Dentista Magazine 2024|1

magazine voor het tandheelkundig team

nummer 01 | 2024

Ridge preservation met d-PTFE membranen, een 14-jarige terugblik Pijnstilling na een implantologiebehandeling, hoe ga je ermee om?

We dagen elkaar uit om beter te worden Gijs van Gelder en Tristan Staas

www.dentista-magazine.nl

thema: Implantologie

NIEUW TANDVLEES EXPERT

Helpt bloedend, gevoelig en ontstoken tandvlees herstellen vanaf

1 WEEK

*

Unieke formule met 67% natriumbicarbonaat

4X

meer tandplak verwijdering versus een tandpasta zonder natriumcarbonaat

58% vermindering van het aantal bloedingen1

+ SMAAKVERBETERENDE TECHNOLOGIE

Bestel nu parodontax samples via www.dentalintouch.nl * m.u.v. parodontax Active Repair Tandvlees Whitening.

1 vs 21% met gewone tandpasta Trademarks owned or licensed by Haleon. © 2024 Haleon or licensor. PM-BE-PAD-23-00033.

NU OOK PARODONTAX INTERDENTALE RAGERS VERKRIJGBAAR

VOORWOORD

Verandering Iedereen denkt er wel eens aan om het anders aan

op soft tissue of niet? Is immediate placement de

te pakken. Dat dachten we bij dentista ook. Na tien

standaard? Dat geeft hier intern vaak discussie en

jaar dezelfde vertrouwde uitstraling vonden we het

dat is ook goed. Je hoeft het niet altijd met elkaar

tijd voor iets nieuws. Een nieuwe vormgeving van

eens te zijn, niet allemaal hetzelfde te doen, ieder

het magazine, met ander papier. Een uitstraling die

heeft zijn eigen voorkeuren en manier van werken.”

we vinden passen bij de huidige tijd. Maar zo’n ver-

Dat lezen we ook in het artikel van Paul van Eeke-

andering is ook spannend. Je ziet het dan wel op je

ren. Hij plaatst bijna geen implantaten meer im-

beeldscherm en een proefdruk op papier, maar hoe

mediaat. Waarom? Zijn redenen legt hij uit in dit

een compleet magazine eruit gaat zien, weet je niet.

nummer.

Is het geworden wat we voor ogen hadden? Komen de beelden goed uit? Dit eerste nummer zal het uit-

Dit themanummer van dentista biedt je nog veel

wijzen…

meer op het gebied van implantologie. De praktische informatie die je van ons gewend bent. Dat is

Over verandering gesproken; de implantologie is

niet veranderd.

een vakgebied waar veranderingen elkaar razendsnel opvolgen. Tristan Staas kan het weten. Met zijn

We zijn benieuwd wat je van de nieuwe uitstraling

jarenlange ervaring geeft hij zijn kennis door aan de

van het magazine vindt. Oh ja, we hebben onze

jongere generatie bij hem in de praktijk. Zo ook aan

website ook maar meteen meegenomen in de ver-

Gijs van Gelder. Dentista ging met ze in gesprek.

nieuwing. Neem dus ook een kijkje op

“Het vak verandert zo snel dat je een opleidingsplan

www.dentista-magazine.nl.

over een jaar al kan herschrijven.”

Die veranderingen leveren ook keer op keer vragen op, aldus Tristan: “Moet je je bijvoorbeeld focussen

Lies en Ilko.

Colofon

Grafisch Design

Adverteren

Dentista is een uitgave van Dentista Media

Degen en Leideritz BNo

Concetta Scibona, concetta@dentista-magazine.nl

en verschijnt 4 keer per jaar Vormgeving Redactie

Druk

Ilko Alink, Lies Ligtvoet Fotografie Redactie(adres) Dentista Media

06 - 281 829 62

LDB Production, Levin den Boer Wilco, Amersfoort

Cover en interview door Jelle Baars ©2013-2024 Dentista Media. Niets in

Molenstraat 3C, 7437 AH Bathmen Abonneren

deze uitgave mag worden overgenomen,

Dentista wordt in gecontroleerde

vermenigvuldigd of gereproduceerd zonder

Digitaal aanwezig

verspreiding toegezonden aan tandarts-

schriftelijke toestemming van Dentista

www.dentista-magazine.nl

en mondhygiënistenpraktijken in Nederland.

Media of andere auteursrechthebbenden.

Instagram: @dentistamagazine

Ben je werkzaam binnen de tandheelkunde

Dentista Media kan geen aansprakelijkheid

en wil je Dentista ontvangen, stuur dan een

aanvaarden voor de juistheid en volledig-

e-mail naar: info@dentista-magazine.nl

heid van alle in deze uitgave opgenomen

Ilko Alink, ilko@dentista-magazine.nl

Aan dit nummer werkten mee

teksten en beelden.

Paul van Eekeren, Celina Klappers, Tristan Staas, Gijs van Gelder, Martijn Moolenaar,

Adreswijzigingen

David Rijkens, Frank Andriessen, Kirsten

Per e-mail: info@dentista-magazine.nl.

Buurma, Melle Vroom, Lodewijk Gründe-

Vermeld zowel je oude als nieuwe adres.

mann, Bas Leempoel, Gerry Karlis, Marit Verschuuren, Iris Meijlink, Sjoerd Kuiken,

Marketing

Buro/S Architects, Konstantinos Kosmidis,

Ilko Alink,

Marloes Rust.

ilko@dentista-magazine.nl, 06 – 267 060 67

3

INHOUDSOPGAVE 2024 | 1

6

De (kunst)fouten van het immediaat implanteren Paul van Eekeren

14

22

Implantologie in de esthetische zone Martijn Moolenaar

4

Opleiden in de implantologie Tristan Staas en Gijs van Gelder

28 Vast en zeker

34

Ridge preservation met d-PTFE membranen Kirsten Buurma, Melle Vroom, Lodewijk Gründemann

44

CBCT en implantologie Bas Leempoel

52

Dental Expo 14-16 maart 2024

Eigen element als tijdelijke implantaatkroon Frank Andriessen

en

Uitgebreide rehabilitatie van een verwaarloosd gebit Gerry Karlis

59

48

Column Celina Praktijkmanagement Design in beeld Orale botsequesters Column Marloes

13 62 68 71 78

57

Column Marit

5

IMMEDIAAT IMPLANTEREN

De (kunst)fouten van het immediaat implanteren Immediaat implanteren, er zijn implantologen in Nederland die hebben geroepen dat het een kunstfout is om het niet te doen. Maar is dat nu wel zo? Wie vraagt er eigenlijk om deze procedure? Wat weten we eigenlijk van de langetermijnresultaten? Gebruiken we dezelfde soorten implantaten? Moeten we nog onderscheid maken tussen het front en de molaarstreek?

De vraag naar implantologische vervangingen van

We kunnen ons als tandarts goed bezighouden ge-

tanden en kiezen neemt al jaren toe. We merken ook

lukkig. Dat patiënten na extractie een vervanging

dat patiënten steeds meer eigen kennis hebben en

wensen, is dus niet zo vreemd.

graag precies willen weten welke behandelopties er zijn. Dat past natuurlijk geheel in de informed con-

Gelukkig kan implantologie dan uitkomsten bieden.

sent die hoort bij het plaatsen van implantaten. Je

We extraheren een element, verwijderen granulatie-

moet precies weten wat er met je lichaam gebeurt

weefsel, preserveren al dan niet de socket, plaatsen

en welke consequenties dat heeft op korte en lange

een implantaat en vervolgens een suprastructuur.

termijn.

Helaas kost dat genezingstijd. Na extractie vaak 2-3 maanden en na plaatsen van het implantaat (af-

Ik ben afgestudeerd in 2006 aan de Rijksuniversiteit

hankelijk van een socket preservatie of botopbouw)

Groningen en merk dan ook een duidelijk verschil

wederom 3-6 maanden. Al met al voor een stan-

tussen toen en nu. De huidige ‘Google’ generatie,

daard (pre)molaar, van extractie tot plaatsen van de

die alles weet te vinden op een tablet, is beduidend

suprastructuur, zo’n 6 maanden. En dat doen we al

anders dan toen ik net begon met werken. Wij, als

meer dan 30 jaar met grote successen. Hoewel een

tandartsen, kozen vaak de beste optie voor de pati-

implantaat gedragen oplossing vele nadelen kent op

ënt. Nu ligt dat allemaal anders.

lange termijn, zien we dit toch als een van de meest betrouwbare behandelopties. En dat willen we als

Dat de vraag toeneemt om implantologisch vervan-

tandarts en patiënt graag: een duurzame oplossing

ging te zoeken voor missende elementen, past na-

die weinig langetermijncomplicaties heeft én geeft.

tuurlijk ook thuis in de vergrijzende populatie. Er worden nu geen gebitsprotheses meer gegeven voor

Vanuit de industrie is er al jaren een push gaande

een bruiloft. Patiënten hebben hun hele leven veel

om dit proces te versnellen. We willen het blijkbaar

tijd en moeite besteed aan hun gebit en wensen dat

sneller dan dat we dat nu doen. Een one-stop shop

te blijven behouden totdat ze bij wijze van spreke 100

bij voorkeur. Om die reden zijn de behandelconcepten

jaar oud zijn. Om die reden zie ik veel over-en-uit

verschoven in de afgelopen jaren naar meer immedi-

behandelde elementen waar kosten nog moeite ge-

aat implanteren. Soms zelfs immediaat restaureren.

spaard zijn om ze te kunnen behouden. Denk hier-

We extraheren een element, verwijderen granula-

bij aan restauraties, endodontische behandelingen,

tieweefsel en plaatsen het implantaat meteen in de

stiften, kronen, endodontische herbehandelingen,

extractie-alveole. Dat scheelt ons en de patiënt na-

nieuwe kronen, apex resecties en ga zo maar door.

melijk 3 maanden genezing. Dat is een halvering van

6

1b

1a

1c

1d

1e

1f

1g

1g

1h

1i

1j

1a. Verlies van buccaal bot na immediaat plaatsing

1c-j. Guided geplaatst met een tijdelijke kroon indirect

1b. Jumping Gap

vervaardigd

de behandelprocedure! Er zijn zelfs implantologen in

dergelijk concept (Afbeeldingen 3a-3f). Sterker nog,

Nederland die hebben geroepen dat het een kunstfout

ik ben er bijna helemaal vanaf gestapt. Niet omdat de

is om het niet te doen.

resultaten tegen vielen, maar juist omdat ik bovenstaande vragen ben gaan stellen.

Maar is dat nu wel zo? Wie vraagt er eigenlijk om deze procedure? Wat weten we eigenlijk van de lange­termijnresultaten Gebruiken we dezelfde soor-

Zorgvraag

ten implantaten? Moeten we nog onderscheid maken tussen het front en de molaarstreek?

De patiënt komt met de zorgvraag voor duurzame vervanging van een verloren element. Bijna altijd

In 2018 ben ik zelf ook gestart met deze manier van

is er sprake van een granoloom uitgaande van een

behandelen. Mijn ervaringen zijn zeker positief,

uitbehandeld element. Natuurlijk komen trauma’s

maar ik zie ook inmiddels de beperkingen van een

ook voor en zijn er ook restauratieve redenen om een

De (kunst)fouten van het immediaat implanteren

7

CHOOSE IT. USE IT. LOVE IT.

kulzer.nl/venus

Wilt u de stoeltijd verkorten en tegelijkertijd anterieure en posterieure restauraties moeiteloos uitvoeren met monochromatische layering?

Met de vier nieuwe Venus Pearl Pure Shades maakt u kennis met de eisen van uw patiënten terwijl u uw workflow maximaal vereenvoudigt.

X

X

X

Vereenvoudig uw restauraties met slechts vier kleuren voor monochromatische layering van anterieure en posterieure restauraties.

Het beperkte aantal kleuren is eenvoudig te gebruiken voor u en uw team. Perfect geschikt voor alledaagse restauraties.

Betrouwbaarheid gemaakt in Duitsland – voor het beste resultaat en veilige applicatie.

© 2023 Kulzer GmbH. All Rights Reserved.

Kulzer Benelux · Fustweg 5 · 2031 CJ Haarlem · Nederland · kulzer.nl/venus

KOM NAAR DENTAL EXPO 2024 EN ERVAAR HET ZELF! STAND B102

2a

2b

2c

2d

2e

2f

2f

3a

3b

3a

2a. Keuze om dieper te plaatsen dan

2d. Meer palatale preparatie om

3a-f. Casus met gemis om primair

nodig door immediaat vervangen

om te gaan met het te verwachten

te kunnen sluiten na fors defect als

buccale verlies

gevolg van ankylotische elementen.

2b. Verkeerde locatie als gevolg van

Externe resorptie na trauma en te-

een immediaat plaatsing en onkunde

2f. Botsubstituut in meest cruciale

van de behandelaar

zone rondom het implantaat

rugplaatsing op 13-jarige leeftijd.

element te verwijderen. Maar dat is in mijn verwijs­

In de open discussie die dan ontstaat ben ik open en

praktijk nog geen 10 procent van de indicaties. Dat

transparant over de kosten en de voor- en nadelen

wil zeggen dat het merendeel komt met een geïnfec-

met bijbehorende succespercentages direct na plaat-

teerde kaakwal rondom radices. In het kader van een

sen en op lange termijn. Geen van de patiënten die ik

langetermijnsoplossing krijgt de patiënt een keuze.

op die manier open en eerlijk voorlicht, kiezen voor

1. Ik verwijder het element met granoloom en laat

de immediaat oplossing. De zorgvraag ligt dus niet

het 3 maanden genezen. Na 3 maanden plaats ik

bij de patiënt, de immediaatoplossing ligt bij ons als

het implantaat en weer 3 maanden later de super-

behandelaar. Tegen de informed consent in.

structuur. Ik gebruik dan vaak geen botsubstituut en plaats het implantaat in het genezen bot. Of: 2. Ik verwijder het element, verwijder het ontste-

Implantaatkeuzes

kingsweefsel en plaats het implantaat meteen in de wond. Ik moet daarbij wel een botsubstituut

Mijn voorkeur voor de implantaat lengte en diameter

gebruiken. Dat geeft wel wat extra kosten, maar

is voor bijna alle indicaties 10 mm lang en ongeveer

je bent wel 3 maanden sneller klaar, vergeleken

4.1 mm in diameter. Uiteraard kan dit variëren naar

met de andere behandeloptie.

8 mm lang en een diameter van 2.9-4.8 mm. Het implantaat kan tapered zijn, een bone-level of een tis-

De (kunst)fouten van het immediaat implanteren

9

IMMEDIAAT IMPLANTEREN

sue-level. Dit naar gelang de locatie in de mond va-

mm onder de toekomstige CEJ gestaan. Kortom, we

rieert. Voor immediaat implanteren moet er grotere

nemen risico’s in de locatie van het implantaat met

primaire stabiliteit gehaald worden. De implantaten

kans op ruw oppervlakte onbedekt, die niet in het

9

10

moeten daarvoor langer, agressiever en dikker wor-

11 belang van de patiënt zijn.

den. De vorm van de alveole van het geëxtraheerde element is daarin vaak leidend. We plaatsen implan-

Maar we voegen toch een botsubstituut toe? Jaze-

taten met een afwijkende morfologie, wat niets te

ker. We voegen een botsubstituut toe om het verschil

maken heeft met het langetermijneffect van de be-

tussen de vorm van de alveole en het implantaat op

handeling, maar met hogere initiële stabiliteit. Dus

te vangen (afbeelding 2f). De zogenoemde jumping

om überhaupt de behandeling te laten slagen, maken

gap (afbeelding 1b). Daar zijn veel onderzoeken naar

we een implantaatkeuze, waar de patiënt niet per se

geweest met wisselende resultaten. Die zijn echter

12

bij gebaat is.

