Leeuwarder Seniorenkrant 14

Ext

r

OPL a hoge 64. AGE! 0

WINTER 2021 | EDITIE 14

00

HARM WIERSMA:

‘LEEUWARDEN WAS ALTIJD MIJN THUISBASIS’

OPINIE

ZORG

LEEUWARDEN

CAMBUURSPECIAL

KERST

02

SENIORENkrant

Laatste kans!

4-kamer appartement in Huis aan de Haven Het is nu of nooit. Uw eigen ruime en luxe appartement met 3 slaapkamers in Huis aan de Haven, met prachtig uitzicht over het van Harinxmakanaal. Een eigen plek voor de boot is zo geregeld en in 10 minuten fietst u naar de stad. Of naar het pittoreske Grou.

Liever thuis? Door de vouwpui voelt het elke dag, alsof u buiten zit.

Kijk vandaag nog op huisaandehavenleeuwarden.nl of maak een afspraak met Makelaardij Hoekstra. We vertellen u graag meer.

Makelaardij Hoekstra 058-2337382 | makelaardijhoekstra.nl

SENIORENkrant

03

IN DE SCHEMER VAN HET CAMBUURPLEIN

05

Helaas moest ik het warme arbeidersgezin van de familie Sprietsma uit de Trompstraat achter mij laten. De vrouw des huizes kreeg steeds meer last van reumatiek en een extra gast in huis was teveel. Iedere dag hing ze aan twee touwuiteinden boven de deurpost om met een vertrokken gezicht haar oefeningen te doen.

18

"Een val heeft meestal veel gevolgen" Veel ouderen zijn na een val zowel fysiek als mentaal in een slechtere conditie dan ervoor en dat heeft gevolgen voor hun zelfstandigheid.

Het is dan ook belangrijk om een val te voorkomen.

‘Leeuwarden was altijd mijn thuisbasis’ Harm Wiersma (68) is een wereldberoemd dammer, geboren en getogen in Leeuwarden. “Een echte Liwwadder”.

Hij reisde de hele wereld over, woonde een paar jaar in Haarlem, maar bleef Leeuwarden altijd als zijn thuisbasis beschouwen.

21

KERSTVERHAAL

09 Johan Groote: Cambuurman, maar vooral voetballiefhebber Oud-Cambuurspeler Johan Groote is een bekend gezicht in Leeuwarden. Je ziet hem vooral op plekken waar gevoetbald wordt, altijd in een sportoutfit.

Als kind was hij goed in veel sporten, maar zijn vader zei: Johan, dat kunnen we niet allemaal betalen. Hij koos voor het voetbal. “Mijn vader kon zelf goed voetballen, maar moest door tuberculose al op zijn 28e stoppen. De carrière die ik heb gehad was ook zijn droom.”

De dagen worden korter, overal schijnen lichtjes. Alles lijkt gezellig in december, maar dat is niet zo achter iedere voordeur. En hoe gaan we daar mee om? Ieder huisje heeft zijn kruisje, zo ook dat van Johanna.

EN VERDER....

Energieambassadeur voor senioren 07 De Martina’s in het Odensehuis Gerard Smit 08 PATYNA: fijn wonen, welbevinden en goede zorg 10 Het Andere Wonen Leeuwarden 10 Opinie: De falende overheid 11 Special SC Cambuur - SC Heerenveen 12 De buurtkamer in Bilgaard is er voor iedereen 16 Senioren laten veel geld liggen 17 Corona of niet: LOS gaat door!

17 Recept: Kersttoetje met wentelteefjes van suikerbrood 20 Puzzels 22 De wereld van Koesma 23 Op zoek naar het licht 25 Fries Scheepvaart Museum 27 Thuiszorg Het Friese Land 29 Oplossingen puzzels 30 Prijswinnaar puzzel vorige keer 30

13

Beste lezers, Wat mooi dat jullie de Leeuwarder Seniorenkrant weer hebben weten te vinden. Dit is alweer de veertiende editie. Een mooi dik kerstnummer met bijzondere interviews én een Cambuurspecial.

Zondag 19 december is namelijk dé wedstrijd van het jaar: Cambuur-Heerenveen. Daar besteden we uitgebreid aandacht aan. Oscar Zijlstra en Johan Groote vertellen over hun tijd bij Cambuur.

Gastcolumniste Nynke van der Zee beschrijft trainer Henk de Jong op een bijzonder treffende wijze en we laten een fan van beide clubs aan het woord. Lezen zou ik zeggen!

Voor de niet-voetballiefhebbers is er een mooi interview met zesvoudig wereldkampioen dammen Harm Wiersma uit Leeuwarden. Op dit moment is hij mantelzorger voor zijn moeder van bijna 100.

Ritsko maakte een reportage over De Martina’s, de band van het Odensehuis Gerard Smit.

Een inloophuis voor mensen met dementie, mantelzorgers en hun familie.

Verder in deze krant een artikel over de buurtkamer van Bilgaard en over de speciale Energieambassadeur voor senioren van de gemeente Leeuwarden. Ook hebben we een informatief stuk over valpreventie.

Nog een paar weken en dan is het Kerst. Jeltsje schreef een toepasselijk kerstverhaal, we hebben een recept voor een kersttoetje met wentelteefjes van suikerbrood en een welgemeende kerstwens van alle redactieleden.

Ik wens een ieder veel leesplezier en hele fijne feestdagen!

Doede Vellema PS: Omdat het in deze zware tijden fijn is om iets weg te geven, stellen we 5x 2 kaarten beschikbaar voor het prachtige optreden van het Concertkamerorkest in Stadsschouwburg de Harmonie op 7 januari 2022. Je leest vanaf 12 december op onze website en Facebookpagina alles over deze actie.

Colofon Uitgever Eindredactie Foto's Oplage Druk Verspreiding Advertenties Website E-mailadres Facebook Disclaimer

Devea - www.devea.nl Boukje Wiersma, Meraki Tekst & Zo Simon van der Woude 64.000 Mediahuis Noord Grafisch Bedrijf Ingestoken in de huis aan huis plus 3.000 exemplaren op meer dan 50 distributiepunten in de gemeente Leeuwarden Doede Vellema | 06 15 37 22 55 | info@seniorenkrant.nl www.seniorenkrant.nl info@seniorenkrant.nl www.facebook.com/LeeuwarderSeniorenkrant Ondanks alle zorg die aan deze uitgave is besteed blijven vergissingen mogelijk. Wij kunnen daar echter geen aansprakelijkheid voor aanvaarden.

Auteursrecht voorbehouden. ©2021

04

SENIORENkrant

SENIORENkrant | LEEUWARDEN

05

De moeder van Ritsko van Vliet overleed toen hij twee jaar was. Door het artiestenleven van zijn vader verbleef hij tijdens zijn jeugd bij meer dan tien pleeggezinnen in Leeuwarden. In persoonlijke verhalen vertelt Ritsko over zijn jeugdervaringen en de buurten waar hij toen woonde. Dit keer deel zes.

De eerste vijf delen kun je teruglezen op www.seniorenkrant.nl

Helaas moest ik het warme arbeidersgezin van de familie Sprietsma uit de Trompstraat achter mij laten. De vrouw des huizes kreeg steeds meer last van reumatiek en een extra gast in huis was teveel.

Iedere dag hing ze aan twee touwuiteinden boven de deurpost om met een vertrokken gezicht haar oefeningen te doen.

Het Cambuurplein met helemaal rechts nummer 36-1 waar Ritsko in 1969 woonde.

Tekst: Ritsko van Vliet | Foto Cambuurplein: Beeldarchief Historisch Centrum Leeuwarden

IN DE SCHEMER VAN HET CAMBUURPLEIN EEN KOSTGANGER

overkant Eekhof’s ijs- en snackbar,

kreeg ik wensenlijstjes van leeftijds-

had mijn uitdaging gevonden. Een

Cambuurplein 36-1 werd mijn vol-

die pal tegen de achterkant van de

genoten die royaler wilden leven. De

jaar later won ik in Bolsward mijn

gende adres. Deze moderne wonin-

hoofdtribune van het Cambuursta-

parachutejackjes waren in de mode

eerste DJ-wedstrijd en kreeg ik een

gen uit 1960 stonden in schril

dion aanstond. Een ontmoetingsplek

en ik leverde deze op maat en in de

contract bij DJ-management BEMA.

contrast met de bouw waar ik op

voor Cambuurfans en buurtbewoners

juiste kleur. Bij C&A dook ik met vier

uitkeek, de oude afgetakelde huizen

waar het iedere avond druk was. Het

flinterdunne kledingstukken op een

ONHANDELBARE TIENER

van de Linnaeus- en Marathonstraat.

verwonderde mij altijd dat zij daar

hangertje het pashokje in om er ver-

Ondertussen had ik het druk met

Ik was ingetrokken bij Jos Eekhof

uren werkten, maar de frituurlucht

volgens eentje terug te hangen.

het activeren van mijn mannelijke

en zijn vrouw. Zij bestierden aan de

nauwelijks mee naar huis namen.

“IK WAS EEN PUBER DIE DACHT DAT HIJ VOLWASSEN WAS EN ZO BEHANDELD WILDE WORDEN, MAAR ZICH NIET ZO GEDROEG”.

hormonen. Stoer wachtte ik iedere

Ik miste het gezellige gezinsleven

EEN ECHT PODIUM

dag bij de klok van de Bleeklaan op

van mijn vorige woonplek. Jos en

Ons schimmige vriendengroepje

een meisje uit Assen. Amanda was

zijn vrouw waren als jong geliefden

ging overdag braaf naar het PMT, het

als onhandelbare tiener uit huis

vooral met hun eigen relatie bezig.

Protestants Militair Tehuis, op de

geplaatst en zat een klas hoger bij

Ik voelde mij een kostganger en mis-

Voorstreek. Dat was het goedkoopste

mij op de Christelijke ULO Groen van

schien was ik dat ook wel.

biljartadres van Leeuwarden, waar

Prinsterer. Ze was heel anders dan

een glas cola met een gevulde koek

de gereformeerde meisjes in mijn

ZONDER AF TE REKENEN

vijftig cent kostte. In de avond lie-

klas. Geen plooijurk, maar een wol-

Ik was weinig thuis en trok steeds

pen we tweehonderd meter verder

len rokje dat waarschijnlijk te heet

meer naar het schemerige leven van

naar jongerencentrum De Stins. Daar

gewassen was. Daarboven een strak

de koffiebars en de jongerencentra. Ik

werkte iemand die mij een duw in de

truitje waarbij je niet hoefde te raden

was een puber die dacht dat hij vol-

juiste richting gaf. Mijn ‘redder’ was

wat daar allemaal in zat. Met haar

wassen was en zo behandeld wilde

jongerenwerker Harry Wiersma. Hij

lange donkerblonde haar leek ze op

worden, maar zich niet zo gedroeg.

zag mij bezig in de film WIJ * die met

Françoise Hardy. Haar poster had

Regelmatig kwam ik te laat thuis.

'ongrijpbare jongeren' uit De Stins

als enige mijn laatste drie verhui-

Toen er voor de zoveelste keer een

werd opgenomen. Harry stimuleerde

zingen overleeft. Op een dag kwam

lang huisarrest dreigde, schaafde ik

mij om mijn creativiteit op een posi-

Amanda niet meer bij de klok. Ging

mijn hand tot bloedens toe langs een

tieve manier te ontwikkelen. Hij zag

ze weer terug naar Assen? Of moest

muur om een vechtpartij te simule-

mij staan, had aandacht voor me en

ze toch naar het tehuis waar ze zo

ren. Het hielp; mijn hand werd met

motiveerde me om een echt podium

bang voor was? Wekenlang draaide

zorg verbonden en het volgende

te zoeken. Hij bracht mij op een idee.

ik iedere dag Window of my Eyes van

weekend mocht ik na het tonen van

Met twee vrienden schreef ik mij een

Cuby & The Blizzards. Ik had die 45

gemaakt huiswerk toch de deur uit.

paar maanden later in voor een DJ-

toerenplaat van haar te leen. Na twee

De vele stapavonden leidden tot erger

wedstrijd in Vat ’69. Een discotheek

maanden ruilde ik deze single voor

bedrog. Ik gebruikte de goocheltech-

waar we vanwege onze leeftijd nog

Too Busy Thinking About My Baby

nieken afleiden en palmeren, die ik

niet naar binnen mochten. In het luxe

van Marvin Gaye. ■

al jong leerde van mijn vader, om

toilet nam ik de briefjes met aankon-

boodschappen op bestelling te doen.

digingen zenuwachtig door. Ondanks

Maar dan zonder af te rekenen. Bij

de nodige fouten werd ik vijfde van-

koffiebar 172 in de Grote Hoogstraat

wege mijn uitstraling en teksten. Ik

* Met de zoekwoorden WIJ en De Stins is deze film op Vimeo te vinden.

22 12 06

PUZZELS | SENIORENkrant

MUUR ISOLATIE

VLOER ISOLATIE

DAK ISOLATIE

SPECIALIST IN WONINGISOLATIE - Bespaart veel energie!

- Draagt bij tot een schoner milieu!

- Verhoogt het comfort!

- Verlaagt de energielasten!

- Zakelijk en particulier!

WWW.KOSTONNOORD.NL Laat u kosteloos informeren door een van onze adviseurs.

Koston Noord BV Rijksstraatweg 7 8814 JV Zweins Telefoon: 0517-767030 E-mail: info@kostonnoord.nl Website: www.kostonnoord.nl Informeer naar de subsidiemogelijkheden!

