Dentista Magazine 02 | 2025

magazine voor het tandheelkundig team

nummer 02 | 2025

Droge mond; oorzaken en behandelopties Pink & White esthetics in balans: etsbrug met weefselopbouw na jeugdtrauma

”We hebben alle drie een bepaalde openheid en zorgzaamheid.”

Drie generaties mondhygiënisten

www.dentista-magazine.nl

Thema: restauratieve tandheelkunde

Grow with us.

ONTMOET ANTHOGYR OP 3 JULI. Anthogyr nodigt implantologen, kaakchirurgen, tandartsen en tandtechnici van harte uit voor een bijzondere klinische avond op 3 juli a.s. om 17.30 uur in IJsselstein.

Reserveer hier uw plek

Tijdens dit evenement delen vooraanstaande sprekers waaronder Jasper Thoolen, Tom de Wit, Egon Euwe en Natasha Hack hun expertise op het gebied van digitale innovaties, klinische casuïstiek en interdisciplinaire samenwerking.

bit.ly/Anthogyr3juli

*KRT-punten zijn aangevraagd.

Maak kennis met de nieuwste toepassingen van X-Base en Healfit en ontdek hoe deze bijdragen aan verbeterde behandelresultaten. De avond wordt afgesloten met een culinaire beleving geïnspireerd op de Franse Alpen.

Reserveer nu uw plek - beperkt aantal plaatsen beschikaar.

De kracht van eenvoud.

3 IMPLANTAATPROFIELEN 2 LEVEL SYSTEEM 1 UNIEKE KIT

X3

3 IMPLANTAAT DESIGNS VOOR COMPLETE FLEXIBILITEIT.

axiomX3®

¬ Innovatief implantaatontwerp ontwikkeld voor universele botverankering, ¬ botbehoud, ¬ klinisch aanpassingsvermogen, waaronder immediate behandelprotocollen.

PX

axiom®PX

¬ Geïndiceerd voor immediate plaatsing na extractie en bot met lage dichtheid.

REG

axiom®REG

¬ Veelzijdig implantaat. ¬ Progressieve verankering. ¬ Gecontroleerd protocol.

VOORWOORD

Herstellen met oog voor detail In deze editie van Dentista staat restauratieve

met drie generaties mondhygiënisten. Een vak dat

tandheelkunde centraal. Een thema dat je als tand-

van moeder op dochter wordt doorgegeven in de fa-

arts bijna dagelijks tegenkomt. Want of het nu gaat

milie Slavenburg-Meinds, met liefde én een duide-

om een beschadigde voortand na een jeugdtrauma,

lijke visie. Ook zoomen we in op de droge mond: een

gebitsslijtage die steeds erger wordt, of het herstel-

veelvoorkomend probleem dat vaak wordt onder-

len van een ontbrekend element in het front: het

schat. In twee artikelen leer je meer over oorzaken,

draait allemaal om herstellen. Maar dan wel op een

behandelingen en het belang van speeksel in een

manier die zowel functioneel als esthetisch klopt.

vergrijzende populatie.

Zo laat Irfan Abas in zijn casus zien hoe lastig het

Verder nog aandacht voor 35 jaar Guided Bone Rege-

is om de roze en witte esthetiek goed op elkaar af

neration, dentale fotografie op social media, werk-

te stemmen. Bas Leempoel geeft in zijn artikel aan

plezier als tandarts, het nieuwe kwaliteitskeur-

dat bij slijtageherstel digitale technieken, zoals ge-

merk voor mondzorgassistenten en de waarde van

printe injectiemallen, het werk nauwkeuriger én

een goed georganiseerde praktijk—met of zonder

efficiënter maken. Ook de hybride injectietechniek

omloopassistente. Kortom, een nummer boordevol

komt voorbij en het STAR-concept laat zien hoe je

herkenbare situaties, slimme oplossingen en frisse

een vaste voorziening direct na extractie toch voor-

inzichten voor jouw dagelijkse praktijk.

spelbaar kunt uitvoeren.

Veel leesplezier!

Naast al die techniek blijft de menselijke kant minstens zo belangrijk. Dat blijkt wel uit het interview

Colofon

Dentista is een uitgave van Dentista Media en verschijnt 4 keer per jaar

Redactie

Ilko Alink, Lies Ligtvoet

Lies en Ilko.

Grafisch Design

Degen en Leideritz BNo

Vormgeving

LDB Production, Levin den Boer

Fotografie

Adverteren

Concetta Scibona,

concetta@dentista-magazine.nl +31 6 281 829 62

Druk

Wilco, Amersfoort

Redactie(adres) Dentista Media

Lars van den Brink

Ilko Alink, ilko@dentista-magazine.nl

Abonneren

Niets in deze uitgave mag worden

Digitaal aanwezig

verspreiding toegezonden aan tandarts-

gereproduceerd zonder schriftelijke

Koggeschip 212, 7429 BG Colmschate

www.dentista-magazine.nl

Instagram: @dentistamagazine

Aan dit nummer werkten mee

Irfan Abas, Celina Klappers, Marijke Slavenburg-

Dentista wordt in gecontroleerde

en mondhygiënistenpraktijken in Nederland.

Ben je werkzaam binnen de tandheelkunde en

wil je Dentista ontvangen, stuur dan een e-mail naar: info@dentista-magazine.nl

Dalhuysen, Fransje Meinds-Slavenburg, Anne

Adreswijzigingen

Felix Brüll, Fridus van der Weijden, Melissa

Vermeld zowel je oude als nieuwe adres.

Meinds, Bas Leempoel, Maarten de Beer,

Ramirez Vanoni, Lotte Pull ter Gunne, Derk Jan

Marketing

Laine, Floris Bikker, Caroline Cuppens, Marloes

ilko@dentista-magazine.nl

Rust.

overgenomen, vermenigvuldigd of

toestemming van Dentista Media of andere auteursrechthebbenden. Dentista Media

kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de juistheid en volledigheid van alle in deze uitgave opgenomen teksten en beelden.

Per e-mail: info@dentista-magazine.nl.

Jager, Marit Verschuuren, Gerry Karlis, Frank

Andriessen, Daan van Oort, Casper Bots, Marja

©2013-2025 Dentista Media.

Ilko Alink,

3

INHOUDSOPGAVE 2025 | 2

6

Etsbrug met weefselopbouw na jeugdtrauma Irfan Abas

12

18

Drie generaties mondhygiënisten Marijke, Fransje en Anne

Slijtageherstel middels een geprinte injectiemal Bas Leempoel

4

22

De hybride injectietechniek Maarten de Beer

30

Digitale planning en uitvoering van een FP1 constructie Felix Brüll

36

Molaarkroon of premolaar met kleine dummy?

Fridus van der Weijden, Melissa Ramirez Vanoni, Lotte Pull ter Gunne

56

Meer aandacht voor droge mondklachten Marja Laine en Floris Bikker

Droge mond; oorzaken en behandelopties Derk Jan Jager

en

Het opbouwen van een zeer geresorbeerde processus Frank Andriessen

74

42

68

Column Celina Design in beeld Column Marit GBR-technieken Fotografie Keurmerk Praktijkmanagement Column Marloes

11 46 49 50 62 80 83 86

Zo blijft mondzorg levenslang leuk!

Casper Bots

5

ESTHETIEK

Pink & white esthetics in balans

Etsbrug met weefselopbouw na jeugdtrauma Esthetiek in de tandheelkunde, met name in het

via de spoeddienst bij de kaakchirurg terechtkwam,

front, is een samenspel tussen de roze zachte weef-

werd daar besloten tot extractie van de 11 en 21. In de

sels en de witte harde weefsels. In het Engels wordt

opinie van de auteur is dit een te voorbarige behan-

dit ook wel aangeduid met “pink and white esthe-

deling geweest; de kans dat beide centrale incisieven

tics”, waarbij het verkrijgen van correcte pink esthe-

bij een meisje van 8 jaar na een val zodanig bescha-

tics over het algemeen een grotere uitdaging vormt

digd zijn dat de radices zonder kans op behoud ver-

dan de white esthetics. Deze roze esthetiek is vooral

wijderd moesten worden, is bijzonder klein. Helaas

van belang bij gebitselementen waarbij sprake is van

was het kwaad al geschied.

recessie (het terugtrekken van de gingivalijn, waar-

Op 16-jarige leeftijd werd de patiënt door haar be-

door de radix en een langere tand zichtbaar worden).

handelend orthodontist naar de auteur verwezen

De situatie wordt nog uitdagender wanneer een tand

voor een restauratieve oplossing voor de afwezige 11

of kies niet is aangelegd, of in het verleden is ver-

en 21. In de tussenliggende periode had patiënt een

wijderd. Het element zorgt er immers voor dat de

retainer gedragen met twee kunststof tanden (af-

gingiva rondom de natuurlijke kroon ligt en dat er

beelding 1). Zowel de patiënt als haar moeder hadden

voldoende weefseldikte rondom deze kroon aanwezig

een sterke voorkeur voor een implantaat gedragen

is. Als het element ontbreekt, groeit het alveolaire

vaste oplossing. Gezien haar jonge leeftijd was dit

bot dicht, omdat er geen radix meer is, en daarmee

echter nog geen optie, omdat er nog verticale groei te

ook de mucosa (wanneer er geen element meer aan-

verwachten viel. Implanteren op jonge leeftijd – dat

wezig is, spreken we niet meer van gingiva maar van

wil zeggen vóór het 21e levensjaar – kan resulteren

mucosa), die dan afgevlakt is. De papillen tussen de

in een infrapositie van het implantaat, omdat de rest

afwezige elementen vlakken dan ook af.

van het gebit nog verticaal kan doorgroeien.

Om één of meer afwezige elementen te herstellen bij

Middels shared decision making werd het volgende

een vaste voorziening, kan er een etsbrug of kunnen

plan overeengekomen: eerst zou er een etsbrug met

er implantaten worden geplaatst. De esthetiek valt of

vleugels op de 12 en 22 worden vervaardigd, om op

staat hierbij met de aanvulling van de zachte weef-

21-jarige leeftijd verder te gaan met implantologie.

sels, zowel in de vorm van verbreding hiervan als het creëren van een zogenoemd emergence profile – dat wil zeggen dat de tand op een natuurlijk ogende

Orthodontische behandeling

wijze vanuit het tandvlees tevoorschijn moet komen.

Bij klinisch en röntgenologisch onderzoek viel ech-

Casus

ter op dat radix van de 12 en 22 een convergerende (de radices staan dan naar mesiaal en naar elkaar toe) in plaats van divergerende (radices staan dan

Een gezonde, jonge dame had op 8-jarige leeftijd een

van elkaar af) stand had. Door deze convergeren-

trauma op school waarbij ze op haar voortanden was

de stand van de radices was er in mesio-distale zin

gevallen. Volgens haar moeder waren deze voortan-

geen ruimte voor twee implantaten ter plaatse van

den tot onder het tandvlees afgebroken. Nadat ze

de 11 en 21. Er werd daarom besloten, in tegenzin

6

1

2

3

4

1. Retainer met twee frontelementen

3. Vaste apparatuur voor torque 12 en 22

2. OPT radices 12 en 22 convergeren

4. OPT radices 12 en 22 divergeren na orthodontische behandeling

van de patiënt, om eerst weer vaste apparatuur terug

tinaal geslepen te worden als er geen 1,5 mm ruimte

te plaatsen om de radices in een divergerende stand

voor de vleugels behaald kan worden. De ruimte was

te plaatsen. Gelukkig verliep deze behandeling voor-

op de dunste plekken 1 mm, dus een kleine prepa-

spoedig. (afbeelding 2 -4). Het volgende behandel-

ratie in de 12 en 22 palatinaal was nodig. Omdat de

plan werd gemaakt:

kaak volledig afgevlakt was en dun was geworden,

• Intra-orale scan voor studiemodellen, proefop-

kunnen de dummies van de etsbrug enkel op de kaak

stelling en beoordelen ruimte palatinaal

“gelegd worden”, maar daarbij zijn er geen papillen

• Vervaardigen essix retainer met dummies waarbij

en staat de cervicale rand van de dummies net voor

er een emergence profile van de 11 en 21 werd ge-

de kaak. Een esthetisch resultaat kan daarmee niet

vormd door eivormige dummies 4 mm in de gin-

behaald worden. Daarom is een aanvulling van de

giva te plaatsen

zachte weefsels in de breedte nodig, als het creëren

• Aanvulling zachte weefsels met de VISTA techniek en een vrij gingivatransplantaat uit het palatum

van een emergence profile, waarbij het oogst alsof de gebitselementen uit het weefsel vertrekken.

links en direct dragen van de essix retainer • Na 4 weken intra-orale scan voor de etsbrug en kleurbepaling bij de technicus

Chirurgie

• Plaatsen van de etsbrug met een composietcement Voor de aanvulling zachte weefsels chirurgie werd

Etsbrug

gekozen voor de VISTA techniek, hierbij worden er twee incisies partial thickness flap hoog in de mucosa gemaakt, waarna er ruimte vanuit de incisies

Voordat er gescand kon worden voor een etsbrug,

wordt getunneld tussen de gingiva en het periost

werd een studiemodel vervaardigd om met de tech-

door middel van VISTA tunnel instrumenten. Uit

nicus te overleggen of er voldoende ruimte was voor

het palatum links werd een vrij gingivatransplan-

2 centrale incisieven in de mesio-distale zin en of er

taat geoogst van 15x10 mm met een dikte van 3 mm,

voldoende ruimte was in occlusie voor de vleugels van

die voor inhechten werd geëpithelialiseerd. Als het

de etsbrug. Er hoeft enkel nog aan de 12 en 22 pala-

epitheel niet wordt verwijderd, kan deze graft door

Etsbrug met weefselopbouw na jeugdtrauma

7

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

de mucosa heen groeien, dat ten koste gaat van de

pincisies met hechtingen naar het buccale en coro-

esthetiek. In het donorgebied wordt een collageen

nale deel getrokken en aldaar ingehecht. Met twee

spons ingehecht, waardoor de patiënt daar minder

incisies werd ook de emergence profile gecreëerd

last van heeft. Het bindweefsel wordt door de hul-

(afbeelding 6-13). Voor een goede genezing van het

5.

Beginsituatie voor behandeling

10. Inhechten van een collageen-

6.

VISTA techniek twee hulp inci-

spons in het donorgebied

sies 7.

8.

9.

tanden

Middels hechtingen het op de

15. Twee weken post operatief

Vervaardiging tunnel met tun-

juiste plek trekken van het

16. Creëren van een duidelijke

nelinstrumenten

transplantaat

Geoogst bindweefseltransplan-

12. Transplantaat ingehecht

taat uit palatum

13. Occlusaal beeld verdikking van

Na de-epithelialiseren van transplantaat

8

11.

van de essix met 2 dummy

de zachte weefsels 14. Direct postoperatief plaatsen

indeuking in de mucosa voor emergence profile 17.

Genezing van het palatum

18. Etsbrug frontbeeld 19. Etsbrug palatinaal

20

21

22

20. Definitieve zachte weefsels voor plaatsen etsbrug 21. Na plaatsen rubberdam 22. Direct na plaatsing etsbrug en verwijderen rubberdam 23. De lachfoto van patiënt 23

24

24. Controle na 6 maanden zachte weefsel fraai intact

weefsel en ter voorkoming van infectie, kreeg de pa-

Vergoeding

tiënt het volgende voorgeschreven: antibiotica Augmentin 625mg 3dd1, Ibuprofen 600mg 3dd1 tegen de

Het Nederlandse zorgverzekeringsstelsel heeft een

pijn na de chirurgie, BlueM oral gel en spoelmiddel

regeling jeugdfronttandvervanging, hierbij mag een

na de chirurgie. De essix werd direct geplaatst na de

fronttand vervangen worden bij agenesie of verlies

chirurgie en deze diende de patiënt ook ‘s nachts te

van een fronttand voor het 18e jaar met orthodontie,

dragen voor vorming van de weefsels. (afbeelding

plastische materialen of implantologie. Deze volledi-

14) Na twee weken kwam de patiënt retour voor con-

ge behandeling werd in het kader daarvan gemach-

trole en het verwijderen van de hechtingen, waarbij

tigd vergoed door de zorgverzekeraar.

het emergence profile als de papillen zich al begonnen te vormen. Ook het palatum was zonder complicaties genezen. (afbeelding 15-17).

Etsbrug

De auteur Irfan Abas (ACTA, 2008) is restauratief tand-

Er werd nog vier weken gewacht voor maturatie van

arts (NVVRT-erkend) en tandarts-implan-

de zachte weefsels, waarna er een nieuwe intra-ora-

toloog (NVOI-erkend) met ruime klinische

le scan werd vervaardigd. De technicus vervaardigde

ervaring. Hij is oprichter en partner van een

een tweedelige etsbrug met twee vleugels van lithi-

verwijspraktijk in Bussum, waar hij zich richt

umdisilicaat (E.max press) met opgebakken porse-

op hoogwaardige restauratieve en implanto-

lein op het labiale gedeelte (afbeelding 18-20). Voor

logie behandelingen (tandartsabas.nl). Naast

het plaatsen van de etsbrug zagen de zachte weefsels

zijn klinische ervaring heeft Abas 23 klini-

er goed uit, zowel een centrale papil als papillen bij

sche artikelen gepubliceerd. Hij heeft ook zijn

de 12 en 22 waren gevormd, en ook een voldoende

eigen succesvolle opleidingsinstituut opge-

breedte van het weefsel en een fraai emergence pro-

richt in 2019, de Abas Implant Academy, waar

file (afbeelding 21). Aangezien de etsbrug met een

hij tandartsen opleidt in veilige en effectieve

composiet cement werd gecementeerd, werd een rub-

orale implantologie. Inmiddels hebben meer

berdam aangebracht met de klemmen op de 14 en 24.

dan 160 tandartsen deelgenomen aan de Abas

(afbeelding 22). De palatinale oppervlakken werden

Implant Academy. Voor Dental Best Practi-

eerst gezandstraald, geëtst en geprimed. De etsbrug

ce geeft Abas sinds 2022 de cursussen “Orale

werd geëtst met hydrofluoridezuur, en gesilaniseerd

chirurgie in de algemene praktijk” en “Leren

en gecementeerd met een composietcement (Panavia

extraheren, van een enkele radix tot een ge-

V5) (afbeelding 23). Een controle van de etsbrug werd

ïmpacteerde derde molaar”.

uitgevoerd na 6 maanden voor controle van de zachte weefsels en de etsbrug, waarbij de patiënt tevreden

Dank aan Eelco Smedema van So Be Identic

was met de etsbrug.

voor de planning en tandtechniek.

Etsbrug met weefselopbouw na jeugdtrauma

9

Neem jij de volgende stap?

Abas Implant Academy biedt een volwaardige 8-daagse opleiding in de moderne implantologie aan. Ruim 160 tandartsen hebben al deelgenomen.

Ons vernieuwde programma biedt een uitgebreid curriculum aan (incl. 3 moduleboeken).

Module 1 Indicatie, planning, prothetiek & de medische gecompromitteerde patiënt Module 2 Basis chirurgie, anatomie & hechttechnieken Module 3 Basis implantologie: flap, osteotomie & plaatsen implantaat Module 4 Implantologie in de edentate boven- en onderkaak Module 5 Gevorderde implantologie: botopbouw, membranen, periost mobiliseren, piëzo-elektrochirurgie, sinusbodem elevatie, ridgesplit en gebruik van Plateled Rich Fibrine Module 6 Tijdstip van implanteren, fronttandvervanging, esthetiek, immediaat implanteren, immediaat belasten en socketshieldtechniek Module 7 CBCT diagnostiek & planning, guided surgery middels R2 Module 8 Tweede fase technieken, gekeratiniseerde mucosa, bindweefseltransplantaten, behandeling van infecties rondom implantaten, tariefstelsel & complicaties

Praktijkervaring opdoen in Mexico?

Na de opleiding implantologie kun je onder begeleiding van onze instructeurs zelf 4 dagen live patiënten behandelen. In 2024 hebben we in slechts 4 dagen variërend tussen de 15 en 23 implantaten geplaatst per tandarts.

kijk voor meer informatie op abas-academy.com →

COLUMN CELINA

Celina Klappers, Praktijkhouder-tandarts

Bouwen aan een nieuw team

bij Wellestate tandartsen, IJsselstate tandartsen en Jungle tandartsen. @drs.celina_klappers

tandartspraktijk

te plannen voor de behandelin-

ik de lessen die ik heb geleerd de

opbouwen is als het creëren van

gen zelf. Veel van onze nieu-

afgelopen 18 jaar als praktijk-

een groot restauratief plan: het

we patiënten hebben lange tijd

houder van mijn eerste praktijk.

vergt geduld, zorgvuldigheid en

geen tandarts bezocht en heb-

Welke keuzes zorgen voor een

een doordachte aanpak. Ter-

ben vaak uitgebreid restauratief

stevige basis? Hoe bouw je een

wijl ik deze column schrijf, is

werk nodig. Een goede balans

team dat met je meegroeit? En

het eind maart en bestaat onze

tussen intakes en behandeltijd

hoe ga je om met de financiële

nieuwe

is daarom essentieel.

en organisatorische uitdagin-

Een

nieuwe

praktijk

inmiddels

tien

in

Zevenaar

maanden.

De

gen? Met deze ervaringen kijk ik

fundamenten beginnen zich te

Een ander belangrijk aspect is

vooruit naar de toekomst van de

vormen en we hebben meer dan

de

tandheelkundige

2000 intakes uitgevoerd.

neer zijn we klaar om dubbele

Een cruciale factor bij het op-

diensten op één dag te draaien?

zetten van een nieuwe praktijk

Voldoende assistenten betekent

is het behouden van een lean

dat we ook nieuwe tandartsen

werksysteem. Dit houdt in dat

nodig hebben. Het is essenti-

we efficiënt moeten opereren,

eel dat deze tandartsen onze

terwijl het tegelijkertijd essen-

visie delen en passen binnen

tieel is om ons team goed te be-

de praktijkcultuur. Groei is be-

geleiden. Iedere medewerker is

langrijk, al moet dit op een

een schakel in de zorgketen die

duurzame en doordachte manier

we bieden en een goed opgeleid

gebeuren. Zorgvuldige selectie

team vormt de basis voor succes.

en duidelijke communicatie van

personeelsplanning.

Wan-

praktijkvoe-

ring.

onze waarden spelen hierin een Bij het opbouwen van onze prak-

grote rol. Dankbaar ben ik voor

tijk stuiten we op verschillende

het team wat we aan het creëren

vragen. Hebben we voldoende

zijn.

patiënten? Hoe snel kunnen we een intake plannen? Daarnaast

Op 23 mei spreek ik op het Payt

is het belangrijk om niet alleen

Forward Congres over de uitda-

aandacht te besteden aan de in-

gingen en inzichten die komen

stroom van nieuwe patiënten,

kijken bij het opbouwen van een

maar ook om voldoende tijd in

nieuwe praktijk. Daarnaast deel

11

INTERVIEW

Van moeder op (klein)dochter

Drie generaties mondhygiënisten Een familie vol mondhygiënisten: toeval of pure passie? Bij de familie Slavenburg-Meinds lijkt het vak in de genen te zitten. Marijke Slavenburg-Dalhuysen stond in de jaren ‘60 aan de wieg van het beroep mondhygiënist in Nederland. Haar dochter Fransje MeindsSlavenburg zette die lijn voort en zette samen met haar man een aantal tandheelkundige praktijken op. Nu staat de derde generatie klaar voor een carrière in de mondzorg: Anne Meinds, die in Groningen studeert voor mondhygiënist.

Wat maakt dit vak zo bijzonder dat het van genera-

eel aan de slag gingen. “Het vak sloeg meteen aan. In

tie op generatie wordt doorgegeven? Welke ontwik-

die tijd mochten we alleen werken onder begeleiding

kelingen in de mondzorg hebben ze meegemaakt?

van een arts. Na een aantal jaar in loondienst waag-

En wat kunnen ze van elkaar leren? Drie generaties

de ik de sprong en opende ik als één van de eersten

delen hun ervaringen met een beroep dat hen niet

een zelfstandige mondzorgpraktijk aan huis.” In to-

alleen professioneel, maar ook als familie verbindt.

taal werkte Marijke 45 jaar in het vak en hielp ze bij het oprichten van de Nederlandse Organisatie van

Een sprong in het diepe

Mondhygiënisten.

