Nasza Troska #68

B E Z P Ł A T N Y M A G A Z Y N D L A O S Ó B Z E S T O M I Ą W Y D AWA N Y P R Z E Z F I R M Ę NR 68 LUTY 2023 ISSN 1642-2457

PRAWO

NOWE ZASADY REFUNDACJI SPRZĘTU STOMIJNEGO PIELĘGNACJA STOMII

ZAOPATRYWANIE PRZETOK ZDROWIE

POKONAĆ OTYŁOŚĆ PSYCHOLOGIA

FOT. KAROLINA BATOR

JAK BYĆ PEWNYM SIEBIE

PORTRET

Bogusława

Cieślińska-Guz

Moja trudna przyjaźń ze stomią

• SKLEPY MEDYCZNE • SPRZĘT STOMIJNY • PORADNIE KONSULTACYJNE • STOWARZYSZENIA I KLUBY • SERWISY INTERNETOWE

SPIS TREŚCI DONIESIENIA POL-ILKO ������������������������������� 4 FELIETON Dr Wojciech Szczęsny ���������������������������������� 5 PORTRET Bogusława Cieślińska-Guz ������������������������� 6 PIELĘGNACJA STOMII Co warto wiedzieć o przetokach ����������� 10 SPOTKANIA Jacek Rozenek ���������������������������������������������� 12 REFUNDACJA Nowe zasady refundacji sprzętu stomijnego ����������������������������������������������������� 16 Instrukcja wypełniania zlecenia na sprzęt stomijny �������������������������������������� 19 Najczęstsze pytania i odpowiedzi �������� 23 Dofinansowanie do wyrobów stomijnych ze środków PFRON ������������� 24 Prawo do bezpłatnych akcesoriów stomijnych na zlecenie ���������������������������� 25 ZDROWIE Otyłość – tylko czy aż �������������������������������� 26 DIETA Ryby – czy warto je jeść ���������������������������� 28 FIZJOTERAPIA Kolana zawsze w formie �������������������������� 30 NOWE TECHNOLOGIE Przyszłość medycyny �������������������������������� 32 PSYCHOLOGIA Zbuduj pewność siebie ���������������������������� 34

O

Od jesieni ubiegłego roku środowisko stomików, ich rodzin oraz lekarzy i pielęgniarek stomijnych żyje zmianami w zasadach refundacji sprzętu stomijnego, wprowadzonymi nowym rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Jak każde zmiany, także i te mogą wywoływać niepokój.

Chcemy umożliwić Państwu jak najlepszą orientację w nowych przepisach i dlatego przygotowaliśmy przystępny i przejrzysty poradnik.

Ponadto w pierwszym tegorocznym wydaniu „Naszej Troski” wiele innych ciekawych tematów. Ku pokrzepieniu serc – mądry wywiad z aktorem Jackiem Rozenkiem. Jak cenna jest pewność siebie – wyjaśnia psycholożka Joanna Godecka. O tym, jak ważna jest prawidłowa waga – przeczytają Państwo w tekście lek. Marcina Pustkowskiego. Jak dbać o kolana – radzi fizjoterapeuta Łukasz Stołowski. Dlaczego w codziennym menu nie warto pomijać ryb – tłumaczy dietetyczka Ewa Antoniak. „Chciałabym, żeby po przeczytaniu tego wywiadu chociaż jedna osoba odczuła ulgę i wsparcie, żeby inaczej pomyślała o swojej stomii” – mówi nasza okładkowa bohaterka Bogusława Cieślińska-Guz. I my też mamy nadzieję, że po lekturze najnowszej „Naszej Troski” poczują się Państwo po prostu lepiej. Dużo zdrowia w nowym roku!

Jeżeli chcesz dołączyć do kampanii „me+”, otrzymywać bezpłatne materiały edukacyjne i prenumeratę kwartalnika „Nasza Troska”, wypełnij czytelnie zamieszczony poniżej kupon i odeślij go na adres: Convatec Pol­ska Sp. z o.o., al. Armii Ludowej 26, 00-609 War­sza­wa Nr 68, Luty 2023

KUPON PROSZĘ WYPEŁNIĆ DRUKOWANYMI LITERAMI IMIĘ: NAZWISKO: ULICA, NUMER DOMU/NUMER LOKALU:

KOD POCZTOWY I MIEJSCOWOŚĆ:

ADRES E-MAIL:

TELEFON Z NR KIER.:

ROK URODZENIA:

DATA OPERACJI:

RODZAJ STOMII:

Tak, chcę dołączyć do Programu me+ i wyrażam zgodę na wykorzystywanie przez Convatec Polska moich danych osobowych, w tym danych o stanie zdrowia, w celu udziału w programie.

Dołączając do programu zyskuje Pani/Pan: opiekę przedstawicieli medycznych Convatec wsparcie Działu Pomocy dostęp do platformy z wideokonsultacjami pielęgniarek stomijnych dostęp do materiałów edukacyjnych i poradników w formie e-mailingów i materiałów drukowanych ●

●

●

●

Więcej informacji o Programie me+ znajdzie Pani/Pan na stronie https://www.convatec.com/pl-pl/pielegnacja-stomii/wsparcie-dla-pacjentow-me/ Chcę także otrzymywać informacje na temat produktów i usług firmy Convatec Polska, w tym zaproszenia na wydarzenia oraz magazyn „Nasza Troska” i wyrażam zgodę na wykorzystywanie przez Convatec Polska moich danych osobowych, w tym danych o stanie zdrowia, w celach marketingowych.

Zyskuje Pani/Pan: prenumeratę magazynu dla osób ze stomią Nasza Troska informacje o nowościach produktowych i produktach stomijnych w formie e-mailingów i materiałów drukowanych zaproszenia na wydarzenia organizowane przez Convatec ●

●

●

Chcę otrzymywać informacje na wskazany w formularzu: adres e-mail

numer telefonu

adres korespondencyjny

KOLOSTOMIA

ILEOSTOMIA

UROSTOMIA

Podanie danych jest dobrowolne. W każdej chwili można wycofać zgodę na przetwarzanie danych kontaktując się z nami za pośrednictwem numeru telefonu 800 120 093 lub adresu e-mail: dzial.pomocy@convatec.com.

Zgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (RODO), Convatec Polska Sp. z o.o. (Convatec) z siedzibą w Warszawie (00-609) przy al. Armii Ludowej 26, jako Administrator danych informuje, że podane w niniejszym formularzu za Pani/Pana zgodą dane osobowe, w tym dane o stanie zdrowia, będą przetwarzane w celu udziału w Programie me+ lub w celach marketingowych - zgodnie z zaznaczoną przez Pani/Pana zgodą. Podstawą prawną przetwarzania będzie Pani/Pana zgoda na przetwarzanie danych (art. 6 ust. 1 lit. a RODO). Podane dane osobowe będą przetwarzane również w celach kontaktowych.

Z zachowaniem wszelkich gwarancji bezpieczeństwa danych, Pani/Pana dane osobowe możemy przekazać – oprócz osobom upoważnionym przez Administratora danych – innym podmiotom przetwarzającym je w naszym imieniu np. dostawcom usług technicznych i podmiotom świadczącym usługi doradcze, na podstawie zawartych umów. Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do danych osobowych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, jak również prawo do przeniesienia danych. Ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do UODO (Urzędu Ochrony Danych Osobowych), gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. Dane osobowe będą przetwarzane w celu wskazanym w każdej ze zgód do czasu odwołania zgody. Udzielone zgody na przetwarzanie danych osobowych mogą być wycofane w każdym czasie, co jednak nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed ich wycofaniem. Convatec wyznaczył Inspektora Ochrony Danych, z którym może Pani/Pan skontaktować się za pośrednictwem poczty elektronicznej: odo@convatec.com.

Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych znajduje się na naszej stronie: https://www.convatec.com/pl-pl/rodo/

DATA I PODPIS PACJENTA LUB RODZICA/OPIEKUNA PRAWNEGO:

DONIESIENIA Convatec

SKORZYSTAJ Z PLATFORMY WWW.STOMIA.PL Nowy rok to dobra okazja, by pochwalić się naszym nowym sklepem internetowym – platformą www.stomia.pl.

W ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój sprzedaży przez Internet. Wynika to z wielu czynników, między innymi transformacji cyfrowej, COVID-19, zmiany zachowań konsumenckich, ale też zakorzenionej w ludzkiej naturze potrzeby ułatwiania sobie życia. Zakupy on-line są zwykle zdecydowanie bardziej wygodne i zabierają znacznie mniej czasu (który przecież można spożytkować na wartościowsze zajęcia).

Obserwując zmiany zachodzące w sposobie robienia zakupów, a jednocześnie nieustannie dążąc do poszerzania naszej oferty dla Państwa, już w 2021 roku zdecydowaliśmy w firmie Convatec o budowie plat-

formy internetowej nie tylko umożliwiającej wygodny zakup sprzętu stomijnego, lecz także dającej dostęp do niezbędnej wiedzy na temat życia ze stomią. Dziś z platformy stomia.pl korzysta już ponad 1500 osób!

Można na niej skompletować indywidualny koszyk produktów stomijnych i zrealizować zlecenie na wszystkie rodzaje sprzętu stomijnego, a więc worki i płytki w systemie jednoczęściowym i dwuczęściowym oraz akcesoria stomijne, a także nabyć produkty nierefundowane.

Wizyta na stomia.pl to wygodny i szybki sposób na zakup sprzętu stomijnego z dostawą pod same drzwi – zwykle już następnego dnia, a najpóźniej w ciągu trzech dni roboczych.

Platforma stomia.pl to także obszerna baza treści edukacyjnych dla osób

ze stomią, w tym wielu poradników i filmów instruktażowych.

Tym, co często powstrzymuje nas przed korzystaniem z nowoczesnych rozwiązań, jak stomia.pl, jest obawa, że nie poradzimy sobie z ich obsługą.

Wzięliśmy to pod uwagę i zaprojektowaliśmy platformę tak, aby poruszanie się po niej było łatwe i intuicyjne.

A jeśli ktoś potrzebuje pomocy, może zadzwonić na dedykowaną platformie infolinię.

Zachęcamy Państwa serdecznie do korzystania ze sklepu i zasobów platformy stomia.pl. ●

Platforma stomia.pl to miejsce, w którym znajdziesz wszystko, co pozwoli Ci żyć ze stomią bez ograniczeń.

➊

➋

Zarejestruj się na platformie w prosty i intuicyjny sposób.

W

Wprowadź numer

zlecenia i numer PESEL zlecenia – od razu Wprowadź i otrzymasz PESEL – od razu otrzymasz podstawowe podstawowe informacje informacje o swoim o swoim zleceniu, takie jak zleceniu, takie jak wartość wartość limitu refundacji oraz okres ważności zlecenia. limitu refundacji oraz okres ważności zlecenia.

➌

➍

Potwierdź zamówienie i w domowym zaciszu Potwierdź zamówienie oczekuj na dostawę i w domowym zaciszu oczekuj już następnego dnia dnia na dostawę już następnego (a maksymalnie do trzech (a maksymalnie do dni trzech roboczych). dni roboczych).

Wybierz produkty stomijne, które chcesz Wybierz produkty stomijne, które chcesz zamówić – zamówić – samodzielnie samodzielnie lub z pomocą lub z pomocą doświadczonych doświadczonych pracowników Działu Pomocy Convatec. Działu pracowników Pomocy Convatec.

Bez­płat­ny ma­ga­zyn dla osób ze sto­mią.

Ukazuje się od kwietnia 2001 r.

Wy­daw­ca/ Adres redakcji Convatec Polska sp. z o.o. al. Armii Ludowej 26 00-609 War­sza­wa tel. 22 579 66 50 e-mail: dzial.pomocy@convatec.com

www.convatec.pl www.stomia.pl

Bezpłatna infolinia: 800 120 093

„Na­sza Tro­ska”

Re­daktor naczelna Monika Hab

Opra­co­wa­nie graficzne Izabela Królikowska

Re­dak­cja Lidia Butowska Małgorzata Bocheńska lek. med. Marcin Pustkowski dr Wojciech Szczęsny

Prenumerata Bezpłatną pre­nu­me­ra­tę można za­ma­wiać, przesyłając na adres firmy Convatec wypełniony kupon znajdujący na poprzedniej stronie.

Re­daktor prowadząca Anna Zarębska-Tutak

DONIESIENIA POL-ILKO W dalszym ciągu realizujemy projekt „Szanuj zdrowie! Program profilaktyczny raka jelita grubego dla mieszkańców powiatów limanowskiego i suskiego oraz wadowickiego, nowosądeckiego i tatrzańskiego” ze środków Unii Europejskiej, którego jesteśmy partnerem odpowiedzialnym za działania informacyjno-edukacyjne.

Zachęcamy Państwa do przekazania 1,5 proc. podatku dla OPP na naszą organizację. Można to zrobić, wpisując nr KRS 0000333981 z dopiskiem w celu szczegółowym – Fundusz POL-ILKO. Razem możemy więcej.

Zapraszamy do kontaktu z naszymi oddziałami (dane kontaktowe w NT oraz na naszej stronie internetowej www.polilko.pl). ● Zarząd Główny POL-ILKO

ODDZIAŁ REGIONALNY W KRAKOWIE 11 stycznia 2023 r. spotkaliśmy się w Krakowie na ulicy św. Filipa 6. Gościliśmy Małgorzatę Bocheńską, prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Stomijnych, oraz Elżbietę Lesińską, webmaster POL-ILKO oraz Europejskiego Stowarzyszenia Stomijnego, Honorową Członkinię POL-ILKO. Spotkanie poprowadził Andrzej Piwowarski, prezes zarządu głównego POL-ILKO, który przedstawił krótko historię powstania 8 grudnia 2022 roku odbyło się spotkanie opłatkowe w OR w Katowicach.

Uczestniczył w nim prezes POL-ILKO Andrzej Piwowarski. Po części oficjalnej wystąpił zespół Ślązaczek z Pałacu Młodzieży w Katowicach. Był świąteczny poczęstunek i wspólne śpiewanie kolęd.

Zarząd Oddziału POL-ILKO w Katowicach

ruchu stomijnego w Polsce i działalności POL-ILKO oraz Oddziału Regionalnego w Krakowie. Małgorzata Bocheńska omówiła najważniejsze powikłania stomijne. Nie brakowało pytań na temat codziennej pielęgnacji stomii.

Przypominamy, że spotkania koleżeńskie odbywają się w Krakowie na ulicy Pomorskiej 1, w ostatnie piątki miesiąca w godz. 16–18. ●

Andrzej Piwowarski

ODDZIAŁ REGIONALNY W WARSZAWIE

14 grudnia 2022 r. odbyło się spotkanie z okazji 35-lecia Oddziału Regionalnego Polskiego Towarzystwa Stomijnego POL-ILKO w Warszawie, który był współzałożycielem POL-ILKO razem z oddziałami w Poznaniu i w Łodzi (obecnie poza POL-ILKO).

Uroczystość połączono ze spotkaniem wigilijnym. Nie zabrakło gości, m.in. przedstawiciela Rzecznika Praw Pacjenta, prof. Krzysztofa Bieleckiego, Honorowego Członka POL-ILKO, czy prezeski Bielańskiego Stowarzyszenia Amazonek. Z okazji jubileuszu Andrzej Piwowarski, prezes POL-ILKO, złożył życzenia Dorocie Kaniewskiej, szefującej warszawskiemu oddziałowi, oraz jego członkom.

Okolicznościowe dyplomy i statuetki wręczono osobom szczególnie zasłużonym dla oddziału. Minutą ciszy uczczono pamięć tych, którzy z szeregów POL-ILKO odeszli na zawsze. Nie zabrakło życzeń i dzielenia się opłatkiem, pamiątkowego zdjęcia i tortu. ● Dorota Kaniewska

ODDZIAŁ REGIONALNY W KATOWICACH

4

FOT. MATERIAŁY PRASOWE POL-ILKO

Druga połowa 2022 roku upłynęła pod znakiem wielu ważnych i znaczących spotkań, przedsięwzięć i aktywności.

Przede wszystkim odbył się I Tydzień Godności Osób ze Stomią w Polsce (1-7 października 2022 r.). Za ten projekt otrzymaliśmy I nagrodę w konkursie World Ostomy Award organizowaną przez Światowe oraz Europejskie Stowarzyszenie Stomijne.

Trwały też uzgodnienia i prace nad zmianą projektu refundacji wyrobów medycznych (w tym właśnie produktów stomijnych). Odbyliśmy wiele spotkań z przedstawicielami Sejmu i Senatu, wystosowaliśmy pisma do wszystkich parlamentarzystów, jak również prezydenta, premiera, prezesa PiS oraz konsultantów krajowych z 12 dziedzin medycznych i pielęgniarskich.

FELIETON

WSPARCIE NA WAGĘ ZŁOTA

KIEDY CHORY OPUSZCZA SZPITAL, MOŻE MIEĆ PRZED SOBĄ DWIE OPCJE. PIERWSZA: BĘDĘ MIAŁ ZA JAKIŚ CZAS PRÓBĘ ODTWORZENIA CIĄGŁOŚCI PRZEWODU POKARMOWEGO. DRUGA: STOMIA BĘDZIE MI TOWARZYSZYŁA DO KOŃCA ŻYCIA.

FOT. MACIEJ NADOLSKI

O

Dr Wojciech Szczęsny

O odtworzeniu ciągłości przewodu pokarmowego i związanych z nim tematami już pisaliśmy. Skupmy się zatem na tej drugiej sytuacji, tym bardziej że nawet osoby oczekujące na odtworzenie będą miały stomię około roku. To okres trudny. Zaczyna się normalne życie stomika. Powstało wiele prac na temat tego, co zmienia w życiu człowieka wyłonienie stomii jelitowej. Przede wszystkim – czy pacjent akceptuje stomię.

Otóż w pełni jest tak u co piątego pacjenta. 36 proc. stomików akceptuje powstałą sytuację częściowo, zaś 44 proc. nie. Te odsetki zależne są od wielu okoliczności i mogą się zmieniać. Mam tu na myśli wiek pacjenta, jego wykształcenie, relacje z rodziną i otoczeniem, brak lub obecność powikłań i wiele innych. Okazuje się, że to właśnie bliscy i ich reakcja na chorobę jest kluczowa. Przeprowadzone badania wykazały, że niestety około 10 proc. rodzin odsuwa się od stomika.

Jednak zdecydowana większość akceptuje sytuację krewnego i włącza się w proces opieki.

Wspomniałem, że prawie połowa pacjentów nie akceptuje stomii. Przyczyn jest wiele. Lęk przez zabrudzeniem, oderwaniem się worka w sytuacji towarzyskiej.

Doświadcza go około 65 proc. stomików. Powikłania, które powstają, pogarszają jeszcze sprawę. To trochę błędne koło, które może zostać przerwane wskutek nabywania z biegiem czasu doświadczenia i wiedzy.

Umiejętność zapobiegania powikłaniom i pewność posiadanego sprzętu to w tej kwestii gwarancja sukcesu. Ale nie tylko. Otwiera się tu pole do działania dla psychologa. Niestety w Polsce tylko 14 proc. stomików korzysta z jego pomocy. To bardzo źle. Fachowa

pomoc może zdziałać wiele. Ideałem byłoby spotkanie psychologa z każdą osobą, której wyłoniono stomię, i ewentualna kontynuacja takiej terapii. Sądzę, że zapobieglibyśmy wtedy wielu niepotrzebnym problemom, do jakich, prócz wspomnianych wyżej, należą też poczucie wstydu, żalu do świata i ludzi, osamotnienie i brak radości z życia. Doświadcza tego około 40 proc. ludzi ze stomią. Oczywiście, dominuje, jak wspomniałem, strach przed krępującymi sytuacjami związanymi z workiem (zapach, oderwanie się itp.). I znowu dobry sprzęt, wiedza i umiejętności oraz fachowa pomoc psychologa mogłyby całkowicie zmienić ten niekorzystny trend.

Innym krępującym dla wielu stomików problemem jest życie seksualne po wyłonieniu stomii. I tu nie jest najlepiej. Tylko 8 proc. uważa, że nic się nie zmieniło.

Natomiast 65 proc. nie utrzymuje kontaktów seksualnych po zabiegu. Chodzi nie tylko o zmieniony niekorzystnie obraz własnego ciała, lecz także o zaburzenia pooperacyjne dotyczące wzwodu u mężczyzn i bólu podczas stosunku u kobiet. Nowe techniki operacyjne dają nadzieję na zmniejszenie odsetka tych powikłań.

Oczywista jest też tu rola seksuologa, który może w wielu przypadkach znacznie pomóc. ● Przy pisaniu artykułu korzystałem z:

1. Lewandowska I., Kowalik J., Kopański Z. i wsp., Problemy pacjentów po wyłonieniu stomii jelitowych. Journal of the

public health, nursing and medical rescue. 2011, 26-30

2. Piaszczyk D.L., Schabowski J., Problemy medyczne

i społeczne pacjentów ze stomią należących do POL-ILKO.

Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu. 2014; 20, 4: 384-389

5

PORTRET BOGUSŁAWA CIEŚLIŃSKA-GUZ, RODOWITA LUBLINIANKA OD LAT MIESZKAJĄCA W ŚWIDNIKU. KOCHA OBYDWA TE MIASTA. Z WYKSZTAŁCENIA JEST EKONOMISTKĄ, PRACOWAŁA JAKO URZĘDNICZKA I KADROWA, OBECNIE NA EMERYTURZE. MAMA DWÓCH SYNÓW, BABCIA DOROSŁEGO WNUKA, PASJONATKA FILMU I LITERATURY. OD SIERPNIA 2015 ŻYJE Z ILEOSTOMIĄ.

TEKST Lidia Butowska

Zaprzyjaźniłam się ze stomią

W

W jakim momencie życia pojawiła się u Pani poważna choroba?

W najmniej oczekiwanym. Po wieloletniej pracy przeszłam właśnie na emeryturę, synowie byli już dorośli, mieli własne życie. Sądziłam, że teraz wszystko dobrze się ułoży, że będę już mogła pomyśleć o sobie, realizować własne plany – zwykle odkładane na później. Było piękne słoneczne lato, chciałam wyjechać na wakacje. Dotąd nigdy nie miałam na to czasu, bo przecież była praca, dom, dzieci.

I właśnie wtedy wszystko runęło, posypało się.

się, że możliwe będzie przywrócenie ciągłości przewodu pokarmowego. Tak zaczęła się moja walka o życie.

Jak do tego doszło?

Zgłosiłam się do lekarza rodzinnego, ponieważ miałam dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Początkowa diagnoza była niewłaściwa. Przepisane leki nie pomogły i objawy się nasilały. Dostałam wtedy skierowanie na badanie USG, które wykazało zmiany. Był lipiec 2015 roku. Kolejne badania, wykonane już w szpitalu w Lublinie, nie pozostawiały wątpliwości, że chodzi o zaawansowanego raka odbytnicy z przerzutami. Odtąd nikt nie dawał mi żadnych nadziei. Usłyszałam, że jedynym rozwiązaniem w moim przypadku jest stomia.

Potrzebne były jednak bardziej szczegółowe badania, m.in. tomografia komputerowa. Przeprowadzono je w innej lubelskiej placówce – Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 przy ul. Staszica. Tam też odbyła się operacja, bardzo rozległa, zakończona wyłonieniem ileostomii pętlowej. Wtedy jeszcze wydawało

Jaka to przyjaźń?

Z początku była niezwykle trudna. Musiałam ją jednak zaakceptować, bo przecież dała mi życie. W szpitalach – nie tylko w tym pierwszym, ale i w kolejnych – było mi strasznie ciężko. Towarzyszyły mi niecierpliwość, stałe poirytowanie i złość, że muszę się z tym wszystkim zmagać. Kiedy wyszłam do domu po operacji wyłonienia stomii, mój stan był po prostu fatalny. Na szczęście pomoc nadeszła szybko.

Kto pomógł Pani w tych zmaganiach z sobą samą i ze stomią?

6

FOT. KAROLINA BATOR

Co było dalej?

Po roku okazało się, że konieczna jest druga operacja, tym razem wątroby. Przeprowadzono ją w warszawskim szpitalu przy ul. Banacha. Zabiegi chemioterapii po pierwszej i drugiej operacji trwały w sumie przeszło dwa lata. To zbyt długo, żeby myśleć o bezpiecznym zespoleniu. Zresztą nie chciałam już tego, bo obawiałam się, że powrócą moje poprzednie dolegliwości.

Teraz jestem pod opieką znakomitej doktor onkolog ze Szpitala Klinicznego w Lublinie, nie mam nawrotów choroby nowotworowej. Poza tym zaprzyjaźniłam się już ze stomią.

IWONA CZUBASZEK – PRZEDSTAWICIELKA MEDYCZNA FIRMY CONVATEC Z WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

Od lewej: Bogusława Cieślińska-Guz oraz Iwona Czubaszek, Przedstawicielka Medyczna Convatec.

7

Poznałyśmy się w sierpniu 2015 roku.