SENIORENkrant | DUURZAAMHEID 07

Energieambassadeur voor senioren HULP BIJ VRAGEN OVER HET VERDUURZAMEN VAN JE KOOPWONING VERZILVERLENING Voor senioren met een koopwoning die geen of niet voldoende geld hebben om hun huis te verduurzamen, heeft de gemeente Leeuwarden een oplossing: de verzilverlening. Klaas: “Bij de verzilverlening wordt gekeken naar de overwaarde van de woning. De lening gaat tot 80% van de WOZ-waarde van de woning. De overwaarde kun je gebruiken om te investeren in je woning. De rente wordt jaarlijks bij de restschuld van de woning opgeteld. De lening wordt afgelost aan het einde van de looptijd, bij verkoop van de woning of bij overlijden van de langstlevende schuldenaar.” De gemeente is trouwens niet de enige met een regeling voor senioren, ook banken hebben die, maar: “De

Douwe de Vries en Klaas Hofman (r.)

regels bij de gemeente zijn vaak net iets ruimer dan die de banken hante-

Het zal niemand zijn ontgaan dat de energieprijzen, zoals die van gas, de laatste

ren. Het is laagdrempeliger.”

tijd enorm stijgen. Het verduurzamen van je koopwoning kan een manier zijn om

REGIE

de kosten te verminderen. Veel ouderen willen wel, maar worstelen met de vraag

Een afspraak maken met de Energie-

hoe ze dat moeten doen. De gemeente Leeuwarden heeft daarom sinds kort een Energieambassadeur voor senioren: Douwe de Vries.

ambassadeur senioren is een laagdrempelige en vrijblijvende manier om informatie op te doen over de mogelijkheden. Binnenkort worden er in dbieb inloopspreekuren georganiseerd

De gemeente Leeuwarden maakt

stijgende energieprijzen moeite

je energierekening en zorgen voor

waar senioren naartoe kunnen met

sinds zes jaar gebruik van Ener-

om de rekeningen te betalen. Als

meer wooncomfort, zoals tocht-

hun vragen. Het pleidooi van Douwe is

giecoaches die minima helpen

je moet rondkomen van je AOW en

strips, led-lampen en radiatorfolie.

duidelijk: “Doe wat je kunt doen. Neem

met het verduurzamen van hun

je wilt je woning verduurzamen,

"Dit kan leiden tot een kostenbespa-

zelf de regie in handen.” ■

woning. Eén van hen is Klaas Hof-

dan kan dat financieel gezien een

ring van 10 tot 20%. Bij aanpassingen

man. Behalve Energiecoaches zijn

behoorlijke uitdaging zijn.”

aan de woning, zoals dubbel glas en

Voor meer informatie of contact:

vloer- en/of dakisolatie kan dat nog

https://energieloketleeuwarden.nl/

hoger worden", weet Klaas.

gratis-energiecoach-aan-huis/

er ook Energieambassadeurs: zij ondersteunen de coaches in de wij-

MEER COMFORT EN

ken. Eén van hen is Douwe de Vries

MINDER ONGELUKKEN

(68). Douwe heeft een achtergrond

Senioren willen wel verduurzamen,

in techniek en was tot zijn pensi-

maar weten vaak niet hóe, geeft

oen directeur vastgoed van MCL en

Douwe aan. Daarom werd besloten

Noorderbreedte. Onderwerpen als

hem tot Energieambassadeur seni-

energie en verduurzaming stonden

oren te benoemen. Verduurzamen

bij die zorginstellingen hoog op de

betekent overigens niet alleen de

agenda.

woning zo kostenbesparend mogelijk maken, maar ook levensloopbe-

Douwe en Klaas raakten in gesprek

stendig. Een traplift. Geen drempels.

over energiearmoede onder seni-

Een badkamer en slaapkamer op de

oren: “Senioren met een eigen

begane grond. Maar ook: zit er een

woning dreigen een vergeten groep

supermarkt, arts en apotheek in de

te worden”, vertelt Douwe. “Men

buurt. “Vergeet niet dat het verduur-

denkt dat deze groep ‘binnen’ is

zamen van je woning zorgt voor

qua financiën, maar dat is lang niet

meer comfort in huis en in de toe-

altijd het geval. Volgens het CBS is

komst ongelukken kan voorkomen,

er bij 20% van de senioren met een

waardoor je langer en fijner in je

eigen woning sprake van armoede.

woning kan blijven wonen”, vertelt

Ouderen wonen in slecht geïso-

Douwe. Overigens kun je met kleine

leerde woningen en krijgen door

aanpassingen ook geld besparen op

Aanpassen of verkassen?

Een belangrijke vraag voor senioren is: aanpassen of verkassen?

Soms blijkt dat verkassen beter is dan verduurzamen, al is verhuizen tegenwoordig niet meer zo gemakkelijk. Er zijn immers steeds minder verzorgingstehuizen. En zo zijn er nog tal van andere vragen die leven onder deze doelgroep: • Waarom zou ik nog investeren in mijn woning?

• Wat kan ik doen aan het klimaat?

• Ik wil de aarde beter achterlaten, wat kan ik doen?

• Mijn woning energiezuinig maken is toch veel te duur?

• Ik wil een traplift, maar kan ik dat betalen?

• Kan ik in mijn eigen wijk blijven wonen nu ik steeds moeilijker ter been ben?

• Kan ik nog lenen gezien mijn leeftijd?

• Ik wil verhuizen, maar waar kan ik heen?

08 REDACTIE | SENIORENkrant Iedere week spelen De Martina’s liedjes uit de jaren zestig in het Odensehuis Gerard Smit in Leeuwarden. Dit is een inloophuis voor mensen met (beginnende) alzheimer en hun mantelzorgers. De band is vernoemd naar de oprichtster van dit Odensehuis, Martine Adema. Zij hoorde dat een paar bezoekers, waaronder Max Triebert (82), graag weer muziek wilden maken. Martine koppelde twee oud-muzikanten aan huisdiskjockey Cees Jolmers, die ook keyboard speelt. Cees vroeg een paar van zijn muzikale vrienden om mee te doen en de band was een feit. Een optreden van De Martina’s is niet alleen een mooi moment voor de muzikanten, maar ook voor de bezoekers van het inloophuis.

Ze zingen mee en wagen zich soms zelfs aan een dansje. Onze redacteur nam een kijkje en deed enthousiast mee.

Johan merkt op dat de muzikale voorstellingen er niet alleen voor het plezier zijn, maar ook een hele duidelijke andere functie hebben.

“Door weer muziek te maken verdwijnt de ziekte naar de achtergrond. Sterker nog, de progressie van Alzheimer wordt afgeremd.

Toch moesten we helaas afscheid nemen van onze andere muzikant.

Hij werd zo slecht dat hij is opgenomen in Nieuw Mellens. Spelen zit er voor hem niet meer in. Maar hij heeft nog een prachtig jaar bij ons gehad.”

GOUDEN MOMENTEN Cees (keyboard) en Johan (gitaar en zang) doen dit project geheel Tekst en foto: Ritsko van Vliet.

Vooraan zittend Johan Juckers (links) en Max Triebert. Achter hen bij de piano, Cees Jolmers.

“ALSOF WE HEM UIT EEN WINTERSLAAP HAALDEN”

vrijwillig. Gerrit en Matty van der Meer (accordeon) en Piet Langius (basgitaar) maken De Martina’s compleet. Vol overgave spelen zij bijna de platen uit het systeemplafond. Ik ben er getuige van dat Johan en Max samen met veel plezier La Bamba spelen, terwijl zij elkaar op de gitaar met een korte

Cees Jolmers (73) kon eigenlijk niet

Cees is ook enorm blij dat dit muzi-

Una Paloma Blanca met tussen-

solo afwisselen. Aan het eind van

geloven dat muzikant Max Triebert,

kale experiment zo geslaagd is.

door een Indisch liedje van Max.

het optreden sluiten alle Martina’s

die dementie heeft, het spelen weer

“Ik hoop dat er meer muzikanten

Allemaal heel geschikt voor deze

de muzikale ochtend af met een

zo gemakkelijk oppakte. “Het is

met dementie mee willen doen.

doelgroep. De teksten staan afge-

lunch, samen met de andere bezoe-

opmerkelijk hoe Max opleeft bij de

Elk optreden is een feestje en het

drukt in boekjes die we uitdelen,

kers. Cees fluistert me nog even

repetities en de optredens. Het was

applaus geeft iedereen een voldaan

zodat iedereen uit volle borst kan

toe: “Gouden momenten zijn dit.

alsof we hem uit een winterslaap

gevoel. Dat gunnen we andere oud-

meezingen.”

Die neemt niemand ons af!” ■

haalden. Vraag hem niet wat hij gis-

muzikanten ook. Meld je maar aan!”

teren heeft beleefd, dat is hij vaak kwijt. Maar alle liedjes uit zijn car-

“We zijn zelfs gaan toeren en dus te

rière van vijftig jaar geleden speelt

boeken,” zegt Johan met een vette

hij zo mee. Geen noot en woord

knipoog. “We hebben al optredens

verkeerd.” Max vult met pretoogjes

verzorgd in andere Friese Odense-

aan: “Ik ga iedere keer terug in de

huizen en hier in Leeuwarden bij

tijd. Dat is fantastisch. Ik had gewel-

Nieuw Mellens en het Vissershuis.

dige jaren in Duitsland. Het was de

Er komen steeds nieuwe aanvra-

opkomst van de Indorock. De dames

gen bij.” Max vindt dat best span-

in de zaal genoten niet alleen van

nend. “Maar ik neem mijn vriendin

de muziek.”

altijd mee. Anders doe ik het niet.

Het Odensehuis Gerard Smit Het Odensehuis Gerard Smit op het Noordvliet in Leeuwarden is een inloophuis voor mensen met dementie, mantelzorgers en hun familieen vriendenkring. Er is ruimte voor ontmoeting, ondersteuning, activiteiten en advies. Het biedt de bezoekers een stem en een veilige plek naast hun eigen woonomgeving. Mantelzorgers kunnen informatie krijgen over het ziektebeeld en hoe daar het beste mee om te gaan.

Inmiddels zijn er in Friesland zes Odensehuizen.

We noemen haar onze tourmanager.

ELK OPTREDEN EEN FEESTJE

Zij zorgt dat ik er kom, mijn gitaar

Toen Johan Juckers (74), bekend

bij mij heb en me rustig kan voor-

van de folkband Irish Stew, voor

bereiden. Heel vertrouwd.”

de eerste keer met De Martina’s speelde, was hij gelijk verkocht. “Ik

IEDEREEN KAN MEEZINGEN

had kippenvel van boven tot onder.

Niemand twijfelt eraan dat er nog

Die matte gezichten gingen ineens

de nodige boekingen zullen binnen-

stralen toen we begonnen te spelen.

komen. “We hebben inmiddels een

Er zaten maar vijftien bezoekers in

passend repertoire opgebouwd”,

de ruimte, maar zo voelde het niet.“

zegt Cees. “Zoals Bye bye love en

Voor mensen met dementie is het belangrijk om zo lang mogelijk een sociaal leven te houden met activiteiten die er toe doen. Het Odensehuis wil maatwerk aanbieden, omdat iedere bezoeker een eigen belangstelling en achtergrond heeft. De oprichting van De Martina’s is daar een voorbeeld van. Net als iemand meenemen naar een theatervoorstelling of een schilderles. Daarvoor zijn meer vrijwilligers nodig. Belangstellenden kunnen zich melden bij het Odensehuis op maandag t/m vrijdag tussen 10.00 en 15.00 uur.

Bellen kan ook via 06 42996645.

SENIORENkrant | INTERVIEW

09

Foto: Simon van der Woude

‘LEEUWARDEN WAS ALTIJD MIJN THUISBASIS’ Harm Wiersma (68) is een wereldberoemd dammer, geboren en getogen in Leeuwarden. “Een echte Liwwadder”. Hij reisde de hele wereld over, woonde een paar jaar in Haarlem, maar bleef Leeuwarden altijd als zijn thuisbasis beschouwen.

je opponent”, verklaart hij de aantrekkingskracht van zijn ‘hobby’, zoals hij het dammen consequent blijft noemen. “Dammen komt vooral aan op onderscheidend vermogen en analytisch denken.”

KARATE EN AIKIDO Het dammen bracht hem over de hele wereld. “Ik ben wel honderd keer in Oost-Europa geweest, denk ik.”

Zijn tweede vrouw is geboren in Rusland. Omdat hij door het dammen weinig fysiek bezig was, begon hij met karate. “Karate is een gedisciplineerde sport waar een goede conditie voor nodig is. Je moet goed kunnen ontwijken, incasseren en initiatief nemen.”

Later stapte hij over op aikido. “Dat was minder een contactsport. Veel conditietraining ook, anders hield je het niet vol.” Na een ongeluk durfde hij niet meer.

“In een hotel gleed ik uit in de badkamer, met een schedelbasisfractuur tot gevolg. Daarna durfde ik geen koprol meer te maken, iets wat je veel doet

We hebben afgesproken in de woning van zijn

veel goedkoper.” Het avontuur lonkte. “Op mijn

moeder, die 97 is. Hij is mantelzorger/zorgverlener.

zestiende liftte ik naar Parijs.”

Terwijl hij koffie inschenkt vraagt hij of ze een

bij aikido.”

Inmiddels is Harm Wiersma met pensioen, al is

koekje wil. “Ik weet precies welke ze mag hebben.”

INDRUKWEKKENDE ERELIJST

hij drukker dan ooit. Hij begeleid nog steeds ande-

Harm groeide op in een samengesteld gezin. Vader

Harm ging via de mavo naar de havo, waar hij

ren op het gebied van dammen en onlangs gaf hij

en moeder waren allebei al een keer getrouwd

bij Ritsko van Vliet, redacteur van deze krant, in

damles op een school. En hij is dus mantelzorger.

geweest. Uit hun tweede huwelijk kwamen Harm

de klas zat. “Op mijn zeventiende ging ik aan de

“Ik ben zo’n tachtig tot honderd uur in de week

en zijn tweelingzus voort. Ze werden geboren in

Rijksuniversiteit Groningen wiskunde studeren,

bezig”, schat hij.

een huis aan de IJsbaanstraat, “vlakbij de Prin-

bedoeld om daarmee de lerarenopleiding wiskunde

sentuin, waar nu dat bejaardencomplex staat”.

te halen.” Vanwege het dammen stopte hij met

FRYSLÂN BOPPE

Harms vader was koopman, hij ging bij boeren en

zijn studie. “Dammen was toen al mijn beroep. Ik

Ondanks het vele reizen blijven Friesland en

ondernemers langs met huishoudelijke producten.

maakte boeken, schreef voor de krant, ik had een

Leeuwarden voor hem een aantrekkelijke woon-

Eind jaren vijftig van de vorige eeuw werden de

vaste column.” Wiersma zou 39 jaar voor De Tele-

en verblijfplaats. Hij maakt zich zorgen over het

woningen afgebroken en de straat verdween. Het

graaf over dammen schrijven. Ook begeleidde hij

midden- en kleinbedrijf in de stad. “Ik ben in feite

gezin verhuisde naar de Verstolkstraat, in de wijk

andere dammers in hun spel. Hij was ruim twintig

zelf ook ondernemer. De middenstander heeft het

Achter de Hoven. “Ik heb daar een heel leuke tijd

jaar trainer-coach van de Koninklijke Nederlandse

momenteel zwaar, terwijl juist die kleine winkel-

gehad. Het was een echte volksbuurt. Op de hoek

Dambond.

tjes de stad zoveel sfeer geven. Kijk maar naar de

W

zat kruidenier Zelle, familie van onze bekende

Kleine Kerkstraat en de Oosterstraat.”

Mata Hari. Die kruidenier had een broer, dominee

Zijn erelijst is lang en indrukwekkend. Wiersma

Zelle. Die zag ik regelmatig lopen, al wist ik toen

was acht keer Fries kampioen en Nederlands kam-

Dan is het tijd voor de lunch van zijn moeder. “Gries-

nog niet wie hij was. Hij liep altijd heel opvallend,

pioen, één keer Europees kampioen en zes keer

meelpudding en een ei. Dat vindt ze het lekkerst.” ■

met aan zijn voeten grote, zwarte schoenen. Dan

wereldkampioen. Hij staat nog steeds op de we-

ging hij op bezoek bij zijn moeder die in de Gysbert

reldranglijst bij de eerste tien van ’s werelds beste

Japicxstraat woonde.”

dammers en is in het bezit van de titels Internationaal Grootmeester en Nationaal Grootmeester. Ook

RUSLAND

is hij houder van het wereldrecord damsimultaan.

