Page 1

ХАТЛОН

БАНЇ - ОДАМ АЪЗОИ ЯКДИГАРАНД

Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон №24 (3161)

панљшанбе, 21 июни соли 2018

www.khatlon-ruznoma.tj

E-mail: khatlon.tj@mail.ru

Об барои рушди устувор, солњои 2018-2028 Маълум аст, ки таѓйироти глобалии иќлим ба њаљми захирањои оби нўшокии тоза ва сифати он таъсири манфї расонида, кишварњо ва минтаќањои мухталифи оламро ба вазъи ташвишовари экологї дучор месозад. Имрўз дар олам зиёда аз ду миллиард нафар аз норасоии об танќисї мекашанд. Тибќи пешгўйии коршиносон, соли 2050 ин нишондињанда метавонад то панљ миллиард нафар, яъне таќрибан ба нисфи ањолии сайёра, баробар гардад. Зимнан, тамоюли афзоиши ањолї ва ниёзмандї ба захирањои об дар назди мо вазифањои нави маљмўиро мегузорад. Дар љањон талабот ба захирањои об бо суръати баланд афзоиш меёбад ва ин, дар навбати худ, боиси шиддат гирифтани муносибатњо миёни соњањои иќтисод мегардад. Шиддати раќобат барои дастрасї ба захирањои об дар шароити афзоиши камбуди об метавонад њатто дар дохили як кишвар пайомадњои манфиро ба бор орад. Мањз њамин ду омил – таѓйироти глобалии иќлим ва афзоиши демографї – чањорчўба ва имконотро барои иќдомоти мо муайян хоњанд кард. Дар баробари ин омилњо як силсила масъалањои дигаре вуљуд доранд, ки муносибати маљмўї ва њамкории фаъолро дар соњаи об таќозо доранд. Дар маљмўъ, баланд бардоштани самаранокии истифодаи об, кам кардани ифлосшавии захирањои об, истифодаи такрории онњо ва тањияи технологияњои нави тавлиди оби тоза дар миќёси саноатї аз љумлаи чунин масъалањо мебошанд. Таљрибаи андўхташуда нишон медињад, ки дар арсаи истифодаи захирањои об якбора ба натиљањои назаррас ноил шудан мушкил аст. Бо дарназардошти мањз њамин таљриба, Дањсолаи оѓозёфтаи байналмилалии амалиёт «Об барои рушди устувор, солњои 2018-2028», пеш аз њама, ба ташаккули майдони васеъ барои тањкиму тавсеаи муколамаи мунтазами бисёрљониба дар соњаи об бо таваљљуњ ба иќдомоти амалии мушаххас равона карда шудааст. (Аз суханронии Пешвои миллат Эмомалї Рањмон дар маросими ифтитоњи Конфронси байналмилалии сатњи баланд оид ба Дањсолаи байналмилалии амалиёт «Об барои рушди устувор, солњои 2018-2028», 20 июни соли 2018, шањри Душанбе)

Баррасии масъалаи муњим

НОРАСОИИ ЙОД ИНСОНРО МЕТАВОНАД БА КАМАЌЛИЮ ЌАДПАСТЇ РАСОНАД Наздик ба 20%-и ањолии Тољикистон намаки тибќи меъёр йоднокшуда истеъмол намекунанд ва норасоии йод дар љисми инсон боиси хуруљи бемории љоѓар, хасташавии зиёд, араќкунї, пастшавии ќобилияти фикрронї ва азхудкунї дар хониш, камаќлї, ќадпастии кўдак, асабоният, дилтангї, пастшавии ќобилияти биниш ва шунавої, тавлиди тифли мурда, вайроншавии кори дил, дарди сар, бемадорї, сустшавии ќобилияти мењнатї, нафастангї, дилзанї, инчунин вайроншавии давраи њайзи занон мегардад. Ин нукта дар мизи мудавваре, ки ба мавзўи йоднокгардонии намак ва мушкилоти норасоии йод дар бадани одам бахшида шуда буд, мавриди баррасї ќарор гирифт. Нишасти мазкур дар шањри Бохтар бо иштироки муовини раиси вилояти Хатлон Махфират Хидирзода, муовинони соњавии раисони шањру навоњии вилоят, роњбарони муассисањои тиббї, масъулони марказњои назорати давлатии санитарию эпидемиологї, «Тољикстандарт», КВД «Хўрокворї» ва намояндагони иттињодияњои љамъиятї барпо гардид. Муовини раиси вилоят Махфират Хидирзода зимни ифтитоњи ин њамоиши маърифатї ба зарурати муњокимаи масъалаи йодноккунї таъкид намуда, аз љумла гуфт, ки йод ба инсон чун об, ѓизо ва витаминњо зарур аст. Организми одам бо йод асосан тавассути ѓизо таъмин мешавад. «Дар Тољикистон мушкилоти норасоии йод ва микронутриентњо (микроэлементњо ва витаминњо) дар байни модарон ва кўдакон њамчун масъалаи муњим боќї мемонад.

Њамчунин, масъалаи истиќлолияти озуќаворї дар ќатори дигар самтњои афзалиятнок яке аз њадафњои стратегии кишвар эълон шудааст. Гарчанде ки Тољикистон тавонист дар солњои охир ба пешравии назаррас дар самти паст кардани пањншавии беморињои вобаста ба норасоии йод дар байни ањолї ноил шавад, њоло њам нишондињандањои беморињои норасоии йод, бахусус дар дењот ташвишовар мебошад. Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон њанўз дар соли 2006 доир ба ин мушкилот масъалагузорї карда буданд. Дар яке аз мулоќотњои худ бо намояндагони занони мамлакат Роњбари давлат изњори нигаронї карда буданд, ки дар кишвари мо беморињои камбуди йод, хусусан љоѓари эндемї хеле зиёд ба ќайд гирифта шудаанд. Њарчанд ки аз љониби Њукумат Барномаи миллї «Оид ба мубориза бар зидди беморињои камйодї барои солњои 1997-2001» ва Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи йоднок гардонидани намак» соли 2002 ќабул карда шудааст, вале фоизи беморињои зикргардида ба дараљаи зарурї кам нашуда истодааст. Сардори мамлакат њушдор дода буданд, ки истифодаи намаки камйод ё бейод аз љониби ањолї метавонад дар оянда ба инкишофи аќлонї ва генофонди миллат таъсири манфї расонад. Дар он мулоќот Роњбари давлат вазорати тандурустї

ва масъулину мутасаддиёни соњаро вазифадор намуда буданд, ки ба ин проблема љиддї муносибат карда, њамкорињои байнисоњавиро рушд дињанд ва барои пешгирии бемории љоѓар тадбирњои сариваќтї анде-

шанд», - зикр кард М. Хидирзода. Сипас, дар назди њозирин раиси ташкилоти љамъиятии «ОДАМ» Маќсуд Муњиддинов дар мавзўи «Мусоидат дар бењтар намудани нишондињандањои иќтисодии барномањои ѓизо ба воситаи тањлили вазъї ва бањодињии рафти иљроиши Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи йоднокгардонии намак», мусоидат ва бењдошти саломатии модару кўдак тавассути пурзўр намудани тартиби иљрои ќонунњо, оид ба

натиљаи санљиши йодноккунии намак, истењсоли ѓайрирасмии намаки ошї, суст будани назорати сифат, фаъолгардонии савдои ѓизои таъинотї, мушкилињо оид ба фурўши ѓизои таъинотї, нигоњдорї ва њолати са-

нитарии ѓизои сунъї, ѓизодињии табиї, таркиби ѓизои таъинотї дар муассисањои тандурустї сухан ронд. Зикр гардид, ки Тољикистон мисли бисёр кишварњои дигари кўњистон минтаќаи норасоии йод мебошад. Дар мо мављудияти йод дар хок хеле паст аст. Ин аст, ки растанињо ва гўшти чорвое, ки истеъмол мешавад, ба миќдори зарурї йод надоранд. Бинобар ин, ба миќдори кофї йоднок будани намак ва истеъмоли дурусти он метавонад

норасоии йодро дар организм бартараф намояд. Мувофиќи аќидаи иштирокчиёни њамоиш, истењсол ва истеъмоли намаки ошии бейод 2-3 маротиба зиёд гардида, баъзан ањолии шањру ноњияњои кишвар намаки техникиро низ истифода менамоянд. Санљишу тањлилњо нишон медињанд, ки аксар дар борхалтањо бо навиштаљоти «Намаки йодноккардашуда» намаки бейод љойгир ва ба фурўш бароварда мешаванд. Бояд сатњи маърифатнокии ањолї дар бобати истифодаи намаки йоднок боло бурда шавад, зеро аксар дар мањалњо намак тавассути мошинњои боркаш бо нархи арзон дастрас карда мешавад. Мутриба Латифова, мушовири Хазинаи кўдакони СММ (ЮНИСЕФ) дар Тољикистон, иброз дошт, ки агар истењсоли намаки йоднок соли 2009-ум 62%-ро ташкил дињад, соли 2017 ин нишондод 30% поин рафтааст. Тибќи маълумоти Созмони љањонии тандурустї имрўз дар олам таќрибан 1,5 миллиард нафар мубталои бемории љоѓар аст, ки мутаассифона, Тољикистон њам аз ин рўйхат берун нест. Ба љуз ин, 19 миллион нафар дар љањон гирифтори бемории ноќисулаќлианд, ки он њам натиљаи норасоии йод дар организми одам аст. Ба њамин монанд, 200 миллион нафар гирифтори беморињои асаб ва 750 миллион нафар мубталои бемории ѓадудњои сипаршакл мебошанд. Дар навбати худ, камйодии занони њомила боиси бачапартої шуда метавонад. Пизишкон тавсия медињанд, ки зимни пайдо шудани нишонањои бемории љоѓар, шањрвандон бояд фавран ба муассисањои дахлдори тиббї мурољиат карда, сариваќт муолиља гиранд. Яке аз роњњои асосии кам кар-

(Идома дар сањ. 3)

Шўрои љамъиятї

Дар њифзи манфиатњои давлату миллат сањмгузор бошем Љаласаи Шўрои љамъиятии вилояти Хатлон доир гашт. Дар кори љаласаи Шўро муовини раиси вилояти Хатлон Махфират Хидирзода, мушовири ёрдамчии Президенти Љумњурии Тољикистон оид ба масъалањои рушди иљтимої ва робита бо љомеа Ш Азиззода, котиби њамоњангсози шўрои љамъиятии Тољикистон Н Саидзода, аъзои Шўрои љамъиятї, роњбарону намояндагони ањзоби сиёсї, ташкилоту иттињодияњои љамъиятї ва намояндагони ВАО ширкат доштанд. Љамъомадро муовини раиси вилоят Махфират Хидирзода оѓоз бахшида, њозиринро бо рўзномаи љаласа ошно намуд. Номбурда таъкид дошт, ки фаъолияти шўроњои љамъиятї аз он дарак медињанд, ки дар Љумњурии Тољикистон раванди демократикунонии љомеа њалли хешро ёфтааст. Ва љомеаи шањрвандї дар раванди сиёсати давлатдории навини тољикон бевосита ширкат дорад. Муовини раиси вилоят зимни суханронї ёдовар гардид, ки чанде ќабл дар љаласаи Шўрои љамъиятї, ки бо ширкати намояндагони њизбњои сиёсї, иттињодияњои динї ва ташкилотњои љамъиятї доир гардида, атрофи суханронии Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон дар мулоќоташ бо љомеаи шањрвандї сухан

ронда, иштирокдорони љаласа таъкид доштанд, ки дар њифзи манфиатњои давлату миллат бояд њамагон фаъол бошанд. Зеро вазъи имрўзаи љомеаи љањонї њар як фарди ватандўстро водор месозад, ки зиракии сиёсиро аз даст надода, бањри оромию осудагии мењан, тарбияи насли наврасу љавонон дар рўњияи ватандўстї, худшиносї тадбир андешанд. Сипас, Шуњрат Азиззода, мушовири ёрдамчии Президенти Љумњурии Тољикистон оид ба масъалањои рушди иљтимої ва робита бо љомеа, зимни суханронї ироа дошт, ки њифзи иљтимоии ањолї дар сиёсати Роњбари давлат мавќеи хоса дошта, бањри баланд бардоштани сатњи зиндагии шањрвандон як ќатор тадбирњои мушаххас андешида шудаанд, ки онњо натиљањои дилхоњ ба бор овардаанд. Таъсиси Шўрои љамъиятї низ махсус ба ин самт равона гардидааст. Яъне аъзои Шўрои љамъиятї бевосита метавонанд андешањои неку инсондўстонаи хешро пешнињод намоянд ва ба ин васила дар рушди љомеа сањми муносиби хешро гузоранд. Сипас, котиби њамоњангсози Шўрои љамъиятии Тољикистон Нуриддин Саидзода сухан ронда, ироа дошт, ки проблемањо дар тамоми соњањо, аз љумла маориф, манзил, њифзи саломатии ањолї вуљуд доранд. Албатта, ин масъалањо дар тамоми љањон ба

чашм мерасанд. Танњо барои роњи њал пайдо кардани ин мушкилињо бояд ањли љомеа, бахусус Шўрои љамъиятї пешнињодњои мушаххас ироа намоянд. Албатта, захирањои асосии њар як љомеа ин, пеш аз њама, захирањои аќлонї ба шумор меравад. Танњо дар сурати андешаи солим, истифодаи оќилонаи неруњои зењнї метавонем ба дастовардњои боз њам бењтару хубтар ноил гардем. Сипас, коршиносон Фаќир Саъдуллоев ва Зафар Ализода нисбати дастовардњои даврони соњибистиќлолї ва њамкорињои судманд бо ташкилотњои љамъиятї дар самти рушди соњањои маориф, тандурустї, фарњанг ва иќтисод андеша баён намуданд. Тавре ки таъкид гардид, ташкилотњои љамъиятии «Фидокор», «Дилафрўз», «Ѓамхорї», «Мењрон», «Парасту», «Заршедабону», «Эњё ва дастгирї», «Ситора» ва ѓайрањо њамкориро бо маќомотњои иљроияи њокимияти давлатии вилоят, шањру ноњияњо хуб ба роњ монда, бањри њалли мушкилоти иљтимоию иќтисодї дар мањалњо сањми хешро мегузоранд. Муовини раиси вилоят Махфират Хидирзода ёдовар гардид, ки бањри дар амал татбиќ гаштани барномањои соњаи маориф дар вилоят як ќатор корњо ба сомон расидааст. Имрўз вазифаи ташкилотњои љамъиятї, дар умум љомеаи шањрвандї, пеш аз њама,

муќовимати устувор ва аќидаи устувор ба шумор меравад. «Авзои љомеаи љањонї њамагонро њушдор медињад, ки беш аз пеш бењтару хубтар ва пурмасъулияттару фаъолноктар бошем, зеро дар ин замони пуртаззод, ки давлатњои пурќудраттарину пешрафта ба коми дасисабозињои хољагони манфиатљў фурў рафтаанд ва садњо шањрњои обод валангор гардидаанд, манзилњо сўхтаву њазорњо тан ба шањодат расидаанд, бояд њар як фарди ватандўст бањри пойдории сулњу субот, ободию бунёдкорї талош варзад. Ва муњим аз њама, посбони вањдату ягонагии кишвар бошем, зеро онро бо зањматњои бесобиќаи Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон ба даст овардаем», - ироа дошт зимни суханронї муовини раиси вилоят Махфират Хидирзода. Њамин тавр, дар љамъомад оид ба Низомномаи нави шўрои љамъиятї сухан рафта, таъкид гардид, ки шўрои љамъиятї маќоми намояндагї, машваратї ва назоратї дошта, ташаккулдињандаи љомеаи шањрвандї дар кишвар мебошад. Иштирокчиёни љаласа андешањои хешро нисбати фаъолияти пурсамари шўрои љамъиятї баён доштанд. Аз рўи масъалањои баррасигардида ќарорњои дахлдор ќабул гардид. Вахшона, «Хатлон»

7 рЎзи ХАТЛОН ТАШКИЛИ «РЕЕСТРИ ТИЉОРАТЇ» - АМРИ МУЊИМ 19 июн дар шањри Бохтар бо ибтикори Агентии омори назди Президенти кишвар ва дар њамдастї бо Шўро оид ба фазои соњибкорї ва сармоягузории назди раиси вилояти Хатлон мизи мудаввар дар мавзўи «Рўйхати тиљоратї – абзори дастрасии соњибкорон ба иттилооти бозорї» барпо гардид. Зимни чорабинии мазкур зикр шуд, ки ташаббускори аслии ташкили реестр – рўйхати тиљоратї барои соњибкорон дар вилояти Хатлон раиси вилоят Давлатшоњ Гулмањмадзода мебошад. Њадафи мизи мудаввар баррасии роњњои густариши тиљорат, табодули иттилоот

миёни иштирокчиёни бозори савдо, мусоидат ба татбиќи сиёсати давлатї дар соњаи фаъолияти тиљоратї арзёбї шуда, дар кори он беш аз 30 намояндаи доирањои тиљоратї, маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї ва шарикони рушд ширкат варзиданд.