13

14 geen van allen humaan of na plaatsing van het im-

plantaat. We weten dus helemaal niet wat er gebeurt met dat weefsel. Apicaal van het implantaat zal het

Locatie en biologische overwegingen

wel goed gaan. Maar dat is niet ons risicogebied. Peri-implantitis ontstaat immers niet aan de apex van een implantaat, maar aan de crestale zijde. En juist

Een veelgebruikt argument voor immediaat implan-

op die plek weten we niet wat het botsubstituut doet.

teren is dat we het omvormen van de alveole willen

Dus zijn we onze nieuwste generatie peri-implanti-

15

16

beperken (en daarmee esthetisch beter uitkomen).

17 tis patiënten aan het creëren, omdat we het zo leuk

Dus niet alleen tijdwinst, maar ook gericht op het

vinden om immediaat te implanteren? We nemen ri-

voorkomen van het ontstaan van bijvoorbeeld een

sico’s die niet in het belang van de patiënt zijn.

buccale deuk. We weten uit voldoende literatuur dat die deuk ontstaat door verlies van bundle bone. Het botdeel dat doorbloeding ontvangt vanuit het parodontaal ligament. Met name in het front is dit een veel bepalende factor (afbeelding 1a).

Verschroefde suprastructuren en moeten cementeren

18 19 We weten uit meer dan voldoende literatuur van die-

20 De vorm van de processus alveolaire in het front

ren en humane studies dat het resorptieproces in elk

wordt geclassificeerd volgens Kan et al. (Ijomi, 2011).

geval doorgaat, zonder of met een implantaatplaat-

Hij beschrijft vier klassen sagitale verdeling van het

sing. Het argument om immediaat te implanteren,

alveolaire bot in relatie tot de centrale en laterale

zodat we resorptie voorkomen en beter esthetisch

incisieven. Daaruit valt op te maken dat er maar in

uitkomen, is dan ook de eigenlijke kunstfout. De

een heel beperkt aantal gevallen een implantaat bin-

langetermijnresultaten over dit onderwerp zijn dan

nen het alveolaire bot geplaatst kan worden en dat

ook heel erg wisselend en vaak niet ouder dan 10 jaar.

daarna de suprastrcutuur verschroefd kan worden. In de meeste situaties kom je apicaal met het implan-

Zijdelingse delen 21 In de zijdelingse delen verwachten we ongeveer 3.5

mm verticaal verlies na extractie van een element.

taat buiten de botkam uit. We moeten dan kiezen voor een gecementeerde suprastructuur. Ook weer een kunstfout die we maken, niet in het belang van

22 de patiënt, maar veroorzaakt door een immediaat

plaatsing van het implantaat.

Om dit proces te voorspellen, plaatsen we immediaat geplaatste implantaten om die reden dieper en meer naar linguaal/palatinaal (met bijbehorende risico’s)

Early placement

(afbeelding 2a, 2b).

Daarbij weten we niet waar exact de horizontale en

Een GBR-methode heeft inmiddels een 28 jaar lange

verticale resorptie gaat stoppen. We willen immers

gedocumenteerde studie achter zijn naam staan. Dat

kosten wat kost voorkomen dat het ruwe gedeelte

is nog steeds de gouden standaard. Het grote verschil

van het implantaat onbedekt gaat worden (afbeel-

tussen een botsubstituut aanbrengen op die manier

ding 2c-2f). Natuurlijk is er 6 mm onder de toe-

en via een immedaat plaatsing is het primair kun-

komstige outline van de glazuurcement grens een

nen sluiten van het weefsel. Daarbij kunnen we een

verwaarloosbaar risico, maar daar had je delayed ge-

over-contourering toepassen. Dat is ook de reden dat

plaatste implantaat niet gestaan. Die had slechts 3

die behandelmethode de voorkeur heeft. In het front

10

3c

3d

3e

3a-f. Casus met gemis om primair te kunnen sluiten na fors defect als gevolg van ankylotische elementen. Externe resorptie na trauma en terugplaatsing op 13-jarige leeftijd.

3f

behoeft elke casus een botopbouw. Daar zijn bijna

gebieden die je daar niet wil hebben: het crestale bot

geen uitzonderingen in. Ik wacht na extractie in het

en de biologische breedte. De poortwachters van je

front om die reden zes weken. Ik heb dan primai-

gezonde implantaat.

re weefselsluiting en spontane weefselverdikking.

Ik plaats het implantaat en bouw het bot op volgens de methode die we nu al zo goed kennen. Volledig

Wanneer dan wel?

geprotocolleerd te noemen. Maar omdat er primaire weefselsluiting is, kan ik het implantaat, botsubsti-

Om alle bovenstaande redenen plaats ik momenteel,

tuut en membraan aanbrengen en het lichaam de ge-

bij voorkeur, geen implantaten meer immediaat.

hele genezing verder steriel laten verlopen. Dat geeft

Natuurlijk zijn er wel uitzonderingen. Maar die zijn

doorbloeding op de juiste plaatsen met bijbehorende

jaarlijks inmiddels op één hand te tellen. Dat betreft

weefselgroei.

alleen frontelementen met tenminste 2 mm autoloog

Bij een immediaat plaatsing is dit bijna niet moge-

bot buccaal (minder dan 0.5 % van de casussen vol-

lijk en in mijn ogen het probleem. Er is geen weefsel

gens Kan et al.). Uiteraard dan guided geplaatst met

beschikbaar om de alveole af te sluiten. Het lichaam

een tijdelijke kroon indirect vervaardigd (afbeelding

kan het niet steriel maken om doorbloeding en hard

1c-1j).

weefselgroei te maken. Healing caps, al dan niet gepersonaliseerde tijdelijke kronen sluiten dit onvol-

In alle andere gevallen: Tijd heelt alle wonden, goed

doende af. Bacteriegroei blijft ontstaan richting de

werk heeft tijd nodig en bezint eer ge begint.

De auteur Paul van Eekeren is tandarts-implantoloog NVOI en heeft samen met zijn vrouw een praktijk voor algemene tandheelkunde en een verwijspraktijk voor implantologie; Van Eekeren en Toxopeus tandartsen in Wageningen.

De (kunst)fouten van het immediaat implanteren

11

DESS®: Leading Universal Abutments & Implants Manufacturer DESS® Dental provides the widest range of compatible abutments and prosthetic solutions on the market.

DESS® is Quality, Precision, Innovation & Efficiency •+15 Years of Experience in the Dental Industry •Strong presence spanning 35 countries and growing •Widest range of Abutments compatible with 32 Implant Systems •+ 2,500 product references.

•Delivery in 24h across Europe •2 Implant systems: ACTIVE HEX® & CONICAL BLT® •Lifetime Replacement Warranty for all DESS® components, including the abutment screw.

•EU manufactured products •Regulatory clearance: CE, FDA, Health Canada & more!

Featured Products | Discover DESS® Abutments at Dental Expo 2024!

Visit us and find out a product assortment that will cover any of your needs: Digital Analogues, DESSLoc® Removable Overdenture, Multi-Unit Abutments, Scan Abutments, Pre-milled Blanks, Ti-Base, ANGLEBase® Angled Solution & much more!

DESS® Implants: The First Zero Waste Implants on the market Discover all about ACTIVE HEX® & CONICAL BLT® implants at Dental Expo 2024. Visit our stand and receive an Exclusive Offer on DESS® Implants!

Groundbreaking DESS® Technologies We rely on innovation to ensure that you stand by your patients with the highest quality.

Patents and unique surface treatments will guarantee the best results.

•SelectGrip®: Our revolutionary technology ensures 500 times more bonding retention.

•periocoat® ZrN Surface treatment: Experience less inflammation, reduced plaque adhesion, and superior corrosion resistance, setting new standards in periimplant health.

•Pure Switch by DESS®: Full compatibility and interchangeability with the implant connection & components.

Want to experience Excellence?

Join DESS at Dental Expo 2024 and get Exclusive Offers! ®

COLUMN CELINA

Fotografie en implantologie Celina Klappers,

Dentale fotografie is een passie

volledig te kunnen benadrukken.

tandarts bij IJsselstate

van mij. Dit jaar bundel ik mijn

In de studio leggen we portret-

tandartsen en Jungle

krachten met Daan van Oort

foto’s en gedetailleerde beelden

tandartsen

om een magazine uit te brengen

van geprinte modellen en sleeves

@drs.celina_klappers

waarin we dieper ingaan op het

vast. Voorafgaand aan de behan-

gebruik van flitslicht, diffusers en

deling bespreek ik met de as-

bouncers. Ons doel is om anderen

sistente de belangrijkste details.

te inspireren en te helpen bij het

Ik benadruk het belang van een

creëren van nog mooiere tand-

droog en bloedingsvrij werkveld

heelkundige foto’s.

voor het verkrijgen van esthetische foto’s, wat bij procedures als

Het

fotograferen

van

chirur-

extracties en flappen zeker een

gische cases vind ik het meest

uitdaging is. Voldoende steriele

uitdagend. Binnenkort ga ik een

gaasjes, goed geplaatste retrac-

immediaat plaatsing met direct

toren en nauwkeurige positio-

loading en een all-on-6 in de

nering van mijn flitslicht zijn van

boven- en onderkaak documen-

essentieel belang. Ik stel de wit-

teren. Na het volgen van de im-

balans iets lager in. Reflecties van

plantologie opleiding van Irfan

het tandvlees worden verminderd

Abas, is mijn kennis van implan-

door het gebruik van een speciaal

tologie weer op niveau. Mijn col-

kapje op de flitser.

lega, implantoloog en partner in crime Niels Bekker, heeft mij ge-

Concluderend, de voorbereiding

vraagd deze casus te documen-

van fotografie in samenwerking

teren.

met de implantoloog is van essentieel belang.

Het opstellen van een gedegen storyboard is hierbij van cruciaal

Hoe fotografeer jij jouw chirurgi-

belang. In de fotografie verwijst

sche behandeling?

een storyboard naar een visuele weergave van het concept of de opzet van een fotoshoot. Dit helpt niet alleen mij als fotograaf, maar ook het team om een duidelijk beeld te krijgen van de beoogde eindresultaten. Gezamenlijk werken we aan dit storyboard, waarbij er besproken wordt welke specifieke momenten vastgelegd worden. Mijn uitrusting bestaat uit twee camera’s en drie verschillende lenzen om de diverse aspecten van de behandeling

13

14

Tristan Staas en Gijs van Gelder We dagen elkaar uit om beter te worden Opleiden in de implantologie. In Dentista hebben we er al vaker tandartsen over aan het woord gehad. Wat we merken is dat er geen vast stramien voor is. Iedereen pakt het op zijn eigen manier aan. Zo ook Tristan Staas van Tandartspraktijk Staas en Bergmans. Met zijn jarenlange ervaring in de implantologie geeft hij zijn kennis weer door aan de jongere generatie bij hem in de praktijk. In dit geval Gijs van Gelder. Dentista ging met ze in gesprek over het implantologie-vak en het opleiden daarbinnen.

15

INTERVIEW

“In onze praktijk leiden we elkaar op in de implantologie”, geeft Tristan aan. “Met drie, vier man naast elkaar staan we te implanteren en bewandelt ieder een andere weg, waarbij we onderling veel invloeden van elkaar overnemen. Dat naast elkaar kan je hier wel letterlijk nemen. Onze praktijk is enorm open en transparant. Als collega’s kunnen we achterlangs lopen en zien wat de ander doet. Op die manier wisselen we veel informatie uit en leren we spelenderwijs van elkaar. Dat klinkt voor de patiënt misschien niet aardig, maar wat ik ermee bedoel te zeggen is dat we door te doen en te evalueren vooruitkomen in het vak. Uiteraard volg je cursussen, lees je publicaties en andere vakliteratuur voor de nodige bewijsvoering, maar je vult je toolbox pas echt als je in de praktijk aan het werk bent, intern bewijs ziet en daarvan leert.”

Gijs: “Toen ik aangaf verder te willen binnen de

“De beperking van de zorgverzekeraar maakt het voor jonge tandartsen moeilijker om vlieguren te maken”

implantologie kreeg ik geen vast programma overhandigd. Nee, je krijgt hier alle mogelijkheden om je te ontwikkelen, zoekt in overleg de juiste weg en bepaalt zelf het tempo. Daarbij is het naar mijn mening belangrijk dat je vooraf eerst aardig wat vlieguren hebt gemaakt in de algemene praktijk. Dat heeft mij in ieder geval enorm geholpen. Zo heb ik van 2012 tot 2018 veel restauratief en prothetisch werk op implantaten gedaan. Dat is misschien nog wel leerzamer dan het plaatsen van implantaten.

Je krijgt immers inzicht in waar ze moeten staan, wat de gevolgen zijn van een verkeerd abutment, of hoe je een prothese moet laten afsteunen. Als je weinig edentate patiënten hebt behandeld, dan is de voorbereiding op de prothese, de chirurgie, ook veel moeilijker. Vervolgens ben ik begonnen met de basis bij Peter van der Schoor en een aantal Straumann opleidingen. Daarna ben ik de casuïstiek ingedoken, waarbij ik ook intern begeleiding kreeg.”

Tristan: “De manier waarop naar implantologie wordt gekeken is vaak niet juist. Het technisch handelen en opereren wordt als de heilige graal gezien, maar dat is niet het belangrijkste onderdeel. Natuurlijk, je moet dat onder de knie krijgen.

Echter,

gaat het om de gehele behandelplanning

en daarvoor heb je je toolbox nodig. En die toolbox gaat verder dan implantologie. Daar komt bijvoorbeeld ook parodontologie of reconstructieve tandheelkunde bij kijken. Ik vergelijk het altijd met de bouw van een huis. De stenen zijn een goed fundament, maar zijn een klein onderdeel van het totaal.

Je hebt geen compleet huis zonder dat de architect een goede tekening maakt. Binnen de tandheelkun-

16

de is dat hetzelfde. Het chirurgische deel is nood-

mogelijkheden tot oefening en opleiding. Het was

zakelijk, maar je moet vooraf hebben bepaald waar-

pionierswerk waar je op een zaterdag drie patiën-

om en hoe je iets gaat aanpakken; de hele tekening

ten implanteerde in de onderkaak. Nu doe je zoiets

maken. Dat vergt ervaring. De opmerking die Gijs

in een half uurtje. Ik heb heel veel gehad aan de

maakt over vlieguren in de algemene praktijk is dan

vele congressen die ik nationaal als internationaal

ook terecht. Na één jaar tandarts te zijn geweest ben

bezocht om te zien wat iedereen doet en op wel-

je nog geen architect. Je moet ervaring hebben met

ke manier. Daarmee heb ik, naast mij te verdiepen

diagnostiek, indicatiestelling en behandelplanning

in vakliteratuur en onderzoeken en oefenen in de

voordat je kunt beginnen aan een verdieping in de

praktijk, zoveel mogelijk mijn toolbox gevuld.

implantologie.