Zijn jeugd stond in het teken van twee passies:

“Je bent als het ware de maarschalk van je leger. Je

voetballen en dammen. In de buurt van de Ver-

moet zodanig manoeuvreren dat je beter bent dan

stolkstraat zat de Van Sytzamaschool, “ook al af-

gebroken”, met een pleintje. “Op dat pleintje waren we altijd aan het voetballen. Ik vergat regelmatig

mijn jas. Dan had ik het warm en trok ik die uit.

Jacob, de oudste broer van Foeke Booy (voormalig profvoetballer en nu technisch manager bij Cambuur, red.) was er ook altijd bij. Hij had rood haar,

weet ik nog. Die wilde je in je team hebben want hij

kon heel hard schieten.” Op zijn tiende werd Harm lid van Blauw Wit ’34. Hij speelde linksbuiten.

Toen hij negen was begon hij met dammen. “Mijn vader was een damliefhebber.” Binnen no time versloeg hij zijn vader en de senioren van de damclub waar hij lid van werd. “Dammen was

toen nog niet zo populair onder de jeugd.” Op zijn dertiende werd hij, op grond van de resultaten

in het NK senioren, afgevaardigd voor het eerste

daminterland tegen de voormalige Sovjet Unie in Moskou. Het was ten tijde van de Koude Oorlog.

“Roebels kocht ik op de zwarte markt, dat was

“DAMMEN KOMT VOORAL AAN OP ONDERSCHEIDEND VERMOGEN EN ANALYTISCH DENKEN”

10

ZORG | SENIORENkrant

PATYNA: FIJN WONEN, WELBEVINDEN EN GOEDE ZORG Woont u in Leeuwarden of omgeving?

En bent u op zoek naar deskundige zorg en hulp bij u thuis? De thuiszorgmedewerkers van team Leeuwarden staan voor u klaar!

PS de foto's zijn gemaakt voor coronatijd.

Thuiszorg Patyna werkt met kleine

delen. Want samen maken we een

wijkteams. De teams zijn zelf-

thuis. We dogge it mei elkoar!

organiserend en worden onder-

Sophia Bruining | Wijkverpleegkundige E. sophia.bruining@patyna.nl | T. 06 57872989

steund door het wijkserviceteam.

Heeft u vragen of bent u zoek naar

Het wijkserviceteam zorgt voor

een passende oplossing, dan den-

de communicatie richting mede-

ken wij graag met u mee. Neem ge-

werkers, cliënten en hun familie.

rust contact met ons op

Bij Patyna staan we voor fijn wo-

Thuiszorg Patyna Team Leeuwarden

nen, welbevinden en goede zorg

tel. 0515 - 72 97 60.

Naast Leeuwarden leveren we ook thuiszorg in: • Goutum

• Wirdum

voor onze cliënten. Centraal in ons

• Techum

• Swichum

werken staat de unieke mens. Met

• Deinum

• Idaard

onze waarden aandacht, verbinding

• Marsum

• Eagum

en vertrouwen zijn we verankerd

• Blessum

• Warten

in de gemeenschappen waar we

• Grou

• Jirnsum

werken. We helpen elkaar en we

www.patyna.nl

• Wergea

Het Andere Wonen in Leeuwarden Sinds kort is Leeuwarden een kleinschalige woon- en zorgvorm voor (onder andere) senioren rijker: Het Andere Wonen. Het Andere Wonen Leeuwarden is een mooie zorglocatie aan het Noordvliet en heeft 20 appartementen en 3 aanleunwoningen. Martha Rauwerda is teamleider/ondernemer en vertelt over deze bijzondere manier van wonen.

“Een paar jaar geleden stond ik naast een

voor zorg met verblijf). Echtparen zijn ook

welkom.

“Hoe verdrietig is het dat je na Het Andere Wonen

stel op camping Bergumermeer en ik

raakte met hem aan de praat over de zorg.

veertig jaar huwelijk apart moet wonen?

Ik werkte op dat moment als verpleegkun-

Hier hoeft dat niet.”

dige en hij vertelde me over zijn werk als directeur van Het Andere Wonen in het

BLIJE BEWONERS

zuiden van het land. Ik vroeg hem of dat

Martha woont samen met haar twee doch-

ook iets voor in Leeuwarden zou zijn. Daar

ters op de tweede verdieping. Die volgen

zouden we het na de vakantie dan eens

een opleiding in de zorg. “Mijn ene dochter

over hebben. Zo ging het balletje rollen. Ik

zei laatst al dat ze gewoon thuis op stage

mopperde al jaren op de zorg. Dat het

kon!” Behalve Martha is er een team van

anders moest, beter. Ik wilde terug naar de

verzorgende IG’ers, gastvrouwen, facilitair

basis van mijn beroep: voor elkaar zorgen.

medewerkers en verpleegkundigen dat

Dit was mijn kans om dat te doen, want

dag en nacht klaarstaat. “Ik vind het heel

alleen maar blijven mopperen levert je

belangrijk dat je blij wordt van waar je

niks op.”

woont en dat je zelf de regie hebt. Een filmpje kijken, koffiedrinken, naar de win-

PLEK VOOR ECHTPAREN

kel, vertoeven in onze binnentuin of onze

Het Andere Wonen Leeuwarden is voor

mooie grote tuin: het is allemaal mogelijk.”

iedereen betaalbaar, met een inkomen onder of boven de sociale huur inkomens-

Voor meer informatie en contact:

grens. Iedereen die een indicatie heeft

www.hetanderewonenleeuwarden.nl

kan er terecht (bij voorkeur een indicatie

06 51982600

SENIORENkrant | OPINIE 11 Tekst: Peter Teeuwen

DE FALENDE OVERHEID Hoe komt het toch dat de overheid steeds weer mensen in de kou laat staan? Sterker nog: ze zorgen er zelf vaak voor dat deze mensen in de problemen komen. Is de overheid zo onmenselijk of zijn er andere oorzaken? Ja, onmenselijk wel, maar er werken geen onmensen. Het ligt aan andere dingen. Laten we eens kijken wat er zoal voor zorgt dat de overheid zo functioneert.

Het begint vaak in de Tweede Kamer.

niet bewaakt. Als jij bijvoorbeeld

DE BELASTINGDIENST

waarheid, maar het totale plaatje

Onder druk van de media en de

verhuist, dan wordt dat wel aange-

Als je dus bedenkt dat de syste-

klopt vaak niet. En wie is dan de

publieke opinie worden er wetten

past in de database, maar je oude

men bij de Belastingdienst sowieso

schuldige?

aangenomen die onuitvoerbaar zijn

adres wordt vaak niet bewaard. Als

al houtje-touwtje in elkaar zitten

en ook niet altijd menselijk. Denk

je dan een gebeurtenis van tien jaar

vanwege het verwerken van amen-

SAMENGEVAT

maar eens aan de Fraudewet die als

geleden moet reconstrueren, dan

dementen, dat er nooit goed elek-

De Tweede Kamer neemt vaak com-

reactie op de Bulgarenfraude is aan-

gaat dat dus niet lukken. Helaas

tronisch gearchiveerd is en dat de

pleet onuitvoerbare wetten aan.

genomen en de Voorschotbeschik-

denken veel systeembeheerders dat

systemen hopeloos verouderd zijn,

Omdat er op het laatste moment

kingswet. Hier heb ik in een eerdere

archivering hetzelfde is als back-ups

dan snap je wel dat het behandelen

amendementen in die wetten wor-

krant al over geschreven.

maken. Maar omdat de samenhang

van casussen die vaak meer dan

den aangenomen, krijg je krak-

niet meer te achterhalen is, kun je

tien jaar terug gaan een complete

kem ik kige systemen. Doordat

AMENDEMENTEN

die gebeurtenis gewoonweg niet

onmogelijkheid is voor die dienst.

pogingen om veranderingen door te

Ook amendementen* zorgen voor

meer volledig terughalen als je

veel problemen. Ik heb jaren op de

alleen back-ups maakt.

afdeling automatisering van de

voeren steeds weer mislukken, zijn SYSTEEMDENKEN

die systemen hopeloos verouderd.

Nu is er nog iets dat het werken bij

Er is bij het ontwerp geen rekening

Rijksdienst Wegverkeer gewerkt.

DE ARCHIEFWET

de overheid lastig maakt. Dat is het

gehouden met de Archiefwet. Daar-

Vaak werden systemen die nodig

Later werkte ik bij een bedrijf dat

zogenaamde systeemdenken: klan-

door zijn casussen van pakweg tien

waren voor het uitvoeren va n

elektronische archiveringssyste-

ten zijn een casus in een systeem

jaar geleden nauwelijks te recon-

nieuwe wetten alvast in concept

men ontwierp en toen kwam ik

geworden. Vroeger was je meerdere

strueren. Ambtenaren zijn gewend

gebouwd, ook al was de wet nog niet

erachter dat vrijwel geen enkele

de baas. Tegenwoordig luistert een

te werken volgens regeltjes die zijn

aangenomen. Ik weet nog goed dat

overheidsinstelling voldeed aan de

ambtenaar vooral naar zijn com-

vastgelegd in computersystemen.

wij altijd heilige schrik hadden dat er

zogenaamde Archiefwet, waarin bij-

puter. Als je dan ook nog bedenkt

De menselijke maat verdwijnt

in zo’n conceptwet nog amendemen-

voorbeeld is vastgelegd dat bepaalde

dat bij veel gemeentes de hard-

hierdoor. Je wordt een geval, een

ten zouden worden aangenomen.

feiten zelfs na twintig jaar nog gere-

heidsclausules (die uitzonderingen

nummer. Tenslotte zorgt de privacy-

Vaak betekende dat dat je de relati-

produceerd moeten kunnen worden.

mogelijk maakt) geschrapt worden

wetgeving voor enorme problemen.

onele database, een stel samenhan-

In Amerika leidde dat tot rechts-

omdat die teveel tijd kosten, dan

De verschillende partijen kunnen

gende tabellen, compleet opnieuw

zaken, waarin de overheid aldaar

snap je dat de menselijke maat ver

vanwege privacy niet meer samen-

moest ontwerpen. Dat kon natuurlijk

enorme bedragen schadevergoeding

te zoeken is.

werken, met alle gevolgen van dien.

niet. In de praktijk werden die uit-

moest betalen omdat ze niet aan

zonderingen er dan ook maar wat

die verplichting konden voldoen. Bij

SAMENWERKEN

scheept zitten met een hopeloos

ingemoffeld. Je begrijpt wel dat dat

mijn weten is dat in Nederland nooit

Doordat systemen niet goed op

falende overheid. ■

de kwaliteit van zo’n systeem niet

gebeurd.

elkaar aansluiten en de privacywet-

ten goede komt. De werkwijze van de

Dit alles zorgt er voor dat we opge-

geving het vaak überhaupt verbiedt

Tweede Kamer en het ontwerp van

VEROUDERDE

om gegevens uit te wisselen, kun-

de systemen voor de overheid staan

COMPUTERSYSTEMEN

nen afdelingen niet goed samenwer-

op gespannen voet. Bij andere over-

Dit is allemaal al heel erg: systemen

ken. Terwijl veel mensen juist met

heidsinstanties gaat het op dezelfde

die krakkemikkig in elkaar zitten,

allerlei verschillende instanties te

manier. Ook bij de Belastingdienst.

omdat amendementen er op het

maken hebben. Ieder afzonderlijk

laatste moment in verwerkt moeten

computersysteem heeft zijn eigen

RELATIONELE DATABASES

worden en stukken die niet gearchi-

Vroeger werd alles op papier gear-

veerd worden. Maar het ergste moet

chiveerd. Toen de elektronische ver-

eigenlijk nog gezegd worden: zowel

werking zijn intrede deed, maakte

bij de Belastingdienst als bij het

men in het begin gebruik van zoge-

UWV (en vast nog wel bij veel meer

naamde hiërarchische databases.

overheidsinstellingen) zijn de infor-

Al snel werd dit vervangen door

matiesystemen hopeloos verouderd.

relationele systemen. Deze nemen

De basis van die systemen draait

minder ruimte in beslag en zorgen

vaak nog op MS-DOS! Dat komt

voor meer eenduidigheid. Voor de

doordat grote automatiseringspro-

dagelijkse gang van zaken werkt

jecten steeds maar weer mislukken.

dat prima. Maar niet voor de archi-

Het gaat te ver om daar dieper op in

vering. In tegenstelling tot de hiërar-

te gaan. Maar feit is dat die projecten

chische database, waar alles netjes

keer op keer falen, met als gevolg

bij elkaar werd gehouden, wordt de

dat men toch maar weer teruggrijpt

historie in deze nieuwe systemen

op de bestaande systemen.

* E en amendement is een wijziging van een wetsontwerp door de Tweede Kamer. Vroeger kon de Tweede Kamer alleen ja of nee zeggen op een wetsvoorstel, maar ze konden er geen veranderingen in aanbrengen. Dat kan sinds de Grondwetsherziening van 1848 wel.

12

SPECIAL | SC CAMBUUR - SC HEERENVEEN

Tekst en foto's: Jeltsje de Boer

FANS VAN CAMBUUR EN HEERENVEEN OVER DE AANKOMENDE DERBY dus ging er de volgende keer een houten kistje mee

in het tenue van Heerenveen bij Andries in de

waar hij op kon staan.

achtertuin met een spandoek met daarop: Kom maar bij ons uithuilen! Maar Cambuur won met

Franci (68) werd gevoed met de verhalen van haar

2-0. Na de wedstrijd zag Franci Andries aankomen

vader over de techniek van Abe Lenstra en is al

in het geel-blauw: “Op dat moment wil je dat echt

tweeënveertig jaar fan van SC Heerenveen. Ze wordt

niet.”

gekscherend hooligan genoemd, want ze maakt

Op 19 december is eindelijk de langverwachte wedstrijd tussen SC Cambuur en SC Heerenveen.

Wie denkt dat deze strijd alleen in Leeuwarden en Heerenveen leeft heeft het mis. Ook in Weidum begint de spanning toe te nemen.

De Leeuwarder Seniorenkrant ging er naartoe om te kijken hoe dorpsgenoten en superfans Andries de Jong (Cambuur) en Franci Heeger (Heerenveen) de derby beleven.

het meeste kabaal in vak 18. “Laten we ons ook

VOORSPELLING

nog horen?” schreeuwt Franci regelmatig terwijl ze

Hoe denken de Weidumers dat de derby zal eindigen?

opspringt van haar stoel. “Zitten!” krijgt ze dan terug.

“Heerenveen gaat winnen als er zonder publiek

“Ik wil af en toe mijn stoeltje wel op het veld gooien.

wordt gespeeld. Bij een vol stadion mogen we blij

In de derby ben ik nog fanatieker.” Ook Andries laat

zijn met een gelijkspel”, denkt Franci. "Cambuur

van zich horen: "Ik rop by de earste goal "Tsien,

heeft meer beleving, maar Heerenveen speelt beter."

tsien, tsien" en raas dingen as "Bloed oan de peal" of

Haar voorspelling: 1-3. Andries reageert meteen

"Wisselje" mei in passend gebaar derby."

fanatiek. “Wolst de krante pakke mei de ranglist?