Haar dochter, Fransje, groeide op in een huis waar mondzorg dagelijkse kost was. Toch was het voor

Marijke maakte de beginjaren van de mondzorg

haar geen uitgemaakte zaak om ook mondhygiënist

in Nederland van dichtbij mee. “Na de middelbare

te worden. “Ik wist niet goed wat ik na de middelbare

school wist ik niet goed welke richting ik op wil-

school wilde. Maar het vak paste bij mijn karakter en

de. In 1965 las ik een oproep van het Ministerie van

ik had het juiste vakkenpakket, dus ben ik het maar

Volksgezondheid in de krant: ze zochten mensen die

gaan doen.”

zich wilden laten opleiden tot mondhygiënist, om te

Fransje studeerde in 1995 af als mondhygiënist in

onderzoeken of het vak in Nederland zou aanslaan.

Nijmegen, waar ze haar man ontmoette, een tand-

Ik gaf me op en zes weken later stapte ik met een

arts. Samen startten ze hun eerste praktijk, Meinds

groep studenten op de boot naar Amerika. In Boston

Mondzorg. Wat begon als één locatie, groeide uit tot

volgde ik een tweejarige opleiding, en geloof me, op

drie vestigingen in de regio Oud-Beijerland. “Dat was

die campus golden strenge regels.”

een spannend proces. Een praktijk opbouwen is iets

Na haar opleiding keerde Marijke terug naar Neder-

heel anders dan alleen het vak uitoefenen. Boven-

land, waar in 1967 de eerste mondhygiënisten offici-

dien mogen mondhygiënisten nu gewoon zelfstandig

12

SureSmile raises the bar in clear aligner therapy St el je een alig n er-p art n er voor d ie m et jou m eeg roeit . Van sim u lat or t ot ret ain er, on ze w ork flow in t eg reert m et d e m eest e scan n ers en levert in 3 van d e 4 Su reSm ile Alig n er-b eh an d elin g en resu lt at en zon d er refin em en t s.¹ ² M et b et rou w b are locale on d erst eu n in g k u n jij je rich t en op w at ech t t elt : h et creëren van st ralen d e g lim lach en . Su reSm ile zal d é op lossin g zijn w aar je n aar u it k ijk t .

Love at first smile.

Scan de QR code voor meer informatie.

De SureSmile Simulator vereist een DS Core betaald abonnement en Primescan-gebruik .

2 Gebaseerd op een interne analyse van meer dan

1

200.000 wereldwijde SureSmile®-aligner cases gestart en voltooid tussen jan 2021 - juni 2024.

werken, terwijl dat voor mijn moeder niet altijd zo is geweest.”

Anne, de derde generatie, zit inmiddels in haar derde jaar van de opleiding Mondzorgkunde in Groningen.

“Nog anderhalf jaar, en dan mag ik mezelf mondhygiënist noemen”, vertelt ze. Toch was dat aanvankelijk niet haar plan. “Mijn vader is tandarts en mijn moeder mondhygiënist, dus ik wilde juist iets anders. Ik wilde zelf een vak kiezen.” Ze keek naar verschillende richtingen in de zorg, maar uiteindelijk ging ze toch met haar moeder mee naar een open dag in Nijmegen. “Toen was ik eigenlijk meteen om.”

De liefde voor mondzorg Wat maakt het vak mondhygiënist zo bijzonder dat het al drie generaties binnen de familie voortleeft?

Voor Anne zit het hem vooral in het uitgebreide contact met patiënten. “Als mondhygiënist heb je meer tijd met je patiënt dan een tandarts. In die tijd kun je meer bespreken, adviezen geven en samen naar oplossingen zoeken. Bij tandheelkunde doe je dat ook, maar daar ligt de focus toch meer op controles en

Van kennis doorgeven tot samenwerken

het oplossen van problemen. Mondzorg is echt pre-

Werken in hetzelfde vakgebied zorgt voor een bij-

ventiever.”

zondere verbinding binnen de familie. Anne: “Als ik

Marijke kijkt met voldoening terug op haar lange

iets meemaak op stage of school, kan ik dat meteen

loopbaan. “Dit vak kwam gewoon op mijn pad, en het

met mijn vader en moeder bespreken. Zij begrijpen

is een fantastisch beroep gebleken”, zegt ze. “Vijftig

het direct en kunnen het uitleggen. Mijn broer stu-

jaar geleden hadden mensen veel slechter tandvlees.

deert bouwkunde, die wordt er soms wel gek van als

Dankzij mondhygiënisten is dat enorm verbeterd en

wij erover kletsen”, lacht ze.

ik ben blij dat ik daaraan heb mogen bijdragen. Je

Fransje is erg betrokken bij de ontwikkeling van

bouwt een sterke band op met patiënten en kunt echt

Anne. “Ik kan haar bijvoorbeeld uitleggen hoe je

iets voor hen betekenen.”

met bange patiënten omgaat of hoe je zaken visueel

Fransje herkent dat gevoel. “We hebben alle drie een

maakt voor de patiënt.” Andersom leert ze ook van

bepaalde openheid en zorgzaamheid. Als het klikt,

Anne. “Ik vraag weleens: hoe leer jij dit op school of

ontstaat er een band. Sommige patiënten zie ik elke

bij je stage? Het is interessant om te horen hoe de op-

drie maanden, soms al 26 jaar lang. En het mooiste

leiding tegenwoordig is. Je raakt na zoveel jaar toch

is: sommige mensen komen bibberend binnen, maar

een beetje vastgeroest. Dan hoor ik hoe ze het ergens

gaan opgelucht en blij weer weg. Dat maakt dit werk

anders doen en kan ik bepaalde patronen weer door-

zo dankbaar.”

breken.”

Familie Slavenburg-Meinds

15

P R E M l U M

W H l T E N l N G

C AV E X B l T E &W H l T E ABC MASTERKIT ACTIVEREN - BLEKEN - CONDITIONEREN U ni e k 3-staps w h i te n i n g s ysteem voor e e n m a ximaal blee kres u l taat

Ni euwsgierig? O n tdek de ABC-Masterk i t h ier !

YO U R lMPRESSlON lS OUR S P E C l A LT Y F u stweg 5 | 2031 CJ Haarlem | cavex.nl

Anne probeert op haar beurt de werkethiek van haar

lijk terug in haar praktijk: “Mensen zijn echt zuinig

moeder en oma over te nemen. “Ik probeer echt de

op hun gebit, waardoor ze langer met hun hele gebit

tijd te nemen voor mijn patiënten en een band op te

kunnen doen, maar daar komen ook veel uitdagin-

bouwen.” Daarnaast is het simpelweg praktisch om

gen bij kijken, zoals de invloed van medicatie op het

mondhygienisten in de familie te hebben. Fransje:

gebit.”

“Ik herinner mij nog goed hoe mijn moeder bijsprong toen ik mijn pols had gebroken of zwanger was.”

Ontwikkelingen in de mondzorg De mondzorg heeft de afgelopen decennia grote veranderingen doorgemaakt, maar de basis blijft het-

"Vroeger mocht je maar 2 millimeter onder het tandvlees werken"

zelfde. “We werken nog steeds met handinstrumenten, al zijn er nu meer elektrische apparaten zoals EMS Airfow en ultrasone apparatuur”, aldus Fransje.

“Het grootste verschil tussen mijn moeder en mij is

Naast deze verschuiving in mondgezondheid blijft

dat ik anesthesie mag geven, en Anne leert nu zelfs

ook de rol van de mondhygiënist in beweging. “Het

gaatjes boren en vullen, en doet uitgebreidere in-

blijft spannend hoe onze zelfstandigheid zich juri-

takes.” Ook de opleiding is langer geworden: waar

disch en praktisch gaat ontwikkelen. Ondanks het

Marijke in twee jaar werd opgeleid, duurde die van

belang van die zelfstandigheid, zie ik wel dat er

Fransje drie jaar en is de huidige opleiding vier jaar.

steeds grotere praktijken komen en bredere samen-

Marijke herinnert zich hoe anders het vak in haar

werkingsverbanden.” Anne kijkt uit naar die samen-

beginjaren was. “De mondhygiënist werd in Ne-

werking. “Als mondhygiënist is het heel leuk om sa-

derland neergezet als preventie. Destijds verloren

men te werken en kennis te delen. Je leert echt van

veel mensen tanden op jonge leeftijd. Er moest dus

elkaar, en dat maakt het vak nog interessanter.”

veel achterstand worden ingehaald. In de tandartsopleiding werd toen nog weinig aandacht besteed aan gebitsreiniging. Daarnaast heeft de wetenschap enorme stappen gezet. Ik heb zelfs nog meegewerkt aan fluorbehandelingen in Tiel, in de tijd dat wa-

Tips voor jonge mondhygiënisten

terfluoridering nog werd toegepast. Ook de technie-

Marijke sluit af met een aantal tips voor de nieu-

ken waren destijds veel beperkter. We hadden geen

we generatie mondhygiënisten. “Je bent goed opge-

zandstraler, wel een EMS. Vroeger mocht je boven-

leid, dus vertrouw op jezelf. Er wordt in de opleiding

dien maar 2 millimeter onder het tandvlees werken,

veel gehamerd op zelfstandigheid, en dat is niet voor

terwijl dat nu zo diep mag als nodig is.”

niets.”

Ondanks de technologische vooruitgang blijft hand-

Ook het omgaan met angstige patiënten kan in het

werk een essentieel onderdeel van het vak. Anne:

begin lastig zijn. Fransje: “In de mondzorg hebben

“Je begint wel met EMS, maar je eindigt altijd nog

we natuurlijk te maken met tijdsdruk. Echter, als je

met de hand. In de tandheelkunde wordt steeds

aan het begin van de behandeling investeert in de

meer overgenomen door digitale apparaten, maar bij

patiënt, al is het maar een gesprekje van twee mi-

mondhygiënisten is dat toch minder.”

nuten, dan heb je daar de rest van de behandeling profijt van. Luister naar de patiënt en neem eventu-

De toekomst van het vak

ele angsten serieus, maar ga er niet te veel in mee.

Als je rust en vertrouwen uitstraalt, voelt de patiënt zich veiliger.”

Mensen worden steeds bewuster van hun gebit, mede door de invloed van sociale media en trends zoals tanden bleken. Fransje ziet die verandering duide-

Familie Slavenburg-Meinds

17

SLIJTAGE

Slijtageherstel middels een geprinte injectiemal In de tandheelkunde is gebitsslijtage een steeds vaker voorkomend probleem, met aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid en functionaliteit van het gebit. Hoewel veel patiënten zich niet bewust zijn van de slijtage, is het voor sommige mogelijk nodig om in een later stadium in te grijpen. Dit artikel verkent de mogelijkheden van slijtageherstel, waarbij gebruik wordt gemaakt van geprinte injectiemallen voor een efficiënter en nauwkeuriger resultaat. Door digitale planning en 3D-printtechnieken kunnen restauraties met een hoge mate van precisie worden vervaardigd, wat de behandelopties aanzienlijk uitbreidt. De focus ligt hierbij op het toepassen van nieuwe technieken zonder traditionele gebitsmodellen, wat de werkwijze zowel sneller als flexibeler maakt.

Gebitsslijtage is een probleem waar een groot aantal

lijk kunnen composietrestauraties, net als keramiek

patiënten mee kampt. We kunnen deze afname van

ook digitaal worden ontworpen en gefreesd (afbeel-

tandweefsel digitaal monitoren door gebitsscans in

ding 3). Tegenwoordig zijn ook printbare restaura-

de loop van de jaren met elkaar te vergelijken (af-

ties met een hoge vulgraad keramiek of composiet

beelding 1). Vaak zijn patiënten zichzelf niet bewust

mogelijk, maar daar zal in dit artikel niet op worden

van deze processen en hebben vaak geen behandel-

ingegaan, omdat daar nog weinig langetermijnresul-

behoefte, maar er komt wellicht ook een moment dat

taten van bekend zijn.

ingrijpen niet langer uit te stellen is (afbeelding 2).

Op dat moment zijn er een aantal mogelijke behan-

Naast een indirecte vervaardiging kunnen composie-

delopties om te overwegen. Allereerst zal een keuze

trestauraties uiteraard ook direct worden gemaakt.

moeten worden gemaakt in het materiaal waarmee

Een beethoogteherstel kan uit de hand worden ge-

een eventueel beethoogteherstel zal worden uitge-

daan, maar deze procedure is tijdrovend, moeilijk

voerd. Denk hierbij aan composiet of keramiek. Dit

en mogelijk ook wat onvoorspelbaar. Wanneer het

laatste zal altijd indirect vervaardigd worden. Maar

verlies aan tandweefsel kan worden aangevuld met

in geval van een keuze voor composiet zijn er ook

een digitale planning kan deze op voorhand veel in-

een aantal andere behandelopties mogelijk. Natuur-

zichtelijker worden gedaan. Hierbij wordt gebruik-

18

1

2

3

4

5

6

gemaakt van een digitale mock-up (afbeelding 4)

wezig is (afbeelding 5). In deze designfase moet er

en een transfer naar de mond. Er kunnen meerdere

wel rekening worden gehouden met in te bouwen

methodes worden gebruikt om deze overzetting van

beetverhoging. Dit is mogelijk door de beet als ver-

de digitale planning te bewerkstelligen. Denk hier-

hoogde dimensie te scannen of door opening van de

bij aan een puttymal om bijvoorbeeld een front te

articulator in de software. De eerste is uiteraard pre-

verlengen. Hierbij worden allereerst palatinale shells

ciezer en geniet de voorkeur. Wanneer alle elementen

geplaatst om hier vervolgens de directe composiet­

virtueel zijn opgebouwd, kunnen ze na exporteren

restauraties uit de hand tegenaan te zetten. Bij een

in de administratieve fase alternerend in het model

injectable techniek kan worden gekozen voor een

worden geplaatst (afbeelding 6). Wanneer dit ge-

dieptrekmal over een (geprint) model van de nieuwe

beurd is, kan vanuit deze fase worden gekozen voor

situatie. Omdat deze moeilijk over te zetten is zonder

het printen van een model voor een dieptrekmal. In

de elementen te verblokken, wordt er vaak voor een

dit geval zullen we echter kiezen voor het printen

alternerend model gekozen, waarbij eerst de helft

van een “splint”. Wanneer we deze splint volledig

van de restauraties in de mock-up wordt geplaatst

laten aansluiten op het model door de uitblokking

en deze vervolgens wordt overgezet. Daarna wordt

te verwijderen en de elementen tot 2-3 mm voorbij

de mock-up van de gehele nieuwe situatie middels

de cervicale randen te omvatten, is een goede over-

een dieptrekmal gekopieerd, de zojuist in de eerste

zetting in de mond gegarandeerd (afbeelding 7). De

fase geplaatste restauraties gesepareerd met teflon

occlusale afsteuning is geborgd door de elementen

en vervolgens kan de tweede set restauraties worden

die in deze fase nog niet worden opgebouwd en een

geplaatst.

cervicale afsluiting voorkomt een doorpersing van composietmateriaal. De te vervaardigen mal moet

In dit artikel wil ik laten zien hoe deze technieken

worden geprint in een medium flexibel materiaal. Dit

in de praktijk ook kunnen worden uitgevoerd zon-

zorgt voor een juiste plaatsing ervan, daar de uit-

der gebruik te maken van gebitsmodellen. Wanneer

blokking in de ontwerpfase van de mal is verwijderd.

we deze fase namelijk kunnen overslaan, maar de

Daarnaast moet de mal voldoende licht doorlaten om

transfers direct zouden kunnen printen, is een diep-

de composiet door het materiaal initieel uit te kun-

trekstap niet langer meer noodzakelijk. In dit geval

nen harden. Heel belangrijk is dat het printmateri-

is gekozen voor het vervaardigen van een mock-up

aal niet aan de composiet hecht om trekkrachten bij

in Inlab software van Dentsply Sirona, maar deze

het verwijderen ervan te voorkomen. Er is in dit ge-

kan uiteraard ook in andere programma’s worden

val gekozen voor IBT Flex Resin van Formlabs. Deze

uitgevoerd. Allereerst worden de nieuwe restauraties

kunsthars wordt na het printen gereinigd met IPA en

ontworpen op de bestaande situatie. Hierbij wordt bij

na droging, volgens de specificaties, in een water-

het aangeven van de outlines, vermeden dat deze el-

bad uitgehard in de lichtoven. Dit laatste voorkomt

kaar overlappen. De parameters worden vervolgens

de hechting van composiet aan het materiaal. In de

dusdanig aangepast dat er geen noemenswaardige

mal worden vervolgens handmatig per element twee

overgang meer tussen element en restauratie aan-

kanaaltjes gemaakt. Eén om te kunnen injecteren en

Slijtageherstel middels een geprinte injectiemal

19

7

8

9

een tweede om overdruk tijdens dit proces te voor-

men met de mallen door hen worden aangeleverd.

komen. De kans op doorpersing van composiet naar

Maar als tussenoplossing kunnen ook de modellen

cervicaal is hierdoor een stuk kleiner. Een tweede

retour worden gevraagd en kunnen zelf de mallen

mal waarin zowel de reeds opgebouwde elementen

worden vervaardigd of kan enkel het digitale design

in zitten als ook de nog te vervaardigen restauraties

worden opgevraagd om hierop zelf de mallen te ont-

wordt op exact dezelfde wijze vervaardigd. Waar de

werpen en te printen. In het laatste geval is het niet

eerste mal zijn afsteuning vond op de nog elementen

noodzakelijk om over een dieptrekapparaat te be-

die in die fase nog niet werden opgebouwd, heeft de

schikken. Een printer, met IPA wasser en lichtoven

tweede mal zijn afsteuning op de elementen die juist

volstaan. De affiniteit met digitale werken, de wens

net zijn verlengd.

om zelf controle te houden over het ontwerp, en het gebruik van een 3D-printer zijn allemaal overwegin-

Alle restauraties worden in de ontwerpfase geselec-

gen om delen van de workflow uit te besteden of juist

teerd, samengevoegd met de originele intra-orale

in huis te houden (afbeelding 9).

scan en een flexibele mal kan worden ontworpen (afbeelding 8). Wanneer de alternerende tweede serie restauraties wordt gemaakt, moet de eerste goed worden gesepareerd met teflon en ingekorte wiggen om hechting aan de buurelementen te voorkomen.

Via deze techniek kan een zeer fraaie anatomie wor-

De auteur

den verkregen terwijl deze minder moeilijk en tijdrovend is dan het aanbrengen van restauraties uit de

Bas Leempoel, tandarts en praktijkeigenaar

hand. Uiteraard kan in deze workflow ook gekozen

van Tandartsenpraktijk Leempoel-Groene-

worden om samen te werken met een laboratorium

wegen en ISCD gecertificeerde CEREC trainer.

om de mock-up te maken. Deze kan geprint en sa-

Slijtageherstel middels een geprinte injectiemal

21

RESTAURATIE

De hybride injectietechniek Een 47-jarige vrouw wordt aan het einde van het orthodontische traject door haar eigen tandarts naar mij verwezen voor een intake en eventuele behandeling. Bij mevrouw zijn elementen 12 en 22 afwezig. De 13 en 23 zijn gemesialiseerd. Haar eigen tandarts vraagt of ik het front met composiet kan restaureren om weer een harmonieuze glimlach te krijgen (Afbeelding 1).

Tijdens de intake wordt een complete lichtfoto sta-

Met composiet wordt een snelle mock-up gemaakt

tus gemaakt om de positie van de elementen goed in

om te beoordelen of ik in deze situatie goed kan

kaart te brengen en een behandelplan op te kunnen

uitkomen met de ruimte, of dat we wellicht de ele-

stellen. Op de close-up foto van het bovenfront (af-

menten nog meer moeten verplaatsen (afbeelding 6).

beelding 2) zien we dat er sprake is van slijtage aan

Mevrouw is zeer tevreden met de snelle mock-up en

element 11. Elementen 12 en 22 zijn afwezig en ele-

daarom wordt besloten dat de orthodontische behan-

menten 13 en 23 zijn gemesialiseerd. Tussen element

deling afgerond kan worden. Eventuele verschillen in

11 en 13 is er sprake van een diasteem. Dit diasteem

breedte kunnen we proberen optisch zoveel mogelijk

is niet aanwezig aan de andere zijde (afbeelding 3).

te maskeren.

Dit zorgt voor een lastige situatie, omdat bij het sluiten van dit diasteem (dit is de wens van de patiënt)

Nadat de vaste apparatuur verwijderd is (afbeelding

elementen 13 en 11 breder zullen worden dan elemen-

7 en 8), zie ik mevrouw voor het maken van een af-

ten 21 en 23. Dit is één van de redenen waarom ik

druk/scan ten behoeve van een wax-up. Aangezien ik

patiënten altijd graag aan het einde van het ortho-

in deze casus wil werken met de injectietechniek, is

dontist traject wil zien. Op dat moment is het nog

een wax-up noodzakelijk.

mogelijk om kleine wijzigingen door te voeren, voordat de beugel definitief wordt verwijderd. Na de inta-

Voor een wax-up ten behoeve van opbouw met com-

ke stuur ik een terugrapportage naar de orthodontist

posiet worden strengere eisen gesteld dan aan een

waarbij ik vraag om de elementen zo te positioneren

motivational wax-up. Wanneer je de wax-up wil ge-

dat de ruimte beter verdeeld is.

bruiken voor het overzetten met composiet, is het belangrijk om een nauwkeurige transparante mal te

Ik zie mevrouw een aantal weken later terug voor

hebben (Exaclear, GC). Deze mal moet transparant

evaluatie (afbeelding 4). Er is een klein centraal di-

zijn om voldoende licht van de polymerisatielamp

asteem ontstaan en daardoor is het diasteem tussen

door te laten om zeker te weten dat al de composiet

de 11 en 13 ook kleiner geworden. Tussen de 21 en 23

goed uithardt. Verder is het belangrijk om te weten

is geen diasteem aanwezig (afbeelding 5), waardoor

dat Exaclear een ontzettend nauwkeurig materiaal is.

er hoogstwaarschijnlijk wel iets breedte verschil zal

Dit houdt in dat je een exacte kopie zult maken van

zijn tussen de linker- en rechterzijde.

de wax-up. Alle foutjes en oneffenheden in de wax-

22

2

1

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1: Glimlach foto om de positie van

5: Occlusale foto om de nieuwe posi-

de elementen ten opzichte van de

tie van de elementen te beoordelen.

lippen te beoordelen.

9: Glimlach foto na het overzetten van de wax-up in de mond (mock-

6: Snelle mock-up met composiet

up). Dit is een hele belangrijke foto

2: Close-up foto van de voortanden

om te bepalen of de huidige stand

om het geplande eindresultaat te

in de bovenkaak.

van de elementen de ruimte biedt

beoordelen.

om de elementen in de juiste vorm 3: Occlusale foto om de positie van

op te bouwen.

de elementen en de diastemen te beoordelen.

10: Occlusie foto. De occlusie en articulatie worden gecontroleerd

7: Glimlach foto na verwijderen van

om te beoordelen of de wax-up ook

de vaste apparatuur.

functioneel goed is.

8: Close-up foto van voortanden na

11: Close-up foto van de mock-up.

4: Situatie na orthodontische aanpassingen.

verwijderen vaste apparatuur.

De hybride injectietechniek

23

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

up zullen dus ook overgezet worden in de mond. Om

Over de wax-up heeft de tandtechnieker een putty-

de situatie van de wax-up zo goed mogelijk om te

mal gemaakt en de wax-up wordt overgezet in de

zetten in de mond is het daarnaast belangrijk dat je

mond met behulp van een bisacryl (Luxatemp Star

mal voldoende afsteuning heeft. Dit kun je doen door

A2, DMG) (afbeelding 9-11). Nadat de wax-up / mock-

sommige elementen of delen daarvan niet te laten

up is goedgekeurd, wordt een afspraak gemaakt voor

opwassen (in dit geval de palatale zijde van de ele-

de daadwerkelijke omzetting in composiet.

menten).

12: Rubberdam isolatie met behulp

de overmaat verwijderd met een

18: Close-up foto van element 13 na

van flossligaturen om zoveel moge-

scalpel.

het opbouwen van de incisale rand.

16: De puttymal van de mock-up

19: De ruimte tussen de incisale rand

lijk retractie van de gingiva en weke delen te krijgen.

wordt aangepast om als palatinale

en het element wordt opgevuld met

13: Occlusaal aanzicht na het isoleren

index te gebruiken en deze wordt

G’aenial A’chord A2.

met teflon.

gepast om te controleren of hij na

14: De transparante mal wordt

het opbouwen van de 14 en 24 nog

20: Met behulp van een transparante

steeds goed op zijn plek komt.

matrix wordt het diasteem gesloten met G’aenial A’chord A2.

gepast en eventuele interferenties worden verwijderd.