МУЛОЌОТИ РАИСИ ВИЛОЯТ БО Х. ПЙЕДРА Раиси вилояти Хатлон Давлатшоњ Гулмањмадзода дар шањри Бохтар бо љонишини ёвари мудири Ољонсии ИМА оид ба рушди байналмилалї (USAID) дар Осиёи Марказї ва Љанубї Хавйер Пйедра, ки масъули барномањои рушди USAID дар минтаќа, аз љумла барномањои марбут ба дастгирии рушди фарогир, таълим, саломатї ва амнияти озуќавї аст, дидору мулоќот анљом дод. Зимни вохўрї љонибњо фаъолияти љорї ва ояндаи USAID ва њамкорї дар самти рушди кишоварзиро мавриди баррасї ќарор доданд. Пас аз мулоќот бо раиси вилоят Д. Гулмањмадзода, мењмони амрикої бо боѓи наздимактабї, ки хонандагони мактабро бо ѓизои солим таъмин мекунад, инчунин сардхонањо ва корхонаи коркарди мањсулоти хўрокворї шинос шуд. Масъулони ин корхона дар баробари 20 ширкати дигари агротехникї соли гузашта аз љониби USAID кўмак ба даст оварда буданд ва имконияти бештарро ба дењќонон барои фурўши мањсулоти истењсолгардида фароњам меоваранд.

ТАСВИБИ СОЗИШНОМА ОИД БА РОЊСОЗЇ Вакилони Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии кишвар 20 июн Созишномаи грантї (амалиётњои махсус) байни Љумњурии Тољикистон ва Бонки Осиёии Рушдро оид ба лоињаи «Роњравњои ЊИМОМ 2, 5 ва 6 (лоињаи роњи мошингарди Душанбе-Бохтар)» - маблаѓгузории иловагї ба тасвиб расониданд. Зикр гардид, ки барои татбиќи лоиња оид ба бозсозии ќитъаи 40-километраи роњи пайвасткунандаи пойтахт бо маркази вилояти Хатлон – шањри Бохтар Бонки осиёї грант ба маблаѓи 90 миллион доллари амрикої ба сифати маблаѓгузории иловагї ироа хоњад кард. Дар маљмўъ, лоињаи азнавсозии роњи мошингарди Душанбе-Бохтар аз ду марњила иборат аст. Марњилаи аввали татбиќи лоиња бозсозии 33,2 ки-

лометр роњро бо сарфи 96 миллион доллари ИМА пешбинї мекунад. Барои иљрои марњилаи дувуми лоиња – навсозии 40 км роњ 90 миллион доллар ихтисос дода мешавад. Дар натиља, бари ин шоњроњ то ба чор хат пањн гардида, бунёду навсозии 9 кўпрук низ дар назар аст. Њамин тавр, роњи мазкур аз дараљаи 3 (роњи одї) ба бараљаи 1Б (шоњроњи суръатнок) табдил хоњад ёфт. Муњлати иљрои ин лоиња солњои 2018-2023 муќаррар шудааст.

КАРТОШКА. ЊОСИЛИ БЕШТАР БА ДАСТ МЕОЯД Љамъоварии њосили картошка дар вилояти Хатлон босуръат идома дошта, то поёни њафтаи сипаришуда дар вилоят аз майдони 3244 гектар 73579 тонна њосил ба даст омадааст, ки ин нишондод нисбат ба њамин давраи соли гузашта зиёд мебошад. Аз дафтари матбуотии Вазорати кишоварзї хабар доданд, ки тибќи маълумоти фаврї, дар хољагињои кишоварзии љумњурї дар майдони 31689 га кишти картошка гузаронида шуда буд. То охири њафтаи гузашта дар љумњурї њосили картошка аз майдони 3462 га љамъоварї карда шуд. Њосили умумии љамъоваришуда ба 77429 тонна баробар аст ва нисбат ба њамин давраи соли гузашта 1635 тонна зиёд мебошад. Њосилнокї аз њар як га 223,7-сентнериро ташкил медињад.

125 НАФАР КУРСИ «ДУХТАРОНИ САРВАР»-РО ХАТМ КАРДАНД Даври навбатии курси омўзишии «Духтарони сарвар», ки бо ибтикори Раёсати кор бо занон ва оилаи вилоят тайи ду соли охир гузаронида мешавад, дар вилояти Хатлон љамъбаст гардида, ба иштирокчиёни фаъол сертификат супурда шуд. Њамоиши хатмкунандагони курси «Духтарони сарвар» дар толори Китобхонаи оммавии вилоятии ба номи Шамсиддин Шоњин, Донишгоњи давлатии Данѓара ва Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абўабдуллоњи Рўдакї барпо гардида, муовини раиси вилояти Хатлон Махфират Хидирзода онњоро табрик гуфт. Ќобили зикр аст, ки курси «Духтарони сарвар» соли 2017 дар доираи «Барномаи давлатии тарбия, интихоб ва љобаљогузории кадрњои роњбарикунандаи Љумњурии

Тољикистон барои солњои 20172022» ва «Наќшаи перспективии љавонгардонии кадрњои роњбарикунанда аз њисоби занону духтарони лаёќатманд барои солњои 2016-2020» дар назди Раёсати кор бо занон ва оилаи вилоят таъсис дода шудааст. Соли 2017-ум 172 нафар ва имсол 125 нафар донишљўдухтарони муассисањои тањсилоти олї ва миёнаи касбии шањрњои Бохтар, Кўлоб ва ноњияи Данѓара соњиби гувоњномаи курси мазкур гардиданд.

300000 СОМОНЇ - КУМАК БА НИЁЗМАНДОН Дар арафаи иди саиди Фитр дар шањри Кўлоб ба шахсони яккаву танњо, ятимону камбизоатон ва маъюбон ба маблаѓи умумии беш аз 300 њазор сомонї кумаки молиявї ва ѓизої расонида шуд. Аз дафтари матбуотии шањрдории Кўлоб ба рўзномаи «Хатлон» иттилоъ доданд, ки ин иќдом љињати иљрои дастуру њидоятњои Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон амалї карда шуд. Дар маљмўъ, ба 143 нафар нобиноён аз фонди захиравии раиси шањри Кўлоб, ба 90 оилаи камбизоат аз љониби роњбарону ташкилоту муассисањои шањр, ба 172 оилаи муњтољ аз тарафи соњибкорони мањаллї ва шахсони саховатпеша маводњои ѓизої, аз ќабили орд, равѓан, картошка, пиёз, шакару биринљ ва дигар мањсулоти мавриди ниёз расонида шуд. Њамчунин, ба 20 нафар аробачаи маъюбї таќдим гардидааст.

ЃАРЌ ШУДАНИ НОБОЛИЃОН ДАР ВАХШУ ПАНЉ Новобаста аз огоњї ва њушдорњои батакрори Кумитаи њолатњои фавќулода танњо дар як шабонарўз (якшанбе – 17 июн) ба дастгоњи Кумитаи мазкур дар хусуси ѓарќ шудани 5 нафар маълумот ворид шудааст, ки 3 нафари онњо кўдакон буда, калонтаринашон 15-сола мебошад. Сухангўи Кумитаи њолатњои фавќулода Умеда Юсуфї зимни тасдиќи ин хабар гуфт, ки панљ нафар дар дарёњои Вахш, Панљ, Сир ва Кофарнињон ѓарќ шудаанд. «Оббозї дар љойњои барои шиноварї номусоид, надонистани шиноварї ва бетаваљљуњии волидон аз сабабњои аслии ѓарќшавии кўдакон дар дарёњо њисобида мешавад. Аслан

оббозї дар ин дарёњо хатарнок буда, шиноварї дар онњо тавсия дода намешавад. Панљ нафаре, ки шабонарўзи гузашта ѓарќ шуданд, дар маконњое оббозї доштанд, ки барои шиноварї мусоид набуданд», - бо ташвиш изњор дошт У. Юсуфї. Љасади нафарони ѓарќгардида пайдо карда шудааст.

Хабарњои бештар ин љост:

www.khatlon-ruznoma.tj


2 Муќаддима Маќсади аслї ва нињоии инсоният – таъмини осудагї, рушди фард ва љомеа мебошад. Таљрибаи дунё нишонгари он аст, ки ин њадаф фаќат тавассути тарбия, таълим ва њамчун натиљаи он ташаккули рўњи инсони комил метавонад амалї гардад. Дар асари дигаргунињои фавќулодаи сиёсї, иќтисодї, иљтимої ва фарњангие, ки дар се дањсолаи охир, тавассути Ќањрамони миллии мардуми тољик дар мамлакат ба вуќўъ пайваст, рўњи миллї дар сарзамини тољикон "паноњгоњи худро ёфт ва дар он зиндагї мекунад" (таъбири Гегел). Акнун барои мо њаётан муњим аст, ки "шуълаи ин шамъи муќаддасро эњтиёт намоем, ба он ѓизои маънавї дињем. Ѓамхорї кунем, ки хомўш нашавад. Ва олитарин зуњурот - шуурнокї ва худшиносї завол наёбад" (В.Ф. Гегель. Наука логики: Т.1. -М.: 1974. -С. 81). Бояд маълум бошад, ки ин кори осон нест. Осон њаст, фаќат барои "аќлњо ва характерњои рўякї..., ки холигї ва донишњои сатњии худро њамчун афзалият, моил ба маќсад ва натиљаи фаъолияти интеллектуалии худ ќаламдод карданї мешаванд" (таъбирњои В.Ф. Гегел дар боби сифати андеша. Њамон љо, сањ. 82). Баръакс, ин амал зањмати системавии дарозмуддат, тахассусмандона ва маќсаднокро таќозо дорад. Дар маркази њалли масъала Инсон, Шахс меистад. Ин кашфиёт нест. Њамсин ва њамќадами одамизод аст. Њар миллат ба дараљаи рушди тафаккур, талаботи рўзмарра, пешбинї, ояндасозии миллї, дидгоњу тасаввурот оид ба ин омили њаётан муњим, омўзиш ва тадќиќоти хешро баён кардааст. Арзишмандї ва пойдории миллат баробар ба шумора ва сифати андешамандони миллї аст, ки дар сухану амал тавони пешбурд ва таъмини рушди миллиро доранд. Њамин тариќ, мавзўи бањси маќола тањлил ва баррасии баъзе аз аќидањои файласуфи маъруфи немис Иммануил Кант (17241804) оид ба ташаккули тарбия ва ба камол расонидани шахсро дар бар мегирад. Моњияти масъала, аз тарбия намудан ва ба воя расонидани субъекти воќеии сиёсї, ки тавони таъмини манфиатњои миллиро "дар ин дунёи оњандил" (таъбири Њофиз) дошта бошад, иборат аст. Яке аз принпсипњои асосие, ки И. Кант эљод ва ба он такя кардааст, "ќонуни асоснокии басанда - равон кардани тафаккур ба њадди (манзалати) донишњои воќеї (дар амал санљидашуда)" мебошад. Дар њамин асос, олими немис дар њама намуди фаъолият, пеш аз њама, сохтани инсон, маќсадгузориро дар мадди аввал мегузорад. Маќсад њамчун асос барои ташаккули субъект Љавњари давлатро, тавре Арасту таъкид кардааст, Инсон дар бар мегирад. Ба њамин хотир, сохтани Инсон аз муњимтарин лоињаи инсон ва албатта, худи давлат мебошад. Дар чунин лоиња маќсадгузорї наќши асосиро иљро мекунад. Яъне падару модар, муассисањои таълимї, љомеа ин ва ё он одамро барои шуѓли муайян омода месозанд. Њамин тариќ, маќсади тарбия "сараввал њамчун натиљаи нињої дар майнаи инсон дар шакли орзу, умед, ният, наќша вуљуд дорад". Дар чањорчўби тафаккур тасаввур карда мешавад. Хайрият, ки ин амал, дар муќобили дигар мављудоти биологї инстинктивї нест. Бошуурона аст. Аќаллан, ба хотири он ки дар дараљаи маќсадгузорї тасаввурот дар бораи сифати объекти мавриди назар (айни њол одам) ва шуѓли ояндаи он пайдо мегардад. Муайян мешавад, ки вобаста ба он, ба чї гуна таълим, тарбия, таљриба, санљиш ва хулосабарорї ниёз дорад. Ва таъмини маќсад аз кадом мундариља, зинањо, шароит ва муњит, имконот, фазову ваќт вобаста аст. Дараља ва муњиммияти маќсади нињої - баробар ба масъулияти таъмин ва омода кардани матои инсон аст. Муњтавое, ки барои таъйиноти иљтимоии шахс мувофиќ, тобовар ва самаранок бошад. Мањз дар асараш "Дар бораи педагогика" (соли 1803), И. Кант дар бораи идея сухан ронда, бо ишора ба сохтани инсон таъкид мекунад: "Идея мафњум дар бораи ба камолот ва рушди муайян расонидан аст, ки то ба њол он дар ин поя нест" ва орзу мекунад: "Шояд тарбия зина ба зина ба дараљаи боло мерасад ва њар як насл ќадаме ба пеш, барои камолоти инсоният мегузорад" (Њамон љо, сањ. 448). Љои шубња нест, ваќте чунин маќсадгузорї њаст, субъекти масъул эътиќодманд аст, ки объекти таъсир (инсон) айни замон комил нест. Ниёз ба барномарезї, таваљљуњ ва парасторї дорад. Ба тарзи дигар, аз ибтидо то интињо - бадастории маќсад зањмати зиёдро таќозо менамояд. Тарбияро дар доираи масъулият ва мафњуми аслї наметавон масъалаи шахсї номид. Маќсад аз он, пеш аз њама, манфиати љомеа ва муассисаи аслие, ки барои амният ва рушди он љавобгар аст, яъне давлат дар назар дошта мешавад. Илм, фарњанг, маориф, таълим ва тарбия - пойдевори аслии таъмини амнияти давлати миллї мебошад. Он мушкилотро њам эътироф бояд кард, ки аз гузоштани маќсад (муайянкунии идея) то расидан ба воќеияти баробар ба натиљаи дилхоњ, фосила тулонї ва нињоят мушкил аст. Сабаб он аст, ки муњити атроф, аз љумла алоќањо, муносибатњо, миёнљигарињо, воќеияти љамъиятї, таљрибаи зиндагї, сањнаи њаёт, ќонуният ва равандњои хоси худро дорост. Њадаф гоњо номуайян, ѓайрихоњиш метавонад зери суол монад. Ба ин нигоњ накарда, И. Кант дилгармона таъкид мекунад: «Маќсад - њама ваќт мавзўи майл, шавќ, раѓбат ва машѓулият аст. Он мустаќиман, тавассути амал ба даст овардани чизеро дар назар дорад. Њаммонанди ќонун (фармонравої ва таъмини амал - С.Я.) зарур аст, эњтиром дошта бошад» (И. Кант. Дин фаќат дар доираи аќл. -М.: 1980. -С. 31). Олими бузург на њама маќсадро барои инсон мусоид ва мувофиќ шуморида, ќотеона таъкид мекунад: "Њамон маќсадро (оне, ки дар назар дорем - С.Я.) воќеї шуморидан мумкин аст, ки Аќл дар назди мо мегузорад" (Њамон љо, сањ. 31). И. Кант хотирнишон месозад, зуњуроти субъективї он аст, ки инсон дар вобастагї ба њиссиёт, љањонбинї љавњари маќсадро чї гуна тасаввур мекунад. Хушбахтии хешро дар кадом шакл дидан мехоњад. Аммо гаштаву баргашта таъкид менамояд, ки "мароми олии њар шахс бояд некї ва некукорї бошад. Гарчанде худи маќсад маљмўи синтетикї (бањамовардашудаи љузъњои тасаввурот - С.Я.) мањсуб мегардад. Он мањсули абстраксияи таљрибаи мусбї (санљидашуда - С.Я.) буданро мадди назар дорад». Љолиби таваљљуњи мањз аст, ки мутаффаккири сатњи љањонї ин гуна суханњоро дар асараш "Дин фаќат дар доираи аќл" таъкид месозад. Дар омади сухан, месазад тањти ин ном дањњо китоб навишт. Оид ба мантиќи тарбия И. Кант муътаќид аст, ки "њама мављудот дар табиат, чї зинда ва чї ѓайризинда, тибќи ќоида арзи њастї мекунанд. Об мувофиќи ќонуни љозиба љорї мешавад..., моњї дар об, парранда дар њаво, њама дар асоси ќоидаи муайян њаракат мекунанд" (И.Кант. Логика. -М.: 1980. -С. 319). Аммо файласуфи немис таъкид мекунад, ки чунин тасаввурот дониш нест. Биниш аст. "Агар дар назари мо намояд, ки чунин фањмро дарёфтем, мо гуфта наметавонем, ки ќонуниятњои ин тавр шакл гирифтани зуњурот бароямон маълуманд" (Њамон љо, сањ. 319). Дар ин маврид, Кант байни тасаввуроти омї (сода, одї, рўзмарра, авомона) ва донишњои илмї (ќонуниятњои пайдоиш ва тараќќии зуњуроти табиат ва љамъият, ки таљрибаи зиндагї онњоро тасдиќ кардааст) тафовути нињоят љиддї мегузорад. Мањз ба њамин хотир, файласуф ба Одам - хусусияти физиологии ў, њамчун комилтарин мављудоти табиї умед мебандад: "Инсон ягона мављудест, ки воќеият ва зарурияти тарбияи њатмии ў аз муњимтарин амал мањсуб мегардад. Зери маънои тарбия, мо парасторї (нигоњдорї, дастпарварї - С.Я.), интизом (истодагарї, тобу тоќат, тамкин, худдорї, таъмини амали муайяншуда - С.Я.), омўзиш, њамзамон маърифатнок карданро дар назар дорем" (И. Кант. О педагогике. -М.: 1980. -С. 445). Донишманди олмонї бовар дорад, ки мављудоти биологии ѓайри соњиби шуур, аз замони тавлид ба тарзи инстинктивї барои тозагї, њолати гигиении худ кўшиш мекунад. Барои таъмини амнияти худ, то њадди имкон, саъй менамояд. Барои мисол, агар бачаи њайвон њангоми тавлид гаштан бо овоз (мисли гиряи кўдаки навзод) дар бораи ба дунё омадани худ дарак медод, дар шароити љангал ягонтои онњо зинда намемонд. Тўъмаи дигар њайвонњо мегаштанд. "Дуруст аст, ки бисёре аз њайвонот ба ѓизо ниёз доранд, аммо на ба парасторї" (Њамон љо, сањ. 445). Новобаста аз он ки бо таваллуд гаштани одам - мукаммалтарин љузъиёти табиї рўи олам меояд, он ба ѓамхорї, нигоњубин,