Heerenveen is wend om omheech te sjen, mar se

AARTSRIVALEN?

moatte no ek hast nei ûnderen sjen.” Hij houdt het

Cambuur en Heerenveen worden door de media als

op 2-1. “It sit Cambuur mei op’t heden. Sa’n geweldich

aartsrivalen bestempeld. Voelen de twee fans dat

elftal is it net, mar de coach wit de swakke plakken

ook zo? “Dêr haw ik neat mei,” zegt Andries. “Fansels

fan de tsjinstander te finen.”

hâldst it meast fan dyn eigen club. De derby jout wol in spesjaal gefoel. Hast it der fan te foaren oer,

Beiden zijn het er over eens dat Henk de Jong

libbest der nei ta. Der is mear spanning.” Franci gunt

een wedstrijd kan lezen en dat hij een geweldige

Cambuur alles, behalve in de derby.

persoonlijkheid is. “In leuke buorman, in moaie fint”, besluit Andries. ■

Andries (75) ging op 12-jarige leeftijd bij een

Beiden zijn fanatiek tijdens de wedstrijd, maar

dorpsgenoot achter op de brommer naar, toen nog,

daarna moet je je verlies nemen. Natuurlijk laten

De Leeuwarder Seniorenkrant wenst beide clubs

sportpark ‘De Klomp’ voor zijn allereerste wedstrijd

ze geen kans voorbij gaan om elkaar uit te dagen.

en hun fans een geweldige derby en een sportieve

van Cambuur. Er was geen tribune, hij zag niets en

Drie jaar geleden, bij de laatste derby, stond Franci

wedstrijd!

‘IK KON SLECHT TEGEN MIJN VERLIES’ beladen duels: tegen aartsvijand Heerenveen.

Wie aan Oscar Zijlstra (69) denkt, denkt ook meteen: grote snor, grote handen.

En maker van één van de mooiste goals ooit in de voetbalhistorie. Hij begon laat aan zijn voetbalcarrière: hij was 27 toen hij onder de lat bij Cambuur stond.

Cambuur verloor met 3-2, mede door een blunder van Oscar. “Ik liet de bal los.” Zoals iedere sportman kan ook Oscar niet tegen zijn verlies. “Ik beleefde een wedstrijd altijd drie keer. Voor, tijdens en na.

Oscar genoot er volop van. En genieten doet hij nog steeds: van zijn klein-

Na een verloren wedstrijd stond ik de volgende dag

kinderen en lange wandelingen met zijn hond.

om vijf uur op en liep langs het water. Dan had ik de ziekte in.” Zijn doelpunt tegen Willem II dat hij in één keer scoorde door een uittrap, is een van de

Waar nu het MCL staat, lagen vroeger de

konden we niet voetballen. En dan kwam Klaas

meest memorabele doelpunten ooit en te zien op

voetbalvelden van Friesland en FVC. “We moesten

Keutel de schapenkeutels uit het gras halen.”

Youtube. Zijn mooiste herinnering aan Cambuur

eerst de schapen van het veld jagen, anders

Het was zijn broer, Oscar is de jongste van

is een reis naar Japan. “We hebben als team een

zeven kinderen, die hem met het voetbalvirus

krans gelegd bij het monument in Hiroshima.”

Foto: Simon van der Woude.

besmette. Of beter gezegd, met het keepervirus, want: “voetballen kon ik niet.” Als zijn broer moest

WIELRENNEN

keepen stond de kleine Oscar achter de goal.

In 1987 nam Oscar afscheid. In een gat viel hij

Hij was ‘al’ 27 toen Cambuur belde dat ze langs

niet. Al die jaren bij Cambuur was hij namelijk

wilden komen voor een gesprek. Oscar werkte

blijven werken. Door een hernia moest hij stoppen

op dat moment als slager (net als zijn vader ooit),

als slager, maar achteroverleunen is er niet bij.

was getrouwd en vader van twee kinderen. “Ik

“Ik ben altijd buiten.” Zijn hond Flora houdt hem

had altijd geroepen dat ik nooit bij Cambuur wilde

dan gezelschap. “Ik zag haar op Marktplaats. Ik

spelen. Ik hield van het vrije leven, ging graag op

reed naar het adres toe en ze sprong meteen in

stap.” Toch ging hij overstag. “Ik had altijd een

mijn armen. Sindsdien zijn we onafscheidelijk.”

grote mond, dus ik vond dat ik het dan ook moest

Sport neemt nog steeds een belangrijke plek

waarmaken.”

in zijn leven in. Hij mag graag wielrennen. Een kleinzoon voetbalt en een andere kleinzoon is

BLUNDER

wielrenner. Finn Hiemstra werd onlangs tweede

Acht seizoenen lang speelde hij voor de club.

van Nederland in de ploegentijdrit. Wie weet heeft

Zijn eerste wedstrijd was meteen een van de meest

hij het sportgen van zijn opa meegekregen. ■

SPECIAL | SC CAMBUUR - SC HEERENVEEN

13

Tekst: Boukje Wiersma, Foto Johan Groote: Simon van der Woude.

Oud-Cambuurspeler Johan Groote is een bekend gezicht in Leeuwarden. Je ziet hem vooral op plekken waar gevoetbald wordt, altijd in een sportoutfit. Als kind was hij goed in veel sporten, maar zijn vader zei: Johan, dat kunnen we niet allemaal betalen. Hij koos voor het voetbal. “Mijn vader kon zelf goed voetballen, maar moest door tuberculose al op zijn 28e stoppen. De carrière die ik heb gehad was ook zijn droom.”

OUD-CAMBUURSPELER JOHAN GROOTE: EEN ECHTE CAMBUURMAN, MAAR VOORAL VOETBALLIEFHEBBER Op zijn zestiende speelde Johan al in

het gemoedelijker, we trokken veel

het eerste elftal van Emmerschans.

met elkaar op. Op maandag gingen

Scouts hielden hem in de gaten. “Ik

we uitlopen in het Bos van Ypey, dat

wilde heel graag naar Go Ahead Ea-

was onze krachttraining.”

gles, want die club had destijds een hele goede voetbalschool.” Het was al

Johan is een echte Cambuurman,

rond, maar toen scheurde Johan zijn

maar hij is vooral voetballiefhebber.

enkelbanden. “Daardoor ging het niet

“De derby leeft vooral bij de fans. Er

door. Een jaar later was Hans Kraaij

zijn mensen die via de polder naar

sr. daar trainer en die vond dat hij al

Zwolle rijden om het Abe Lenstra sta-

genoeg verdedigers had. Ik was er

dion te vermijden. Ik ben 200% voor

flink ziek van.”

Cambuur, maar ik ga ook gewoon naar een wedstrijd van SC Heeren-

Ook Cambuur had interesse en Jo-

anders kunnen lopen. “Ik woonde op

hele tijd geblesseerd was geweest.

veen. Voetbal overstijgt voor mij de

han werd uitgenodigd om een oe-

een flatje met twee andere spelers.

Nol zag mijn talent, maar gaf me flink

clubs.”

fenwedstrijd te komen spelen. “Daar

Na de wedstrijd van de beloften op

op mijn donder. In de voorbereiding

had ik geen zin in. Ik was nog steeds

zaterdagmiddag gingen we altijd

was ik volledig afgetraind. Cambuur

Johan speelde voor Cambuur meer

teleurgesteld over Go Ahead en zei:

met een ploegje op stap, Friesland

regelde dat ik in de kost kon bij me-

dan twintig derby’s en scoorde daarin,

je neemt me of je neemt me niet. Ik

verkennen. Tja, je bent jong, maar

despeler Thomas Haan. Die had een

als verdediger, tweemaal. “Corners en

had ook naar Veendam gekund, maar

die vrijheid werkte niet. Drie ande-

dochtertje van 2,5. Ik was gek met

penalty’s leverden me nog wel eens

Cambuur voelde warmer én het was

re jongens werden weggestuurd. Ik

die kleine en werd haar grote broer.

een goal op.”

een Drentse enclave. Medespeler

mocht blijven, maar het moest wel

Ze gaven me een warm thuis en het

Roel Brinks uit Emmer-Compascuum

anders.”

roer ging om.”

De komende derby kijkt hij thuis op

had een knalgele Ford Capri met een

de bank, samen met zijn Janny. “Mijn

zwart dak. Daar reden we mee naar

Het was trainer Nol de Ruiter die Jo-

Er is veel veranderd in de voetballe-

vader sprak tegen haar ooit de legen-

huis als we vrij waren. Geweldig!”

han in het gareel kreeg. Hij zag mij

rij; clubs zijn inmiddels miljoenen-

darische woorden: “Je houdt ons Jo-

voetballen en zei: “Wie is die dikke

bedrijven. “Spelers hebben nu perfor-

han toch niet van het voetbal af hè?”

Johan voetbalde tot zijn 32e voor

met dat lange haar?” Ik was in die

mancecoaches en trainers houden

Gelukkig voor Johan én Cambuur

Cambuur. Toch had het net zo goed

tijd zes kilo te zwaar omdat ik een

veel meer afstand. In mijn tijd was

deed Janny dat niet. ■

Linksboven Johan Groote, rechtsboven Thomas Haan, linksvoor Roel Brinks

Derby met Gertjan Verbeek.

Oscar Zijlstra (vierde van rechts onder) en Johan Groote (vierde van rechts midden).

Linksonder Nol de Ruiter. rechtsachter Johan Groote

Derby met Jan de Jong.

14

SPECIAL | SC CAMBUUR - SC HEERENVEEN

Grote collectie relaxfauteuils bij De Tijd Wonen In leder [ vanaf € 1495,-] gasveer verstelling.

LEVERBAAR: 2 motoren + accu 2 motoren + opstap S, M, L, XL geen meerprijs

Autoschade?

Wij zijn uitblinkers in schadeherstel!

Als Friese schadeherstelbedrijven helpen wij particulieren en bedrijven met alle voorkomende schade en ruitschade aan personenauto of bedrijfswagen.

Scan de QR-code en meld uw schade!

Zwettestraat 20 | 8912 AH Leeuwarden www.detijdwonen.nl

schadeherstelfriesland.nl

✔ APK, GROOT EN KLEIN ✔ ONDERHOUD VAN UW AUTO ✔ OOK APK VOOR CAMPERS ✔ IN- EN VERKOOP VAN AUTO'S

TELEFOON 06 5363 7185 - INDUSTRIETERREIN STIENS

DÉ SPECIALIST IN LEEUWARDEN! OOK VOOR OUDEREN! Rengerslaan 1 | 8917 DD Leeuwarden | 058 - 844 62 22 | WWW.TOPFYSIO.NL

WENST CAMBUUR VEEL SUCCES TIJDENS DE DERBY OP 19 DECEMBER! www.devea.nl www.skutsje.nl www.seniorenkrant.nl www.leeuwarderstudentenkrant.nl

Met deze heerlijke Derby-oranjekoek wordt het dubbel genieten!

Te bestellen bij www.bakkerijdeboer.nl

Elke dag verse aanbiedingen: MAANDAG: BRODEN 5 HALEN 4 BETALEN DINSDAG: JOUSTER POF 5 HALEN 4 BETALEN WOENSDAG: GEVULDE KOEKEN 5 HALEN 4 BETALEN DONDERDAG: ORANJEKOEK 5 STUKJES VOOR DE PRIJS VAN 4 VRIJDAG: ROOMBROODJES 5 HALEN 4 BETALEN ZATERDAG: DEENSE KRAKELINGEN 5 HALEN 4 BETALEN

BAKKERIJ TROMP

ZONDAG: HARDE BOLLEN EN CROISSANTS 5 HALEN 4 BETALEN

SPECIALE CAMBUUR vs DKV ACTIE SLAGROOM TAART 12 PERSON EN € 14, 95

NIEUW! VANAF 1 JANUARI OOK ONLINE TE BESTELLEN OP WWW.BAKKERIJTROMP.NL

OPEN: MA-VRIJ 7.00-18.00, ZA 7.00-17.00 EN ZO 9.00-16.00

| FRANKLINSTRAAT 19, 8921 ES LEEUWARDEN, TEL: 058-2125023

DERBY | SC SPECIAL | SC CAMBUUR CAMBUUR - SC - SC HEERENVEEN HEERENVEEN

13 15

GASTCOLUMN

Tekst: Nynke v/d Zee.

‘MOOI DAT JULLIE ER EVEN WAREN’ “Fan welke fuotbalklup bisto fan?”

Het was vroeger dé vraag bij ons op het schoolplein. Daarbij waren er slechts twee opties mogelijk: Heerenveen of Cambuur. Ik kende Heerenveen van de blauwwit gestreepte paraplu die bij ons thuis in de garage stof stond te vangen, maar wie er in het Abe Lenstrastadion speelden? Geen idee. En van Cambuur had ik nog nooit gehoord.

Dus ik hield me altijd verre van die fanatieke clubstrijd. Maar vraag het me nu en ik heb een antwoord. Ik ben fan van Henk.

Iedere zondagavond zetelen we ons hier thuis om zeven uur op de bank voor Studio Sport. Het ultieme relaxmoment na een druk weekend. Het hoogtepunt op deze zondagavond is de wedstrijd van Cambuur. Daarbij gaat het mij naast het resultaat op het veld, vooral om het gesprek met trainer Henk de Jong na afloop. Want een wedstrijdevaluatie met Henk,

dat is nabeschouwen op Champions Leagueniveau.

Nu Cambuur weer in de Eredivisie speelt, mag Henk na afloop van iedere wedstrijd plaatsnemen achter de microfoon van Arno Vermeulen, Jeroen Elshoff of Frank Snoeks.

Waar deze doorgewinterde voetbalcommentatoren gewend zijn aan gesloten, norse coaches, die het liefst meteen doorlopen naar de kleedkamer, is Henk de Jong de ideale schoonzoon. Want Henk is altijd bereid tot een praatje. Sterker nog: geef Henk de microfoon en hij zingt nog net niet het Woanskip wanneer Cambuur heeft gewonnen.

Wat een verademing. Eindelijk iemand in de voetbalwereld die zegt waar het op staat. Die een verlies in extra tijd betitelt als ‘zwaar klote, jong’. Die oprecht trots is op zijn mannen. Die over zijn spelers praat alsof het stuk voor stuk zijn eigen zoons zijn. Die zichzelf door de

De leukste kerstshow van Friesland is terug

groep laat aanspreken met ‘trainer’, alsof het de welpen van VV Foarút zijn. Die “hoi” tegen iedereen zegt, omdat hem dat net zo veel energie kost als geen ‘hoi’ zeggen. Kortom: een trainer die tegelijkertijd gewoon mens is. Geen manager die altijd met een schuin oog naar zijn loonstrookje kijkt. Of twaalf miljoen opstrijkt wanneer hij vertrekt.