15: Na het injecteren met G’aenial Universal Injectable A2 wordt

17: De incisale rand van elementen 13 en 23 is op geleide van de puttymal

21: Het element is opgebouwd en op

opgebouwd met G’aenial A’chord JE.

geleide van de wax-up wordt het element in de juiste breedte en contour gepolijst.

24

24

25

26

27

28

29

30

31

Het front wordt geïsoleerd met behulp van een rub-

te separeren. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van

berdam (Isodam Heavy, Sigma Dental). Aanvullend

teflon tape (0.075mm dik). In eerste instantie wor-

worden nog flossligaturen (PTFE floss, Tandex)

den elementen 14 en 24 geïnjecteerd, dus de buure-

rondom de elementen geplaatst om zoveel mogelijk

lementen worden afgedekt met teflon tape. Ook de

retractie te krijgen (afbeelding 12). Vervolgens wordt

interdentale ruimte wordt zo goed mogelijk opgevuld

de transparante mal (Exaclear, GC) gepast en even-

met teflon, dit om te voorkomen dat er overmaat van

tuele interferenties worden verwijderd, zodat de mal

composiet in de interdentale ruimte komt. (afbeel-

passief goed op zijn plek komt. Deze mal is vervaar-

ding 13) Elementen 14 en 24 worden geëtst met fos-

digd in een hogedrukpan om de aanwezige luchtbel-

forzuur 37% (UltraEtch, Ultradent) en voorzien van

len zoveel mogelijk te verwijderen. Daardoor is het

bonding (Optibond FL, Kerr). Vervolgens wordt de

materiaal zo transparant mogelijk en is er goed zicht

mal nogmaals gepast (afbeelding 14) en wordt met

op de elementen tijdens het injecteren.

behulp van de injectietechniek (G’aenial Universal Injectable A2, GC) elementen 14 en 24 opgebouwd.

In de volgende stap worden de elementen gezand-

Doordat de Exaclear mal transparant is, kan goed

straald

(Aquacare,

beoordeeld worden of er voldoende geïnjecteerd is.

K-dental). Daarna is het belangrijk om de elementen

Enige overmaat is altijd gewenst om zeker te we-

met

aluminiumoxide

29um

22: De transparante mal wordt na

26: Na het verwijderen van de over-

De buurelementen worden afgedekt

opbouw van de 13 en 23 opnieuw

maat wordt de puttymal opnieuw

met teflon.

gepast.

gepast.

30: Element 21 is geïnjecteerd en de

23: De buurelementen worden geïso-

27: De incisale rand van de 11 en 21

overmaat wordt verwijderd voordat

leerd met teflon tape.

zijn opgebouwd en de diastemen

element 11 geïnjecteerd wordt.

worden gesloten met een transpa24: Elementen 13 en 23 worden geïn-

rante matrix.

ble A2).

28: De diastemen zijn gesloten en de

gecontroleerd met floss, de overmaat

transparante mal is opnieuw gepast.

wordt verwijderd en de elementen worden op hoogglans gepolijst.

25: De overmaat wordt verwijderd met een scalpel.

31: Beide elementen zijn geïnjecteerd. Alle aansluitingen worden

jecteerd (G’aenial Universal Injecta-

29: Bij element 21 zal de laatste (glazuur)laag geïnjecteerd worden.

De hybride injectietechniek

25

G-ænial® Universal Injectable van GC Injecteerbaar composiet

Voor alle caviteitsklassen Even sterk als pasta composiet EENVOUD

TIJDSWINST

Unieke buigbare doseertip 42% langer dan andere merken Eenvoudige extrusie

Modelleren en contourlijnen aanbrengen terwijl u injecteert, loopt niet uit

KRACHT

ESTHETIEK

Superieure sterkte en slijtvastheid

Onovertroffen polijstbaarheid en glansbehoud

Keuze uit 16 kleuren A1

A2

A3

A3.5

A4

XBW

BW

A01

A02

OPAKERS

B1

B2

MEER INFO?

CV

CVD

JE

GLAZUUR

AE

Voor meer informatie of een demo in uw praktijk, neem contact op via: info.benelux@gc.dental

A03

ten dat de mal volledig gevuld is. Deze overmaat kan

wijderd met een scalpel (afbeelding 25) en de putty-

vervolgens eenvoudig verwijderd worden met een

mal wordt opnieuw gepast (afbeelding 26). Eventuele

scalpel (Swann Morton 12D). (afbeelding 15)

interferenties die zijn ontstaan na het injecteren van de 13 en 23 worden verwijderd om ervoor te zorgen

Een nadeel van de injectietechniek is dat je vaak

dat de puttymal weer goed op zijn plek komt.

maar met één kleur kunt injecteren, hierdoor krijg je monochromatische restauraties. Voor veel pati-

Voor het opbouwen van elementen 11 en 21 worden

ënten is dit geen probleem, maar soms wil je wat

alle stappen herhaald. Eerst wordt de incisale rand

meer dieptewerking en effecten aanbrengen in een

verlengd met G’aenial A’chord JE (GC), vervolgens

element. In deze gevallen kun je kiezen voor een hy-

wordt met G’aenial A’chord A2 de ruimte tussen de

bride techniek waarbij je een traditionele layering

nieuwe incisale rand en het element opgevuld. Daar-

strategie toepast om vervolgens de laatste (glazuur)

na worden de diastemen gesloten met behulp van

laag te injecteren. Hiermee kopieer je exact de wax-

een doorzichtige matrix en G’aenial A’chord A2 (af-

up en scheelt dat een heleboel polijsten en afwer-

beelding 27). Bij element 11 is het zichtbaar dat de

ken (vaak het moeilijkste van de behandeling). Hoe

G’aenial A’chord A2 niet opaak genoeg is om de tran-

mooi deze techniek ook klinkt, het is een erg lastige

sitie tussen het element en de composiet volledig te

techniek. Je moet er namelijk met elke laag compo-

maskeren. Mogelijk was een OA2 beter op zijn plaats

siet voor zorgen dat je transparante mal nog steeds

geweest in deze casus. (afbeelding 28)

past en er voldoende ruimte is voor je glazuurlaag (0.3 - 0.5mm). Daarnaast hebben we in deze casus

De pasvorm van de transparante mal wordt opnieuw

ook nog te maken met diastemen. Diastemen zijn per

gecontroleerd en vervolgens kunnen elementen 11 en

definitie eigenlijk niet te sluiten met alleen de in-

21 geïnjecteerd worden. Het is niet aan te raden om

jectietechniek. De transparante mal is onvoldoende

beide elementen tegelijk te injecteren, omdat ze dan

in staat om een mooie cervicale aansluiting te krij-

volledig aan elkaar vast zullen zitten. Het is beter

gen van de restauratie op het element. De diastemen

om ook hier om-en-om te werken. Eerst wordt ele-

zullen dus vaak (gedeeltelijk) met de hand moeten

ment 21 geïnjecteerd en de buurelementen afgedekt

worden gesloten alvorens de rest te injecteren.

met teflon (afbeelding 29). Dit element wordt geïnjecteerd met G’aenial Universal Injectable A2 (af-

De puttymal wordt gepast (afbeelding 16) en gebruikt

beelding 30). De overmaat wordt verwijderd en alle

om de incisale randen van de 13 en 23 te herstellen.

stappen worden herhaald bij element 11 (afbeelding

Hiervoor wordt gebruikgemaakt van G’aenial A’chord

31). Nadat alle overmaat is verwijderd, de randaan-

JE (afbeelding 17). Vervolgens moet het diasteem bij

sluitingen zijn gecontroleerd met floss en de compo-

de 13 (afbeelding 18) met de hand verkleind worden

siet op hoogglans is gepolijst, wordt de rubberdam

om dit element te kunnen injecteren. Eerst wordt

verwijderd. Door het gebruik van rubberdam krijg je

een dentine laag (G’aenial A’chord A2, GC) aange-

retractie van de gingiva, hierdoor zie je soms direct

bracht om de tussenruimte tussen de incisale rand

na behandeling nog steeds kleine black triangles.

en het element op te vullen (afbeelding 19). Daarna

Daarnaast drogen de elementen uit, waardoor er

wordt een doorzichtig stripje aangebracht om de 13

sprake kan zijn van een kleurverschil tussen de ele-

mesiaal uit te kunnen bouwen (afbeelding 20). Met

menten en de composiet. Waarschuw je patiënt hier

behulp van wat composiet (G’aenial A’chord A2, GC)

altijd voor; binnen 24 - 48 uur kunnen ze het eind-

wordt het diasteem verkleind. Op de wax-up wordt

resultaat pas echt goed beoordelen.

gemeten hoe breed element 13 in de wax-up is en vervolgens wordt de contour zo teruggeslepen (Opti-

In deze casus is een groot verschil zichtbaar in de

disc, Kerr) tot de juiste breedte is bereikt (afbeelding

incisale rand van de 11 (afbeelding 32). Bovenstaan-

21). Dezelfde stappen worden doorlopen bij element

de wordt met de patiënt besproken en we spreken af

23 en de mal wordt opnieuw gepast (afbeelding 22).

om bij de evaluatie (twee weken later) de situatie te

Nadat geverifieerd is dat de mal goed past, worden

beoordelen. Als het nodig is, kunnen we dan element

de buurelementen afgedekt met teflon tape (afbeel-

11 nog iets aanpassen door gebruik te maken van een

ding 23) en worden elementen 13 en 23 geïnjecteerd.

meer opaak composiet (G’aenial A’chord OA2, GC).

Wederom streven we naar een beetje overmaat om zeker te weten dat het element volledig is opgevuld

De patiënt wordt twee weken later gezien voor eva-

met composiet en er geen luchtbellen aanwezig zijn

luatie. De gingiva ziet er weer keurig uit en de ele-

(afbeelding 24). De overmaat wordt wederom ver-

menten hebben weer hun natuurlijke kleur gekregen.

De hybride injectietechniek

27

ACADEMIAE.

VERNIEUWD PROGRAMMA

AA

The Art of Esthetic Denistry - De vernieuwde leergang Esthetische tandheelkunde Esthetische tandheelkunde is méér dan een mooie glimlach. Het is een kunstvorm waarin functie en vorm naadloos samenkomen.

De vernieuwe leergang Esthetische tandheelkunde: The Art of Esthetic Dentistry combineert functie, vorm en vakmanschap in drie intensieve modules en: � �

is gericht op directe toepasbaarheid wordt begeleid door topspecialisten heeft een compacte, vernieuwde opzet zonder concessies aan kwaliteit.

1

The Art of Function

2

The Art of Composite

3

The Art of Ceramics

�

Onder leiding van Martijn Molenaar ga je aan de slag met het analyseren van het volledige kauwstelsel. Je leert werken met een slimme checklist waarmee je van klacht naar diagnose komt – en van daaruit een duurzaam esthetisch behandelplan opstelt.

Samen met Arend van den Akker verfijn je je vaardigheden in zowel front- als posterieure composiettechnieken. Je werkt met glasvezelversterking, injectables en ontdekt de nieuwste esthetische trends. Perfectie in detail, direct toepasbaar in je praktijk.

Onder begeleiding van Erik-Jan Muts werk je hands-on aan het hele proces van keramische restauraties: van smile design tot IDS, en van mock-up tot de uiteindelijke cementatie. Alles om een perfecte, natuurlijke esthetiek te realiseren.

Drie keer twee dagen; intensief, interactief en direct klinisch toepasbaar.

Wil je graag meer informatie of je aanmelden? Ga dan snel naar onze website!

www.academiae.nl

32

33

34

32: Direct na het verwijderen van

33: Evaluatie na twee weken. We

34: Close-up foto eindresultaat.

de rubberdam zien we retractie van

zien een mooie integratie van de

de gingiva en uitdroging van de

composiet.

elementen.

De overgang op element 11 valt nauwelijks nog op en we besluiten om dit zo te laten. De patiënt is in

De auteur

de tussentijd bij de orthodontist geweest, daar is een retentiedraad geplaatst.

Maarten de Beer is in 2015 afgestudeerd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Na zijn

De hybride injectietechniek is een ontzettend mooie

opleiding heeft hij als waarnemer in ver-

techniek om te gebruiken wanneer je wel gebruik

schillende praktijken gewerkt. Hij werkt in-

wilt maken van de voordelen van de injectietech-

middels al 8 jaar bij IJsselstate Tandartsen

niek, maar geen monochromatische restauratie wil

in Dieren en zijn aandachtsgebied ligt met

krijgen. Het is echter, zeker in combinatie met di-

name bij de restauratieve tandheelkunde. Het

astemen, een zeer behandelaars gevoelige techniek.

is zijn doel en passie om bij alle behandelin-

Het is daarom belangrijk om erg netjes en in kleine

gen naar de hoogste kwaliteit te streven en

laagjes te werken en na elke stap opnieuw de pas-

om restauraties onzichtbaar te maken in de

vorm van de mallen te controleren.

mond.

Deze casus is onderdeel van de Karma Wear cursus.

Maarten is mede-oprichter van Karma Den-

Deze tweedaagse slijtage cursus geeft alle handvat-

tistry, schrijft regelmatig voor verschillende

ten om op een voorspelbare wijze slijtage of situaties

vakbladen en is key opinion leader voor ver-

zoals hierboven op te bouwen. Tijdens deze cursus

schillende dentale bedrijven. Op Instagram is

wordt uitgebreid aandacht besteed aan de commu-

hij zeer actief onder de naam @thedental-

nicatie met de tandtechnieker, het vervaardigen van

dutchman.

de juiste wax-up en het overzetten van de wax-up in de mond met behulp van de injectietechniek, de

https://www.instagram.com/thedentaldut-

stempeltechniek en door middel van opbouwen van-

chman/

uit de hand.

www.thedentaldutchman.com https://www.linkedin.com/in/maarten-de-

De eerstvolgende editie vindt plaats op 6-7 juni in

beer-19b085b9/

Hotel New York in Rotterdam. Voor toekomstige edi-

ht t ps://w w w.yout ube.com/c ha n nel/UCb-

ties van de cursus kun je terecht op

Ve0-GEuQLgZ6O0BsQUxjA

www.karma-dentistry.com.

De hybride injectietechniek

29

CASUS

Volgens het STAR-concept

Digitale planning en uitvoering van een FP1 constructie De vraag naar vaste gebitsvoorzieningen direct na extracties neemt toe. In dit casusverslag wordt aan de hand van een voorbeeld uitgelegd hoe een immediaat geplaatste FP1constructie voorspelbaar uitgevoerd kan worden met behulp van digitale tools zoals SmileCloud, 3DNA en het VEX-model, binnen het kader van het STAR-concept.

In de tandheelkunde zijn vaste prothetische restau-

zijn beter geïnformeerd en komen vaak met de vraag

raties essentieel voor het herstellen van functie, es-

naar een “all-on-4” oplossing. Ze tonen foto’s van

thetiek en comfort bij patiënten met gebitsschade of

de klassieke FP3-restauratie: zeker een mooie con-

tandverlies. De classificatie FP1, FP2 en FP3 (volgens

structie, en in veel gevallen ook een goede oplossing.

Dr. Peter K. Thomas) helpt professionals bij het plan-

Wat mij echter steeds meer tegen ging staan, is de

nen van behandelingen op basis van de complexi-

noodzaak tot aanzienlijke botreductie, met alle com-

teit van de casus. Dit artikel beschrijft aan de hand

plicaties van dien, en het naar craniaal verplaatsen

van een casus hoe een voorspelbare FP1-behandeling

van implantaten. Voor een esthetisch bevredigende

kan worden uitgevoerd. Digitale tools zoals Smile-

FP3 is deze reductie vaak noodzakelijk.

Cloud, 3DNA (beide van Dentcof/Straumann) en het

Mijn dentale hart riep om een meer minimaal inva-

VEX-model (ontwikkeld door David Norré en Ven-

sieve benadering. Waarom zou ik een hoefijzervor-

ceslav Stankov) zijn hierin essentiële hulpmiddelen.

mig stuk maxilla verwijderen om dit te vervangen

Deze tools maken het mogelijk om zeer voorspelbaar

door een mengsel van zirkonium en titanium? FP1

een behandeling te plannen en een chirurgische gui-

beschrijft een constructie die enkel het kroon-ge-

de te vervaardigen, zoals het STAR-concept (een gui-

deelte vervangt, in tegenstelling tot FP2 of FP3

de-ontwerp van Norré en Atwael). Deze guide zorgt

waarbij ook gingiva en radix worden vervangen. De

voor een stabiele overdracht van de geplande behan-

uitdaging bij een FP1 is dat je gebruik moet maken

deling naar de klinische realiteit in de mond.

van een extractie-alveole, of er zelf een moet creëren, om zo met een tijdelijke voorziening de vorm

Waarom FP1?

van de definitieve restauratie op te bouwen.

Hoewel immediaat geplaatste implantaten vaak worden voorzien van een tijdelijke kroon of SSA-abut-

De laatste jaren zie ik een toenemende vraag naar

ment, is het vervaardigen van een nauwkeurige tij-

vaste voorzieningen direct na extracties. Patiënten

delijke restauratie met voldoende druk op de gingiva

30

1

2a

2b

en een bevredigend esthetisch resultaat – zonder

delaren, tandtechnici en ondersteunend personeel

de papillen te beschadigen – aan de stoel nagenoeg

toegang hebben tot het dossier en gemakkelijk kun-

onmogelijk. Alleen wanneer je gebruikmaakt van

nen overleggen.

een gefreesde tijdelijke restauratie uit bijvoorbeeld PMMA, lever je een esthetisch hoogwaardig werk-

SmileCloud maakt het mogelijk om een voorstel

stuk af.

(mock-up) uit de DSD-database te genereren dat per tand kan worden gepersonaliseerd (afbeelding 2a en

Casus

b). Zodra het restauratieve einddoel duidelijk is, kan de implantologie worden gepland. Voor een esthetisch resultaat zijn bothoogte, gingivale dikte en het

Mevrouw X (afbeelding 1) meldt zich met een deso-

ontwerp van de tijdelijke restauratie cruciaal. Hier

late dentitie in de bovenkaak en een duidelijke wens

biedt het VEX-model uitkomst (afbeelding 3a-c). Dit

voor een vaste voorziening na extractie. Diagnos-

model (Virtual Extraction Model) maakt het moge-

tische gegevens worden verzameld via fotografie,

lijk om het implantaat, het abutment én de restau-

CBCT (Sidexis), een 3D-scan (3Shape) en een digita-

ratie virtueel in te plannen. Zo kun je bijvoorbeeld

le facebow-registratie (MODJAW). Al deze gegevens

zones van overdruk of onderdruk herkennen, proble-

worden samengebracht in SmileCloud, waar behan-

men met de gingiva voorzien, het emergence profile

Digitale planning en uitvoering

31

3a

3b

3c

4a

4b

4c

5a

5b

5c

6a

6b

7

voorbereiden en het optimale contactpunt bepalen.

van de tijdelijke restauratie (afbeelding 5a-c). Pa-

Doordat er geen extra afdruk nodig is, levert dit zelfs

tiënten keren terug voor nacontrole na één en twee

een winst van 1mm op in verticale gingivale hoogte.

weken (afbeelding 6a en b).

Voor de definitieve restauratie is helaas nog steeds

De volgende stap is het ontwerp van de guide. Het

een conventionele afdruk nodig. Digitale methoden

STAR-concept staat voor Secure Three Acceptable Roots/

zijn nog niet nauwkeurig genoeg, al biedt fotogram-

Retentions. Dit houdt in dat je na extractie minimaal

metrie wellicht in de toekomst een oplossing. Tot

drie bruikbare pijlers overhoudt die reproduceerbaar

die tijd blijft Impregum de betrouwbaarste optie (af-

zijn in je digitale gegevens. De guide kan hierop af-

beelding 7).

steunen en met pins worden gefixeerd. Eventueel ge-

Een groot voordeel van de FP1-constructie is dat de

plaatste implantaten kunnen verdere stabiliteit bie-

definitieve restauratie gesegmenteerd kan worden

den (afbeelding 4a-c). Dankzij deze pijlers kun je na

(afbeelding 8a). Aangezien geen enkele restauratie

het plaatsen van de implantaten een scan maken met

eeuwig meegaat, is het prettig dat bij schade slechts

de nog aanwezige elementen, wat de rendering van

een deel hoeft te worden vervangen, zonder invloed

je digitale model ten goede komt bij het vervaardigen

op het eindresultaat (afbeelding 8b en c).

van een tijdelijke voorziening.

Na plaatsing kan een tijdelijke voorziening meteen

Conclusie

worden vervaardigd via een overdrachtsguide. Deze fase vergt tijd, maar is essentieel. Indien mogelijk

Voor het vervaardigen van een vaste constructie op

adviseer ik om direct een PMMA-constructie te ver-

meerdere implantaten zijn er verschillende mogelijk-

vaardigen. De scans, bij voorkeur met resterende ele-

heden. FP1 geniet de voorkeur vanwege het minimaal

menten, leveren betere rendering op voor het design

invasieve karakter. Daarnaast hoeven implantaten

32

8a

8b

minder craniaal geplaatst te worden, wat complicaties vermindert. Door gebruik te maken van nieuwe digitale tools is de voorspelbaarheid van planning én uitvoering aanzienlijk verbeterd.

De auteur Felix

Brüll

is

tandarts-implantoloog

(NVOI-erkend) en eigenaar van Tandarts­ praktijk De Friese Meren in Balk. @felixbrulldentist 8c

advertentie

Ook zo’n mooi magazine voor jouw product?

Met onze jarenlange ervaring in uitgeven denken we graag met je mee over de bladformule, uitstraling, redactionele invulling, frequentie en drukwerk: om zo echt het verschil te maken met een prachtig magazine.

We bieden talloze mogelijkheden, inclusief de optie om het wat compacter aan te pakken met een folder of een brochure. Je bent bij ons aan het juiste adres.

-co d e v o o r ee r i n f o r m a ti

Scan

QR

m

de

Hebben we je interesse gewekt?

Wil je meer weten, of een vrijblijvende offerte aanvragen?

Kijk dan snel op onze website!

e

!

www.dentalproductpromotions.nl

ADVERTORIAL

interview Steven Lim, parodontoloog en implantoloog

De voordelen van GBT met de nieuwe GBT Machine Tijdens IDS 2025 lanceerde EMS de nieuwe GBT Machine, een belangrijke stap in de evolutie van Guided Biofilm Therapy (GBT). Steven Lim had de primeur en werkte als eerste mondzorgprofessional in Nederland met de nieuwste GBT Machine. In dit interview deelt hij zijn ervaringen en legt hij uit hoe de connectiviteit en innovatieve functies van de GBT Machine zijn praktijk hebben versterkt. Door GBT is de workflow efficiënter, de fysieke belasting verminderd en het patiëntcomfort toegenomen, waardoor het de nieuwe standaard is in de parodontale en preventieve zorg.

Sinds 2017 werkt jullie praktijk vol-

gepolijst werd met pasta en cup, maar

plekken zoals fissuren en approximale

gens het GBT-protocol. Welke veran-

de overstap naar GBT werd al snel po-

oppervlakken.

deringen hebben jullie sindsdien erva-

sitief ontvangen. Vergeleken met het

Mondhygiënisten die nu solliciteren

ren, zowel bij patiënten als binnen het

rubberen polijstcupje is de supragingi-

vragen vooraf of er een Airflow Prop-

team?

vale biofilm na kleuring veel eenvou-

hylaxis Master aanwezig is. Dankzij

“Voor bestaande patiënten was het in

diger en sneller te verwijderen met de

GBT is de fysieke belasting voor behan-

het begin even wennen dat er niet meer

AIRFLOW – vooral op lastig bereikbare

delaars verminderd en is er een betere balans ontstaan tussen het gebruik van mechanische en handinstrumenten.”

Wat betekent Guided Biofilm Therapy op dit moment voor jullie praktijk?

“Een van de belangrijkste onderdelen van GBT is het aankleuren van de biofilm. Dit heeft een dubbele werking: patiënten krijgen direct inzicht in de gebieden waar hun mondhygiëne verbetering behoeft, terwijl behandelaars exact kunnen zien waar de biofilm zich bevindt. Dat leidt tot optimale plaqueverwijdering én een efficiëntere werkwijze. Door eerst te airflowen wordt tandsteen beter zichtbaar en is de inzet van de PIEZON meestal korter en doelgerichter. Dit verkleint de kans op iatrogene schade en vermindert de pijnbeleving.”

Zijn er elementen van GBT die jullie onderscheiden van andere praktijken?