Pani Bogusia zadzwoniła do mnie i poprosiła o pomoc trzy dni po tym, jak wyszła ze szpitala po zabiegu wyłonienia stomii. Zaczynałam wtedy pracę jako Przedstawicielka Medyczna w firmie Convatec, była więc jedną z moich pierwszych pacjentek.

Okazało się, że jest nie tyle załamana chorobą nowotworową, co przerażona stanem stomii. Nie umiała jej pielęgnować. W tym miejscu warto wspomnieć, że ileostomia ma swoją specyfikę, jest trudniejsza w pielęgnacji niż pozostałe rodzaje stomii.

Worki stomijne się odklejały, podciekały i podrażniały skórę, co wiązało się z bólem, pieczeniem i dyskomfortem. Powodem tego nie była sama stomia, ale źle dobrany sprzęt stomijny. Zaproponowałam zmianę na sprzęt dwuczęściowy. Od tamtej pory sprzęt trzyma się, jak należy, a pacjentka bardzo dobrze funkcjonuje i ma komfort życia ze stomią.

Chętnie powtarza, że wszystko robi tak, jak ją wtedy nauczyłam.

Byłam u niej w domu jeszcze kilka razy. Pani Bogusia jest ciepłą, dystyngowaną osobą, kobietą z klasą.

Czasem dzwoni do mnie i zaprasza na kawę, gdy będę w Świdniku.

Widziałyśmy się ostatnio podczas spotkania opłatkowego POL-ILKO. Wyściskałyśmy się serdecznie. Pani Bogusia powtarza, że dałam jej siłę.

A przecież to ona mi ją dała, bo była jednym z moich pierwszych zadowolonych pacjentów!

osobą bardzo silną, co też pomoWspaniała kobieta – pani Iwona Czubaszek, Przedstawicielgło mi stanąć na nogi. Z perspekka Medyczna firmy Convatec tywy czasu widzę, że mimo wielw województwie lubelskim. kich trudności, poradziłam sobie To właśnie ona przekonała z tym wszystkim. Z drugiej stromnie, że najważniejsze w życiu ny, przecież musiałam to zrobić, ze stomią jest pozytywne nie miałam innego wyjścia. Dzimyślenie i dobrze dobrasiaj wiem, że warto było o siebie walczyć. ny sprzęt stomijny. Namiary do pani Iwonki dostałam w tym szpitalu, w którym Są osoby, które przeszły operację miałam operację wyłonienia wyłonienia stomii i nie mogą się stomii. Gdy zadzwoniłam, nie odnaleźć w nowej sytuacji zdroodebrała telefonu, ale bardzo wotnej. Co można im powiedzieć? szybko się ze mną skontaktoPamiętajcie, że nie jesteście sami!

Na świecie jest wielu ludzi, którzy wała i przyjechała do domu. mają ten sam problem co wy. Jeżeli Zapoznała mnie z różnego czujecie się samotni, to jestem ja, rodzaju sprzętem stomijnym są też inne osoby ze stomią i chętdostępnym na rynku i pomogła wybrać ten najbardziej nie porozmawiamy z wami o tym, odpowiedni. Nauczyła mnie też co czujecie. Dobrze wiem, że na prawidłowego pielęgnowania początku jest bardzo ciężko, ale stomii. Dzięki niej zaczęłam trzeba sobie uzmysłowić, że stomia sobie wreszcie z tym radzić. często jest koniecznością, by móc Pani Iwonka nadal jest dla mnie dalej żyć. Trzeba się z tym pogo– Dziś bardzo cieszę się ze swojego życia. Jestem ogromnym wsparciem. Bardzo dzić, krok po kroku. Powtarzam, wciąż w ruchu! – mówi pani Bogusława.

Tu na zdjęciu w Nałęczowie. przyczyniła się również do tego, że najważniejsze jest pozytywne że pogodziłam się ze stomią. myślenie o stomii, i w ogóle o życiu.

Już podczas pierwszego spotkania powiedziała mi, że Ważna jest ta chęć, by żyć! Załamywanie się i zamykanie dostałam drugie życie i że na pewno dam sobie radę, tylsię w sobie nic nie daje. Mnie też pomogli inni stomicy.

Jeśli komuś brakuje przyjaciół, niech pomyśli, że jesteko muszę w to uwierzyć. Do dzisiaj, gdy tylko mam jakiś problem związany ze stomią, dzwonię do niej i radzę się, śmy my – inni stomicy! Czekamy na was, na to, żebyście co robić. Zawsze mi pomaga, i to zupełnie bezinteresowotworzyli przed nami swoje serca. Każdy z was na pewno ma na swoim terenie takich ludzi. Ja sama po operacji nie. Jeśli akurat nie może odebrać telefonu, oddzwania. spotkałam się z wolontariuszką, która od 20 lat żyła Od początku byłam zadziwiona i zachwycona tym, co ze stomią. Porozmawiałyśmy sobie szczerze. Wysłudla mnie robi. Jestem pełna uznania dla niej. chałam jej opinii, poradziła mi m.in., co jeść i jak się Od kiedy wymiana sprzętu i obsługa stomii przestały zachowywać w określonych sytuacjach. Było to trudbyć dla Pani problemem? ne, a jednocześnie bardzo przydatne doświadczenie.

Od czasu, gdy mam właściwie dobrany sprzęt stomijny, Dziś bardzo cieszę się ze swojego życia. Jestem wciąż czyli od pierwszej wizyty pani Iwonki w moim domu. w ruchu!

Od tamtej pory używam sprzętu dwuczęściowego Natura®, a także kilku akcesoriów stomijnych. Zarówno Na ile stomia ogranicza Pani aktywność? ten sprzęt stomijny, jak i akcesoria są bardzo dobrej Nie aż tak bardzo, jak mogłoby się wydawać. Z racji wiejakości. ku bardziej ograniczają mnie inne schorzenia. Na pewno ze stomią jest inaczej niż bez niej, ale zapewniam, Ile czasu potrzebowała Pani, by zaakceptować stomię że da się funkcjonować! Aktywnie uczestniczę w życiu i jak przebiegał ten proces? rodzinnym. Mój mąż już odszedł, ale mam cudownych Stało się to naprawdę dość szybko. Przede wszystkim synów, którzy zawsze są przy mnie. Mam jeszcze doroogromnie cieszyłam się tym, że w ogóle żyję! Jestem słego wnuka i wspaniałe siostry, które zawsze są blisko,

8

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE (2)

PORTRET

lubią. Czuję, że jestem im potrzebna. Poza tym przyzwyczaiłam się do podejmowania samodzielnych decyzji.

Chętnie też wychodzę z domu, bo inaczej bym zwariowała. Dlatego tak bardzo dotknęła mnie konieczność ograniczenia bezpośrednich kontaktów w czasie pandemii.

gdy ich potrzebuję. Mam też wielu przyjaciół, a ostatnio wstąpiłam do nowej rodziny.

Co to za rodzina?

Lubelski oddział POL-ILKO. Spotykamy się dość rzadko, ale za to często rozmawiamy z sobą przez telefon. Mamy wspólne tematy i to jest piękne. Życie towarzyskie daje mi dużo szczęścia, bo kocham życie i kocham ludzi. Myślę, że można zrobić niemal wszystko, jeśli tylko bardzo się tego pragnie. Takie drobne ograniczenia jak stomia nie mogą być przeszkodą w drodze do tego, co człowiek chce w życiu realizować. Lubię nowości! Jestem słuchaczką Uniwersytetu III wieku, pogłębiam swoje zainteresowania literaturą, filmem, psychologią. Dbam też o sprawność fizyczną, której, niestety, coraz bardziej mi brakuje. Chodzę na zajęcia ruchowe, jeżdżę na rowerze stacjonarnym, uwielbiam spacery. Chcę żyć i być szczęśliwa, stomia nie odbiera mi takiej możliwości.

A jak stomia wpływa na Pani poczucie kobiecości? Czy nie odbiera Pani chęci do troszczenia się o swój wygląd?

Absolutnie nie. Zawsze staram się jak najbardziej dbać o siebie. Wielką przyjemność sprawia mi nowy ubiór, torebka, fryzura. Lubię wiedzieć, że ładnie wyglądam. Jest mi to potrzebne, bo przecież wychodzę do ludzi!

Gdybym siedziała w domu, pewnie mniej bym o to dbała. Przez całe życie zawodowe spotykałam się z ludźmi, musiałam więc jakoś wyglądać. Godziłam pracę, dom i dzieci. Synowie są moją dumą i wsparciem, bez nich nie wyobrażam sobie życia. Jestem dla nich nie tylko matką, ale też przyjaciółką. Mówią, że dobrze ich wychowałam! (śmiech).

Synowie i dorosły wnuk mieszkają jednak osobno, mają swoje sprawy. Czy nie doskwiera Pani czasem samotność?

Nie czuję pustki wokół siebie.

Lubię ludzi i myślę, że i oni mnie

W tamtym czasie wszyscy spędzaliśmy wiele godzin przed ekranami komputerów. Czy szukała Pani w Internecie informacji na temat swojej choroby i stomii?

Po operacji byłam zbyt osłabiona, żeby sięgać do Internetu. Wiele ważnych informacji uzyskałam w szpitalach od lekarzy i personelu medycznego. Poza tym odkąd przeszłam na emeryturę, w mniejszym stopniu korzystam z komputera. Wracam jednak do niego, gdy potrzebuję informacji o swoich zajęciach, zakupach czy sprawach związanych z chorobą, a więc na przykład o diecie dla stomików czy o trybie życia ze stomią.

Na pewno ze stomią jest inaczej niż bez niej, ale zapewniam, że da się funkcjonować!

Bogusława Cieślińska-Guz podczas ubiegłorocznego pobytu w sanatorium w Busku-Zdroju.

9

Jak dziś wspomina Pani tamten czas, gdy usłyszała Pani diagnozę?

Był to wielki szok, wrażenie jakbym usłyszała wyrok na swoje życie. Do tego doszła niepewność, czy operacja wyłonienia stomii się uda. Sytuacja była tragiczna nie tylko dla mnie, ale dla całej rodziny, przede wszystkim dla moich dzieci. Nawet teraz niełatwo się o tym wszystkim mówi, bo trudno ująć w słowa to, co wtedy przeżyłam. Tego nie da się opisać, nie chciałabym już do tego wracać.

Dlaczego więc zgodziła się Pani na tę rozmowę?

Najważniejsze było dla mnie to, żeby pomóc innym stomikom, którym teraz jest tak ciężko, jak mnie było przed laty. Chciałabym, żeby po przeczytaniu tego wywiadu ze mną chociaż jedna osoba odczuła ulgę i wsparcie, żeby inaczej pomyślała o swojej stomii. Jeżeli tak się stanie, to znaczy, że warto było się spotkać. ●

PIELĘGNACJA STOMII

CO WARTO WIEDZIEĆ

o przetokach

WRAZ ZE ZMIANAMI ZASAD REFUNDACJI SPRZĘTU STOMIJNEGO WPROWADZONO KORZYSTNE ZAPISY DLA PACJENTÓW Z TZW. INNYMI PRZETOKAMI. Małgorzata Bocheńska PONIŻEJ SZCZEGÓŁOWO OPISUJEMY PRZYKŁADY Prezes Zarządu Polskiego Towarzystwa TYCH PRZETOK I ZASADY ICH ZAOPATRZENIA Pielęgniarek Stomijnych W SPRZĘT STOMIJNY.

P

kamiczego zapalenia pęcherzyka żółciowego, któremu towarzyszy ropień okolicy łuku żebrowego prawego.

Istotnym czynnikiem w powstaniu wyżej wymienionych patologii jest zamknięcie przewodu pęcherzykowego przez zaklinowany złóg czy też nowotwór.

P rzetoki ślinowe i gardłowo-skórne – najczęściej występują w przypadku chorób nowotworowych ślinianek oraz raka krtani.

Przetoki wewnętrzne najczęściej są skutkiem przejścia procesu chorobowego poza obręb danego narządu i zajęcia przezeń narządu sąsiedniego. Mogą tworzyć się samoistnie, najczęściej z powodu chorób zapalnych i nowotworowych, lub po zastosowaniu leczenia onkologicznego (radiolub chemioterapia). Przetoki są również następstwem powikłań chirurgicznych pod postacią nieszczelności lub całkowitego rozejścia się zespolenia pomiędzy łączonymi częściami układu pokarmowego, moczowego czy oddechowego. W tych przypadkach najczęściej dochodzi do wytworzenia przetok zewnętrznych, które nierzadko są poprzedzone powstaniem ropnia lub zbiornika treści jelitowej, żółciowej itp. Powstawaniu przetok sprzyjają: niedożywienie, stan zapalny przewodu pokarmowego oraz operacje przeprowadzane w trybie pilnym – stany zagrażające życiu pacjenta czy urazy wielonarządowe.

OBJAWY TOWARZYSZĄCE Zawsze obserwuje się wysięk treści przez powłoki skórne. W zależności od nasilenia wydzielania i rodzaju przetoki dochodzi do zaburzeń ogólnoustrojowych, związanych z utratą płynów i elektrolitów. Ponadto może dojść do rozwoju zakażenia z pełnymi jego objawami, między innymi bólem i podwyższoną temperaturą. Czasem obserwuje się stan rozległego zapalenia otrzewnej, który wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

RODZAJE PRZETOK J elitowe – najczęściej powstają w wyniku interwencji

JAK WYGLĄDA LECZENIE?

chirurgicznych związanych z uwolnieniem zrostów, niedrożności jelit oraz przeprowadzaniem zabiegu laparotomii z resekcją jelita (przy chorobie nowotworowej).

I nne, często mnogie przetoki w następstwie powikłań pooperacyjnych – np. ciężkiego septycznego powikłania wewnątrzbrzusznego, w następstwie zakażenia lub nieszczelności zespolenia. Przetoki te wydzielają treść ropną lub jelitową. Często powstają samoistnie.

P rzetoki trzustkowe – najczęściej wskutek uszkodzenia przewodu trzustkowego (przewód Virsunga) i wycieku enzymów trzustkowych poza obręb przewodu pokarmowego.

P rzetoki żółciowe – stosunkowo rzadkie powikłanie. Dotyczy pacjentów z zaawansowanym procesem nowotworowym wnęki wątroby lub przewlekłego

Często przeprowadza się leczenie chirurgicznie, ale w przypadku chorych, u których nie występują objawy zakażenia i zapalenia otrzewnej, a wyciek treści z przetoki jest niewielki lub stan pacjenta jest ciężki – stosuje się leczenie zachowawcze. Bardzo istotne jest wówczas stworzenie warunków do jak najszybszego zamknięcia się przetoki lub przygotowanie pacjenta do chirurgicznego jej zamknięcia. Skuteczny drenaż przetoki i właściwe zabezpieczenie skóry wokół niej zmniejsza ryzyko progresji przetoki, zwiększa szansę jej wygojenia, ułatwia pielęgnację rany oraz zmniejsza cierpienie i ból pacjenta.

Często pacjenta odżywia się pozajelitowo, co znacznie zwiększa szanse na samoistne wygojenie się przetoki.

Ważne jest również wyrównanie niedoborów białka,

10

opróżnianie. Worki te mają zastosowanie, ponieważ ich budowa – zastawka antyzwrotna – nie pozwala na cofanie się drażniącej treści w okolicę ujścia przetoki i tym samym ogranicza stan zapalny w kanale przetoki i na skórze wokół niej. Ponadto, przetoki w górnym odcinku przewodu pokarmowego zazwyczaj wydzielają więcej treści, stąd konieczność podłączenia do kranika worka do zbiórki moczu o większej pojemności, aby zapewnić bieżący odpływ treści.

Przed dobraniem odpowiedniego dla pacjenta sprzętu stomijnego pielęgniarka musi dokładnie obejrzeć ujście przetoki i jej okolice ze szczególnym zwróceniem uwagi na ryzyko powikłań, takich jak podrażnienia skóry, powstawanie ran czy nadżerek, które mogą być spowodowane podciekaniem treści z przetoki pod przylepiec. Należy pamiętać o usunięciu owłosienia skóry wokół przetoki, dzięki czemu sprzęt stomijny będzie lepiej przylegał, a jego odklejanie nie będzie powodowało podrażnienia skóry.

Kolejnym ważnym elementem jest prawidłowe dopasowanie otworu w przylepcu do rozmiaru i kształtu ujścia przetoki. Do właściwego zabezpieczenia skóry warto wykorzystać pastę uszczelniającą lub pierścienie uszczelniające. Ważna jest kontrola ilości wydzielającej się treści z przetoki, aby nie dopuszczać do przepełnienia worka.

Miejsce ujścia przetoki wymaga stałego monitorowania i oceny jego wyglądu, utrzymania aseptycznych warunków, szczelności drenażu i bezpiecznego, zewnętrznego zaopatrzenia.

zaburzeń wodno-elektrolitowych, witamin. Istotne jest przywrócenie równowagi flory bakteryjnej przewodu pokarmowego za pomocą probiotyków.

Skóra wokół otworu zewnętrznego przetoki powinna być bardzo dokładnie oczyszczana i dezynfekowana, aby nie doszło do uszkodzenia naskórka, a w dalszym etapie – do nadżerek i głębokich ran.

Osoby cierpiące na schorzenie Leśniowskiego-Crohna, chorobę nowotworową oraz po radio- i chemioterapii mają małą szansę na wyleczenie bez interwencji chirurgicznej. Każda nieleczona przetoka może doprowadzić do uogólnionego zakażenia i jest to stan zagrażający życiu.

ZAOPATRZENIE PRZETOK Przypadkowe umiejscowienie przetoki i kierunek jej ujścia powoduje, że wydzielina wydostaje się bezpośrednio na skórę, dlatego prawidłowa pielęgnacja i szczelne zaopatrzenie sprzętem stomijnym może być utrudnione.

Treść wydalana z przetok jelitowej, trzustkowej i żółciowej – ze względu na zawartość enzymów trawiennych – jest treścią silnie drażniącą, która bardzo szybko powoduje macerację i zmiany skórne wokół przetoki w przypadku podciekania.

Dlatego zaopatrzenie tych przetok musi odbywać się regularnie, a planowa częstotliwość wymiany sprzętu jest uzależniona od rodzaju przetoki, intensywności wydzielania, szczelności stosowanego zaopatrzenia.

Wymianę należy rozpocząć od przygotowania wszystkich niezbędnych środków do dezynfekcji, mycia oraz środków do uszczelnienia.

Dla delikatnego odklejenia płytki lub przylepca worka jednoczęściowego stosujemy specjalne preparaty do odklejania, np. spray lub chusteczki do usuwania przylepca. Skórę wokół przetoki i jej lożę dezynfekujemy i myjemy środkami do mycia i pielęgnacji stomii, np. pianką lub chusteczkami. Do osuszenia używamy delikatnych kompresów gazowych.

Zastosowanie środków chroniących skórę wokół stomii w postaci sprayu lub chusteczek nasączonych specjalnym płynem, dodatkowo zabezpiecza skórę i zwiększa przyczepność sprzętu stomijnego. W żadnym wypadku nie należy używać spirytusu, benzyny lub eteru, ponieważ stwarzają niebezpieczeństwo podrażnienia skóry. Nie powinno się stosować na skórę wokół stomii substancji natłuszczających (maści, tłustych kremów czy wazeliny), gdyż zmniejszają one przyczepność sprzętu.

Dobór sprzętu stomijnego nie może być kwestią przypadku. Do zaopatrzenia przetok z płynną wydzieliną warto zastosować worki stomijne do zaopatrzenia urostomii z kranikiem, który umożliwia jego łatwe i wygodne

KORZYSTNE ZMIANY Do tej pory pacjenci ze specyficznymi przetokami, niedefiniowanymi jako przetoki jelitowe lub moczowe, nie mieli możliwości bezpłatnego zaopatrywania ich sprzętem stomijnym. Zmiany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 października zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2022 poz. 2319), które weszły w życie od 1 stycznia 2023 roku, znacząco poprawiły sytuację tych pacjentów.

Pacjent z tzw. inną przetoką może obecnie zrealizować zlecenie na sprzęt stomijny z kodem P.99 i bezpłatnie otrzymać sprzęt stomijny o równowartości 450 zł.

Jeśli do zaopatrzenia przetoki potrzebne są dodatkowe akcesoria – np. pasty, pudry, paski, półpierścienie, pierścienie o właściwościach uszczelniających lub gojących, produkty do usuwania sprzętu stomijnego lub do ochrony skóry wokół stomii czy też środki zagęszczające luźną treść – pacjent ma prawo otrzymać zlecenie z kodem P.141 i odebrać również niezbędne środki do pielęgnacji o równowartości limitu, czyli 120 zł miesięcznie z 20-proc. dopłatą. ●

11

SPOTKANIA W MAJU 2019 ROKU JACEK ROZENEK DOZNAŁ ROZLEGŁEGO UDARU MÓZGU. OD LEKARZY USŁYSZAŁ, ŻE JEST SKAZANY NA WÓZEK INWALIDZKI. NIE PODDAŁ SIĘ. PRZEZ DWA I PÓŁ ROKU WALCZYŁ O POWRÓT DO ŻYCIA SPRZED CHOROBY. KAŻDEGO DNIA DOPADAŁO GO ZNIECHĘCENIE, POKONYWAŁ JE I WRACAŁ DO ĆWICZEŃ, KTÓRYCH EFEKTÓW NIE WIDZIAŁ.

DZIŚ PRZYZNAJE, ŻE NAUCZYŁ SIĘ CIESZYĆ KAŻDĄ SEKUNDĄ ŻYCIA I WCIĄŻ SZUKA ODPOWIEDZI NA PYTANIE, DLACZEGO PRZEŻYŁ.

ROZMAWIAŁA Agnieszka Święcicka

Chcę żyć

ale na własnych

C

warunkach

Czy czuje się Pan herosem?

Nie czuję się herosem. Jestem zwykłym człowiekiem, który zmierzył się z udarem. Wiadomo z badań, że ta choroba dotknie co szóstą osobę na świecie. Było niewielkie prawdopodobieństwo, że mnie dotknie. Byłem bardzo zdrowy, zdrowo się odżywiałem, uważałem na siebie.

Poza wiekiem nie było innych czynników, a jednak doznałem bardzo rozległego udaru.

Pamiętam, gdy byłem w szpitalu i myślałem o tym, jak teraz będzie wyglądało moje życie, nie straciłem wiary, że da się pokonać tę chorobę. Mimo że wszyscy lekarze, bez wyjątku, mówili mi, że muszę się przygotować na życie na wózku inwalidzkim. Tymczasem dzisiaj byłem na planie, zagrałem, rozmawiałem z kolegami. Mam jeszcze drobne niedociągnięcia w nodze, ale wydaje mi się, że jestem prawie zdrowy.

Z tej obecnej perspektywy trudno mi uwierzyć, że kiedyś chciałem się poddać, nie byłem w stanie walczyć o siebie. Trzeba jednak pamiętać, że większość z nas – osób po udarze – dotyka brak motywacji, niechęć do wszystkiego, co jest związane z tym, że znaczna część naszego mózgu jest zalana krwią. Nie funkcjonują te obszary mózgu, które decydują o obdzielaniu całej

fabryki chemicznej naszego ciała, dlatego nasz stan jest wręcz wegetatywny.

Nie uważam się za jakąś niezwykłą osobę, ale myślę, że jedno mnie charakteryzuje: niechęć do poddania się.

Jest to właściwie bez znaczenia w sytuacji, w której nie ma żadnych przesłanek, żeby się motywować.

Jak więc się Pan zmotywował do walki o to, żeby z tego inwalidzkiego wózka zejść?

Przez dwa i pół roku nie czułem żadnej motywacji. Nieprawdą jest to, o czym tak często można przeczytać, że wystarczy chcieć i wtedy pojawi się motywacja. Przed udarem byłem trenerem motywacji, byłem mówcą motywacyjnym, więc śmieszne jest, gdy mówię, że w tej sytuacji nie ma motywacji.

Olbrzymią porcję ćwiczeń, nie do udźwignięcia dla zdrowego człowieka, podzieliłem sobie na półgodzinne odcinki. Dziennie ćwiczyłem dwanaście odcinków, czyli sześć godzin. Nie miałem motywacji, wręcz płakałem z demotywacji, niechęci i zniechęcenia, ale wykonywałem ćwiczenia. Naprawdę wbrew sobie. Robiłem to, bo postawiłem sobie takie zadanie, bez motywacji i intencji, które by mnie miały ciągnąć ku lepszemu.

12

Pierwszy rok minął właściwie bez efektów. Ćwiczyłem, nie odnosząc żadnego sukcesu. Dopiero po roku podniosłem ściereczkę do wysokości klatki piersiowej – w momencie gdy miałem bezwładne ramię, było to dla mnie wielkie osiągnięcie. Dziś mogę powiedzieć, że była to koszmarna bitwa o zdrowie, podzielona na mniejsze potyczki. To cała tajemnica mojego dojścia do zdrowia.

FOT. EAST NEWS

Brak efektów Pana nie zniechęcił. Dlaczego?