Ieder gesprek met Henk is genieten. Ik heb hardop gelachen toen Henk collega-trainer Erik ten Hag van Ajax het oprechte advies gaf om zijn toppers te sparen voor de Champions League en zijn B-elftal op te stellen tegen Cambuur. “Dan binne jim noch goed genôch”. Of toen hij nog voor het Eredivisieseizoen begon iedereen meteen duidelijk maakte dat nieuwe spelers niet voor het geld naar Leeuwarden hoefden te komen. “Wy moatte it echt ha fan jonges dy’t komme foar de klup mei de folle tribunes en de fanatike achterban.”

De mooiste uitspraak deed Henk na afloop van één van de eerste competitiewedstrijden die Cambuur speelde in de Eredivisie.

Welke wedstrijd het exact was durf ik niet te zeggen, maar na afloop nam Henk plaats achter de microfoon. Bij het afronden van het gesprek lachte Henk zijn bekende lach naar de NOS-collega’s en voegde er aan toe: “Mooi dat jullie er even waren”. “Moai dat jim der efkes wienen”, zoals je de verjaardagsvisite aan het einde van de avond bij de voordeur bedankt voor hun komst.

Ik smolt. In deze zin schuilt voor mij de oprechtheid van Henk. Een bedankje voor de verslaggevers dat ze het ritje vanuit Hilversum naar Leeuwarden wilden maken om verslag te doen. En dat ze na afloop zo vriendelijk waren om nog even te blijven voor een gesprekje.

Fijne jongens, mooi dat ze er even waren. ■

Koopzondag 12 december 12:00 - 17:00

2000m² KERSTPLEZIER met o.a. kunstkerstbomen, LED-verlichting, kersthuisjes en nog veel meer

16

REDACTIE | SENIORENkrant Tekst & foto: Riemie van Dijk

DE BUURTKAMER IN BILGAARD

is er voor iedereen

Vanaf 1 januari 2021 is iedereen welkom in een van de tien buurt- of dorpskamers van de gemeente Leeuwarden. Een plek waar je (nieuwe) mensen kunt ontmoeten, mee kunt doen aan activiteiten en vragen kunt stellen over allerlei zaken in het leven die je bezig houden. De Seniorenkrant kreeg een warm onthaal in Bilgaard, waar de buurtkamer een aanvulling is op een reeds bestaande samenwerking tussen verschillende (vrijwilligers)organisaties. Dick Bootsma en Geartsje Gietema vinden dit interview “een prachtige gelegenheid om te vertellen wat we hier allemaal voor ouderen kunnen betekenen.”

Een groot bord buiten op de stoep

ten wat we nog meer voor ouderen

uploaden van adressen op de tele-

wezig voor vragen over burenover-

geeft al een indruk van wat je bin-

kunnen betekenen”, trapt Dick af.

foon of bij het installeren van de QR-

last of fietsen die in de weg staan.”

nen kunt verwachten. De gang

Meer bekendheid met de buurtkamer

code. We bieden een luisterend oor

hangt vol met vrolijke affiches. Di-

zal ouderen helpen gemakkelijker

aan mensen die voor een zieke part-

COMBINATIE VAN VRIJWILLIGERS

rect rechts van de deur is de balie

over de drempel te stappen, meent

ner zorgen. Soms krijgen we vragen

EN PROFESSIONALS

waar je je kunt melden. Daar zitten

Geartsje. De deur staat open voor ie-

van bewoners die bezorgd zijn over

In Bilgaard verkeert men in de ge-

de mensen van het buurtservice-

dereen. De activiteiten die in dit ge-

hun buren. Ze zien dat de tuin niet

lukkige positie een beroep te kun-

punt, waarover later meer. Dick

bouw plaatsvinden zijn niet op één

netjes is, dat er veel rekeningen lig-

nen doen op een groot team van

Bootsma (coördinator en zakelijk

hand te tellen. Dick noemt er een

gen”, vertelt Dick. Daarnaast kun je

gastheren en gastvrouwen, aange-

leider) geeft me een rondleiding

paar en verwijst naar de activiteiten-

bij het buurtservicepunt terecht voor

vuld met studenten. Die krijgen van

door het gebouw. In elke ruimte van

kalender. “We hebben vier wandel-

het aanvragen van een uitkering, het

bewoners vragen op het gebied van

het sfeervol ingerichte pand tref ik

clubs voor ouderen, die wandelen in

indienen van bezwaren of het aan-

welzijn, werk, inkomen, wonen of

bezoekers. In de ontmoetingsruimte

het Leeuwarder Bos. Er is iemand die

vragen van een kwijtschelding.” Ge-

het opvoeden van kinderen, waar

zit een vrijwilliger aan een tafel

buiten fitness en gymnastiek geeft.

artsje vult aan: “Of voor vragen over

het sociaal wijkteam van Amaryllis

voorzien van een bordje ‘Buurtka-

We hebben een fietsclub met elektri-

de WMO van de gemeente (Wet

bij kan helpen. Geartsje: “We weten

mer’ klaar om vragen te beantwoor-

sche fietsen, een bridgeclub en een

Maatschappelijke Ondersteuning).

elkaar steeds beter en op een leuke

den. De wijkagent is druk in gesprek

ouderensoos die goed bezocht wordt.

Bijvoorbeeld over huishoudelijke

manier te vinden. Er zijn duidelijke

met bewoners.

Als ouderen één keer over de drem-

hulp of taxivervoer.”

kaders voor wie wat doet: de enkel-

pel zijn, doen ze overal aan mee en DE DEUR STAAT OPEN

worden ze kind aan huis”, grapt hij.

VOOR IEDEREEN

voudige vragen doen de vrijwilliDe vrijwilligers van het buurtservice-

gers, de meervoudige vragen pak-

punt verwijzen als het nodig is door

ken de professionals op.” Officieel is

Nog onder de indruk van wat ik ge-

EEN KOPIETJE, EEN KLUSJE,

naar de buurtkamer. “Mensen van

de buurtkamer op 1 januari dit jaar

hoord en gezien heb, schuif ik aan

EEN LUISTEREND OOR

Humanitas thuisadministratie zitten

gestart, maar die is door corona een

voor een kopje koffie in het kantoor,

Het buurtservicepunt is het voorpor-

daar een keer per week en helpen

paar keer dicht geweest. “Pas sinds

waar later ook Geartsje Gietema van

taal van de buurtkamer. Hier kunnen

om je geld- en administratiezaken

augustus zijn we elke dag hier.”

Amaryllis aanschuift. “Er wonen veel

buurtbewoners met praktische en

op orde te brengen en te houden.

Steeds meer bewoners weten de

ouderen in deze wijk, ik denk dat die

eenvoudige hulpvragen terecht.

Verder hebben we een energiecoach,

buurtkamer te vinden. “Na het le-

groep wel een derde van alle bewo-

“Men komt bijvoorbeeld om een ko-

die met je in kaart brengt of jouw

zen van dit stuk hopelijk ook veel

ners vormt. Veel van hen nemen al

pietje te maken of om te vragen of er

energiekosten omlaag kunnen. Bij-

meer ouderen. Bilgaard heeft een

enthousiast deel aan activiteiten die

een klusje gedaan kan worden, zoals

voorbeeld door de CV-ketel zuiniger

fijne, laagdrempelige plek waar

we hier vanuit het wijkcentrum Bil-

de tuin weer even netjes maken. We

af te stellen. Best wel handig in een

mensen met hun vragen en zorgen

gaard organiseren, maar we zien dit

helpen ouderen die vergeetachtig

tijd waarin je pensioengeld omlaag

terecht kunnen. Stap gerust eens

interview als een kans om te belich-

zijn hun agenda bij te houden, bij het

gaat. De wijkagent is regelmatig aan-

binnen!” ■

Buurt- en dorpskamers gemeente Leeuwarden

Dick Bootsma en Geartsje Gietema.

De buurt- en dorpskamers moeten een belangrijke rol vervullen binnen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Vrijwilligers zijn daarbij van wezenlijk belang. In een buurt- en dorpskamer is iedere inwoner van de gemeente Leeuwarden welkom; met én zonder ondersteuningsvraag. Het is een plek om elkaar te ontmoeten, vrijwilligerswerk te doen en activiteiten met en voor elkaar te ontplooien. Een bruisende plek met reuring. In de buurt- en dorpskamer zijn zowel vrijwilligers als beroepskrachten actief. Samen onderzoeken zij welke ondersteuning passend is. De beroepskracht is eindverantwoordelijk voor de in te zetten ondersteuning. Hoewel veel partijen hard aan het werk zijn om de buurt- en dorpskamers in de gemeente Leeuwarden succesvol te laten draaien, is dat nog niet overal gelukt. Dat komt onder andere door een tekort aan vrijwilligers. ■ Kijk voor meer informatie op www.lwdvoorelkaar.nl/buurtdorpskamers

SENIORENkrant | ZORG

17

Senioren met partner in zorginstelling laten veel geld liggen De oprichtster van VerpleeghuisVoordeel, Gina

en toeslagen. “Het resultaat is dat onze cliënten

Kingma uit Leeuwarden, ondervond dit toen haar

precies weten wat voor hen de beste keuzes zijn en

schoonmoeder werd opgenomen en haar schoonva-

hoeveel voordeel ze dat oplevert.”

der alleen achterbleef. Met haar achtergrond als financieel planner kwam zij tot de ontdekking dat er

De vergoeding hiervoor is op basis van ‘no cure no

veel financieel voordeel voor hen was, maar niemand

pay’. “Onze vergoeding is slechts 20% van het voor-

leek dit te weten. Gedreven door deze eigen ervaring

deel over het eerste jaar.”

startte zij met de dienst VerpleeghuisVoordeel.

“Ik hoor van onze cliënten dat zij het erg prettig Annalies is als relatiemanager actief voor Zicht op

vinden dat er duidelijkheid komt. Dat ze na een

Geld. “Onze missie is financiële rust voor alle seni-

intensieve periode van mantelzorg ontzorgd wor-

oren met een partner in een zorginstelling. Veel

den op een onbekend gebied. Dat maakt mijn werk

senioren in zo’n situatie maken zich zorgen over

zo dankbaar en waardevol!” ■

hun geldzaken. Wij nemen deze zorgen weg én zor-

Wist u dat senioren met een partner in

gen ervoor dat ze gemiddeld € 5.000,- per jaar meer

een zorginstelling vaak veel geld laten

te besteden hebben.”

liggen? Geld waar ze recht op hebben?

Zicht op Geld is gespecialiseerd in het in kaart bren-

U kunt Annalies van der Veen bellen of mailen

Annalies van der Veen zet zich namens Zicht

gen van uw specifieke situatie en maximaal finan-

voor informatie of een vrijblijvende afspraak bij

op Geld in voor senioren waarvan een van beide

cieel voordeel realiseren. Zij weten de weg in het

u thuis. Bel 06 - 15 30 48 57 of 058 - 230 04 44,

partners permanent is opgenomen in een zorg-

doolhof van verschillende instanties en regels, zoals

mail naar annalies@zichtopgeld.nl of kijk op

instelling.

het veranderen van AOW-rechten, eigen bijdrage

www.verpleeghuisvoordeel.nl

CORONA OF NIET: LOS GAAT DOOR! LOS staat voor Leeuwarder Onafhankelijke Seniorenvereniging.

Wij bestaan inmiddels 6 jaar en zijn een boeiende en bloeiende vereniging.

HOE?

OOK DE BELANGENBEHARTIGING

Wekelijks is er een actieve wandel-

GAAT DOOR. WAT DOET LOS O.A.?

groep en van april t/m oktober leuke

- Wij helpen bij het doen

fietsgroepen. Er is koersbal op twee locaties en elke eerste zondag van de maand een instuif. Sliekerfilm draait seniorenfilms en er komt een cursus filosofie in maart 2022. Elke laatste zaterdagmiddag van de maand is er een gezellig optreden in de Kurios-

van uw belastingaangifte.

- U krijgt korting bij het verlengen van uw rijbewijs.

- De ombudsman helpt bij problemen met b.v. de W.M.O. - Korting bij o.a. De Friesland zorgverzekering.

kerk. Tot april 2022 is er o.a. een optre-

Natuurlijk kunt u het blad ook digitaal

AANMELDEN

ontvangen.

U kunt u aanmelden door het num-

den van het ouderenkoor “De Oldies”,

Ook ons magazine LosVast, welke

mer van de ledenadministratie 058-

een lezing van Jaap de Groot, een

elke maand verschijnt, blijft door

Al deze informatie vindt u ook op

2668131 te bellen of te mailen naar

optreden van Weima & van der Werf,

vrijwilligers bij de leden in de bus

onze website: www.losleeuwarden.nl

leden@losleeuwarden.nl. Het is ook

en Intermezzo.

vallen. Daarin vindt u alle nieuws

LOS heeft ook een eigen facebook-

mogelijk om het aanmeldingsfor-

uit de vereniging en verdere infor-

pagina: www.facebook.com/los.leeu-

mulier op de website losleeuwarden.

matie, boekennieuws, tips en wee-

warden.3. Neem eens een kijkje!

nl/lid-worden/ in te vullen of onder-

tjes uit de stad, plaatselijke historie,

staand strookje ingevuld op te sturen

gezondheidstips, interviews, recepten,

Lid worden van LOS kost maar

puzzel, een pagina met belangrijke

€ 25,- per jaar. Woont u samen op één

telefoonnummers, en de mooie foto’s

adres dan bent u samen een jaar lid

van onze fotograaf Johan Eisma, etc.

voor € 40,-.

Stuur mij een aanmeldingsformulier.

Leeuwarder Onafhankelijke Seniorenvereniging

Leeuwarder Onafhankelijke Seniorenvereniging

✃

Ja, ik doe mee en word lid van LOS!

naar het secretariaat. ■

Naam en voorletters: ....................................................................... Geboortedatum ..... - ..... - ............

Naam en vrl. partner: ....................................................................... Geboortedatum ..... - ..... - ............

Adres + postcode:

.................................................................................................................................................

Woonplaats

.................................................................................................................................................

Telefoonnummer: ..................................................... E-mail: .........................................................................

Stuur deze bon op naar LOS - Sassingastins 50, 8925 JN Leeuwarden.

E-mailen kan ook op: info@losleeuwarden.nl. Kijk voor meer informatie op onze website: www.losleeuwarden.nl

18

ZORG | SENIORENkrant ren kun je denken aan verminderde

Tekst: Boukje Wiersma, Foto: Simon van der Woude.

spierkracht, stijfheid, bijwerkingen

"EEN VAL HEEFT MEESTAL VEEL GEVOLGEN, ZOWEL FYSIEK ALS MENTAAL"

van medicatie, gehoor- en gezichts-

Iedere dag belanden er zo’n driehonderd 65-plussers door een val op de Spoedeisende

zijn duizelig als ze vanuit hun bed

Hulp. Een heupfractuur of een polsbreuk heeft veel impact. Soms is een operatie nodig met aansluitend een verblijf in een zorginstelling om te revalideren. Veel ouderen zijn na een val zowel fysiek als mentaal in een slechtere conditie dan ervoor en dat heeft gevolgen voor hun zelfstandigheid. Het is dan ook belangrijk om een val te voorkomen.

problemen, dementie en neurologische aandoeningen zoals een CVA of de ziekte van Parkinson. Je hebt daar niet altijd invloed op, maar je kunt bijvoorbeeld wel zorgen voor voldoende beweging en een goede bril.” Ook evenwichtsproblemen komen dikwijls voor. “Veel ouderen of stoel opstaan. Mijn advies is om in dat geval de beweging in kleine stukjes op te delen. Dus vanuit liggen naar zitten, even rusten, opstaan, blijven staan en dan pas beginnen met lopen.”

vanwege de complexiteit”, zegt hij.