Gijs heeft, net als ik toen, ook geen vast opleidingsplan. Dat is ook niet nodig aangezien het vak zo snel

Geen patiënt wil een schroef, maar een oplossing

verandert dat je zo’n plan over een jaar al kan her-

voor een probleem waar een implantaat onderdeel

schrijven, omdat de ontwikkelingen zo snel gaan.

van is. Je begint dus bij het oplossen van het pro-

We denken nu wel dat we heel ver zijn en dat we het

bleem en niet met een implantaat. Samen met de

goed doen, maar over 15 jaar lachen we daarom. De

patiënt maak je de afweging of een implantaat de

vraag is of we dan überhaupt nog wel implanteren.”

beste oplossing is, of dat er andere mogelijkheden zijn. Bijvoorbeeld autotransplantatie of chirurgi-

Gijs: “De huidige tijd is heel anders. Zo is het aan-

sche extrusie. Over die oplossingen discussiëren we

bod aan opleidingen groot, hebben we 30 jaar aan

hier nog wel eens in de praktijk en met onze ver-

publicaties en weten patiënten wat ze willen. An-

wijzers. We dagen elkaar daarbij uit, wat je helpt om

ders dan de jaren 90 waarin pioniers als Tristan hun

beter te worden.”

werk moesten doen. De risico’s zijn nu ook kleiner, omdat we meer weten van de theorie, beter voor-

Andere tijden

bereid en meer handelingsbekwaam zijn. Hoewel ik intern een cursus kon doen, heb ik bewust gekozen om extern een opstartcursus implantologie te

Tristan zette zijn eerste implantaat meer dan 25

doen. Je kunt wel 10 jaar meekijken in de praktijk

jaar geleden. Een compleet andere periode dan

waar je werkt, maar het is juist goed om ook an-

deze tijd waarin Gijs zich in de implantologie ver-

dere invalshoeken te zien. Welke hechttechnieken

diept. Tristan: “In mijn tijd was de implantologie

gebruikt iemand bijvoorbeeld en welk type bot? Je

net opgekomen met Brånemark. Het was allemaal

leert van andere inzichten en ideeën. Daarom heb ik

heel spannend en ingewikkeld en je had weinig

mijn eerste opstart extern gedaan.

Tristan Staas en Gijs van Gelder

17

De masterclass implantologie 12 hele dagen aan

Je hebt meer marge op resultaat. Uiteraard zou ik

ACTA heb ik ook overwogen, al voor 2018, echter

er dan voor kunnen kiezen NVOI geregistreerd te

werd hier destijds al wat ervaring gevraagd. Als je

worden, daar denk ik ook over na, maar dat is een

dan start in de praktijk, en je hebt wat ervaring op-

behoorlijk traject. Het zou mooi zijn om daarvoor al

gedaan, dan merk je dat je met zoveel ervaren col-

zelfstandig te kunnen implanteren op bijvoorbeeld

lega’s om je heen niet snel teruggrijpt op een der-

een onderkaak. Op weg naar volledige erkenning

gelijke masterclass. Op scholingsgebied worden er

kan ik hier intern prima implanteren zonder zelf

allerlei opleidingen aangeboden door commer­ c iële

geregistreerd te zijn.

partijen. Toen ik mij oriënteerde kwam ik verschillende trajecten tegen. Je hebt opleidingen van twee dagen, maar ook van een paar jaar. Wat is dan de

Dynamisch vak

juiste weg kan je je afvragen. Ik denk dat dat voor iedereen verschillend is. De één heeft iets eerder

Ook op het gebied van software ontwikkelt het vak

onder de knie dan de ander. Daarbij moet je ook kij-

zich enorm. Zeker met de komst van AI (Artificial

ken hoe je het kunt inpassen in je privéleven. Die

Intelligence) Gijs: “Wij implementeren op dit mo-

balans moet uiteraard ook goed zijn.”

ment nieuwe software (DTX Studio Clinic). Hierin worden alle data gecombineerd en gelinkt zoals bij-

Edentate onderkaak

voorbeeld solo röntgenfoto’s, panoramische opnames, CBCT-beelden, klinische licht foto’s en STLfiles vanuit de intra-orale scan. Deze worden in de

Tristan: “De steilheid van de leercurve is nu an-

software herkend en door de software in DTX naar

ders dan toen ik begon, omdat we meer weten en de

de juiste elementen herleid. Daarbij worden door

technieken verder zijn ontwikkeld met onder ande-

de software ook anatomische structuren zoals bij-

re boorprotocollen en hechttechnieken. In relatief

voorbeeld de nervus mandibularis herkend en in-

korte tijd kun je jezelf nu het zetten van implanta-

gekleurd.

ten eigen maken. De edentate onderkaak is daarbij een mooie start. Je kunt meters maken, in onder

Door middel van AI in DTX Studio worden focus-

andere prepareren en hechten, met een eenvoudi-

gebieden gemarkeerd op intraorale röntgenbeelden

ge ingreep zonder esthetische risico’s te nemen.

voor tandheelkundige bevindingen, zoals cariës,

Je krijgt ook meer inzicht in implantaatsystemen,

apicale

weke delen en bot. Deze mooie start in de implanto-

defect, botverlies en calculus (tandsteen). Uiteraard

logie staat echter onder druk. De verzekeraars wil-

dient dit focusgebied door de behandelaar te worden

len dat alleen NVOI geregistreerde implantologen

gecontroleerd om tot een diagnose te komen. Het

edentate onderkaken behandelen. Of dat er een ge-

voorstel van de software zal dan worden gevalideerd

registreerd implantoloog op de achtergrond aanwe-

dan wel worden afgewezen door de behandelaar.

zig is. Naar mijn mening staat dat de ontwikkeling

Ook wordt er steeds meer gebruik gemaakt van Gui-

van tandartsen die zich willen ontwikkelen in de

ded Surgery en bij het vervaardigen van de proef-

implantologie in de weg. Dat dit voor de bovenkaak

opstelling en de implantaat planning speelt AI een

geldt kan ik achter staan, maar voor de onderkaak

steeds belangrijkere rol. Daar waar voorheen het la-

vind ik dat niet nodig.”

boratorium te extraheren elementen moest raderen

laesie,

wortelkanaaldefect,

marginaal

en een set-up vervaardigen, kan dit inmiddels ook Gijs: “De beperking van de zorgverzekeraar maakt

in de planningssoftware. Met deze planning kan

het voor jonge tandartsen inderdaad moeilijker om

guided met een boormal of door middel van navi-

vlieguren te maken en te beginnen met implante-

gatie worden geïmplanteerd, maar ook als er free-

ren. Scholing en meekijken is toch anders dan het

hand wordt gewerkt, wordt er meestal vooraf een

zelf doen. Tennis leer je ook door op de baan te

3D-planning vervaardigd.”

staan, veel over te slaan en zo balbeheersing te krijgen. Natuurlijk zijn scholing en meekijken noodza-

Tristan: “De implantologie is dus een enorm dy-

kelijk in het traject, maar daarna moet je wel onder

namisch vak, waar nieuwe ontwikkelingen, tech-

begeleiding van een mentor aan de slag. Edentaat

nieken en inzichten elkaar razendsnel opvolgen.

is dan echt geen eenvoudige ingreep, maar het gaat

Dat levert ook keer op keer vragen op: moet je je

erom dat de risico’s zeker op esthetiek lager zijn.

bijvoorbeeld focussen op soft tissue of niet? Is im-

Tristan Staas en Gijs van Gelder

19

STA RT BER SEPTEM 2024 61 KRTPUNTEN

Leergang Implantologie Gedurende 10 lesdagen, waarvan 6 dagen theorie en 4 dagen praktijk, nemen we je mee in de wereld van implantologie waarbij je zelf ook 3 patiënten gaat implanteren.

Veel onderwerpen zullen de revue passeren en er komen verschillende specialisten hun kennis met je delen.

Een complete opleiding, waarbij we altijd zorgen voor een goede balans tussen theorie en praktijk.

De opleiding is inclusief een parallel opleidingsprogramma voor één van jouw assistenten!

PROGRAMMA Diagnostiek, indicaties, contra-indicaties, (medische) risico’s en dossiervorming Behandelplanning en implantaattypen Flapdesign, hechten & live intake door docent Botopbouw en tweede fase technieken Live implanteren edentate kaak door docent Zelfstandig implanteren edentate kaak Suprastructuren uitneembaar en vast & live implanteren dentate kaak door docent Zelfstandig implanteren dentate kaak Voorbereiding op het examen Examen (zelfstandig implanteren)

DOCENTEN Thibaut de Jong | Kostas Syriopoulos | Caroline Cuppens | Mardi Kwehandjaja | Jan Willem Vaartjes | Erik van Olmen

www.academiae.nl

mediate placement de standaard? Is gebruik van autoloog bot altijd noodzakelijk bij sinuslift? Geven steggen op implantaatniveau problemen? Dat geeft hier intern vaak discussie en dat is ook goed.

Je hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn, niet allemaal hetzelfde te doen, ieder heeft zijn eigen voorkeuren en manier van werken. Dat geeft soms wel wat competitie onderling, trouwens zonder dat het een wedstrijd wordt. We respecteren elkaar en maken met de groep zeker ook plezier. Zo maken we elkaar beter in een open en eerlijke omgeving.

Dat is ook hoe we onze patiënten tegemoet treden.”

Weten hoe Tristan en Gijs samenwerken met implantologie-assistent Erika Hamerslag? Je leest haar verhaal op de website van dentista.

Tristan Staas is als tandarts in 1988 afgestudeerd aan de Universiteit van Utrecht, hij is medeoprichter en eigenaar van Staas & Bergmans. Tristan houdt zich in de praktijk met name bezig met implantologie, en is in het bijzonder geïnteresseerd in immediate replacement in de esthetische zone. Naast zijn werk bij Staas & Bergmans is Tristan werkzaam bij de Tandartsengroepspraktijk Zaltbommel, geeft hij training aan tandartsen en implantologen in immediate implantologie en lezingen in zowel binnen- als buitenland. Verder is hij wetenschappelijk onderzoeker en stimuleert hij research in zijn praktijk.

Gijs van Gelder is als tandarts in 2009 afgestudeerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Tijdens zijn opleiding heeft hij enkele maanden ervaring opgedaan aan de Karolinska Universitet te Stockholm, Zweden.

Gijs werkt bij Staas & Bergmans sinds januari 2012 als algemeen practicus. Zijn speciale interesse gaat uit naar implantologie, het (gedeeltelijke) kunstgebit al dan niet op implantaten en naar MRA’s (snurkbeugels). Gijs implanteert sinds 2018 en zal zich de komende jaren steeds verder scholen en ontwikkelen in dit vakgebied.

Tristan Staas en Gijs van Gelder

21

ESTHETIEK

Implantologie in de esthetische zone: tijd is je vriend!

Tandheelkunde in de esthetische zone is een grote uitdaging. Aangezien de patiënt verwacht dat het resultaat “onzichtbaar” is en zo optimaal mogelijk integreert in de eigen dentitie.

Tegenwoordig is het mogelijk om aan deze wens te voldoen, maar dat vraagt wel een nauwkeurige planning en behandeling.

Voor een implantaat gedragen restauratie in de es-

Implant Plannings Protocol

thetische zone geldt een survivalpercentage, na vier à vijf jaar, van ongeveer 97 procent. Maar het suc-

Met deze gegevens kan een behandelplan opgesteld

cespercentage is soms wat lastiger te bepalen. Dit

worden. Voor het opstellen van een behandelplan in

wordt bepaald aan de hand van de esthetische para-

de esthetische zone heb ik het 4-stappen Implant

meters voor de weefsels rondom het implantaat (pink

Plannings Protocol (IPP) opgesteld. Beoordeel:

esthetic score), de vorm en kleur van de restauratie (white esthetic score), en de tevredenheid van de patiënt. De tevredenheid van de patiënt wordt mede

1. de positie van het te vervangen element en buurelementen in de lach van de patiënt

bepaald door stabiliteit van de andere twee factoren

2. het fenotype soft tissue

en kan door de jaren heen dus veranderen. De uitda-

3. de positie van het bot op de locatie van het te ver-

ging voor tandheelkunde is om een zo fraai maar ook een zo stabiel mogelijk resultaat te behalen.

vangen element en buurelementen 4. de beoogde vormgeving/anatomie van de te vervaardigen restauratie(s)

Om deze reden is het van belang om op voorhand zoveel mogelijk informatie te verzamelen betreffende

Bij stap 1 wordt bepaald of de huidige frontelemen-

de situatie en daarmee een zo nauwkeurig mogelijke

ten op de juiste positie staan of dat dit gewijzigd zou

planning op te stellen. Voor implantologie in de es-

moeten worden. Dit is belangrijk voor de volgorde

thetische zone kan gedacht worden aan:

van de behandelingen. Wellicht is er eerst een orthodontisch voortraject nodig om een constricted

• medische anamnese

envelope of function op te lossen of om een meer

• parodontium status

optimale stand van elementen in het smile frame te

• röntgenfoto’s (cbct)

realiseren en/of een betere positie van het faciale en

• intraorale mond scans

proximale tandvlees te verkrijgen.

• beoordeling envelope of function • portretfoto’s

Vervolgens wordt bij stap 2 gekeken naar het volume

• mondfoto’s

en de kwaliteit van de gingiva. Er kunnen redenen zijn om de weefsels te verbeteren met een soft tissue

22

2

1

3

augmentatie om op deze wijze voldoende volume te

nog aanvullende wensen te bespreken zodat deze in

realiseren rond een implantaat en abutment voor een

de uiteindelijke restauratie kunnen worden meege-

mooi eindresultaat.

nomen.

Als de eindpositie van de gingiva is bepaald, is de

Er is een scala aan verschillende behandelingen mo-

derde vervolgstap het beoordelen of er in de huidige

gelijk variërend van immediate implant placement

situatie voldoende onderliggend botvolume aanwe-

na extractie met of zonder tijdelijke restauraties op

zig is om dat weefsel te ondersteunen. Het kan zijn

het implantaat, tot aan 2-fase behandelingen met

dat er een aanvullende botaugmentatie nodig is. Om

bot- en soft tissue augmentaties. Iedere mogelijk-

dit te bepalen zijn er biologische richtlijnen. Bijvoor-

heid heeft een op maat opgesteld behandeltraject.

beeld een papil naast een natuurlijk element wordt

Om het hele behandeltraject te kunnen laten zien,

gesteund door bot dat zo’n 4 à 5 mm daaronder ligt.

wordt in dit artikel een casus besproken die in meer-

Buccaal is deze afstand vanaf de marginale gingiva

dere fasen wordt behandeld.

tot aan bot ongeveer 3 à 3,5 mm. Maar rond een implantaat is het biologisch wat anders georganiseerd.

Rondom het implantaat is de afstand van de gingiva

Casus

tot aan bot zo’n 3,5 mm. Dus hier moet rekening mee gehouden worden in de planning. Dat betekent bij-

Mevrouw werd naar het Dental Design Center ver-

voorbeeld dat de botpiek op het buurelement onder de

wezen om een complex probleem aan het bovenfront

papil voor behandeling goed moet staan. Want mocht

te beoordelen en indien mogelijk te behandelen. Tien

er een pocket aanwezig zijn bij het buurelement en

jaar geleden zijn er om esthetische redenen op de 12,

het te vervangen element wordt geëxtraheerd, dan

11, 21 en 22 kronen geplaatst. Helaas bleek achteraf

zal de papil slinken tot 4 à 5 mm boven de botpiek

een wortelkanaalbehandeling van de 22 noodzake-

van het buurelement. Dit kan tot een minder ideaal

lijk. Na een aantal jaar ontstond er weer een infectie

esthetisch resultaat leiden.

apicaal aan de 22 en werd er een apex uitgevoerd.