ХАТЛОН тарбияи нињоят љиддї ниёзманд аст. "Зери маънии "ѓамхорї" кўшиш ва зањмати падару модар дар назар дошта мешавад, ки фарзанд натавонад ќувва ва имконоти худро бар зарари худ истифода намояд" (Њамон љо, сањ. 445)". Мавќеи шахс дар тарбия Файласуфи машњур, ки фањм ва дарки мантиќи сухани илмии ў дар мавзўоти табиат, љамъият ва тафаккур ниёз ба истифода аз фарњангњои тафсирии илмњои гуманитарї, даќиќ ва пешомўзии чандин адабиётро дорад, дар мавзўи тарбияи инсон кўшиш мекунад маќсадашро хеле одї, бо мисолњои равшан ба хонанда расонад. Ў дар мављудоти биологии бешуур зарурати њатмии тарбияро намебинад. Тавре хотиррасон гардид, онро туњфаи табиат, њамчун инстинкт мешуморад. Аммо наќши Одамро дар тарбияи шахс нињоят бузург мењисобад. Ва медонад, ки "њељ кас тасодуфан инсони нек нагаштааст" (Афлотун). Олими немис дар муќоиса бо ин ду зуњуроти биологї њам, имкон барои мисоли ибратомўз пайдо мекунад. Кант муътаќид аст, ки њайвонот аз якдигар њељ чизеро намеомўзанд, ба хотири барномарезї шудани амали онон аз нигоњи ирсият, аммо ба ѓайр аз паррандањои хушхон. Ба аќидаи ў, агар тухмњои гунљишкро зери боли булбул гузоранд, њангоми чашм ба дунёи њастї кушодан онњо дар њаќиќат гунљишк мемонанд, аммо сарояндагии булбулро шунида, њамчун натиљаи таълим, якумр ба он таќлид мекунанд. На ба авлоди худ - гунљишк. Кант таъкид менамояд: "Онњо сурудхониро аз калонњояшон меомўзанд. Мароќангез аст. Гўё дар мактаб бошад. Паррандаи бузург бо тамоми ќувват назди бачањои нав аз тухм баромадаи худ месарояд. Паррандањои навзод бошанд, бо гулўи нињоят заифи хеш он гуна овозњоро аз худ мебароранд... . Њамин тариќ, чун анъана паррандањо аз насл ба насл садоњои худро ба якдигар меомўзонанд" (Њамон љо, сањ. 447). Хулосаи олими машњур он аст: "Бояд таъкид сохт, ки одамро фаќат Одам тарбия мекунад - одаме, ки айнан мисли худаш тарбия гирифтааст" (Њамон љо, сањ. 448 ). И. Кант дар бораи сифати одаме, ки касеро роњ нишон медињад, ислоњ карданї мешавад, рањбарї ва тарбия мекунад, нињоят сахтгир аст: "камбудие, ки дар таъмини интизом ва тарбияи баъзењо содир карда мешавад, дар навбати худ шахсро тарбиятгари бад... мегардонад" (Њамон љо, сањ. 447). Мантиќи аслии талаботи файласуфи бузург масъалаи мураббї, муаллим ва тарбиятгар аст. Устодро И. Кант меъмори бузурги ќасри ман-

панЉшанбе, 21 июни соли 2018, №24 (3161) фарњангсолорї, маданиятпарварї ва дунёи тамаддунї ворид гаштааст. Хулосаи олими барљаста он аст, ки хирад ва таљрибаи зиндагї, мафњумњои устувори ба наслњо, ба мерос гузошта мебошанд. Сухани И. Кант давоми мантиќии лафзи бузурги Абўабдуллоњи Рўдакї аст, ки мардумони бохирад дар њар давру замон маърифат, донишро гирд карданд, гиромї доштанд ва ба наслњои оянда пешкаш намуданд (Њамон љо, сањ. 444). Яъне, њар давра ба дўши одамони замони худ масъулияти бузургро вогузор мекунад. Онњоро масъул месозад. Набояд шубња кард, ки олими немис дар ин маврид бозгашт ба "гузаштаи ноб"-ро дар назар дорад. Он мантиќе, ки љанги шањрвандиро дар Тољикистон асос гузошт, идеологияе, ки бисёре аз манотиќи мусулмоннишинро ба хонаи "бедоду ситам", "мањкамаи љабр" ва "мазористон" (таъбирњои С. Айнї) мубаддал сохт. Ин гуна тарзи тафаккур ба характери миллии мардуме, ки "манзалати дили дунёи куњани мутараќќиро бо илми хештанофаринї, на бо ормонњои бепояи бегонапарастї касб кардааст (таъбири Х. Моргентау дар ворастани Пруссия аз таъсири Папаи Рим), хос нест. Баръакс, хатари бозгашт ба њолати вањшоният И. Кантро доим хавотир мекунад. Мањз ба њамин хотир таъкид менамояд, ки дар љавњари инсон табиати вањшигї доимо боќї мемонад, аммо "интизом намегузорад, ки одам аз таъйиноти худ, њамчун инсон, ба он њолат бозгардад" (И. Кант. О педагогике. -М.: 1980. -С. 446). Ба андешаи ў, "низом њаст, ки инсонро аз вањшоният халос мекунад". Файласуф таълимро љузъи тарбия мешуморад. Онро ќисмати нињоят муњим ва фоидаовари тарбия медонад. Аммо аќл, хирад, маънавиёти инсониро дар мадди аввал мегузорад. Онро асоси зиндагї мењисобад. Омили дигари расидан ба хушбахтї ва комгориро намебинад. Баръакси ин амалро фољиабор арзёбї мекунад. Њамнавои ин фикр аст: "барои он ки инсон ба тарзи шоиста зиндагї кунад, ў бояд Аќлро пеша намояд, вагарна роњи халосї њалќа мемонад" (Диоген Синопский, файласуфи Юнони ќадим). И. Кант, њамчун шахсияти содиќ ба анъанаи илмпарварї, маърифатсолорї ва даќиќкории мардуми хеш, ки аз худ намунањои бузурги аќлонии инсониятро, њам дар илмњои даќиќ ва њам дар соњањои гуманитарї, дар хидмати љањониён гузоштааст, риояи ќонун, тартиб ва низоми давлатиро дар љойи аввал мегузорад. Берун аз ќонун зистанро барои инсон тањќир ба худи инсон мешуморад: "Вањшигарї - берун аз ќонун зистан аст" (Њамон љо, сањ. 446). Дар ин раванд, ба њаётан муњим будани интизом таъкид мекунад: "Интизом маљбур мекунад, ки инсон

Иммануил Кант ва ташаккули субъекти сиёсї залати маънавии инсон мешуморад. Албатта, њар кас нишона, баранда ва давоми умри маънавии авлод ва падару модари хеш аст. Муњим он аст, ки тарбияи фарзанд дар ихтиёри ашхоси тасодуфї наафтад. Таърихи миллатњо њазорњо мисол дорад, ки њангоми ба дасти ашхоси ифротї афтодани фарзандон, онњо на танњо ба бегонагон, балки ба падару модар ва хоњару бародари хеш рањм накардаанд. Ќотили падару модар ва хоњару бародари хеш гаштаанд. Сари Мирзо Улуѓбеки 56-соларо, 27-уми октябри соли 1449 дар Самарќанд, њангоми адои намоз, фарзандаш Абдулатиф вањшиёна бо ханљар аз тан људо кардааст. Њисси таассуби динї бар ќотил аз мењри фарзандї, муносибати эњтиромона ба яке аз бузургтарин олимони риёзидон, ситорашинос, ки дар ќатори шаш донишманди сатњи љањонї дар Аврупо эътироф гаштааст, шахсияте, ки зиёда аз 40 сол амири Мовароуннањр буд, ѓолиб омадааст. Боиси таваљљўњ аст, ки устоди Мирзо Улуѓбек олими машњур ва шоири шинохта Ориф Озарї ва устоди писари ќотилаш шахси нињоят мутаассиби дин Аббос буд. Барои асоснокии ќатли падар, писар аз муллоњои замон фатвои хаттї њам гирифтааст. Ба тарзи дигар, амали манњуси љинояткорона на дар њолати саросемагї, њиссиёт, ќањру ѓазаб (аффект), балки маќсаднок, бошуурона роњандозї гаштааст. Мањз ба њамин хотир, И. Кант таъкид кардааст: "Тарбиядидаи бадахлоќ, шахсияти бадахлоќро тарбия мекунад" (Њамон љо, сањ. 451). Дар рўзњои мо Алї Сакра, љавони 20 сола, узви "Давлати исломї", дар шањри Раќќаи Сурия, тибќи фармони роњбари дастаи террористї, бо истифода аз силоњи оташфишон модари худро, ки муќобили бедодгарињои писараш ва њаммаслакони ў ибрози норозигї карда буд, дар майдони марказии шањр, намоишкорона ба ќатл расонид. Ва ин наворро мањз ба хотири пайравї кардани дигарон ба ин амали вањшиёна, дар сањифањои интернетї гузошт. Баъд аз ин, чї гуна метавон дар бораи шахсиятњои бузурги таърихии миллати тољик мисли Осимї, Исњоќї, Ѓуломов, Њайдаршо, Шерализода, Латифї, Олимпур, Назаршоев ва њазорњо нафар орифони кишвар, ки дар аќлу хирад, илму дониш ифтихори сарзамини тољикон буданд, сухан гуфт. Онњо бо супориши бегонагон, аз љониби фарзандони њамин миллат кушта шуданд. Ин наќшањоро душманони миллати тољик бо дасти худи тољикон амалї карданд. Роњбарони мањаллии ин гурўњњои террористї, худ дуруст хондаву навишта наметавонистанд. Дар љамъият, њатто дар хонадони худ, одитарин эњтиром ва манзалат надоштанд. Мисли воќеияти имрўз. Маќсади Зањњок рабудани аќлу хиради инсонї буд, тавассути морон. Њанўз њам ин наќшањо хеле даќиќ, беш аз пеш фаъол ва боиси нигаронианд. Мубориза байни торикї ва рўшанї, љањл ва дониш, некї ва бадї, садоќат ва хиёнат, њаќиќат ва дурўѓ мавзўњои абадї ва беохири таърихи инсоният њастанд. Аммо, Њар, ки бо душмании халќ равон аст чу бањр, Зуд бошад, ки сари хеш чу гирдоб хўрад. (Сайидо) Интизом дар доираи тарбия Муњимтарин истилоње, ки И. Кант дар мавзўи тарбия ва ташаккули шахсият истифода мебарад, "интизом" аст. Яъне меъёрњое, ки ќоидањои рафтори шахсро њамон тарзе, ки љамъият эътироф кардааст, ба таври дигар, риояи низом, тартиби муайянгашта дар назар дошта мешаванд. Файласуфи маъруф барои таъкид ва таќвияти фикри худ ба хотири он, ки хонанда ба мантиќи сухани ў њарчї амиќтар ворид гардад, амали инсонро ба рафтори њайвон дар муќоиса мегузорад. Яъне, "яке аз методњои асосии мантиќии донистани олами беруна ва арзишњои маънавї. Дарки њама гуна предмет ва зуњурот аз он оѓоз мешавад, ки мо онро аз дигар предметњо фарќ мекунем. Умумияти онњоро муайян месозем" (С. Кондаков. Логический словарь-справочник. - М.: 1976. -С. 232-233). Файласуфи бузург вазни семантикии ин калимаро нишонрас, принсипиалї, маќсаднок ва муътаќидона кор мефармояд: "Интизом, ё истодагарї (тобу тоќат, тањаммул, тамкин - С.Я.) инсонро аз њолати њайвонї мебарорад" (Њамон љо, сањ. 445). "Интизом" дар доираи фањми И. Кант, ќоидањои рафтори шахс мебошад, ба пуррагї ба он талаботе, ки љомеа ниёз дорад, муќаррар намудааст, мувофиќат мекунад. Инсон љузъи љомеа аст. Ва дар амали худ, зарур аст манфиатњои онро ба инобат бигирад. Албатта, бидуни шак, одам дар љомеа мухторият, мустаќилият ва ташаббусро дорост. Аммо ин сифатњо дар доираи азбаркунии маърифат, ки фаќат дар асосњои илмї сурат мегирад, манфиатњои миллиро бояд дар назар дошта бошад. Агар љузъиёти биологии муќобили инсон тибќи инстинкт амал кунад, "дар бораи ў табиат ѓамхории ирсиро таъмин карда бошад, барои инсон зарур аст, ки худаш аќл дошта бошад. Фаќат ба он такя намояд. Инсон инстинкт надорад, худи ў наќшаи амалашро коркард ва муайян месозад". И. Кант наќши тарбиятгарро муњим дониста, таъкид карданї мешавад, модоме, ки инсон аз рўзи аввали чашм ба дунё кушодан дар њолати ѓайриќобили худкифої аст, ниёзи зарурї ба парасторро дорад. Файласуфи олмонї бо умед хотирнишон карданї мешавад, ки "банни одам тавассути зањмати худ, давра ба давра, бояд кўшад то дар худ сифатњоеро ба бор орад, ки мансуб ба табиати одамї бошанд". Муњиммияти масъаларо на дар бозгашт, аќибравї, пасмонї, балки дар рушди доимии инсон мебинад. Ба монанди он ки сароѓоз одам њамчун љузъи мањсули тањаввулоти биологї аз доираи љоњилї, вањшоният ба