“Zeker. Met name in de parodonta-

34

le nazorg is de pijnbeleving aanzien-

zorgt voor meer uniformiteit in behan-

lijk gereduceerd. Het aankleuren van

delingen. Ook zijn de icoontjes op het

biofilm – bij ons eerder al standaard

apparaat duidelijk bij technische pro-

– wordt dankzij GBT nu veel gestroom-

blemen.”

lijnder toegepast. Over het algemeen is de positieve beleving van patiënten

Hoe vereenvoudigt dit apparaat het da-

toegenomen, wat zorgt voor meer lo-

gelijks werk?

yaliteit en een grotere bereidheid om

“Het GBT-protocol biedt een duidelij-

terug te komen.”

ke, gestructureerde en evidence-based workflow, wat zorgt voor rust en

Hoe blijven jullie up-to-date met ont-

overzicht tijdens behandelingen. EMS

wikkelingen binnen GBT?

loopt hierin voorop met een systeem

je behandelingen kunt analyseren en

“We hebben regelmatig contact met de

dat intuïtief en gebruiksvriendelijk is.

onderbouwen. Voor collega’s die streven

GBT Experts. Daarnaast maken onze

De nieuwste generatie GBT-Machine is

naar consistente kwaliteit en tevreden

behandelaars gebruik van het uitge-

nóg eenvoudiger in gebruik dankzij het

patiënten is GBT een investering die

breide online aanbod aan nascholingen

beperkte aantal instellingen en digita-

zich dubbel en dwars terugbetaalt.”

en instructievideo’s op de EMS-website.

lisering. Dit stelt ons in staat om ons

EMS is meer dan een fabrikant – het is

volledig te concentreren op de patiënt

ook een educatief bedrijf dat gebruikers

en diens lange-termijn mondgezond-

actief ondersteunt. Via de Swiss Dental

heid, in plaats van op het apparaat zelf.”

Academy (SDA) organiseren ze trainingen die zowel theorie als praktijk be-

Welke rol speelt digitalisering, zo-

handelen.”

als MyEMS, in jullie ervaring met het nieuwe GBT-apparaat?

Wat spreekt jullie het meest aan in de

“MyEMS biedt per handstuk gedetail-

nieuwe GBT-machine van EMS?

leerde inzichten in gebruiksfrequentie,

“De geavanceerde connectiviteit, tech-

type behandeling, poederverbruik en de

nische innovaties, gebruiksvriendelijke

verhouding tussen AIRFLOW, PIEZON en

bediening en het gebruik van hoog-

PERIOFLOW. Deze data maken het mo-

waardige materialen zoals glas en alu-

gelijk om behandelingen nauwkeurig

minium maken echt het verschil.”

te analyseren en trends over meerdere sessies te volgen. In plaats van subjec-

De auteur

Welke verbeteringen maken dit appa-

tieve notities zoals “veel tandsteen”,

raat effectiever in gebruik?

biedt deze digitale registratie objectie-

“De connectiviteit is een grote stap

ve, meetbare informatie. Dat helpt be-

Steven Lim, parodontoloog

vooruit: storingen kunnen op afstand

handelaars om behandelingen beter te

en implantoloog bij Cen-

worden uitgelezen en updates verlo-

evalueren, op te volgen en eventueel bij

trum

pen draadloos. Het water is bovendien

te sturen.”

Implantologie Amersfoort

Parodontologie

en

en voorzitter van de NVvP

sneller op temperatuur, wat nog meer aangenamer is voor de patiënt. De PIE-

Wat zou je collega-mondzorgprofessi-

(Nederlandse

Vereniging

ZON NO PAIN MAX bouwt de kracht

onals willen meegeven?

voor Parodontologie).

geleidelijk op, wat zorgt voor nog meer

“De overstap naar het GBT-protocol is

comfort. Minder gespannen patiënten

wat ons betreft een echte meerwaarde

betekent ook minder stress voor de be-

– zowel voor patiënt, behandelaar en

handelaar.”

mijzelf als praktijkeigenaar. Het aan-

GBT live demo boeken?

kleuren van biofilm maakt behandeWat zijn volgens jullie de belangrijkste

lingen doelgerichter en transparanter,

Scan de

innovaties?

en de nieuwe GBT-Machine verlaagt de

QR-code

“Connectiviteit is echt een gamechan-

fysieke belasting én verhoogt het werk-

hiernaast

ger. Via de beschikbare data kunnen

plezier nog meer. Dankzij MyEMS be-

behandelaars worden gecalibreerd, wat

schik je over objectieve data waarmee

De voordelen van GBT

35

RESTAUREREN

Molaarkroon of premolaar met kleine dummy?

Toen wij in 2009 begonnen met het vormgeven van een molaarkroon op een implantaat als een premolaar met kleine mesiale of distale dummy was dat schoorvoetend en gebaseerd op de wetenschap uit 1 overzichtsartikel. Inmiddels is deze manier van restaureren verder onderzocht en heeft het een solide basis gekregen.

In een eerder artikel in Dentista (2019 issue 5) met

botverlies. De auteurs concluderen daarom dat het

de titel ‘Champignon of tulp?’ schreven we dat op

verstandig is om de hoek zo smal mogelijk te hou-

basis van wat wij aan complicaties krijgen verwezen,

den, bij voorkeur onder de 40 graden. In de prak-

het erop lijkt dat men ervan uitgaat dat overhang bij

tijk blijkt echter dat het niet altijd mogelijk is om

restauraties op implantaten geen probleem is. Gezien

een zo klein mogelijke restauratiehoek te gebruiken.

de bekende negatieve effecten van overhangende

Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een beperkte

restauraties op het parodontium bij natuurlijke ge-

intermaxillaire ruimte. Om goed uit te komen met de

bitselementen, is het echter niet verrassend dat im-

suprastructuur zou dan een grotere restauratiehoek

plantaatgedragen suprastructuren met een padden-

gebruikt moeten worden.

stoelachtige vorm problemen veroorzaken. In feite is

Bij bone-level implantaten met platform-switching

het falen bij deze vormgeving al vanaf het ontwerp

is de diameter van het abutment op implantaat ni-

ingebouwd (afbeelding 1a-d).

veau kleiner dan die van het implantaat. Hierdoor is het risico groter dat, om occlusaal voldoende breedte

In een meer recent artikel in Dentista (2020 issue

te verkrijgen, er een te grote emergence angle ont-

4), getiteld ‘De ideale vorm’, werd benadrukt dat de

staat, wat resulteert in een te bolle kroon. Daarom is

‘emergence angle’ bij bone-level implantaten een

het bij de keuze voor een platform-switch implantaat

belangrijke factor is in de ontwikkeling van pe-

in de basis essentieel om ofwel een implantaat met

ri-implantaire ontstekingen. Retrospectief onder-

een grotere diameter te selecteren, ofwel het im-

zoek toont aan dat de prevalentie van peri-implanti-

plantaat relatief dieper te plaatsen. Dit helpt om een

tis significant hoger is bij een emergence hoek groter

optimale emergence te verkrijgen met een geschikte

dan 30 graden, vergeleken met abutments waarbij

hoek en bolling vanaf het abutment naar de implan-

deze hoek kleiner is dan 30 graden. Recent werd dit

taatkroon.

opnieuw onderbouwd in een preklinische studie,

Voor tandartsen en tandtechnici is het verleidelijk

waarin restauraties werden geplaatst met een emer-

om de suprastructuur te modelleren naar de oor-

gence-profiel variërend van 20, 40, 60 of 80 graden

spronkelijke vorm van het verloren gegane element

(Strauss et al., 2024). Na 24 weken bleek dat gro-

(zie figuur 1). Als de beschikbare botbreedte het toe-

tere restauratieve hoeken leiden tot meer marginaal

laat, is het daarom wenselijk om in de molaarstreek

36

1a

1b

1c

1d

1a-d. Een mooi vormgegeven kroon op element 47, maar deze ligt als een balkon bovenop de gingiva, waardoor het implantaat niet te sonderen is – laat staan dat de patiënt het goed kan reinigen.

een implantaat met een grotere diameter te plaatsen.

maal 5 jaar. Hun conclusie was dat dit type restau-

In veel klinische situaties is dit echter niet moge-

ratie kan worden beschouwd als een voorspelbare en

lijk, waardoor een aangepaste vormgeving overwo-

betrouwbare vervanging van ontbrekende molaren

gen moet worden. Onze boodschap in de vorige twee

bij gedeeltelijk edentate patiënten. Er werden geen

artikelen was: denk in dergelijke gevallen in termen

nadelige effecten op het botniveau waargenomen

van een ‘premolaar’. Deze vormgeving sluit beter aan

rondom implantaten in de nabijheid van de cantile-

bij de afmetingen van een implantaat en biedt een

ver extensies. Het onderzoek van Tuna et al. (2019)

voorspelbaardere langetermijnprognose.

laat zien dat onze veronderstelling klopt: een kroon

Met in het achterhoofd dat het premolariseren van

met een kleine dummy zorgt voor betere approxi-

suprastructuren een gunstiger emergence profile

male reiniging, waarbij er dichter bij het implantaat

geeft en een eenvoudiger te reinigen peri-implan-

gereinigd kan worden.

taire situatie oplevert, bracht dit ons, naar aanleiding van een artikel van Aglietta et al. (2009), ertoe om in diverse casussen te kiezen voor een molaar die is vormgegeven als een premolaar met een kleine dummy. Maar zoals al gezegd, gebeurde dit

Redenen om op deze manier te restaureren

schoorvoetend, omdat we ons ervan bewust waren

In de praktijk zijn er voor ons verschillende redenen

dat kroon- en brugwerk met cantilever extensies op

om een molaar op bovengenoemde wijze te restaure-

natuurlijke gebitselementen lagere overlevings- en

ren. Inclusief voorbeeld(en):

succespercentages vertonen na een periode van 5 en 10 jaar (Pjetursson et al., 2004). De voorspelbaarheid

·

Een beperkte intermaxillaire ruimte wat een be-

op lange termijn voor implantaten was echter ondui-

perking geeft in het verkrijgen van een optimale

delijk. Daarom was de uitkomst van de systematische

emergence profile.

review van Aglietta et al. (2009) interessant, omdat

Afbeelding 2a-c. In deze casus is te weinig inter-

deze auteurs de overlevingspercentages van recon-

maxillaire ruimte om vanaf een platform-switch

structies op implantaten met cantilevers probeerden

implantaat met een optimaal emergence profile

vast te stellen na een observatieperiode van mini-

tot aan het occlusale niveau te komen.

Molaarkroon of premolaar met kleine dummy?

37

2a

2b

2c

3a

3b

3c

4a

4b

4c

5a

5b

5c

6a

6b

6c

7a

7b

7c

8a

8b

8c

38

·

Sterk schuinoplopende botrand distaal van een

een molaar een kleine dummy geplaatst, bedoeld

element, waardoor een positie meer naar distaal

om de rager te geleiden en zo de distale reiniging

van het implantaat een gunstigere situatie geeft om rondom het implantaat te reinigen.

te vergemakkelijken. ·

Afbeelding 8a-c. In dit geval ging de distale pij-

sterk oplopende botrand in de bovenkaak distaal

ler van een brug verloren. Vanwege het beperkte

van de 15. Wanneer het implantaat dichter bij de

budget van de patiënt werd een tissue-level im-

tweede premolaar wordt geplaatst, komt het deels

plantaat geplaatst, voorzien van een restauratie

te diep in het bot of steekt het deels uit. Daarom is gezocht naar een positie waar het bot een meer

·

Goedkopere oplossing voor veel kauwvlak.

Afbeelding 3a-c. Twee voorbeelden met een

met een relatief groot kauwoppervlak. ·

Als het buurelement van een implantaat verlo-

horizontaal verloop heeft.

ren gaat, is een kroon met dummy een eenvou-

Afbeelding 4a-c. Twee voorbeelden van een op-

dig, redelijk betaalbare oplossing.

lopende botrand in de onderkaak. Op het model

Afbeelding 9a-c. In deze casus ging de 25

is te zien dat door deze manier van restaureren er

verloren door een fikse ontsteking, naast een

een goede approximale reiniging distaal van de

implantaat dat al op positie 26 stond. De 25 is

premolaar mogelijk is, maar dat er ook een mooie

geëxtraheerd en al het granulatieweefsel is uit de

ragergeleiding is voor reiniging mesiaal van het

alveole verwijderd. Door bot in de extractiealveo-

implantaat.

le aan te brengen, werd voorkomen dat de pro-

Om weg te blijven van een furcatieprobleem van

cessus onder het mesiale abutment zou indeuken.

een buurelement.

Afbeelding 5a-c. In dit geval heeft de 17 een vanaf mesiaal toegankelijke furcatie. Om met het

Discussie

implantaat hierbij uit de buurt te blijven, wordt

·

·

9a

het implantaat geplaatst op de positie van de

Zoals in de introductie beschreven, zijn er de af-

mesiale radix van de 16, met een dummy naar

gelopen jaren meer publicaties over dit onderwerp

distaal.

verschenen. De systematische review van Storelli et

Omdat er op de plaats van een mesiale of distale

al. uit 2018 includeerde negen studies met partieel

radix van een molaar meer botbreedte is of dat

edentate patiënten. Deze studies rapporteerden een

het een gunstigere positie ten opzichte van ner-

hoge overlevingskans van restauraties met een can-

vus alveolaris inferior en sinus maxillaris heeft.

tilever op implantaten. De geschatte overlevingsper-

Afbeelding 6a-c. In deze casus werd het im-

centages na 5-10 jaar waren 98,4% voor de implan-

plantaat op locatie 16 geëxplanteerd wat een fors

taten en 99,2% voor de restauraties. Mechanische,

botdefect achterliet met weinig bothoogte onder

technische en biologische complicaties werden ge-

de sinus. Door het implantaat net daarvoor te

rapporteerd, met een cumulatief complicatiepercen-

zetten, kon er met een distale extensie een bo-

tage van 28,66% voor patiënten en 26,57% voor de

topbouw en een sinusbodem elevatie voorkomen

protheses over een periode van 5-10 jaar.

worden.

Op basis van ondermeer deze gegevens is het gebruik

Om distale reiniging van een supra-structuur te

van implantaatgedragen kronen met cantilever ex-

maken.

tensies steeds populairder geworden, met als doel

Afbeelding 7a-c. In dit geval wordt distaal van

de morbiditeit te beperken, de kosten te verlagen en

9b

Molaarkroon of premolaar met kleine dummy?

9c

39

TAKE IT EASY.

CHOOSE IT. USE IT. LOVE IT.

Wilt u de stoeltijd verkorten en tegelijkertijd moeiteloos anterieure en posterieure restauraties leveren? Met Venus Pure voldoet u aan de eisen van uw patiënten terwijl u uw workflow maximaal vereenvoudigt.

X

X

X

Venus Pearl Pure Shades: pasteus composiet in vier kleuren die betrouwbare esthetiek en een eenvoudige handling biedt voor alledaagse anterieure en posterieure restauraties.

Venus Diamond Flow Pure Shades: flowable composiet in vier kleuren geschikt voor vereenvoudigde monochromatische layering dat dankzij geoptimaliseerde vloei-eigenschappen nauwkeurige applicatie mogelijk maakt.

Venus Bulk Flow ONE: Single-shade, flowable bulk composiet voor snelle en betrouwbare posterieure restauraties tot 4 mm zonder additionele toplaag.

© 2025 Kulzer GmbH. All Rights Reserved.

Kulzer Benelux · Fustweg 5 · 2031 CJ Haarlem · Nederland · kulzer.nl/venus

W NIEU

kulzer.nl/venus

10a

10b

10c

Afbeelding 10a-d. Zie hier de brug zoals we deze bij nulmeting aantroffen (10b) en zoals wij hem hebben laten aanpassen (10d). NB: ook hier werd bij het distale implantaat de mesiale furcatie van de 17 vermeden.

10d

ingrijpende chirurgische ingrepen voorafgaand aan

Ter afsluiting

de implantaatplaatsing te vermijden. In de systematische review van Roccuzzo et al. uit 2023 wordt de

Een voorbeeld van een casus waarin wij de implan-

huidige ‘state of the art’ beschreven. Ook deze auteurs

taten hebben geplaatst, maar de brug niet door ons

concluderen dat cantilever extensies een betrouw-

is vervaardigd (afbeelding 10a-d). Het probleem ont-

bare optie kunnen zijn in zowel de anterieure als de

stond doordat er geen duidelijke instructies aan de

posterieure regio’s. Ze bieden voordelen zoals mini-

tandtechnieker waren gegeven, waardoor deze zelf

male invasiviteit, een kortere behandelingsduur en

de vormgeving bepaalde. Een tandtechnieker ziet

lagere kosten.

echter nooit peri-implantaire ontstekingen of pro-

Op basis van de literatuur bleek het niet mogelijk

blemen met de approximale reiniging en zal zon-

om optimale lengte van een cantilever unit te be-

der specifieke richtlijnen iets maken dat lijkt op de

palen vanwege de beperkte beschikbare gegevens en

oorspronkelijke situatie. Dit kan, zoals in dit geval,

de verschillende variabelen die van invloed kunnen

resulteren in een moeilijk te reinigen constructie.

zijn op het succes van de restauratie. De meest ge-

Gelukkig had de patiënt de gebitsmodellen nog in

rapporteerde lengte van de extensie was 5 tot 6 mm,

bezit, waardoor de brug – nadat deze was verwijderd

ingeval van twee occlusale units (één kroon en één

– door onze tandtechniekers kon worden aangepast

extensie), en een hoge overlevingskans van 98%.

zoals oorspronkelijk gepland.

Volgens een EAO-position paper uit 2022 verdient het de voorkeur om bij cantilever implantaatrestauraties, waarbij één implantaat twee kronen ondersteunt, metaal-keramische restauraties te gebruiken

De auteurs

(Pjetursson et al., 2022). Onze eigen ervaring is dat een metalen abutment met een zirkonium kroon met

Fridus van der Weijden, Melissa Ramirez

opgebakken porselein een duurzame oplossing is. De

Vanoni, Lotte Pull ter Gunne. Uit: Implanto-

keuze voor een distale of mesiale cantilever hangt

logie Utrecht (wordt Proclin Utrecht).

af van de klinische situatie, waarbij mesiale canti-

Zie voor bovengenoemde artikelen uit Den-

levers tegenwoordig de voorkeur genieten. Hierdoor

tista 2019, 2020: www.dentalkennisplein.nl

wordt de occlusale belasting beter verdeeld over een

Met dank aan de collega’s van tandtechnisch

groter oppervlak (Roccuzzo et al., 2023). Net zoals

laboratorium ‘Tandlab’ in Utrecht voor hun

bij natuurlijke elementen met een cantilever exten-

meedenken, ondersteuning en expertise bij

sie, verdient het aanbeveling de occlusie en articula-

het vervaardigen van ons techniekwerk.

tie minimaal over dit deel heen te laten gaan. Het is van belang om dit periodiek te controleren om over-

Referenties

belasting te voorkomen, zeker ook als elders in de mond verandering plaatsvinden (bijv. extracties).

De literatuurlijst is op te vragen bij de redactie en in te zien bij het artikel online op www.dentista-magazine.nl

Molaarkroon of premolaar met kleine dummy?

41

XEROSTOMIE

Oorzaken en behandelingsmogelijkheden

Droge mond

Het gevoel van een droge mond, ook wel xerostomie genoemd, is een veelvoorkomend probleem dat aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de mondgezondheid en de kwaliteit leven van patiënten. Voor mondhygiënisten en tandartsen is het belangrijk om de onderliggende oorzaken, risicogroepen en behandelingsopties goed te begrijpen, aangezien een droge mond niet alleen leidt tot ongemak, maar ook kan bijdragen aan allerlei problemen in de mond.

In Nederland heeft naar schatting 20% tot 25% van

paar maanden na beëindiging van het gebruik.

de bevolking in meer of mindere mate last van een

Chronisch gebruik (langer dan drie maanden) van

droge mond, waarbij de prevalentie stijgt met de

vijf of meer geneesmiddelen per dag wordt poly-

leeftijd. Onder ouderen in verpleeghuizen kan dit

farmacie genoemd. Polyfarmacie leidt, ongeacht

percentage oplopen tot 50% of hoger. Dit komt mede

de soorten geneesmiddelen die worden gebruikt,

door medicijngebruik en onderliggende systemische

vrijwel altijd tot zowel hyposialie als xerostomie.

aandoeningen. Ook jongere groepen kunnen echter

• Patiënten die radiotherapie of chemotherapie

worden getroffen, bijvoorbeeld door ziekte, stress,

ondergaan: bestraling in het hoofd-halsgebied

medicatie gebruik of medische behandelingen zoals

beschadigt de speekselklieren, wat leidt tot een

radiotherapie bij hoofd-halskanker.

verminderde speekselproductie. Chemotherapie heeft vaak tijdelijk droge mond klachten tot ge-

Hoewel iedereen in bepaalde situaties tijdelijk een

volg maar soms zijn deze klachten ook blijvend.

droge mond kan ervaren, zijn er specifieke groepen

Steeds vaker wordt immunotherapie toegepast

die hier bovengemiddeld vaak last van hebben:

bij de behandeling van kanker. Immunotherapie

• Patiënten met bepaalde ziektes: bijvoorbeeld de

is een behandeling die het eigen immuunsysteem

ziekte van Sjögren, diabetes mellitus, de ziekte

stimuleert, versterkt of verandert, zodat het de

van Parkinson, reumatoïde artritis, immunoglo-

kankercellen beter kan herkennen, aanvallen en

buline G4 gerelateerde ziekte (IgG4-RD), lupus,

vernietigen Hierbij worden Immune Checkpoint

HIV, hepatitis-C, leverziekten, cystische fibrose,

Inhibitors (ICI’s) toegediend. Door het gebruik

multipele sclerose, sarcoïdose en long covid.

hiervan kan het zogenaamde ICI-sicca syndroom

• Mensen die medicijnen gebruiken: meer dan 400

ontstaan. Dit ontstaat door inflammatoire bijwer-

medicijnen hebben een droge mond als bijwerking.

kingen op deze behandeling in de speekselklie-

Dit omvat veelgebruikte medicatie, zoals antide-

ren. Dit sicca syndroom lijkt op het syndroom van

pressiva (SSRI’s en tricyclische antidepressiva),

Sjögren, begint vaak abrupt en ontwikkelt zich

antihypertensiva, diuretica en opioïden. Deze

gewoonlijk binnen de eerste 3 maanden van de

medicijnen beïnvloeden de speekselklieren door

behandeling en is geassocieerd met sialadenitis en

hun werking op het autonome zenuwstelsel. Dit

glandulaire schade. Vermoedelijk zijn de gevolgen

speelt vooral een rol bij de oudere patiënt. Aan-

42

blijvend.

gezien de geneesmiddelen de speekselklieren zelf

• Mensen met een hoge mate van stress of angst:

niet beschadigen, is het xerogene effect van deze

chronische stress, depressiviteit en burn out beïn-

geneesmiddelen meestal reversibel. De speeksel-

vloedt het functioneren van de speekselklieren en

secretie normaliseert zich gewoonlijk binnen een

kan bijdragen aan een droge mond.

1. “rampant caries” is een groot probleem bij patiënten met een droge mond. Indien niet tijdig wordt ingegrepen gaan de tanden en kiezen vroegtijdig verloren.

2. een tong met veel en diepe fissuren wordt vaak gezien bij patiënten met een droge mond

• Rokers en alcoholgebruikers: deze gewoonten

stimuleren met zuurprikkels. Indien patiënten zure

hebben een uitdrogend effect op het mondslijm-

dranken gaan gebruiken om het gevoel van een dro-

vlies en speekselproductie.

ge mond tegen te gaan, hebben zij een grote kans op

Ook hormonale veranderingen, dehydratatie, mon-

het ontstaan van tanderosie.

dademhaling, speekselklieraandoeningen, speeksel-

Kortom, speeksel is van cruciaal belang voor de kwa-

stenen kunnen leiden tot symptomen van een droge

liteit van leven en voor de gezondheid van de mond

mond.

in het bijzonder.