Wkurzało mnie, że wszyscy mówili: „nie ruszy”. Nie lubię, gdy ktoś mi mówi, że coś jest niemożliwe. Oczywiście wiem, że istnieją rzeczy niemożliwe. Wiem, że mogłem otrzymać takie uderzenie w mózg, że nawet gdybym ćwiczył dwanaście godzin dziennie, nie osiągnąłbym żadnego efektu. Mam ogromny szacunek do ludzi, którzy są już dziesięć lat na wózku i nie ruszają ręką, mimo że bardzo ciężko ćwiczyli. Bardzo chętnie bym z nimi porozmawiał i poużalał się nad nimi. Ale nad sobą się nie użalałem.

Miałem szczęście, że ręka ruszyła, w końcu. Nie wiem dlaczego, nie miałem żadnych przesłanek, że tak się stanie.

Motywacja w moim przypadku była ekstremalnie trudna, bo to była walka nie tylko z lekarzami, co już samo w sobie wydaje się strasznie trudne, ale też z losem.

Zaciąłem się, że ręka musi ruszyć. Każdego dnia dopadało mnie kompletne zniechęcenie, ale je pokonywałem.

Mogę powiedzieć, że mi się udało. Może dlatego, że nie odpuszczałem. Prawdą jest też to, że nie miałem okazji odpuszczać, bo byłem sam w domu. Co mogłem odpuścić? Mogłem po prostu umrzeć, nie jedząc. W ten sposób życie mi pomogło. Mówię to przewrotnie, bo doświadczenie było potworne, ale mimo wszystko to, że byłem sam, wspomogło mój proces leczenia.

Na ogół obecność innych osób pomaga tym, którzy walczą o powrót do zdrowia.

Jeżeli bym miał rodzinę, jeżeli bym miał ludzi wokół siebie, pewnie skorzystałbym z tego, na pewno mogliby być dla mnie ogromną siłą, ogromnym wsparciem. Nie miałem jednak tych ludzi i odkryłem, że wbrew pozorom w tej chorobie, kiedy efekty przychodzą bardzo późno – mówiąc bardzo późno, mam na myśli pół roku od rozpoczęcia ćwiczeń – to dobry trening dla osoby, która jest sama. Wzmacnia psychicznie, mobilizuje do pracy. Oczywiście dotyczy to pewnych osób, bo są też takie, które gdyby zostały same, od razu by się poddały. Mnie to zmobilizowało. Mówiąc krótko, mobilizujące są i rodzina, i jej brak. Obie sytuacje, zupełnie od siebie różne, mogą być bardzo mobilizujące lub demobilizujące.

To, czy coś w danej sytuacji nas mobilizuje, jest odbiciem nas samych.

Nie wiem, czy będę żył dziesięć lat, rok czy jeden dzień.

Każdy kolejny dzień to dla mnie uśmiech losu – mówi Jacek Rozenek.

13

SPOTKANIA

J AC E K R O Z E N E K Aktor, trener biznesu, coach. Popularność i rozpoznawalność przyniosły mu role w serialach „Klan”, „Złotopolscy“ i „Barwy szczęścia“. W maju 2019 roku doznał rozległego udaru. Zanim nadeszła pomoc, spędził na poboczu autostrady cztery i pół godziny. W szpitalu przeszedł drugi udar. Miał sparaliżowaną połowę ciała, nie mógł mówić.

Najpierw walczył o życie, potem o to, by wstać z wózka inwalidzkiego. Choroba całkowicie zmieniła jego patrzenie na świat. Swoje doświadczenia opisał w książce „Padnij.

Powstań. Życie po udarze“.

Wspomniał Pan o pierwszym efekcie ćwiczeń. Długo trzeba było czekać na kolejne?

Przed udarem pracowałem w zawodzie aktora, byłem hiperzdrowy, hipersprawny. Zdawałem sobie sprawę, że pokonanie tej choroby było czynem hiperzdrowego człowieka. Za sukces uważałem trzymanie piłki w ortezie, bo oznaczało to, że wraca mi siła do ręki. Ale jaki był to sukces? Przecież gdybym wylądował na wózku inwalidzkim, nie miałbym siły tego wózka prowadzić.

Do dziś mam prawą rękę słabszą o 20 proc., nogę o 16-17 proc. Ćwiczę, chciałbym doprowadzić do tego, by prawa i lewa strona mojego ciała były w takim samym stanie.

Chory na udar myśli w innych kategoriach. Odnosi wszystko, co robi, do stanu idealnego, który rezonuje mu w głowie od czasu, gdy był zdrowy. To abstrakcja, bo udar wycina go w 80 proc. z tego życia. Musi być coś więcej. Co? Nie wiem, nie umiem tego wytłumaczyć.

Robota do zrobienia, obowiązkowość, pracowitość, która bierze się z nawyków.

Pracowałem dużo, ale pracowałem z radością. Robiłem rzeczy, które lubiłem. Uprawiałem mnóstwo sportów.

Od razu gdy zacząłem ćwiczyć, miałem chęć powrotu do dawnych aktywności. Powrót do zdrowia tak rozumia-

Żartuje Pan z tą połową drogi.

Nie. Czasem słyszę: „Przesadzasz trochę”. Wiem, co mówię. Nie ma w tym cienia dumy, tylko chęć dotarcia do punktu, w którym chcę być. Wiem już, jak tam dotrzeć. I dotrę. Jeżeli dotrę do tego punktu, będę dumny jako człowiek, chociaż nie wiem, co wtedy będę mówił.

Jak już Pan dotrze do tego punktu, nie będzie Pan oponował, gdy usłyszy, że jest herosem.

Zawsze będę oponował. Znamy z literatury faktu takich herosów. Druga wojna światowa obfitowała w polskich herosów. Na przykład Witold Pilecki dał się złapać do Auschwitz, tam napisał raport, jak wygląda życie w obozie koncentracyjnym, po czym uciekł stamtąd. To był heros. A ja? Miałem opiekę medyczną, rehabilitantów.

14

FOT. EAST NEWS, MATERIAŁY PRSOWE

nego, na przykład do strzelectwa sportowego, to kosmos trudności. A jednak już do tego wróciłem. Trzeba mieć przed sobą taki zestaw rzeczy, które kocha się robić.

Wtedy mamy siłę i możemy postawić przed sobą zadanie dotarcia do tego, co kiedyś robiliśmy. Jestem w połowie drogi do celu, który sobie wyznaczyłem.

Jak teraz smakuje Panu życie?

Smakuje jak beza z syropem malinowym. Uwielbiam bezy z syropem malinowym, więc moje życie smakuje wyśmienicie. Smakuje mi każda sekunda życia. Nie wiem, jak to się stało, ale wróciła mi chęć łapczywego połykania życia. To niesamowite. Bardzo cieszy mnie pogoda. Jak jest niepogoda – bardzo mnie to cieszy.

Jak jest wygodnie, bardzo mnie to cieszy. Jak jest niewygodnie, bardzo się cieszę. Obudziły się we mnie pokłady ogromnej radości życia.

inaczej niż aktorzy, trudno w to uwierzyć, ale aktorzy zrozumieją, o czym mówię. Przeżyłem rytualny upadek do piekieł, inaczej nie potrafię tego wytłumaczyć. Przez 20 lat żyłem życie swoich snów, naprawdę. Gdy o tym mówiłem na szkoleniach, część osób była zachwycona, część mnie za to nienawidziła. W ciągu jednej sekundy znalazłem się w piekle, przy czym nikt mi tego piekła nie chciał zafundować, co doskonale rozumiem. Ludzie odwracali ode mnie wzrok, co też jest normalne i również to rozumiem. Musiałem znaleźć sens tego, co mnie spotkało.

Kiedyś w „Żywotach świętych” przeczytałem, że święci mieli w swoim życiu okres kompletnego wyobcowania ze świata, które trwało od półtora do dwóch i pół roku.

Ja byłem oddzielony od świata przez dwa i pół roku. Być może jakiś sens tego oddzielenia był, ale jak na razie go jeszcze nie znalazłem. To, co wiem o świecie teraz, zgadza się z tym, co wiedziałem o świecie kiedyś. Nie stało się nic takiego, żebym pomyślał: „Wow, to dlatego byłem chory!”. Wydaje mi się, że zachorowałem dlatego, że taki był mój numer statystyczny. Bo udar dotknie co szóstą osobę, dotknie osoby, które powtarzają: „Mnie to na pewno nie dotknie”. Mogę powiedzieć, że buduje się wtedy w człowieku taka fajna pokora do życia. Zdaję sobie sprawę, że wszystko, co nas w życiu spotyka, jest przejściowe, i życie należy hołubić.

Stanął Pan przecież twarzą w twarz ze śmiercią i przeżył.

Czego się Pan nauczył? Że śmierć to przystanek końcowy. Nie ma ludzkiej siły, żeby ze śmiercią wygrać. W swoich motywacyjnych przemówieniach mówię o tym, że czasami kiedy idziemy wyprostowani, życie daje nam nagle strzał w twarz.

Z lewej. Tak mocny, że wypadają zęby. Większość z nas w tym momencie, ponieważ pierwszy raz czuje taki ból, płacze i mówi: „Dlaczego życie mnie tak bijesz?”. Wtedy życie czasami zabija, czasami znów kopie. Zdarza się, że po takim strzale w twarz znajdujemy w sobie siłę, wstajemy, wypluwamy wybite zęby i mówimy: „No co, tylko na tyle cię stać?”. Wtedy życie nie uderza po raz drugi i odchodzi.

Muszę powiedzieć otwarcie, że wiem, co to znaczy stanąć twarzą w twarz ze śmiercią. Miałem wtedy świadomość, że to moje ostatnie chwile. Stanąłem, patrzyłem odważnie i czułem, że bardzo chcę żyć, ale na własnych warunkach. Jeżeli nie będę mógł żyć na własnych warunkach, to nie. Tego nauczyło mnie spotkanie ze śmiercią.

Czy nie ma w Panu obawy przed tym, co życie jeszcze dla Pana szykuje?

Nie ma. Właśnie wracam od kolegi, który doznał drugiego udaru. Z pierwszego wyszedł, nic nie przestrzegało go przed drugim. Takie jest życie. My, ludzie, mamy chęć zamknięcia życia w przewidywalnych ramach. Nie jest to możliwe.

Nie wierzę, że możemy zaprojektować swoje życie. Nie wiem, czy będę żył dziesięć lat, rok czy jeden dzień.

Każdy kolejny dzień to dla mnie uśmiech losu. Nie palę papierosów, nie upijam się, nie nadużywam swojego ciała, staram się żyć na wysokim poziomie. Jeśli nie mamy ambicji życia na wysokim poziomie, co nam zostaje? Żyć, żeby oddychać? Wierzę, że uda mi się odkryć odpowiedź na pytanie: dlaczego żyję?

Na własnych warunkach, czyli jakich?

Na własnych warunkach to znaczy na nogach, wyprostowanych. Żebym mógł chodzić, ruszać się. Nie chciałem też pożyczać pieniędzy od ludzi, a bardzo się zadłużyłem, ale powoli wychodzę z długów.

Wrócił Pan do zawodu aktora. Żeby tego dokonać, musiał Pan pokonać afazję.

Tak. Dopiero mając afazję, przekonałem się, jak ważne dla aktora jest mówienie. Będąc zdrowi, je bagatelizujemy, będąc chorzy, fetyszyzujemy. Nie mogłem mówić, mówiłem „tak”, „nie”, każdego słowa długo szukałem w mózgu, mimo że miałem potężny zasób słów. Jeszcze dzisiaj słychać, że jestem po afazji, ale eliminuję szkody.

Podczas szkoleń mogę już mówić długo, kwieciście, o ile nie jestem zmęczony.

Jeżeli Bóg chce odebrać człowiekowi coś naprawdę istotnego, odbiera mu mowę. Ludziom, którzy pracują

Czego można Panu życzyć? Żebym znalazł odpowiedzi przynajmniej na niektóre pytania, o których wcześniej rozmawialiśmy.

Na koniec chciałbym dodać, że jestem pełen podziwu dla stomików. Znam osobę po udarze, która nosi worek i jest bardzo dzielna. Udar, przy przeciwnościach, z którymi muszą sobie radzić stomicy, to mały pikuś. ●

15

REFUNDACJA

WAŻNE

Zmiany

sprzętu od stycznia 2023

Od 1 stycznia 2023 roku zmieniły się zasady refundacji sprzętu stomijnego obowiązujące w Polsce. Zmiany wprowadzono na podstawie opublikowanego Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 października zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2022 poz. 2319).

Dopłata 20 proc. do akcesoriów dotyczy również dzieci, a także osób z uprawnieniami dodatkowymi 47DN, 47ZN, 47ZND. Dopłata (20 proc.) pacjenta przy realizacji zlecenia na akcesoria stomijne z kodem P.141 wyniesie:

Jedną z najistotniejszych zmian jest wprowadzenie 2 oddzielnych zleceń na sprzęt stomijny. Zlecenia z kodem P.099 są w 100 proc. refundowane i w ramach takiego zlecenia pacjent może odebrać płytki i worki w systemie jedno- i dwuczęściowym oraz worki do zbiórki moczu w przypadku urostomii.

2 0 proc. od kwoty wydanej poniżej limitu 120 zł

2 4 zł, jeśli pacjent zrealizuje zlecenie równo z limi-

tem 120 zł,

(np. jeśli pacjent w ramach zlecenia odbierze 1 sztukę pasty uszczelniającej w cenie 64 zł, dopłata wyniesie 12,80 zł, czyli 20 proc. od ceny produktu), 2 0 proc. od kwoty limitu 120 zł + 100 proc. ceny ponad limit (np. jeśli pacjent odbierze akcesoria za 150 zł, dopłaci 54 zł, na co składa się kwota 24 zł dopłacanych do limitu oraz 30 zł dopłata ponad limit).

Jednocześnie zwiększono limit refundacyjny na płytki i worki stomijne dla zleceń z kodem P.099, a limit ten w przypadku kolostomii (P.099.K) i ileostomii (P.099.I) wynosi teraz 450 zł, zaś dla urostomii (P.099.U) 530 zł.

Drugie nowe zlecenie z kodem P.141 obowiązuje pacjentów, którzy korzystają z akcesoriów stomijnych, takich jak pasty, pudry, paski, półpierścienie, pierścienie o właściwościach uszczelniających lub gojących, produkty do usuwania sprzętu stomijnego lub do ochrony skóry wokół stomii lub środki zagęszczające luźną treść jelitową.

Kolejną ważną zmianą jest przyznanie jednorazowego podwójnego limitu finansowania na pierwszy miesiąc po operacji dla pacjentów z nowo wyłonioną stomią lub nowo utworzonymi przetokami. Oznacza to, że nowo operowanym pacjentom, którzy zrealizują zlecenie na płytki i worki z kodem P.099A, będzie przysługiwał limit 900 zł dla kolostomii i ileostomii, oraz 1060 zł dla pacjentów z urostomią. Dotyczy to również zlecenia na akcesoria stomijne, które z kodem P.141A będzie wynosiło 240 zł z dopłatą 20 proc.

Nowe zlecenie na akcesoria stomijne z kodem P. 141 dla każdego rodzaju stomii posiada limit miesięczny 120 zł z 20-proc. dopłatą pacjenta. Kwota limitu zależy od liczby stomii/przetok, jakie ma pacjent.

Inną ważną zmianą jest możliwość wystawienia zlecenia (z kodami: P.099/P.099A i P.141/P.141A) dla pacjen-

16

FOT. FOT. ADOBE STOCK

O

TEKST Magdalena Sobczak

w refundacji stomijnego tów z tzw. innymi przetokami. Chodzi tutaj o przetoki wymagające ewakuacji fizjologicznej lub patologicznej treści z narządów i są to np. przetoki żółciowe, przetoki trzustkowe, przetoki moczowo-skórne z dróg moczowych, przetoki z ewakuacji ropy lub chłonki z jamy brzusznej, przetoki z rany treści ropnej lub chłonki, samoistne przetoki jelitowo-skórne oraz przetoki ślinowe. Jednocześnie zlikwidowany zostaje kod P.099.PS, który dotychczas upoważniał osoby z przetoką ślinową do refundacji sprzętu stomijnego.

Nowe zlecenia będzie można realizować tak jak dotychczas, czyli np. na 1 lub maksymalnie na 6 miesięcy.

Zmiany wprowadzone w rozporządzeniu spowodowały, że na zleceniu w polu liczba sztuk należy wpisać 1, a nie tak jak dotychczas 90 (dotyczy to pacjentów z podstawowym limitem). Zmieniono również system wyliczeń dla pacjentów z dodatkowymi uprawnieniami (47ZN, 47ZND, 47DN). Osoba uprawniona do wystawienia zlecenia może zlecić wielokrotność 1 limitu. Sposób liczenia limitu przedstawia się następująco:

Ważną zmianą jest też likwidacja kodu P.098, który dotychczas upoważniał pacjentów z nefrostomią do realizacji zleceń na worki do zbiórki moczu. Obecnie pacjenci z nefrostomią mogą realizować zlecenia w grupie z kodem P.097, w ramach którego pacjent może odebrać worki do zbiórki moczu z odpływem (limit ceny 6,50 zł za szt.) lub worki jednoczęściowe urostomijne (limit ceny 16 zł za szt.) w liczbie do 12 sztuk na miesiąc.

Limit finansowania x krotność ryczałtu (liczba sztuk na zleceniu) x liczba przetok = wartość miesięcznego limitu finansowego wtedy podstawowy limit finansowania mnożymy przez krotność ryczałtu oraz liczbę przetok. Krotność ryczałtu oznacza ilość potrzebnego miesięcznego limitu zaopatrzenia (z dokładnością do jednego miejsca po przecinku), np. jeśli pacjent potrzebuje podwójnej ilości sprzętu na miesiąc, to należy wpisać krotność 2, jeśli potrójnej ilości – to 3.

Rozporządzenie, o którym tutaj piszemy, wprowadziło również zmiany w zakresie osób uprawnionych do wystawiania zleceń na sprzęt stomijny. Do grona osób uprawnionych do wystawienia zlecenia zostali dodani lekarze ze specjalizacją w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz w dziedzinie rehabilitacji. Jeśli zlecenia na sprzęt stomijny pozyskiwali Państwo od pielęgniarki, warto wiedzieć, że skrócono możliwość wystawienia kontynuacji zlecenia na sprzęt stomijny przez pielęgniarki tylko do 6 miesięcy.

DODATKOWE INFORMACJE DO ZMIAN REFUNDACYJNYCH Dotychczasowe zlecenia na sprzęt stomijny z kodem P.099 wystawione w 2022 roku zachowują ważność po 1 stycznia 2023 roku, ale pacjent w ramach tego zlecenia może odebrać tylko worki i płytki w nowym limicie finansowania. ●

17

REFUNDACJA SPRZĘT STOMIJNY REFUNDOWANY OD STYCZNIA 2023 ROKU Rodzaj wyrobu stomijnego

Worki stomijne w systemie jednoczęściowym lub dwuczęściowym lub płytki stomijne, lub worki do zbiórki moczu (urostomia), lub zestaw do irygacji (kolostomia)

Jednorazowe zlecenie w przypadku nowo wyłonionej stomii: worki stomijne w systemie jednoczęściowym lub dwuczęściowym lub płytki stomijne, lub worki do zbiórki moczu (urostomia) Wyroby stomijne (pasty, pudry, paski, półpierścienie, pierścienie o właściwościach uszczelniających lub gojących, produkty do usuwania sprzętu stomijnego lub do ochrony skóry wokół stomii, lub środki zagęszczające luźną treść jelitową)

Jednorazowe zlecenie w przypadku nowo wyłonionej stomii (pasty, pudry, paski, półpierścienie, pierścienie o właściwościach uszczelniających lub gojących, produkty do usuwania sprzętu stomijnego lub do ochrony skóry wokół stomii lub środki zagęszczające luźną treść jelitową)

Kod zaopatrzenia

P.099

P.099A

Kryterium przyznawania

Limit finansowania/ miesiąc

Kolostomia, ileostomia, inne przetoki i stomie wymagające ewakuacji fizjologicznej lub patologicznej treści z narządów (z wyjątkiem nefrostomii)

450 zł

Urostomia

530 zł

nowo wyłoniona stomia na jelicie grubym (kolostomia); na jelicie cienkim (ileostomia); nowo utworzone inne przetoki lub stomie wymagające ewakuacji fizjologicznej lub patologicznej treści z narządów (z wyjątkiem nefrostomii)

900 zł

nowo wyłoniona stomia na układzie moczowym (urostomia)

1060 zł

P.141

Kolostomia, ileostomia, urostomia, inne przetoki lub stomie wymagające ewakuacji fizjologicznej lub patologicznej treści z narządów (z wyjątkiem nefrostomii)

P.141A

nowo wyłoniona stomia na jelicie grubym (kolostomia); na jelicie cienkim (ileostomia); na układzie moczowym (urostomia) nowo utworzone inne przetoki lub stomie wymagające ewakuacji fizjologicznej lub patologicznej treści z narządów (z wyjątkiem nefrostomii)

Określenie liczby sztuk na zleceniu/ miesiąc

Dopłata Udział pacjenta własny Refundacja Dopłata powyżej pacjenta NFZ pacjenta limitu w limicie finansowania finansowania

Ryczałt miesięczny/ wielokrotność ryczałtu w przypadku uprawnień dodatkowych

0 proc.

450 zł/ 530 zł

0 zł

100 proc.

Jednorazowy ryczałt miesięczny/ wielokrotność ryczałtu w przypadku uprawnień dodatkowych

0 proc.

900 zł/ 1060 zł

0 zł

100 proc.

120 zł

Ryczałt miesięczny/ wielokrotność ryczałtu w przypadku uprawnień dodatkowych

20 proc.

96 zł

24 zł

100 proc.

240 zł

Jednorazowy ryczałt miesięczny/ wielokrotność ryczałtu w przypadku uprawnień dodatkowych

20 proc.

192 zł

48 zł

100 proc.