дар чањорчўби ќонуни инсонгарї зиндагї кунад ва њукумати ќонунро дарк намояд" (Њамон љо, сањ. 446). И. Кант таъкид месозад, ки бо гузашти айём инсон дар назди худ њисобот медињад. Аз сарчашмањое, ки таълим гирифтааст, тарбия дидааст, ёдоварї мекунад. Камбудї ва муваффаќияти зиндагии худро дар назди виљдонаш тањлил ва арзёбї менамояд. Хулоса мебарорад: "Одаме нест, ки дар овони наврасї ва љавонї бепарастор монда бошад. Дар синни камолот инро худаш мушоњида мекунад: њам камбудиро дар интизом ва њам дар пояи бархўрди фарњанги зиндагї". Бањои файласуф дар ду ќисмати муњимтарини зиндагї ба характери миллии ў њамчун олмонї, мушаххас ва ќотеона аст: "Камбудї дар интизом - бадии бузургтаре аст нисбат ба норасої дар фарњанги рафтор. Охиринро метавон батадриљ ислоњ кард. Аммо вањшигиро наметавон решакан намуд. Беинтизомро дар синни камолот ислоњ кардан ѓайриимкон аст" (Њамон љо, сањ. 448). Ба аќидаи файласуфи бузург, мантиќ ва муњтавои интизом, оне ки ў дар муваффаќияти њар амал омили аслї мешуморад, бояд хеле барваќт вориди батни инсон гардад. Ба фикри ў, одам аз хурдї, аз наврасї зарур аст эњсоси љиддї кунад, ки дар зиндагї на њама чиз барои ў иљозат дода мешавад, ки дар тасаввур ва дараљаи майлу хоњиши ў меѓунљад. Њаётан муњим аст, ки ин аќида як умр дар зершуур, дар љањоншиносии ў, дар муносибат ба атроф мањфуз бошад. Инсон дар ягон њолат андоза, меъёр ва њадди амалро фаромўш накунад. И. Кант дарки ин фањм, натиљаи чунин тарбияро аз илм њам болотар мешуморад. Мањз ба њамин хотир иброз медорад: "Дар аввал кўдакро ба мактаб на барои он мефиристанд, ки онњо чизеро омўзанд. Барои он равон мекунанд, ки наврасон, аз њама муњим, батадриљ ба ором нишастан одат кунанд. Даќиќан он тартиберо риоя намоянд, ки барояшон муайян шудааст" (И. Кант. О педагогике. -М.: 1980. -С. 445). Баъдан, сабаб ва муњтавои ин гуна талаботро хулосабандї карда, файласуфи маъруф хотиррасон мекунад њамаи ин корњо мањз ба хотири он аст, ки "... дар оянда инсонњо, њатто ба майнаашон наояд, натавонанд тасаввур кунанд, ки барои онњо њар кореро дилашон мехоњад, эб (муносиб, мувофиќ, сазовор, арзанда) дониста мешавад, раво бинанд". Тавон ва дар арсаи ваќт ќудрати даст кашидан аз амали ѓайри ќобили ќабулро барои инсон, шарт ва натиљаи муњими тарбияи инсон мешуморад. Шахс ва љомеа Тавре ки маълум аст, аз замонњои ќадим муносибати шахс ва љомеа аз мавзўоти муњимтарини илмњои љамъиятшиносї мањсуб мегардад. Он дигар илмњои инсониро низ дар доираи салоњияти худ дар бар мегирад. Аќидањо дар ин маврид гуногунанд. Кўшиши мутлаќияткунонии бартарии муносиботи субъектї - объектї ва баръакс ба назар мерасад. И. Кант барњаќ хулосабарорї мекунад, ки одам, табиатан, майли нињоят љиддї ба озодрафторї дорад. Ў муътаќид аст, ки мухторияти амалро њар кас дар доираи эњсос, дарк, фањм, љањонбинї, хислат, масъулият ва дониши худ тасаввур менамояд. Худро њаќ мешуморад. Аз рўи он амал карданї мешавад. Аммо олими немис зидди мутлаќсозии ин муносибот аст. Ў бовар дорад, ки асоси њама гуна муносибатро манфиат ташкил мекунад. Тарбия низ бояд инро ба назар бигирад. Бидуни чунин љузъиёт тарбия наметавонад пурра ва муассир бошад. Мавќеи Кант дар ин маврид нињоят ибратомўз аст: тамоми кўшишро бояд ба харљ дод, ки мантиќи омўзиши "манфиат"-и шахс ба тарзи њатмї манфиати умумиинсониро дар назар дошта бошад, барои он ки "дар бораи хушбахтии дигарон кўшиш карда, мо хушбахтии хешро дармеёбем" (Афлотун). Ба хотири он ки одам ба эътироф ва назардошти чунин манфиат одат кунад, онро чизи њатмї шуморад, "ба ин низом бояд аз овони хурдї одат кунонида шавад. Вагарна дер мешавад, ислоњи ў имконнопазир мегардад. Дар ў эњсоси худписандї, маѓрурї, ман-манї ѓолибият пайдо мекунад" (И. Кант. О педагогике. -М.: 1980. -С. 446). Чунин муносибат тасдиќи суханњои Саъдї аст, ки мефармояд: Њар кї дар хурдияш адаб накунанд, Дар бузургї фалоњ аз ў бархост. Чўби тарро чунонки хоњї, печ, Нашавад хушк љуз ба оташ рост. (С. Шерозї. Гулистон. -Д.: 2008. -С. 163) Бар хилофи тасаввуроти ѓалат дар бораи озодрафторї, И. Кант аз тарзи њаёти ќабилањое, ки дар дараљаи шуури вањшигї ба сар мебаранд, ёдовар мешавад. Ў хотиррасон мекунад, ки гарчанде онон солњо бо аврупоињо якљо рўзгор мебинанд, њаргиз ба љањонбинї, тарзи њаёту рафторашон њамрайъї ва монандии барояшон судманд пайдо намекунанд. "Майл ба озодї" доранд. Озодие, ки аз мавќеи аврупоињо, аз пояи вањшигї болотар нест. Дар тасаввури И. Кант "арзишњои умумиинсонї" аз тафаккури содалавњонаи мафкураи танги динї-мазњабии иртиљої, ки аз он "шамси фалак хиљил шудааст" (таъбири Њофиз), куллан фарќ мекунад. Барои ў њар дастоварде, ки инсониятро дар рўзгори айнї (воќеї, имрўзина) ба зиндагии наку расонидааст, соњибтамаддун гардонидааст, барои донистани муаммои табиату љамъият водор ва ѓолиб кардааст, бояд дастрас ва мавриди эътирофу ќабули њамагон бошад. И. Кант мантиќан суол мегузорад: "Озодї! Аммо ба кадом самт?". Олими барљаста мањз зуњуроти болозикрро њамчун "майл ба озодї" эътироф кардааст. Хулосаи тањлили ў барои баъзе аз тоифањои мардум, њамчун ху-

лосаи бади ташхиси тиббии бемории сињатнопазир аст – оне, ки дар љавонї, сарфи назар аз сифати физиологии майна тарбияи носолимро дид, ѓайри имкони ислоњ мебошад. Чунки "дами гарм ба оњани сард таъсир натавон кардан" (таъбири Саъдї). Дар шароити имрўза њаракатњои “маъруф”-и террористї – экстремистї ва ќуввањои њаракатдињандаи онон далели ин даъво мебошанд. Таъсири шањди мухаддирии аќидањои ифротии маълум ќобили муолиља нест. Таърихи замони истиќлол њам шањодат аз он аст, ки агар майнаи баъзе аз ашхос аз овони кўдакї ва наврасї ба догматизми аќидатї моил намегашт, номи онњо њатман дар ќатори на сўзанда, балки бо потенсиали аќлоние, ки аз табиат ба онон дода шудааст, ба созандагї муаррифї мешуд. Ќуввањои геополитикї аз маводи нашъадор њам ба маънои аслї ва њам ба маънои маљозї (маънавї, аќлонї, ифротгарої) ба навъи ањсан истифода мекунанд. И. Кант хотирнишон мекунад, њар кўшиши фард барои озодї, ки манфиати љомеаро сарфи назар мекунад, навъи амал аст, "аммо ин майли нек барои озодї нест, тавре, ки Руссо ва дигарон гумон мекунанд, балки вањшигист. Мањз барои њамин нињоят зарур аст, ки инсонро хеле барваќт барои ба талаботи аќл тобеъ кунонидан омўзиш кард" (Њамон љо, сањ. 446). Файласуф муътаќид аст, ки асоси маънавиёт, ахлоќ, љањонбинї, муносибати шахс ба љомеа низ аз овони бачагї, наврасї муайян мешавад. Низоми љомеа маънои онро дорад, ки њар фард дар зиндагї, дар рафтор ва њам "гуфтор њамчун навъи рафтор" (Гегел) њадди худро донад. Надонистани њудуд, салоњияти маънавї ва риоя накардани он дар муносибатњо мушкилї ва бадбахтињо ба бор меорад. Ба аќидаи ў, зиндагии воќеї ќонуният ва равандњои худро дорад. Дар олами атроф на њама чиз ба хостњои фард сохта шудааст. Чунин шароит, мушкили рўзгор як умр одамро таъќиб мекунад. И. Кант ба њамин муносибат таъкид месозад: "Агар дар овони љавонї њама чиз ба хоњиши одам ранг бигирад, амалї шавад, ба ў ягон муќобилият, эътироз ва вокуниши донистани њад омўзонида нашавад, он ваќт дар инсон як навъ хислати вањшигї боќї мемонад. Чунин њолати рўњї тамоми умр ўро дунболагирї мекунад" (Њамон љо, сањ. 446). Фарзанди солењ бояд донад, ки зиндагї яксон, якмаром нест ва "ганљу мору гулу хору ѓаму шодї бањаманд" (С. Шерозї. Гулистон. -Д.: 2008. -С. 186). Ду мафњумро олими немис хеле устодона, бамавќеъ ва барњаќ истифода мекунад: "мењрубонии (нармї, навозиш, шафќат, лутф) модарї" ва "воќеияти рўзгор"-ро: "Нињоят бад мешавад ањволи касе, ки дар наврасї ба эрка кардани (нармї, мулоимї, аз худ равонидан - С.Я.) волидайн "сарфароз" гардида бошад. Зеро, ваќте ки фарзанд мустаќилона вориди дунёи њастї мегардад, аз чор тараф ба мушкилот, монеањо рў ба рў мешавад" (Њамон љо, сањ. 446). Фарзанд аз неъмати мављуд бояд шукргузор бошад. Аз он тибќи аќлу андеша истифода кунад. Андоза ва меъёрро фаромўш нанамояд, чунки "дахл (даромад – С.Я.) оби равон асту айш осиёи гардон" (С. Шерозї. Гулистон. -Д.: 2008. -С. 164). Ў њушдор медињад: "Чун неъмат сипарї гардад, сахтї барию пушаймонї хўрї" (Њамон љо, сањ. 164). И. Кант бо тањлил аз рўзгори оилањои сарватманд изњори нигаронї мекунад. Мутафаккири озмуда, бо афсўс таъкид менамояд: "фарзандони онон гумон мекунанд, ки њама ваќт зиндагиву рўзгорашон мисли он аст, ки гўё дар хонаи падару модарашон бошанд. Бе ягон азобу машаќќат мехўранд, менўшанд" ва мепўшанд. Агар тарбия маќсаднок набошад, "махсусан насли одамони сармоядор якумр мисли кўдак боќї мемонад, ба монанди бошандагони љазираи Таитї" (корбезор, аќибмонда, нотавон, дастнигар, њаќир, аммо маѓрур ва худпараст – С.Я.), (И. Кант. О педагогике. -М.: 1980. -С. 459). Ин њолатро Саъдї њам таъкид кардааст: Њарифи сифла дар поёни мастї, Наяндешад зи рўзи тангдастї. Дарахт андар бањорон бар фишонад, Зимистон лољарам бебарг монад. (С. Шерозї. Гулистон. -Д.: 2008. -С. 165) Мањз ба њамин хотир Кант хулоса мебарорад, одамоне, ки тавассути рўзгори пурмашаќќат ва мењнати њалолу пурбаракат ба рўзгори нек расиданд, фарзандонашонро ба дояи пурэътимод месупориданд. Ба тарзи дигар, "Љабри устод бењ аз мењри падар"-ро (Саъдї) авлотар медонистанд ва "Устухонњояш аз ман ва гўшту пўсташ аз Шумо" (С. Айнї, таљрибаи падар дар парвариши шахсияти ў) мегуфтанд. Андешаи онро мекарданд, ки дар рўзгори серу пур ва мутантани онон мабодо фарзанд "аз даст наравад". Давоми мантиќи сухани И. Кант иборат аз он аст, ки инсон ба донистани ќадри арзишњои молї ва маънавї, ки љамъият, падару модар ва наздиконаш дар натиљаи мењнати рўзмарра ба он ноил гаштаанд, ў аз онњо истифода намудааст ва истифода менамояд, бирасад. Ба он арљгузорї кунад. Агар тарбия, тањсил, омўзиш, насињат, маслињат, таъмини низоми рафтор, ахиран, намунаи рафтори худи падар дар зиндагї таъсир расонида натавонад, охирон њадде, ки ўро метавонад аз нобудии маънавї ва албатта љисмонї њам наљот дињад, ба писар омўзонидани тавони фањми таљрибаи зиндагии инсонист. Инро Кант охирин имкони аз махлуќи (матои) одамї сохтани шахсият дар љодаи донистани меъёри рафтор медонад. Кант бисёр хоњони он аст, ки ин гуна шахс њарчї барваќтар ба "пешпохўрї" ва мушкилоти "бепарастории модарї" дар зиндагї, дар амал рў ба рў шавад. Мустаќил гардад. Дар ин маврид, олими барљаста ба эњтимолияти бедор гаштани "шуурнокии хобида", ки шояд дар ирсияти (генетикаи) он боќї монда бошад, умед мебандад. Ба аќидаи ў, рў ба рў гаштан бо мушкилињои зиндагї аз назди пойгоњи дари иљрои хоњишњо, майлњо, ронданњо љавонро ваъдаи сарватманд шудан надињад њам, бояд дар ботини ў аќл, масъулият, љузъиёти хештаншиносиро ба кор дарорад. Омўхтан аз таљрибаи рўзгор, охирин умеди файласуфи немис аз марди љавон аст. Тарњи озодї ва тарбияи ахлоќї Дар њар сурат, "озодї" аз мавзўоти нињоят муњиммест, ки И. Кантро водори андеша мегардонад. Вай ба худ савол медињад: "Яке аз мушкилтарин проблемаи тарбия аз он иборат аст: чї гуна "итоат кардан ба маљбурии ќонунї" бо масъалаи "истифода аз озодии дар ихтиёрдошта" омезиш дода шавад" (И. Кант. О педагогике. -М.: 1980. -С. 458). Ў хотиррасон мекунад: "маљбуркунї худ як зарурат аст. Њар замоне, ки менигарам, маљбуркуниро дар баробари озодї мебинам" (Њамон љо, сањ. 458). Маълум аст, ки мутафаккири бузург, новобаста аз ќадру манзалати сатњи љањонї доштан ва эътирофи њамагон гардидан, дар иљрои вазифаи падарї худро нињоят љиддї ва масъулиятнок мешуморад. Ё мањз ба њамин тарз ба дигарон маќсад ва роњу усули тарбияи фарзандро фањмонданї мешавад: "Ман бояд фарзанди худро ба он одат кунонам, ки чї гуна вай ба мањдудияти озодии худ одат кунад, онро паси сар намояд. Њамзамон, аз њамин гуна мањдудиятњо хуб истифода карда њам тавонад. Агар ин тавр нашавад, њама корњо бењудаанд. Фарзанде, ки аллакай аз тарбияи падару модар берун рафтааст, наметавонад аз озодии худ истифода кунад" (Њамон љо, сањ. 458). Олими даќиќкори олмонї ба воќеияти рўзгор объективона муносибат мекунад. Медонад, ки зиндагї роњи њамворе нест. Одат кунонидан ба фаъолияти пурсамари инсониро тавассути кулли имконот мадди назар мегирад. Маљбуркуниро на танњо истисно намешуморад, баръакс, ќотеона таъкид мекунад: "Маљбуркунї зарур аст!" (Њамон љо, сањ. 458). Дар ин маврид, чизи љолибе андешаро фаро мегирад. Ў ба хонандаи асари худ, ки шояд аз мардуми нисбатан камњавсала њам бошад, гуфтанї аст, ки: "Њар кї тарсад зи малол, андўњи ишќаш на њалол" (Њофиз). И. Кант "истифода аз мањдудиятро барои озодї" ба тарзи фалсафї, нињоят дурандешона ва маќсаднок истифода менамояд. Ба андешаи мо, сарфи пурсамари ваќт, фаъолияти тахассусмандона, тавъам (њамроњ, якљоя) донистани фаъолияти корї бо сайќал додани донишу малакаи касбї, њатман боиси натиљањои барои инсон ќонеъкунанда, ки худ озодии мантиќии инсон аст, мегардад. Ќаноатмандї аз натиљаи фаъолияти касбї навъи озодии гуворои шахсият аст. С. Ятимов, доктори илмњои сиёсї, узви вобастаи Академияи илмњои Љумњурии Тољикистон (Маљаллаи «Илм ва љомеа», №2 (10) 2018) (Идома дорад)