Gevolgen van een droge mond

Behandelopties voor het gevoel van een droge mond

Speeksel speelt een cruciale rol in het handhaven van een gezonde mondholte. Het merendeel van de pati-

Effectieve behandelstrategieën richten zich op het

ënten met een tekort aan speeksel ondervindt chro-

stimuleren van de speekselproductie en het verlich-

nische monddroogte, waardoor processen als eten,

ten van de symptomen. De behandeling loopt uiteen

slikken en praten niet meer vanzelf verlopen. Verder

van kauw- en smaakstimulatie tot sialendoscopie.

ervaren patiënten vaak klachten als pijn in de mond, een droge keel, smaakverlies en slapeloosheid. Bo-

Kauw- en smaakstimulatie

vendien gaat het wegvallen van speeksel ten koste

Mechanische stimulatie van de speekselklieren door

van de natuurlijke afweer in de mond, waardoor het

middel van kauwen kan de speekselproductie be-

risico van verschillende aandoeningen aanzienlijk

vorderen. Suikervrije kauwgom en harde suikervrije

toeneemt, zoals schimmelinfecties. Candida albicans

snoepjes activeren de speekselklieren via reflexma-

profiteert van een droge mond, wat leidt tot candi-

tige prikkeling. Smaakstimulatie, met name door

diasis.

bepaalde voedingsmiddelen zoals citroen of gember,

Vooral het ontstaan van een snel voortschrijdend ca-

kan eveneens een speekselstimulerend effect heb-

riësproces is een opvallend probleem. Door de afge-

ben. Echter, hierbij moet worden opgepast voor het

nomen speekselvloed en de veranderde speekselsa-

ontstaan van tanderosie.

menstelling treedt er een microbiologische ‘shift’ op.

Daarnaast zal de bescherming tegen cariogene bac-

Speekselsubstituten en spoelmiddelen

teriën afnemen door veranderingen in de pH, buf-

Bij patiënten met ernstige xerostomie kunnen speek-

fercapaciteit en functioneren van bepaalde eiwitten.

selsubstituten een ondersteunende rol spelen. Deze

Verder neemt de natuurlijke reiniging van de mond

producten bevatten bevochtigende bestanddelen en

door de speekselvloed (oral clearance) af.

Behalve

vormen een beschermende laag over de orale muco-

voor cariës zijn patiënten met een speekselklierdis-

sa. Daarnaast kunnen spoelmiddelen met compo-

functie ook bovengemiddeld vatbaar voor tanderosie.

nenten zoals hyaluronzuur of aloë vera bijdragen aan

Tanderosie wordt voornamelijk aangetroffen bij pa-

de hydratatie en bescherming van het mondslijm-

tiënten met een droge mond die hun speekselsecretie

vlies. Ook het eten van bijvoorbeeld komkommer met

Droge mond

43

Soms is water niet genoeg Verlicht het gevoel van een droge mond, biedt comfort en beschermt de tanden.

Extra bescherming tegen cariës dankzij 0,2% fluoride

Voor de erg gevoelige en droge mond Direct comfort Ideaal voor onderweg Bevat enkel zonnebloemolie

Nieuw

Bevat 40 ppm fluoride en xylitol Frisse milde smaak

Scan de QR-code voor meer informatie over een droge mond en onze nieuwe producten

www.tepe.com

Zonder toegevoegde smaak, zachte formule Stimuleert speeksel

Aan te vullen met TePe Pure™ Tandpasta voor de droge en gevoelige mond

TePe clinical events 2025 Xerostomie – herkennen en adviseren Binnenkort start een reeks lezingen met de titel ‘Xerostomie – Herkennen en Adviseren’. Deze lezingen worden georganiseerd door TéPé en daar leer je van Derk Jan Jager hoe je erachter komt óf en in welke mate jouw patiënt een droge mond heeft en hoe je zelf een “speekselonderzoek” kan uitvoeren. Daarnaast worden nieuwe behandelingen en producten besproken waarmee je de patiënt kan helpen de klachten te doen afnemen en het gebit zo optimaal als mogelijk te beschermen. Na deze lezing ben je voorbereid om een steeds vaker voorkomend probleem bij jouw patiënten te kunnen behandelen. Het eerste clinical event start op donderdagavond 12 juni in Vianen. Scan de QR-code om je aan te melden.

olijfolie of het spoelen van de mond met een olie kan

ziekte van Sjögren toegepast. Ook kunnen speeksel-

de klachten verlichten.

stenen verwijderd worden met deze techniek. Na behandeling neemt de speekselvloed vaak toe.

Mondsprays Hydraterende mondsprays bieden snelle, tijdelij-

Door het grote aantal mensen met droge mond klach-

ke verlichting en kunnen gedurende de dag naar

ten staan de ontwikkelingen op dit gebied niet stil en

behoefte worden toegepast. De sprays zorgen voor

komen er regelmatig nieuwe producten beschikbaar

smaakstimulatie van de speekselklieren.

om het gevoel van een droge mond te verlichten.

Farmacologische interventie: pilocarpine Voor patiënten met ernstige droge mond klachten

Conclusie

kan pilocarpine worden overwogen. Een voorwaarde is dat de speekselklieren nog wel speeksel moe-

Een droge mond is een veelvoorkomend probleem

ten kunnen maken. Dit parasympathicomimetische

in Nederland en kan leiden tot ernstige mondge-

middel stimuleert de speekselklieren via muscarine-

zondheidsproblemen. Mondhygiënisten en tandart-

receptoren. Het is echter niet geschikt voor iedereen

sen spelen een cruciale rol bij het identificeren van

aangezien pilocarpine bijwerkingen, zoals hoofdpijn,

xerostomie en het adviseren van patiënten over ef-

overmatig zweten en gastro-intestinale klachten

fectieve strategieën om de symptomen te verlichten.

kan veroorzaken.

Door de juiste preventieve en symptomatische maatregelen toe te passen, kan de impact van een droge

Elektrostimulatie met SaliPen

mond aanzienlijk worden verminderd, wat bijdraagt

Een innovatieve behandelmethode voor een droge

aan een betere mondgezondheid en kwaliteit van le-

mond is elektrostimulatie met SaliPen. Door mid-

ven voor de patiënt.

del van laagfrequente elektrische stimulatie van de speekselklieren kan de natuurlijke speekselproductie worden geoptimaliseerd. Dit kan met name effectief zijn bij patiënten met residuele klierfunctie en die

De auteur

weinig baat hebben bij andere methoden.

Derk Jan Jager is Tandarts-MaxilloFaciale Sialendoscopie

Prothetiek, prothetisch-restauratief tandarts

Sialendoscopie is een endoscopische procedure die

en universitair docent bij de afdeling Mond-

wordt gebruikt om de speekselklieren te onderzoe-

ziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie en

ken, schoon te maken en eventuele verstoppingen te

Orale Pathologie van het Amsterdam UMC.

verwijderen. Dit kan nuttig zijn voor patiënten bij

Ook verzorgt hij het ‘Speekelspreekuur’ bij

wie een verminderde speekselproductie wordt ver-

de Stichting Bijzondere Tandheelkunde in

oorzaakt door geblokkeerde en/of ontstoken speek-

Amsterdam.

selklieren. Het wordt met name bij patiënten met de

Droge mond

45

DESIGN IN BEELD

Uw Tandarts, Voorburg Vraag van de opdrachtgever

naast was het essentieel om een

gevel. Het pand is, naast de vol-

goed functionerende praktijk te

ledige renovatie en verbouwing

realiseren met een efficiënte rou-

aan de binnenzijde, ook aan de

Na het benaderen van verschil-

ting.

buitenkant compleet gerenoveerd en voorzien van een gedeeltelijk

lende aannemers in de zorgsector, kwam de eigenaar van Uw Tandarts tot de conclusie dat zijn wen-

Invulling architect

sen niet goed op papier werden

nieuwe gevel en dak.

Reacties

vertaald. Daarom heeft hij Buro/S

De architect heeft een tandart-

architects ingeschakeld voor het

spraktijk met vijf kamers gerea-

maken van een ontwerp, het op-

liseerd in een voormalig winkel-

Eerder zat de praktijk in een ouder

stellen van de technische teke-

pand in het centrum van Voorburg.

pand, een praktijk aan huis die in

ningen en het begeleiden van het

Het pand was vrij oud en vertoon-

de jaren ‘80 was ontworpen. Veel

gehele bouwproces. Zijn belang-

de meerdere niveauverschillen in

patiënten zijn onder de indruk

rijkste doel was het creëren van

de vloer. De uitdaging was om een

van de enorme metamorfose en

een rustgevende praktijk waar

gelijkvloerse praktijk te maken

waarderen de rustgevende uit-

zowel het personeel als de pati-

met een heldere en efficiënte rou-

straling. Sommige, voornamelijk

ënten zich volledig op hun gemak

ting voor zowel het personeel als

oudere patiënten, merken op dat

zouden voelen.

de patiënten. Ook was het een uit-

ze een fellere kleur missen, zoals

daging om voldoende daglicht in

een felrode bekleding voor de zit-

de diepste delen van de ruimte te

bank in de wachtkamer. Hoewel

krijgen. Het is toch gelukt om dit

de praktijkeigenaar de opmerking

te realiseren door een doordachte

begrijp, blijf hij twijfelen of dit

De voornaamste wens was een

combinatie van licht, materialen,

passend zou zijn geweest binnen

tijdloze uitstraling, gecombineerd

kleuren en strategisch geplaatste

het ontwerp.

met een uniek karakter. Daar-

glaspartijen en openingen in de

Specifieke wensen

46

Fotografie: Aiste Rakauskaite

Design in beeld • Praktijk: Uw Tandarts, Voorburg

• Bureau: Buro/S Architects

• Website: www.uwtandarts.nl

• Website: www.burosarchitects.com

Uw Tandarts Voorburg

47

JOUW DROOMPRAKTIJK. ONZE EXPERTISE. Buro/S Architects – Specialist in tandheelkundige praktijken.

Een goed ontworpen praktijk werkt voor jou, je team én je patiënten.

Bij Buro/S Architects ontwerpen en realiseren we efficiënte, duurzame én toekomstbestendige zorgomgevingen – van nieuwbouw tot renovatie. * Volledig ontzorgd: van schets tot oplevering * Functioneel, tijdloos en stijlvol ontwerp * Bouwkundig én interieurontwerp in één hand * Betrouwbare bouwteams & strakke coördinatie * Advies bij aankoop of verbouwing van panden +31 (0)79 889 16 56 info@burosarchitects.com www.burosarchitects.nl

Buro/S Architects Wij bouwen aan zorg die werkt.

Natuurlijke tandpasta met fluoride Natuurlijk & effectief

✔ 99,2% natuurlijke ingrediënten. ✔ Fluoridehoudend voor optimale bescherming. ✔ Vrij van microplastics, SLS, triclosan & titaniumdioxide.

Duurzaam & innovatief

✔ 89% minder CO₂-uitstoot dankzij refills. ✔ 1 refill = ongeveer 4 tubes tandpasta (€4 per tube).

Probeer nu een flesje voor €9,99 i.p.v. €15,99 Scan de QR of gebruik de code: Dentista

Neem contact met ons op en ontdek wat ReBloom Care® voor uw praktijk kan betekenen. contact@rebloomcare.com | www.rebloomcare.com

COLUMN MARIT

EENS GEBOORD VOOR ALTIJD VERSTOORD

Marit Verschuuren, mondhygiënist en trainer van De Cariësvrije Generatie (cariesvrij.nu).

Ken je dat, je werkt al lange tijd

gende tips die ze van de tandarts

van de assistent die haar erdoor

op hetzelfde adres en je ziet kin-

en orthodontist ontving niets

trekt. Wat een helden. Samen

deren opgroeien tot jongvolwas-

weten. Regelmatig zat ze met

met de tandarts trekt ze alles uit

senen. Ik volg haar al een hele

haar op haar tanden op de fiets

de kast om te helpen én samen

lange tijd.

naar school. Uiteindelijk resul-

goed werk af te leveren. Ze leve-

terend in een vrij diepe glasio-

ren maximale inspanning voor

Als kind was ze altijd erg angstig

nomeer vulling in de 37 en wat

het beste resultaat. Voor nu is ze

voor alles wat er gebeurde in de

initiële laesies die gelukkig tij-

ervan af, als hij vitaal blijft moet

mondzorgpraktijk. Niet gewoon

dig tot halt zijn weten te roepen.

er binnen twee jaar een kroon op

bang, maar in haar geval 3 dagen

om de kracht op de barst op te

buikpijn vooraf, milde paniek

Inmiddels gaat het gelukkig een

vangen. Het alternatief is min-

bij sealants en blinde paniek bij

stuk beter met haar en weet ze

der leuk.

fluoridebitjes. Ze zat in het kan-

net zoveel als jij over het voor-

toortje haar tijd uit te zitten,

komen van gaatjes. Maar on-

In die tijd dat ik in de stoel lig,

smekend te kijken naar de wek-

langs toch nog even een stukje

denk ik alleen maar.... had ik dit

ker die aangaf dat het nog niet

boetedoening. Een crack zowel

20 jaar geleden maar kunnen

voorbij was. Vaker dan eenmaal

mediaal als distaal schemer-

voorkomen. De aftakeling van

tot overgeven aan toe.

de door, dus we moesten eraan

de kies begint bij de eerste vul-

geloven, herbehandeling. Door

ling.

Napoetsen

was

bijna

niet

te

haar angst om controle te ver-

doen, door alle tandartsbehan-

liezen en ervaringen uit haar

Cariësvrij is de missie, wie doet

delingen voelde ze onmacht en

jeugd voelt ze veel spanning in

er mee?

weinig behoefte om mee te wer-

de stoel. Ze blijkt nauwelijks te

ken aan de verwoede pogingen

verdoven, ook al werden vier po-

van haar moeder. Die probeerde

gingen gedaan. Zweetdruppels

op haar beurt van alles, maar

gaan over in tranen, die blijven

het mocht niet baten. Eenmaal

maar stromen. Ze voelt zich op-

in de puberteit kwam dat klusje

eens weer dat meisje van 6 jaar,

waar ze een bloedhekel aan had

dat met paniek in de stoel bij de

in eigen beheer met, laten we

tandarts lag, overgeleverd aan

zeggen, niet de beste resultaten.

zijn handen.

Uiteraard wilde ze van de zeer goedbedoelde en enigszins drei-

Op haar schouder ligt de hand

49

GBR-TECHNIEKEN

35 jaar geleid botregeneratie Geleid botregeneratie (“Guided Bone regeneration”, ofwel GBR) heeft zich in de afgelopen 35 jaar ontwikkeld tot een voorspelbare methode voor botaugmentatie in de implantologie.

Vooruitgang in barrièremembranen en bottransplantatietechnieken heeft de klinische resultaten verbeterd en zorgt voor langdurige stabiliteit en succes van tandheelkundige implantaten. Dit artikel geeft een korte historische samenvatting van de ontwikkeling van GBR en twee klinische casussen ter illustratie van de toepassing.

Implantologie wordt steeds vaker toegepast in de

technieken omvatten verticale botaugmentatie met

dagelijkse praktijk. Elk jaar worden meer tand-

autogene bloktransplantaten uit de bekkenkam bij

artsen opgeleid in het plaatsen en restaureren van

extreem atrofische kaken, laterale botaugmentatie

tandheelkundige implantaten. Implantologie wordt

met autogene onlay-transplantaten en split-crest

nu beschouwd als een succesvolle en voorspelbare

technieken zoals alveolaire extensieplastiek. Deze

behandeling met een hoog overlevingspercentage

methoden waren echter zeer invasief voor de patiënt.

(98,9%). Echter, het succespercentage ligt lager door

In het midden tot eind jaren 1980 werden de eerste

peri-implantitis, wat 15%-57% van de patiënten

experimentele studies gepubliceerd over barrière-

en 8%-28% van de implantaten treft. Om peri-im-

membranen, destijds bekend als geleide weefselre-

plantitis en zachte weefseldehiscentie rond implan-

generatie (“Guided Tissue Regeneration, ofwel GTR),

taten te voorkomen, moeten verschillende facto-

voor weefselregeneratie rond natuurlijke elementen.

ren in overweging worden genomen. Ten eerste is

Uitgebreid polytetrafluorethyleen (ePTFE)-membra-

een zorgvuldige casusselectie essentieel. De leeftijd

nen, die bio-inert zijn, werden de standaard voor

van de patiënt, medische geschiedenis, behandel-

zowel GTR- als GBR-procedures. De eerste implan-

planning en invasiviteit van de procedures moeten

taatpatiënten die met GBR werden behandeld voor

zorgvuldig worden beoordeeld en besproken. Een

peri-implantaire botdefecten werden gedocumen-

gezond parodontium, samen met een goed gepland

teerd aan het einde van de jaren 1980. Professor Ny-

onderhoudsfase, is eveneens cruciaal voor langdurig

man speelde in 1988 een cruciale rol in deze ont-

succes. Voor langdurige stabiliteit, behoud van ge-

wikkeling, en in oktober van dat jaar werd de eerste

zondheid en het voorkomen van recessies rond im-

GBR-geassisteerde implantaatchirurgie uitgevoerd.

plantaten, is voldoende bot een vereiste. Klinische

De klassieke experimentele studie van Schenk et al.

studies uit de jaren 1980 en 1990 hebben aangetoond

(1994) beschreef uitgebreid het patroon van botge-

dat geïntegreerde implantaten zonder een buccale

nezing en bevestigde de hypothese dat membraan-

botwand een verhoogd risico hebben op zachte weef-

dekking van botdefecten een afgeschermde ruimte

selcomplicaties en een gecompromitteerde langeter-

creëert die gunstig is voor botregeneratie. De voor-

mijnprognose. In de jaren 1980 en begin jaren 1990

gestelde voordelen van membraanplaatsing omvat-

werden verschillende chirurgische technieken geïn-

ten:

troduceerd om lokale botdeficiënties in de alveolai-

·

Fysieke ondersteuning van het overliggende zach-

re kam te augmenteren, met als doel contra-indi-

te weefsel, waardoor instorting van de ruimte die

caties voor implantatietherapie te overwinnen. Deze

nodig is voor botvorming wordt voorkomen.

50

·

·

2

3

1

4

5

6

7

8

9

10

ruimte,

logisch afbreekbare membranen voor GBR te evalu-

waarin osteogene cellen kunnen migreren en be-

eren. Tegenwoordig worden biologisch afbreekbare

scherming van granulatieweefsel en het vasculai-

collageenmembranen geprefereerd vanwege hun ge-

re netwerk.

makkelijke toepassing en hydrofiele eigenschappen.

Uitsluiting van niet-osteogene cellen uit het over-

Wanneer ze in bloed worden geweekt, worden ze kle-

liggende zachte weefsel, waardoor littekenvor-

verig en kunnen ze eenvoudig op hun plaats wor-

ming wordt voorkomen.

den gebracht zonder fixatiepinnen of -schroeven.

Creëren

van

een

bloedstolselgevulde

Bovendien hebben ze een laag complicatiepercenta-

Mogelijke lokale ophoping van groeifactoren en andere botbevorderende stoffen.

ge bij weefseldehiscentie. Ondanks hun uitstekende biocompatibiliteit hebben collageenmembranen echter een korte barrièrefunctie en de neiging om in te storten, waardoor ze ondersteuning nodig hebben van geschikte botvullers. Collageenmembranen,

Tijdens de beginfase van ontwikkeling werden ver-

zowel niet-gecrosslinkt als gecrosslinkt, worden

schillende complicaties waargenomen met verschil-

bij de meeste patiënten gebruikt voor de regenera-

lende GBR-methoden, wat leidde tot aanpassingen

tie van kleine tot middelgrote defecten. De belang-

in chirurgische procedures om de voorspelbaarheid

rijkste voordelen zijn een eenvoudige chirurgische

van succes te verbeteren. Experts waren het erover

toepassing, een laag complicatiepercentage tijdens

eens dat de GBR-procedure vereenvoudigd moest

de genezing en het vermijden van een tweede open

worden en het aantal complicaties moest worden

flap-procedure voor het verwijderen van het mem-

verminderd door gebruik te maken van biologisch

braan.

afbreekbare membranen. In de jaren 1990 werden talloze dierstudies uitgevoerd om verschillende bio35 jaar geleid botregeneratie

Aan de andere kant worden PTFE-membranen nog 51

Vrijdag 23 mei 2025 NEXT LEVEL Evenementenhal Gorinchem

Uitnodiging Voor praktijkhouders en prakijkmanagers

Samen groeien in de mondzorg

Nurcan Yilmaz

Jasper Thoolen Haakon Kuit

Erik-Jan Muts

Jan Willem Vaartjes Celina Klappers

Nora Ennahachi

Sprekers uit de

Dentale innovaties

Scan de code

praktijk Concrete en technieken Hands en schrijf je in inzichten voor je

on casussen en live

dagelijkse werk

demonstraties

Paytforward.nl

13

11

12

14

15

16

17

steeds gebruikt bij veeleisende defectlocaties, zoals

groot horizontaal en gedeeltelijk verticaal defect (af-

grote horizontale defecten of verticale botaugmen-

beelding 3).

taties. Dit is grotendeels te danken aan de superi-

We voerden een geleide botregeneratie uit met ge-

eure regeneratieve uitkomst die aan deze membra-

bruik van een particulair bottransplantaat (allograft

nen wordt toegeschreven. Het grootste probleem dat

en xenograft) en een d-PTFE titanium-versterkt

moet worden overwonnen, naast een extra verwij-

membraan (afbeelding 4, 5 en 6). De genezing ver-

deringsprocedure, is de blootstelling van het mem-

liep probleemloos en zeven maanden na de augmen-

braan tijdens de genezing. Er is gerapporteerd dat

tatie werd implantatie uitgevoerd. Volledig herstel

dichte PTFE (d-PTFE) membranen betere bescher-

van het defect werd bereikt, waarna twee implan-

ming bieden tegen bacteriële biofilmvorming van-

taten (3,3mm x 10mm) werden geplaatst (afbeelding

wege de lagere bacteriële ophoping op het oppervlak

7-11). Over drie maanden zullen we verder gaan met

in vergelijking met e-PTFE membranen. Hierdoor is,

de implantaatgedragen brug.

zelfs bij blootstelling van het membraan, een stapsgewijze beheersing van het geval mogelijk (Vroom, 2022). Bovendien is een verhoogde hechting van zacht weefsel waargenomen bij de nieuwe d-PTFE membranen in vergelijking met e-PTFE membranen.

Casus 1 – Groot botdefect in de anterieure mandibula

Casus 2 – Regeneratie van de anterieure maxilla na mislukt implantaat Een 55-jarige gezonde man werd doorverwezen naar onze kliniek voor evaluatie van peri-implantitis bij de 22 (afbeelding 12 en 13). Het implantaat, 15 jaar geleden geplaatst, vertoonde bloeding bij sonderen,

Een 52-jarige gezonde man werd doorverwezen naar

9mm pockets en radiografisch botverlies. Na een pa-

onze kliniek voor een implantaatconsult voor de 31,

rodontale therapie en mondhygiëne-instructies werd

32 en 41. Zijn tandheelkundige geschiedenis omvatte

explantatie uitgevoerd, waarbij volledig verlies van

trauma 40 jaar geleden en meerdere niet-chirurgi-

het buccale bot werd vastgesteld.

sche en chirurgische endodontische behandelingen

Twee maanden later werd een CBCT gemaakt en

in dezelfde regio (afbeelding 1 en 2). Twee maanden

besloten we tot een verticale en horizontale bo-

na de extractie van de 31, 32, 41 en 42 ontstond een

taugmentatie met een particulair bottransplan-

35 jaar geleid botregeneratie

53

Nu beschikbaar

NobelProcera® Esthetic Zirconia Implant Bridge follow-up tot 12 jaar

98.2% survival rate1

NobelProcera® restauraties ondersteund door de wetenschap.

1 Januari 20252

132

Publicaties

Gemaakt voor esthetiek.

Scan hier voor informatie over de Masterclass, Tandtechniek Nobel Biocare door Michiel Wouters op zaterdag 27 september van Michiel Wouters 9 uur - 17 uur.

>5,500

Patiënten

Cementvrij.

>7,500

Restauraties

Tot 25 graden verschroefbaar.

Kijk hoe Sean een brug in minder dan twee uur vervaardigt

Dr. Markus Blatz

Sean Han

Tandtechnicus, Nederland

DMD, PhD, USA

“Mijn eerste ervaring met dit materiaal is gewoon geweldig. De translucentie in combinatie met de kleurafstemming behoort tot de beste materialen die ik ooit heb gebruikt, waardoor ik minder tijd hoef te besteden aan het afronden van mijn cases.”

“Dit materiaal stelt nieuwe normen op het gebied van optische en fysieke eigenschappen, nauwkeurigheid en stabiliteit. In combinatie met industriële precisie-frezen is het een optimale oplossing voor veeleisende cases.”

“Zonder het aanbrengen van lagen kan ik uiterst esthetische restauraties vervaardigen die licht, diepte en natuurlijke schoonheid vastleggen – alles met precisie en efficiëntie. Het gaat niet alleen om tijdsbesparing; het gaat om het verleggen van de grenzen binnen de tandheelkunde.”

Klinische studie Prof. Pozzi et al.