Helaas had deze behandeling niet het beoogde re-

In de laatste stap wordt gekeken naar de uiteindelijke

sultaat. Twee weken voordat ze bij mij op consult

vorm van de te vervaardigen restauratie(s). Deze be-

kwam, is het element geëxtraheerd en is er een par-

paalt de 3D-locatie van het implantaat. Deze infor-

tiële plaat geplaatst als tijdelijke oplossing (foto 1-3).

matie kan gebruikt worden bij het plaatsen van het implantaat en geeft ook de input voor het vervaar-

Na de IPP (esthetisch/functionele) analyse blijkt dat

digen van het operatiesjabloon. Daarnaast kan de

de gezichts- en faciale mediaan niet geheel overeen-

tijdelijke voorziening al gemaakt worden in de ge-

komen en dat de gingiva lijnen van het bovenfront

plande vorm zodat de patiënt een goede indruk kan

niet helemaal parallel lopen met de interpupillaire

krijgen van het beoogde eindresultaat. Dit biedt de

lijn. Na overleg met mevrouw kiest zij ervoor om

mogelijkheid voor de patiënt om in de tijdelijke fase

dit niet orthodontisch te laten corrigeren. Mevrouw

Implantologie in de ethetische zone

23

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

17

16

19

24

18

20

heeft de nadrukkelijke wens om geen brugconstruc-

sen. Tijdens deze procedure wordt er ook een free

tie te krijgen. Om die reden is een etsbrug of een

gingival graft van het palatum gehaald. Deze wordt

conventionele brug geen optie. Daarom bestaat het

buccaal aangebracht van de 22 en 23 om zo de reces-

behandelvoorstel uit vier losse kronen waarvan de

sie zoveel mogelijk te bedekken en de papil tussen de

22 implantaat gedragen zal zijn. Een gedetailleerd

22 en 23 van meer volume te voorzien.

onderzoek van de regio 22 is noodzakelijk (foto 4-6).

De flap en graft worden met poly-propelene 6.0 Uit het röntgenonderzoek blijkt dat op de locatie van

hechtingen gefixeerd. De tijdelijke reconstructie

de 22 veel bot verloren is gegaan en dat er niet direct

wordt herplaatst (foto 17-20).

een implantaat geplaatst kan worden. Om die reden is een botaugmentatie geïndiceerd. Wel zijn distaal

Na 4-6 weken kan het aangebrachte healing abut-

van de 21 en mesiaal van de 23 de botpieken aan-

ment worden vervangen door een tijdelijk abutment.

wezig die de papillen ondersteunen. Naast te weinig

Deze wordt aan de kunststof reconstructie verbonden

bot, is op de locatie 22 in bucco-linguale richting ook

om zo de gingiva ter plaatse van de 22 te vormen. Zo

te weinig volume gingiva aanwezig. Daarom zal er

lijkt het of er geen implantaat maar nog steeds een

tevens een soft tissue graft aangebracht worden. Tij-

wortel aanwezig is, wat het esthetisch eindresultaat

dens deze behandeling wordt ook de recessie op de 23

ten goede zal komen (foto 21-23). Vanaf 4-6 maanden

zoveel mogelijk bedekt (foto 7 en 8).

ziet het weefsel er gezond uit. Nu kan met de uiteindelijke restauratiefase worden gestart (foto 24 en 25).

Het behandelvoorstel is als volgt: Er wordt een afdruk of een intra-orale scan geno1. Botaugmentatie locatie 22 en een vaste tijdelijke voorziening.

2. 4 maanden na botaugmentatie, plaatsen van het implantaat 22 met soft tissue graft.

3. Vervolgens 4-6 maanden genezings- en matura-

men van de situatie met tijdelijke voorzieningen en de geprepareerde situatie. Ook mag een portretfoto en mondfoto niet ontbreken. Al deze informatie gaat naar het laboratorium zodat de onderstucturen van de restauraties gemaakt kunnen worden (foto 26).

tiefase om de gingiva te vormen en te laten stabiliseren.

4. Daarna worden de 12,11,21,22 van keramische restauraties voorzien.

De vier restauraties worden in samenspraak met de ceramist en de patiënt gecustomized. Op dit moment kunnen er nog details worden aangepast om zo het mooiste eindresultaat te behalen.

Het botdefect wordt geaugmenteerd met een allograft (Biohorizons MinerOss A). Om dit volume te

Bij de evaluatie van deze casus blijkt dat het herstel-

stabiliseren, wordt een titanium versterkt membraan

len van de processen alveolaris ter plaatse van de 22

aangebracht (Cytoplast ti-reinforced d-PTFE mem-

is gerealiseerd en dat de gingiva qua positie en vo-

braan) met daaroverheen een collageen membraan

lume rond de 22 en 23 is verbeterd. Het implantaat is

(Mem-Lok collagen matrix). Na sluiting van de flap

goed ge-osseointegreerd en de gingiva rond het im-

wordt de 4-delige PMMA brug, die al is gefreesd in

plantaat heeft een natuurlijke vormgeving gekregen.

het laboratorium naar aanleiding van de planning,

De kronen zijn met moderne technologie en esthe-

gerelined en geplaatst met een tijdelijk cement (foto

tisch hoogwaardig vervaardigd door het Oral Design

9-14).

Center Holland. Met dank aan Eric van der Winden.

Na vier maanden wordt er een CBCT gemaakt om

De dentale mediaanlijn is rechtop gezet, maar staat

het botvolume te kunnen beoordelen en een digitale

niet helemaal gelijk met de faciale mediaan. Echter,

planning te kunnen maken voor het plaatsen van het

mevrouw is functioneel en esthetisch naar tevreden-

implantaat. Tevens wordt de stabiliteit van de bot-

heid afbehandeld (foto 27-30).

pieken op het buurelementen bekeken (foto 15 en 16).

Tijdens het verwijderen van het membraan is het botvolume klinisch waarneembaar en blijkt dat er voldoende bot is om het implantaat te kunnen plaat-

Implantologie in de ethetische zone

25

21

22

23

24

25

26

27

28

30

26

29

Conclusie Deze casus toont aan dat er vaak meerdere behan-

De auteur

delingen nodig zijn in de esthetische zone. En dat iedere stap belangrijk is om tot een fraai maar ook

Martijn C. Moolenaar, specialist in prostho-

een zo stabiel mogelijk eindresultaat te komen. Mijn

dontics en implantologie,

advies is daarom ook om voor deze behandelingen

Dental Design Center Blaricum.

en de daarbijhorende genezings- en maturatiefase de tijd te nemen, want dat komt het eindresultaat ten goede. Tijd is je vriend!

Advertentie

DENTEVENT • NR 5. 2024 - Tandheelkunst • 25 jarig jubileum • 14 juni 2024 • Singer Laren

MARTIJN MOOLENAAR

ERIK-JAN MUTS

De kunst van Implantologie in de esthetische zone

Enamel Defects Demystified

NAOMI DOELEN

ERIC VAN DER WINDEN

Airway Dentistry: wie kan er nee zeggen tegen een kind?

Restaureren, kunst of een kunstje?

Voor meer informatie en aanmelden: Scan de QR code

Dit wil je ! niet missen

VAST EN ZEKER

Hoe ga je ermee om?

Pijnstilling na een implantologiebehandeling?

In deze editie van Vast en Zeker gaan we dieper in op pijnstillende medicatie rondom een implantologiebehandeling, met het doel om napijn tot een minimum te beperken.

Na het uitvoeren van een chirurgische ingreep in

Een implantologie-behandeling laat zich goed ver-

de mond zal doorgaans - in meer of mindere mate

doven met lokale infiltratie anesthesie. Aan te raden

- napijn ontstaan. Soms geven patiënten aan tegen

is om ruime verdoving te geven omdat patiënten het

een implantologiebehandeling op te zien, omdat er

vertrouwen kunnen verliezen in de voor hen door-

tijdens- en na de behandeling pijn wordt verwacht.

gaans spannende behandeling indien de anesthesie

De mate van de napijn wordt doorgaans overschat

voortijdig uitwerkt. Ook is het verstandig met de

wanneer een patiënt een behandeling zal ondergaan

patiënt af te spreken dat hij/zij het tijdig aangeeft

welke nog niet eerder heeft plaatsgevonden.1 Omdat

wanneer tòch pijn tijdens de behandeling optreedt

veel patiënten geen ervaring hebben met een im-

(bijvoorbeeld door de hand op te steken). Indien er

plantaatbehandeling, is de angst voor napijn groot.2

een behandeling is uitgevoerd waarbij veel zwel-

Het is dan ook belangrijk om patiënten goed te in-

ling is te verwachten, dan kan koeling helpen om de

formeren over de verschillende behandelstappen en

zwelling te beperken. Zwelling na behandeling geeft

de te verwachten nabezwaren. Angst voor de behan-

meer druk op de wond met kans op meer napijn. Zie

deling- en postoperatieve pijn zal met goede voor-

hiervoor ons eerdere artikel in vast en zeker over

lichting afnemen; door bijvoorbeeld te vergelijken

koeling.

met de pijn na een extractie, welke implantologiepatiënten doorgaans wel al hebben ondergaan in het verleden.3,4 Uit onderzoek blijkt dat een implantaatbehandeling minder napijn geeft en de napijn sneller afneemt in vergelijking met napijn na een extractie.7

Type behandeling en de te verwachten napijn

Een verklaring hiervoor kan zijn dat een implantaat-

Rondom een implantologietraject zijn vele type

behandeling doorgaans minder traumatisch is voor

behandelingen

het lichaam.8

dan niet gecombineerd met een extractie (imme-

mogelijk.

diate-placement),

Implantaatplaatsing,

botbreedteherstel,

al

sinuslifting,

De nabezwaren bij implantologiebehandelingen zijn

weke-delenchirurgie

in bijna alle gevallen mild. Na zes uur is de pijn

pre-implantologisch botherstel. Met name de groot-

doorgaans op zijn hevigst waarna deze snel afneemt.

te van de chirurgische opklap en de behandelduur

De meeste zwelling ontstaat na 48 uur en zal daarna

bepalen de mate van napijn.9,10,11 Bij implantaatplaat-

snel in omvang afnemen.

sing zonder botherstel is de te verwachten napijn

5

28

(tandvleestransplantatie)

of

minimaal. Hetzelfde geldt voor de zogenaamde im-

van invloed op de pijnbeleving. Zo ervaren oudere

mediate-placement procedure waarbij het tandvlees

patiënten en rokers meer napijn in vergelijking met

niet wordt opgeklapt. Bij weke-delen chirurgie, zoals

patiënten die niet roken en/of jonger zijn.5, 6

het aanbrengen van een bindweefselgraft, geeft de donorplaats (veelal palatum/tuber) de meeste nabezwaren.

Pijnstillingsprotocol implantologie

Met name de grootte van de chirurgische opklap en de behandelduur bepalen de mate van napijn

Napijn na een implantologie-behandeling valt over het algemeen goed te bestrijden met pijnstillers.

Er zijn vele soorten pijnstillers verkrijgbaar in Nederland, zowel met als zonder recept. In de implantologie adviseren wij gebruik te maken van de WHO-pijnladder. Dit protocol bestaat uit drie stappen. In elke stap wordt een pijnstiller toegevoegd als het pijnstillende effect van de voorgaande stap onvoldoende werkt: • Stap 1. Paracetamol • Stap 2. Indien paracetamol onvoldoende effect heeft: een NSAID toevoegen • Stap 3. Indien de paracetamol + NSAID onvoldoende effect heeft: een opioïde toevoegen Elke medicatie heeft een inwerkingstijd. Deze ver-

1

schilt per soort medicatie en per manier waarop het wordt toegediend. Het medicijn moet in de bloedbaan van de patiënt terechtkomen om effect te hebben. Eenmaal in de bloedbaan heeft het medicijn een bepaalde concentratie (spiegel). Deze spiegel is direct na toediening hoog, waarna deze zal gaan dalen als het lichaam het medicijn afbreekt. Omdat voor sommige patiënten het bereiken van de spiegel langer kan duren, is het aan te raden om het gebruik van pijnmedicatie al voor de behandeling te starten.12

2

Afbeelding 1 en 2. Een immediate placement (afbeelding 1) is maar weinig invasief en zal weinig nalast geven. Bij een uitgebreide botopbouw (afbeelding 2) daarentegen is de wond veel groter en kan er meer nalast verwacht worden.

Bij uitgebreidere behandelingen zoals botbreedteen/of hoogteherstel is er vaak sprake van een gro-

Stap 1. Paracetamol

ter chirurgisch gebied. De mucosa en het botvlies (periost) worden verder afgeschoven en vaak is het

De pijnstiller die als eerste voor wordt geschreven

noodzakelijk om het rijkelijk doorbloede periost in

is paracetamol, ook wel acetaminofen genoemd. Het

te snijden (klieven) om de mucosa weer spannings-

is een veelgebruikte pijnstiller en over het algemeen

vrij te kunnen hechten na de ingreep. Dit heeft meer

ook de veiligste. Bovendien is paracetamol gemak-

bloeding en zwelling tot gevolg, hetgeen weer meer

kelijk en zonder recept verkrijgbaar. De meeste men-

druk geeft op het wondgebied. Ook de patiënt zelf is

sen hebben paracetamol dan ook al in huis.

Pijnstilling na een implantologiebehandeling

29

De kunst van zien

wat anderen niet kunnen zien.

Handgemaakte loepbrillen & LED verlichting Een echt ergonomische oplossing is een oplossing die het werk voor de arts of behandelaar doet.

Dit revolutionaire loepbrilontwerp doorbreekt voor het eerst het concept van de declinatiehoek, waardoor het niet langer nodig is om naar beneden te kijken en voorover te bukken om iets goed te kunnen zien. Ergo-loepbrillen stellen je in staat om een neutrale, rechte houding aan te nemen en met ontspannen ogen recht vooruit te kijken. Zoals we van nature doen gedurende het grootste deel van de tijd dat we wakker zijn. Rug, nek en ogen worden zo minder belast, waardoor je gezondheid wordt beschermd.

Een ergonomisch ontwerp met de hoogste vergroting in de markt. Voor de uiterste nauwkeurigheid die jij nodig hebt.

Het probleem

dagelijkse schade die sneller toeneemt dan het lichaam ze kan herstellen. Een slechte werkhouding kan op termijn ernstige gevolgen hebben voor je belastbaarheid en in het ergste geval leiden tot structurele uitval en blijvende schade. Je kunt je functie niet meer uitoefenen en zal je loopbaan wellicht voortijdig moet beëindigen.

Onze oplossing Ergo-loepbrillen zijn de eerste echte ergonomische loepbrillen die op maat gemaakt worden. Daarom passen ze perfect bij de biomechanica van elk individu. Hierdoor werkt de bril mee, in plaats van tegen het lichaam, door een natuurlijke houding stopt de overbelasting van het lichaam en zorg je voor een gezonde werkhouding.

Een statische, vaak verkrampte houding veroorzaakt microtrauma’s aan spieren, gewrichten en gewrichtsbanden;

Voor verdere hulp bij het kiezen van jouw loepbril de best bijbehorende lamp, raden we je aan contact met ons op te nemen of onze website te raadplegen.