18

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA ZLECENIA NA SPRZĘT STOMIJNY Od 1 stycznia 2023 r. nastąpiły zmiany w refundacji zaopatrzenia w sprzęt stomijny Kody i miesięczne limity finansowania sprzętu stomijnego: Worki i płytki, bez dopłaty pacjenta: 450 zł - kolostomia (P.099.K), 450 zł ileostomia (P.099.I), 530 zł urostomia (P.099.U), 450 zł inne przetoki (P.099.IP) Akcesoria stomijne z 20-proc. dopłatą pacjenta: 120 zł (P.141.K, P.141.I, P.141.U, P.141.IP) Worki i płytki, bez dopłaty dla pacjentów z nowo wyłonioną stomią, limit jednorazowy: 900 zł kolostomia (P.099A.K), 900 zł ileostomia (P.099A.I), 1060 zł urostomia (P.099A.U), 900 zł inne przetoki (P.099A.IP) Akcesoria stomijne z 20-proc. dopłatą dla pacjentów z nowo wyłonioną stomią, limit jednorazowy: 240 zł (P.141A.K, P.141A.I, P.141A.U, P.141A.IP) Osoby uprawnione do wystawienia zlecenia w kodzie P.099/P.099A/P.141/P.141A: • Lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie: chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej, chirurgii onkologicznej, onkologii klinicznej lub chemioterapii nowotworów, położnictwa i ginekologii, onkologii klinicznej lub onkologii i hematologii dziecięcej, urologii lub urologii dziecięcej, geriatrii, rehabilitacji lub lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie podstawowej opieki zdrowotnej, medycyny rodzinnej, pediatrii, chorób wewnętrznych • Felczer ubezpieczenia zdrowotnego • W przypadku urostomii, kolostomii i ileostomii także lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie chirurgii klatki piersiowej lub lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie ginekologii onkologicznej • W przypadku kolostomii i ileostomii także lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie gastroenterologii • Lekarz spełniający wymagania do udzielania świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej, realizowanych w warunkach domowych • Pielęgniarka lub położna, o której mowa w art. 15a ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej

W związku ze zmianami w refundacji zaopatrzenia na sprzęt stomijny od 1 stycznia 2023 r. przedstawiamy przykłady wypełniania poszczególnych zleceń

Przykład:

Zlecenie jednorazowe na podwójny limit dla nowo wyłonionej stomii na worki/płytki w kodzie P.099A (100 proc. refundacji) lub na akcesoria stomijne w kodzie P.141A (80 proc. refundacji i 20-proc. dopłata pacjenta) Unikalny numer identyfikacyjny (nadany przez NFZ)

Kod kreskowy (nadany przez NFZ)

I.C. OKREŚLENIE WYROBU MEDYCZNEGO I.C.1 Wyrób medyczny7) I.C.1.1 Grupa i liczba porządkowa

P.099A lub P.141A I.C.1.3 Liczba przetok (dotyczy stomii)

Np. 1

I.C.1.5 Kod ICD-10 (uzasadnienie obejmujące jednostkowe dane medyczne pacjenta)

Zaznaczyć rodzaj przetoki

□ lewostronne □prawostronne □nie dotyczy I.C.1.4 Rodzaj przetok (dotyczy stomii)

□

□

□

urostomia kolostomia ileostomia I.C.1.6 Liczba sztuk (dotyczy I.C.1.7 Liczba sztuk zleceń innych niż comiesięczne) na miesiąc (dotyczy comiesięcznych zleceń) 8)

1

Wpisać liczbę przetok I.C.1.10 Nazwa wyrobu medycznego

(bez nefrostomii)

I.C.1.2 Umiejscowienie (nie dotyczy stomii)

I.C.1.11 Kryteria przyznania wyrobu medycznego9)

□ nefrostomia □ inna

I.C.1.8 Pierwszy miesiąc zaopatrzenia comiesięcznego (format: MMRRRR)

Np. 01-2023

I.C.1.9 Liczba miesięcy zaopatrzenia comiesięcznego (1– 12)

1 (P.099A lub P.141A)

I.C.1.12 Dodatkowe informacje dotyczące wyrobu10)

Liczba sztuk 1

Jednorazowo tylko na 1 miesiąc

I.C.2 Soczewki okularowe Sfera OP Do dali OL Do bliży

OP OL

Cylinder

Oś

Pryzma Odległość źrenic .............. mm

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA Przykład:

Zlecenie na sprzęt stomijny w kodzie P.099 (worki/płytki) – 100 proc. refundacji Unikalny numer identyfikacyjny (nadany przez NFZ)

Kod kreskowy (nadany przez NFZ)

I.C. OKREŚLENIE WYROBU MEDYCZNEGO I.C.1 Wyrób medyczny7) I.C.1.1 Grupa i liczba porządkowa

Zaznaczyć rodzaj przetoki (bez nefrostomii)

I.C.1.2 Umiejscowienie (nie dotyczy stomii)

□ lewostronne □prawostronne □nie dotyczy

P.099 I.C.1.3 Liczba przetok (dotyczy stomii)

Np. 1

I.C.1.5 Kod ICD-10 (uzasadnienie obejmujące jednostkowe dane medyczne pacjenta)

I.C.1.4 Rodzaj przetok (dotyczy stomii)

□

□

□

urostomia kolostomia ileostomia I.C.1.6 Liczba sztuk (dotyczy I.C.1.7 Liczba sztuk zleceń innych niż comiesięczne) na miesiąc (dotyczy comiesięcznych zleceń) 8)

1

Wpisać liczbę przetok I.C.1.10 Nazwa wyrobu medycznego

I.C.1.11 Kryteria przyznania wyrobu medycznego9)

□ nefrostomia □ inna

I.C.1.8 Pierwszy miesiąc zaopatrzenia comiesięcznego (format: MMRRRR)

Np. 01-2023

I.C.1.9 Liczba miesięcy zaopatrzenia comiesięcznego (1– 12)

1-12 (P.099, P.141)

I.C.1.12 Dodatkowe informacje dotyczące wyrobu10)

Liczba sztuk 1

Przykład:

Soczewki okularowe zlecenie naI.C.2 akcesoria stomijne w kodzie P.141—80 % refundacji i 20 % dopłata pacjenta OP

Sfera

Cylinder

Oś

Do dali OL Unikalny numer identyfikacyjny (nadany przez NFZ) Do bliży

Pryzma

Kod kreskowy (nadany przez NFZ) Odległość źrenic .............. mm

OP OL

I.C. OKREŚLENIE WYROBU MEDYCZNEGO I.D. DODATKOWE WSKAZANIA OSOBY UPRAWNIONEJ DO WYSTAWIENIA ZLECENIA I.C.1 Wyrób medyczny7) I.C.1.1 Grupa i liczba porządkowa Umiejscowienie (nie dotyczy stomii) I.D.1 Skrócenie okresu użytkowaniaI.C.1.2 wyrobu medycznego, jeżeli dotyczy

□

□

I.D.2 Uzasadnienie skrócenia okresu użytkowania lewostronne P.141 I.C.1.3 Liczba przetok (dotyczy stomii)

Np. 1

□

(bez nefrostomii)

□prawostronne □nie dotyczy

I.C.1.4 Rodzaj przetok (dotyczy stomii)

□

□

□

Zaznaczyć rodzaj przetoki

□

urostomia kolostomia ileostomia nefrostomia inna I.C.1.5 Kod ICD-10 (uzasadnienie I.C.1.6 Liczba sztuk (dotyczy I.C.1.7 Liczba sztuk I.C.1.8 Pierwszy miesiąc I.E. DANE OSOBY UPRAWNIONEJ DO WYSTAWIENIA ZLECENIA obejmujące jednostkowe dane medyczne zleceń innych niż comiesięczne) na miesiąc I.E.1 Numer prawa wykonywania zawodu lub pieczątka zawierająca dane(dotyczy z pól I.E.1 izaopatrzenia I.E.3 pacjenta) comiesięcznych zleceń) 8) comiesięcznego (format: MM-

Wpisać liczbę przetok

1

I.E.2 Data I.E.3 Imię (imiona) i nazwisko wystawienia I.C.1.10 Nazwa wyrobu I.C.1.11 Kryteria przyznania wyrobu medycznego medycznego9)

RRRR)

Np. 01-2023

I.E.4 Podpis

I.C.1.9 Liczba miesięcy zaopatrzenia comiesięcznego (1– 12)

1 -12 (P.141)

I.C.1.12 Dodatkowe informacje dotyczące wyrobu10)

Liczba sztuk 1

Objaśnienia:

7) W przypadku soczewek okularowych należy uzupełnić tylko te pola, które dotyczą tej kategorii wyrobów medycznych.

W przypadku wyrobów medycznych przysługujących comiesięcznie, dla których nie została określona liczba sztuk w przepisach, wydanych na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 463, z późn. zm.), należy wpisać liczbę 1 albo jej wielokrotność (w przypadku uprawnień dodatkowych), z dokładnością do 1 miejsca po przecinku.

9) I.C.2przyznawania Soczewki okularowe Kryteria wyrobu medycznego wydawanego na zlecenie zostały określone w przepisach wydanych na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków,Sfera środków spożywczych żywieniowego oraz wyrobów medycznych. W przypadku zaopatrzenia Cylinderspecjalnego przeznaczenia Oś Pryzma obustronnego należy określić kryterium dla każdej strony osobno.

OP 10) NależyDo wpisać dali dodatkowe informacje dotyczące wyrobu np. stopień ucisku, preferowane wyposażenie dodatkowe itp.

8)

OL

Do bliży

OP

Odległość źrenic .............. mm

OL

I.D. DODATKOWE WSKAZANIA OSOBY UPRAWNIONEJ DO WYSTAWIENIA ZLECENIA

Strona 2 z 4

CZĘŚĆ I. WYSTAWIENIE ZLECENIA (WYPEŁNIA I DRUKUJE OSOBA UPRAWNIONA DO WYSTAWIENIA ZLECENIA) I.A. DANE PODMIOTU, W RAMACH KTÓREGO WYSTAWIONO ZLECENIE I.A.1 Nazwa

I.A.2 Adres miejsca udzielania świadczeń: kod pocztowy, miejscowość, ulica, numer domu lub lokalu lub pieczątka zawierająca dane z pól I.A.1-3

ZLECENIA NA SPRZĘT STOMIJNY I.A.3 REGON2)

I.B. DANE PACJENTA I.B.1 Imię (imiona)

I.B.2 Nazwisko

Przykład:

Zlecenia na sprzęt stomijny dla pacjenta z uprawnieniem dodatkowym: 47ZN/47ZND/47DN1 I.B.3 Numer PESEL I.B.4 Data I.B.5 I.B.6 Symbol I.B.7 Rodzaj i numer dokumentu na worki/płytki P.099/P.099A (100 proc. refundacji); urodzenia3) Płeć3) państwa, jeżeli uprawniającego do uzyskania przez na akcesoria stomijne P.141/P.141A (80 proc. refundacji i 20-proc. dopłata pacjenta) dotyczy4) pacjenta świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o

koordynacji, jeżeli Limit finansowania x krotność ryczałtu* (liczba sztuk na zleceniu) x liczba przetok x dotyczy liczba miesięcy = wartość limitu finansowego

*krotność ryczałtu oznacza ilość potrzebnego miesięcznego limitu zaopatrzenia I.B.9 (z dokładnością do jednego miejsca po przecinku), I.B.8 Rodzaj dokumentu stwierdzającego tożsamość3) Seria i numer3) np. jeśli pacjent potrzebuje podwójnej ilości sprzętu na miesiąc, to należy wpisac krotność 2, jeśli potrójnej ilości to 3 paszport inny5)........................................................................

□

□

I.BA. UPRAWNIENIA

I.BA.1 UPRAWNIENIE DODATKOWE LUB INNE UPRAWNIENIE, Z KTÓREGO BĘDZIE KORZYSTAŁ PACJENT I.BA.2 Rodzaj dokumentu potwierdzającego uprawnienie dodatkowe lub wpisanie litery „C” na oznaczenie kobiety w ciąży

I.BA.7 Kod tytułu uprawnienia dodatkowego6) Np.

47ZN/47ZND

np. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności

I.BA.3 Numer dokumentu z pkt I.BA.26)

I.BA.4 Data ważności dokumentu z pkt I.BA.26)

I.BA.5 Data wystawienia dokumentu z pkt I.BA.26)

np.

PZON.8822236/22

np.

31.12.2027 lub bezterminowo

np. 2.01.2023

I.BA.6 Numer prawa wykonywania zawodu osoby uprawnionej, która wystawiła dokument potwierdzający uprawnienie dodatkowe, jeżeli dotyczy6)

Objaśnienia: *Wzór może być edytowany w ten sposób, że właściwe jego komórki mogą być powiększane, jeżeli jest to niezbędne do zamieszczenia w danej komórce wymaganej Unikalnyktórej numer identyfikacyjny (nadany przez NFZ) Kod kreskowy (nadany przez NFZ) informacji, objętość wykracza poza rozmiar tej komórki określony we wzorze.

1) Dotyczy wyrobów medycznych przysługujących comiesięcznie (wypełnia osoba uprawniona do wystawienia zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne).

2) Numer identyfikacyjny REGON. Należy wskazać REGON – 9 cyfr dla praktyk zawodowych albo 14 cyfr dla jednostek organizacyjnych.

3) Należy wypełnić w przypadku, gdy pacjent nie ma numeru PESEL. 4) Symbol państwa odpowiedniego dla instytucji właściwej dla osoby uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji.

I.C. OKREŚLENIE WYROBU MEDYCZNEGO 47ZN lub 47ZND lub 47DN 5) W przypadku zaznaczenia pola „inny” należy wpisać rodzaj dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz państwo wydania dokumentu.

6) Wypełnia się, jeżeli dokument potwierdzający uprawnienie dodatkowe zawiera daną informację.

Zaznaczyć rodzaj przetoki 7)

I.C.1 Wyrób medyczny I.C.1.1 Grupa i liczba porządkowa

P.099 lub P.099A lub P.141 lub P.141A I.C.1.3 Liczba przetok (dotyczy stomii)

np. 1

I.C.1.5 Kod ICD-10 (uzasadnienie obejmujące jednostkowe dane medyczne pacjenta)

Wpisać liczbę przetok

I.C.1.2 Umiejscowienie (nie dotyczy stomii)

□ lewostronne □prawostronne □nie dotyczy I.C.1.4 Rodzaj przetok (dotyczy stomii)

□

□

□

urostomia kolostomia ileostomia I.C.1.6 Liczba sztuk (dotyczy I.C.1.7 Liczba sztuk zleceń innych niż comiesięczne) na miesiąc (dotyczy comiesięcznych zleceń) 8)

I.C.1.8 Pierwszy miesiąc zaopatrzenia comiesięcznego (format: MMRRRR)

np. 1,5 lub 2 lub 3 I.C.1.10 Nazwa wyrobu medycznego

□ nefrostomia □ inna

I.C.1.11 Kryteria przyznania wyrobu medycznego9)

(bez nefrostomii)

np. 01-2023

I.C.1.9 Liczba miesięcy zaopatrzenia comiesięcznego (1– 12)

1-12 (P.099, P.141) 1 (P.099A, P.141A)

I.C.1.12 Dodatkowe informacje dotyczące wyrobu10)

Wpisać wielokrotność 1 ryczałtu (wartość może być do jednego miejsca po przecinku)

I.C.2 Soczewki okularowe Sfera Cylinder Oś Pryzma 1 Osoba uprawniona do wystawienia zlecenia ma prawo wystawić zlecenie dla pacjenta ze znacznym stopniem niepełnosprawności w ilości OP zaspokajającej potrzeby Do dali pacjenta na podstawie Ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających osoby ze znaczOL Odległośćstopniem źrenic .............. mm nym stopniem niepełnosprawności (Dz.U. 2018 poz. 932). Zgodnie z ustawą „ pacjentowi za znacznym niepełnosprawności przysługuje prawo do wyrobówOP medycznych do wysokości limitu finansowania ze środków publicznych określonego w tych przepisach, według Do bliżybez uwzględniania okresów użytkowania. O ilości miesięcznego zaopatrzenia w te wyroby decyduje każdorazowo wskazań medycznych OL osoba uprawniona do wystawienia zlecenia.”

I.D. DODATKOWE WSKAZANIA OSOBY UPRAWNIONEJ DO WYSTAWIENIA ZLECENIA

I.A.3 REGON2)

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA ZLECENIA NA SPRZĘT STOMIJNY

I.B. DANE PACJENTA I.B.1 Imię (imiona)

I.B.3 Numer PESEL

I.B.2 Nazwisko

I.B.4 Data urodzenia3)

I.B.5 Płeć3)

I.B.6 Symbol państwa, jeżeli dotyczy4)

Przykład:

I.B.7 Rodzaj i numer dokumentu uprawniającego do uzyskania przez pacjenta świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, jeżeli dotyczy

Zlecenie na bezpłatne* akcesoria stomijne w ramach limitu finansowania dla pacjenta z uprawnieniem szczególnym: np. 47OR/47IB/47IW w kodzie P.141/P.141A (100 proc. refundacji) I.B.8 Rodzaj dokumentu stwierdzającego tożsamość3) I.B.9 Seria i numer3) *Podstawa prawna: art. 47 ust. 1 i ust. 2a Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych paszport inny5)........................................................................ ze środków publicznych

□

□

I.BA. UPRAWNIENIA

I.BA.1 UPRAWNIENIE DODATKOWE LUB INNE UPRAWNIENIE, Z KTÓREGO BĘDZIE KORZYSTAŁ PACJENT I.BA.2 Rodzaj dokumentu potwierdzającego uprawnienie dodatkowe lub wpisanie litery „C” na oznaczenie kobiety w ciąży

I.BA.7 Kod tytułu uprawnienia dodatkowego6) Np.

47OR/47IB/47IW lub inne

np. Książka inwalidy wojennegowojskowego lub Legitymacja osoby represjonowanej lub inne

I.BA.3 Numer dokumentu z pkt I.BA.26)

I.BA.4 Data ważności dokumentu z pkt I.BA.26)

I.BA.5 Data wystawienia dokumentu z pkt I.BA.26)

np. nr książki, nr legitymacji

Wpisać datę ważności lub bezterminowo

Wpisać datę wystawienia

I.BA.6 Numer prawa wykonywania zawodu osoby uprawnionej, która wystawiła dokument potwierdzający uprawnienie dodatkowe, jeżeli dotyczy6)

Objaśnienia: Unikalny numer identyfikacyjny (nadany przez NFZ) Kod kreskowy (nadany przez NFZ) *Wzór może być edytowany w ten sposób, że właściwe jego komórki mogą być powiększane, jeżeli jest to niezbędne do zamieszczenia w danej komórce wymaganej informacji, której objętość wykracza poza rozmiar tej komórki określony we wzorze.

1) Dotyczy wyrobów medycznych przysługujących comiesięcznie (wypełnia osoba uprawniona do wystawienia zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne).

2) Numer identyfikacyjny REGON. Należy wskazać REGON – 9 cyfr dla praktyk zawodowych albo 14 cyfr dla jednostek organizacyjnych.

3) Należy wypełnić w przypadku, gdy pacjent nie ma numeru PESEL. I.C. OKREŚLENIE WYROBU MEDYCZNEGO 47OR lub 47IB lub 47IW, inne 4) Symbol państwa odpowiedniego dla instytucji właściwej dla osoby uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji.

5) W przypadku zaznaczenia pola 7) „inny” należy wpisać rodzaj dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz państwo wydania dokumentu.

Zaznaczyć rodzaj przetoki I.C.1 się, Wyrób medyczny 6) Wypełnia jeżeli dokument potwierdzający uprawnienie dodatkowe zawiera daną informację.

I.C.1.1 Grupa i liczba porządkowa

P.141 lub P.141A I.C.1.3 Liczba przetok (dotyczy stomii)

np. 1

I.C.1.5 Kod ICD-10 (uzasadnienie obejmujące jednostkowe dane medyczne pacjenta)

□ lewostronne □prawostronne □nie dotyczy I.C.1.4 Rodzaj przetok (dotyczy stomii)

□

□

□

urostomia kolostomia ileostomia I.C.1.6 Liczba sztuk (dotyczy I.C.1.7 Liczba sztuk zleceń innych niż comiesięczne) na miesiąc (dotyczy comiesięcznych zleceń) 8)

Wpisać liczbę przetok

□ nefrostomia □ inna

I.C.1.8 Pierwszy miesiąc zaopatrzenia comiesięcznego (format: MMRRRR)

np. 01-2023

1 I.C.1.10 Nazwa wyrobu medycznego

(bez nefrostomii)

I.C.1.2 Umiejscowienie (nie dotyczy stomii)

I.C.1.11 Kryteria przyznania wyrobu medycznego9)

I.C.1.9 Liczba miesięcy zaopatrzenia comiesięcznego (1– 12)

1-12 (P.141) 1 (P.141A)

I.C.1.12 Dodatkowe informacje dotyczące wyrobu10)

Liczba sztuk 1

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (DZ. U. z 2022 poz. 2713) I.C.2 Soczewki okularowe

Sfera z dniaCylinder Oś 2022Pryzma Rozporządzenie Ministra Zdrowia 27 października r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznychOP wydawanych na zlecenie (DZ. U. z 2022 poz. 2319).

Do dali

OL

BEZPŁATNA INFOLINIA DZIAŁU POMOCY OP

bliży 800 120Do093 OL

Odległość źrenic .............. mm

pon. – pt. 8.00 – 17.00 Podana infolinia jest nieczynna w dniOSOBY ustawowo wolne od pracy.

I.D. DODATKOWE WSKAZANIA UPRAWNIONEJ DO WYSTAWIENIA ZLECENIA I.D.1

□ Skrócenie okresu użytkowania wyrobu medycznego, jeżeli dotyczy

I.D.2 Uzasadnienie skrócenia okresu użytkowania

I.E. DANE OSOBY UPRAWNIONEJ DO WYSTAWIENIA ZLECENIA

I.E.1 Numer prawa wykonywania zawodu lub pieczątka zawierająca dane z pól I.E.1 i I.E.3

REFUNDACJA

NAJCZĘSTSZE

Pytania i odpowiedzi TEKST Magdalena Sobczak

C zy mogę zrealizować zlecenie wystawione w ubie-

Worki/płytki są bezpłatne dla pacjenta w limicie finansowania, natomiast do akcesoriów należy dopłacić 20 proc. do kwoty limitu i 100 proc. powyżej kwoty limitu.

głym roku, które jest jeszcze ważne w 2023?

Zlecenia wystawione w 2022 roku i ważne w 2023 roku na kod P.099 można zrealizować tylko na worki/płytki w nowych limitach finansowania. Na akcesoria potrzebne jest oddzielne zlecenie w kodzie P.141.

I le potrzebuję zleceń, jeśli mam wyłonioną kolosto-

mię i urostomię?

Na każdy rodzaj stomii potrzebne jest oddzielne zlecenie w kodzie P.099 na sprzęt podstawowy (worki/płytki) i oddzielne w kodzie P.141 na akcesoria. W tym przypadku potrzebne będą cztery zlecenia:

N a ile miesięcy lekarz może wystawić nowe zlecenie

na sprzęt stomijny?

Zlecenie w kodach P.099 i P.141 można wystawić maksymalnie na 12 miesięcy.

Natomiast zlecenia jednorazowe w kodzie P.099A oraz P.141A (dla nowo wyłonionej stomii, nowo utworzonych przetok) na 1 miesiąc.

√ √ √ √

J eśli lekarz rodzinny nie wystawi zlecenia na akce-

Zlecenie na kolostomię na akcesoria: P.141.K

Zlecenie na urostomię na worki/płytki: P.099.U

Zlecenie na urostomię na akcesoria: P.141.U

I le potrzebuję zleceń, jeśli mam wyłonione dwie

soria, czy inny lekarz może to zrobić?

Tak, można poprosić innego uprawnionego lekarza/pielęgniarkę o wystawienie zlecenia w kodzie P.141 na akcesoria.

Nie ma wymogu ze strony Ministerstwa Zdrowia/NFZ, żeby oba zlecenia w różnych kodach (P.099/P.141) były wystawiane przez tę samą osobę.

Zlecenie może wystawić każdy lekarz/pielęgniarka wymienieni w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2022 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych na zlecenie (DZ.U. z 2022, poz. 2319).

FOT. ADOBE STOCK

Zlecenie na kolostomię na worki/płytki: P.099.K

te same przetoki, np. dwie urostomie?

Jeśli pacjent ma dwie lub więcej tych samych przetok stomijnych, potrzebne jest 1 zlecenie na worki/płytki (P.099) oraz 1 zlecenie na akcesoria (P.141), i na obu zleceniach należy wpisać liczbę przetok, np. 2.

Wtedy limit finansowania zostanie odpowiednio przemnożony przez liczbę przetok.

C o powinien wpisać lekarz na zleceniu w polu liczba

sztuk w przypadku zleceń na sprzęt stomijny?

Wystawiający zlecenie zarówno na worki/płytki, jak i akcesoria powinien wpisać w polu liczba sztuk – 1. W przypadku pacjentów z uprawnieniem dodatkowym (47ZN, 47ZND, 47DN) osoba wystawiająca zlecenie może wpisać wielokrotność 1 (do jednego miejsca po przecinku), np. 1,5; 2; 3; 4; 5. Limit finansowania zostanie odpowiednio przemnożony przez tę krotność ryczałtu. ●

J ak będzie wyglądać refundacja dla osób ze znacznym

stopniem niepełnosprawności?

Pacjent ma prawo do zwiększonego limitu na sprzęt stomijny (worki/płytki i akcesoria).

Osoba wystawiająca zlecenie decyduje o zwiększeniu krotności limitu na zleceniu.

23

REFUNDACJA

DOFINANSOWANIE do wyrobów stomijnych

O

TEKST Magdalena Sobczak

ze środków PFRON

pierścienie, pierścienie o właściwościach uszczelniających lub gojących, produkty do usuwania sprzętu stomijnego lub do ochrony skóry wokół stomii lub środki zagęszczające luźną treść jelitową, należy poinformować sklep medyczny o chęci ubiegania się o zwrot poniesionej dopłaty ze środków PFRON. Pracownik sklepu przygotuje wymaganą kopię zlecenia oraz fakturę VAT potwierdzającą uiszczenie dopłaty do wyrobów stomijnych.

Krok 2. Następnie należy wypełnić odpowiedni wniosek o dofinansowanie. Druki wniosków dostępne są w poszczególnych PCPR/MOPS (również na stronach internetowych) i mogą się nieco różnić w zależności od powiatu.

Krok 3. Wniosek należy złożyć w odpowiednim ze względu na miejsce zamieszkania PCPR lub MOPS. Wniosek można również złożyć elektronicznie przez System SOW (System Obsługi Wsparcia finansowanego ze środków PFRON, więcej na: portal-sow.pfron.org.pl/opencms/export/ sites/pfron-sow/sow/). Dzięki systemowi SOW składanie wniosków o środki PFRON jest możliwe bez wychodzenia z domu, 24 godziny na dobę, dając istotną przewagę nad tradycyjną formą papierową, która wymaga osobistego stawiennictwa w urzędzie.

Od stycznia 2023 roku refundowane akcesoria stomijne podlegają dopłacie pacjenta. 20-proc. dopłata dotyczy większości pacjentów, w tym zarówno dzieci, jak i osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Wydatki poniesione z tytułu realizacji zlecenia na środki pomocnicze, m.in. na sprzęt stomijny, jakim są akcesoria stomijne, można odzyskać, składając wniosek do PCPR (powiatowe centrum pomocy rodzinie), MOPS (miejski ośrodek pomocy rodzinie) lub elektronicznie w Systemie Obsługi Wsparcia (SOW) – platformie internetowej przygotowanej przez PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych).

Instytucje te udzielają dofinansowania ze środków PFRON. W ciągu roku PCPR określa terminy składania i rozpatrywania wniosków oraz podejmuje decyzję o wysokości dofinansowania do wyrobów medycznych.

KOMU PRZYSŁUGUJE DOFINANSOWANIE Z PFRON?

O sobom niepełnosprawnym w każdym stopniu niepeł-

nosprawności. Konieczne jest posiadanie orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.

O sobom spełniającym kryterium dochodowe: o dofinansowanie można się ubiegać, jeżeli przeciętny miesięczny dochód, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty: √ 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym, √ 65 proc. przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.