Ontdek meer over de All-on-4® digitale workflow

Ontvang de laatste updates over NobelProcera

Keramist & Full Arch Specialist, USA

1. Pozzi A, Arcuri L, Fabbri G, Singer G, Londono J. Long-term survival and success of zirconia screw-retained implant-supported prostheses for up to 12 years: A retrospective multicenter study. J Prosthet Dent. 2021 Jun 26:S0022-3913(21)00265-1. Online ahead of print. | 2. Data on file GMT 94334 GB 2502 © Nobel Biocare Services AG, 2025. All rights reserved. Nobel Biocare, the Nobel Biocare logotype and all other trademarks are, if nothing else is stated or is evident from the context in a certain case, trademarks of Nobel Biocare. Please refer to nobelbiocare.com/trademarks for more information. Product images are not necessarily to scale. All product images are for illustration purposes only and may not be an exact representation of the product. Disclaimer: Some products may not be regulatory cleared/ released for sale in all markets. Please contact the local Nobel Biocare sales office for current product assortment and availability. For prescription use only. Caution: Federal (United States) law restricts this device to sale by or on the order of a licensed clinician, medical professional or physician. See Instructions For Use for full prescribing information, including indications, contraindications, warnings and precautions.

GBR-TECHNIEKEN

18

19

20

21

22

23

24

taat (allograft en xenograft) en een d-PTFE titanium-versterkt membraan (afbeelding 14-19). Tijdens de genezingsfase van de 22 brak de 12 en werd deze

25

geëxtraheerd door de verwijzende tandarts. Tijdens de afspraak voor de evaluatie van de genezing van de 22 konden we het volume van de geaugmenteerde 22 vergelijken met de geëxtraheerde 12 (afbeelding

is GBR nu een voorspelbare en efficiënte methode

20). Er werd een CBCT gemaakt om de planning van

voor botregeneratie, zelfs in complexe gevallen. De

de 12 te ondersteunen, wat ons tevens de mogelijk-

keuze van het juiste membraan en bottransplantaat,

heid bood om de genezing van de 22 te vergelijken

evenals een zorgvuldig uitgevoerde chirurgische

met de situatie vóór de augmentatie (afbeelding 21).

procedure, blijven cruciaal voor succes. Door GBR

De genezing van de 22 verliep probleemloos en zes

correct toe te passen, kunnen we niet alleen botvo-

maanden na de GBR werd een implantaat geplaatst

lume en implantaatstabiliteit garanderen, maar ook

(afbeelding 22-25). Drie maanden later zal een tijde-

esthetische en functionele resultaten optimaliseren

lijke implantaatgedragen kroon worden vervaardigd.

op de lange termijn.

Conclusie Deze twee casussen van grote horizontale en deels

De auteur

verticale defecten illustreren de mogelijkheden en oplossingen die moderne GBR-technieken ons kun-

Gerry Karlis, tandarts-parodontoloog NVvP,

nen bieden. Ze laten zien dat we botdeficiënties suc-

werkzaam bij Parodontologie Praktijk Zwolle

cesvol kunnen behandelen zonder het eindresultaat

(PPZ).

in gevaar te brengen en met minimale morbiditeit voor de patiënt. Dankzij de voortdurende ontwikke-

Op Instagram: @perio_implant_dentistry

lingen in biomaterialen en chirurgische technieken

35 jaar geleid botregeneratie

55

BOTOPBOUW

Middels de Khoury-methode

Het opbouwen van een zeer geresorbeerde processus Een 65-jarige patiënt wordt doorverwezen door haar tandarts vanwege een beperkt kauwvermogen. Vijf jaar eerder zijn de brugpijlers 35 en 37 verwijderd wegens secundaire cariës. De wens is een duurzame en functionele vaste oplossing voor het verlies van kauwcapaciteit in het derde kwadrant.

Onderzoek

bularis inferior ligt op 11 mm afstand van de crestale botrand. Er is een brede linea obliqua aanwezig op

De patiënt van 60 jaar oud verkeert in goede alge-

veilige afstand van de canalis mandibularis welke als

mene gezondheid (ASA I), rookt niet, is parodon-

donorplaats zou kunnen functioneren voor autoloog

taal gezond en heeft een goede mondhygiëne. Er

bot (afbeeldingen 2-5).

is sprake van crowding in het onderfront waarvoor geen behandelbehoefte bestaat en een geïmpacteerde 48 met ongunstige ligging ten opzichte van de

Diagnose

canalis mandibularis. Klinisch onderzoek toont een sterk geslonken processus alveolaris in regio 34–37

De volgende diagnose wordt gesteld:

met hoge mucosale aanhechting en beperkte zone

·

van gekeratiniseerde mucosa van 2-3mm (afbeelding 6). Vanwege de smalle processus wordt er een

(pre)molaren in het derde kwadrant. ·

Ernstige botresorptie in regio 34–37, met een processus van slechts 2–3 mm breedte.

CBCT-scan vervaardigd ter beoordeling van de exacte botbreedte en beschikbare bothoogte.

Beperkt kauwvermogen door afwezigheid van

·

Hoge mucosale aanhechting met een smalle zone gekeratiniseerde vaste mucosa.

Röntgen

Behandelvoorstel

De breedte van de processus in het derde kwadrant bedraagt slechts 2–3 mm. De canalis mandi-

56

Diverse behandelvoorstellen worden doorgenomen

1

2

5

3

4

met de patiënt, waaronder uitneembare voorzienin-

brug. Tijdens de Leergang Implantologie Vast en Ze-

gen alsmede verschillende botaugmentatietechnie-

ker module 3 wordt onder andere aandacht besteed

ken. De voor- en nadelen van de verschillende mo-

aan indicatiestelling, chirurgische technieken en ti-

gelijkheden worden besproken.

ming van implantatie na botopbouw zoals hier toe-

Besloten werd om het bot op te bouwen middels au-

gepast.

toloog bot volgens de Khoury-methode. Bij de Khoury-methode wordt enkel gebruikgemaakt van autoloog bot. Een dun corticaal botschildje (ca. 1 mm

Behandeling

dik), geoogst uit de regio linea obliqua, wordt met botschroefjes op een afstand tegen de processus ge-

Fase 1: Autologe botopbouw (Khoury-methode)

fixeerd. De ruimte tussen het botschild en de pro-

Met een kleine zaag (Microsaw) wordt een corticaal

cessus wordt opgevuld met autologe botchips, ver-

botblokje geoogst uit de regio linea obliqua (afbeel-

kregen uit het oogstgebied en het geoogste botstukje.

ding 7,8), in hetzelfde wondgebied als waar de aug-

Na de integratie van het bottransplantaat wor-

mentatie plaatsvindt (derde kwadrant). Met behulp

den twee implantaten ten behoeve van een driede-

van een botscraper wordt het botstukje uitgedund tot

lige brug geplaatst. Omdat er sprake is van een zeer

een dun schildje van 1 mm dik. Het afgeschraapte

beperkte zone van gekeratiniseerde vaste mucosa,

bot wordt opgevangen in een steriel reservoir van de

zal er een Kazanjian-plastiek met gekeratiniseer-

botscraper (afbeelding 9). Het botschildje wordt met

de bindweefselgraft nodig zijn om deze te verbre-

twee botschroefjes op afstand van de processus ge-

den. Daarna volgt de vervaardiging van de driedelige

fixeerd (afbeelding 10). De ruimte wordt vervolgens

Herstel van het kauwvermogen

57

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

volledig opgevuld met het autologe botschraap-

Fase 3: Vermeerdering van gekeratiniseerde mucosa

sel (afbeelding 11). Er wordt geen collageenmem-

De gekeratiniseerde mucosa in het implantaatge-

braan aangebracht bij deze behandelmethode. Na

bied bedraagt slechts 1–2 mm (afbeelding 18). Voor

het klieven van het periost kan de wond spannings-

een duurzame bescherming van de peri-implan-

loos worden gesloten met een matrashechting en een

taire weefsels wordt een Kazanjian-plastiek uitge-

doorlopende hechting met oplosbaar monofilament

voerd. Hierbij wordt de mucosa split-thickness api-

hechtdraad (afbeelding 12).

caalwaarts verplaatst. Vervolgens wordt een smal transplantaat van gekeratiniseerde mucosa (ca. 1mm

Fase 2: Implantaatplaatsing

dik) uit het palatum geoogst (afbeelding 19, 20).

Na vier maanden kunnen de implantaten worden

Dit wordt met solitaire hechtingen en kruishechtin-

geplaatst. Dit is aanzienlijk sneller dan wanneer

gen gefixeerd, zodat het transplantaat nauw con-

gebruik wordt gemaakt van een botsubstituut. Het

tact houdt met het ontvangstbed en van voldoende

nieuwgevormde bot is goed doorbloed en volledig

zuurstoftoevoer wordt voorzien (afbeelding 21). Twee

geïntegreerd (afbeelding 13, 14). Er worden twee

weken later worden de hechtingen verwijderd. Het

implantaten geplaatst, enigszins subcrestaal in ver-

transplantaat is goed aangeslagen (afbeelding 22,23).

band met de dunne mucosa en om in te spelen op

Distaal is enige plaque rond de hechtingen zichtbaar

botremodelling (afbeelding 15-17). De geplaatste im-

(afbeelding 22).

plantaten worden begraven onder het tandvlees om

Middels twee kleine incisies worden vier weken later

de vervolgstap, het vermeerderen van de gekeratini-

de healing abutments geplaatst.

seerde vaste mucosa, te vereenvoudigen.

58

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

Fase 4: Plaatsing van de brug

In de Leergang Implantologie Vast en Zeker module

Twee weken na de tweede fase wordt de definitie-

3 worden (onder andere) al de bovengenoemde tech-

ve (verschroefde) vol zirkonium brug geplaatst op

nieken uitgebreid behandeld en getraind zodat deze

individueel vervaardigde CAD/CAM abutments. Kli-

toe te passen zijn in de eigen praktijk.

nisch is een brede zone van gekeratiniseerde vaste mucosa zichtbaar, hetgeen gunstig is voor de lange termijnprognose van de implantaten (afbeelding 2426). Na een jaar wordt de patiënt voor nacontrole gezien. De röntgenfoto laat een mooi stabiel botniveau zien (afbeelding 27).

Conclusie

De auteur Frank Andriessen is werkzaam als tandarts-implantoloog en eigenaar van Tand-

Bij ernstige botresorptie is de Khoury-methode een

heelkundig Centrum Wilhelminapier (www.

voorspelbare techniek om het bot op te bouwen. De

tand-implant.nl) in Rotterdam. Daarnaast

combinatie met mucogingivale chirurgie biedt een

verzorgt hij samen met tandarts-implanto-

duurzame oplossing, zowel functioneel als esthe-

loog David Rijkens de Leergang Implantolo-

tisch. Na het opdoen van ervaring in de implantolo-

gie Vast & Zeker (www.leergang-implantolo-

gie is deze techniek voorspelbaar en goed aan te le-

gie.nl)

ren. Een juiste training hiervoor is wel noodzakelijk.

Herstel van het kauwvermogen

59

40 jaar

Lustrumcongres

VISIE

blik op de toekomst respect voor het verleden

14

11

‘25

Ontvangst vanaf 13.00 uur

Westergasfabriek, Amsterdam

Een greep uit het programma:

Scan voor het volledige programma en om je aan te melden.

Wees snel want vol= vol!

Prof. dr. Erwin Berkhout: Van Historie naar Horizon: Innovatie en AI in de Tandheelkundige Röntgendiagnostiek Marga Ree MSc: Blik op de toekomst na 45 jaar endo: wat is de sleutel tot succes?

Dr. Wiebe Derksen: De zin en onzin van Guided Surgery

www.aanmelder.nl/kvpa

Spreker Derk Jan Jager DMD, PhD, Mpros RCSed Tandarts-MFP Afdeling Kaakchirurgie & Mondpathologie Amsterdam UMC, Stichting Bijzondere Tandheelkunde en het speekselspreekuur bij ACTA

Nieuw in 2025 TePe clinical events

Xerostomie

Scan de QR-code om je aan te melden!

Herkennen en adviseren

Droge mond klachten; een groeiend probleem waarbij de oplossing soms lastig te vinden is. Hoe helpen we patiënten met deze klachten en welke adviezen kan je als professional geven?

Kom dan naar één van onze clinical events waar expert Derk Jan Jager je meeneemt in de wereld van xerostomie, waar je alles leert over het herkennen & onderzoeken van én adviseren bij een droge mond.

Tijdstip: 18.00 - 21.30 uur Entree: € 89,Direct uit je werk? Geniet van heerlijke hapjes en drankjes op één van deze bijzondere avonden!

Data en locaties Waarom je dit niet wilt missen!

Klinische nascholing met de expert op dit gebied De nieuwste wetenschappelijke inzichten en behandelstrategieën Netwerken en kennis delen met collega’s Elke deelnemer ontvangt een rijkgevulde TePe-goodiebag

www.aanmelder.nl/tepe

Donderdag 12 juni 2025 Vianen - Miele experience center Donderdag 18 september 2025 Amsterdam - Hotel Amsterdam Zuidas Woensdag 5 november 2025 Apeldoorn - Theater Orpheus

FOTOGRAFIE

Glamourfotografie of mooi flitslicht?

Ga je op sociale media kijken naar dentale fotografie, dan zie je naast veel slechte foto’s ook prachtige beelden met heel mooi zacht licht. Fotografeer je dan nog wel echte tandheelkunde of is het glamour dental photography?

1. Testen met Celina Klappers

In Dentista nummer 2 van 2024 schreef ik over ‘es-

lans’ kan zorgen dat gemaakte foto’s ook direct mooi

thetische dentale fotografie’ en werden bouncers,

van kleur zijn en niet bewerkt hoeven te worden.

diffusers en softboxen kort benoemd. Daarnaast ging ook een stukje over het cross-polarized filter met een voorbeeldfoto. Na veel verschillende producten

Gebruikte apparatuur

te hebben getest, samen met Celina Klappers (foto 1), bleek het tijdens een behandeling vaak onhan-

In alle voorbeelden in dit artikel is gewerkt met een

dig of onmogelijk om snel te kunnen wisselen tussen

Sony A1ii camera met FE 2.8/90mm macro G OSS lens

een cross-polarized filter en een diffuser. Met an-

en met de Godox MF-R76 S+ Flitser. De intra.diffu-

dere woorden, het kost te veel tijd. Eind 2024 kwam

ser and polar combo van intra.photos is de testset

er van intra.photos een mooie handige intra.diffuser

(foto 2). De set bestaat uit een 3D geprinte ringflitser

and polar combo voor ringflitsers op de markt. Hoog

adapter, een diffuser in een zwart fluwelen opberg-

tijd om deze te testen, maar ook te laten zien hoe je

zak (ook handig als zwarte foto achtergrond), een

met de instellingen ‘creatieve uitstraling’ en ‘witba-

cross-polarized filter in een opbergbox, removable

62

3

4

2

5

2. De intra.diffuser and polarcombo set 3. Door pijlen duidelijk hoe alles moet worden gemonteerd

4. De magneten en steun aan de onderzijde 5. De functiekeuzeknop op voorgeprogrammeerde stand 2

twin-insert en 2 quick start guides voor de optima-

voor een hoop gebruikersgemak (foto 5). Handig om

le instellingen. Door de meegeleverde 3D geprinte

te weten: Als onverhoopt iemand zonder het zelf te

adapter met magneten kan alles worden gemonteerd

weten de instellingen heeft veranderd, kun je door

zonder lijm op de Meike MK-14EXT, Canon MR-14EX,

heen en weer te draaien aan deze functiekeuzeknop

Canon MR-14 EX ii en Godox MF-R76 ringflitsers. De

alles weer terugzetten in de ingestelde waarden.

adapter voelt wat fragiel als deze niet om de flitser

Zeker een aanrader in een praktijk waar veel ver-

heen zit, maar is licht en eenvoudig te plaatsen door

schillende teamleden werken met dezelfde camera.

de pijlen op flitser en adapter (foto 3). Door de extra

Ander voordeel is dat je, voor nog mooiere fotografie,

pinnetjes die in de aansluiting van de kabel vallen,

meerdere instellingen kan aanpassen zonder dat het

blijft het geheel op zijn plaats. Ook de extra steun

te veel moeite kost tijdens het werk. Denk aan de

aan de onderkant – zodat de kap niet losklikt als je

‘creatieve beeldstijl’ en ‘ISO’ bij portretten. Heb je

de camera neerzet – laat zien hoe goed doordacht

ook nog stand 3 op de draaiknop met P, A, S en M,

dit systeem is (foto 4). Als laatste plaats je de diffu-

dan is die gereserveerd voor werken met een diffuser.

ser of het filter met behulp van magneten en is het

Deze aanbevolen instellingen voor de diffuser en het

systeem klaar om ingezet te worden. Je kan door de

cross polarisatiefilter staan beschreven in de quick

magneten ook snel wisselen en zo voorkom je kost-

start guide. Afhankelijk van het cameramerk en de

baar tijdverlies.

gebruikte flitser, is het goed om zelf de resultaten te beoordelen en de instellingen te finetunen.

Instellingen camera

Cross-polarized filter

Vooraf zorg je dat de camera standaard is ingesteld voor dentale fotografie. Bij gebruik van filters en een

Wil je zonder glans en reflecties op het tandvlees

softbox zal er toch het nodige moeten worden aan-

en de elementen een foto maken, dan gebruik je het

gepast. Wanneer de instellingen zijn opgeslagen, bij-

cross-polarized filter. Dit zijn lineaire polarisatiefil-

voorbeeld voor portretten onder 1 en voor intraora-

ters voor de flitsers en de lens, waarbij de filters 90

le foto’s onder 2 op de functiekeuzeknop, zorgt dit

graden ten opzichte van elkaar zijn gedraaid. Door

Glamourfotografie of mooi flitslicht?

63

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

6. Intraorale foto zonder diffuser en polarisatiefilter 7. Intraorale foto met diffuser en polarisatiefilter 8. Diffuser met twininsert flitser M 1/4 +0,7 9. Diffuser zonder twininsert flitser M 1/4 +0,7 10. Diffuser flitser in TTL met flitsbelichtingscompensatie op -1 64

11. Diffuser flitser in TTL met flitsbelichtingscompensatie op 0 12. Diffuser flitser in TTL met flitsbelichtingscompensatie op +1 13. Diffuser flitser in TTL met flitsbelichtingscompensatie op +2 14. Vergrotingsfactor op de lens ingesteld op 1:1 15. Vergrotingsfactor op de lens ingesteld op 1:1,5

16. Vergrotingsfactor op de lens ingesteld op 1:2 17. Vergrotingsfactor op de lens ingesteld op 1:3 18. Witbalans ingesteld op WB K4000 19. Witbalans ingesteld op WB K6000 20. Witbalans ingesteld op WB K6400 (advies instelling)

het maken van deze foto wordt zichtbaar hoe de

beeld één met een polarisatiefilter, één gewoon beeld

kleuropbouw van een element is en waar de verkleu-

en/of één beeld met een diffuser. Bij de andere sys-

ringen in het element aanwezig zijn voor een betere

temen kan je niet gemakkelijk combineren of moet

diagnostiek of om na te maken door de tandtechni-

je afhankelijk van het merk flitser meer of minder

cus.

moeite doen. Dit probleem is opgelost met de set van intra.photos waarbij je door de magneten snel wis-

Waar moet je op aanpassen bij gebruik van een

selt tussen cross-polarized filter en diffuser of laat

cross-polarized filter? Wanneer je zowel de lens

beide weg. Je bent dus flexibel en snel waardoor het

als de flitsers afdekt met een filter, dan moet je het

fotograferen niet veel tijd in beslag neemt. Een an-

lichtverlies compenseren (mits je een onderbelich-

dere mooie toevoeging is de removable twin-insert

te foto wil voor meer details). Het lichtverlies is ten

waardoor de frontelementen minder hard worden

opzichte van een foto zonder filter 1 tot 1,5 lichtstop.

belicht en er een mooie gelijkmatige belichting is

Een lichtstop aanpassen is op verschillende manie-

tussen posterior en anterior (foto 8 en 9).

ren op te lossen. Dit kan door te werken met een ander diafragma, een andere sluitertijd, een aanpassing

Diffusers zijn van een melkachtig wit materiaal ge-

van de ISO of door de flitsintensiteit van de flitser

maakt en beïnvloeden de kleur van de foto. Je zal dan

aan te passen. Bij dentale fotografie is het belangrijk

ook de intensiteit van de flitser moeten aanpassen,

om eerst te kijken wat er mogelijk is door de flitsin-

omdat de diffuser flitslicht iets tegenhoudt. Werk je

stellingen aan te passen. Handig om te weten is dat

met de flitser in de automatische stand (TTL), dan

op de flitser in de stand 1/1 de flits maximaal is in de

pas je de flitsbelichtingscompensatie aan (foto 10-

manuele stand. Je kan dan in stappen van 0,3 naar

13). De diffuser gaat zijn werk pas goed doen als je

1/2. Van 1/1 tot 1/2 is bij de flitser 1 lichtstop. Staat de

van dichtbij foto’s van elementen gaat maken (foto

flitser maximaal en heb je niet het gewenste resul-

14-17). Dit komt doordat je minder hard hoeft te flit-

taat, dan kijk je in volgorde naar de mogelijkheden

sen als de afstand tussen tanden en de flitser minder

van de sluitertijd, ISO en als laatste het diafragma.

groot is.

Door de adapter met 4 magneten maak je snel een beeld met en zonder filter en heb je een foto voor de

Witbalans

vormgeving en één voor de kleuropbouw (foto 6 en foto 7).

De kleur van een foto kun je beïnvloeden door het aanpassen van de ‘witbalans’ en de ‘creatieve beeld-

Diffuser

stijl’. Bij de nieuwere camera’s is het mogelijk om de witbalans op K (Kelvin) in te stellen. Een lagere K geeft een blauwer resultaat en een hogere K een geler

Zoals de naam al zegt, maakt de diffuser het licht

beeld (foto 18-21). Naast de K is het ook nog mogelijk

diffuus. Het licht uit de flitser is hard door de ge-

een witbalans correctie te doen. Je kan het beeld dan

bruikte instellingen voor dentale fotografie. We wil-

meer A (amber), B (blauw), M (magenta) of G (groen)

len namelijk in een korte tijd – om bewegingson-

corrigeren (foto22).

scherpte te voorkomen – in een donkere ruimte (de mond) met een macrolens alles scherp fotograferen.

Dit kan fototechnisch alleen met behulp van een flit-

Creatieve beeldstijl

ser. Door het hoge diafragma (kleine opening) en de snelle sluitertijd (minimaal 1/100 sec maximaal 1/250

Met ‘creatieve beeldstijl’ pas je ook de kleur van de

sec) zorgt de flitser voor voldoende licht. Hoe snel-

foto aan (foto 23-25). Om een stabiel resultaat te

ler en hoe meer scherptediepte, des te harder moet

krijgen, is een vaste instelling hier van belang. Bij

de flitser worden ingesteld. Dit geeft niet altijd de

de Sony camera is de NT instelling (neutraal) het

mooiste resultaten. Om het licht meer te kunnen stu-

mooist.

ren, is er de macro twinflitser met eventueel daarop

Aangezien de gemaakte JPEG een eindproduct is, wil

softboxen, diffusers of bouncers. Voor de ringflitser

je beide zo goed mogelijk instellen zodat wat er op

zijn daarvoor de Popeshield en de Flashkap. Beide

de foto staat, overeenkomt met de situatie bij de pa-

systemen geven mooi diffuus licht en werken prima.

tiënt in de mond. Omdat kleur niet objectief is, is dit voor iedereen vaak net iets anders. Maak daarom

Er is wel een probleem als je één camera gebruikt

meerdere foto’s van dezelfde mond en test waar jouw

en snel meerdere soorten foto’s wilt maken, bijvoor-

voorkeur ligt.

Glamourfotografie of mooi flitslicht?

65

Your dentistry.

Redefined!

Introducing TRIOS 6 & Dx Plus. Redefine your patients’ experience with our best TRIOS scan quality ever, working together with 3Shape’s cutting-edge AI assistive diagnostic software. Together with our groundbreaking DentalHealth app, communicate tailored, on-demand education and insights, empower your patients to co-own their dental health, and set them up for success!

Great patient care starts here!