Extrinsieke factoren zijn beter te

“Ze hebben vaak een combinatie van

beïnvloeden. Mart geeft graag een

aandoeningen, bijvoorbeeld artrose

paar tips. “25% van de valincidenten

in de knie, hartfalen en geheugenpro-

komt door struikelen over een hoog-

blemen. Als geriatrisch fysiothera-

teverschil: vloerkleden, losse tegels

peut breng je alle kwetsbaarheden op

in de tuin, drempels. Vooral vloerkle-

fysiek, psychisch en sociaal gebied in

den vormen een risico. Hoe mooi het

kaart en je overlegt indien nodig met

ook staat, veiligheid is belangrijker.”

andere zorgverleners. Met als doel

Een tweede punt dat Mart noemt is

dat iemand zijn of haar zelfredzaam-

de indeling van de woning. “Ik kom

heid zo lang mogelijk kan behouden.

veel tegen dat de looproutes niet

Want dat zorgt voor een betere kwa-

logisch zijn. Vaak staat de woning te

liteit van leven.”

vol en moeten de bewoners om van alles heen slalommen. Dan is de kans

VALGEVOELIGHEID

op vallen groter.”

Een van die kwetsbaarheden is de valgevoeligheid. Mart vindt het dan

ANDERE AANDACHTSPUNTEN:

ook erg belangrijk dat daar aandacht

- L oop op stevig, goed passend

voor is. “Een val heeft meestal veel

schoeisel en niet op sokken of

gevolgen. De kans dat je op hogere

gladde sloffen.

leeftijd iets breekt is groot. Dan is een ziekenhuisopname vaak onver-

- Alles wat glad is levert een valrisico

mijdelijk. Wist je dat spiermassa al

op. Maak een gladde trap en douche

na een paar dagen afneemt als je in

stroef met antislipoplossingen.

bed ligt en weinig beweegt? Daarnaast gaat de angst om opnieuw te

- Beugels in het toilet en de badka-

vallen in het hoofd kruipen. Met als

mer geven steun. Zorg ook voor een

gevolg dat je nog minder beweegt en

stevige trapleuning.

in een neerwaartse spiraal terechtkomt.”

- Werk losse kabels altijd weg, daar struikelen echt heel veel mensen

Hoe sterker iemand is, hoe sneller Mart Haan tijdens een huisbezoek.

“JE HOOPT ALTIJD DAT OUDEREN OF DE MENSEN OM HEN HEEN PREVENTIEF AAN DE BEL TREKKEN. MAAR EEN FYSIOTHERAPEUT WORDT VAAK PAS INGEZET ALS IEMAND AL GEVALLEN IS.”

over.

het herstel verloopt. “Better in, better out noemen ze dat. Een goede

- Zorg voor voldoende verlichting in

conditie, zowel lichamelijk als men-

(en om) huis. Hoe minder je ziet,

taal, scheelt echt een hele hoop.” Nog

hoe eerder je valt.

beter is het natuurlijk om een val te voorkomen. “Je hoopt altijd dat oude-

- Draag kleding die niet te wijd is en

ren of de mensen om hen heen pre-

geen touwtjes of andere frutsels

ventief aan de bel trekken. Maar een

heeft waar je achter kunt blijven

fysiotherapeut wordt vaak pas inge-

haken.

zet als iemand al gevallen is.”

- Een rollator is een prachtig hulpmidPREVENTIEF ONDERZOEK

del, maar als je er te vroeg gebruik

Mart komt veel bij ouderen thuis en

van maakt dan daag je jezelf niet

inventariseert dan de valrisico’s. Hij

meer uit qua evenwicht en been-

Fysiotherapeut Mart Haan legt uit

de master Fysiotherapie in de Geri-

maakt daarbij onderscheid tussen

spieren. Bij twijfel kun je dit altijd

wat ouderen en hun mantelzorgers

atrie gedaan. Hij werkt onder andere

intrinsieke (persoonsgebonden) en

met een fysiotherapeut bespreken.

kunnen doen op het gebied van val-

in een woonzorgcentrum. “Het

extrinsieke (omgevingsgerelateerde)

Die kan objectief testen of een loop-

preventie. Mart heeft na zijn studie

behandelen van ouderen is anders

risicofactoren. “Bij intrinsieke facto-

hulpmiddel noodzakelijk is.

SENIORENkrant | ZORG 19 HET VOORKOMEN VAN EEN VAL

om te vallen. “Bijvoorbeeld iets van

Als je nog nooit bent gevallen, dan

de grond pakken. Juist die handeling

wil je dat graag zo houden. Naast het

ga je herhaaldelijk oefenen. Als het

in kaart brengen van de bovenge-

lukt slaan je hersenen dat namelijk

noemde risicofactoren is voldoende

op en word je minder angstig. Angst

bewegen een manier om een val te

zorgt voor een hogere spierspanning

voorkomen. “Uit onderzoek blijkt dat

waardoor je valgevoeliger bent.”

oefeningen op het gebied van kracht, conditie en balans het valrisico ver-

VALTRAINING

kleinen. Voldoende bewegen is in

En dan is er nog valtraining. “Die is

tijden van corona lastiger gebleken

er op gericht om de gevolgen van

en ik begrijp dat veel mensen zich er

een val te verminderen. Door val-

toe moeten zetten. Toch is even bui-

training automatiseer je hoe je moet

ten een frisse neus halen of thuis zo

vallen, in de hoop dat je daarmee

actief mogelijk zijn essentieel. Ook

een botbreuk voorkomt.” Aangezien

de hersenen uitdagen met een puz-

een heupfractuur één van de meest

zel of spelletje is heel goed. Als je nog

voorkomende fracturen is en grote

voldoende mobiel bent, kun je zelf

gevolgen kent, dragen sommige

oefeningen doen. Bijvoorbeeld van-

ouderen preventief een heupprotec-

uit de stoel of met steun van de tafel

tor. Dit is een soort kussen onder je

of het aanrecht. Ben je wat kwets-

kleding dat je heup beter beschermt

baarder, dan is het verstandiger om

bij een val.

in een oefenzaal of aan huis onder begeleiding van een fysiotherapeut

MEER WETEN?

aan de slag te gaan. Misschien zie je

Er zijn verschillende valpreventie-

geen verbetering, maar behoud van

programma’s, zoals Vallen Verle-

spierkracht, evenwicht en conditie is

den Tijd, In Balans en Otago. Soms

ook belangrijk.”

worden deze programma’s vergoed door de zorgverzekering. Vraag aan

OEFENEN NA EEN VAL

je huisarts of fysiotherapeut wat

Ben je al een keer gevallen, dan kun

de mogelijkheden zijn bij jou in de

je samen met een fysiotherapeut

buurt. Meer informatie vind je op

situaties oefenen waarin je bang bent

www.veiligheid.nl. ■

7 DECEMBER NATIONALE VRIJWILLIGERSDAG

Been zijwaarts heffen

Tandemstand - met steun niveau a

Lopen en omdraaien niveau b en c

Zit naar stand - zonder steun niveau c en d

• Talant • Stjoer • Wil • De Hofwijck • Kringloop Grou • Aldlânstate • Buddies • dbieb • Fier • Ixta Noa • Tresoar • RondomZorg • AV Lionitas • Bewonersbedrijf Heechterp-Schieringen • De Groene Apotheek • COC Friesland • Cultureel Podium Dorpskerk Huizum • De Luisterlijn Leeuwarden • Dekema State Jelsum • Dorpstuin Snakkerburen • Drempelloos-Dansen • Fietsen Alle Jaren • Dress for Success Leeuwarden • Fries Landbouwmuseum • Hengelsportvereniging HSV Leeuwarden • Het Huis Dat Met Je Hersenen Speelt • Humanitas Leeuwarden • Informatie Punt Grou • Jeugdcircus Saranti • Korfbal Vereniging Leeuwarden • Medisch Centrum Leeuwarden • Museum De Grutterswinkel • KwadrantGroep locatie Parkhoven • Leger des Heils Noordoost & Kerkgenootschap Leeuwarden • Leergeld Leeuwarden e.o. • JM Teaterwurk • Museumhuis Van Eysinga • Nij Statelân en IenhoarnState • Noorderbreedte locatie Abbingahiem • Noorderbreedte locatie Erasmus & Florastate • Pride Leeuwarden • Noorderbreedte locatie Nieuw Mellens • Park Vijversburg •’s Heeren Loo - De Noorderbrug • Scoutinggroep Schout bij nacht Doorman • Slachtofferhulp Nederland • Rugbyclub Greate Pier • Speel-o-theek De Toekomst • Spelend Sporten • Stadskantine West • Stichting Band of Volunteers • Stichting Bezoek&Co • Stichting Buurtservicepunt • Stichting Cultureel Centrum Mahatma Gandhi • Stichting Dierenopvang De Wissel • Stichting Dierenambulance De Wissel • Stichting Filmhuis Stiens • Stichting Present Leeuwarden • Stichting Vier het Leven • Stichting Weekendschool Baljée • Stichting Wereldwinkel Leeuwarden • Terre des Hommes Leeuwarden • UVV Grou • UVV Leeuwarden • Vluchtelingenwerk Noord Nederland • Voedselbank Leeuwarden • VPTZ Noordwest- Friesland • Werkgroep Toegankelijkheid Gemeente Leeuwarden • Wijkcentrum Aldlân • Wijkcentrum Bilgaard • Wijkcentrum Heechterp Schieringen • Wijkcentrum it Skiphus • Woonzorgcentrum Skilhiem Stiens • Woonzorgcentrum St. Jozef • Zonnebloem Leeuwarden-Oost • Zonnebloem Leeuwarden-West • Zorgboerderij de Buorren • Amaryllis

Neem eens een kijkje op SamenLeeuwarden.nl of neem vrijblijvend contact op met Vrijwilligerswerk Amaryllis door te bellen met 058 303 0400 of te mailen naar vrijwilligerswerk@amaryllisleeuwarden.nl

20 KERST | SENIORENkrant

LEKKER BEPPE, SÛKERBÔLE!

Dit heb je nodig voor zes wentelteefjes:

KERSTTOETJE MET WENTELTEEFJES VAN SUIKERBROOD Nog een paar weken en dan is het Kerst. Voor wie niet uren in de keuken wil staan, maar toch een lekker toetje op tafel wil zetten, hebben we een heel simpel maar speciaal recept.

• 6 plakken suikerbrood, uit Friesland natuurlijk • 2 eieren

Ken je het gezegde: Lekker beppe, sûkerbôle, pake

Verwarm een beetje roomboter in de pan, week de

mei de koarsten ha? Sûkerbôle, oftewel suiker-

plakken suikerbrood in het beslag en bak het brood

brood, is een echt Fries product. Je krijgt er enorme

aan beide kanten bruin.

plakvingers van en het is een flinke suikerbom,

• 200 milliliter melk • Roomboter

maar lekker is het wel! We kennen suikerbrood

Serveer de wentelteefjes met een bolletje kaneel-

vooral in langwerpige vorm, al kun je bij sommige

ijs, een toef slagroom en vers fruit met een laagje

bakkers ook ronde suikerbofferts kopen. Suiker-

poedersuiker. Ook heerlijk met Lemon curd.

brood was vroeger vooral een luxeproduct dat bij

Lekker ite!

speciale gelegenheden op tafel stond. Als er dan

• 1 theelepel kaneel

ook nog roomboter op zat, was het feest compleet.

Het schijnt dat suikerbrood in Friesland vaak cadeau gegeven werd aan moeders die bevallen

• 30 gram suiker

waren van een meisje. Was het een jongetje, dan kreeg de moeder krentencake.

• Kaneelijs

Suikerbrood is nog steeds heel populair. De laatste tijd kom je de lekkernij in veel hippe recepten

• Slagroom

tegen. En hoewel een plak sûkerbôle met roomboter boven alles gaat, is het ook wel een keer leuk om er

• Vers fruit (bramen, blauwe bessen, frambozen, aardbeien; wat je maar lekker vindt)

iets anders mee te maken. Bijvoorbeeld wentelteefjes met kaneelijs: ZO MAAK JE HET: Klop de eieren los in een kom en voeg de suiker, de

• Poedersuiker

kaneel en de melk toe. Maak er een beslag van, de suiker moet opgelost zijn.

"LATEN WE ELKAAR HELPEN WAAR HET KAN EN MET RUST LATEN WAAR HET MOET"

"IK WENS JULLIE BIJ JE KERSTDINER MIJN LIEVELINGSGERECHT: EEN STOOFPOT MET RESPECT, VERTROUWEN EN VERDRAAGZAAMHEID"

"IK WENS IEDEREEN ‘KAMPVUURTJES’ (ECHTE OF NET ECHTE), WAARAAN JIJ JE KUNT WARMEN EN VERHALEN KUNT DELEN"

DOEDE VELLEMA

RITSKO VAN VLIET

"THUIS IS WAAR MEN JE BEGRIJPT. IK WENS IEDEREEN EEN FIJN THUISKOMEN EN WAANZINNIGE FEESTDAGEN"

VEEL LIEFS, KOESMA

RIEMIE VAN DIJK

"JE KUNT ALLEEN TIJD VERSPILLEN ALS JE VERGEET ERVAN TE GENIETEN”.

EEN LIEFDEVOLLE KERST EN EEN GEZOND 2022!"

BOUKJE

"LATEN WE ZOEKEN NAAR WAT ONS VERBINDT NIET NAAR WAT ONS SCHEIDT" PETER TEEUWEN

"AL MOATTE WE ÔFSTÂN HÂLDE, LITTE WE INOAR DOCHS FÊSTHÂLDE! FIJNE FEESTDAGEN EN IN POSITYF 2022!"

JELTSJE DE BOER

SENIORENkrant | KERST 21 kindertjes van W.G van de Hulst eruit en streelt de kaft. Ze gaat in gedachten terug naar haar kindertijd, met moeder naar het kerstfeest in de kerk. De grote kerstboom met echte kaarsjes reikte tot de kroonluchters.

Het orgel dat vader bespeelde, de dominee die het verhaal voorlas en daarna mocht je van een zilveren schaal een kerstkransje pakken.

Trots zat moeder naast haar als vader zo mooi het orgel bespeelde.

Met warmte denkt ze terug aan die veilige omgeving.

Vorig jaar was er geen kerstviering. Ze had het heel erg gemist. Het samen zijn, het zingen, de magie. En nu kan het weer. Die nacht kan ze de slaap niet vatten en voelt zich erg alleen.