ZAŁĄCZNIKI WYMAGANE DO ZŁOŻENIA WNIOSKU O DOFINANSOWANIE:

k

opia orzeczenia lub kopia wypisu z treści orzeczenia

potwierdzająca niepełnosprawność,

f aktura określająca cenę nabycia z wyodrębnioną

kwotą opłacaną w ramach ubezpieczenia zdrowotnego (refundacja NFZ) oraz kwotą udziału własnego, lub inny dokument potwierdzający zakup, k

opia zrealizowanego zlecenia na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (potwierdzona za zgodność z oryginałem przez świadczeniodawcę realizującego zlecenie).

W przypadku złożenia wniosku elektronicznie przez system SOW wystarczy załączyć skan ww. dokumentów. ●

MAKSYMALNE DOFINANSOWANIE Z PFRON WYNOSI:

d o 100 proc. udziału własnego osoby niepełnosprawnej,

wyznaczonego w limicie ceny NFZ, d o 150 proc. sumy kwoty limitu, wyznaczonego przez NFZ oraz udziału własnego osoby niepełnosprawnej, jeżeli cena zakupu jest wyższa niż ustalony limit w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

PODSTAWA PRAWNA DOTYCZĄCA DOFINANSOWANIA DO ZAOPATRZENIA W ŚRODKI POMOCNICZE Z PFRON:

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1835).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2021 r. poz. 704 i 1691).

JAK UZYSKAĆ DOFINANSOWANIE?

Krok 1. Podczas realizacji zlecenia w kodzie P.141/P.141A na wyroby stomijne, jakim są pasty, pudry, paski, pół-

24

PRAWO DO BEZPŁATNYCH akcesoriów stomijnych

Z

TEKST Magdalena Sobczak

Z początkiem roku akcesoria stomijne, takie jak pasty, pudry, paski, półpierścienie, pierścienie o właściwościach uszczelniających lub gojących, produkty do usuwania sprzętu stomijnego lub do ochrony skóry wokół stomii, lub środki zagęszczające luźną treść jelitową są refundowane w ramach realizacji zlecenia w grupie P.141 lub P.141A z 20-proc. dopłatą pacjenta.

Jednak niektórym pacjentom przysługuje prawo do bezpłatnych wyrobów medycznych na zlecenie do wysokości limitu finansowania zgodnie z art. 47 ust.

1 ustawy i art. 47 ust. 2a Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Pełna lista uprawnionych znajduje się w tabelce pod tekstem.

Limit finansowania przysługuje adekwatnie do kodu zaopatrzenia i wynosi: w kodzie zaopatrzenia P.141 – 120 zł/mies., w kodzie zaopatrzenia P.141A (dla nowo wyłonionej stomii) – jednorazowo 240 zł.

Limit jest dodatkowo mnożony przez liczbę przetok pacjenta (jeśli pacjent posiada 2 lub więcej takich samych przetok).

na zlecenie

Powyżej limitu finansowanego przez NFZ pacjent płaci 100 proc. ceny wyrobu.

Ważne! Aby skorzystać z przysługującego uprawnienia, należy przedstawić odpowiedni dokument potwierdzający, np. książkę inwalidy wojennego-wojskowego, legitymację osoby represjonowanej.

Aby otrzymać bezpłatne akcesoria stomijne do wysokości limitu, należy poprosić osobę uprawnioną do wystawienia zlecenia (lekarza/pielęgniarkę), żeby wpisała odpowiedni kod uprawnienia na zleceniu.

Prawo do bezpłatnych wyrobów medycznych przysługuje tylko osobie, na którą wystawiona jest legitymacja z uprawnieniem (nie dotyczy członka rodziny)!

Poniżej prezentujemy listę osób uprawnionych wraz z kodami uprawnień dodatkowych, jakie należy wskazać na zleceniu na akcesoria stomijne w grupie P.141/P.141A, żeby otrzymać bezpłatne wyroby do wysokości limitu określonego na zleceniu. ●

Kod

Opis

Podstawa prawna

47IW

bezpłatne wyroby medyczne – inwalida wojskowy

art. 47 ust. 1 ustawy

47IB

bezpłatne wyroby medyczne - inwalida wojenny

art. 47 ust. 1 ustawy

47OR

bezpłatne wyroby medyczne – osoba represjonowana

art. 47 ust. 1 ustawy

47CN

bezpłatne wyroby medyczne – cywilna niewidoma ofiara działań wojennych

art. 47 ust. 1 ustawy

47MON

bezpłatne wyroby medyczne w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania art. 47 ust. 2 ustawy zadań poza granicami państwa – uprawniony żołnierz lub pracownik

472AŻ

472AF

472ABW 472AŻ30

472AF30

bezpłatne wyroby medyczne w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania art. 47 ust. 2a ustawy zadań poza granicami państwa - weteran poszkodowany – żołnierz bezpłatne wyroby medyczne w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa – weteran poszkodowany – weteran poszkodowany – funkcjonariusz i zwolniony ze służby funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony art. 47 ust. 2a ustawy Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu oraz strażak i zwolniony ze służby strażak Państwowej Straży Pożarnej bezpłatne wyroby medyczne w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa – weteran poszkodowany – funkcjonariusz Agencji Bezpieczeństwa art. 47 ust. 2a ustawy Wewnętrznego

bezpłatne wyroby medyczne – weteran poszkodowany – żołnierz, którego ustalony procentowy art. 47 ust. 2a ustawy uszczerbek na zdrowiu wynosi co najmniej 30 proc. bezpłatne wyroby medyczne – weteran poszkodowany – funkcjonariusz i zwolniony ze służby funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeńart. 47 ust. 2a ustawy stwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu oraz strażak i zwolniony ze służby strażak Państwowej Straży Pożarnej, którego ustalony procentowy uszczerbek na zdrowiu wynosi co najmniej 30 proc.

25

ZDROWIE

OTYŁOŚĆ

– tylko czy aż Lek. med. Marcin Pustkowski Specjalista medycyny rodzinnej

W

OTYŁOŚĆ DOTYCZY JUŻ CO CZWARTEGO POLAKA, A TRZECH NA PIĘCIU MA NADWAGĘ.

SZACUJE SIĘ, ŻE W 2025 ROKU OTYŁYCH BĘDZIE JUŻ AŻ 30 PROC. Z NAS.

SKĄD SIĘ BIERZE?

Według danych NFZ i GUS co druga osoba powyżej 15. roku życia w Polsce ma kilka kilogramów za dużo. W innych krajach, szczególnie rozwiniętych, jest podobnie. Otyłość jest jedną z najczęstszych tzw. chorób cywilizacyjnych, związanych głównie z naszym odżywianiem się i „bezwysiłkowym” stylem życia. Co gorsza, problem zaczyna się już wcześnie. Na całym świecie, według Światowej Organizacji Zdrowi,a dotyczy on 10 proc. dzieci i młodzieży, a zgodnie z danymi NFZ w Polsce jest jeszcze gorzej – nadmiar kilogramów spotyka się u 31 proc. chłopców i 20 proc. dziewczynek.

Zasadniczym powodem jest spożywanie większej ilości kalorii, niż możemy spalić, czyli – objadanie się przy jednoczesnym siedzącym, mało aktywnym trybie życia.

Nad tym mamy kontrolę. Są jednak czynniki sprzyjające otyłości, które leżą już poza naszym zasięgiem, albo są trudne do opanowania. Są to np. uwarunkowania genetyczne, starzenie się (im jesteśmy starsi, tym wolniejszy jest nasz metabolizm), niedobór snu (prowadzący do zmian hormonalnych, które zwiększają uczucie głodu) oraz ciąża (po której trudno jest zrzucić dodatkowe kilogramy).

Są też choroby, które mogą (wskutek zmian hormonalnych) prowadzić do nadwagi i otyłości, np. zespół policystycznych jajników, zespół Cushinga lub niedoczynność tarczycy.

CZYM JEST?

W definicji nadwagi i otyłości centralną rolę odgrywa wskaźnik masy ciała, znany jako BMI (Body Mass Index).

Sposób jego obliczenia podajemy w ramce poniżej. BMI od 25 do <30 oznacza nadwagę. Wartości 30 i powyżej wskazują już na otyłość, którą dzieli się często dalej na trzy klasy. Najgorsza (klasa 3.) to otyłość „śmiertelna”, czyli wskaźnik masy ciała wynoszący ≥40. BMI ma swoje ograniczenia. Otyłość to przecież nadmiar tkanki tłuszczowej w organizmie. Tymczasem wskaźnik masy ciała nie rozróżnia dodatkowego tłuszczu od tkanki mięśniowej czy kostnej i np. sportowcy o rozbudowanej muskulaturze też mogą przekraczać zalecane normy. Mimo to, w większości przypadków, warto się kierować BMI.

CZYNNIKI RYZYKA Pewne stany zwiększają statystyczne prawdopodobieństwo nadwagi i otyłości. Poza czynnikami genetycznymi są to mała ilość czasu i ciągły pośpiech, sprzyjające wyborom „szybkiego jedzenia” (fast food) zamiast żmudnego gotowania zdrowej żywności. Powstało też błędne przekonanie, że zdrowa żywność jest droższa niż fast foody (choć najczęściej jest zupełnie odwrotnie). Klimat, brak zieleni wokół, ścieżek rowerowych itp. ogranicza z kolei naszą aktywność fizyczną (ale tutaj akurat największą winę ponosimy my sami).

Czynnikiem psychologicznym, trudniejszym do pokonania, jest depresja i przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych, które często zwiększają apetyt. Podobnie działają steroidy czy hormonalne środki antykoncepcyjne. Ryzyko otyłości zwiększa też rzucenie palenia.

JAK OBLICZYĆ BMI? BMI = masa ciała (w kg)/wzrost (w metrach) do kwadratu Np. u osoby o wadze 100 kg i wzroście 1,7 m (170 cm) BMI wynosi 34,6 (100 podzielić przez 2,89, czyli 1,7 podniesione do kwadratu).

26

linę (fachowo mówimy, że jest insulinooporny). Insulina zaś jest potrzebna, aby glukoza wchodziła swobodnie do naszych komórek. Jeśli się tam nie znajdzie, gromadzi się we krwi, a to już stanowi wstęp do cukrzycy.

I właśnie cukrzyca (typu drugiego) jest głównym powikłaniem, którego boimy się w otyłości. A dochodzą do tego jeszcze: nadciśnienie tętnicze, miażdżyca naczyń wieńcowych (sercowych), udar mózgu, kamica pęcherzyka żółciowego, stłuszczenie wątroby, wysokie stężenie cholesterolu, bezdech senny oraz inne problemy z oddychaniem, choroba zwyrodnieniowa stawów i bezpłodność.

Ciekawe, że otyłość zwiększa również ryzyko nowotworów, szczególnie raka piersi, jelita grubego i endometrium (czyli błony śluzowej wyściełającej trzon macicy).

Naukowcy uważają, że czynnikiem pośredniczącym w tym zwiększonym ryzyku jest nasilone zapalenie, które – jak się okazuje – często towarzyszy otyłości.

FOT. ADOBE STOCK

ROZPOZNANIE

Podstawą, jak już wspomnieliśmy, jest wskaźnik masy ciała, czyli BMI. Bardziej dokładne pomiary rzadko są potrzebne, jednak dla porządku wymieńmy.

P omiar grubości fałdu skórnego.

W skaźnik WHR (również od angielskiego skrótu, czyli Waist-to-Hip Ratio), oznaczający stosunek obwodu w talii (w cm) do obwodu w biodrach (też w cm).

Wskaźnik ten wynoszący 1 lub powyżej u mężczyzn oraz 0,8 lub powyżej u kobiet świadczy o otyłości brzusznej. Ta ostatnia jest uważana za „gorszy” rodzaj otyłości niż otyłość pośladkowo-udowa.

U SG, tomografia komputerowa lub obrazowanie techniką rezonansu magnetycznego, które zwykle wykonuje się „przy okazji” innej diagnostyki, także pokazują nadmiar tkanki tłuszczowej w organizmie.

W tym miejscu warto też wymienić niektóre badania, które nie służą co prawda diagnostyce otyłości, ale pomagają lekarzom w określeniu, jak duże są zagrożenia z nią związane (o czym dalej) lub jakie czynniki sprzyjają wystąpieniu otyłości. Należą do nich: P omiary stężeń cholesterolu i glukozy we krwi.

T zw. badania czynnościowe wątroby, do których zaliczamy przede wszystkim określenie aktywności transaminaz (enzymów wydzielanych przez ten narząd), zwanych AlaAT i AspAT, oraz stężenia bilirubiny.

B adania czynności tarczycy, czyli określenie stężeń hormonów TSH, fT3 i fT4.

B adania serca, tj. EKG czy echokardiografia.

LECZENIE Leczenie teoretycznie wygląda prosto. Trzeba mniej jeść, a więcej ćwiczyć. Jednak, jak wie bardzo dużo otyłych osób, jest to bardzo, bardzo trudne. Najbardziej wskazany jest udział dietetyka, lekarza rodzinnego – i bardzo często fizjo- oraz psychoterapeuty.

Ten zespół może opracować plan zdrowego żywienia i edukować w tym kierunku pacjenta. Niezbędny będzie też plan zwiększenia aktywności fizycznej do 300 minut w tygodniu. Zbudowanie siły, wytrzymałości i przyspieszenie metabolizmu sprzyja szybszemu spalaniu kalorii.

W otyłości można również skorzystać z leków. Połączenia różnych substancji (m.in. naltrekson, bupropion, a także orlistat, liragrutyd i semaglutyd) mają różne działania. Niektóre hamują uczucie głodu, inne zaburzają wchłanianie tłuszczów, a jeszcze inne zwiększają poczucie sytości. Leki te dostępne są na receptę i mogą być stosowane tylko po konsultacji z lekarzem.

Jeśli inne leczenie nie pomaga albo otyłość od samego początku jest poważna (BMI 40 i powyżej), pozostaje nóż chirurga, a konkretnie chirurga bariatrycznego, zajmującego się otyłością. Do często wykorzystywanych metod należą: ominięcie żołądkowo-jelitowe, laparoskopowe regulowane opaskowanie żołądka (LAGB), rękawowa resekcja żołądka oraz laparoskopowe wyłączenie żółciowo-trzustkowe z przełączeniem dwunastnicy. Dokładny opis tych metod wykracza poza ramy tego artykułu.

Pamiętajmy, żeby nie traktować zabiegów bariatrycznych jak panaceum – są to bowiem poważne operacje, które wiążą się z dużym ryzykiem. Czasami jednak nie ma innego wyjścia. ●

CZYM TO GROZI? Boimy się nie tyle samej otyłości, co jej powikłań. Otyłość wpływa na to, że organizm jest mniej wrażliwy na insu-

27

DIETA

RYBY

– czy warto je jeść OD NAJDAWNIEJSZYCH CZASÓW RYBY STANOWIĄ PODSTAWOWY ELEMENT DIETY, ZARÓWNO CODZIENNEJ, JAK I WCZASIE POSTU CZY ŚWIĄT. CHOĆ POWSZECHNIE UWAŻA SIĘ JE ZA ZDROWE, CORAZ CZĘŚCIEJ MOŻNA SPOTKAĆ SIĘ Z NEGATYWNYMI OPINIAMI NA ICH TEMAT.

Po trzecie, ryby zawierają znaczne ilości witamin A, D oraz witamin z grupy B. Obecnie zwraca się uwagę na powszechny niedobór witaminy D w naszym społeczeństwie. Odpowiada ona nie tylko za prawidłową mineralizację kości, lecz także zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego, autoimmunologicznych chorób tarczycy czy niektórych nowotworów.

Po czwarte, ryby zasobne są w składniki mineralne, takie jak fosfor, potas i magnez. Co ciekawe, mają ich znacznie więcej niż produkty mięsne. Wartym wyróżnienia mikroelementem jest jod. Bierze udział w produkcji hormonów tarczycy oraz wykazuje działanie ochronne w procesach zapalnych i nowotworowych.

Ewa Antoniak Dietetyk, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

W

Według danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 2020 r. konsumpcja ryb w Polsce utrzymuje się od kilku lat na podobnym poziomie. Statystyczny mieszkaniec naszego kraju zjada ich 11-13 kg rocznie i jest to znacznie mniej, niż wynosi średnia w UE. Tradycyjnie, co roku, wzrasta zainteresowanie rybami słodkowodnymi w okresie bożonarodzeniowym. Spożycie ryb morskich jest znacznie mniej sezonowe.

RÓŻNORODNOŚĆ WYBORU Ryby dzielimy najczęściej ze względu na pochodzenie i zawartość tłuszczu. Pierwszy podział wyodrębnia grupę ryb słodko- i słonowodnych. Gatunki słodkowodne pozyskuje się najczęściej ze stawów hodowlanych, rzadziej z jezior i rzek. Do najpopularniejszych można zaliczyć: karpia, pstrąga, sandacza, szczupaka i węgorza. Z kolei ryby słonowodne, zwane morskimi, zamieszkują morza i oceany. Zalicza się do nich: makrelę, śledzia, dorsza, łososia czy tuńczyka.

Zgodnie z drugim kryterium podziału wyróżnia się ryby tłuste, średnio tłuste i chude. Do tych pierwszych należą: łosoś, śledź, makrela i węgorz. Wśród ryb średnio tłustych wymienia się pstrąga, karpia i tuńczyka. Przedstawicielami odmian chudych są dorsz, sandacz i szczupak.

Warto wiedzieć, iż wspomniane gatunki różnią się między sobą zawartością poszczególnych składników odżywczych. Dla przykładu, ryby morskie mają więcej kwasów tłuszczowych omega-3 niż ryby słodkowodne.

Największą ich ilością charakteryzują się łosoś, makrela i śledź. Dodatkowo ryby morskie, w szczególności tłuste,

BOGACTWO SKŁADNIKÓW Ryby są istotnym elementem żywienia człowieka, ponieważ dostarczają wielu cennych dla zdrowia składników odżywczych.

Po pierwsze, mięso ryb stanowi dobre źródło pełnowartościowego białka, które dzięki obecności wszystkich niezbędnych aminokwasów wpływa na właściwy rozwój organizmu. Białko ryb odznacza się też wysoką strawnością, umożliwiającą jego efektywne wykorzystanie przez organizm.

Po drugie, ryby charakteryzują się dużą zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3. Ich działanie jest wielokierunkowe i polega m.in. na: obniżaniu ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca, choroby Alzheimera, demencji, a także zmniejszaniu częstości występowania przewlekłych chorób o podłożu zapalnym.

28

zawierają więcej witaminy D niż gatunki słodkowodne.

Należy jednak pamiętać, że wraz z dietą jesteśmy w stanie pokryć jedynie 20 proc. zapotrzebowania na ten ważny składnik.

żywanie różnorodnych tłustych ryb dwa razy na tydzień.

Przy wyborze i ich przygotowaniu warto pamiętać o kilku kwestiach.

Najlepsze dla naszego zdrowia są ryby świeże, ponieważ mają najwięcej wartości odżywczych. Warte rozważenia są też ryby mrożone, w przypadku których dochodzi do znikomej straty jakości. Większe mogą pojawić się dopiero na etapie rozmrażania.

Kupując ryby, warto zwracać uwagę na to, czy mają certyfikat MSC (ang. Marine Stewardship Council) lub ASC (ang. Aquaculture Stewardship Council). Pierwszy z nich dotyczy dziko żyjących gatunków, drugi odnosi się do ryb hodowlanych. Oba oznaczenia gwarantują, że ryby zostały złowione lub wyhodowane w sposób przyjazny środowisku.

Przed zakupem rybę należy dokładnie obejrzeć, by upewnić się, czy jest świeża.

O świeżości decydują m.in. delikatny zapach, przejrzyste i błyszczące oczy z wyraźnie zaznaczoną źrenicą, sprężyste mięso, lśniące i przylegające do skóry łuski, a także czerwone, jasno- lub ciemnoróżowe skrzela, bez widocznych plam i śluzu.

Zalecanymi metodami obróbki są gotowanie, w tym na parze, duszenie i pieczenie. Smażenie, zwłaszcza na głębokim tłuszczu, i grillowanie to techniki kulinarne, które sprawiają, że ryba staje się ciężkostrawna.

U osób ze stomią ciężkostrawne potrawy mogą utrudniać pracę przewodu pokarmowego i nasilać tworzenie się gazów.

Ryby to jedne z produktów, które u stomików powodują nieprzyjemny zapach stolca. Warto wiedzieć, że są sposoby na zapobieganie tworzenia się przykrej woni. Wystarczy sięgnąć po produkty, które absorbują substancje lotne. Należą do nich: natka pietruszki, szpinak, sałata, jogurt naturalny, sok żurawinowy czy pomarańczowy.

SZKODLIWE SUBSTANCJE Ryby, podobnie jak inne produkty spożywcze, mogą zawierać substancje niepożądane. Ich obecność wynika głównie z zanieczyszczenia środowiska wodnego, którego źródłem są ścieki komunalne i przemysłowe, odpady chemiczne czy wycieki ropy naftowej. Ryby są zdolne do gromadzenia metali ciężkich, ale też zanieczyszczeń organicznych, przede wszystkim dioksyn i polichlorowanych bifenyli.

Metale ciężkie to nie tylko pierwiastki toksyczne, wywołujące w organizmie wiele szkodliwych reakcji, lecz także substancje ograniczające przyswajalność składników mineralnych, takich jak: magnez, żelazo, cynk czy selen. Największe zagrożenie stwarzają rtęć, kadm i ołów. Ta pierwsza w rybach najczęściej przybiera formę metylortęci, której największą kumulacją cechują się gatunki drapieżne, czyli: szczupak, miecznik, tuńczyk i rekin.

Zawartość szkodliwych substancji w rybach jest ściśle monitorowana, a ich maksymalne dopuszczalne poziomy są regulowane w aktualnych przepisach prawnych. Eksperci jednoznacznie podkreślają, że pomimo doniesień o skażeniu ryb substancjami szkodliwymi nie należy z nich rezygnować. Korzyści wynikające z ich jedzenia znacznie przewyższają potencjalne zagrożenia zdrowotne. Należy jednak wiedzieć, po jakie ryby sięgać i jak często, aby było to dla nas bezpieczne.

FOT. ADOBE STOCK

ZALECENIA ŻYWIENIOWE Najnowsze zalecenia zdrowego żywienia, opracowane w 2020 r. przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, kładą nacisk na zwiększenie spożycia ryb, zwłaszcza tłustych i morskich.

Autorzy podają wskazówki, jak stopniowo wprowadzać je do diety. Krok pierwszy to spożycie ryby raz w tygodniu, najlepiej tłustej, np. łososia, śledzia czy makreli.

W kroku drugim ryby należy jeść dwa razy w tygodniu, w tym przynajmniej raz tę tłustą. Krok trzeci zakłada spo-

JEDZMY RÓŻNORODNIE! Wróćmy na koniec do pytania postawionego w tytule.

Czy warto jeść ryby? Oczywiście, że tak! Dbajmy o jak największe urozmaicenie naszego jadłospisu, bo tylko wtedy jesteśmy w stanie dostarczyć organizmowi wszystkich składników niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania. ●

29

FIZJOTERAPIA

KOLANA ZAWSZE

w formie WRODZONE PREDYSPOZYCJE, ZMIANY ZWYRODNIENIOWE, UPRAWIANY SPORT I MASA CIAŁA – TO WSZYSTKO MA WPŁYW NA KONDYCJĘ NASZYCH KOLAN. JAK DBAĆ O NIE NA CO DZIEŃ?

Mgr Łukasz Stołowski Fizjoterapeuta. Pomaga w powrocie do zdrowia sportowcom zawodowym i amatorom.

Współpracował z męską reprezentacją Polski w hokeju na trawie jako fizjoterapeuta i trener przygotowania fizycznego. Prowadzi zajęcia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu kolan u osób w średnim wieku?

Większość dolegliwości w obrębie kolan jest związana z ich przeciążeniem. Wszystko tak naprawdę zależy od aktywności, które mamy na co dzie,ń i czy obciążamy kolana dodatkowo, choćby częstym ich zginaniem pod obciążeniem. Taką aktywnością może być też sport, szczególnie ten wyczynowy, ale również praca zawodowa. Dla przykładu ludzie pracujący w pozycjach kucznych są bardziej narażeni na przeciążenia łąkotek, a u biegaczy częściej rozwijają się przeciążenia tkanek miękkich – przyczepów mięśni i ścięgien.

Jest też grupa osób mało aktywnych, która może doprowadzić do przeciążenia bardziej błahymi aktywnościami, co wynika ze słabego przygotowania organizmu.

Wtedy nawet zwykłe podbiegnięcie na przystanek może powodować przeciążenie – chociażby stawu rzepkowo-udowego.

Są oczywiście osoby obciążone dodatkowo innymi chorobami lub genetycznie bardziej podatne na przeciążenia i wtedy nawet w młodym wieku mogą odezwać się problemy z chorobą zwyrodnieniową stawu.

Czy sport generuje zagrożenia dla kolan?

To dawka decyduje o tym, czy jest on lekiem, czy trucizną.