3

ХАТЛОН

панЉшанбе, 21 июни соли 2018, №24 (3161)

Дањсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018-2028»

ТОЉИКИСТОН дар њалли масъалањои байналмилалии вобаста ба об пешоњанг аст Талошњои бисёрсолаи Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар олам вобаста ба масъалањои глобалї беназир аст. Дањсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 20182028» бори аввал аз тарафи Президенти Љумњурии Тољикистон дар љараёни Форуми њафтуми љањонии об, ки моњи апрели соли гузашта дар Љумњурии Корея баргузор гардид, пешнињод шуд. Бояд зикр намуд, ки Тољикистон бо сарварии Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон давоми ду дањсолаи охир масъалањои вобаста ба обро дар чорчўбаи масъалањои глобалї фаъолона пеш мебарад. Махсусан, бо ташаббуси Тољикистон ва як ќатор кишварњои дигар Маљмааи кулли Созмони Милали Муттањид Соли байналмилалии оби тоза (2003), Дањсолаи байналмилалии амал “Об барои њаёт”, солњои 2005-2015, Соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об (2013), Дањсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018-2028» -ро эълон кард. Гузаронидани семинару конфронсњои давлативу байналмилалї дар њалли масъалањои глобалї, махсусан ањамияти об барои рушди устувор ва рушди иљтимоиву иќтисодї, њифзи экологї, таъмини сулњу субот заминаи хубе мегузоранд. Пешвои миллат зимни суханронии худ дар Форуми об чунин таъкид намуд: «Тањдидњои љањони муосир, бо шумули буњрони молию иќтисодї, афзоиши ањолї, таѓйири иќлим, афзоиши басомади њодисањои нињоии обу њаво, норасоии об ва дар натиља боло рафтани сатњи камбизоатї, афзоиши беморињои сирояткунанда, фавти модару кўдак њанўз сафарбар намудани талошњои мо ва ќабули чорањои дахлдорро

«Дар дунё касе инкор карда наметавонад, ки об дар њастии инсоният дурри гаронбањост. Зеро об ин худ њаёт аст, об ин рушд, тараќќиёт, пешрафт ва ояндаи ободу осудаи наслњои нав мебошад. Мову шумо вазифадорем, ки ба хотири амалї гаштани њамаи ин шиорњо љидду љањди хешро дареѓ надорем». Эмомалї Рањмон дар ин соња талаб мекунанд». Боиси ифтихор ва сарфарозист, ки имрўз таклифу пешнињодњои даќиќу созанда ва асосноки Пешвои миллат таваљљуњи љањониёнро ба исти-

Бояд ќайд намуд, ки дар рўйи олам тахминан 2 миллиард нафар ба мушкилоти норасоии об рў ба рў гаштаанд. Дар баробари ин, ба захирањои табиї имрўз талаботи мардум нисбати истифодаи об зиёд гашта истодааст, ки ин моро водор менамояд барои нигоњдорї ва истифодаи оќилонаи он

фодаи оќилонаи захирањои обї ва њамкории дастаљамъона љалб намуда истодааст. Баррасии муњимтарин масъалањо аз љониби Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон, ки пайваста аз минбарњои бонуфуз сурат мегирад, дар таъмини њадафњои зиндагии шоиста ва њалли мушкилоти ањолии кураи замин љонибдорї ёфта, оид ба њалли масъалаи об сањми арзандаву шоистаро касб намуда истодааст ва аз тарафи тамоми сиёсатшиносону намояндагон, мутахассисони созмону ташкилоти бонуфузи љањонї эътироф ва пазируфта мешавад.

талош варзем ва корњои фањмондадињиро роњандозї намоем. Тољикистон дар Осиёи Марказї аз љињати захирањои обї маќоми хосаро касб менамояд ва тайи солњои охир нигаронии ин кишварњо аз хушкшавии бањри Арал мебошад. Пешвои миллат аз созмонњои бонуфузи байналмилалї пайваста так-лифу пешнињодњои худро дар њалли мушкилоти об пешнињод менамояд. Дар њошияи Иљлосияи 72юми Маљмааи Умумии Созмони Милали Муттањид ба муносбати оѓози Дањсолаи байналмилаии амал “Об барои рушди устувор, солњои

(Идома аз сањ. 1) дани беморињои камйодї ин бењтар кардани њолати истењсол ва истеъмоли намаки йоднокшуда мебошад, - идома дод Мутриба Латифова. - Дар вилояти Хатлон асосан дар њудуди навоњии Мир Сайид Алии Њамадонї, Восеъ ва Ёвон конњои намак ва корхонањои истењсоли намак амал мекунанд. Конњои намак дар мавзеи кушод љойгир буда, эњтимоли аз ин захираи табиї истифода кардани њар нафар вуљуд дорад. Мутахассисоне, ки дар њамоиши мазкур иштирок доштанд, зикр намуданд, ки барои мављудияти йод дар намаки ошї шароити нигањдории намак низ таъсир мерасонад. Намнокии њаво ба йоднокии намак таъсир

минтаќаи Бохтар соли 2017 ба ќадри беш аз 30 тонна ва дар 5 моњи соли 2018 ба ќадри 19 њазору 200 килограмм намаки пастсифату бейодро аз муомилот баровард. Бинобар сабаби риоя накардани љараёни коркарду истењсол ва бо мањлули йодати калий ѓанї нагардондани намаки ошї фаъолияти якчанд сехи истењсолї муваќќатан боздошта шуд. Ѓайр аз ин, нисбат ба сардорони сехњои мазкур барои риоя накардани талаботи Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи йоднокгардонии намак» протоколи њуќуќвайронкунии маъмурї тартиб дода, аз онњо љарима ситонда шуд. Бо вуљуди ин, дар ноњияњои Мир Сайид Алии Њамадонї ва Восеъ дар гирду атрофи кўњи намаки Хољамуъмин дањњо шахси

НОРАСОИИ ЙОД ИНСОНРО МЕТАВОНАД БА КАМАЌЛИЮ ЌАДПАСТЇ РАСОНАД расонида метавонад. Ѓайр аз ин, намаки йодноккардашударо баъди тайёр шудани таом бояд илова кард, зеро таъсири њарорати баланд йодро нобуд мекунад. Дар зарфњои махсус нигоњ доштани намак њатмист. Шуои офтоб низ ба йод таъсири манфї мерасонад. Муњлати истифодаи намаки йоднок як сол мебошад. Табибон таъкид карданд, ки шањрвандон бояд њангоми нигањдорї ва истифодаи намаки ошї ба ин ќоидањо ањамият дињанд ва њар як нафар њангоми харидорї ва истифодаи он бояд ба сифат, таркиб, йоднокї, санаи истењсол ва нигањдории он дар шароити хона диќќат дода, бо ин роњ саломатии худ ва ањли оиларо њифз намояд. Зикр шуд, ки истењсолкунандагони ватанї барои дар истењсолот риоя кардани ќоидањои бехатарї ва йоднокгардонї масъуланд. Маќомоти давлатї барои таъмини корхонањои истењсоли намаки минтаќањои Хољамуъмин ва Ёвон бо технологияи нави йоднокгардонї шароит фароњам овардаанд. Аммо намояндаи Маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии вилояти Хатлон гуфт, ки баъд аз санљиши њолати коркард, истењсол ва ба фурўш баровардани намаки ошии йоднокшуда дар корхонаи намакбарории минтаќањои Кўлобу Бохтар, њамчунин бозорњо ва маѓозањои дар миќёси вилоят маълум гардид, ки нуќтањои истењсолї ба талаботи санитарї љавобгўй нестанд. Намояндагии «Тољикстандарт» дар 10 шањру ноњияи

Изњороти

инфиродї бе ягон иљозати расмї, ба таври ќочоќ, ба истењсоли намаки ошї машѓуланд. Хуллас, йодноккунии намак дар корхонањои истењсолї ба таври бояд ба роњ монда нашудааст. Масоили ба таври мутамарказ ворид намудани йодати калий ба љумњурї њанўз њалли худро наёфтааст. Дар интињои мизи мудаввар муовини раиси вилояти Хатлон Махфират Хидирзода таъкид намуд, ки барои њифзи саломатї ва таъмини иљрои пурраю босифати Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи йодноккунии намак» бояд тамоми маќомоти дахлдор ва љомеаи шањрвандї фаъолияти муштарак анљом дињанд. Ќонуни мазкур ба солимии љомеа нигаронида шуда, тарѓиби истифодаи намаки йоднок ва назорати давлатии пешгирї аз беморињои норасоии йодро фарогир мебошад. Йод барои фаъолияти муътадили њар як шахс, махсусан барои инкишофи љисмонию фикрии кўдак ва пешрафти ў дар тањсил муњим аст. Тибќи дурнамо, Тољикистон бояд то соли 2020 ба ин нишондињанда бирасад, ки 90 фисади ањолї ба намаки босифати йодноки ошї дастрасї дошта бошад. Зикр шуд, ки намаки йоднокшуда њимоятгари саломатии инсон буда, мардум бояд итминон њосил кунанд, ки намаки йоднокшудаи хушсифати дорои тамѓа ва бастабандишударо харидорї менамоянд. Н. Маъмурзода, «Хатлон»

донишљўёни тољик дар Туркия

Тўлонї гардидани нооромињо дар кишварњои алоњидаи Шарќи Наздик ва њаракати он ба сарњадоти кишварњои Осиёи Марказї ва бахусус Тољикистони азизро мушоњида намуда, мо низ дар кишвари дўсту бародари Туркия бетараф буда наметавонем. Мо њар гуна талошњои зўроваронаро аз љониби њизбу њаракатњои доѓдор барои дастрасї ба њадафњои муѓризона, ки метавонанд боиси халалдор гардидани амният ва субот дар кишвари азизамон гардад, ќотеона мањкум менамоем. Дар ин миён, фаъолиятњои хориљии созмони террористии нањзат њељ гоњ ба манфиати миллати тољик ва Тољикистон набуда, тањдиди бузурге ба субот ва шукуфоии кишвар мебошад. Имрўз Тољикистон дар фазои сулњу субот, вањдати пойдор бо ќадамњои устувор ба сўи рушду шукуфої дар њаракат аст ва моро лозим меояд, то ин равандро њифз намуда, ба наслњои оянда кишвари ободу зебо ва ќавиро ба мерос гузорем. Таљрибаи талхи љанги шањрвандї дар кишвар, ки мањз бо тањрики созмони

террористии нањзат сар зада, боиси талафоти љонї ва харобињои сангин гардида буд, њанўз аз ёдњо нарафтаанд. Њизбу њаракатњои ифротї — саркардагони љанги шањрвандї мањз ба сабаби надоштани њимояи мардумї ва пайравї аз њадафњои ѓаразноки барои мардуми мо номатлуб ноком гардида буданд. Њаќ ба љониби шоир аст, ки мегўяд: Њар кї бо душмании халќ равон аст чу бањр, Зуд бошад, ки сари хеш чу гирдоб хўрад. Љавонон имрўз дигар ба тарѓиботу ташвиќоти муѓризонаи њизбу њаракатњои террористї ва ифротї дода намешаванд. Мо донишљўёни тољик ба волидайн ва Ватани азизи худ ќавл медињем, ки ба гуфтањои душманони миллати тољик гўш надода, тањсили худро дар кишвари дўсту бародари Туркия бо муваффаќият хатм карда, барои хизмат ба миллати хеш бо сари баланд ба Ватани мањбубамон бармегардем. Шўрои донишљўёни тољик дар Туркия ( Бознашр аз АМИТ «Ховар»)

2018-2028”, ки дар шањри Ню-Йорки ИМА баргузор гардид, маќолаи Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон дар маљаллаи “Нигориши СММ” зери унвони “Об барои рушди устувор” ба нашр расид ва пешкаши доираи васеи хонандагон гардид. Мувофиќи маълумоти оморї миќдори об дар кураи замин ба 1,4. 1018 т баробар буда, аз он оби тозаро 2.1015т ташкил медињад. Дар як сол аз сатњи замин 40 њазор км3 оби тоза xориљ мегардад, ки инсоният 3,5 њазор км3 онро дар як сол истифода мебарад. Зиёда аз 28 њазор км3 он ба бањрњо рехта, як ќисми он дар биёбонњо нест мегардад. Ќисмати зиёди об бо сабаби ифлос гардиданаш истифода бурда намешавад. Тољикистон дар байни кишварњои Осиёи Марказї аз љињати хусусиятњои љуѓрофї ва иќлимии худ дорои пиряхњои зиёд ва азим мебошад. Пиряхњо танзимкунандагони оби дарё ва иќлим дар минтаќа буда, ќариб 6%-и њудуди кишварро ишѓол менамоянд. Дарёњои Тољикистон манбаи асосии пуршавии бањри Арал башумор рафта, сарчашмаи таъмини кишварњои поёноб мебошад. Шумораи дарёњои Тољикистон ба 928 мерасад, ки дарозии њар яки он беш аз 10 км ва дарозии умумии онњо ба 28500 км аст. Масоњати умумии кўлњои Тољикистон бештар аз 680 км2 ташкил медињад. Мувофиќи нишондоди сарчашмањои муътамад дар њавзу обанборњои Тољикистон 45,3 км3 захираи об мављуд аст. Захираи оби ошомидании кишвари