Het gemis van Piet, de kinderen zo ver weg. Ook dit jaar kunnen ze met kerst niet allemaal bij haar komen. Ze hebben de kinderen alle kansen gegeven Tekst: Jeltsje de Boer

Kerstverhaal De dagen worden korter, overal schijnen lichtjes. Alles lijkt gezellig in december, maar dat is niet zo achter iedere voordeur. En hoe gaan we daar mee om?

Ieder huisje heeft zijn kruisje, zo ook dat van Johanna.

om uit te vliegen en dat deden ze.

Daar moet ze vrede mee hebben, maar het wordt haar even teveel.

Tranen met tuiten huilt ze, opgekropt verdriet, angst en woede om het verlies van Piet. Het wordt een donkere nacht, vol zelfmedelijden. Uitgeput valt ze tegen de ochtend in slaap. Als Johanna wakker wordt is het licht en de zon schijnt door een kier in de gordijnen op haar gezicht. Als een Jacobsladder. Ze gaat naar de badkamer en ziet haar rode ogen in de spiegel. Zo, dat ziet er niet best uit, maar op één of andere manier voelt

Ze zit aan de ronde tafel in de achter-

Het alleen zijn viel niet mee. Maar

meeging naar een braderie. Ze heeft

ze zich wel beter. Opgelucht, blij dat

kamer. Het is vroeg donker, enkele

kranig zette Johanna door met de din-

nee gezegd, want ze vindt het span-

het weer dag is. En wat voor eentje,

schemerlampen maken de ruimte

gen die ze altijd deed: de boekbespre-

nend om weer tussen de mensen te

met zonneschijn.

knus. Er ligt een mooi geborduurd

kingen met vriendinnen, om en om bij

zijn. Haar vriendinnen willen weer

kleedje op de tafel met daarop een

iemand thuis, haar zangmiddag en

starten met de boekbesprekingen. Er

dienblad met zes kop en schotels.

iedere dag een eind wandelen. Piet

is een nieuw boek uitgekomen: De

Johanna heeft net de plaatselijke

zou het niet anders gewild hebben.

wandelaar van Adriaan van Dis. Een cadeau van de bibliotheek, dat je uit-

krant uit de brievenbus gehaald en een mok koffie staat klaar. “Zo, een

Tot corona. Ze kwam ineens de deur

nodigt om in gesprek te gaan. “Verleg

moment voor mezelf”. Bij die ge-

niet meer uit, want ze was bang

je grens, vergroot je wereld” leest ze

dachte glimlacht ze, ieder moment

voor dat gekke virus. Boodschappen

op de achterzijde van het boek, dat

van de dag is immers voor haarzelf.

bestelde ze bij de supermarkt. Er werd

haar vriendin alvast heeft gebracht.

bijna dagelijks geskypet met de klein-

Het ligt nog ongelezen op tafel. Na de

De eerste kerstkaarten staan al op

kinderen, het hoogtepunt van de dag.

hele serie van ‘de Zeven Zussen’

het dressoir, naast de vele foto’s van

Bij de gedachte aan de grapjes en ver-

moet ze even schakelen om met wat

de kinderen en kleinkinderen. Twee

haaltjes lichten haar ogen op. Ze had

nieuws te beginnen. En weer bij

zijn geëmigreerd en de derde woont

nog een voorraad boeken liggen die

elkaar komen voor een boekbespre-

op twee uur afstand.

nu goed van pas kwamen. Eigenlijk

king; ze heeft haar twijfels.

“HET ALLEEN ZIJN VALT NIET MEE. MAAR KRANIG ZETTE ZE DOOR MET DE DINGEN DIE ZE ALTIJD DEED”

was ze best wel tot rust gekomen. Er “Dat waren nog eens tijden”, mijmert

was alle tijd om te mijmeren over Piet,

Ze bladert de krant wat door en haar

ze. Met Kerstmis alle kinderen thuis,

foto’s te bekijken van hun gelukkige

oog valt op een bericht: ‘Komt allen

een drukte van belang, maar zo

jaren samen; ja, ze had zich prima

tezamen’...om een gezellige kerst-

Johanna weet het. Ze moet de draad

gezellig. En Piet kon zo goed met de

vermaakt. En de telefoongesprekken

middag te vieren! Met kerstliedjes,

weer oppakken. Ze weet het al een

kleintjes overweg, niets was hem

met de vriendinnen waren fijn, maar

een verhaal en gedichten. ‘As de

tijdje, maar ze wist niet hoe. Johanna

teveel. Ze waren gek met hem. Zij

wel anders. Ze kon het niet duiden,

dagen tsjuster binne en nachten

pakt de telefoon, belt haar vriendin-

ook trouwens. Tot haar grote verdriet

maar er kwam afstand.

lang, ha we langstme nei ljocht en

nen en nodigt hen uit om met haar

waarmte, blydskip en treast’, leest ze

naar de kerstviering te gaan. Het zal

begaf zijn hart het drie jaar geleden.

Zo maar, tijdens een wandelingetje,

Na de lockdown kwam een buur-

hardop. Ze loopt naar de boekenkast,

haar hoop geven voor de tijd die

hij was ineens weg…..

vrouw aan de deur om te vragen of ze

haalt Het kerstfeest van twee domme

komen gaat.” ■

22

PUZZELS | SENIORENkrant

Win een mooie prijs!

Puzzels: Peter Teeuwen

Onder de goede inzendingen wordt weer een prijs verloot. Deze keer kun je 2 kaarten voor het Concertgebouw Kamerorkest in Stadsschouwburg de Harmonie op 7 januari winnen. Stuur de oplossing in voor 2 januari 2022 naar puzzel@leeuwarderseniorenkrant.nl of Leeuwarder Seniorenkrant, t.a.v. de puzzelkoning, Gouverneursplein 6, 8911 HH Leeuwarden. Vermeld naast de oplossing je naam, adres en woonplaats, en eventueel telefoonnummer. Vanaf 3 januari 2022 is de oplossing te vinden op www.seniorenkrant.nl en op Facebook.

5-letterwoorden

Ruitpuzzel

Zet de volgende 5-letterwoorden in het raster, zodat alle woorden geplaatst kunnen worden.

Vul het schema hieronder in. Tot aan het woord

De laatste letter van het eerste woord is de beginletter van het tweede woord.DADEL,

van 10 letters komt er per regel een letter bij.

DWANG, FLIRT, GAPER, GRAAF, LEVER, LICHT, RAKET, REEDS, SJEIK, TJALK, TROTS

Daarna gaat er iedere keer weer een letter af. De volgorde van de letters kan veranderen.

1.

2.

3.

4.

G

5.

S

6.

7.

8.

9.

10.

11.

Prijspuzzel - Feesten

12.

13.

Nederland is een multiculturele samenleving geworden. Iedere cultuur heeft

14.

15.

zijn eigen feesten. Daar gaan we naar op zoek! De puzzel bestaat dus uit woorden

16.

die betrekking hebben op feesten uit diverse culturen. Maak van de volgende

17.

lettercombinaties steeds een woord dat daarmee te maken heeft en vul dat in

18.

het diagram in. Begin met de eerste en zet die op plek 1 enzovoort. Houd dus dezelfde volgorde aan. Als je alles goed invult, verschijnt er op de gele balk ook iets dat met een feest te maken heeft. Dat is de oplossing.

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 E A E A A C A A E

2 E A E E A E A E E

3 E C E K A E E E I

4 F E F S E E I H K

5 I H F V E F K L N

6 K K F

7 R N O

8 S O R

9 S

10 T

S

T

F H L L N

L I N N P

N J R O R

N L S W S

R S S T

11 U

12

13

S S T

T T

T T

19.

NATUURKUNDIG SYMB. VOOR TEMPERATUUR BIJWOORD TENNISTERM VERSIERSEL SCHEIKUNDIGE VERBINDING NIET DE LAATSTE DEED HET MEEST PIJN MEEUWACHTIGE KLIPPEN WATERGEDROCHT ELEKTRISCHE DRAAD VALLENDE STERREN OPGEWEKTE BEGELEIDER BOUWWERK ZWARTSEL GORDIJNSTANG BIJWOORD WISKUNDIG GETAL

SENIORENkrant | COLUMN

23

De wereld van Koesma Tekst: Koesma Basdew.

Bij het begrip wonen denk ik aan dingen als warmte, knusheid, een inloopkast (tja ik ben een vrouw), woonplezier, een tuin en een veranda, familie, vrienden en feestjes. Maar ik denk vooral ook aan een veilige thuishaven. Een huis is zoveel meer dan wat muren en een dak; het is een plek waar je je thuis voelt.

We gaan allemaal door verschillende fases in het leven en elke fase bepaalt in welke omgeving we wonen en leven en voor hoe lang. Dat was altijd een vanzelfsprekend en meestal ook een vloeiend proces. Je kwam vanzelf terecht waar je hoorde te zijn.

Maar wonen is voor een deel van de bevolking een hoofdpijndossier geworden. Het zoeken naar

COLUMN COLUMN

WAAR IN HOLLAND STAAT MIJN HUIS? een fijne plek kan lang duren en het pad heeft vele hobbels. Sommige mensen zijn al jaren een strijd aan het leveren om een fatsoenlijke en betaalbare woning te bemachtigen. Door de krapte op de woningmarkt krijgen we stress, staan we elkaar naar het leven en vinden we het optreden van onze overheid slap. Velen zijn de wanhoop inmiddels nabij. De krapte dwingt ons om innovatief te zijn, maar ondanks de vele creatieve oplossingen hebben we nog een lange weg te gaan. Tegenwoordig associëren we wonen dan ook vaak met schulden, overbieden en overleven. Het vergt geduld, het is soms om moedeloos van te worden en het is begrijpelijk dat je je gaat afvragen: Waar in Holland staat mijn huis?

Maar houd moed, want het is aan ons om licht te schijnen daar waar het donker is. Hindoestanen hebben daar een passend feest voor.

Het religieuze Hindoestaanse feest Diwali, beter bekend als het lichtjesfeest. Op deze dag eren wij Lakshmi, de godin van licht, geluk, voorspoed en wijsheid. Het licht wint van de duisternis, het goede over het kwade en de waarheid boven de leugen.

Een paar dagen van tevoren zijn we druk bezig met de voorbereidingen. Een grondige schoonmaak in en rondom het huis, we bidden gezamenlijk in dankbaarheid, we eten vegetarisch en wensen elkaar Subh Diwali. We omringen ons huis met diya’s (olielampen) en godin Lakshmi zegent ons huis.

advertenties

Ieders huis is iemands tempel en nu nog meer dan voorheen is eigen haard goud waard. ■

24 SENIORENkrant

Zo lang mogelijk veilig thuiswonen.

Wij helpen u graag hierbij met handige tips en services.

Het is nergens zo fijn en vertrouwd als thuis.

Toch kan er een moment komen dat u iets meer hulp nodig heeft. Op die momenten willen we er graag voor u zijn. Daarom hebben we het Vitaal Collectief ontwikkeld. Naast korting op uw zorgverzekering krijgt u veel handige tips en

services om langer zelfstandig en veilig thuis te wonen. Bent u bij ons verzekerd? Dan kunt u elk moment instappen. Interesse?

Kijk op defriesland.nl/vitaal of bel met ons via 058 291 31 31. We helpen u graag verder.

SENIORENkrant | REDACTIE

25 gebied is met weinig kunstlicht, waar het erg donker is en waar bezoekers welkom zijn om in de duisternis van de sterren te genieten. Je kunt er duizenden tellen, met een beetje geluk een paar zien vallen en als het heel helder is zelfs de Melkweg zien. In de hele wereld zijn 41 gebieden aangemerkt als Dark Sky Park, waaronder Death Valley, Grand Canyon en Terschelling.

Er zijn in Nationaal Park Lauwersmeer drie plekken waar je ’s nachts naar de sterren kunt kijken: • Bij Activiteitencentrum Lauwersnest - De Rug 1, Lauwersoog •V anaf uitkijktoren/hemelplatform Achter de Zwarten - De Rug 3255, Lauwersoog

Tekst: Boukje Wiersma | Foto’s: Jacob van Essen en Gea Neijsen

• Vanaf uitkijktoren/hemelplatform

OP ZOEK NAAR

Vlinderbalg - bij het Jaap Deensgat Op de hemelplatforms kun je hoofdsteunen neerlaten en liggend de sterrenhemel bekijken. Een prachtige

HET LICHT

manier om je onder te dompelen in de nacht. Wil je weten waar in jouw omgeving de donkerste plek te vinden is? Googel dan eens op Hemelhelderheid Fryslân. Daar vind je een

We hebben de zonnige herfstdagen waarop de jas nog even uit kon definitief achter ons

mooi kaartje.

gelaten. De dagen worden korter en het is vaker grijs en grauw buiten. Nog een paar weken WANDELEN BIJ VOLLE MAAN

en dan begint officieel de winter. Voor sommigen is dat het beste seizoen van het jaar. valt er nog sneeuw of kan er geschaatst worden. Veel mensen hebben echter moeite met de donkere dagen en de kou en zouden het liefst net als een egeltje een tijdje in winterslaap gaan.

Foto: Gea Neysen

De gordijnen vroeg dicht, een pot thee op tafel, lekker op de bank met een boek en wie weet

Een andere manier om op zoek te gaan naar het licht is door een vollemaanwandeling te maken. Eén nacht per maand staat de aarde precies tussen de zon en de maan. De eerstvolgende volle maan is op 19 december 2021. Op die dag nemen gidsen en boswachters

We voelen ons over het algemeen

Smids en Karina Kroft, dat van

VERLIES JEZELF IN HET DONKER

op verschillende plaatsen in Nederland

prettiger in het licht dan in het don-

19 december tot en met 9 januari

EN LAAT JE VERLICHTEN DOOR

liefhebbers van de maan mee op pad

ker. Duisternis ervaren we vaak als

in Leeuwarden plaatsvindt. Tussen

DE NACHT

voor een bijzondere avondwandeling.

koud, eenzaam en onveilig en veel

17:00 tot 22.00 uur kun je genieten

Hoeveel we ook van het licht houden,

Samen dwalen in de stilte van de na-

kinderen (én ouderen) zijn er bang

van bijzondere lichtbeelden in de

het bestaat niet zonder het donker.

tuur en het schijnsel van de heldere

voor. Hoe je je ook voelt in de win-

omgeving van het Olderhoofster-

Duisternis kan ook heel mooi zijn,

maan: een onvergetelijke ervaring.

terperiode, licht is voor iedereen

kerkhof en het Jacobijnerkerkhof.

zeker in combinatie met een betove-

Je kunt natuurlijk ook zelf een mooie

belangrijk. Het geeft gezelligheid

Een bezoek aan dit mooie deel van

rende sterrenhemel. Nationaal Park

route uitzoeken. Warme kleding aan,

of troost en misschien wel allebei.

de stad in het decemberlicht is zeker

Lauwersmeer is uitgeroepen tot Dark

thermoskan chocolademelk mee en

In Scandinavië viert men jaarlijks

de moeite waard.