+31 6 15 04 18 25

info@admetec.nl

www.admetec.nl

Paracetamol werkt koortsverlagend en heeft een

stillend en koortsverlagend effect. Echter, er zijn

pijnstillende werking bij lichte tot matige pijn. Het

ook prostaglandines die een beschermende functie

heeft geen ontstekingsremmend effect zoals NSAID’s

van onder andere hart, nieren en maag hebben. Het

wel hebben. Hoewel het middel al zeer lang gebruikt

enzym cyclo-oxygenase COX-1 is betrokken bij de

wordt is het exacte werkingsmechanisme nog onbe-

productie van deze prostaglandines. Door dit enzym

kend.

te remmen wordt deze beschermende functie sterk

Paracetamol staat niet altijd bekend als een goed-

verminderd zodat er gemakkelijk hart-, nier- en

werkende pijnstiller. Dit komt omdat het middel vaak

maagklachten kunnen ontstaan. Indien een patiënt

onjuist wordt gebruikt. Paracetamol moet namelijk

al bekend is met maagklachten mag er dan ook geen

goed opgenomen zijn in het bloed en een constante

NSAID voorgeschreven worden of moet er een maag-

hoge bloedspiegel bereiken voordat het goed werkt.

beschermer bij gegeven worden.

Dit wordt doorgaans bereikt door op vaste tijdstippen drie- of viermaal per dag een hogere dosering van

Er zijn diverse NSAID’s die verschillen in de mate

1000mg paracetamol in te nemen.

waarin COX-1 en COX 2 worden geremd. Zo heeft Di-

Om een voldoende bloedspiegel te bereiken is het aan

clofenac het laagste gastro-intestinale risico (zoals

te bevelen de paracetamol tijdig te starten. Er kan

een maagzweer) maar het hoogste cardiovasculaire

bijvoorbeeld gekozen worden om al een uur voor de

risico (zoals een herseninfarct) onder de NSAID’s.

implantaatbehandeling te beginnen met de inname

Naproxen

van paracetamol.13,14

gastro-intestinale risico, maar wel het laagste car-

heeft

daarentegen

juist

het

hoogste

diovasculaire risico.15 Indien het gebruik van ibuprofen niet werkt, is het af te raden om de dosis te verhogen. Verstandiger is om in plaats van ibuprofen een ander NSAID voor te schrijven zoals Naproxen of Diclofenac.

Soms vraagt de patiënt om “brufen 600mg bruis zakjes” voor te schrijven. Omdat de werkzame stof dezelfde is als ibuprofen in tabletvorm en de inwerkingssnelheid maar zeer beperkt sneller is, hebben de brufen bruiszakjes nauwelijks meerwaarde. Omdat brufen bruis via voorschrift gaat is dit daarenStap 2. Indien paracetamol onvoldoende effect

tegen wel een veel kostbaarder middel om voor te

heeft: NSAID toevoegen

schrijven.

Indien paracetamol onvoldoende effect heeft om de

Ibuprofen wordt als een veilig medicijn beschouwd,

pijn voldoende te verlagen, is de volgende stap om

echter zijn er wel enkele belangrijke contra-indica-

een Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drug (NSAID)

ties voor het gebruik van dit medicijn. De belangrijk-

toe te voegen. Let wel, naast de NSAID dient ook de

ste contra-indicaties van ibuprofen zijn:

paracetamol gebruikt te blijven worden. De meest

• NSAID’s

remmen

de

trombocyten-aggrega-

bekende NSAID is ibuprofen. Ibuprofen wordt gege-

tie-remming van Acetylsalicylzuur en Ascal. Het

ven bij matige tot ernstige pijn. De combinatie van

risico op een nabloeding wordt dan groter. Gebruik

Paracetamol met een NSAID blijkt effectiever te wer-

van ibuprofen wordt dan ook ontraden als patiën-

ken dan een hoge dosis van alleen ibuprofen (zoals

ten Acetylsalicylzuur of Ascal gebruiken

600 of 800mg). Een hogere dosering ibuprofen geeft

• Ibuprofen wordt afgeraden voor mensen die maag-

daarentegen wel een groter risico op bijwerkingen.

zweren hebben of het risico lopen maagzweren of maagbloedingen te krijgen. Ibuprofen kan het ri-

Ibuprofen remt het enzym cyclo-oxygenase (COX-

sico op maagzweren en bloedingen verhogen.

1 en COX-2) dat vrijkomt bij ontsteking, waardoor

• Allergie

de aanmaak van prostaglandine wordt verminderd.

• Bij patiënten met een voorgeschiedenis van hart-

Prostaglandines zijn betrokken bij het veroorza-

en vaatziektes wordt het afgeraden om ibuprofen

ken van ontsteking, pijn en koorts. Het enzym cy-

te gebruiken. Ibuprofen kan het risico op hart- en

clo-oxygenase COX-2 is betrokken bij de productie

vaatziekten, zoals hartaanvallen en beroertes ver-

van deze prostaglandines. Door dit enzym te remmen heeft ibuprofen een ontstekingsremmend, pijn-

Pijnstilling na een implantologiebehandeling

hogen.

• Gebruik van ibuprofen tijdens de zwangerschap

31

NIEUW

Ontdek de nieuwe manier om dentine restauraties efficiënt, gemakkelijk en met optimale remineralisatie uit te voeren.

Uniek bioactief bulk-fill materiaal op basis van synthetisch tricalciumsilicaat voor optimale sealing Hoge druksterkte vergelijkbaar met dentine voor een solide restauratie

Bio

Bulk-Fill Procedure

Anti-bacteriële eigenschappen dankzij hoge pH-waarde

1 All-in-one cartridges 2 Perfecte mix & vloeibaarheid 3 Directe toepassing

Ontdek de lanceringsactie Vraag vrijblijvend een demo Scan de QR-code hiernaast

Septodont NV-SA - Grondwetlaan 87 - 1083 Brussel - België

www.septodont.nl - www.biodentinexp.nl

wordt, met name in het eerste trimester, sterk af-

dient men de dossering laag te houden omdat er ri-

geraden omdat Ibuprofen problemen veroorzaakt

sico is op gewenning waardoor steeds hogere doses

bij de zich ontwikkelende foetus.

nodig zijn. Ook lichamelijke afhankelijkheid kan op-

• Gebruik van ibuprofen bij patiënten met nierziek-

treden. Bij patiënten met psychische aandoeningen

tes wordt afgeraden omdat ibuprofen de nierschade

dienen opioïden niet voorgeschreven te worden om-

kan verhogen.

dat deze patiënten extra gevoelig zij op het ontwik-

• Gebruik van ibuprofen bij patiënten met leverziek-

kelen van een verslaving.

tes wordt afgeraden omdat ibuprofen de leverscha-

Omdat een opioïde het bewustzijn beïnvloed dient er

de kan verhogen.

altijd iemand met de patiënt mee te komen met de behandeling en mag de patiënt nooit zelf deelnemen

Stap 3. Indien de paracetamol + NSAID onvoldoende

aan het verkeer.12

effect heeft: een opioïde toevoegen Indien pijn niet onderdrukt kan worden na het volgen van stap 2, of als er geen NSAID gebruikt kan worden

Conclusie

(bijvoorbeeld door het gebruik van trombocyten-aggregatie-remmer) kan een opioïde in combinatie

Pijnklachten na een implantologie behandeling zijn

met NSAID en paracetamol voorgeschreven worden.

doorgaans slechts mild van aard. Er kan dan ook in

Vanzelfsprekend wordt de NSAID achterwege gelaten

veruit de meeste gevallen volstaan worden met Pa-

als een patiënt geen NSAID’s mag gebruiken. Er is in

racetamol (stap 1). Het advies is om deze paracetamol

deze gevallen sprake van ernstige pijn, hetgeen maar

een uur voor de behandeling in te nemen zodat er

zeer zelden voor zal komen na een implantologie be-

voldoende tijd is om de bloedspiegel op te bouwen.

handeling. Opioïden hebben geen ontstekingsrem-

Het pijnstillende effect is dan direct werkzaam als de

mend effect zoals een NSAID wel heeft.

verdoving is uitgewerkt.

Zowel zwak als sterkwerkende opioïden remmen de

Als na de behandeling de pijnklachten toch heviger

pijngewaarwording van het centrale en perifere ze-

zijn kan naast paracetamol een NSAID bijgenomen

nuwstelsel door de opioïdereceptoren te stimuleren.

worden, doorgaans ibuprofen. Denk erom dat dit

Dit geeft echter ook bijwerkingen. Zwakwerkende

niet geïndiceerd is bij patiënten met een trombocy-

opioïden zoals Tramadol hebben een lagere affini-

ten-aggregatieremmer. Ook zal overwogen moeten

teit voor deze opioïde receptoren dan sterk-werken-

worden om een maagbeschermer voor te schrijven,

de opioïden. Echter beide types opioïden hebben wel

zeker als een patiënt bekend is met maagklachten.

dezelfde bijwerkingen. Om die reden wordt er doorgaans direct voor een sterk-werkend opioïde (zoals

Bij grote (botaugmentatie) behandelingen kan over-

morfine) gekozen in plaats van een zwak-werkend

wogen worden ook direct met stap 2 te beginnen. Er

opioïde. Bij het gebruik van een opioïde moet men

kan dan geadviseerd worden om paracetamol en ibu-

alert zijn op het ontstaan van obstipatie. Daarom

profen in te nemen.

is het bij een sterkwerkende opioïde aan te bevelen ook een laxans zoals macrogol voor te schrijven. Ook

Worden de pijnklachten nog heviger dan is er veelal iets aan de hand, hetgeen een andere actie behoeft dan enkel het bestrijden van de pijn. Denk hierbij aan iatrogene schade die optreedt door bijvoorbeeld

De auteurs

ladatie van de onderkaakzenuw of ontsteking van botaugmentatiemateriaal. Het volgen van stap 3 in

Frank Andriessen is werkzaam als tand-

het pijnprotocol is dan ook extreem zeldzaam bij im-

arts-implantoloog bij het Tandheelkundig

plantologie behandelingen.

Centrum

Wilhelminapier

(www.tand-im-

plant.nl) te Rotterdam. David Rijkens is werkzaam

als

Mondzorg

Kudelstaart

tandarts-implantoloog

bij

(www.mondzorg-

Referenties

kudelstaart.nl). Zij zijn daarnaast beiden cursusleider en docent van de MasterClass

De literatuurlijst is op te vragen bij de re-

Implantologie van het ACTA (http://www.

dactie en in te zien bij het artikel online op

acta-de.nl).

www.dentista-magazine.nl

Pijnstilling na een implantologiebehandeling

33

MEMBRANEN

Een 14-jarige terugblik

Ridge preservation met d-PTFE membranen Een botaugmentatie direct na extractie wordt ook wel “ridge preservation procedure” genoemd, oftewel het behoud van de bestaande botlamellen. Bij het verwijderen van het element en het parodontaal ligament treedt er namelijk altijd botverlies op, waarbij de buccale botlamel vaak het snelst resorbeert. Er zijn meerdere manieren om botresorptie tegen te gaan. Eén daarvan is het gebruik van een niet-resorbeerbare membraan. In dit artikel wordt het gebruik besproken van een titanium versterkte, niet-resorbeerbare, d-PTFE membraan (Cytoplast) op basis van een 14-jarige terugblik.

PTFE (polytetrafluorethyleen) membranen

dus in bepaalde situaties gedeeltelijk onbedekt kan blijven.

De eerste niet resorbeerbare membranen waren de

Dit membraan kan direct na extractie gebruikt wor-

PTFE

Deze

den bij een ridge preservation procedure, waarbij het

werden op de markt gebracht met en zonder titanium

membraan gedeeltelijk onbedekt blijft. De weefsels

versteviging. Nadeel van deze membranen was dat

worden met opzet niet primair gesloten, vandaar dat

er een tweede chirurgische behandeling nodig was

wij dit vanuit onderwijs oogpunt “open GBR” zijn

om deze te verwijderen. Primair sluiten was namelijk

gaan noemen aangezien veel collega’s het beeld had-

noodzakelijk bij deze membranen. Daarnaast was er

den/hebben dat de weefsels altijd primair gesloten

in geval van een expositie van het membraan een

dienen te worden bij deze procedure. Een voordeel

grote kans op het mislukken van de botopbouw. De

hiervan is dat er geen tweede chirurgie nodig is om

reden hiervoor is dat deze membranen doordring-

het membraan te verwijderen. Deze membranen

baar waren voor bacteriën.

kunnen ook gebruikt worden wanneer er te weinig

(polytetrafluorethyleen)

membranen.

bot aanwezig is om te implanteren, maar waarbij de Het dense PTFE (d-PTFE) membraan (zowel titani-

elementen al in een eerder stadium verwijderd zijn.

um-versterkt als niet titanium-versterkt) werd in

Bij dergelijk defecten is het van belang om het weef-

1997 op de markt gebracht door de firma Osteoge-

sel wel volledig primair te sluiten en noemen wij dit

nics. Het voordeel van dit membraan is dat het niet

voor de duidelijkheid “gesloten GBR”.

doordringbaar is voor bacteriën en dat dit membraan

34

1

2

In het geval van “open GBR” direct na extractie hoeft

het wenselijk is om minimaal 2 mm bot rondom het

de wond dus niet gesloten worden. Zo kan er (nieuw)

implantaat te hebben voor een stabiele toekomstige

gekeratiniseerd weefsel worden gecreëerd. Dit komt

situatie. Het grote voordeel van deze techniek is dat

ten gunste van de breedte van de uiteindelijke hoe-

het niet alleen socket preservatie betreft, maar ook

veelheid gekeratiniseerde weefsel rondom de hals

restauratie, en er dus zodoende een optimale bot-

van het toekomstige abutment, zodat ook de stabi-

en zachte weefsels situatie gecreëerd wordt voor het

liteit en reinigbaarheid van de suprastructuur ver-

plaatsen van een implantaat. Het plaatsen van een

betert.

implantaatprocedure wordt hierdoor eenvoudiger gemaakt.

Aangezien wij met deze techniek ook bij behandeling van extractie alveoli met veel botschade goe-

Contra-indicaties voor open GBR is restonsteking in

de resultaten verkregen, besloten wij om hierover te

de dentitie, zoals onbehandelde parodontitis of on-

publiceren. Deze pilotstudie is in het voorjaar van

behandelde endodontische ontstekingen bij buurele-

2023 gepubliceerd en uitgevoerd door Vroom, Grün-

menten. In de literatuur wordt roken van >10 siga-

demann en Urban. In deze pilotstudie werden bij tien

retten per dag als beperking gezien. Daarnaast zagen

patiënten tijdens de extractie een botaugmentatie

wij in de praktijk de aanwezigheid root embrasure als

uitgevoerd met een titanium versterkt d-PTFE mem-

een contra-indicatie. Het is de vraag waar de grens

braan. Het membraan werd zowel in de onder- als

ligt bij de mate van ontsteking bij het te verwijderen

bovenkaak op de posities van molaren en premola-

element. Zoals ook blijkt uit de door ons uitgevoerde

ren gebruikt en er werd botmateriaal in de alveoli

pilotstudie kunnen bij elementen met veel restont-

aangebracht. Het resultaat was dat er bij alle pati-

steking ook goede resultaten worden verkregen.