мо 19,3 км3-ро ташкил медињад. Манбаъњои обњои зеризаминї ба 51,2 км3 баробар аст. Љумњурии Тољикистон аз рўйи масоњат дар дунё љойи 85-умро ишѓол намояд њам, аз рўйи захирањои энергетика обї баъд аз кишварњои Чин, Русия, ИМА, Бразилия, Њиндустон ва Канада љойи 8-ум ва аз рўйи њаљми ќиёсии захирањо ба њар сари ањолї љойи аввал ва ба њар 1 км. њудуд љойи дувумро касб менамояд. Тадќиќоти мутахассисон нишон медињад, ки дар асри ХХ афзоиши ањолї 3 маротиба ва талабот ба об 7 маротиба боло рафтааст. Дар шароити муосир талабот ба оби тоза нисбат ба афзоиши ањолї 2 маротиба зиёд гардидааст. Аз љумла, дар Осиёи Марказї аз соли 1960 то соли 1990 шумораи ањолї аз 14 млн нафар ба зиёда аз 50 млн расида, майдони замини обёришудаи ин минтаќа 65% афзудааст. Дар ин солњо талаботи солонаи об аз 60 то 120 км3 зиёд шудааст. Пас маълум мешавад, ки њолати таъмини ањолї ба оби нўшокї, хусусан оби тоза беш аз пеш мушкилтар шудааст. Дар маљмўъ истифодаи об ба 110-114 км3 дар њар сол баробар мебошад, ки нисбати њаљми миёнаи солонаи обњои љоришавандаи Сирдарё ва Aмударё баробар аст. Њукумати Љумњурии Тољикистон истифодаи оќилонаи манбаъњои обиро њамчун захирањои гидроэнергетикї бо бунёди неругоњњои барќию обї њамчун манбаи истењсоли барќї аз љињати экологї тоза ба манфиати кишвар ва минтаќа зарур мешуморад ва минбаъд низ дар самти нигоњдории захирањои обї дар сатњи байналмилалї барои рушди устувор корњои назаррасро анљом хоњад дод. Љамшед Намозов, директори филиали Донишкадаи љумњуриявии такмили ихтисос ва бозомўзии кормандони соњаи маориф дар шањри Кўлоб

26 июн – Рўзи байналмилалии мубориза алайњи нашъамандї

ДУРЇ АЗ НАШЪАМАНДЇ КАФИЛИ СОЛИМИИ ОИЛА ВА ЉОМЕА АСТ Имрўз дар кишварамон мубориза бар зидди пањншавии маводи мухаддир яке аз масъалањои муњим мањсуб меёбад. Ќочоќи маводи мадњушкунанда бошад, яке аз сарбастатарин њалќањои олами љиної ба њисоб меравад. Дар кишвари мо ин вабо асосан баъди љанги шањрвандї, дар натиљаи бесарусомонињо ављ гирифта, њоло сохторњои махсуси интизомии кишварамон бо њар восита пеши роњи ќочоќчиёнро гирифта, маводи мухаддирро њар чї бештар мусодира менамоянд. Масъалаи нашъамандї аллакай аз доираи ашхоси бадрафтори нашъамандон берун баромада, ба мушкилоти иљтимоию иќтисодї, сиёсї ва давлату миллат табдил ёфта истодааст, ки ин дар навбати худ ба ояндаи миллату кишвар хатару тањдид ворид месозад. Љанги шањрвандии солњои навадуми асри ХХ ба чароѓи нашъаљаллобон равѓан рехт. Бетартибї, суст будани назорати давлатї дар сарњад дар солњои аввали истиќлолият, бетаљрибагии нињодњои ќудратї ба пањншавии нашъамандию нашъаљаллобї замина фароњам овард. Сабаби аз тарбия дур мондани аксарият кўдакони оилањои серфарзанд, надоштани маълумоти зарурї оид ба зараровар будани маводи мухаддира, бисёр шудани кўдакони кўчагард ва аз тањсили мактаб дур мондани онњо низ дар њамин аст. Маводи нашъаовар, пеш аз њама, манбаи беморињои рўњї мебошад. Дар одаме, ки рўњияи носолим дорад, аломатњои девонагию асабоният намоён шуда меистад. Маводи мухаддир инсонро дар фурсати кўтоњ фалаљу нотавон месозад. Тањќиќоти илмї аз он гувоњї медињад, ки майнаи ашхоси истеъмолкунандаи маводи нашъаовар тадриљан карахт шуда, аќлашон кам, ќувваи фањмишашон заиф шуда, ба амалњои худ љавоб дода наметавонад. Зарари фарњангию миллии маводи нашъаовар бењисоб аст. Миллати тољикро чун миллати ќадимаю бофарњанг мешиносанд. Ривољи нашъамандї метавонад майнаи наслњои наврасу љавонони ин миллатро карахт сохта, онро ба ватани вайронаю нотинљињо табдил дињад. Ба њамагон маълум мебошад, ки илму њунар ва фарњангу маданият обрую эътибори њар як миллатро баланд мебардорад. Нашъамандї бошад, обруи миллатро паст карда, ба ояндаи он зарбаи њалокатбор мезанад. Таърих собит сохтааст, ки барои нест кардани давлат аввал фарњанг ва баъдан забони миллати онро нест кунї, худи давлат аз байн меравад. Аз ин лињоз, мо на фаќат аз душманони беруна, аз душманони дохила ва аз амалњои ѓаразноки он, яъне ба нашъамандї љалб намудани љавонон њушёр бошем. Бо ин маќсад Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон пайваста ба фарзандони бонангу номус хитоб карда, ќайд менамоянд: «Бойигарии асосии кишвари мо фарзандони бонангу ор ва бономусу фарзонаи он мебошад». Ба њама маълум аст, ки муомилоти ѓайриќонунии маводи мухаддир яке аз сарчашмањои маблаѓгузории терроризми байналмилалї ва нооромињо дар љањон ба шумор меравад ва даромади он њамасола дар љањон дањњо миллиард долларро ташкил медињад. Тибќи маълумоти омории СММ, бори нахуст дар дањсоли охир афзоиши љиддии истеъмоли маводи мухаддир дар дунё бинобар сабаби бесобиќа зиёд шудани майдони кўкнор дар Афѓонистон ба ќайд гирифта шуд. Яъне, дар Афѓонистон соли 2017 майдони кўкнор ба 328 њазор гектар расид. Тањлилњо нишон медињанд, ки њамасола дар дунё ќариб 250 миллион нафар маводи

мухаддир истеъмол карда, беш аз 200 њазор нафар ба њалокат мерасад. Дар ин раванд аз тарафи маќомоти њифзу њуќуќ ва сохторњои низомии кишварамон аз соли 1994 то аввали соли 2018 беш аз 121 тонна маводи нашъаовар, аз љумла зиёда аз 34 тонна героин мусодира карда шудааст, ки ин миќдори мавод метавонист ќариб 53 миллион нафарро гирифтори бемории нашъамандї ва њамин ќадар оилањоро бадбахт гардонад. Аз маълумоти оморї бармеояд, ки дар мамлакат беш аз 7000 њазор нафар гирифтори бемории нашъамандї сабт шудааст, ки аз ин теъдод 5756 нафар маводи сахттаъсири героинро истеъмол мекунанд. Новобаста ба корњои барои пешгирии он анљомдодашуда дар 5 моњи соли љорї, агар дар ќайди Маркази бемории нашъамандии вилоят 1279 нафар, аз љумла 19 нафар зан бемории нашъамандї дар ќайд бошад, аз ин њисоб 198 нафараш аз шањри Бохтар аст, ки 3 нафараш зан мебошад. Аз њисоби 198 нафар нашъамандони дар шањрбуда аз рўйи синну сол аз 18 то 29сола - 61 нафар, аз 30 то 59-сола - 136 нафар, аз љумла 3 нафар зан ва аз 60-сола боло як нафар дар Марказ ба ќайд гирифта шудааст. Таќрибан њамаи беморони истеъмолкунандаи маводи нашъадор алоќаи љинсии бемуњофиза мекунанд, ки ин роњи дигари пањншавии сироятёбии ВНМО, яъне вируси норасоии масунияти одам ва гепотити С ба њисоб меравад. Сайёраи имрўзаро баробари касалии нашъамандї, касалии ВНМО низ ба ташвиш оварда, ин касалињо сол то сол ба миллат хатару мушкилињои зиёде эљод менамояд. Агар дар соли 2017 дар њудуди шањри Бохтар љиноятњои вобаста ба нашъамандї 5 адад ба ќайд гирифта шуда бошад, пас он дар 5 моњи соли 2018-ум 7 ададро ташкил медињад ва дар ин самт аз тарафи Суди шањр дар соли 2017-ум 11 адад парвандаи љиноятї нисбати 10 нафар, аз љумла 1 зан ва дар 5 моњи соли љорї 11 адад парвандаи љиноятї нисбати 16 нафар мард бо моддањои 200 ва 201 Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон баррасї гардида, нисбати 12 нафар љазо дар намуди мањрум сохтан аз озодї таъин гардида, нисбати 3 нафар љазо дар намуди љарима таъин гардида, нисбати 1 нафар кофтуков эълон карда шудааст. Њоло љангиёни созмонњои террористї барои бечунучаро иљро намудани аќидањои худ, ба сафњои террористию экстремистиашон кўдакони ноболиѓро љалб намуда, онњоро бо тариќи истифодаи маводњои нашъадор чун «зомби» итоаткор дар амалиётњои љангии худ истифода доранд. Мо бояд фахр кунем, ки чунин ватани тинљ, ободу ором ва чунин фарзанди фарзонаи миллат, Роњбари давлат ва Пешвои миллати бузург дорем ва миллати тољикро њамчун миллати бофарњангу сулњљў мешиносанд. Дар аввали соли 2017-ум Форуми умумиљањонии иќтисодї (ВЕФ), ки дар Швейтсария баргузор гардид, дар миёни 136 кишвари олам бехавфтарин кишвари Осиёи Марказї Љумњурии Тољикистонро эълон кард. Њангоми тартиб додани рейтинг коршиносон, дар мадди аввал вазъи љинояткорї, мубориза бар зидди маводи мухаддир, терроризм ва низоъњои њарбиро ба инобат мегирад. Дар охир бояд ќайд намоям, ки суханронии Сарвари давлат муњтарам Эмомалї Рањмон, ки дар мулоќот бо намояндагони љомеаи кишвар рўзи 12 майи соли 2018 сурат пазируфт, ин њушдоре ба мост, то дар ѓафлат намонем, бедор бошем, зиракии сиёсиро аз даст надињем. Амонулло АШЎРЗОДА

Комрони БАХТИЁР, «Хатлон»

ВАЊДАТИ МИЛЛЇ МАРОМИ МОСТ «Фарњанги сулњ бењтарин неъмат ва волотарин дастоварди миллати тољик мебошад, ки рисолати инсондўстию фарњангпарвариро дар тўли асрњо пуштибонї намудааст». Эмомалї РАЊМОН 27 июни соли 1997 дар таърихи миллати тољик њамчун рўзи Вањдати миллї бо њарфњои заррин сабт ёфтааст. Ин рўз, ки барои халќу миллати мо азизу муќаддас гаштааст, ба осонї даст надодааст. Баъди пошхўрии Иттињоди Шўравї љумњурии мо низ дар ќатори дигар кишварњои собиќи узви ИЉШС Истиќлолияти давлатии худро эълон кард. Вале, мутаассифона, мо - тољикон, ки дар як давраи хеле њассоси таърихї ќарор доштем, дар аввал натавонистем ин неъмати бузурги Истиќлолро ба манфиати халќу давлати худ босамар истифода барем. Воќеањои мудњише, ки солњои 90-уми асри ХХ ба сари мардуми мо омад, барои миллати љафодидаи мо, ки аз имтињонњои бузурги таърихї гузаштааст, боз як имтињони љиддиеро дар пеш гузошт. Дар он рўзњои барои миллат пурдањшат ба ояндаи нек боварии касе намонда буд. Хушбахтона, дар чунин давраи њассоси таърихї фарзанди далеру шуљоъ ва баруманди миллат Эмомалї Рањмон ба сари ќудрат омад ва дар назди халќу миллат бо дили пур ваъда додаанд: «Ман ба шумо сулњ меорам» ва ба иќболи баланди халќи мутамаддини мо њамин хел њам шуд. Кўшишу љонбозињои фарзанди фарзонаи миллат Эмомалї Рањмон буд, ки миллати бофарњангу соњибтамаддуни мо, ки парешону сарсон шуда буд, сарљамъ шуд. Пеши роњи љанги бародаркуш баста шуд. Миллат ба вањдат омад. Вањдати миллї дастоварди бузургест, ки решањои таърихї дорад. Дар њар давру замон фарзандони бузурги миллат онро пойдор нигоњ дошта, ќиммату бузургии онро афзун гардонидаанд. Дар замони Каёниён - Љамшед, дар замони Сомониён - Исмоили Сомонї чунин ашхосе буданд, ки вањдатро пойдору барќарор нигањ доштанд. Дар замони мо чунин бахти бузург насиби фарзанди бузурги миллат Эмомалї Рањмон гашт. Ќадру манзалати Вањдати миллиро њар як фарди миллат бояд дарк намояд ва бањри пойдории он њамарўза амал намояд. Дар ин хусус Сардори давлат дар Паёми худ ба Маљлиси Олии мамлакат

чунин ќайд карда буданд: «Арзиши муќаддасу таърихї ва омили муњимтарини њамаи дастовардњои миллати мо баъди Истиќлолияти давлатї, бешубња, Вањдати миллї, сулњу оромї ва суботи сиёсї мебошад. Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї дар Тољикистон роњи рушду такомули минбаъдаи кишварро равшан сохт. Наќши созандаи сулњу вањдат махсусан дар самти тањким ва такмили давлатдорї, ки амалан заминањои зарурии њифзи истиќлолияти миллї, тамомияти арзии кишвар, хуќуќу озодињои инсон ва шањрвандро таъмин мекунанд, возењ зоњир гардид». Олимони хориљию ватанї доир ба сањми Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар раванди таърихии сулњи тољикон изњори аќида карда, фаъолияти Сарвари давлатро њамчун чењраи бузурги сиёсї оид ба роњњои дурусти дарёфти сулњи сартосарї ошкор карданд. Муњимтар аз њама, муњаќќиќон таљрибаи сулњи тољиконро ба оламиён њамчун таљрибаи нодир муаррифї карданд. Моро зарур аст, ки ин сулњи нодирро њамаљониба омўзем, ба ќадри он расем ва чун гавњараки чашм онро эњтиёт намоем. Тољикистон дар солњои 90-уми ќарни ХХ, дар ибтидои ба даст овардани Истиќлолият гирифтори низои шањрвандї гардид. Ин кишвар танњо ба шарофати хиради роњбарони сиёсї ва тањаммули мардум мухолифатро аз байн бурда, ба љомеаи байналмилалї бењтарин намунаи идораи низоъро тавассути музокирот, миёнаравї ва њамкорї бањри бартараф кардани харобињои љанги шањрвандї нишон дод. Вањдати мо дар њаќиќат дастоварди муќаддас аст ва мо фарзандони миллат вазифадорем, ки онро чун гавњараки чашм њифз намоем. Нагузорем, ки нохалафе сулњу вањдати моро халалдор созад. Ва аз забони шоир мегўем: Њар касе бар ќадри Вањдат мерасад, Ў ба иќболу саодат мерасад. Рустам САФАРИЁН, корманди дастгоњи Суди њарбии гарнизони Хатлон


4

ХАТЛОН

панЉшанбе, 21 июни соли 2018, №24 (3161)