Rekreacyjny sport, uprawiany systematycznie i z odpowiednią intensywnością działa pozytywnie na stawy.

Jeśli jednak przekraczamy nasze możliwości zbyt często, możemy doprowadzić do przeciążenia lub kontuzji.

Sporty związane z dużą ilością biegania, zmian kierunku czy skakania zwiększają ryzyko kontuzji. Są również dyscypliny bardziej kontaktowe, jak piłka nożna, koszykówka czy sporty walki, w których mimo odpowiedniej intensywności możemy doprowadzić do urazu, chociażby przez zderzenie z przeciwnikiem.

Takie urazy jak uszkodzenia więzadeł, łąkotek czy innych części stawu niestety mogą być przyczyną szybszych

30

FOT. ADOBE STOCK

A najmłodsi? Czy mogą mieć tego rodzaju dolegliwości?

Bóle kolan jak najbardziej mogą dotyczyć również młodych osób. Dla nas jest to jednak sygnał alarmowy i warto takiego młodego pacjenta odesłać do ortopedy, żeby wykonać podstawowe badania wykluczające poważniejsze patologie. Na szczęście nie jest to częste i dolegliwości kolan u młodych mogą również występować na tle przeciążeniowym – jak chociażby choroba Osgood-Schlattera, czyli przeciążenie przyczepów, m.in. czworogłowego do guzowatości piszczelowej.

Z kolei u osób zbyt mało aktywnych, które dodatkowo mają niesprzyjającą anatomię, może dochodzić do przeciążeń w obrębie stawu rzepkowo-udowego.

jest w stanie określić, czy doszło do uszkodzenia, czy do przeciążenia. Na tej podstawie będzie mógł też określić sposób leczenia: zachowawcze czy operacyjne. Coraz częściej pacjenci trafiają do nas, czyli fizjoterapeutów, jako do specjalistów pierwszego kontaktu. Doświadczony terapeuta będzie wiedział, kiedy odesłać pacjenta do lekarza, a kiedy wdrożyć leczenie fizjoterapeutyczne.

Proces rehabilitacji opiera się na rozpoznaniu fizjoterapeutycznym – określamy możliwe przyczyny, które doprowadziły do urazu: błędy treningowe, nieodpowiedni sprzęt czy ograniczenia funkcjonalne, jak osłabienie siły, propriorecepcji czy elastyczności układu ruchu.

Na podstawie przeprowadzonego badania pacjent dostaje odpowiednie zalecenia oraz program ćwiczeń usprawniających. Często są to ćwiczenia wzmacniające lub zwiększające elastyczność – wszystko zależy od celów i wymagań danej osoby. Sportowiec musi dostać bardziej zaawansowane ćwiczenia, które mają go przygotować do uprawianej dyscypliny, ale człowiek, który po prostu chce chodzić po schodach bez bólu, też nie ma lekko.

Podczas wizyty w celu uśmierzenia bólu terapeuta może użyć technik z zakresu terapii manualnej czy innych zabiegów fizykalnych, które dodatkowo mogą działać przeciwobrzękowo. Najważniejsza jest jednak profilaktyka – systematyczna aktywność fizyczna i dbanie o swoje zdrowie pod każdym względem: czy to dietetycznym, czy psychicznym. Jeśli chodzi o rodzaj aktywności, często zalecana jest jazda na rowerze i z tym się jak najbardziej zgadzam, co nie oznacza, że np. bieganie musi być złe, czego dowodzą badania naukowe.

zmian zwyrodnieniowych, nawet mimo wykonanych operacji.

Pamiętamy również o sportach zimowych – sezon narciarski to niestety okres wytężonej pracy ortopedów i fizjoterapeutów. Same narty nie są złe, ale często jedziemy na stok nieprzygotowani lub z nieodpowiednim sprzętem, przez co łatwiej o uraz i jego konsekwencje, o których wspomniałem wcześniej.

Po czym poznać, że wystąpił stan zapalny?

Odznacza się on bólem, zwiększonym zaczerwienieniem i uciepleniem stawu, a także często pojawiającym się obrzękiem lub wysiękiem. Dochodzi do osłabienia aktywności mięśni, stabilizacji oraz ograniczenia zakresu ruchu.

To naturalna odpowiedź organizmu, która pozwala się regenerować i wprowadza procesy naprawcze, ale zbyt wygórowany lub utrzymujący się działa destrukcyjnie.

Do stanów zapalnych często dochodzi po urazach czy przeciążeniach, ale jeżeli będzie on się pojawiał samoistnie bez uchwytnej przyczyny, może świadczyć o infekcji lub innych chorobach układowych. Niezależnie od przyczyny warto skonsultować się choćby z lekarzem pierwszego kontaktu.

Co robić, gdy dotyka nas nagły ból kolan?

W każdym przypadku utrzymujących się dolegliwości w obrębie stawów najważniejsza jest diagnoza. Jeżeli już wiemy, z czym mamy do czynienia, zazwyczaj ułatwia nam to zaplanowanie leczenia. Jeżeli chcemy zadziałać przeciwbólowo, w domowych warunkach mogą sprawdzić się zimne okłady – np. tzw. cold-packi, które możemy kupić w aptece. Zimno dobrze sprawdzi się zaraz po urazie również w celu ograniczenia krwawienia, szczególnie jeśli doszło do uszkodzenia więzadeł.

Wracając do działania przeciwbólowego, paradoksalnie czasami możemy spróbować ciepłych okładów – jest to sprawa indywidualna. Może sprawdzić się założenie zwykłej opaski elastycznej na kolano. Wbrew obiegowym opiniom nie osłabi ona mięśni, a według badań – może działać na równi z kosztownymi ortezami.

Nie zalecam brania tabletek przeciwbólowych na własną rękę, gdyż mogą one tłumić objawy, które z perspektywy szybkiej diagnozy bywają istotne. Powtórzę: najważniejsza jest diagnoza, dlatego w przypadku utrzymujących się lub nawracających problemów z kolanami warto skonsultować się z ortopedą lub fizjoterapeutą.

Czy dieta albo suplementacja może pomóc?

Na zdrowie kolan duży wpływ ma dbanie o wagę – każdy dodatkowy kilogram to wielokrotnie większe obciążenia dla stawów podczas każdego kroku. Dlatego zanim pomyślimy o suplementach, zadbajmy o podstawę – zbilansowaną dietę. Jeżeli już chcemy czymś wesprzeć stawy, to moim pierwszym wyborem nie będą preparaty kolagenowe, ale uzupełnienie witaminy D3, kwasów tłuszczowych omega-3, witamin i minerałów.

Dodatkowo pamiętajmy o odpowiednim nawodnieniu. Preparaty na stawy reklamowane w telewizji mogą zadziałać, ale zazwyczaj musimy je brać dłużej i na pewno nie odbudują chrząstki w stawie. Specyficzną formą suplementacji jest wiskosuplementacja (czyli iniekcje), proponowana przez lekarzy ortopedów. Często podawanym środkiem jest kwas hialuronowy, który ma potencjał poprawy homeostazy stawu. Niestety nie działa on na każdego i nie w każdym przypadku, dlatego jego podanie trzeba omówić ze swoim ortopedą. ●

Kiedy konieczna jest pomoc tego ostatniego specjalisty?

Ortopeda podczas wizyty na podstawie wywiadu, badania klinicznego lub ewentualne badań obrazowych

31

NOWE TECHNOLOGIE

PRZYSZŁOŚĆ

medycyny CHOĆ WOKÓŁ TELEMEDYCYNY ZDĄŻYŁY NAROSNĄĆ MITY I WIELU Z NAS KOJARZY JĄ RACZEJ Z KONIECZNOŚCIĄ NIŻ WYBOREM, BRANŻA NOWYCH TECHNOLOGII DLA ZDROWIA BARDZO PRĘŻNIE SIĘ ROZWIJA. BYĆ MOŻE TO PRZYSZŁOŚĆ MEDYCYNY.

T

Dzięki telemedycynie mamy szansę zapobiegać epidemiom, a przede wszystkim zmierzać w kierunku opieki zdrowotnej „uszytej na miarę” konkretnego pacjenta.

Są i względy ekonomiczne: nie wszystkie kraje i placówki ochrony zdrowia stać na to, by w najbliższych latach wdrożyć rozwiązania telemedyczne na większą skalę.

Dlatego też temu tematowi poświęcono 72. Sesję Komitetu Regionalnego WHO dla Europy (wrzesień 2022 roku).

TEKST Anna Zarębska-Tutak

Tegoroczne badanie Biostat potwierdziło, że 80 proc.

Polaków chce mieć dostęp do rozwiązań telemedycznych, zwłaszcza gdy kontakt z lekarzem jest utrudniony. Z kolei według badania przeprowadzonego przez WHO/Europe z października 2022 roku, doświadczenia z pandemii pokazują, że telemedycyna jest nie tylko dostępna i opłacalna, lecz także zapewnia wysokiej jakości opiekę oraz zmniejsza zachorowalność i śmiertelność w przypadku wielu chorób.

Jak zaznacza dr David Novillo-Ortiz, główny autor badania, „wykorzystanie narzędzi cyfrowych do świadczenia usług zdrowotnych miało wyraźny i znaczący wpływ na pacjentów”. Chodzi nie tylko o lepsze wyniki kliniczne, lecz także o skuteczniejszy nadzór personelu medycznego nad pacjentami. Można więc przypuszczać, że telemedycyna stanie się dominującym sposobem świadczenia usług medycznych. Pytanie tylko – kiedy.

Z MYŚLĄ O PACJENTACH Z analiz wynika, że – paradoksalnie – najsłabszy dostęp do rozwiązań telemedycznych mają osoby starsze, z chorobami współistniejącymi, mieszkające poza dużymi miastami. A to przecież one najbardziej potrzebują wsparcia.

Dlatego WHO za konieczne uznała przeznaczenie jeszcze większych środków i szeroką promocję telemedycyny przez rządy krajów europejskich. Rzecz w tym, by przyspieszyć rozwój i przyjęcie przystępnych cenowo, skalowalnych i trwałych cyfrowych rozwiązań zdrowotnych.

Gra jest warta zachodu: dzięki rozwojowi telemedycyny mamy szansę zapobiegać epidemiom, szybko je wykrywać i na nie reagować, ale także – a może najważniejsze – zmierzać w kierunku opieki zdrowotnej ukierunkowanej na konkretną osobę, dopasowanej do indywidualnych potrzeb. A skoro prężnie rozwija się medycyna stylu życia, kładąca nacisk na profilaktykę, telemedycyna wydaje się też świetnym narzędziem do promocji zdrowia.

– Dla najmłodszych grup pacjentów Internet i telekomunikacja to naturalne środowiska informacyjne. Treści przekazywane dzieciom w formie cyfrowej mogą być skutecznym narzędziem edukacji o zdrowiu. Z myślą o najmłodszych chorych, ale także o ich opiekunach powstają specjalne kampanie edukacyjne. W obszarze telemedycyny to na przykład kampania pt. „TeleSERCE – Serce pod kontrolą”, w obszarze ablacji (zabiegowej

BARIERY DO USUNIĘCIA Dziś jest kilka bardzo konkretnych przeszkód uniemożliwiających upowszechnienie zdalnej opieki zdrowotnej. „Obejmują one brak lub słaby dostęp do Internetu, opór pracowników ochrony zdrowia, braki w ich wiedzy na temat technologii, duże obciążenie pracą lub niewystarczające wyszkolenie” – wyjaśnia dr Novillo-Ortiz.

Poza tym spora grupa pacjentów nadal woli bezpośredni kontakt z lekarzem. Wielu nie wie jak i boi się samemu w domu obsługiwać aparaturę medyczną.

32

zuje się w sztucznej inteligencji. Konkretnie chodzi o system telemedyczny do monitorowania pacjentów z otyłością.

Ta właśnie grupa – choć nie tylko – doświadcza ograniczeń w dostępie do leczenia, z jednej strony, zaś współwystępowania wielu chorób z drugiej. System gromadzi dane medyczne, rejestruje wyniki badań i interpretuje je przy użyciu algorytmów sztucznej inteligencji. Technologia wspiera specjalistów chirurgii metabolicznej, kardiologów, pulmonologów, diabetologów i lekarzy innych specjalizacji.

Natomiast firma telemedyczna Infoscan pracuje właśnie nad produkcją prototypu urządzenia do domowej diagnostyki bezdechu sennego, a zarazem umożliwiającego wykonanie EKG, EEG oraz EMG. Sprzęt będzie wyposażony w trzy moduły: do diagnostyki zaburzeń oddychania podczas snu, pulsoksymetrii oraz EKG/EEG/ EMG. Nad urządzeniem do wykrywania obturacyjnego bezdechu sennego – współpracującym ze specjalną platformą telemedyczną – pracuje także Healthnomic.

Docelowo platforma ma umożliwiać diagnostykę kilku, a nawet kilkunastu chorób cywilizacyjnych jednocześnie – zapowiada dr n. med. Aleksandra Jarecka-Dobroń, dyrektor ds. medycznych firmy.

O domowym urządzeniu do KTG już pisaliśmy, ale tym razem firma Carebits proponuje coś nieco innego – bezprzewodowy kardiotokograf zintegrowany z komputerowym systemem analizy. Monitoring serca, ruchów płodu i skurczów macicy można przeprowadzić w domu, a jego zapis trafia do aplikacji mobilnej, a stamtąd do Komputerowego Systemu Nadzoru Położniczego. Po zautoryzowaniu wyniku ustalenie zaleceń i kontakt z pacjentką odbywa się przez SMS, a więc najbardziej dostępną metodą, niewymagającą połączenia internetowego. To szczególnie ważne w tych miejscowościach czy regionach, gdzie zasięg jest gorszy.

Zdalną diagnostyką migotania przedsionków zainteresowała się z kolei dr Monika Gawałko, stypendystka 22. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki.

Badaczka wykorzystała możliwości oferowane przez aplikację mHealth. Pozwala ona m.in. na zdalną diagnostykę i monitorowanie m.in. poziomu cukru, ciśnienia tętniczego lub czynności serca. – Pandemia pokazała, że powszechne wdrożenie rozwiązań telemedycznych jest niezwykle ważne i oznaczałoby nową jakość w systemie ochrony zdrowia. Co więcej, kolejne analizy wskazują, że zdalna opieka zmniejsza też koszty leczenia, zapobiegając hospitalizacjom, zmniejszając obciążenie ośrodków medycznych i optymalizując pracę personelu – mówi dr Monika Gawałko. ●

metody leczenia zaburzeń rytmu serca): „Akcja Ablacja – Dzieci” – mówi dr n. med. Maria Miszczak-Knecht, konsultant krajowa w dziedzinie kardiologii dziecięcej.

Dr Miszczak-Knecht zaznacza co prawda, że podobnie jak w przypadku dorosłych, konsultacje telemedyczne nie są najczęściej optymalną formą pierwszorazowej diagnostyki pacjenta, jednak widzi w telemedycynie potencjał edukacyjny. Zauważa także, że pozwala ona skonsultować się z innymi specjalistami na co dzień opiekującymi się danym pacjentem i w bezpieczny sposób wymienić jego dokumentacją medyczną oraz informacjami, a dzięki temu skuteczniej pomóc choremu.

FOT. ADOBE STOCK

POLSCY BADACZE TRZYMAJĄ RĘKĘ NA PULSIE Naukowcy we współpracy z inwestorami nie ustają w dążeniu, by dostarczyć pacjentom coraz nowocześniejsze rozwiązania w różnych obszarach zdrowia.

Niedawno odbyła się premiera rynkowa urządzenia Higo, przeznaczonego do zdalnego diagnozowania stanu zdrowia własnego lub bliskich, połączonego z aplikacją mobilną służącą do wysyłania wyników bezpośrednio do lekarza. Co umożliwia? Pomiar temperatury, osłuchanie płuc, brzucha i serca, wykonanie zdjęcia ucha i gardła.

Jest też wyposażone w dermatoskop do analizy zmian skórnych. Urządzenie wykonuje badanie, weryfikuje jego jakość i kompletność i przekazuje dokumentację pracującemu zdalnie interniście. Użytkownik może się zbadać w dowolnym miejscu. Urządzenie jest już dziś stosowane stacjonarnie przez personel jednego z komercyjnych ogólnopolskich centrów medycznych.

Z kolei krakowski Szpital na Klinach rozpoczął współpracę z polską spółką technologiczną MedApp, która specjali-

Pisząc artykuł, korzystałam z materiałów prasowych: InnerValue, Profeina.pl, On Board Think Kong/ Ecco Network, Salus PR

33

PSYCHOLOGIA

ZBUDUJ

pewność siebie

ZAMIENNIE NAZYWAM JĄ ZAUFANIEM DO SIEBIE. JEST PODSTAWĄ SPOKOJNEGO, SZCZĘŚLIWEGO ŻYCIA, TWORZENIA DOBRYCH ZWIĄZKÓW Z LUDŹMI I OSIĄGANIA SUKCESÓW.

Joanna Godecka Psychoterapeutka, terapeutka TSR, członkini Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach, dyplomowany life coach, coach oddechu, autorka książek, m.in. „Przestań się zamartwiać” i „Nie odkładaj życia na później”

N

Na początek wyjaśniam, że pewność siebie nie oznacza arogancji ani zarozumiałości. Wręcz przeciwnie: jest stanem wewnętrznego spokoju wypływającego z zaufania i szacunku dla siebie. Dlatego nie powinniśmy skupiać się od razu na tym, co zmienić w postępowaniu wobec innych osób, lecz na zbudowaniu właściwej relacji ze sobą. Od tego zależy, jak będziemy się czuć w sytuacjach osobistych, spotkaniach ze znajomymi i obcymi osobami, a także zawodowych – rozmowach kwalifikacyjnych, egzaminach, prezentacjach publicznych, rozmowach z osobami, które przewyższają nas rangą, statusem itp.

Oczywiście możemy nauczyć się pewnych automatycznych zachowań według różnych poradników, typu jak robić dobre wrażenie itp. Jednak kiedy nie towarzyszy temu wewnętrzne zaufanie do siebie, wciąż obawiamy się, że maska spadnie i wszyscy zobaczą, jak bardzo niepewni jesteśmy. Dlatego warto naprawdę zrobić dla siebie więcej! Uświadomić sobie, że inni ludzie postępują według wskazówek, jakie my im dajemy. Jeśli sobie nie ufasz, wątpisz w siebie, swoją mądrość, urodę, znaczenie – uczysz innych, jak niewiele oczekujesz od życia.

pewnych talentów, wiedzy, umiejętności, pochodzenia.

Często jest efektem niefortunnych sytuacji z dzieciństwa, szczególnie jeśli, na przykład, byliśmy w tym okresie bardziej nieśmiali niż rówieśnicy, mieliśmy wadę wymowy, nadwagę, dyslekcję, nosiliśmy okulary itp.

W okresie nastoletnim doświadczamy dodatkowo silnych napięć związanych z dojrzewaniem, więc już nabyte przekonanie o byciu gorszym w jakimś obszarze ugruntowuje się, a nawet może się bardzo nasilić. Do braku pewności siebie przyczynia się też często mniejsza lub większa niepełnosprawność.

Bywa ona także rezultatem błędów wychowawczych popełnianych przez rodziców i opiekunów. Są to: t oksyczne treści godzące w nasz wizerunek, takie jak: „Jesteś beznadziejny”, „Zawsze o wszystkim zapominasz” itp.; p orównywanie z innymi: „Twoja koleżanka z ławki dostaje lepsze stopnie niż ty” – wywołujące poczucie, że jesteśmy gorsi; n admierne wymagania i bagatelizowanie sukcesów. „Znowu tylko piątka? Dlaczego nie szóstka?” – to sprawia, że przestajemy dostrzegać nasze osiągnięcia.

Do pojawienia się kompleksów, bo o nie tu także chodzi, mogą także przyczynić się trudne warunki dorastania, np. w dysfunkcyjnej rodzinie (z awanturami, problemem

DLACZEGO NIE WIERZYMY W SIEBIE? Może to mieć związek z fizycznością. Nierzadko dotyczy także niezadowalającego statusu majątkowego, braku

34

√ Nie oceniaj i nie rywalizuj Jeśli surowo oceniasz innych, to ty także czujesz się oceniany. W miejsce porównywania się i rywalizacji postaw na przyjaźń i współpracę. Zacznij myśleć dobrze o ludziach i dawać temu wyraz, komunikując się z nimi w życzliwy sposób.To sprzyja rozwojowi naszych najlepszych cech.

Zwracaj więc uwagę na to, co łączy cię z ludźmi, a nie na to, co dzieli.

Aby to zmienić, potrzebujesz: n auczyć się zauważać i doceniać wartość swojego ciała, intelektu oraz poziomu wrażliwości emocjonalnej, który prezentujesz; n auczyć się dzień po dniu wprowadzać element szacunku dla własnej osoby poprzez myślenie, odczuwanie, mówienie i zachowanie; p odwyższać poziom zaufania do siebie poprzez treningi prawopółkulowe (intuicyjne), bowiem system, który stanowi człowiek, działa nie tylko poprzez logikę.

Na podstawie badań naukowych z zakresu neurobiologii stwierdzono, że serce, niezależnie od mózgu, ma możliwości zapisywania swoich doświadczeń. Mózg zapamiętuje różne rzeczy w obszarze logiki, podczas gdy serce zapisuje doświadczenia emocjonalne.

Pracując nad zaufaniem do siebie, wkraczamy na początku na drogę rozumienia sytuacji, poznania schematu i zrozumienia, z czego pewne rzeczy wynikają, ale to nie wystarcza. Jeśli mamy głęboko zapisane w sercu doświadczenia braku pewności siebie, musimy zmienić również i te zapisy. Robimy to poprzez wprowadzenie nowych, pozytywnych stanów emocjonalnych.

Możemy na przykład wykorzystać wizualizację. Jak to się dzieje, że ta metoda przynosi rezultaty? Kora przedczołowa jest aktywna nie tylko w momencie, gdy doświadczamy rzeczywistości (np. uczestniczymy w jakimś wydarzeniu), ale również wtedy, gdy sobie ją wyobrażamy.

W pewnym sensie nasz mózg nie odróżnia działań realnych od wyobrażeń. To dlatego odczuwamy emocje podczas czytania książek lub oglądania filmów. Mózg poprzez wizualizację przyzwyczaja się do pewnych sytuacji i uczuć, tworząc z nich wzorzec. Wyobrażanie sobie własnych pozytywnych reakcji i śmiałych zachowań działa niczym realny trening. Daje nam to szansę zmiany niekorzystnego schematu.

Jeśli chcesz nauczyć się zachowywać pewność siebie w sytuacjach, których dotąd się obawiałaś, warto zacząć właśnie od wizualizacji. Po jakimś czasie twój mózg zaczyna traktować je jako coś oczywistego. Ty zaś przekonujesz się, jak dobrze sobie radzisz. Dlatego trenuj nowe zachowania, wyrażające pozytywną zmianę, która się w tobie dokonuje. ●

alkoholowym, zjawiskiem przemocy lub biedy), której się wstydzimy.

Nie stanowi dobrego wzoru również wzrastanie w środowisku osób mających kompleksy. Najczęściej zdarza się, że dorośli uważający się za niedoskonałych, gorszych indukują swój model myślenia dzieciom.

JAK TO WPŁYWA NA NASZE ŻYCIE? Kompleksy wywołują obawy, niepokój, a czasem nawet silny lęk w sytuacjach, w których konfrontujemy się z otoczeniem. Utrudniają swobodne nawiązywanie kontaktów, realizację marzeń związanych z wyjściem ze strefy komfortu, rozwój osobisty, sprostanie aspiracjom. Stajemy się defensywni, koncentrując się na przewidywaniu negatywnych sytuacji, wynikających z naszych deficytów, zakładając, że nie mamy szans na spełnienie oczekiwań.

Koncentracja na wadach i słabych stronach wiąże się zwykle z obniżeniem nastroju. W efekcie spada zadowolenie z życia, a rośnie podatność na depresję.

JAK DO TEGO PODEJŚĆ?

Skuteczna konfrontacja z brakiem pewności siebie wymaga przede wszystkim zmiany myślenia. Czasem udaje się nam pokonać kompleks, zmieniając rzeczywistość (np. schudniemy, zdecydujemy się na zabieg poprawiający wygląd, zdobędziemy tytuł naukowy lub podniesiemy swój prestiż), jeśli jednak nie wprowadzimy szerszej korekty w nasz wzorzec, możemy się stać niewolnikami nowego wcielenia i lęku przed utratą tego, co osiągnęliśmy. Pojawia się stres, napięcie, obsesja utrzymania status quo. √ Zauważ szansę Kompleksy mogą jednak być kapitałem, czyli punktem wyjścia do rozwoju. Warto uwierzyć w mądrość naszej życiowej ścieżki. Czasem prowadzi nad do nadzwyczajnych rezultatów.