ënten gemiddeld minimaal botresorptie ontstond na extractie en er wel een toename van botbreedte en -hoogte was opgetreden. Bij twee patiënten was er

Casus

aan de palatale zijde, waar sprake was van een prominent buiten de processus uitstekende radix, wel

In deze casus is extractie van de 37 geïndiceerd in

lokaal botbreedte verlies. Een toename van de van

verband met een fistel en restpockets, zoals zicht-

hoeveelheid gekeratiniseerd weefsel was bij alle pa-

baar op de röntgenfoto’s (afbeelding 1). Duidelijk te

tiënten waarneembaar.

zien is de forse peri-apicale ontsteking en het botverlies bij de 37, dat zowel richting buccaal als lin-

Door de jaren heen zien wij ook dat deze techniek

guaal doorloopt. De 37 wordt atraumatisch verwij-

in de zijdelingse delen in de bovenkaak zorgt voor

derd. Er is aan de linguale zijde veel bot verloren en

meer behoud/herstel van de verticale bothoogte. Het

er is sprake van een perforatie aan de buccale zijde.

gevolg hiervan is dat een sinuslift vaak kan worden voorkomen of het uitvoeren van een lokale orthogra-

Er wordt besloten om botmateriaal te plaatsen in

de lift voldoende is.

de extractie-alveole. Vervolgens wordt het afgesloten met een titanium versterkt d-PTFE membraan

De indicatie voor “open GBR” zien wij vooral voor

(afbeelding 2). Na vier weken wordt het membraan

de zijdelingse delen. Door hier ook gebruik van te

verwijderd.

maken in situaties waar de oorspronkelijke kaakbreedte beperkt is, is een aanvullende botopbouw bij

Zes maanden na extractie wordt het implantaat 37

het implanteren vrijwel niet nodig aangezien men

geplaatst. Er is sprake van een goede genezing en de

de breedte behoudt of herstelt. Zeker is dit gewenst,

processushoogte en -breedte zijn behouden en opge-

omdat uit de literatuur blijkt dat bij het implanteren

bouwd. Ook is er zichtbaar gekeratiniseerd weefsel

Ridge preservation met d-PTFE membranen

35

3a 9

3b 10

3c 11

3d 12

4a 13

4b 14

4c 15

5a 16

5b 17

5c 18

5d 19

20

gewonnen. De wond kan na het plaatsen van een healing abutment primair gesloten worden (Afbeelding 3a-3d).

In afbeeldingen 4a-c is het resultaat drie maanden na het plaatsen van het implantaat te zien. De gene21 zing is volledig en de verwijzer kan de suprastruc-

tuur vervaardigen (afbeelding 4a-4c).

Praktische tips voor ridge preservation met d-PTFE membraan: • Het begin is het halve werk: probeer zo atraumatisch mogelijk het element te verwijderen.

•22Probeer zoveel mogelijk het titanium in het membraan intact te laten na het in de correcte vorm knippen van het membraan.

In afbeeldingen 5a-d is de implantaatkroon 37 te

• Bij het plaatsen van het membraan, is het van be-

zien, twee jaar na plaatsing. Op de röntgenfoto is

lang dat de zijde met de dimples bovenaan ligt.

herstel van zowel corticaal als spongieus bot te zien.

• Buig het membraan alvast in de goede vorm voor-

(De CB-CT was vervaardigd in verband met implan-

dat je het definitief gaat plaatsen en bedenk dat de

tologische indicatie in het naastliggende gebied).

vorm dicteert waar het bot gaat komen.

• Belangrijk is dat alle randen van het membraan

Deze casus illustreert dat er op een voorspelbare manier een ridge preservation procedure uitgevoerd kan worden met een d-PTFE membraan en er daarna voorspelbaar geïmplanteerd kan worden.

bedekt zijn met weefsel, omdat er anders een porte d ’entrée kan ontstaan voor bacteriën.

• Het is verleidelijk om de wondranden strak naar elkaar toe te trekken tijdens het hechten, maar het belangrijkste is dat de randen van het membraan bedekt zijn en de flap/weefsel gestabiliseerd wor-

36

den. Voor deze procedure hoeft er immers niet primair gesloten te worden.

De auteurs

• Begin met een relatief eenvoudige extractie, zoals een (pre)molaar in de onderkaak.

K.G.D. Buurma studeerde in 2013 af als tand-

• Wij kiezen voor titanium verstevigde d-PTFE membranen, omdat deze eenvoudig onder (inter-

arts (RuG) en in 2020 als tandarts-parodontoloog (ACTA).

dentale) weefsels te plaatsen zijn. Een titanium verstevigde d-PTFE membraan behoudt meer vorm

M.G. Vroom studeerde in 1994 af als tandarts

dan een niet titanium verstevigd d-PTFE mem-

(ACTA) en in 1998 als tandarts-parodonto-

braan.

loog (ACTA).

L.J.M.M Gründemann studeerde in 1988 af als

Conclusie

tandarts (RU Utrecht) en in 1998 als tandarts-parodontoloog (ACTA).

Doordat d-PTFE membranen niet doordringbaar zijn voor bacteriën, kunnen deze goed worden toegepast

Alle auteurs zijn parodontoloog erkend door

bij een botopbouw na extractie. Het zorgt voor be-

de NVvP en zijn werkzaam in de Parodon-

houd en herstel van zowel hoogte als breedte van de

tologie Praktijk Friesland (PPF). M.G. Vroom

processus alveolaris. Tevens wordt er meer gekerati-

en L.J.M.M Gründemann zijn tevens erkend

niseerd weefsel gecreëerd, wat zal leiden tot stabiele

door de NVOI als implantoloog.

weefsels rondom suprastructuren.

Advertentie

Hands-on cursus:

Digitale workflow uitneembare prothetiek

Nog een paar plekken vrij!

De gouden standaard voor het vervaardigen van kroon en brugwerk is de afgelopen jaren veranderd van analoog afdrukken naar intra-oraal scannen. En niet voor niets, want er zijn velen voordelen te behalen.

In samenwerking met 3Shape zal dr. P.J.A. van Eekeren zijn ervaringen op deze vlakken met de cursisten gaan delen middels een speciale roadshow op verschillende locaties in Nederland. Tijdens een 2,5 uur durende avondcursus gaan we kijken naar de behandelplanning. Wat moet je communiceren met je tandtechnicus? Ook gaan we aan de slag met het fysiek scannen van een prothese. Kortom een avond die geheel in het teken zal staan van de digitale kanten van de (partiële) (implantaat gedragen) gebitsprothesen.

Een avond die je niet mag missen als tandarts of tandprothetist!

Data en locaties: Woensdag 27 maart 2024 - Hoorn - vanaf 18 uur Donderdag 11 april 2024 - Dordrecht - vanaf 18 uur Kosten: € 75,KRT/KRTP punten: 2,5 punten Wil je hier ook bijzijn? Verzeker jezelf dan snel van een plek en meld je aan via de QR-code www.aanmelder.nl/3shape

NIEUWE STAP NAAR DE TOEKOMST

Rodenburg Zorgoplossingen bouwt en renoveert al jarenlang mondzorgpraktijken. Met de missie om van klanten ambassadeurs te maken is de klantenkring de afgelopen jaren flink gegroeid. Inmiddels is Rodenburg, een familiebedrijf gevestigd in het midden van Nederland, een bekende naam in de markt en worden er jaarlijks tientallen droompraktijken gerealiseerd.

INTERIEURBOUW TOEGEVOEGD Als turn-key specialist was het leveren en plaatsen van interieur (behandelmeubels etc.) altijd al een onderdeel van de dienstverlening maar door sterke prijsstijgingen in de corona periode werd de wens steeds groter om interieurbouw als specialisatie zelf in huis te halen. Toen de mogelijkheid voorbijkwam om een interieurfabriek over te nemen sprong Tim Rodenburg hier direct op in. De overname van het machinepark en een groot deel van de vakmensen was in korte tijd beklonken. Na een grote verbouwing van het pand van Rodenburg in Veenendaal was de productie rond de feestdagen klaar om opgestart te worden.

KLAAR VOOR DE START! Vanaf 1 januari dit jaar kan elke mondzorgpraktijk voor haar interieur terecht bij SKAPA, de naam waarmee de interieurbouw een formeel onderdeel van de Rodenburg familie is geworden.

In Nijkerk wordt inmiddels druk gebouwd aan een volledig nieuwe showroom waarin het complete assortiment van SKAPA getoond zal worden.

MAATWERK DOOR VAKMENSEN Met de integratie van SKAPA wil Rodenburg haar klanten rechtstreeks kwaliteitsmeubelen op maat leveren tegen een competitief prijsniveau. Met ons specialisme in Solid Surface en de vakmensen die we in huis hebben leveren we ook 100% maatwerk voor de high-end mondzorgpraktijken.

MOOIE DROMEN Door deze nieuwe en grote stap voorwaarts verwacht Rodenburg nog meer droompraktijken en daarmee ambassadeurs te kunnen realiseren. Met mooie mensen, mooie dingen creëren is het motto bij Rodenburg!

Een vak apart.

Rodenburg zorgoplossingen Fokkerstraat 19 3905 KV Veenendaal 0318 -46 33 68 info@rodenburgbv.nl

www.rodenburgzorg.nl

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

ook onze kleinste en lichtste scanner op de markt. Sterker nog: deze slanke scanner met pengreep is perfect uitgebalanceerd en gemaakt om comfortabel in elke hand te passen. Ook die van jou. Het is de scanner die precies goed aanvoelt.

De TRIOS 5 is door de FDA goedgekeurd en zet een nieuwe standaard op het gebied van hygiëne en infectiebeheersing. Hij heeft een nieuw hygiënisch ontwerp van de behuizing.

Hij beschikt over een volledig gesloten autoclaveerbare scantip. Een verzegelde spiegel met krasvrij saffierglas. En een ultradunne, nauwsluitende en vrijwel onzichtbare hoes die het risico op kruisbesmetting minimali-

Intraoral scanning that

van TRIOS 5 wordt gevormd door onze Sca-

simply makes sense

nAssist-engine. De intelligente uitlijnings-

seert!

technologie zorgt elke keer voor nauwkeu-

Simply hygienic. Simply ergonomic. Sim-

De Trios 5 maakt scannen nog eenvoudiger,

rige scans, eenvoudig en efficiënt. Bovendien

ply effortless. Simply TRIOS!

zodat u zich kunt concentreren op het bieden

heeft de Trios 5 haptic feedback die u bege-

van de uitstekende zorg, waardoor uw pati-

leidt tijdens het scannen, zodat het scannen

ënten met een glimlach terugkeren. Het hart

soepeler en sneller dan ooit verloopt! Het is

American Eagle Instruments: nieuwe chirurgische instrumentenlijn Op de Dental Expo in Amsterdam presenteert de dentale producent American Eagle Instruments zijn nieuwe chirurgische instrumentenlijn. De focus ligt op de instrumenten waarmee 80 procent van alle chirurgische ingrepen wordt uitgevoerd. Hoogwaardige materialen, ergonomische handgrepen en een matte afwerking om reflecties te voorkomen zijn daarom standaard. American Eagle produceert hoogwaardige tandheelkundige handinstrumenten die efficiënte processen, tijdsbesparing en ergonomisch comfort bieden. Wij staan bekend

Het assortiment omvat alleen producten die daadwerkelijk nodig zijn

om onze niet-slijpende XP Scalers, Curettes en Double Graceys die

voor de behandeling, zoals klemmen, tangen, scalpels, naaldhouders,

hun vorm, functie en scherpte gedurende hun hele levensduur be-

scharen, chirurgische curettes en raspinstrumenten. Een perfect op

houden.

elkaar afgestemde set van tien microchirurgische instrumenten maakt het assortiment compleet. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt

De chirurgische instrumenten zijn voorbestemd voor het werken met

voor esthetische ingrepen zoals gingiva recessie en voor tunneling.

een loepbril of een microscoop. Het matte oppervlak vermindert

Alle micro-chirurgische instrumenten zijn vervaardigd volgens de

verblinding bij sterke verlichting en geeft een duidelijk contrast met

hoogste Duitse normen en garanderen maximale precisie.

het slijmvlies en het tandvlees. Dit ontlast de ogen en verbetert het zicht op het operatiegebied, wat de controle verhoogt en de precisie

Bezoek ons op Stand E119 op de Dental Expo. Contact: Flip van Dalen,

van de ingreep bevordert. Meer veiligheid wordt ook geboden door

06 31 919 600, mail: fvandalen@younginnovations.com

de ergonomische handgrepen, die maximale grip bieden. Alle oppervlakken zijn gemakkelijk te reinigen en voldoen aan de eisen voor het hygiënisch werken met de instrumenten.

39

Maak kennis met JDentalCare De marktleider uit Italië

EENVOUD, KWALITEIT, INNOVATIE UNIEKE PRIJS/KWALITEIT VERHOUDING COMPLEET EN OVERZICHTELIJK ASSORTIMENT FULL ARCH, MAXILLA-FOR-ALL®, GUIDED SURGERY GOEDE CURSUSSEN OP LOCATIE IN MODENA, ITALIË

MEMODENT B.V. | T +31 (0) 53 430 66 63 | E info@memodent.nl | W www.memodent.nl

MULTITALENT iliteit Flexib de s n tijde deling n a h be

W! NIEU

e wbar Betrou ice serv

les Nozz met b ti a el ® comp s o n MyLu

Het nieuwe MyLunos Duo® combi-apparaat ▪ Supra- en subgingivale profylaxebehandeling met ultrasoon en poederstraal ▪ Permanente luchtstroom voor bescherming tegen verstopping ▪ Snelle poederwissel dankzij twee kamers ▪ Nozzles compatibel met het MyLunos® poederstraal-handstuk Meer op www.lunos-dental.com

AZ_MyLunosDuo_185x134mm_NL.indd 1

Video MyLunos Duo®

29.09.23 11:25

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

DESS: Leading

DESSLoc Removable Overdentu-

Universal Abutments &

re, Multi-Unit Abutments, Scan

Implants Manufacturer

Abutments, Pre-milled Blanks,

DESS Dental provides the widest range of

lution & much more!

compatible abutments and prosthetic soluti-

DESS Implants: The First Zero

ons on the market. DESS is Quality, Precision,

Waste Implants on the market.

Innovation & Efficiency

Discover all about ACTIVE HEX &

• +15 Years of Experience in the Dental

CONICAL BLT implants at Dental

Industry. Strong presence spanning 35

Expo 2024. Visit our stand and

countries and growing

receive an Exclusive Offer on

• Widest range of Abutments compatible

Ti-Base, ANGLEBase Angled So-

DESS Implants!

with 32 Implant Systems

Groundbreaking DESS Techno-

• + 2,500 product references

logies: We rely on innovation to

• Delivery in 24h across Europe

ensure that you stand by your

• 2 Implant systems: ACTIVE HEX & CONI-

patients with the highest qua-

CAL BLT • Lifetime Replacement Warranty for all

lity. Patents and unique surface treatments will guarantee the

DESS components, including the abut-

best results.

ment screw.

• SelectGrip: Our revolutionary technology

• EU manufactured products. Regulatory

ensures 500 times more bonding retenti-

clearance: CE, FDA, Health Canada & more!

on.

plant health.

• Pure Switch by DESS: Full compatibility and interchangeability with the implant

Featured Products | Discover DESS Abut-

• Periocoat: ZrN Surface treatment: Expe-

ments at Dental Expo 2024! Visit us and

rience less inflammation, reduced plaque

find out a product assortment that will co-

adhesion,

ver any of your needs: Digital Analogues,

sistance, setting new standards in periim-

and

superior

corrosion

re-

connection & components.