ТУРИЗМ Сайри Хатлони бостон

Мањкум мекунем Дар зиндагї шахсоне њастанд, ки барои онњо арзиши олии њаёт - озодї ва мустаќилияти комил ќадре надошта, ниятњои нопоки худро бо роњу воситањои гуногун ва мудњиштарин ќатлу куштори одамони бегуноњ амалї кардан мехоњанд. Њол он ки дар таърихи башарият муњимтарин арзиш бо унвони озодї ва истиќлолият шинохта шудааст. Хушбахтона, баъди њазорсолањо, ибтидои солњои навадуми ќарни ХХ, яъне 9 сентябри соли 1991, ба орзуи деринаашон расиданд. Мардуми кишвар ин рўзи фирўз соњибихтиёрї ва соњибистиќлолии кишварро бо як љањон шодию нишот истиќбол гирифтанд. Хонадони тољику тољикистониён пур аз ханда ва сарфарозї шуд. Вале… …Тариќи шабакаи «Тољикистон» Сайид Ќиёмиддини Ѓозї, њамон «Генерали мардумї»-и соли 1992, намояндаи Њизби нањзати исломии Тољикистонро тамошо кардем, ки аз саргузашти хеш ќисса мекард. Гўё ў аз карда пушаймон, ба мардуми кишвар «маслињат» медод, дигар ба суханони намояндагони Њизби нањзати исломии Тољикистон, ки фаъолияташ њамчун њизби террористї бо ќарори Суди Олии кишвар манъ карда шудааст, бовар накунанд. Зеро онњо њокимиятхоњанд. Бо супориши зархаридони хориљї ба амалиётњои террористї даст зада, шахсони масъули бегуноњро ба ќатл мерасонанд. Бо роњи хунрезї, яъне бо табаддулоти давлатї њокимиятро ѓасб карда, давлати исломї ташкил карданианд. Магар инро дар Тољикистон мехоњанд? Њаргиз! Аз суханони Сайид Ќиёмиддини Ѓозї маълум гардид, ки собиќ муовини вазири мудофиаи мамлакат Њољї Њалим бо супориши зархаридони хориљї ва масъулини њизби фаъолияташ манъшудаи нањзати исломї дар

ХИЁНАТКОРОН БОЯД ЉАЗО ГИРАНД Сайид Ќиёмиддини Ѓозї яке аз симоњои шинохтаи Њизби нањзати исломии Тољикистон буд. Аввали солњои навадуми асри гузашта бо номи «Генерали халќї» баромад менамуду нафарони љангии њизби мазкурро њангоми майдоннишинї машќ медод, ба ќавле мардуми майдони озодиро метарсонд, ќудратмандии ЊНИТ-ро нишон медод. Вале тирашон хок хўрду ба маќсади некашон нарасиданд, њама фирор карданд. Танњо бо бахшиши давлати Тољикистон ва, ќабл аз њама, натиљаи амалњои башардўстонаю одилонаи Асосгузори сулњу вањдати миллї –Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ба ватан баргаштанд. Ин њам ба хотири тинљию осудагї ва вањдати мардуми тољикро таъмин намудан буд. Мегўянд, ки «неши аќраб на аз роњи кин аст, балки муќтазои табиаташ ин аст». Ин тоифа аз зумраи њамон каждумњои таги бурё будаанд ва одати худро тарк карда натавонистанд. Ин гуфтањои моро барномаи аз тариќи телевизиони Тољикистон нишондода тасдиќ менамояд. Дар барномаи мазкур њамон генерали њалќї – Сайид Ќиёмиддин Ѓозї оид ба амалњои ношоистаи худу аъзои Њизби нањзати ислом ва хосатан сарвари њизб Кабирї ошкоро сухан ронда, маќсаду мароми њизб, саркардагони он ва хољагони бурунмарзиашон дар симои Љумњурии исломии Эрон ошкоро сухан ронда, аз кардаи худ пушаймонї изњор намуд. Баъди тамошои барномаи мазкур ва иќроршавию пушаймон гардидани Сайид Ќиёмиддин мардуми Тољикистон хеле хуб дарк карданд, ки маќсаду мароми њизби террорист, ки то ин муддат давоми солњои навадум хуни њазорњо нафар љавонони тољик, роњбарону шахсони варзидаи тољикро рехтаву харобињои зиёде оварда буд, чї асту хољагони онњо кистанд? Мардуми тољик хеле хуб фањмидаанд, кї дўст асту кї душман. Онњо як ватан доранд, ки номаш Тољикистон ва як Пешво доранд, ки он њам Асосгузори сулњу вањдати миллї, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон аст. Ба тарѓибу ташвиќ ва бадномкунињои Кабирии ватанфурўшу хоин фирефта нахоњанд шуд. Ўву њизбашро њељ гоњ дастгирї нахоњанд кард, зеро аллакай ин њизб аз хотирњо баромада, ба љуз хиёнату куштораш, ки аз ин ба мардум ситами зиёде расида буд. Ман, њамчун як фарди ин сарзамини аљдодї, ЊНИТ ва саркардагону думравонашро мањкум намуда, хостори онам, ки саркардагони онро, дар кадом як кишваре, ки паноњ мебаранд, тавассути суди байналмилалї ва кишварњои ба мо дўсту демократї ба мањкама кашида, њамчун террорист љазои сазовор дода шаванд. Н. Сафаров, ноњияи Восеъ

Нањзатиён иќроранд, ки бањори кишварро хазон кардаанд мамлакат фаъолияти террористиро анљом доданд, ки боиси марги як гурўњ кормандони милиса ва дигарон гардид. Ин маънои онро дорад, ки аъзои собиќи Њизби нањзати исломии Тољикистон, ки солњои навадуми ќарни бист сабабгори амалиёти мусаллањона дар кишвар, харобкорї, ќатлу куштор гардида буданд, њанўз њам аз ниятњои нопоки худ даст накашидаанд. Онњо ба ватан, ба Тољикистони азиз хиёнат карда, боиси марги беш аз 200 њазор нафар шањрвандон гаштаанд. Бо касофатии онњо беш аз як миллион нафар шањрвандон аз ноилољї бо маќсади наљот ёфтан мањалли зисти худро тарк карда, ба дигар минтаќањо ва давлатњои хориљї гуреза шудаанд. Собиќ генерали мардумї Сайид Ќиёмиддини Ѓозї дар ин амалиёт даст дошта, дар хориљи кишвар њаёт ба сар мебурд, ба амалиёти оянда тайёрї медид. Аз суханрониаш маълум шуд, ки ў бо кумаки молиявии давлатњои хориљї дар Федератсияи Русия дар байни муњољирони тољик ва умуман мусулмонони он кишвар корњои таблиѓотї нисбати љонибдории њизби нањзати ислом бурда, онњоро ба амалиёти навбатї омода менамуданд. Агар Сайид Ќиёмиддини Ѓозї дар Дар адабиёти тољик бисёр рамзу тамсилњое њастанд, ки агар ба онњо бо тааммул назар андозем, њаќиќати нињоне бароямон ошкор мегардад. Яке аз ин гуна рамзњоро дар “Шоњнома”-и њамосасарои бузург Фирдавсї бо номи “Деви сапед” дидан мумкин аст. Шояд хонанда дар нигоњи аввал ба ин образи афсонавї чандон ањамият надињад ва онро персонаже донад, ки аз афсонањои мардумї гирифта шудааст. Аммо дар асл зери номи “Деви сапед” њаќиќате пинњон мебошад ва он њаќиќат ин аст, ки Фирдавсї зери номи “Деви сапед” душмани донову зиракро дар назар дорад. Њамчунон, ки дар “Шоњнома” ифрити зиштандом, яъне дев, тавонист, тавассути љоду худро дар чашми одамон сапед љилва дињад, душманони миллату ватан низ тавассути макру

ДЕВЊОИ «САПЕД»-РО БИШИНОСЕД»!

найранг ва чарбзабонї чанд муддат чењраи аслии худро нињон доштанд ва худро фидоиву ѓамхори мардум нишон доданд. Ба гуноњони хеш иќрор гардидани Сайид Ќиёмиддини Ѓозї бори дигар собит намуд, ки чунин девњои сапед њамеша вуљуд доранд ва бо найрангу љодуи сухан метавонанд баъзе ашхоси аз њаќиќати њол бехабарро ба доми худ гирифтор намоянд. Чунин девњои сапед ќатлу кушторро “љињод”, сўхтану вайрон карданро “инќилоб” ва ба гурўњњо људо кардани одамонро “равшанфикрї”-ву “ватандўстї” унвон дода, тухми нифоќ мекоранду дарахти марг парвариш менамоянд.

18 июни соли 2018 тариќи телевизиони «Тољикистон» навореро бо номи «Решањои ноаён» оид ба «ќањрамонињо»-и яке аз ватанфўрушону хоини миллати тољик Сайид Ќиёмиддин Ѓозї тањияшударо тамошо намудам. Кас дар њайрату нафрат меояд, ки чї тавр чунин афродони ватанфўруши бедиёнат аз рўйи љањолату њирси пулу молу вазифа ба чунин амалњои зишт нисбати миллату давлати худ даст ба чунин амалњо мезананд. Онњо дар аввал дар зери ниќоби дини мубини Ислом мардуми содаќавлу гумроњро ба майдон бароварда, сипас мардумро њамчун сипар ва бозича барои манфиатњои худ чї дар дохил ва чї дар хориљи кишвар истифода бурданд. Аз рўйи баромади ин хоини ватанфурўш маълум гардид, ки чї тавр онњо аз њисоби гурезањои иљборї маблаѓњои њанггуфт ба даст оварда, онро дар мубориза барои ватану миллат ва манфиатњои шахсии худ истифода мекарданд. Чї тавр ин хоин мањзаби худро фурўхта ба мањзаби ба мо бегона дохил шуда, дар миёни мардум низову иѓво меандохт. Саид Ќиёмиддини Ѓозї дар навори видеої дар маљмўъ дар бораи њадафњои таъсиси њизби нањзат, созиши сулњ, љанг дар Тољикистон, пули Эрону таблиѓи шиагарої ва кўшиши табаддулоти соли 2015 суханронї намуда, боз бе шармона даст ба сина мезанад, ки иштирокчии бево-

Ба таъбири шоири бузург Тошхоља Асирї: Падар аз шавќи дил дар кўдакї дасти писар гирад, Ба уммеде, ки дар пирї писар дасти падар гирад. Мутаассифона, мисли Муњиддин Кабирї ва дигар нохалафони нањзатї њастанд нафароне, ки аз гуфтаи падару модар берун пой гузоштаанд. Њатто ин ноќобилон волидони худро мусибатзада карда, ба Модар-Ватани худ хиёнат мекунанд. Тавре маълум аст, террорист Муњиддин Кабирї, ки пас аз њамчун ташкилоти террористї – экстремистї эътироф

МУАССИС: Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Сармуњаррир Асалмо САФАРОВА

Мо, адибон, дар љавоб ба онњо мегўем, ки: Зулмро ном намонед тарањњум, айб аст, Љави худро нафурўшед чу гандум, айб аст. Пайи гармии худ афрўхтани он оташ, Ки шавад хору хасаш хонаи мардум, айб аст! Яке аз рамзњои дигари “Шоњнома” шахсияти афсонавии Зањњоки морон аст ва чизи аљибе, ки дар он кирои андеша кардан дорад, ба морњо хўрондани маѓзи сари љавонон мебошад. Чаро морњои Зањњок маѓзи сари занону мардони миёнсолу пирро на, балки маѓзи сари љавононро ѓизои худ ќарор доданд? Љавоб ин

«Решањои ноаён» аён шуданд

Волидайн пас аз ба дунё омадани тифл нахуст бо ниятњои наљиб ва орзуву умеди бепоён ўро номи нек мегузоранд. Барои ба камол расидан ва инсони нек шудани фарзанд љањду талош меварзанд, худ намехўранду фарзандонро мехўронанд. мекўшанд, ки тифли ба ноз парвардаашон хубу саодатманд ба воя расида, фардо дар дами пирї дастгиру мададгорашон бошад.

Б. Сайдалиев, «Хатлон»

(Андешаи адибон пас аз тамошои филми мустанади «Решањои ноаён»)

ХОЉАИ ХУДРО «ПАДАР»

«ХАТЛОН»

асл аз карда пушаймон мебуд, дубора ба ин амалњо даст намезад, супоришњои собиќ роњбарони Њизби нањзати исломии Тољикистон ва хољагони зархариди хориљиро иљро намекард. Ин хиёнати ўро ватан ва халќи азияткашидаи тољик намебахшад. Бењуда намегўянд: Макун бад бо касеву бад маяндеш, Куљо чун бад кунї, бад оядат пеш. Њамчунин Саъдї дар њаќќи бадон фармудааст: Аз бадон љуз бадї наёмўзї, Накунад гург пўстиндўзї. Сайид Ќиёмиддини Ѓозї бетафовут дар бораи он сухан мегўяд, ки гўё дар љанги шањрвандии гузашта 150 њазор ва ё аз он зиёдтар љавонони њанўз ѓунчаи орзуяшон ношукуфта ба шањодат расидаанд. Магар ин њодисањои нангин ба онњо сабаќ нашуд, ки боз наќшаи њуљумњои навбатї, бо истифодаи нерў ба амал овардани табаддулоти давлатиро кашидаанд? Онњо на ин, ки сабаќ нагирифтаанд, балки дар хориљи кишвар бо кумаки давлатњои хориљї аз сари нав барои ташкил кардани давлати исломї талош доранд. Ин ба онњо муяссар нахоњад шуд. Халќи тољик мехоњад дар давлати озод,

соњибихтиёр њаёти сазовор ва арзанда дошта бошад. Чї будани Њизби нањзати исломиро тамоми мардуми тољик хуб медонанд. Мањз онњо соли 1992 мардуми аз њаќиќат ноогоњро ба майдони шањидон кашида, ба давлат талаботи сиёсї пешнињод намуданд. Мањз онњо сабабгори амалиёти мусаллањона дар Тољикистон гаштанд. Мањз онњо бо давлатњои хориљї робита барќарор карда, барои ташкили давлати исломї мубориза бурданд. Бо амри онњо водии Вахш ва дигар манотиќи диёр ба вайронаву харобазор табдил ёфт. Имрўз баъди ба даст афтодан Сайид Ќиёмиддини Ѓозї аз боби вањдат, дўстї, ноњаќии солњои навадуми ќарни гузашта собиќ роњбарони њизб, аз љумла Сайид Абдуллои Нуриро гунањгор донист. Ин ба њамагон маълум аст. Пас худ, Сайид Ќиёмиддини Ѓозї барои чї барои оромии кишвар кўшише накарда, баръакс вазъиятро бо амалњои хеш муташанниљ гардонд. Дар халќ мегўянд: «Одами дурўяро як бари рўяш сиёњ аст». Имрўз, њарчанд Сайид Ќиёмиддини Ѓозї худро сафед кунад њам, мардуми Тољикистон ба ў заррае боварї надошта, љазои ќонунии ўро талаб мекунанд. Зеро ба гуфтаи худи ў њанўз њам модарон фарзандони дар размгоњ гумкардаи худро мељўянд. Интизоранд, ки онњо рўзе аз дари хонаашон даромада меоянд. Аз ин рў, љинояти содиркардаи Сайид Ќиёмиддини Ѓозї дар назди халќу миллати тољик калон буда, он нобахшиданист.