21

22

23

21. Witbalans ingesteld op WB K8000 22. Witbalans correctie (advies instelling) 23. Creat. uitstraling SH 24

24. Creat. uitstraling BW

25

25. Creat. uitstraling NT 26. Intraoraal beeld zonder diffuser of cross-polarized filter 27. Intraoraal beeld met diffuser

26

27

Conclusie Het systeem van intra.photos is licht van gewicht (diffuser met houder, 132 gram) en makkelijk te monteren op de flitser. Hiervoor is geen lijm of dubbelzijdig plakband nodig. Door het gebruik van magneten kan je makkelijk wisselen tussen diffuser, polarisatiefilter of niets. Door slimme toevoegingen blijft de ringflits adapter mooi op zijn plaats. En zet je het geheel neer, dan blijft de diffuser door de steun netjes op de adapter zitten.

Volgorde belichtingsproblemen oplossen (controleer met het histogram) 1. Zet de flitser hoger of lager • In M is 1/1 de maximale hoeveelheid flitslicht • In TTL is +3.0 de hoogste stand 2. Pas de sluitertijd aan • Maximale flitsbelichtingstijd is 1/250s

Zijn de foto’s dan nog wel echt zoals de tanden in de

• Minimale flitsbelichtingstijd is 1/100s

mond eruitzien? Fotograferen is spelen met licht en

(bij dentale fotografie)

vergelijk je de beelden, dan zie je dat de flitsvlakken

3. Pas de ISO aan

(spitslichten) met de diffuser de randlijsten mooier weergeven waardoor je de vorm beter ziet. Wel zie je

• Minimale ISO is 100 • Maximale ISO is 1600 (bij dentale

in zijn geheel iets meer reflectie van de diffuser. De

fotografie)

oppervlaktestructuur van de elementen en het tand-

4. Pas het diafragma aan

vlees verandert niet, maar het flitslicht wordt wel duidelijk verzacht. Dat maakt het prettig om naar te kijken. De tanden krijgen ook niet ineens een wittere

• Minimaal bij maximale occlusie is f/22 • Hoe hoger de F, hoe meer scherptediepte

of mooiere kleur dan wat te zien is bij de patiënt in de mond. Voor esthetische tandheelkunde, maar ook bij implantologie, zijn de resultaten verbluffend mooi.

De auteur

Nog steeds dentale fotografie, maar dan met mooi diffuus flitslicht (foto 26 en 27).

Daan van Oort (1973), fotograaf, tandtechnicus, trainer dentale fotografie, racefietser, vader van Julia en Simon en man van Katja.

Glamourfotografie of mooi flitslicht?

67

WERKPLEZIER

Zo blijft mondzorg levenslang leuk!

Bij iedere behandeling krijg je keer op keer een ‘dopamine shotje’ als je weer een mooie vulling, facing, kroon of ander werkstuk hebt afgeleverd. En je dag is helemaal goed als je waardering krijgt voor het begeleiden van patiënten met angst en spanning voor behandelingen en lekker in de flow hebt gewerkt. Kortom, werken als tandarts is mooi en kan veel voldoening geven. Maar “levenslang tandarts, hoe leuk is dat?”. In dit artikel geeft dr. Casper P. Bots, tandarts en dentist-counselor, inzicht in hoe je ervoor zorgt dat je langdurig met plezier als tandarts werkt. Hoe je datgene doet dat echt ten diepste bij je past.

Ook leer je wat nodig is om blijvende verandering tot stand te brengen voor een ideale worklife balance.

Een leven als tandarts en werken in de mondzorg is mooi en uitdagend. Het is de combinatie van heel veel verschillende aspecten die het werk interessant ma-

Fysieke en mentale belasting van een tandarts

ken. Het is een unieke mix van zorg verlenen, me-

Uit de praktijk van veel collega-tandartsen en de

dische kennis integreren in je keuzes en handelen,

ervaring van de afgelopen 25 jaar, onderbouwd met

praktisch bezig zijn, creatieve oplossingen zoeken en

veel verschillende onderzoeken, komt naar voren dat

het toepassen van nieuwe ontwikkelingen. Als tand-

veel tandartsen te maken hebben met een toegeno-

arts-praktijkhouder ben je op veel verschillende ge-

men werkdruk en mentale belasting. Uit onderzoek

bieden bezig. Je stuurt een team aan, je stuurt jezelf

van Dentist Experience onder 179 tandartsen blijkt dat

aan, moet de praktijk (laten) managen, doet klinisch

60% een toegenomen mentale druk ervaart. Twee

werk, en hebt verantwoordelijkheid voor de inhoud

derde van de tandartsen geeft aan dat het werk fy-

van de zorg. Het is een vakgebied waarin je langdurig

sieke belastend is en daarnaast geeft 90% aan dat de

en heel dichtbij met mensen op mag trekken, naast ze

administratieve werkdruk is toegenomen. Ook kan,

mag staan om hun mondgezondheid te verbeteren en

door het repeterende karakter van het werk, de kans

ze daarnaast ook tot steun kan zijn. Van de buitenkant

op verveling of bore-out toenemen. Onderzoek uit het

ziet alles er mooi uit en lijkt het een ideaal beroep.

Verenigd Koninkrijk geeft aan dat 50% van de tandartsen overwogen heeft de mondzorg te verlaten.

68

Andere factoren die druk geven zijn het leiden van

meer lekker in je vel zit. Soms duurt het even voordat

het team en de rolwisselingen tussen behandelaar,

je in de gaten hebt dat je langzaam bent afgeweken

werkgever en collega. Bovendien ervaren collega’s

van de richting die je aanvankelijk dacht op te gaan.

een toegenomen veeleisendheid van patiënten en druk vanuit de zorgverzekeraars rondom machtigin-

Aangezien je als tandarts vooral opgeleid bent om

gen en contracten. Door de jaren heen brengt ook de

tandarts te zijn, lijkt het aantal mogelijkheden om

berg aan wet- en regelgeving meer druk en stress

voldoening te ervaren of om je koers te verleggen

met zich mee. Al met al wordt het aantal tandart-

beperkt. Door toegenomen zorgen, of omdat je voor

sen met een burn-out geschat op 10-15%. Tot slot

je gevoel vastzit in een bepaalde situatie, of aan het

legt een toename van algemene kosten en salaris-

‘overleven’ bent kom je niet vooruit. Soms sta je

sen in combinatie met het tekort aan medewerkers

op een kruispunt in je leven: je wilt wel verande-

(en daardoor soms lege behandelkamers) een grote

ren, maar je weet niet hoe of welke richting je op

druk op veel tandartsen. Zeker nadat er grote inves-

moet. Hoe maak je eigenlijk keuzes die echt diep van

teringen gedaan zijn. Dit geldt zowel voor zzp’ers als

binnen bij je passen, en bijdragen aan een optimale

praktijkhouders. Veel vragen die er leven zijn:

work-life balance?

·

Hoe zal het in de toekomst met de tandheelkunde gaan?

·

Wat moeten we doen als over 10 jaar de helft van

Jouw kernwaarden

de tandartsen met pensioen is? ·

Kan en wil ik mijn praktijk verkopen?

Alles in het leven begint met jouw kernwaarden. Dit

·

Moet ik überhaupt starten met een eigen praktijk?

geldt zowel voor het starten van de praktijk als voor

·

Hoe krijg ik mijn work-life balance weer op orde?

jou persoonlijk leven. Wat maakt je als persoon uniek

·

Wil ik dit beroep eigenlijk nog wel blijven doen?

en wat past echt bij jou? Het gebruik van je persoonlijke kernwaarden helpt bij het bepalen van je visie,

Langdurige druk en werkbelasting kan ertoe leiden

je richting en doel. Waarom doe je wat je doet? Wat

dat er met steeds minder plezier gewerkt wordt. Dat

wordt de exacte richting van je doel en hoe zet je

kleine problemen steeds groter lijken te worden en

je visie om in dagelijkse actie? Welke eerste stap is

dat jezelf of de omgeving begint te merken dat je niet

daarvoor nodig?

Zo blijft mondzorg levenslang leuk!

69

EasyDent ragers.

Maximale hygiëne, minimale irritatie.

5+1

Gratis ■ Beschikbaar in drie maten voor een perfecte pasvorm bij elke interdentale ruimte.

■ Antibacteriële borstelharen remmen de groei van micro-organisme.

■ Extra lang borstelgedeelte voor optimale plakverwijdering.

■ Kunststof gecoate draad minimaliseert galvanische effecten.

Voorjaarsactie 18 april t/m 27 juni. Alle professie verpakkingen ragers 5+1 gratis.

Kijk voor een compleet overzicht van onze voorjaarsactie op lactona.nl/professie Verkrijgbaar voor consumenten bij diverse drogisterijen, zowel in de winkels als online!

WERKPLEZIER

IN ZES STAPPEN NAAR VERANDERING ‘Uit de Dentist Experience Mastercourse’ In de Dentist Experience Mastercourse volgen we een aantal natuurlijke stappen in een proces naar blijvende verandering en richting. Onlangs is een groep tandartsen gestart om met vernieuwd en verfrist perspectief hun richting te bepalen. Collega’s met een growth-mindset die bewust buiten hun comfortzone gaan om langdurig en met plezier in de richting te gaan die écht bij ze past. In onderstaand schema staat concreet een opdracht uit iedere module van de Mastercourse die jou nu al kan helpen om de eerste stappen naar blijvende verandering in te zetten.

01. CONNECT: Hoe gaat het echt met je? Doe de Dentist Personal Screening. Bepaal hoe het echt met je gaat en geef jezelf een cijfer van 0 tot 10 voor de verschillende terreinen van je leven. Bespreek dit met mensen die dicht bij je staan in het leven.

02. EXPLORE: Wat is voor jou belangrijk in je leven? Maak een moodboard en bepaal wat echt belangrijk is voor jou persoonlijk. Niet wat anderen vinden, wensen of verwachten, maar hoe ziet jouw toekomst eruit?

03. IDENTIFY: Waar komt alles samen? Hier houd ik van, Dit heeft de wereld nodig, Hier krijg ik voor betaald, Hier ben ik goed in 04. DISCOVER: Wat zijn jouw gedragsvoorkeuren? Laat een Insight Discovery Profiel maken om inzicht te krijgen in jouw stijl, gedrag en communicatie.

05. VISUALIZE: Hoe ziet verandering eruit voor jou? Ga in gedachten 3 jaar vooruit en schrijf een brief naar jezelf. Hoe ziet het eruit om je heen, wat ruik je, wat voel je, waar ben je trots op?

06. REFRESH: Wie gaan je helpen bij de verandering? Zoek collega’s waar je mee kunt sparren en die je laten weten hoe het gaat met je gekozen richting.

Dag in dag uit is een groot deel van ons werk patiënten helpen met gedragsverandering. We laten

·

Wil je echt veranderen? En zo ja, in welke richting en hoe?

patiënten bewust worden van hun gedrag zodat ze minder snoepen en frequent eten, beter en bewuster poetsen en gezonder gaan leven. Vaak lukt het mensen te motiveren en in de loop van de tijd vooruit te helpen. De vraag is, hoe zit het met jezelf: ·

Voortgang en richting met een doel

In welke mate en in hoeverre lukt het jou om eigen

Zonder doel werken we zonder richting, dag in dag

gedrag aan te pakken?

uit, zonder vooruitgang. Met een doel werk je in een

·

Waar loop jezelf tegenaan?

richting, die voldoening geeft. Iedere kleine stap

·

Hoeveel pijn, ongemak, irritatie en stress tolereer

in de richting van je droom, zorgt ervoor dat je in

jij om verandering in gang te zetten?

verbinding staat met je diepste why. Jouw ‘waarom’

Zo blijft mondzorg levenslang leuk!

71

TANDVLEES EXPERT

WANNEER U ER NIET BIJ KUNT ZIJN WANNEER ZIJ POETSEN, KAN PARODONTAX DAT WEL. parodontax verbetert de gezondheid van het tandvlees* ~2x meer mensen met gingivitis krijgen weer gezond tandvlees* 63% verbetering in bleeding index** 82% verbetering in plakindex**

Bestel gratis samples op Haleonhealthpartner.com *Na 12 weken. **Vanaf 3 weken bij patienten met lokale gingivitis.

Trademarks owned or licensed by Haleon. © 2025 Haleon or licensor. PM-BE-PAD-25-00016.

is de reden waarom je alles doet. Wat je motiveert,

maar dat je goed, flexibel en weloverwogen kan rea-

wat je in beweging houdt, zowel in makkelijke als in

geren. GAP-TIME is voor iedereen anders, maar doe

moeilijke tijden.

iets waar je volledig in op kan gaan. Een hobby, iets met je handen, iets creatiefs, iets sportiefs, iets met

De basisvoorwaarden voor groei, ontwikkeling en

anderen of juist alleen met een boek op de bank. Je

verandering als tandarts beginnen bij onderstaande

krijgt dan tijd om weer op adem te komen. Echte tijd

tips:

voor jezelf om afstand te nemen en vooruit te gaan, in plaats van stationair te draaien en stil te staan.

TIP 1. ZORG VOOR VOLDOENDE SLAAP. Maak van op tijd naar bed gaan en voldoende slaap een prioriteit.

Overdag pluk je daar de vruchten van. Alles begint

Conclusie

bij goed slapen.

Je hebt altijd een keuze. Ervaar hoe het echt met je TIP 2. BEWEEG. Werken in de mondzorg betekent

gaat en bepaal of dit de richting is die ten diepte bij

dat je moet bewegen voor herstel van zowel je geest

je past. Voel je dat je langzaam afdrijft of een paar

als je lichaam. Oftewel: Active recovery.

procent afwijkt van je richting? Herijk dan je kompas. Ga terug naar jouw kernwaarden, bepaal je visie

BONUS TIP: Ga voor een lunch wandeling met

en richting en zorg voor haalbare kleine stappen in

collega’s. Leg je sportkleding de dag van tevoren

de richting van je doel. Doe dat niet alleen maar zorg

klaar en plan je sportactiviteit in. Heb je plotse-

voor mensen om je heen die je steunen en je helpen

ling minder of geen tijd, doe dan toch iets. Ook

groeien.

al is het maar 5-10 minuten. Dit om het ritme en de goede gewoonte erin te houden.

TIP 3. EET GEZOND. Als je te veel eet, vraag jezelf

De auteur

af waarom je eet. Is het vanuit vermoeidheid, emotie, gewoonte of sociale wenselijkheid? Bedenk in de

Dr. Casper P. Bots (ACTA, 2000) is een gepas-

ochtend of de dag ervoor al wat je gaat eten en houd

sioneerd tandarts, counselor, onderzoeker

bijvoorbeeld de Eetmeter van het Voedingscentrum

en veelgevraagd spreker, met een missie om

bij.

tandartsen te inspireren en een vernieuwd perspectief te bieden op hun vak. Hij is op-

Combineer de bovenstaande tips met het bewust cre-

richter van Dentist Experience (www.dentis-

ëren van “GAP-TIME” of tijd om op te laden. Zodat

texperience.com) en de Dentist Experience

je de mogelijkheid hebt om niet primair te reage-

Mastercourse.

ren als er iets vervelends gebeurt gedurende de dag, PRODUCTNIEUWS

CLEARFIL MAJESTY ™ ES Flow Een universeel vloeibaar composiet dat ontworpen is voor superieure esthetiek en duurzaamheid.

Dankzij Kuraray Noritake’s silaan-technologie heeft het een hoog vulstofgehalte, wat resulteert in een langdurige glans. De drie viscositeiten (Hoog, Laag en Super Laag) maken het geschikt is voor uiteenlopende indicaties en technieken, zoals bijvoorbeeld de Flowable Injection Technique.

Voor meer informatie; https://www.kuraraynoritake.eu/nl/clearfil-majesty-es-flow

73

INTERVIEW

Prof. dr. Marja Laine en prof. dr. Floris Bikker

”Meer aandacht voor droge mondklachten” Speeksel is een complexe en veelzijdige vloeistof die een cruciale rol speelt in de mondgezondheid. Met een vergrijzende populatie en daarmee toenemend medicijngebruik groeit het aantal patiënten met speekselgerelateerde klachten. Zo kampt naar schatting 20% van de wereldbevolking met een droge mond. In dit artikel delen prof. dr.

Marja Laine en prof. dr. Floris Bikker, experts op het gebied van speeksel, hun kennis en inzichten.

Marja is tandarts en hoogleraar bij de sectie Paro-

zien ze het vaak als gewoon een vloeistof, maar wij

dontologie bij Academisch Centrum Tandheelkunde

weten dat het veel meer is dan dat. De samenstelling

Amsterdam (ACTA). Floris is bioloog en ACTA-hoog-

en productie van speeksel verschillen per speeksel-

leraar van de sectie Orale Biochemie. Ze werken al

klier, en juist die veelzijdigheid maakt het voor mij

meer dan tien jaar samen om het belang van speek-

zo interessant. In mijn ogen geven we nog niet ge-

sel voor mondgezondheid beter te integreren in de

noeg aandacht aan speekselgezondheid. Hier kunnen

mondzorg.

en

we nog veel in verbeteren, zowel qua diagnostiek als

praktische adviezen helpen ze mondzorgprofessio-

qua impact op de mondgezondheid en het algemene

nals droge mondklachten beter te herkennen en ef-

welzijn van patiënten”, vertelt Marja.

fectief te behandelen.

Floris deelt deze interesse en bekijkt speeksel van-

Met

wetenschappelijke

inzichten

uit biochemisch perspectief. “Speeksel is een enorm

Het belang van speekselgezondheid

rijke en functionele vloeistof met een belangrijke rol in allerlei processen, zoals smaak, vertering en bescherming van de mond.” Toch is er nog veel onbekend over speekselgerelateerde klachten, met name

We vroegen Marja en Floris waarom juist speeksel

over de behandeling van een droge mond. “Het frus-

hen zo fascineert. “Als mensen denken aan speeksel,

treerde mij dat zoveel mensen wereldwijd last heb-

74

ben van een droge mond, en we nog zo weinig weten over dit probleem en de behandeling ervan.” Daarom zet hij zich, samen met Marja en andere collega’s, in om droge mondklachten serieus te nemen en onderzoek te doen wat leidt tot effectieve behandelingen. “Steeds meer klinische experts delen dit inzicht en willen samenwerken om deze problematiek aan te pakken, zowel in Nederland als wereldwijd.”

Oorzaken van een droge mond Marja: “Wanneer de speekselproductie onvoldoende is, spreekt men van hyposialie. Ervaart iemand een droog gevoel in de mond, dan wordt dit xerostomie genoemd. In de praktijk merk ik dat deze begrippen nog vaak door elkaar worden gehaald. Er is ook veel overlap tussen deze begrippen.” (Het gevoel van) een droge mond kan verschillende oorzaken hebben, variërend van medicijngebruik tot levensstijl. Het is cruciaal dat mondzorgprofessionals deze factoren herkennen en met de patiënt te bespreken.

Volgens Marja en Floris zijn dit de voornaamste oorzaken van een droge mond: ·

Stress: Tijdelijke speekselvermindering komt vaak voort uit stress. Chronische stress kan echter leiden tot langdurige speekseltekort.

·

Medicijngebruik: Een veelvoorkomende oorzaak van een chronische droge mond zijn de bijwerkingen van medicijngebruik.

·

Systemische aandoeningen: Bij het syndroom van Sjögren worden de speekselklieren aangetast, wat leidt tot een verminderde speekselproductie.

·

Bestraling hoofd-halsgebied: Bestraling van tumoren in het hoofd-halsgebied kan de speekselklieren beschadigen, waardoor patiënten blijvende droge mondproblemen overhouden.

·

·

Vochtconsumptie en voedingspatroon: Onvol-

a multi-item approach to measuring dry mouth) die

doende vochtinname of een dieet met veel zout

bestaat uit 11 vragen met een score van 1 tot 5. Deze

kan een droge mond verergeren.

vragenlijst geeft een goed beeld van het droge mond

Levensstijl en genotsmiddelen: Alcohol, roken en

gevoel. Daarnaast kun je metingen uitvoeren om zo-

drugs zorgen voor uitdroging en kunnen speek-

wel de hoeveelheid als de kwaliteit van het speeksel

selklachten verergeren.

te beoordelen, zowel niet gestimuleerd als gestimuleerd.”

Tijdige diagnose en behandeling van speekselklachten

Volgens Marja en Floris kunnen tandartsen hier in de praktijk meer aandacht aan besteden. Marja: “We hebben in Nederland een aantal spreekuren gerelateerd aan speeksel, bijvoorbeeld bij Stichting voor

Een droge mond kan grote gevolgen hebben voor de

Bijzondere Tandheelkunde (SBT) en ACTA, en zien

mondgezondheid. “Het is belangrijk om goed vast te

met grote vreugde dat dit toeneemt, maar we zouden

stellen of een patiënt daadwerkelijk een droge mond

ook graag zien dat tandartsen zelf meer speeksel-

heeft”, benadrukt Marja. “Als het gaat om het gevoel

onderzoek doen in hun eigen praktijk. Je moet als

van een droge mond, dan is er de xerostomie vragen-

het ware een andere bril opzetten. Dat kan veel op-

lijst (Thomson et al. 1999, The Xerostomia Inventory:

leveren, omdat vroegtijdige signalering kan helpen

Marja en Floris

75

Inhoud: 1x Instrumentenlaken 67x70cm 1x Boorhoes met invoer 7x170cm 1x Zuigset 2,1M 1x Afdeklaken 75x100cm 1x Splitlaken 75x90cm 2x OK jas, maat L 3x Muts Bouffant 2x Mondmasker

Infuusbestek voor verschillende motoren HY-110001

infuusbestek voor alle type motoren

Basic Implanetic Set Disposable 44001630

Wilt u wel een custom made set?

Neem dan contact op met onze vertegenwoordigers.

€14.95 per stuk

implanetic.com/product/ basic-implanetic-set/

Sodium Chloride 0,9% HY-80111 / HY-80109

250ml en 500ml (steriel water) Niet voor intraveneus gebruik.

€48,00 per 10 stuks

v.a. €2,70 per stuk

Nitril handschoenen

Hemostatische gelatinespons

v.a.

PPS

Blauw, roze en zwart

€3,95

CS-310

10x10x10mm (steriel) van CuraSpon

per doos van 100 stuks

€29,99 per 50 stuks

Mondmasker type IIR

BlueM Oxygen fluid

401102

OFI250

Chirurgisch, IIR, blauw, elastiek

250ml

€3,50 per 50 stuks

€7,49 per 25 stuks

+31 (0) 30 2077024 | info@implanetic.com | implanetic.com

Neutraal mondwater voor wondgenezing

VOOR DENTALE CHI R URGI E , I M P LAN TOLOG I E EN GEAVANCEER DE TANDHEELKUND E

bij preventieve mondzorgmaatregelen voor patiënten

spiegel aan de wang of tong? Ligt er speeksel op de

met een droge mond.”

mondbodem? Is het verhemelte droog? Heeft de tong

Floris gaat in op het huidige onderwijs: “In de tand-

veel fissuren? Is de tong geïrriteerd? Dit zijn duide-

heelkundige opleiding komt er wel theorie voorbij

lijke signalen dat er sprake kan zijn van een droge

over een droge mond, maar in de masterfase is er nog

mond.”

onvoldoende praktijkoefening en competentieontwikkeling voor het behandelen van een droge mond.

Binnen ACTA zijn we nu heel hard aan het werk om

Hoe pak je een droge mond aan?

dit te integreren, zodat tandartsen in de toekomst meer speekselonderzoek zullen uitvoeren ten bate

Welke stappen je concreet kunt ondernemen bij een

van droge mond diagnostiek.”

patiënt met een droge mond, hangt logischerwijs samen met de oorzaak van de klacht. Marja geeft een

Hoe herken je speekselklachten?

aantal tips hoe mondzorgprofessionals speekselklachten bij hun patiënten kunnen aanpakken: ·

Stimuleer speekselproductie: Goed kauwen is

Marja raadt mondzorgprofessionals aan om actief te

een algemeen advies om de speekselklieren te

vragen naar speekselklachten bij patiënten. “Neem

activeren als speekselsecretie nog te stimuleren is.

het mee in de anamnese. Vraag eens naar het droge mond gevoel. De xerostomie vragenlijst is zo inge-

·

smaken kan speekselproductie stimuleren.

veel medicatie gebruiken of mensen met auto-immuunziekten, is extra aandacht nodig. “Als je een

·

vermoeden hebt, vraag altijd door”, adviseert ze.

Marja en Floris

Adviseer voldoende vochtinname: Als de patiënt voldoende drinkt, kan uitdroging voorkomen

Een ander eenvoudig hulpmiddel in de praktijk is de observatie van de mond zelf. Marja: “Plakt de mond-

Adviseer verschillende smaakstoffen: Adviseer je patiënt een divers eetpatroon, want variatie in

vuld.” Bij bepaalde risicogroepen, zoals patiënten die

worden. ·

Controleer medicatie: Is de medicatie die de

77

De digitale prothese van Excent

Nieuwe digitale prothese in 2 of 3 afspraken

Betere pasvorm en zuigwerking, minder drukplaatsen en rebasingen

Nu nog esthetischer door innovatieve 3D-printtechniek

Digitale prothese in 2 of 3 afspraken Gebruik de referentieprothesetechniek in combinatie met de intra-orale scanner. Bekijk de stap-voor-stap instructievideo via de QR-code!