Jest wielu ludzi, którzy ze swoich słabości uczynili siłę, pokonali przeszkody, poważne problemy i stali się przez to wzorem dla innych. Przykłady? Proszę bardzo – Nick Vujicic cierpi na fokomelię (rzadka choroba objawiająca się brakiem kończyn), ale stał się znanym na świecie mówcą motywacyjnym, który śmiało staje przed ogromną publicznością i uczy ludzi, jak cieszyć się życiem. √ Zmień perspektywę Zamiast zastanawiać się, czego oczekują od ciebie inni i jaką presję nakłada na ciebie sprostanie tym oczekiwaniom – zauważ, że to ty kreujesz swoją codzienność i swój wizerunek. To ty decydujesz o tym, jak wygląda twoje życie!

To ty nadajesz mu znaczenie i głębszy sens! Jeśli ty zobaczysz swoje piękno, inni także je zauważą. Jeśli ty go nie dostrzegasz, nie przekonasz o tym świata.

35

INFORMACJE

SPRZĘT STOMIJNY CONVATEC OFERUJĄ PONIŻSZE SKLEPY MEDYCZNE Zawsze warto sprawdzić ceny na stronie internetowej www.stomia.pl. Dzięki temu mogą Państwo upewnić się, że otrzymują największą ilość sprzętu stomijnego Convatec przysługującego w ramach refundacji.

Woj. dolnośląskie

Woj. kujawsko-pomorskie

Woj. lubuskie

Bielawa 58-260 Sklep Med. ARKMED ul. 1 Maja 31A, tel. 74 817 60 67 Bielawa 58-260 Sklep Med. BE-MED ul. Szkolna 2, tel. 792 671 026 Bolesławiec 59-700 Sklep Med. MIR-MED ul. Grunwaldzka 4, tel. 75 735 10 80 Bolesławiec 59-700 Sklep Med. MIR-MED ul. Jeleniogórska 4, tel. 75 610 35 03 Dzierżoniów 58-200 Sklep Med. ARKMED ul. Piłsudskiego 8, tel. kom. 661 180 218 Głogów 67-200 Sklep Med. KORIM ul. Kościuszki 15A, tel. 76 835 01 02 Jelenia Góra 58-500 Sklep Med. MEDYK ul. Groszowa 9, tel. 75 764 61 55 Kamienna Góra 58-400 Sklep Med. MEDYK ul. Broniewskiego 24, tel. 75 744 61 10 Legnica 59-220 Sklep Med. EMAG Szpital Wojewódzki ul. Iwaszkiewicza 5, tel. 76 721 11 66 Legnica 59-220 Sklep Med. EMAG ul. Gwiezdna 35/9, tel. 76 854 21 13 Lubań 59-800 Sklep Med. VENA-MED ul. Wąska 2A, tel. 75 721 40 48 Lubin 59-300 Sklep Med. EMAG ul. Sikorskiego 54, tel. 76 724 96 16 Lwówek Śląski 59-600 Sklep Med. MIR-MED (teren przychodni), ul. Morcinka 7, tel. 75 782 57 22 Strzelin 57-100 Sklep Med. MEDUS ul. Brzegowa 18, tel. 71 393 69 00 Szprotawa 67-300 Sklep Med. KORIM ul. Kościuszki 37, tel. 68 376 36 31 Świdnica 58-100 Sklep Med. ARKMED ul. Siostrzana 23, tel. kom. 661 180 218 Wałbrzych 58-300 Sklep Med. MEDITEK ul. Moniuszki 35, tel. 74 842 30 85 Wrocław 50-227 Sklep Med. STOM-MED ul. Kleczkowska 9, tel. 71 321 52 22 Wrocław 53-110 Sklep Med. MEDUS ul. Ślężna 189-191 lok. 1, tel. 71 302 75 74 Wrocław 51-319 Sklep Med. INTERMEDICA ul. Sycowska 6B, tel. 71 789 33 55 Wrocław 53-333 Sklep Med. ORTMEDICA ul. Powstańców Śl. 122, tel. 71 367 00 48 Wrocław 50­-073 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. św. Antoniego 36/38, tel. 71 344 81 20, faks 71 344 81 22 Wrocław 50-335 Sklep Med. CEZAL SA ul. Sienkiewicza 42/44, tel. 71 322 53 30 Wrocław 53-413 Sklep Med. REMEDIUM ul. Ołowiana 2-4, tel. 71 333 25 45 Ząbkowice Śl. 57-200 Sklep Med. MEDUS pl. 1 Maja 8E, tel. 74 810 09 85 Zgorzelec 59-900 Sklep Med. VENA-MED ul. Broniewskiego 27, tel. 75 775 00 62

Bydgoszcz 85-171 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Wojska Polskiego 15/12, tel. 52 375 21 00 Bydgoszcz 85-950 Sklep Med. ART-MED ul. Słowackiego 1 (wejście od ul. Gdańskiej), tel. kom. 795 557 932, tel. 52 322 01 13 Bydgoszcz 85-863 Sklep Med. ACTIVE-MED ul. Łomżyńska 48A, tel. kom. 513 682 110 Golub-Dobrzyń 87-400 Sklep Med. FHU OL-MA Justyna Jeszka ul. Kościuszki 1, tel. kom. 667 447 197 Grudziądz 86-300 Szpitalny Sklep Med. ul. Rydgiera 15/17, tel. 56 641 35 62 Inowrocław 88-100 Sklep Med. ORTOMEDICA ul. Dworcowa 55, tel./faks 52 353 24 94 Strzelno 88-320 Sklep Med. ORTOMEDICA SC Ilona Kędzierska, Małgorzata Zielińska ul. Kolejowa 3, tel. 52 511 48 58 Toruń 87-100 Sklep Med. ART-MED ul. Uniwersytecka 17, pok. 13 (parter przy rentgenie), tel. 56 611 99 40 Tuchola 89-500 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Pocztowa 4, tel. 52 334 53 00 Wąbrzeźno 87-200 Sklep Med. FHU OL-MA Justyna Jeszka ul. Ojca Bernarda 7F, tel. 607 488 198 Więcbork 89-410 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Mickiewicza 26, tel. 52 389 62 56 Włocławek 87-800 Sklep Med. ART-MED ul. Kilińskiego 7, tel. 54 231 19 81 Włocławek 87-800 Sklep. Med. ALJAMEEDICA ul. Kilińskiego 7A/1, tel. 54 420 12 47

Gorzów Wlkp. 66-400 Sklep Med. LIFE ESKULAP ul. Dekerta 1 (obok szpitala), tel. 95 733 16 38 Kostrzyn nad Odrą 66-470 Sklep Med. MED-LIFE ul. Mickiewicza 39, tel. 95 752 19 34, tel. kom. 513 045 556 Kożuchów 67-120 Sklep Med. ALLMED ul. Szprotawska 21/15, tel. kom. 537 739 305 Krosno Odrzańskie 66-600 Sklep Med. MED-DAR ul. Obrońców Stalingradu 2, tel. kom. 503 062 843 Lubsko 68-300 Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy ul. Poznańska 2, tel. 68 475 77 02 Sulechów 66-100 Sklep Med. VIGOR ul. Kopernika 14, tel. kom. 601 204 000 Świebodzin 66-200 Sprzęt Reh.-Med. PLUS ul. Głogowska 6C, tel. 68 477 19 02 Świebodzin 66-200 Sklep Med. CREATIVE VIEW ul. Kawaleryjska 2, tel. kom. 795 126 660 Wschowa 67-400 Sklep Med. KORIM ul. Cicha 7B, tel. 65 540 21 37 Zielona Góra 65-044 Sklep Med. ESKULAP, Poliklinika MSWiA (parter przy portierni), ul. Wazów 42, tel. 68 452 78 20 Żary 68-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Moniuszki 2, tel. 68 470 65 72

Woj. lubelskie

Biała Podlaska 21-500 Sklep Med. MEDICUS ul. Brzeska 32, tel. 83 342 62 30 Chełm 22-100 Sklep Med. MEDICUS ul. Lubelska 73, tel. 82 565 07 53 Krasnystaw 22-300 Sklep Med. MEDICUS pl. Kościuszki 3, tel. 82 576 19 45 Kraśnik 23-200 Sklep Med. MEDICUS ul. Narutowicza 24, tel. 81 821 00 69 Lublin 20-094 Sklep Med. MEDICUS ul. Lubartowska 64/66, tel. 81 743 35 51 Lublin 20-089 Sklep Med. MEDICUS ul. Biernackiego 12/9, tel./faks 81 748 38 77 Łuków 21-400 Sklep Med. MEDICUS u. Pastewnik 2, tel. 25 798 34 22 Puławy 24-100 Sklep Med. MEDICUS ul. Piłsudskiego 89, tel. 81 887 70 42 Tomaszów Lubelski 22-600 Sklep Med. MEDICUS ul. Gen. Andersa 5, tel. kom. 609 200 882 Włodawa 22-200 Sklep Med. MEDICUS ul. Rynek 4, tel. 82 572 53 79 Zamość 22-400 Sklep Med. MEDICUS ul. Partyzantów 7, tel. 84 638 72 13

Sieradz 98-200 Sklep. Med. MEDYK ERKA ul. Partyzantów 16A, tel. 43 827 34 09 Skierniewice 96-100 Sklep Med. AKSON ul. Kopernika 5, tel. 46 833 28 58 Tomaszów Maz. 97-200 Sklep Med. ORT-REH ul. Niska 14, tel. 44 725 72 49 Tomaszów Maz. 97-200 Sklep Med. TWÓJ SKLEP MEDYCZNY ul. Słowackiego 4, tel. kom. 570 019 100

Woj. małopolskie

Bochnia 32-700 Sklep Med. PANACEUM ul. Świętokrzyska 3, tel. 14 611 50 95 Brzesko 32-800 Sklep Med. ORT-MED ul. Kościuszki 67, tel. 14 686 27 20 Brzesko 32-800 Sklep Med. M&M ul. T. Kościuszki 68, tel. 790 328 190 Chrzanów 32-500 Sklep Med. PETRUS ul. Sokoła 10, tel. 32 623 42 73 Gorlice 38-300 Salon LIFE CARE GL+ ul. Sienkiewicza 36, tel. 18 354 92 12 Kraków 31-154 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA, ul. Pawia 34, tel. 12 422 10 51, tel. kom. 785 936 314 Kraków 31-115 Sklep Med. FARMED ul. Garncarska 18, tel. 12 422 87 00 Kraków 30-900 Sklep Med. SAMARYTANKA os. Słoneczne 8, tel. 12 643 65 70 Woj. łódzkie Kraków 30-638 Kutno 99-300 Sklep Med. SAMARYTANKA Sklep Med. POFAM ul. Białoruska 15, tel. 12 265 74 87 ul. Kościuszki 52, tel. 24 254 31 80 Kraków 31-202 Łódź 91-425 Salon LIFE CARE GL+ Sklep Med. AKSEL-MED ul. Prądnicka 35/37, tel. 12 416 25 19 ul. Północna 42 (Szpital MSWiA), Kraków 30-039 tel. 42 634 15 02 Salon LIFE CARE GL+ Łódź 93-189 ul. Pomorska 1, tel. 12 429 63 93 Sklep Med. MEDICA HUMANA Kraków 31-826 CROSS MEDICA Salon LIFE CARE GL+ ul. Przybyszewskiego 32/34, os. Złotej Jesieni 1, tel. 42 646 87 35, tel. kom. 728 252 690 tel. 12 64 68 741, 64 82 698 Łódź 91-803 Myślenice 32-400 Sklep Med. APUS Sklep Med. ARSMED ul. Marynarska 6A, ul. Słowackiego 35, tel. 42 640 68 84, faks 42 640 68 44 tel. kom. 691 130 200 Łódź 90-368 Nowy Sącz 33-300 PROFESOR DZIKI CLINIC Salon LIFE CARE GL+ al. Marsz. Józefa Piłsudskiego 9/A ul. Długosza 8/2, tel. kom. 579 009 955 tel. kom. 697 068 614 Łódź 90-612 Nowy Sącz 33-300 Sklep Med. AKSON Sklep Med. KAMED+ ul. Gdańska 57A, tel. 42 630 84 09 ul. Śniadeckich 3, tel. 18 542 63 59, Opoczno 26-300 tel. kom. 502 156 343 Sklep Med. IRMED Olkusz 32-300 ul. Armii Ludowej 1C, Sklep Med. MEDIX tel. 44 788 49 16 ul. Króla Kazimierza Wielkiego 36, Pabianice 95-200 tel. kom. 501 152 801 Sklep Med. POFAM ul. Jana Pawła II 68, tel. 42 214 90 20 Oświęcim 32-600 Sklep Med. SANITEKS Piotrków Tryb. 97-300 ul. Dąbrowskiego 18B, Sklep MEDAGO tel. 33 842 30 65 ul. Targowa 2, tel. 44 715 07 75 Tarnów 33-100 Radomsko 97-500 Salon LIFE CARE GL+ Sklep Med. EXPERT MED al. Matki Boskiej Fatimskiej 17, ul. Stodolna 2, tel. 44 680 96 99, tel. 14 627 82 35 tel. kom. 608 639 238 Tarnów 33-100 Radomsko 97-500 Sklep Med. TARMED Sklep Med. ul. Okrężna 4A, tel. 14 626 98 66 ul. Narutowicza 20, tel. 44 683 22 24 Wadowice 34-100 Radomsko 97-500 Sklep Med. PHUP ALEX Sklep Med. ul. Jagiellońska 36 ul. Trybunalska 12, tel. 33 823 22 311 (Szpital Powiatowy) tel. 44 685 47 34, tel. kom. 609 291 759 Woj. mazowieckie Ciechanów 06-400 Sieradz 98-200 Sklep Med. MARABUT Sklep Med. POFAM ul. Armii Krajowej 7, tel. 43 822 03 61 ul. Sienkiewicza 32, tel. 23 672 20 92

36

Ciechanów 06-400 Sklep Med. ALL-REH ul. Gwardii Ludowej 23/11, tel. kom. 504 235 769, tel. 23 672 04 65 Gostynin 09-500 Sklep Med. CREATIVE VIEW ul. Armii Krajowej 16, tel. 24 263 65 77 Grodzisk Mazowiecki 05-825 Sklep Med. ORTIKON ul. Grunwaldzka 4A (wejście od ul. Sadowej), tel. 22 734 40 96 Płock 09-400 Wojewódzki Szpital Zespolony, Zakład Usprawniania Leczniczego, gab. 3 ul. Medyczna 19, tel. 24 364 62 46 Płońsk 09-100 Sklep Med. ALL-REH (budynek główny poziom -1) ul. Sienkiewicza 7, tel. kom. 507 944 989 Przasnysz 06-300 Sklep Med. ORTOMIS ul. Sosnowa 13, tel. 735 570 533 Pułtusk 09-100 Sklep Med. ALL-REH (1 piętro, obok poradni chirurgicznej) ul. T. Kwiatkowskiego 19, tel. kom. 518 529 779 Radom 26-600 Sklep Med. ZTM STYMAT ul. Giserska 4, tel. 48 365 11 88 Siedlce 08-110 Sklep Med. PHU ANTA ul. Czerwonego Krzyża 21, tel./faks 25 644 92 80 Warszawa 00-864 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Krochmalna 32A, tel. 22 890 03 01 Warszawa 03-462 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA ul. Jagiellońska 50/326, tel. 22 670 17 00, 22 670 04 10, tel. kom. 695 350 350 Warszawa 02-495 Sklep Med. PHU ANTA ul. Bohaterów Warszawy 8, tel. 22 252 90 92 Wyszków 07-200 Sklep Med. ATUMED ul. Stefana Okrzei 75, tel. 29 742 91 75

Woj. opolskie

Brzeg 49-300 Sklep Med. REHABMED ul. Huberta 5, tel. 77 416 76 75 Kędzierzyn-Koźle 47-220 Sklep Med. REHABMED ul. Racławicka 20, tel. 77 482 66 10 Krapkowice 47-300 Sklep Med. REHABMED ul. Jagiellońska 29, tel. 77 446 07 00 Nysa 48-313 Sklep Med. REHABMED ul. Bohaterów Warszawy 21, tel. 77 433 95 85 Nysa 48-303 Sklep Med. VITAMED ul. Piłsudskiego 47, tel. 77 431 06 88 Olesno 46-300 Sklep Med. REHABMED ul. Klonowa 3, tel. 34 350 95 09 Opole 44-005 Sklep Med. REHABMED ul. Książąt Opolskich 33, tel. 77 453 22 44 Opole 45-061 Sklep Med. REHABMED Szpital Wojewódzki (budynek portierni). ul. Katowicka 64, tel. kom. 730 636 317 Prószków 46-060 NZOZ SANATIS ul. Zamkowa 5, tel. kom. 728 334 315

Strzelce Opolskie 47-100 Sklep Med. MEDIREHAB ul. Krakowska 47, tel. 77 550 04 43

Woj. podkarpackie

Rzeszów 35-073 Salon LIFE CARE GL+ pl. Wolności 12, tel./faks 17 852 49 22, 852 88 10 Rzeszów 35-615 Sklep Med. MED-PARTNER ul. Leszka Czarnego 4D, tel. 17 250 26 21

Woj. podlaskie

Augustów 16-300 Sklep Med. ZDROWIE ul. Wojska Polskiego 37A, tel. kom. 606 634 129 Białystok 15-270 Sklep Med. MEDICA ul. Wojskowa 4/2, tel. 85 652 46 66 Białystok 15-305 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Waszyngtona 32/U01, tel. 85 746 15 60 Białystok 15-064 Sklep Med. LIFE+ ul. Pałacowa 4, tel. kom. 697 051 236 Grajewo 19-200 Sklep Med. LEMAR ul. Konstytucji 3 Maja 34, tel. kom. 533 323 134 Suwałki 16-400 Sklep Ortoped.-Rehab.

DOMIN-MED ul. Patli 30 (boczna Witosa), tel. 87 565 78 81, tel. kom. 665 281 884 Suwałki 16-400 Sklep Med. ul. Pułaskiego 26A, tel. 87 562 60 36 Suwałki 16-400 Sklep Med. LIFE+ ul. Ogińskiego 5A, tel. 87 562 60 36, tel. kom. 509 549 060

Woj. pomorskie

Chojnice 89-600 Sklep Med. PROMEDICA ul. Leśna 10, tel. 52 395 67 97 Chojnice 89-600 Sklep Med. pl. św. Jerzego 1, tel. 52 3951970 Gdańsk 80-850 Sklep Med. ORTOMAX MEDICA HUMANA ul. Rajska 14A-B, tel. 58 309 10 71 Gdańsk 80-462 Sklep. Med. ORTOMAX al. Jana Pawła II 50, tel. 58 302 09 31 Gdańsk 80-214 Sklep Med. ORTOMAX ul. Smoluchowskiego 17, tel. 58 344 38 94 Gdynia 81-463 Sklep Med. ORTOMAX ul. Legionów 165, tel. 58 622 12 19 Kartuzy 83-300 Sklep Med. ul. Gdańska 7, tel. kom. 500 053 847 Malbork 82-200 NZOZ CHIR-MED ul. J. Słowackiego 2, tel. 55 267 05 39 Słupsk 76-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Wojska Polskiego 22, tel. 59 842 27 28 Słupsk 76-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Kopernika 28, tel. 59 841 34 27 Słupsk 76-200 Sklep Med. POD SŁOWIKIEM ul. Jana Pawła II 1, tel. 59 846 86 18, tel. kom. 606 385 568 Słupsk 75-200 Sklep Med. ul. Sienkiewicza 5/1, tel. 59 810 87 94 Sopot 80-001 Sklep Med. MA-MED al. Niepodległości 755, tel. kom. 500 819 320 Starogard Gdański 83-200 NZOZ CHIR-MED ul. Kościuszki 43, tel. 58 563 30 72 Starogard Gdański 83-200 Sklep Med. OL-MED al. Jana Pawła II 4C, tel. 664 966 260

Tczew 83-110 Sklep Med. MAMED ul. 30 Stycznia 2, tel. kom. 665 031 197 Wejherowo 84-200 Sklep Med. AKSEL-MED ul. 10 Lutego 1, tel. 58 677 55 56

Woj. śląskie

Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. BLUE MED ul. Widok 12, tel. 33 815 00 34 Bielsko-Biała 43-300 Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego DAGMED ul. Batorego 5, tel. 33 819 22 08 Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. ORTHO-PHARMA ul. Dworkowa 2, tel. 33 819 39 24 Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. RELAX-MED ul. Wyzwolenia 18, tel. kom. 792 598 600 Bieruń 43-155 Sklep Med. JAVIMED ul. Warszawska 288, tel. 32 326 96 44 Chorzów 41-500 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Katowicka 80, tel. 32 241 7579 Chorzów 41-506 Sklep Med. RELAX-MED ul.Batorego 15, tel. 32 348 82 52 Bytom 41-902 Sklep Med. PLAST-MED ul. Wrocławska 3, tel. 32 386 03 28 Cieszyn 43-400 Sklep Med. DAGMED ul. Bobrecka 32A, tel. 33 851 46 65 Cieszyn 43-400 Sklep Med. FHU DAGMED Szpital Śląski przy wejściu głównym ul. Bielska 4 (od ul. Chrobrego), tel. 33 851 20 70, 33 852 05 11 w. 577 Częstochowa 42-200 Sklep Med. ABC CHOREGO ul. Warszawska 13, tel. 34 324 73 01 Częstochowa 42-200 PPHU TYTAN ul. Dekabrystów 33, tel. 34 325 53 35 Częstochowa 42-200 Sklep Med. SALONIK AMAZONKA al. Najświętszej Maryi Panny 52, tel. 34 368 22 21 Dąbrowa Górnicza 41-300 Sklep Med.-Ortoped. ul. Górników Redenu 2, tel. kom. 509 731 401 Dąbrowa Górnicza 41-300 Sklep Med. MED+ TWÓJ SKLEP MEDYCZNY ul. Jaworowa 3/7 tel. kom. 790 470 090 Gliwice 44-100 Sklep Med. INTER-MED ul. Bohaterów Getta Warszawskiego 1, tel. 32 231 93 14 Gliwice 44-100 Sklep Med. AKA-MED ul. Zygmunta Starego 18 tel. kom. 691 547 779 Jastrzębie-Zdrój 44-300 Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego MEDIMAX al. Jana Pawła II 7 (budynek szpitala), tel. 32 478 44 51 Jastrzębie-Zdrój 44-335 Sklep Med. RELAX-MED ul. 1 Maja 8, tel. 32 473 82 19 Jastrzębie-Zdrój 44-335 Sklep Med. MEDIMAX ul. Harcerska 1B, tel. kom. 324 719 222 Jaworzno 43-609 Sklep Med. ABE ul. Farna 12, tel. 32 616 34 54 Katowice 40-009 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA ul. Słowackiego 13, tel. 32 256 82 35, tel. kom. 500 836 529 Katowice 40-833 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Sławka 5, tel. 32 353 90 40 Katowice 40-009 Sklep Med. RELAX-MED ul. Warszawska 40, tel. 32 253 54 56

Katowice 40-832 Sklep Med. PLAST-MED ul. 3 Maja 11, tel. 32 781 53 33 Piekary Śląskie 41-940 Centrum Zaopatrzenia Med. MIRMED ul. Bytomska 129, tel. 32 668 64 88 Racibórz 47-400 Sklep Med. SENECTUS MED ul. Opawska 49/10, tel. kom. 883 133 803 Racibórz 47-400 Sklep Med. REHABMED ul. Ocicka 51, tel. 32 417 84 85 Racibórz 47-400 Sklep Med. ul. Gamowska 3 (bud. szpitalny), tel. 32 755 51 33 Racibórz 47-400 Sklep Med. MEDYK Zbigniew Jadach ul. Ocicka 4, tel. kom. 603 940 639 Rybnik 44-200 Sklep Med. REHABMED ul. Sobieskiego 11, tel. 32 423 54 90 Rybnik 44-200 Sklep Med. RELAX-MED ul. Piasta 21, tel. 32 422 62 31 Rybnik 44-200 Sklep Med. REHA-MED ul. Energetyków 46, tel. 32 425 45 14, tel. kom. 663 336 680 Rybnik 44-200 Sklep Med. AKAMED ul. Halera 24, tel. kom. 691 547 779 Siemianowice Śląskie 41-100 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Jana Pawła II 1, tel. 32 765 97 19 Skoczów 43-430 Sklep Med. DAGMED ul. Morcinka 16B (bud. poradni NOVUM), tel. kom. 509 511 527 Sosnowiec 41-200 Sklep Med. BESTMED ul. Targowa 3/20, tel. kom. 508 552 937 Świętochłowice 41-600 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Katowicka 31A, tel. 32 245 86 16 Tychy 43-100 Sklep Med. AKMED al. Niepodległości 5, tel. 32 227 53 77 Wodzisław Śląski 44-300 Sklep. Med RELAX-MED ul. Jana Pawła II 8, tel. 32 454 52 00 Wodzisław Śląski 44-300 Sklep Ziel.-Med. ZIOŁO-LEK ul. 26 Marca 160, tel. 32 455 68 50 Wodzisław Śląski 44-300 Sklep Ziel.-Med. ZIOŁO-LEK ul. J. Michalskiego 4A, tel. 32 456 07 53 Zabrze 41-800 Sklep Med. AB MEDICA ul. 3 Maja 45, tel. 32 273 05 05 Zabrze 41-800 Sklep Med. PLAST-MED ul. Wolności 312, tel. 32 373 32 22 Zawiercie 42-400 Sklep Med. MEDYK ul. gen. Sikorskiego 22, tel. 32 670 60 00 Żory 44-240 Sklep Med. RELAX-MED ul. Męczenników Oświęcimskich 12, tel. 32 475 36 60 Żory 44-240 Sklep Med. AKAMED ul. Dąbrowskiego 12, tel. kom. 691 547 779 Żywiec 34-300 Sklep Med. WALMED ul. Dworcowa 23, tel. kom. 502 188 801