Want to experience Excellence? Join DESS at Dental Expo 2024 and get Exclusive Offers!

ties: Versnel uw restauratieve behandelingen en verkort de stoeltijd eenvoudig. De innovatieve oplossing van de Venus Pure Shades vereenvoudigen uw dagelijkse werkzaamheden effectief – slechts vier kleuren voor 90% van all uw restauratieve behandelingen, geweldige resultaten en tevreden patiënten.

Minder stress. Meer succes: Venus Pearl Pure Shades en Venus Diamond Pure Shades zijn gemakkelijk te gebruiken door u en uw team.

Dagelijkse restauraties zijn nog nooit zo eenvoudig geweest. Het materiaal blijft mooi staan en zakt niet in. Hierdoor is het perfect te modelleren en ideaal voor uw dagelijkse restauratieve behandelingen.

Met Venus Pearl Pure Shades en Venus Diamond Pure Shades krijgt u betrouwbare kwaliteit en klinisch bewezen producten – voor de beste resultaten en een veilige toepassing.

Indicaties: Directe restauraties van klasse I-V caviteiten (volgens G.V. Black), Directe composiet veneers, Vormcorrecties van tanden (d.w.z.

Venus Pure Shades – Take it Easy!

diasteemsluiting, aangeboren defect, enz.), Vastzetten van losse tanden veroorzaakt door trauma of parodontologische aandoening, Res-

Wilt u de stoeltijd verkorten en tegelijkertijd anterieure en posterieure

tauratie van melktanden, Stompopbouw, Keramiek-/composietres-

restauraties moeiteloos uitvoeren in monochromatische lagen? Met

tauraties (i.c.m. een geschikt hechtmiddel)

de vier nieuwe Venus Pearl Pure Shades en Venus Diamond Pure Shades voldoet u aan de eisen van uw patiënten en vereenvoudigt u

Bestel via uw depot of neem contact op met Kulzer Benelux: +31 (0)23 543

uw workflow maximaal.

42 50, backoffice-benelux@kulzer-dental.com. Kom ook naar de Dental

Perfecte kleuradaptatie bij anterieure en posterieure restaura-

Expo van 14 t/m 16 maart in de RAI voor meer info en live demonstraties!

41

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

maakt duidelijk dat een patiëntrelatie bestaat uit drie lagen. Een klinische, emotionele en financiële laag. Lagen die onlosmakelijk verbonden zijn. Ook in een land met vaste tarieven. Stanley stelt dat praktijken die de financiële relatie uitbesteden aan een derde partij zichzelf de kans ontnemen om een volwaardige relatie met de patiënt op te bouwen en te onderhouden. Als praktijk wil je aanspreekbaar zijn op alle aspecten van de relatie, middels directe communicatie.

En het beste nieuws? De eerder benoemde uitruil bestaat niet. Wie uitbesteedt bespaart niets. Uitbesteding leidt niet tot meer of betere zorg. Wie zelf het financiële klantcontact ter hand neemt, wordt niet

Payt en de volwaardige patiëntrelatie.

drukker maar slimmer, effectiever, menselijker en efficiënter. Want

Gewoon beter dan factoring.

daar zorgen we voor als Payt. Geautomatiseerd werken waar het kan met de fijnste en slimste technologie, zodat het persoonlijk kan waar

Veel mondzorgpraktijken hebben de declaraties uitbesteed aan een

het moet.

factoringmaatschappij. De claim is dan dat u zich volledig kunt focussen op de zorg. Het klinkt best logisch, maar is dat het ook? Is er een

Payt is vriendelijker, slimmer én veel goedkoper. Gewoonweg beter

uitruil tussen aandacht voor financiële vragen en zorgvragen? En zijn

dan factoring. Voor patiënt en praktijk.

die te onderscheiden? Gaat een vraag over de hoogte van de rekening over een redelijke vergoeding, de verwachte kosten, de betaalbaar-

Contactinformatie: Jeroen Krosse, Directeur Payt, +31 6 29 00 24 96,

heid of wellicht over de noodzaak of kwaliteit van de behandeling?

payt.nl/mondzorg , Dental Expo stand D152

De wereldberoemde tandarts Miguel Stanley van The White Clinic

130 jaar kennis, van toen naar straks Als ‘s werelds grootste fabrikant van dentale producten en technologieën ondersteunen wij dentale professionals over de hele wereld. Het is onze missie de tandheelkunde te blijven transformeren en innoveren om de mondgezondheid wereldwijd te blijven verbeteren.

Innovatie is de kern van ons DNA. Samen met klanten ontwikkelen wij kwaliteitsproducten waarmee patiënten de best mogelijke behandeling en zorg krijgen. Meer dan 130 jaar aan kennis hebben we de tandheelkunde helpen transformeren met baanbrekende innovaties. Onze meest recente productontwikkeling DS Core. Ervaar wat digitalisatie met DS Core voor u kan betekenen. DS Core, het platform waarbij Digital Services and Solutions samenkomen. De opstap naar krachtige samenwerking, verbeterde connectiviteit en meer efficiëntie via cloudopslag. Direct, veilig en geanonimiseerd patiënten documentatie versturen naar uw behandelteam behoort tot de mogelijkheden.

Het beste uit anderen halen: Elke dag proberen we het leven van mensen te verbeteren door het leveren van verbeterde mondgezondheidszorg. We zijn trots op dit werk en kijken uit naar uw bezoek aan de Dental Expo 2024 waar wij u graag alles vertellen over onze producten en diensten!

Dentsply Sirona Benelux B.V. Signaalrood 55, 2718 SG Zoermeer, Nederland. Tel: +31 88 024 52 00 Website: www.DentsplySirona.com Email: benelux-info@dentsplysirona.com

42

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

SMILECLOUD. The smile design and collaboration platform.

Smilecloud vereenvoudigt de communicatie tussen de behandelend tandarts, de verwijzend tandarts en het laboratorium. Dat niet alleen.

Het zorgt er bovendien voor dat de patiënt daadwerkelijk partner wordt in zijn eigen behandelplan. Bovendien bespaart Smilecloud het behandelend team veel tijd. Zonder deze softwareoplossing voor de patiënt visualiseren wat het resultaat van zijn behandeling zal zijn is niet alleen veel minder verfijnd, het is ook tijdrovend. Met Smilecloud wordt hierin in heel korte tijd grote precisie bereikt.

Interesse om de voordelen van Smilecloud ook in uw praktijk toe te passen? Maak dan nu gebruik van ons unieke aanbod van een 14-daagse free trial zonder verplichtingen. Meld je aan op www.straumann.com. Bezoek ook onze stand (E124) op de Dental Expo.

HuFriedyGroup, Circle of Protection: De naam Hu-Friedy staat wereldwijd bekend om het vervaardigen van tandheelkundige instrumenten van hoogwaardige kwaliteit. Omnia is vooral bekend in Europa voor het maken van steriele disposable tandheelkundige sets en irrigatie lijnen voor chirurgische motoren. Crosstex maakt tandheelkundige disposables zoals mondmaskers, prophy angles, sterilisatie zakjes , patiënten servetten en hoofdsteun zakken. Deze drie topmerken zijn samengegaan onder de naam HuFriedyGroup en kan voor de dentale markt alles aanbieden op het gebied van Instrumentarium, Disposables en Onderhoud.

Contact: Olaf Westening, owestening@hu-friedy.com, 06-54964445

Hu-Friedy, Omnia, and Crosstex are now proud members of

43

BEELDVORMING

De voordelen aan de hand van een casus

CBCT en implantologie Het gebruik van 3D-röntgenbeelden, de combinatie met intra-orale scans, de integratie van AI en de toegenomen mogelijkheden binnen de beschikbare softwareprogramma’s hebben de implantologie, de diagnose, planning en behandelmethodiek de laatste jaren aanzienlijk veranderd. CBCT biedt daarbij voordelen die in dit artikel naar voren komen aan de hand van een casus.

We zien de trend zoals geschetst in de intro zich in-

haalbaar zijn, kan op basis van de beschikbare infor-

middels doorzetten in onder andere de endodonto-

matie worden gekozen voor een afwijkende positio-

logie en orthodontie. Het is echter de implantolo-

nering of chirurgische opbouw van de onderliggende

gie in de algemene praktijk, die mede hierdoor een

structuren. Wanneer de locatie, angulatie en diepte

vlucht heeft genomen. De afweging van de kosten

van het implantaat zijn bepaald, kan op verschillen-

en rechtvaardiging van de stralingsbelasting bij het

de manieren de planning worden overgezet naar de

nemen van een CBCT-opname moet uiteraard altijd

daadwerkelijke behandeling. Dit kan door middel van

gemaakt worden, maar kan een schat aan extra in-

een dentaat, mucosaal of bot-afgesteunde boormal of

formatie voor de behandelaar opleveren. Hiermee

middels een dynamische plaatsing met optical trac-

zijn de voorspelbaarheid en de efficiëntie van de be-

king van het handstuk tijdens de ingreep. Met name

handeling beduidend toegenomen. Waar in het ver-

in een partieel dentate situatie is een boormal erg

leden vaak werd gekozen voor een mucosale opklap

gebruiksvriendelijk en voorspelbaar. De positione-

om zicht te verkrijgen op het werkgebied, is dit in

ring ervan is star en kan goed worden geverifieerd

veel gevallen niet meer noodzakelijk. Hierdoor zijn

op de aanwezige restdentitie.

de kansen op complicaties en nabezwaren duidelijk

Met een boormal kan, vanwege de strikte geleiding

verminderd. Ook niet direct zichtbare anatomische

van de boor en de fysieke dieptestop op de boor en de

structuren als bijvoorbeeld invaginaties, nervusver-

implantdriver, een juiste as-richting en diepte wor-

loop, sinusbodems, septa in de sinus en botdichtheid

den bewerkstelligd. Zelfs orthograde sinuslifts kun-

kunnen voorafgaand aan de ingreep al worden be-

nen hiermee eenvoudig guided worden uitgevoerd

oordeeld.

(afbeelding 2). De toestand van het membraam van Schneiders, poliepvorming en mogelijke chronische

Uitgaande van de prothetische voorziening kan mid-

ontsteking in de sinus kunnen op de CBCT al wor-

dels backward planning de optimale positie van het

den bekeken. Doordat de vorm van de sinusbodem

implantaat worden vastgesteld (afbeelding 1). Hierbij

preoperatief goed kan worden beoordeeld, kunnen

wordt rekening gehouden met de positie ten opzich-

mogelijke complicaties door eerdergenoemde aan-

te van eventueel aanwezige buurelementen, de im-

wezige septa worden vermeden. Een compromis met

plantaat-kroon as, de hoogte verhouding tussen bei-

een veel korter implantaat of een, voor de patiënt

de en de positie van het schroefgat in geval van een

meer belastende, retrograde sinuslift is in veel ge-

verschroefbare prothetische oplossing. Mocht ideale

vallen niet meer noodzakelijk.

plaatsing van het implantaat, vanwege bijvoorbeeld

Met de toegenomen integratie van AI is het moge-

een tekort aan botmassa of zachte weefsels, niet

lijk om binnen de verschillende softwaresystemen

44

2

1

3

4

5

6

7

8

9

niet alleen het verloop van de Nervus Manibularis

Casus

te laten herkennen, maar ook een segmentatie van verschillende andere anatomische structuren moge-

In onderstaande casus worden een aantal van bo-

lijk te maken. Hierdoor kunnen elementen virtueel

vengenoemde voordelen duidelijk. Een 20-jarige

geëxtraheerd worden om voorafgaand aan de chi-

vrouw is na een verkeersongeval voor een ongeluk-

rurgische ingreep de immediaat plaatsing nog beter

kige fractuur van de mandibula ter hoogte van de 44

te kunnen plannen (afbeelding 3). Bij implantatie in

en onder het TMJ aan de rechterzijde opgenomen ter

dit soort casussen neigt de tip van de boor over het

behandeling in het ziekenhuis (afbeelding 4). Hier

algemeen in de richting van de apicale begrenzing

werden daarnaast nog enkele avulsies geconstateerd

van de extractie-alveole, terwijl dat niet altijd de

en bleken meerdere elementen niet meer te redden

meest optimale implantaatpositie garandeert. Een

vanwege grote verticale fracturen of positie bin-

betere inzetrichting door een dwingende boormal

nen de mandibulafractuur. De fractuurdelen werden

voorkomt dan een suboptimale positie van het im-

gerepositioneerd en met twee osteosyntheseplaten

plantaat. Vanwege het verschil tussen de vormge-

gefixeerd, waarna de boven- en onderkaak inter-

ving van de radix van een element en de conische/

maxillair zijn gespalkt (afbeelding 5). Vanwege het

cilindrische vorm van een implantaat is er meestal

verlies van de overige (pre-)molaren in het vierde

sprake van een gap tussen implantaat en alveole-

kwadrant, werd de 47 tijdelijk gespaard om stabili-

wand. Afhankelijk van de grootte van deze gap kan

satie in verticale zin te kunnen waarborgen.

deze eventueel worden opgevuld met botsubstituten.

(afbeelding 6) Na revalidatie van de patiënt en op-

Het ontstaan en de grootte van deze gap kan voor-

bouw van de gebroken elementen werd gestart met

af al worden ingeschat zodat eventuele compensatie

een eerste planning en plaatsing van de implantaten

preoperatief reeds kan worden voorbereid.

15-24-25. Om voldoende botvolume tussen de im-

CBCT en implantologie

45

“Bezoek o op de De nze stand nta standnu l Expo met mmer C1 70”

plantaten te kunnen garanderen en tevens voldoende afstand van de inmiddels wat gemigreerde radices te kunnen behouden, was een virtuele planning ideaal. Hieruit bleek dat er te weinig bothoogte en

De afweging van de kosten en rechtvaardiging van de stralingsbelasting moet uiteraard altijd gemaakt worden

volume aanwezig was om plaatsing van een implantaat ter hoogte van de 25 zonder sinuslift mogelijk te maken. Deze werd dan ook tijdens de plaatsing guided, orthograad uitgevoerd. In de onderkaak werd de 47 alsnog verwijderd en werd een planning gemaakt, waaruit bleek dat de aanwezige osteosynthese-schroeven de plaatsing ter hoogte 44-45 in de weg zaten. De bovenste plaat werd verwijderd waarna ook de implantologische ingreep in de onderkaak kon plaatvinden.

(Afbeelding 7 en 8) Tijdens de plaatsing van de implantaten werd de positie van alle implantaten vastgelegd met een intra-orale scan om door Atlantis de

10

geïndividualiseerde abutments te laten vervaardigen (afbeelding 9). Nadat goedkeuring werd gegeven op het voorgestelde design, konden deze worden vervaardigd. In de tussentijd kon op de digitale Core-file het ontwerp van de restauraties plaatsvinden (afbeelding 10). In deze Core-file zijn de abutments reeds in de kaak gepositioneerd en zijn de outlines gemarkeerd. Zowel gecementeerde als verschroefbare eindoplossingen zijn beide mogelijk.