Meer weten?

Neemt u voor meer informatie contact op met uw lokale Excent-vestiging.

0182 693 355

patiënt inneemt nog up-to-date? Bespreek dit

komen die mondzorgprofessionals helpen om speci-

met de huisarts of de medisch specialist en kijk

fiek droge mondklachten aan te pakken.”

of een lagere dosering, een alternatief medicijn of een tijdstip van inname mogelijk is. ·

Gebruik speekselvervangende middelen: Voor patiënten die zelf geen speeksel meer kunnen produceren, zijn er verschillende producten op

Meer bewustwording voor speekselklachten

de markt, zoals speekselsprays. Deze bieden

Floris: “Als ik dan toch even op de stoel van de cli-

verlichting en worden vooral ingezet als pallia-

nicus mag gaan zitten, weet dat wij bij ACTA je ver-

tieve zorg bij patiënten met ernstige hyposialie.

der kunnen helpen. We organiseren lezingen, geven

Denk hierbij aan het syndroom van Sjögren en

postacademisch onderwijs en publiceren regelmatig

bij bestraling in het hoofd-halsgebied waarbij de

in vakbladen. Op die manier proberen we mondzorg-

schade aan de speekselklieren niet kan worden

professionals te bereiken en speekselzorg een grote-

teruggedraaid.

re rol te geven in de praktijk.”

Door meer bewustwording en samenwerking tussen

Daarnaast wijst Marja in het bijzonder op een rela-

mondzorgprofessionals

tief nieuwe behandeloptie voor hyposialie-patiënten:

sneller worden herkend en beter worden behandeld.

sialendoscopie, een ingreep die door de kaakchirurg

Mondzorgprofessionals die zich verder willen ver-

kan worden uitgevoerd. “Sialendoscopie van grote

diepen in speekselgerelateerde klachten kunnen

speekselklieren wordt gebruikt om chronische ob-

contact opnemen met ACTA (www.acta.nl).

kunnen

speekselklachten

structieve speekselklieraandoeningen te behandelen die samenhangen met vernauwingen, slijmproppen en speekselstenen. Maar ook patiënten met speekselklierontstekingen en hyposialie kunnen hiermee geholpen worden. Tijdens de behandeling worden de speekselklieren met fysiologisch zout of een combi-

Over Marja & Floris

natie van fysiologisch zout en medicijnen zoals corticosteroïden doorgespoeld.”

Prof. dr. Marja Laine Marja studeerde tandheelkunde aan de Univer-

Toekomst van speekselonderzoek en behandelingen

siteit van Helsinki in Finland. Sinds 1992 is ze werkzaam bij ACTA, waar ze promoveerde bij de sectie Orale Microbiologie. In 2010 stapte ze over naar de sectie Parodontologie, waar ze het halitosespreekuur oprichtte voor mensen met

Op het gebied van speekselbehandeling zijn er conti-

mondgeurproblemen. Dit spreekuur werd la-

nu ontwikkelingen. “Samen met anderen onderzoe-

ter uitgebreid met een speekselspreekuur. Haar

ken we of het mogelijk is om de oorzaak van een

onderzoek richt zich op halitose, orale vloei-

droge mond te achterhalen door monddroogte en de

stoffen – met name droge mondproblemen – en

speekselsamenstelling op verschillende locaties in

de etiologie van parodontitis.

de mond in kaart te brengen. Dit kan bijdragen aan een effectievere behandeling. Daarnaast bestuderen

Prof. dr. Floris Bikker

we of natuurlijke geurstoffen de speekselsecretie bij

Floris is bioloog en ACTA-hoogleraar van de

patiënten met een droge mond kunnen stimuleren.”

sectie Orale Biochemie. Zijn onderzoek is ge-

Daarnaast wordt er onder wetenschappers en clinici

richt op het begrijpen van de beschermende

gewerkt aan standaardisatie van speekselzorg en di-

rol van speeksel in de mondgezondheid. Ver-

agnostiek, zowel nationaal als internationaal. Floris:

der is hij verbonden aan het speekselspreekuur

“Er is veel animo voor, maar we moeten nog bepalen

van ACTA, waar patiënten met xerostomie en

hoe we dit het beste kunnen implementeren. Naast

speekselgerelateerde klachten worden behan-

onderzoek zullen hier ook praktische adviezen uit

deld.

Marja en Floris

79

KEURMERK

kwaliteitskeurmerk voor mondzorgassistenten De mondzorgsector staat aan de vooravond van een belangrijke ontwikkeling: de introductie van het ABC Mondzorgassistenten-keurmerk. Dit kwaliteitskeurmerk, ontwikkeld door de KNMT, biedt een objectieve standaard voor particuliere opleidingen in de mondzorg. Het doel? Meer transparantie, duidelijkheid en erkenning binnen de beroepsgroep. Dental Best Practice omarmt, als branche erkende opleider, deze structuur omdat dit meer duidelijkheid geeft binnen de beroepsgroep. Zij heeft haar opleidingen dan ook volledige ingericht volgens de beroepscompetentieprofielen én de kwalificatieprofielen.

De KNMT ontwikkelt een kwaliteitskeurmerk voor

·

mondzorg, het ABC Mondzorgassistenten. Het gaat

·

daarbij om opleidingen voor zowel tandartsassistenten (A), preventieassistenten (B) als paro-preventie-

Studenten zeker weten dat ze een opleiding volgen die voldoet aan de hoogste kwaliteitseisen.

particuliere opleidingen voor assistenten in de

Werkgevers met vertrouwen goed opgeleide assistenten kunnen aannemen.

·

De sector profiteert van meer transparantie en een uniforme standaard voor opleidingskwaliteit.

assistenten (C)

Waarom een keurmerk voor mondzorgassistenten?

De ABC-structuur: duidelijke profielen voor de mondzorg

Binnen de mondzorg bestaan verschillende functies

Het profiel is nader uitgewerkt in 3 kwalificatiepro-

met uiteenlopende verantwoordelijkheden. Tot nu

fielen voor:

toe was er echter geen eenduidige standaard voor

·

Tandartsassistent (A): verricht naast de mede-

de opleidingen van tandartsassistenten, preventie-

werkerstaken werkzaamheden ter directe onder-

assistenten en paro-preventieassistenten. Dit zorgde

steuning van de tandarts. De tandartsassistent zit

soms voor verwarring bij zowel studenten als werk-

aan de stoel of is balie-assistent en voert geen (be) handelingen bij de patiënt uit.

gevers.

Met de invoering van het ABC Mondzorgassisten-

·

Preventieassistent (B): verricht naast de taken

ten-keurmerk komt hier verandering in. Dit keur-

van assistent A zelfstandig een aantal (be)hande-

merk zorgt ervoor dat:

lingen bij patiënten.

80

·

Paro-preventieassistent (C): verricht naast de taken van A en B zelfstandig een aantal aan parodontitis gerelateerde (be)handelingen.

Deze indeling geeft duidelijkheid over de verschillende niveaus binnen het vakgebied en zorgt ervoor dat assistenten gericht worden opgeleid volgens de competentie-eisen van hun functie.

Opleidingen volgens de hoogste standaarden Als branche erkende opleider werkt Dental Best Practice volledig volgens de beroepscompetentieprofielen en kwaliteitsprofielen van het nieuwe keurmerk. Dit betekent dat haar opleidingen volledig aansluiten op de competenties en vaardigheden die nodig zijn in de praktijk.

Door deze structuur te omarmen, zet Dental Best Practice zich in voor: ·

Duidelijkheid en kwaliteit binnen de mondzorgopleidingen.

·

Branche-erkende diploma’s die studenten betere carrièremogelijkheden bieden.

·

Meer zekerheid voor tandartspraktijken bij het aannemen van nieuwe assistenten.

·

Een officieel register van mondzorgassistenten met een erkende opleiding.

Invoering keurmerk Als het keurmerk officieel is ingevoerd,

moeten

tandartsassis-

tenten (A) die nieuw toetreden tot de mondzorg in het bezit zijn van deze branche erkende opleiding of een mbo-4-diploma Tandartsassistent. Er komt een overgangsregeling voor assistenten die op dat moment werkzaam zijn in de mondzorg.

Samen met de KNMT en andere opleidingspartners zet Dental Best Practice zich in voor een sterke en professionele mondzorgsector. Kijk op www.dentalbestpractice.nl voor meer informatie of bekijk het nieuwsbericht op de website van de KNMT.

Meer informatie Kijk op de website van de KNMT: www.knmt.nl/personeelszaken/abc-mondzorgassistenten

NIEUW

Voorkomt verkleuringen door Chloorhexidinegebruik Unieke drievoudige werking: • Voorkomt verkleuringen • Mild voor het tandvlees • Anti-tandsteen

Scan QR-code voor meer info

www.dentaid.nl - info@dentaid.nl

Voorspelbare GBR met Cytoplast Extractiegebieden met ontoereikende structurele ondersteuning, alsook horizontale en verticale botaugmentaties dienen vaak ondersteund te worden om de gewonnen ruimte te handhaven.

K linis Avond che Utr 7 mei 2 echt , 0 Vernie 25 u wd e inhoud !

Cytoplast® titanium-reinforced membranen bieden een hoge voorspelbaarheid in GBR. Belangrijke eigenschappen zijn: het sterkere titanium frame en het zeer verdichte Regentex® oppervlak, welke kan worden blootgesteld aan de mondholte. Bovendien zijn de membranen simpel te verwijderen.

Gebruik Cytoplast® titanium-reinforced membranen om uw opbouwtechniek en de voorspelbaarheid naar nieuwe hoogten te brengen.

CB-CT beeld van onderfront zeer dun uitlopende processus zichtbaar

Vijf maanden na botopbouw met titanium verstevigd membraan

Na verwijdering membraan goede processus waarneembaar

Referent: Melle Vroom, Parodontologie Praktijk Friesland

MEMODENT B.V. | T +31 (0) 53 430 66 63 | E info@memodent.nl | W www.memodent.nl

Spreker: Melle Vroom Interessant voor ervaren gebruikers en collega's die kennis willen maken met Cytoplast dPTFE membranen!

Scan QR-Code voor cursusprogramma

PRAKTIJKMANAGEMENT

De omloop­ assistente In een drukke tandartspraktijk is het essentieel dat alles achter de schermen soepel verloopt, zodat de tandarts en assistentes zich op hun patiënten kunnen richten. De omloopassistente speelt hierin een belangrijke rol door de sterilisatie en het onderhoud van apparatuur en instrumenten te verzorgen. Of het nodig is om een omloopassistente aan te nemen, hangt af van factoren zoals de grootte van de praktijk, specialisaties en werkdruk. In dit artikel worden de belangrijkste overwegingen besproken voor het wel of niet inschakelen van een omloopassistente.

Een omloopassistente of sterilisatie-assistente is

liteit een uitdaging zijn. Een omloopassistente kan

verantwoordelijk voor het steriliseren en onderhou-

helpen bij het klaarleggen van de juiste instrumen-

den van alle instrumenten en apparatuur in de prak-

ten en het op tijd wisselen van de kamer, zodat de

tijk om de hygiëne te waarborgen. Ze heeft de functie

tandarts en/of assistente zich volledig op de patiënt

om het ‘achter de schermen’ op orde te brengen. Hoe

kan richten. Als de assistente gedelegeerde hande-

meer ervaring, hoe efficiënter de praktijk zal lopen.

lingen heeft om uit te voeren (anesthesie, uitleg ge-

Het besluit om een omloopassistente aan te nemen,

ven na extractie, scannen), komt het de kwaliteit ten

doe je op basis van verschillende factoren: de om-

goede als zij zich op de patiënt en diens behandeling

vang van de praktijk, de aanwezige specialisaties,

kan focussen en een omloopassistente zich richt op

de groei van de praktijk en eventuele uitval van een

de hygiëne, het onderhouden van de apparaten, het

teamlid.

aanvullen van de materialen, het klaarzetten van de scanner, het invullen van de techniekbon en derge-

Als de praktijk meer kamers gaat gebruiken of de

lijke. Gaat de praktijk door een periode van veran-

openingstijden worden verruimd, kan de assistente

dering – zoals het aanvragen van een HKZ-certifi-

in opleiding eerst de functie van omloopassistente

cering of het invoeren van nieuwe software – dan is

vervullen. Dan ligt de nadruk nog niet op het assis-

er veel werk te verzetten. Een omloopassistente kan

teren en leert ze de instrumenten kennen. Iemand

daarin bijdragen.

die de sterilisatie goed kan uitvoeren is waardevol voor de praktijk.

Ook financiële afwegingen spelen mee. Heeft de praktijk zo veel patiënten dat het zin heeft om min-

Als er in de behandelkamers met een hoog tempo

der tijd per behandelafspraak in te plannen zodat er

gewerkt wordt, dan kan het waarborgen van de kwa-

meer patiënten gezien kunnen worden in dezelfde

83

ONDER NARCOSE BEHANDELEN IN UW EIGEN PRAKTIJK?

Anesthesia & Intensive Care Services B.V.: AIC is gespecialiseerd in het verzorgen van hoogwaardige medische zorg binnen de anesthesiologie en intensive care geneeskunde.

Met ons VOLWAARDIG MOBIEL ANESTHESIETEAM inclusief apparatuur, monitoring, medicatie, gasvoorziening, disposables en al het nodige personeel kunnen wij op een voor u wenselijke locatie op 4 behandelkamers tegelijk algehele anesthesie toedienen aan uw cliënten, zonder dat u ook maar iets hoeft aan te passen aan de inrichting van uw kliniek.

Tandheelkundige klinieken die behandelingen onder algehele anesthesie willen aanbieden: Als u aan uw cliënten behandelingen onder algehele anesthesie wilt aanbieden zonder dat u dure investeringen hoeft te doen in uw kliniek, dan bent u bij ons aan het juiste adres. Wij kunnen met ons MOBIEL ANESTHESIETEAM in elke kliniek op 4 behandelkamers tegelijk volledig de anesthesie verzorgen zonder dat u daar naar hoeft om te kijken. Wij zijn volledig selfsupporting.

Wij kunnen in elke tandartspraktijk de anesthesie verzorgen.

Uw praktijk hoeft dus niet aan speciale voorwaarden te voldoen!!

Bel voor een gratis en vrijblijvende offerte: Schroom niet om te bellen of te emailen voor een gratis en vrijblijvende offerte. Zonder enige verplichting komen wij graag bij u langs om de situatie in uw kliniek te beoordelen en de wensen en mogelijkheden met elkaar te bespreken.

Weena 1197 3013 AL Rotterdam Tel: + 316 247 257 37 www.aicservices.nl info@aicservices.nl

tijd, dan zijn de kosten van de omloopassistente te

varing is de kans dat er een personeelslid opzegt

verantwoorden. Bij ziekte of verzuim kan een om-

of ziek is groter wanneer je meer dan 25 mensen in

loopassistente ingezet worden als assistente; de ove-

dienst hebt. Als de agenda niet vol is, kan de omloop

rige assistentes hoeven dan niet een dag extra in te

in die ‘verloren tijd’ gedaan worden door de assis-

vallen en de agenda hoeft niet te worden omgebeld.

tente. Maar als de omloopassistente de zieke assistente gaat vervangen, wie doet dan de omloop? Maak

Redenen om wel of niet een omloopassistente aan te nemen

daar van tevoren afspraken over: gaat de manager of de receptioniste dan bijvoorbeeld inspringen? Mag het werk blijven liggen tot de volgende dag? Moet iedereen even overwerken om de omloop gedaan te krijgen?

Het is verstandig om een omloopassistente te hebben als:

Als er een tandarts is die alle schoolvakanties vrij

·

De praktijk binnen 3 maanden gaat groeien

neemt, dan is een omloop wellicht niet nodig. Maar

·

Er een volle agenda is

als de assistente van die tandarts ook als preven-

·

Er gemiddeld één of geen niet-nagekomen afspra-

tie-assistente (PA) werkt tijdens die vakanties en een

ken (P)PA zijn per dag

volle preventieagenda kan draaien, dan is het wel

·

De praktijk meer dan 25 medewerkers heeft

verstandig om een omloopassistente te hebben.

·

De praktijk minimaal 6 kamers heeft

Als de assistentes aangeven dat de werkdruk te hoog

·

Het ziekteverzuim hoger is dan 3%

is en om een omloopassistente vragen, is het be-

·

De tandartsen 7 weken of minder per jaar vrij ne-

langrijk dat de werkdruk gemeten wordt. Werkdruk

men

is voor mij geen (eerste) reden om een omloopassis-

De praktijk een specialisatie aanbiedt (bijvoor-

tente aan te nemen. Inventariseer welke processen

beeld chirurgie, implantologie)

efficiënter kunnen worden opgezet. Denk aan wel-

De praktijk een specifieke doelgroep bedient (bij-

ke administratieve taken gestandaardiseerd kunnen

voorbeeld gehandicaptenzorg)

worden in de software, of duidelijk is welke taken

· ·

prioriteit hebben, of de tandarts vaak uitloopt, wanHet is niet nodig om een omloopassistente te hebben

neer de assistente de kamer uit kan om de sterilisatie

als:

te doen, of er takenlijsten zijn die elke week worden nagelopen (vullen etsspuitjes, articulatiepapier

·

De praktijk binnen 3 maanden gaat krimpen

knippen, Duraphat-spuitjes vullen) etcetera. Zo kan

·

Er meer dan 30 minuten per dag leeg blijft in de

de assistente niet misgrijpen tijdens het assisteren.

agenda ·

Er meer dan 2 niet-nagekomen afspraken (P)PA per dag zijn

·

De praktijk minder dan 25 medewerkers heeft

·

De praktijk minder dan 6 kamers heeft

·

Het ziekteverzuim 3% of minder is

·

De tandartsen meer dan 7 weken per jaar vrij ne-

Caroline Cuppens is bedrijfskundige, ba-

men

chelor in de zorg, spreker, adviseur, docent,

De auteur

mede-eigenaar van T.X. de Jong Tandzorg in Hoe hoger iets in een van deze opsommingen staat,

Amersfoort en auteur van ‘Management in de

hoe zwaarder het meeweegt. Als je groeit, moet je

Mondzorg’, te verkrijgen via www.txdejong.

personeel inwerken en kan een omloopassistente je

nl/Management. Het bovenstaande artikel

de benodigde ruimte daarvoor bieden. In mijn er-

komt uit dit boek.

De omloopassistente

85

COLUMN MARLOES

Marloes Rust, MondZorgVuldig

Mysterie ontrafeld

Mondhygiënisten Dordrecht Deze column komt tot stand in samenwerking met TePe Benelux B.V.

Het beroep mondhygiënist lijkt

rug voor een mondhygiëne con-

nieuw door te nemen en noemde

vaak wat eentonig, maar dat is

trole en verraste hij mij met een

alle namen op. Meneer Herman

het totaal niet. Zo is geen casus

super nette mondhygiëne. Het

was vergeten dat er een medicijn

hetzelfde, zijn de patiënten alle-

plaque

bloedingspercenta-

bijgekomen was; een plastablet.

maal anders en voel ik mij soms

ge waren flink gedaald. Hij was

Een bijwerking hiervan kan een

net Sherlock Holmes. Een aantal

zeer gemotiveerd bezig met zijn

droge mond zijn. Dit was mij niet

jaren geleden werkte ik in een

mondhygiëne en alle hulpmidde-

eerder opgevallen bij hem, maar

tandartsenpraktijk. Hier behan-

len bevielen hem enorm goed. Ik

ik besloot er toch naar te vragen.

delde ik veel verschillende soor-

besloot om hem na drie maanden

Hij reageerde verbaasd dat dit het

ten mensen. Van het zetten van

weer in te plannen voor een ge-

geval was en hij er het meest last

sealants en preventieve behan-

bitsreiniging om te bekijken of de

van had tijdens zijn fietstocht

delingen tot en met uitgebrei-

motivatie ook zo goed bleef.

naar zijn werk, maar daar had hij

de paro-trajecten. Superleuk en

De dag van de volgende gebits-

wel iets op gevonden. Ik vroeg

geen dag hetzelfde.

reiniging brak aan en zijn mond-

hem naar zijn oplossing, maar

Zo behandelde ik ook meneer

hygiëne was perfect. Hij was zelfs

eigenlijk had ik al een vermoeden

Herman. Meneer Herman was

uit zichzelf een grotere maat ra-

wat het antwoord zou zijn. Zuur-

een nette man, leefde gezond en

ger gaan gebruiken. Dit kwam

tjes, van die ronde, zure ballen.

bewoog iedere dag voldoende.

ook overeen met mijn visie van

Daar snoepte hij de hele dag van,

Dat bewegen zat ‘m voornamelijk

die dag. Wat ik vreemd vond was

want daardoor had hij niet zo’n

in het dagelijks fietsen naar zijn

dat er naast een restauratie een

last van die droge mond.

werk. Door weer en wind fietste

caviteit was ontstaan. Ik vroeg

Meneer Herman dacht dat deze

hij vijf dagen per week van Spij-

hem naar zijn eet- en drinkmo-

snoepjes

kenisse naar de binnenstad van

menten en we kwamen niet boven

telden. Snel volgde er een uitleg

Rotterdam.

en

niet

als

eetmoment

eindje

de zeven uit. Dit moment was aan

over xerostomie en ik gaf wat

trappen. Meneer Herman kwam

het begin van mijn carrière als

samples mee om een droge mond

bij mij voor een gebitsreiniging.

mondhygiënist,

doorvragen

te verlichten én ter vervanging

Er zat veel plaque en het bloe-

was toen nog niet mijn sterkste

van de zure ballen. Die dag had ik

dingspercentage was ook hoog.

punt… De gebitsreiniging werd

een mysterie ontrafeld!

Hij mistte een groot aantal mo-

uitgevoerd en er werden nieuwe

laren en alle overgebleven ele-

afspraken gemaakt.

menten waren gevuld. Ik besloot

Na een aantal maanden kwam

P.S.: Weet jij al dat TePe dit jaar op

een instructie met de elektrische

hij weer langs. Er was opnieuw

verschillende locaties clinical events

borstel en de ragers (van TePe) te

een uitstekende mondhygiëne en

geeft over xerostomie? Check www.

geven. Ik reinigde zijn gebit en na

geen bloeding aanwezig, maar

tepe.com/nl voor meer informatie!

afloop werd er gepolijst.

helaas wel weer een nieuwe cavi-

Na twee weken zag ik hem te-

teit. Ik besloot zijn medicatie op-

86

Een

aardig

en

De kunst van zien

wat anderen niet kunnen zien.

Een echt ergonomische oplossing is een oplossing die het werk voor de arts of behandelaar doet.

Dit revolutionaire loepbrilontwerp doorbreekt voor het eerst het concept van de declinatiehoek, waardoor het niet langer nodig is om naar beneden te kijken en voorover te bukken om iets goed te kunnen zien.

Ergo-loepbrillen stellen je in staat om een neutrale, rechte houding aan te nemen en met ontspannen ogen recht vooruit te kijken, zoals we van nature doen gedurende het grootste deel van de tijd dat we wakker zijn. Rug, nek en ogen worden zo minder belast, waardoor je gezondheid wordt beschermd. Een ergonomisch ontwerp met de hoogste vergroting in de markt. Voor de uiterste nauwkeurigheid die jij nodig hebt.

Ergo-Loepbrillen

Ergo-loepbrillen zijn de eerste echte ergonomische loepbrillen die op maat gemaakt worden. Ze passen perfect bij de biomechanica van elk individu. Hierdoor werkt de bril mee, in plaats van tegen het lichaam, door een natuurlijke houding stopt de overbelasting van het lichaam.

Zijn jij en je collega’s op zoek naar ’n nieuwe loepbril en oogadvies? Stap dan binnen in onze nieuwe

ergowagen Met de mobiele Ergo Wagen komt het team van admetec naar jouw praktijk om persoonlijk oogadvies te geven, de juiste loepbrillen aan te bevelen en te adviseren over de optimale zithouding. Zo zorgen wij ervoor dat jij en je collega’s met meer comfort en precisie kunnen werken.

Scan de QR-code en neem contact met ons op.

Weer één van de praktische oplossingen van admetec.

+31 6 15 04 18 25

info@admetec.nl

www.admetec.nl