Woj. świętokrzyskie Busko-Zdrój 28-100 Sklep Med. LIFE+ ul. Boh. Warszawy 67, tel. 41 378 34 17, tel. kom. 695 122 554 Kielce 25-734 Sklep Med. LIFE+ ul. Artwińskiego 24, tel. 41 367 15 40, tel. kom. 669 970 580

37

Kielce 25-516 Sklep. Med. LIFE+ ul. Grunwaldzka 45, tel. kom. 607 877 076 Kielce 25-017 Sklep. Med. LIFE+ ul. Paderewskiego 4A/1, tel. kom. 695 120 395 Końskie 26-200 Sklep Med. LIFE+ ul. Gimnazjalna 41B, tel. 41 372 44 65, tel. kom. 669 970 360 Ostrowiec Św. 27-400 Sklep Med. LIFE+ al. Jana Pawła II 5C, tel. kom. 661 616 576 Sandomierz 27-600 Sklep Med. LIFE+ ul. Schinzla 13, tel. 15 864 75 83, tel. kom. 697 068 627 Skarżysko-Kamienna 26-110 Sklep. Med. LIFE+ ul. Szpitalna 1, tel. kom. 697 068 617 Starachowice 27-200 Sklep Med. LIFE+ al. Armii Krajowej 28, tel. kom. 663 901 017 Starachowice 27-200 Sklep Ortoped.-Med. LS. MEDIC ul. Radomska 70, tel. kom. 534 199 100, 536 865 200 Staszów 28-200 Sklep Med. LIFE+ ul. 11 Listopada 78, tel. 15 864 13 24, tel. kom. 697 068 618 Włoszczowa 29-100 Sklep Med. LIFE+ ul. Żeromskiego 28, tel. kom. 697 072 163

Woj. wielkopolskie

Chodzież 64-800 Sklep Med. Halina Lubawy ul. Boczna 6, tel. 67 281 03 61 Gniezno 62-200 Centrum Med. SALOMED ul. Wolności 4A, tel. 61 425 00 12 Kalisz 62-800 Sklep Med. POFAM ul. Poznańska 58, tel. 62 760 10 22 Kępno 63-600 Sklep Med. POFAM ul. Ks. P. Wawrzyniaka 42, tel. 62 782 02 19 Konin 62-023 Sklep Med. ASMED ul. Dworcowa 4, tel. kom. 730 170 234 Leszno 64-100 Sklep Med. ESKULAP ul. Jackowskiego 9, tel. kom. 663 700 815 Międzychód 64-400 Sklep Med. ROMA ul. Marszałka Piłsudskiego 9, tel. kom. 608 274 286 Nowy Tomyśl 64-300 Sklep Med.-Reh. PROMED ul. Szpitalna 10, tel. kom. 661 244 135 Ostrów Wielkopolski 63-400 Sklep Med. POFAM ul. Limanowskiego 20/22, tel. 62 595 11 28 Pleszew 63-300 Sklep Med. ESKULAP ul. Pozańska 125 (na terenie szpitala) tel. 62 742 08 58 Woj. warmińsko-mazurskie Poznań 60-371 Sklep Med. MEDICA HUMANA Bartoszyce 11-200 MAG-STOM Sklep Med. LEMAR ul. Międzychodzka 10/39, ul. Wyszyńskiego 11, tel. 61 867 96 50 tel. kom. 533 303 895 Poznań 61-867 Biskupiec 11-300 Sklep Med. AVANGARDA Sklep Med. LEMAR ul. Armii Krajowej 8, tel. 89 526 58 85 ul. Garbary 2, tel. 61 852 25 22 Rawicz 63-900 Elbląg 82-300 Sklep Med. ALTEA Sklep Med. Zaopatrzenie ul. Grunwaldzka 44, tel. 65 546 10 17 Ortopedyczne pl. Dworcowy 1, tel. 55 233 58 49 Słupca 62-400 Elbląg 82-300 Sklep Med. KASIA Sklep Med. MEDART ul. Sikorskiego 1, ul. Morszyńska 54, tel. 55 233 77 79 tel. 63 275 23 00 wew. 373 Ełk 19-300 Szamotuły 64-500 Sklep Med. LIFE+ Sklep Med. AN-MED ul. Chopina 11 lok. 2, tel. 87 610 94 95 ul. Dworcowa 16A, tel. 61 292 58 38 Ełk 19-300 Śrem 63-100 Sklep Med. REHABILITACJA Sklep Med. EURO-MED ul. Mickiewicza 10B, ul. 1 Maja 5 boks 3, tel. 87 732 81 51 wew. 19 tel. kom. 603 403 001 Nidzica 12-100 Środa Wielkopolska 63-000 Sklep Med. LEMAR Punkt Refundacji ESKULAP ul. Traugutta 10F, tel. 89 307 07 02 ul. Czerwonego Krzyża 2, tel. 61 285 01 93 Olsztyn 10-434 Sklep Med. LEMAR Woj. zachodniopomorskie ul. Żołnierska 41B, Kamień Pomorski 72-400 tel. 89 526 08 49, Sklep Med. MEDI-CAL tel. kom. 506 006 481 ul. Szpitalna 10, tel. 91 382 40 58 Olsztyn 10-228 Kołobrzeg 78-100 Sklep Med. LEMAR (Szpital MSW) Sklep Med. MED CENTER ul. Wojska Polskiego 37, ul. Kupiecka 3B lok. U2, tel. 89 320 02 10 tel. 94 352 21 16 Olsztyn 10-684 Koszalin 75-800 Sklep Med. LEMAR Zakład Sprzętu ul. Wańkowicza 5, tel. 89 526 07 69 Ortopedycznego K-ORT Olsztyn 10-555 ul. 1 Maja 38, Sklep Med. tel. 94 345 01 56, MEDICA HUMANA ESKULAP tel. kom. 696 096 546 ul. Kościuszki 84A/1, Szczecin 71-470 tel. 89 527 41 10, Sklep Med. MEDICA HUMANA tel. kom. 500 200 282 STOMIA-MED Olsztyn 10-228 ul. Arkońska 42, tel. 91 454 06 04 Sklep Med. Szczecinek 76-400 Z MIŁOŚCIĄ DO ZDROWIA Sklep Zielarsko-Med. ul. Wojska Polskiego 39, PANACEUM Teresa Pitra tel. kom. 535 275 436 ul. Kard. S. Wyszyńskiego 23, Olsztynek 11-015 tel. 94 372 19 30, tel. kom. 663 778 761 Sklep Med. BLADORTOL Świdwin 78-300 ul. Kościuszki 6D, Punkt Sprzedaży K-ORT tel. kom. 795 516 715 ul. Wojska Polskiego 22C, Ostróda 14-100 tel. kom. 602 539 563 Sklep Med. BLADORTOL Trzebiatów 72-320 ul. Czarnieckiego 19 lok. A, tel. 89 642 14 05 Sklep Med. Medi-Cal ul. Wojska Polskiego 39, Pisz 12-200 tel. 91 852 56 40, Sklep Med. LEMAR ul. Sienkiewicza 4, tel. 87 739 00 73 tel. kom. 882 083 087

INFORMACJE

ADRESY PORADNI STOMIJNYCH I PIELĘGNIARSKICH PUNKTÓW KONSULTACYJNYCH Woj. dolnośląskie

Dolnośląskie Centrum Onkologii, Poradnia Stomijna, pl. Hirszfelda 12 53-413 Wrocław Budynek H, piętro 2, p. 208 Czynna w każdy wtorek w godz. 15–17 Opiekun: piel. Ewa Obuszko tel. kom. 603 672 269 Wojewódzki Szpital Specjalistyczny, Poradnia Stomijna, ul. Kamieńskiego 73A 51-124 Wrocław Ośrodek Onkologii, poziom -1, p. 0.08 Czynna we wtorki i czwartki w godz. 15–18 Opiekun: piel. Anna Śmiżewska tel. kom. 781 827 328, 603 151 082, 713 270 628 Ośrodek Diagnostyki Onkologicznej, Poradnia dla Chorych ze Stomią przy Poradni Onkologicznej, ul. Andersa 4 59-220 Legnica Kierownik poradni: dr Andrzej Hap tel. 76 855 09 41, 76 855 55 17 Woj. kujawsko-pomorskie

Szpital Wojewódzki im. Biziela, ul. Ujejskiego 75 85-168 Bydgoszcz tel. 52 365 57 79 Poradnia Chirurgiczna Szpital Uniwersytecki, ul. M. Skłodowskiej-Curie 9 85-094 Bydgoszcz Czynna w czwartki w godz. 11.30–13 tel. 52 585 43 78 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny Sklep Medyczny ART-MED, ul. Słowackiego 1 (wejście od ul. Gdańskiej) 85-950 Bydgoszcz tel. kom. 795 557 932, tel. 52 322 01 13 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny ORTOMEDICA, ul. Dworcowa 55 88-100 Inowrocław tel. kom. 795 557 932, 508 056 517

Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Sklep Medyczny ART-MED, ul. Uniwersytecka 17 87-100 Toruń tel. 56 611 99 40

Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią CROSS MEDICA, ul. Jagiellońska 50 03-462 Warszawa tel. 22 670 17 00

Woj. lubelskie

Poradnia Stomijna Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, ul. W. K. Roentgena 5 02-781 Warszawa Gabinet 05, Przychodnia, Poziom -1, Czynna w poniedziałki i czwartki w godz. 10–14 tel. 22 546 29 12

Poradnia Stomijno-Proktologiczna z Pracownią Endoskopową Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej, ul. dr. K. Jaczewskiego 7 20-090 Lublin tel. 81 454 15 25 Woj. małopolskie

Poradnia Stomijna Szpital Specjalistyczny im. Stefana Żeromskiego, os. Na Skarpie 66 31-913 Kraków Opiekun: piel. stomijna Dorota Jesionka-Kukla tel. kom. 889 402 924 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Salon LIFE CARE GL+, ul. Długosza 8/2 33-300 Nowy Sącz Opiekun: piel. stomijna Małgorzata Bocheńska tel. kom. 697 068 614, 501 608 501 Szpital Skawina Sp. z o.o. im. Stanleya Dudricka Poradnia Stomijna, ul. Tyniecka 15 32-050 Skawina tel. 12 444 65 26, 12 444 65 26, wew. 1 Woj. mazowieckie

Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Sklep Medyczny ORTIKON, ul. Grunwaldzka 4A (wejście od ul. Sadowej) 05-825 Grodzisk Maz. tel. 22 734 40 96 SPZOZ Wojewódzki Szpital Zespolony Poradnia Proktologiczno-Stomijna, ul. Medyczna 19 09-400 Płock Kierownik poradni: dr Mariusz Obrębski tel. 24 364 62 84

Woj. opolskie

Opolskie Centrum Onkologii, ul. Katowicka 66 45-060 Opole Kierownik poradni: dr Aleksander Sachanbiński tel. rej. 77 44 160 04 tel. poradnia 77 441 60 17 Woj. podlaskie

Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku Poradnia i Klinika Chirurgii Ogólnej dla Chorych ze Stomią, ul. Waszyngtona 15A 15-274 Białystok Opiekun: piel. stomijna Urszula Żakiewicz-Łobasiuk tel. 85 745 80 00, 85 746 85 73 Poradnia Stomijna przy Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym, ul. Skłodowskiej-Curie 26 15-950 Białystok Opiekun: piel. stomijna Ewa Gryka tel. 85 748 83 68 Białostockie Centrum Onkologii, ul. Ogrodowa 12 15-027 Białystok Poradnia stomijna Czynna we wtorki i czwartki w godz. 15-17 Opiekun: piel. Agnieszka Kachniarz-Petelska tel. rej. 85 664 68 88 Woj. podkarpackie

Poradnia Stomijna, ul. Słowackiego 11 35-060 Rzeszów tel. 17 852 82 77

38

Poradnia Stomijna MED PARTNER, ul. Litewska 10A1 35-302 Rzeszów tel. kom. 508 391 411 www.med-partner.pl Woj. pomorskie

Gabinet Stomijny przy Poradni Chirurgii Ogólnej Gdański Uniwersytet Medyczny, ul. Smoluchowskiego 17 80-214 Gdańsk Czynny w środy w godz. 12–14 Szpital Morski im. PCK Gdynia, ul. Powstania Styczniowego 1 81-519 Gdynia Czynny w środy w godz. 10.30–15 tel. 58 726 03 93 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Szpital Specjalistyczny, ul. Leśna 10 89-600 Chojnice Opiekun: piel. Andrzej Piotrowski tel. kom. 606 462 654 Woj. śląskie

Poradnia Proktologiczna i Stomijna przy Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5, pl. Medyków 1 41-200 Sosnowiec Kierownik poradni: prof. dr hab. n. med.

Jacek Starzewski tel. 32 36 82 733 Przyszpitalna Poradnia Stomijna, ul. Wyzwolenia 18 43-300 Bielsko-Biała tel. 33 816 40 61 Woj. świętokrzyskie

Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach, Poradnia Stomijna, ul. Artwińskiego 1 25-734 Kielce Kierownik poradni: dr Wojciech Korejba tel. 41 367 15 40

Woj. warmińsko-mazurskie

Poradnia Stomijna z Poradnią Chirurgii Ogólnej, ul. Konopnickiej 1 19-300 Ełk Czynna we wtorki w godz. 15–17 Kierownik poradni: dr Maria Ulrych-Karasińska tel. 87 610 84 17 Woj. wielkopolskie

Szpital Kliniczny nr 2 Poradnia Stomijna, ul. Przybyszewskiego 49 60-355 Poznań tel. 61 669 82 22 Szpital Wojewódzki w Poznaniu Poradnia Proktologiczna i Stomijna, ul. Juraszów 7/19 60-479 Poznań Kierownik poradni: dr Jacek Lis tel. 61 821 22 43 Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poradnia Stomijna, ul. Garbary 15 61-866 Poznań Kierownik poradni: dr Bohdan Kaczmarczyk tel. 61 885 05 79 Wojewódzki Szpital Zespolony Poradnia dla Chorych ze Stomią, ul. Kardynała S. Wyszyńskiego 1 62-510 Konin Kierownik poradni: dr Jarosław Długosz tel. 62 245 44 89 Woj. zachodniopomorskie

Punkt Konsultacyjny Sklep Medyczny MEDICA HUMANA STOMIA-MED, ul. Arkońska 42 71-470 Szczecin tel. 91 454 06 04, tel. kom. 795 557 903 Punkt Konsultacyjny Sklep Medyczny PANACEUM, ul. Wyszyńskiego 23 78-400 Szczecinek tel. kom. 795 557 932, 663 778 761

LIMITY NA SPRZĘT STOMIJNY Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 października zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2022 poz. 2319) • kolostomia: 450 zł • ileostomia: 450 zł • urostomia: 530 zł

Sprzęt stomijny – worki i płytki w systemie jednoczęściowym i dwuczęściowym – jest refundowany w 100 proc. dla wszystkich osób ze stomią w ramach powyższych limitów miesięcznych.

Akcesoria stomijne dla każdego rodzaju stomii dostępne są na odrębne zlecenie z miesięcznym limitem 120 zł z 20-proc. dopłatą pacjenta.

POLSKIE TOWARZYSTWO STOMIJNE POL-ILKO

STOMIA W INTERNECIE

ZARZĄD GŁÓWNY: Andrzej Piwowarski (OR Kraków) – prezes, Dorota Kaniewska (OR Warszawa) – wiceprezes, Violetta Kiełpińska – sekretarz generalny (OR Słupsk), Danuta Sajdak – skarbnik (OR Tarnów), Krzysztof Kozera – członek zarządu (OR Warszawa)

www.co­nva­tec.pl Pro­fe­sjo­nal­ny ser­wis in­ter­ne­to­wy firmy Convatec po­święco­ny sto­mii. Przezna­czo­ny dla osób ze sto­mią, le­ka­rzy i pie­lęgnia­rek. Część ser­wi­su do­ty­czy także le­cze­nia prze­wle­kłych ran.

SIEDZIBA: Polskie Towarzystwo Stomijne POL-ILKO, ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań ADRES DO KORESPONDENCJI: Andrzej Piwowarski, ul. Zagumnie 81, 32-440 Sułkowice, tel. kom. 660 479 242, e-mail: polilko@polilko.pl. Strona internetowa: www.polilko.pl

OD­DZIA­ŁY RE­GIO­NAL­NE (ADRESY DO KORESPONDENCJI): ① BIAŁYSTOK – siedziba: ul. Św. Rocha 3 (Centrum Współpracy), 15-950 Białystok.

Adres korespondencyjny: jw.; tel. kom. 604 967 220 Danuta Skutnik, e-mail: bialystok@polilko.pl ② BYDGOSZCZ – adres korespondencyjny: Jan Łosiakowski, ul. Leszczyńskiego 111/34, 85-137 Bydgoszcz, tel. kom. 787 131 278, e-mail: bydgoszcz@polilko.pl

③ CZĘSTOCHOWA – adres korespondencyjny: mgr Irena Sikora-Mysłek, ul. Sępowa 24, 42-280 Częstochowa, tel. kom. 603792 849, e-mail: czestochowa@polilko.pl

④ GORZÓW WIELKOPOLSKI – adres korespondencyjny: Zbigniew Maławski, ul. Słoneczna 83/15, 66-400 Gorzów Wielkopolski, tel. kom. 606 385 047, e-mail: gorzow@polilko.pl

⑤ KATOWICE – siedziba: ul. Kopernika 14, 40-064 Katowice. Adres korespondencyjny: Ewa Sienicka, ul. Skowrońskiego 2A/18, 40-019 Katowice, tel. kom. 602 838 082, e-mail: katowice@polilko.pl ⑥ KIELCE – vacat, e-mail: kielce@polilko.pl

www.stomia.pl Strona dedykowana pacjentom przed operacją wyłonienia stomii, ale i tym, którzy mają stomię i wciąż szukają odpowiedzi na nurtujące ich pytania (administratorem strony jest Convatec Polska Sp. z o.o.).

⑦ KOSZALIN – adres korespondencyjny: Hanna Frogowska, ul. K. Wyki 42A, 75-329 Koszalin, tel. kom. 604 636 899, e-mail: koszalin@polilko.pl

STOWARZYSZENIA STOMIJNE

⑨ LUBLIN – adres korespondencyjny: Stanisław Majewski, ul. Obrońców Pokoju 11/VI, 21-017 Łęczna, tel. kom. 501 593 945, e-mail: lublin@polilko.pl

① Pomorskie Stowarzyszenie Stomijne Jerzy Szabowicz, 84-240 Reda, ul. Elizy Orzeszkowej 8, tel. kom. 665 128 693

⑪ PŁOCK – vacat, e-mail: plock@polilko.pl

② Dolnośląskie Stowarzyszenie Stomijne dr Krystyna Kuchtyn, 51-340 Wrocław, ul. Skłodowskiej-Curie 66, tel. 71 361 16 94

⑬ RZESZÓW – adres korespondencyjny: Józefa Grządziel, ul. Słoneczna 9, 37-560 Pruchnik, tel. kom. 666 665 007, e-mail: rzeszow@polilko.pl

③ Łódzkie Stowarzyszenie Stomijne Krystyna Taczała, 96-646 Łódź, ul. 6 Sierpnia 84/86 m. 17, tel. kom. 534 480 711

⑧ KRAKÓW – spotkania: ul. Pomorska 1, Kraków. Adres korespondencyjny: Grażyna Włodarczyk, ul. Stachiewicza 17/102, 31-303 Kraków, tel. kom. 502 338 436, e-mail: krakow@polilko.pl

⑩ OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI – siedziba: ul. H. Sienkiewicza 70, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski.

Adres korespondencyjny: Zofia Skrok, ul. Polna 37/72, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski, tel. kom. 737 593 254, e-mail: ostrowiec@polilko.pl ⑫ POZNAŃ – adres korespondencyjny: Zdzisław Niemyt, ul. Szklarniowa 7A/3, 62-020 Jasin, tel. kom. 694 345 378, e-mail: poznan@polilko.pl

⑭ SŁUPSK– siedziba: Centrum ds. Organizacji Pozarządowych, ul. Niedziałkowskiego 6, 76-200 Słupsk. Adres korespondencyjny: Violetta Kiełpińska, ul. Koszalińska 16/28, 76-200 Słupsk, tel. kom. 664 332 442, e-mail: slupsk@polilko.pl

KLUBY OSÓB ZE STOMIĄ

⑯ TARNOBRZEG – adres korespondencyjny: Zygmunt Bogacz, ul. Sandomierska 85, 39-432 Gorzyce, tel. kom. 798 069 763, e-mail: tarnobrzeg@polilko.pl

①N OWY SĄCZ – Jan Woźniak, ul. Brzeziny 8A, 33-300 Nowy Sącz, tel. 18 443 96 54, tel. kom. 514 333 766.

Miejsce spotkań: ul. Kościuszki 24, I piętro w każdy pierwszy czwartek miesiąca, godz. 16.

⑮ SZCZECIN – siedziba: al. Jana Pawła II 36, 70-453 Szczecin. Adres korespondencyjny: Jolanta Matalewska, ul. Chodkiewicza 1/15, 70-344 Szczecin, tel. kom. 667 309 712, e-mail: szczecin@polilko.pl

⑰ TARNÓW – siedziba: ul. Najświętszej Marii Panny 3, 33-100 Tarnów. Adres korespondencyjny: Danuta Sajdak, ul. M. Dąbrowskiej 24/7, 33-100 Tarnów, tel. kom. 501 207 246, e-mail: tarnow@polilko.pl

⑱ WARSZAWA – siedziba: Szpital Bielański Oddział Chirurgii Ogólnej, ul. Cegłowska 80, 01-809 Warszawa, pawilon H, pok. 232. Spotkania: CAM „Nowolipie", ul. Nowolipie 25B, Warszawa, każda ostatnia środa miesiąca (oprócz grudnia), w godzinach 12-14.

Adres korespondencyjny: Dorota Kaniewska, ul. Madalińskiego 67/29, 02-549 Warszawa, tel. 22 115 10 47, tel. kom. 691 739 924, e-mail: warszawa@polilko.pl ⑲ WŁOCŁAWEK – adres korespondencyjny: Stanisław Struś, ul. Bojakowskiego 2/40, 87-800 Włocławek, tel. kom. 604 092 422, e-mail: wloclawek@polilko.pl

⑳ ZIELONA GÓRA – siedziba: ul. Zyty 26, 65-046 Zielona Góra. Adres korespondencyjny: Waldemar Maniak, ul. Zielonogórska 61, 67-100 Nowa Sól, tel. kom. 503 477 045, e-mail: zielonagora@polilko.pl

39

② PIŁA – Ewa Sowińska, ul. Jagiellońska 11, 64-920 Piła, tel. 67 214 16 54. ③ RACIBÓRZ – Klub Stomika przy Szpitalu Rejonowym, ul. Gamowska 3, Beata Wysoczańska-Skroban, tel. kom. 603 256 816 ④ WARSZAWA – Dorota Kaniewska, Ośrodek „Nowolipie“, ul. Nowolipie 25B, 01-011 Warszawa. Spotkania w każdą ostatnią środę miesiąca, w godz. 12–14 w ośrodku „Nowolipie".

Telefoniczne wsparcie pacjentów Skorzystaj z profesjonalnego wsparcia w zakresie: • prawidłowego doboru sprzętu stomijnego oraz akcesoriów • właściwego użytkowania produktów • pielęgnacji skóry wokół stomii

lub zadzwoń do nas, aby:

• zrealizować zlecenie na sprzęt stomijny i akcesoria • uzyskać informacje na temat aktualnych zasad refundacji • dowiedzieć się, które sklepy medyczne oferują sprzęt stomijny oraz akcesoria Convatec • kupić produkty poza zleceniem

BEZPŁATNA INFOLINIA DZIAŁU POMOCY

800 120 093

pon. – pt. 8.00 – 17.00

DYŻURNA INFOLINIA DZIAŁU POMOCY

608 555 536*

pon. – pt. 17.00 – 22.00 sob. – nd. 10.00 – 15.00

INFOLINIA PLATFORMY STOMIA.PL

662 623 000*

pon. – pt. 9.00 – 17.00

Podane infolinie są nieczynne w dni ustawowo wolne od pracy. *Połączenia płatne wg stawek operatora.

Convatec Polska Sp.z o.o.

Al. Armii Ludowej 26, 00-609 Warszawa © Convatec Polska Sp. z o.o. 2023 AP-60846-POL-POL-v1 OC/107/02/2023