ситаи ин разилињо худи ўст. Вай аз љумла иќрор шуд, дар як љаласае тасмим гирифта шуда буд, ки бояд то соли 2015 њизби нањзати исломї дар кишвар њизби њоким шавад. Ў њизби дар Тољикистон мамнўи нањзати исломиро “хиёнаткору зараровар” номид ва гуфт: “Бояд ин њарфњоро дигарон њам донанд”. Саид Ќиёмиддини Ѓозї афзуд, ки Эрон мехоњад ЊНИТ-ро дубора фаъол гардонад. “Хољањои ЊНИТ талош доштанд як табадулотро дар интихоботи соли 2020 роњандозї кунанд. Аз он љумла наќшаи табадуллоти давлатии кашидаи онњо, ки њанўз соли 2006 тартиб дода шуда буд, моњи сентябри асоли 2015 бо сардории генерали хоин њољї Њалим Назарзода ташкил намуданд. Вале тири ин хоинони миллат ба њадаф нарасид. Чунки миллати тољик ин хоинону ватанфурўшонро дастгирї накарданд. Худи Муњиддин Кабирї пеш аз саршавии ин амалњои зишт думро хода карду ба назди хољагони хориљии худ гурехта рафт. Боз дар яке аз баромадњои худ дар хориљи кишвар Муњиддин Кабирї мардуми Тољикистонро ба шуљоат даъват кардааст. Шахси беватану тарсую буздил чї гуна метавонад мардумро ба шуљоат даъват намояд, ин хандаовару шармандагист. Дар шабакањои интернетї модару њамсараш ин хоинро мусичаи бегуноњ пиндошта, хоњиш намудаанд, ки барои хизматњои шоистааш гуноњи ўро бахшанд. Саволе

ГУФТАНИ КАБИРЇ

гардидани Њизби нањзати исломї, њатто ба гуфтањои падараш гўш наандохта, аз кишваре, ки дар он ба камол расидааст, фирор кард, имрўзњо бар муќобили давлату миллати худ санг мезанад. Борњо падари Кабирї тариќи расонањои иттилоотї ба фарзанди нохалафаш мурољиат намуда, хостори ба ватан баргаштани ў шуда буд, аммо мурољиаташ њамчун падар ба писараш асар накард. Падари Кабирї аз рафтору кирдори разилонаи фарзандаш њамарўза тариќи садову симо огоњ гардида, аз аъмоли чунин фарзанди ноќобил борњо изњори норозигї кардааст. Тибќи иттилои бархе аз хешовандони наздики Тилло Кабиров (падари Муњиддин Кабирї), ў баъди ба бемории вазнин гирифтор шуданаш гуфтааст, ки сабабгори асосии бемории ў фарзанди хоинаш террорист Муњиддин мебошад... Мањз чунин кирдору рафтори Муњиддин Кабирї ба он боис гардид, ки падараш дар назди хешу аќрабо ва њамдењагон шармсор гардида, дар дами пирї аз азоби

аст, ки агар душман бихоњад љомеаеро аз байн бибарад, нахуст љавононро маѓзшўї мекунад ва љавонони маѓзшуста худ пайи нобудии хонадони худ камар мебанданд. Њамин тариќ, сухани мо ба љавонон ва умуман ба мардуми кишвар ин аст, ки атрофи сиёсати созандаву бунёдкоронаи Пешвои миллат мутањњид гарданд, зиракии сиёсиро аз даст надињанд ва девони “сапед”-у Зањњокони маѓзи сархўрро бо гурзи гарони хештаншиносї сар бикўбанд. Вањдат ва њамбастагии миллати тољик љовидона бод! Адибони шуъбаи хатлонии ИНТ

ба миён меояд, ки барои кадом хизматњои шоиста: миллат бадкорию ватанфурўшї, мазњабфурўшї ва рехтани хуни њазорон тољикону тољикистониён. Оё онњо фикр накарданд, ки писару шавњари онњо њазорон модаронро бефарзанд, занонро бешавњар, тифлонро бепадар намудааст. Мањз хизматњои «шоиста»-и ин хоин буд, ки хайрхоњї ба бадбинї, шафќат ба берањмї, рањмдилї ба сангдилї табдил ёфта, љомеаи моро зери хатар гузошта тањќир, зўроварї, нафрат, даст ба гиребони якдигар задани бародар бо бародар, њамсоя бо њамсоя, миллат ба миллати худ оварда расонд. Хушбахтона, бо дарки масъулияти тарафайни даргир дар ин ихтилоф ва эњсоси ногузири нигањдории якпорчагии марзї ва вањдати миллї дар кишвар Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї ба имзо расида, марњилаи тозаи бунёди њаёти осоишта ва дар амнияти воќеї ќарор додани љомеа шароит фароњам омад. Ин њама тинљиву осоиштагї, ободиву пешравї, гулгулшукуфии кишвар мањз аз хизматњои бузурги Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон сарчашма мегирад. Аз ин рў, мо - миллати тољик дар атрофи ин марди абадќудрат сарљамъ гардида нагузорем, ки душманони давлату миллат ин тинљиву оромии моро халалдор намоянд. Исломиддин Нарсов, мудири шуъбаи маорифи ноњияи Ёвон

фироќи фарзанди хоин ба бемории сактаи ќалбї гирифтор гардида, љони худро ба љонофарин супорид. Муњиддин Кабирї, ки дар љанозаи модараш тариќи онлайнї иштирок карда буд ва ба иштирокдорони намози љаноза тариќи микрофони телефони мобилї изњори хушнудї карда буд, дар ин кор таљрибаи кофї низ дорад, дар љанозаи падараш низ тариќи онлайн иштирок кард. Њатто лоиќи ба њалќи падар рехтани як ќатра об дар дами марг нагардида, аз дидори гарми падар мањрум шуд. Аз ин бармеояд, ки мусибати хоин Кабирї падарашро аз пой афтонду кушт. Ба њамин монанд имрўзњо, чандин тан аз хоинони миллат ба мисли Шарофиддин Гадоеву дигарон аз дидори гарми падару модар мањрум гардида, њатто аз гўшаи тобути падар набардоштаанд. Ин хоинон супориш ва дастури хољагони хеш ва маблаѓи муфтро аз дидори гарми волидайн боло гузошта, охиру оќибат аз онњо рўй гардонидаанд. Мо, устодону омўзгорони МТМУ №14-и шањри бостонии Кўлоб њамчун шањрванди Тољикистон рафтору кирдори чунин ватанфурўшонро мањкум менамоем. Намегузорем, ки дигарбора ин нохалафон насли наврас ва љавонони моро гумроњ созанд. Муњаббат Рањматова, омўзгори МТМУ №14-и шањри Кўлоб

Дар рўзномаи «Хатлон» ба хотири бисёрандешї матолибе низ нашр карда мешаванд, ки идораи рўзнома метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро бар дўш нагирад. Дастнавису суратњо ба муаллифон бозпас гардонида намешаванд. Матолиби муаллифони беруна дар њаљми то 3 сањифа бо њуруфи Times New Roman Tj, андозаи 14, фосилаи байни сатрњо 1,5 ќабул карда мешавад.

Идораи рўзномаи «Хатлон» гўшаи «Мар-њамат ба Хатлон!»-ро бо маќсади таблиѓи имкониятњои соњаи сайёњї, муаррифии мавзеъњои туристї, обњои шифобахш, ёдгорињои таърихїфарњангї ва љалби сайёњони ватанию хориљї ба ин мулки бињиштосо пешнињоди хонандаи гиромии худ мегардонад. БО ЊАМ САЙРИ ХАТЛОН МЕКУНЕМ! Пайдоиши туризм дар мамлакатњои љањон дар миёнањои асри 19, яъне ба давраи мустањкамшавии љамъияти капиталистї дар як ќатор мамлакатњои тараќќикардаи дунё рост меояд. Туризм дар алоќамандї бо дигар тарафњои зиндагии ањолии мамлакатњои љањон инкишоф ёфта, на танњо ба вазъи сиёсї ва иќтисодии онњо, балки ба њолати иќтисодии мамлакатњои алоњида низ таъсири мерасонад. Тољикистон њамчун кишвари рў ба инкишоф ба манбаъњои гуногу-

Ќобили зикр аст, ки соли 2014 аз рўи раддабандии (рейтинги) нашрияи электронии Globe-Spots, Тољикистон аз љињати љаззобият барои сайёњї дар љањон баъди кишвари Малта љойи дуюмро гирифт. Ба андешаи мо, барои боз њам бештар рушду такомул ёфтани соњаи туризм ва мењмонпазирої дар кишвар корњои зерин бояд амалї карда шавад. Имрўз ваќти он расидааст, ки як муассисаи бузурги таълимї вобаста ба соњаи туризм таъсис дода шавад,

ТУРИЗМ ВА ИМКОНИЯТИ РУШДИ ОН ДАР ТОЉИКИСТОН ни мусоидаткунанда ба ташаккул ва рушди имкониятњои иќтисодї ниёз дорад, ки яке аз чунин манбаи муътамад ва устувор туризм мебошад. Дар ин роњ, яъне рушди туризм мебояд шароити мусоид фароњам овард. Аз љумла, рушди инфрасохтори сайёњї, маданият ва маърифати муносиби сайёњии шањрвандон аз талаботи асосии ин самти иќтисодї ба њисоб меравад. Пешвои миллат, ки асосгузори рушди соњаи сайёњї, муаррифгари Тољикистони муосир ба љомеаи љањонї ва љалбкунандаи сайёњони хориљї ба мамлакат ба њисоб мераванд, борњо дар суханронињояшон ба ин соњаи даромадноки кишвар, омода намудани мутахассисон ихтисосманди соња таъкид намуда, иброз доштанд, ки дар марњилаи кунунии тараќќиёти иљтимоии кишвар яке аз самтњои афзалиятноки сиёсати иќтисодї ин тараќќиёти туризми байналмилалї мебошад. Дар ин самт яке аз усулњои муосир ва мувофиќ барои кишварњои рў ба тараќќї, чун Тољикистон, ин ташаккул ва рушди туризми дохилї ба њисоб меравад. Бо ин роњ метавон дар муддати кўтоњ ва сарфаи маблаѓ хадамоти зиёди сайёњї ташкил намуд. Маърифат, маданият ва фарњанги шањрвандонро дар самти хизматрасонии сайёњї баланд гардонид. Аз рўи тањлилњо бармеояд, ки теъдоди сайёњон дар соли 2012-ум 182 њазор нафарро ташкил дода, дар соли 2017 ин нишондод ба 415 њазору 834 нафар расид, ё ин ки 2,58 маротиба афзоиш ёфтааст. Даромади бадастомада дар соли 2012-ум 85 миллион доллари амрикоиро ташкил дод, ки ин нишондод дар соли 2017 ба 208 миллиону 900 њазор доллари амрикої баробар шуд. Њамчунин, “Консепсияи миллии рушди туризм дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2009-2019” ќабул гардид. Дар ин љараён, дар асоси “Консепсияи миллии рушди соњаи сайёњї” Тољикистон бояд то соли 2020 зиёда аз 1 миллион сайёњро дар кишвар ќабул намояд. Њамчунин, бунёди силсилаи мењмонхонањои сатњи баланди байналмилалї дар шањри Душанбе ва ташкили инфрасохтори аввалиндараља дар манотиќи гуногуни мамлакат амалї шуда истодааст, ки дар оянда барои љалби сайёњон мусоидат менамоянд.

то ин ки дар он ихтисосњои гуногуни туризм таълим дода шав-ад. Баъзе ихтисосњои туризм дар муассисањои таълимии кишвар вуљуд дорад, вале агар онњо муттањид мегаштанд, он гоњ дар бисёр корњо боз њам муваффаќ мегаштем; - Масъалаи дигар, ин мављудияти хатсайрњои њавої ба Тољикистон ва нархи баланди он мебошад. Аз ин сабаб, агар дар байни Тољикистону баъзе шањрњои Аврупо, Амрико, Африќо, Австралия, Хитой, Япония, умуман байни Тољикистону кишварњои мутараќќї хатсайрњои њавоии мустаќим вуљуд медоштанд, он гоњ сафарњои туристї ба кишварамон боз њам зиёдтар мешавад; -Саёњатњои экскурсионї барои наврасони боѓча, барои мактаббачагон, барои донишљўён тавассути автобусњо ба пойтахти кишвар ва ба баъзе маконњои фарњангиву таърихї, аз љониби ширкатњои туристї ё ин ки аз љониби муассисањои таълимї ташкил карда шавад. Ин барои баланд бардоштани сатњи худшиносию маънавиёти наврасону љавонон воситаи хубе мебошад. Мутаассифона, ин чиз дар ягон муассисаи таълимї ба назар намерасад, ё ин ки ширкатњои туристии дар Тољикистон мављудбуда дорои автобус ё мошинњои махсуси барои саёњат дар назар дошташуда нестанд, ки ин масъала њалли худро талаб менамояд; - Дар назди њар як мењмонхонаву муассисањои истироњатї, фароѓатии сайёњї нуќтањои фурўши молу мањсулоти њунарњои дастии мардумї ва миллї барои њадя (сувенир) бояд таъсис дода шаванд; - Байни донишљўёни риштаи туризм ва мењмоннавозии муассисањои таълимии кишвар оид ба тайёр кардани хатсайрњои сайёњї ва дигар намудњои фаъолияту машѓулияти сайёњї озмунњо ташкил карда шаванд. Бо боварии комил гуфта метавонем, ки дар њолати диќќат додан ба масъалањои номбаршуда, банаќшагирии онњо дар барномањои кории давлатї ва амалисозии ин њадафњо дар оянда Тољикистонро дар арсаи байналхалќї маъруфу машњур месозад. Ёќубљон Назиров, устоди коллељи махсусгардонидашудаи шањри Бохтар

САНЉИШ КАМБУДИЊОИ ЉОЙДОШТАРО ОШКОР КАРД Њангоми санљиш аз тарафи Раёсати Агентии назорати давлатии молиявї ва мубориза бо коррупсияи Љумњурии Тољикистон дар вилояти Хатлон дар муассисањои тандурустии ноњияи Абдурањмони Љомї маълум карда шуд, ки шумораи шањрвандони аз муоинаи тиббигузашта 3 њазору 16 нафарро ташкил медињад ва маблаѓи муоинаи тиббї ба беш аз 16 миллиону 70 њазор сомонї баробар аст, аммо ба буљет ин маблаѓ ворид нашуда, зарари молиявї расонидаанд. Инчунин, зимни бањисобгирии баќияи картаи тиббии кўдак дар 54 муассисаи тањсилоти миёнаи умумї, муассисаи тањсилоти ибтидої ва 6 муассисаи томактабии ноњияи Абдурањмони Љомї ба миќдори 4 њазору 749 адад бланкањои ќалбакии тиббии кўдак ба маблаѓи умумии беш аз 19 миллиону 4 њазор сомониро ошкор намудаанд. Дар маљмўъ, зимни санљиши молиявї маблаѓи умумии зарар, ки 36 миллиону 6 њазору 549 сомониро ташкил медињад, ошкор гардида, аз ин маблаѓ дар рафти санљиш 24 миллиону 3 њазор сомониаш ба буљаи давлат барќарор карда шудааст. Моњи апрели соли 2018 нисбати духтури Маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии ноњияи Абдурањмони Љомї бо моддаи 245 ќисми 2 Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон парвандаи љиноятї оѓоз карда шудааст. Далер ШАРИФОВ эътибор надорад Шањодатномаи гумшудаи №405578 дар бораи хатми синфи 11, ки онро соли 2017 МТМУ № 6-и шањри Левакант ба Ќосимова Мењрубон Мањмадаминовна додааст, эътибор надорад.

РЎЗНОМА ДАР ВАЗОРАТИ ФАРЊАНГИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТАЊТИ РАЌАМИ 0013/ рз АЗ 23 ИЮЛИ СОЛИ 2015 АЗ НАВ БА ЌАЙД ГИРИФТА ШУДААСТ.

Навбатдор: Носирљон МАЪМУРЗОДА

Тарроњ: Зафарљон Азизов

Рўзнома дар чопхонаи ЉСК «Матбааи Ќўрѓонтеппа»-и вилояти Хатлон ба табъ расидааст. Ба чопаш 20.06.2018 иљозат дода шуд. Адади нашр: 8600 нусха. Нишонии мо: шањри Бохтар, кўчаи Логинов - 12. Тел: сармуњаррир: 2-88-17, муовини сармуњаррир: 2-47-14, котибот: 2-89-16 Индекси обуна 68896

Шумораи 24  
Шумораи 24  
Advertisement