Sky Park. Dat betekent dat het een

genieten! ■

dat de donkere dagen bijna voorbij zijn en dat het licht langzaam terugkomt. Ze noemen dat Yule of midwinterfeest en dit feest van het licht duurt ongeveer twaalf dagen, vanaf 21 december. Het is een tijd van terugtrekken en nadenken, maar ook van samenzijn met anderen. En er worden heel veel kaarsjes gebrand en vuurtjes gestookt.

DECEMBERLICHT Maar om op zoek te gaan naar het licht hoef je echt niet naar het Hoge Noorden af te reizen. Ook in ons eigen land zijn er activiteiten waarin het licht centraal staat. Zoals het project ‘Decemberlicht’ van Remko

26

SENIORENkrant

CONCERTGEBOUW KAMERORKEST MET NICOLAS ALTSTAEDT

KLASSIEK in De Harmonie

De veelzijdige en internationaal geprezen cellist Nicolas Altstaedt komt samen met het Concertgebouw Kamerorkest naar De Harmonie. Gezamenlijk brengen zij onder andere Symfonie Nr. 59 ‘Feuersinfonie’ en Cello Concerto Nr. 1 van J. Haydn ten gehore.

Een uniek concert, dat u absoluut niet mag missen.

harmonie.nl

vr 7 jan

SENIORENkrant | KUNST&CULTUUR

27 heel wat kerstversiering verzameld.

Dus het ontbreekt ons niet aan tomtes (kabouters) en julbocken. Dat is zo’n geit die is gevlochten van stro.”

In de kerstvakantie is er een gratis speurtocht verkrijgbaar, waarin kinderen samen met Tomte en Julbock door het museum gaan en creatieve opdrachten doen. Alet hoopt dat er veel bezoekers komen genieten van de Scandinavische kerstsfeer, want zo zegt ze, “rondom de kerstdagen is het museum écht op z’n mooist.” ■

Inmiddels is het al bijna traditie

“ROND KERST IS HET MUSEUM OP Z’N MOOIST”

geworden dat Alet en een paar vrien-

Kijk voor actuele informatie over

dinnen begin december het museum

het programma, de coronamaat-

onder handen nemen. “Al in septem-

regelen en openingstijden op

ber gaan we brainstormen over het

www.friesscheepvaartmuseum.nl

Al jaren komt er begin december een groepje enthousiaste

thema. We hebben al eens een storm-

vrijwilligers een dag naar het Fries Scheepvaart Museum in Sneek, om het helemaal te versieren met kerstdecoratie.

Dit jaar is er gekozen voor een ‘Scandinavische kerst’.

achtige kerst gehad, en een winterse kerst. Toen gingen we echt terug naar de tijd van de strenge winters.”

Dit jaar halen de vriendinnen hun

Het initiatief kwam zo’n 6 jaar geleden

waarin ik me helemaal kan uitleven,

inspiratie uit Scandinavië. “Natuurlijk

van een van de medewerkers van het

en dat wilde ik ook wel eens groots

zijn we daarom even naar IKEA

museum, Alet Doornbos. Het maken

aanpakken. Zo is het idee ontstaan om

geweest,” lacht Alet, “maar daar was

van bloemstukken en boeketten is

het museum te gaan decoreren,” ver-

alle kerstversiering al op. Gelukkig

haar grootste hobby, en ze voorzag

telt Alet. “Vooral de stijlkamers lenen

komt een aantal vrijwilligers van het

jarenlang het museum elke week van

zich er perfect voor om versierd te

museum regelmatig in het hoge noor-

verse bloemen. “Kerst is zo’n periode

worden.”

den. Die hebben door de jaren heen al

CONCERTGEBOUW KAMERORKEST EN NICOLAS ALTSTAEDT

BUNDELEN HUN MUZIKALE KRACHTEN Op vrijdag 7 januari 2022 verzorgt het Concertgebouw Kamerorkest een prachtig optreden in Stadsschouwburg De Harmonie te Leeuwarden. Dit orkest bestaat uit ruim 20 strijkers, afkomstig uit het wereldberoemde Koninklijk Concertgebouworkest en is beroemd over de landsgrenzen heen.

Zo waren er optredens in onder andere België, Italië, Duitsland, Finland, Portugal, Japan, India en Spanje. Daarnaast heeft het meerdere keren haar medewerking verleend aan nationale gebeurtenissen zoals de inhuldigingsplechtigheid van prinses Beatrix tot Koningin der Nederlanden en de huwelijksdienst van destijds Kroonprins Willem-Alexander en Máxima.

Het Concertgebouw Kamerorkest gaat regelmatig samenwerkingsverbanden aan met bijzondere musici, zoals met Nicolas Altstaedt.

Deze veelzijdige Duits-Franse cellist, dirigent én artistiek leider heeft meerdere internationale onderscheidingen en prijzen op zak en een indrukwekkende staat van dienst. Zo won hij in 2003 de eerste prijs op het “Concours d`Interpretation Musicale interna-

tionale” in Lausanne. Daarna nam zijn muzikale carrière een enorme vlucht. Zo ontving hij in 2010 de Credit Suisse Young Artist onderscheiding en in 2012 werd hij de nieuwe artistiek leider van het Lockenhaus Kamermuziekfestival.

Sinds 2014 is hij artistiek leider van de Haydn Philharmonie. In 2019/2020 was hij artist in residence bij het SWR Symphonie orchester onder Teodor Currentzis en focusartiest aan de Alte Oper Frankfurt. Hij speelde in Tokio en soleerde bij de Wiener Philharmoniker en een aantal BBC-orkesten.

En nu bundelt hij dus zijn muzikale krachten met het Concertgebouw Kamerorkest en brengen zij een magische avond vol prachtige stukken van grootheden als Haydn, Sibelius, Kilar en Elgar. Dat belooft een onvergetelijke avond te worden. ■

15 SENIORENkrant

SENIORENkrant 28

Woonzorg Nederland De grootste aanbieder van seniorenwoningen in Friesland schrijf u nu in op www.frieslandhuurt.nl Dokkum Stiens Franeker Harlingen

Buitenpost Leeuwarden Surhuisterveen

Tzum Weidum Wommels Bolsward

Grou

Heerenveen

Woonzorg Nederland is een landelijke woningcorporatie, die zich richt op het huisvesten van 55-plussers. We bieden onze bewoners een betaalbare, veilige en toegankelijke woning waar ze zelfstandig kunnen wonen.

Onze ambitie is iedereen een fijn thuis te geven met ruimte voor contact en ontmoeting in een zorgzame buurt. Door persoonlijke aandacht en samenwerking in een lokaal zorg- en dienstennetwerk dragen we eraan bij dat mensen op zichzelf kunnen blijven wonen. Ook als ze meer zorg nodig hebben.

Met in totaal ruim 30.000 zelfstandige woningen en appartementen is Woonzorg Nederland niet alleen de grootste aanbieder van seniorenwoningen in Friesland, maar in heel Nederland. In onze complexen vindt u naast gezondheidsvoorzieningen ook bewonersconsulenten die persoonlijk in contact staan met de bewoners. We helpen u graag bij het vinden van een geschikte woning. Comfortabel en zorgeloos wonen begint bij Woonzorg Nederland.

Wilt u in aanmerking komen voor onze woningen?

Schrijf u in op www.frieslandhuurt.nl Heeft u vragen of wilt u meer informatie, dan kunt u ons bereiken op het mailadres friesland@woonzorg.nl

Ureterp

Appelscha

SENIORENkrant | ZORG 29

Thuiszorg in tijden van corona

KLACHTEN OF POSITIEF GETEST? GEEF HET DOOR Heeft u thuiszorg of huishoudelijke hulp? Laat

Steeds meer mensen raakten de afgelopen tijd besmet met het coronavirus.

Ook in Noord- en Midden-Friesland, het werkgebied van Thuiszorg Het Friese Land, nam het aantal besmettingen snel toe. Thuiszorg Het Friese Land scherpt daarom de regels en maatregelen rond thuiszorg of hulp in de huishouding aan.

We vragen bovendien ook uw hulp. Immers, alleen met elkaar krijgen we het coronavirus onder controle.

het ons tijdig weten als u positief getest bent op het COVID-19 virus, of corona gerelateerde klachten heeft, zoals hoesten, snotterig, grieperig, keelpijn of koorts. We kunnen dan voorzorgsmaatregelen nemen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen.

CORONATEST Heeft u corona gerelateerde klachten, dan advi-

Ondanks de snelle toename van het aantal

rialen, zoals een spatbril, een mondkapje, een

seren we u dringend om zo snel mogelijk con-

besmettingen gaat onze zorg onverminderd

schort en handschoenen.

tact op te nemen met GGD Fryslân, voor een

door. Uiteraard willen we daarbij besmettingen

coronatest. Op die manier weet u niet alleen zelf

voorkomen, daarom hebben we afspraken en

Daarnaast vragen we onze cliënten, mantelzor-

waar u aan toe bent, maar is de situatie ook snel

regels opgesteld. We merken dat dit soms voor

gers en andere betrokkenen om zich zo goed

helder voor uw omgeving en onze thuiszorgme-

onrust en emoties zorgt bij onze cliënten, hun

mogelijk te houden aan de door ons voorge-

dewerkers.

mantelzorgers, maar ook bij medewerkers.

stelde maatregelen. Daarmee willen we ieder-

Toch hopen we op ieders begrip, deze maatre-

een zo goed mogelijk beschermen tegen het

VRAGEN

gelen zijn noodzakelijk om de zorg te kunnen

verder verspreiden van het coronavirus.

Heeft u nog vragen en/of opmerkingen? Die

blijven bieden.

GEZONDHEIDSCHECK

horen wij uiteraard graag. Thuiszorg Het Friese WE VRAGEN HET VOLGENDE:

Land is zeven dagen per week, 24 uur per dag

- Overleg vooraf over de zorg, als u hoesterig

telefonisch bereikbaar via 0900 - 8864. ■

Zo voeren onze verzorgenden en verpleegkundi-

bent, griepklachten heeft of koorts hebt;

gen een gezondheidscheck uit, vóór ze bij cliën-

- Ontvang geen andere visite, op momenten

ten binnenstappen. Deze gezondheidscheck bestaat uit een aantal vragen, die we vóór elk zorgmoment aan een cliënt voorleggen.

dat u thuiszorg krijgt; - Draag, als dat mogelijk is, een mondkapje tijdens de zorg; - Hoest en nies altijd in uw elleboog;

Blijkt uit de gezondheidscheck dat een cliënt mogelijk corona gerelateerde klachten heeft, dan verlenen de zorg met beschermende mate-

- Houdt waar mogelijk steeds voldoende afstand; - Was of desinfecteer regelmatig uw handen.

Gespecialiseerd in familie- en erfrecht, mediation en estateplanning

Stationsweg 1 | 9001 ED Grou 0566 - 60 14 04 | www.notarismirjam.nl

30

OPLOSSING PUZZELS | SENIORENkrant

Stuur de oplossing van de prijspuzzel voor 2 januari 2022 naar puzzel@leeuwarderseniorenkrant.nl of per post naar: Leeuwarder Seniorenkrant, t.a.v. De Puzzelkoning, Gouverneursplein 6, 8911 HH Leeuwarden.

F

L

I

R

A

A

L

18

A

P

E

N

R

M

E

D

E

A

O

E A

D

E

L

S T

V

W

K R

I

C

H

T

M

11 9

E

E Z 8

E

Z

M E

E Z

7

E

E

6 5

R

E

S T

4

R S

3 2

E

T 1

T E

T

R N

N E

E R

S

E

R

T

R

E

T

E

E

T

E

S

N E

S

S

T

E

S

T

E

O

T

R

E

R

N

O

R

R

N

S

E

E

S

R

N O

O

O

E

E

T

T

T

T

E

E

E

R

N T

E E

N

O

E

Z

10

O

E

M

13

R O

O

M

14

J E

T

15

E

A

R

16

E

R

17

I

K

R D

J

E

A G

T

E

19 12

NEL BORG uit Leeuwarden is de winnaar van de prijspuzzel van de Leeuwarder Seniorenkrant van 22 september jl. de oplossing was EVANGELIE. Nel heeft een boodschappenpakket ter waarde van vijftig euro gewonnen, aangeboden door JUMBO Stadionplein 2 in Leeuwarden. GEFELICITEERD!

UW OPTICIEN AAN HUIS

Voor een afspraak of meer informatie belt u met 0518 - 850125 of kijk op onze website: www.thuisopticiensfriesland.nl

SENIORENkrant 31

Proefactie

Loss maalt e ijd € 7

incl. b ,30 ezorg ing/ BTW

3 maaltijden voor slechts € 10,-

Iedereen die gezond en lekker wil eten, kan bij ons terecht. Dus niet alleen ouderen, maar ook jonge mensen. Elke dag koken wij een gezonde, lekkere en gevarieerde maaltijd voor u.

Traditionele Fryske stamppotten, gerechten met rijst en pasta... er is teveel om op te noemen.

Ook vegetarische gerechten en dieetmaaltijden bereiden wij graag, zonder meerprijs.

Maaltijdservice aan Huis is onderdeel van de Interzorg Groep: voor al uw Thuiszorg, Woonzorg, Maatschappelijke Zorg en Maaltijdservice Foswerterstrjitte 71 | 9172 PS | Ferwert | 088 - 5180200 | www.interzorggroep.nl

✃ www.maaltijdserviceaanhuis.nl Vul de antwoordkaart in en ontvang geheel vrijblijvend 3 maaltijden voor slechts € 10,- .

Normaliter kost een maaltijd € 7,30. Een maaltijd incl. nagerecht en 1x per week een voorgerecht kost € 7,90.

Postzegel niet nodig

* Na het ontvangen van de antwoordkaart nemen wij zo snel mogelijk contact met u op over het leveren van de drie maaltijden.

✔ Ik maak gebruik van de proefactie en ontvang graag eenmalig 3 maaltijden voor slechts € 10,-

Naam: Adres: Woonplaats: Telefoon: E-mail:

Maaltijdservice aan Huis Antwoordnummer 6700 9172 ZX Ferwert

32

SENIORENkrant

DE OPRUIMING IS GESTART!

DE OPRUIMING IS GESTART! Remonte

FRIDAY 75,WEEK op geselEcteerde modellen!

Helioform - Mjus Waldlaufer - Wolky Ecco - Australian - GABOR

Van 22 t/m 28 november

20% Alle outlet schoenen KORTING

50% KORTING op geselEcteerde modellen!

Panama Jack - Van Bommel durea - xsensible

50%

KORTING

op geselEcteerde modellen!

Tot zie ns in onze winkel!

R

KIJK VOOR MEE

scherpe

acties

OOK OP L RONDOMSHOP.N

Aangepas openingstijdte en

Nieuwe Oosterstraat 24, Leeuwarden | 058 216 2496

WWW.KAMSMASCHOENEN.NL

Maandag 13.00 tot 17 .00 uur Dinsdag T/M zaterdag 9.00 tot 17.0 0 uur