Planning, positionering van de implantaten, design van abutments en kronen kunnen in dergelijke casussen allemaal digitaal op elkaar worden afgestemd voor een optimaal eindresultaat. CBCT-integratie

11

binnen deze workflow is hierbij uiteraard onmisbaar. Deze behandelmethodiek waarborgt precisie en voorspelbaarheid en is toepasbaar in de algemene implantologische praktijk. Ook wanneer de gefaseerde behandeling in verschillende centra zou worden uitgevoerd, is onderlinge digitale communicatie over de planning goed mogelijk, zodat alle behandelaren hun deelbehandeling hierop kunnen aansluiten. Zowel de kaakchirurg, implantoloog, tandarts en tandtechnieker kunnen het gehele proces digitaal voorbereiden en volgen (afbeelding 11).

De auteur Bas Leempoel, tandarts en praktijkeigenaar van Tandartsenpraktijk Leempoel-Groenewegen en ISCD gecertificeerd CEREC trainer.

CBCT en implantologie

47

IMPLANTOLOGIE

Gebruik van het eigen element als tijdelijke implantaatkroon In dit artikel beschrijft tandarts-implantoloog NVOI Frank Andriessen een behandeling van een gefractureerd element met een hoog esthetisch risico in de esthetische zone.

Een 43-jarige vrouw bezocht onze praktijk met een

zigheid van hoge papillen en de aanwezigheid van

gefractureerde 21 na trauma op haar bovenfront. De

een buccale recessie bij element 21. Mevrouw wenst

patiënt heeft een hoge lachlijn. Ze is gezond, heeft

een duurzame en vaste oplossing voor de 21.

een gave en goed onderhouden dentitie met een goede mondhygiëne. De 21 is mobiel. Op de CBCT is een

Als oplossing werd voorgesteld om een implantaat

diep subcrestale horizontale breuk van de radix van

te plaatsen. Om een zo voorspelbaar mogelijk esthe-

de 21 zichtbaar.

tisch resultaat te bereiken, werd voorgesteld het implantaat direct na extractie te plaatsen (immediate

De diagnose luidt: Subcrestale wortelfractuur. De

placement) en direct te voorzien van een tijdelijke

prognose van dit element is slecht. Het esthetische

kroon.

risico is hoog vanwege de hoge lachlijn, de aanwe-

2

1

48

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1. Hoge lachlijn met hoge papillen.

6. De 21 zal gebruikt worden als tij-

taat om de primaire stabiliteit te

delijke kroon op het implantaat. Het

vergroten.

2. Lage dosis CBCT-scan van element

kroongedeelte wordt tot een “facing”

21 met implantaatplanning. Er is vol-

beslepen zodat deze later met com-

10. Het tijdelijke abutment is op het

doende bot om een implantaat direct

posiet tegen een tijdelijk abutment

implantaat geschroefd.

na extractie te plaatsen, waarbij de

geplakt kan worden.

verwachting is dat er voldoende pri-

11. De eerder geprepareerde “facing”

maire stabiliteit behaald kan worden

7. Een implantaatboor is in het

is met een minimale hoeveelheid

verkregen om het implantaat direct

geboorde gat geplaatst. De labiale

flowable composiet aan het abut-

te voorzien van een tijdelijke kroon.

ruimte tussen de boor en de buc-

ment bevestigd. Het doel is slechts

cale botwand is opgevuld met een

een minimale hechting te verkrijgen

3. Lateraal aanzicht

botsubstituut.

aan het abutment.

4. Extractie van element 21

8. De boor is voorzichtig verwijderd

5. Geëxtraheerde 21: de diepte van

plaatsen.

zonder het botsubstituut te verde breuk ten opzichte van de botkam is goed zichtbaar.

9. Het implantaat is geplaatst. Er is gekozen voor een tapered implan-

Eigen element als implantaatkroon

49

12

13

14

15

16

17

18

19

20

12. Frontaal aanzicht van de gece-

vorm te geven, zodat er zoveel mo-

18. Resultaat na twee weken.

menteerde “facing”.

gelijk ruimte wordt gegeven aan de peri-implantaire weefsels.

19. Eindresultaat van de definitieve

13. Het tijdelijke abutment met de

kroon.

gecementeerde “facing” is voorzich-

15. De tijdelijke kroon wordt vastge-

tig verwijderd. Er is met een mini-

zet met 25 Ncm.

20. Het eindresultaat met de de-

male hoeveelheid flowable composiet gewerkt.

finitieve kroon, vier maanden na 16. De tijdelijke kroon wordt uit

implantaatplaatsing.

occlusie/articulatie gehouden om 14. De tijdelijke kroon wordt af-

overbelasting te voorkomen.

gewerkt door cervicaal composiet toe te voegen en af te werken. De

17. Röntgenfoto om te controleren of

bedoeling is om het gedeelte van de

de tijdelijke kroon goed aansluit en

tijdelijke kroon tussen de “facing” en

nergens stoort bij het omringende

het tijdelijke abutment (de zoge-

bot.

noemde transition zone) “concaaf”

De auteur Frank Andriessen is werkzaam als tandarts-implantoloog bij het Tandheelkundig Centrum

Wilhelminapier

(www.tand-im-

plant.nl) te Rotterdam.

Eigen element als implantaatkroon

51

PARODONTOLOGIE EN RESTAURATIEF

Uitgebreide rehabilitatie van een verwaarloosd gebit Dit case-report betreft de succesvolle behandeling van een patiënt met parodontale en restauratieve uitdagingen, resulterend in jarenlange verwaarlozing van haar mondgezondheid. Het ontbreken van posterieure ondersteuning van de beet beïnvloedde niet alleen haar kauwfunctie, maar had ook aanzienlijke gevolgen voor haar zelfvertrouwen en zelfbeeld. De toewijding van de patiënt aan de behandeling en de implementatie van een stapsgewijze aanpak waren cruciaal voor het behalen van een gunstig resultaat.

De casus betreft een 63-jarige vrouw die zich bij onze

leggen en een plan voor de toekomst te hebben, was

kliniek meldde met klachten over pijn in de boven-

cruciaal om vertrouwen te creëren en haar actief bij

kaak, onvermogen om te kauwen en stress en ver-

de behandeling te betrekken. Ik vervaardigde een

driet over de toestand van haar mond. De angst voor

partiële prothese voor de bovenkaak, extraheerde de

het extraheren van tanden/kiezen en het ontbreken

elementen met een ongunstige prognose (14, 16, 18,

van een plan/perspectief om de geëxtraheerde ele-

23, 24, 26, 27 en 36) en behandelde de rest van het

menten met vaste oplossingen te herstellen, weer-

gebit met een initiële parodontale behandeling.

hield haar van behandeling en resulteerde in een afwezigheid van tandheelkundige controles gedurende

Na twee maanden (afbeelding 4-7) evalueerden we

7-8 jaar. Bij de intake had ze een duidelijke wens:

het resultaat van de behandeling. De mondhygië-

weer goed kunnen kauwen zonder een uitneembare

ne was uitstekend en we slaagden erin een gezond

prothese. Ik constateerde een lokale vergevorderde,

gereduceerd parodontium te creëren. We bespraken

snel progressieve parodontitis (stadium IV, graad C),

opnieuw verschillende prothetische opties met de

cariës pro funda bij de 14, 23, 24 en 36, en een en-

patiënt, zoals uitneembare oplossingen, uitneembare

do-paro-probleem bij de 16 en 18 (afbeelding 1, 2 en

oplossingen op implantaten en vaste oplossingen op

3). Ze had geen medische aandoeningen of allergieën

implantaten, maar haar voorkeur ging toch uit naar

en gebruikte geen medicatie. De prognose voor de 14,

vaste oplossingen. Voor diagnostiek maakten we een

16, 18, 23, 24, 26, 27 en 36 was infaust, waardoor ex-

cone beam CT-scan (CBCT) en planden we de plaat-

tractie noodzakelijk was.

sing van twee implantaten in het 1ste kwadrant (ter plaatse van de 14 en 16) met sinuselevatie, drie im-

We legden aan de patiënt uit dat de eerste stap is

plantaten in het 2de kwadrant (ter plaatse van de 23,

om een gezonde toestand in de mond te creëren en

24/25 en 26) met sinuselevatie, één implantaat op de

dat ze gedurende geruime tijd (ruim een jaar) een

positie van de 36 en twee implantaten op de positie

uitneembare prothese zal hebben voordat ze haar

van de 45 en 46 met botopbouw. De meest uitdagen-

functie weer kan herstellen met vaste oplossingen.

de locatie was het 2de kwadrant. Zoals te zien is op

Het nemen van de tijd om de huidige situatie uit te

de klinische foto’s (afbeelding 4 en 5), ontbreekt er

52

2

1

3

4

5

6

7

8

9

vanwege chronische ontsteking op de locaties van de

houdt vanwege de titaniumstrip. Het kan ook de gin-

23-25 een aanzienlijke hoeveelheid hard weefsel in

givale cellen langer uitsluiten van het bottransplan-

hoogte en breedte, wat naast het uitdagend maken

taat, omdat het niet resorbeert, waardoor er meer tijd

van de plaatsing van de implantaten, ook esthetische

is voor het bottransplantaat om te matureren. Als

en hygiënische problemen kan veroorzaken (te lange

bottransplantaat gebruikte ik een combinatie van

klinische kronen).

xenogene en allogene graftmaterialen. Een uitstekende loslating van het periost en een goede sluiting

Voor de 1ste en 4de kwadranten plaatste ik de im-

van de flap zijn uiterst belangrijk voor het succes van

plantaten in combinatie met een gelijktijdige si-

de botopbouw (afbeelding 11 en 12).

nuslift en horizontale botopbouw respectievelijk.

Als biomateriaal werd xenograft en een natuurlijk

De genezing verliep probleemloos en we kunnen op

collageenmembraan gebruikt. Op de locatie van de

de klinische foto de toename in hoogte en breed-

36 waren de botomstandigheden voldoende voor

te van het bot waarderen (afbeelding 13 en 14). Zes

het plaatsen van een implantaat zonder botopbouw.

maanden later gingen we verder met de abutment

Voor het 2de kwadrant koos ik voor een tweefasige

chirurgie van de implantaten in het 1ste en 4de kwa-

aanpak. Eerst voerde ik een horizontale en verticale

drant en de plaatsing van de implantaten in het 2de

bot­opbouw uit in combinatie met een laterale (open)

kwadrant. Drie maanden later gingen we verder met

sinuselevatie (afbeelding 8), met gebruik van een

de prothetische rehabilitatie van de implantaten. We

niet-resorbeerbaar d-PTFE membraan met titani-

kunnen op de klinische foto waarnemen dat de gin-

umversterking (afbeelding 9 en 10). Het voordeel van

givale marge van de 23-24-25 op hetzelfde niveau

dit materiaal is dat het stijver is dan resorbeerbare

is als die van de 22, ondanks het gebrek aan zacht

membranen en de vorm die we eraan geven beter be-

en hard weefsel als gevolg van de chronische ont-

Uitgebreide rehabilitatie van een verwaarloosd gebit

53

Ontwikkel je verder binnen jouw functie als assistent Het vakgebied tandheelkunde is altijd volop in beweging. Ontdek de vele mogelijkheden binnen jouw functie als assistent en ontwikkel je verder op het gebied van preventieve mondzorg of verbreed je takenpakket als tandartsassistent. Wij helpen je graag.

Kies wat bij jou past en creëer zo jouw eigen droombaan!

A

Opleiding Tandartsassistent

Opleiding Preventieassistent B

Praktische opleidingen die je meteen kunt toepassen in de praktijk Gebruik van persoonlijke digitale leeromgeving met ondersteunende theorie, opdrachten en oefentoetsen Begeleid door onze ervaren docenten

Opleiding Paro-preventieassistent C

Nieuwsgie rig naar o ns complete aanbod v oor de assiste nt?

Landelijk aanbod van onze opleidingslocaties

11

10

13

12

15

15

14

steking (afbeelding 15). In het 1ste en 2de kwadrant

trokken bij de behandeling, heeft ze een uitsteken-

vervaardigden we een implantaatgedragen brug en in

de mondhygiëne en komt ze zonder aarzeling voor

het 3de en 4de kwadrant solitaire kronen (afbeelding

parodontale onderhoudsafspraken. Een stapsgewijze

16). Het is belangrijk om te vermelden dat de patiënt

aanpak is essentieel om uitdagingen aan te pakken

sinds het einde van de initiële parodontale behan-

en een goed langetermijnresultaat te waarborgen.

deling in een parodontale onderhoudsfase is met afspraken om de vier maanden.

Dank aan Bert Wessel (Crownart) voor het tandtechnische werk.

Discussie Deze casus betreft een patiënt met een gebit met parodontale en restauratieve problemen die gedurende

De auteur

meerdere jaren de behandeling heeft geweigerd vanwege een gebrek aan perspectief voor de toekomst (met vaste oplossingen). Het nemen van voldoende

Gerry Karlis, tandarts parodontoloog NVvP

tijd en het hebben van een gedetailleerd plan van A

werkzaam

tot Z is zeer belangrijk om vertrouwen te geven aan

Zwolle (PPZ) en promovendus aan ACTA.

de patiënt en haar angst te overwinnen. Hoewel het

@perio_implant_dentistry

bij

Parodontologie

Praktijk

gebit op het eerste gezicht verwaarloosd lijkt en lange tijd niet is onderhouden, was de patiënt zeer beUitgebreide rehabilitatie van een verwaarloosd gebit

55

Bezoek onze stand op

Dental Expo 2024 Bekijk en probeer onze loepbrillen en led verlichting Speciale beursaanbiedingen Maak kans op een gratis ergo loepbril t.w.v.€ 2.349,- incl. btw Ontmoet ons team

STAN

SU3 D

We've got your back +31 6 15 04 18 25

info@admetec.nl

www.admetec.nl

Zeestraat 18-20, 1941 AP Beverwijk

2024-01_minilu_Anzeige_Dentista_90x134_RZ.pdf 1 30.01.2024 16:45:38 ADM24 Advertentie A6.indd 1

Marketingondersteuning nodig voor jouw tandheelkundige producten of diensten?

Content mak en?

Een produc t workshop ?

Wij regelen het!

Wil je mondzorgprofessionals bereiken met jouw product of dienst, maar mis je de tijd, het personeel, de kennis of de toegang tot de eindgebruiker? Dental Product Promotions biedt je de ondersteuning, de kennis, de middelen én het bereik om dat voor elkaar te krijgen.

We verzorgen je totale marketingcommunicatieactiviteiten, van social media campagnes tot product gerelateerde workshops.

07-02-2024 16:26

minilu's pink fifteen C

Een jaar vol cadeaus voor jou en mij!

M

Win leuke prijzen

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Hands-on curs

Hebben we je interesse gewekt?

Wil je meer weten, of een vrijblijvende offerte aanvragen?

Kijk dan snel op onze website!

us:

Digitale workfl ow uitneembare prothetiek

De gouden standaard voor het de afgelopen jaren veranderd vervaardigen van kroon en brugwerk scannen. En van analoog is niet voor niets, afdrukken naar want er zijn velen intra-oraal voordelen te behalen.

In samenwerki ng op deze vlakken met 3Shape zal dr. P.J.A. van met show op verschillend de cursisten gaan delen Eekeren zijn ervaringen middels een e locaties in speciale roadde avondcursus gaan we kijken Nederland. Tijdens een 2,5 communicer uur durennaar de behandelpla en met je tandtechnic nning. Wat moet fysiek scannen je van een prothese. us? Ook gaan we aan de teken zal staan slag met Kortom een van de digitale avond die geheel het dragen) gebitsprothe kanten van de in het (partiële) (implantaat sen. geEen avond die je niet mag missen als tandarts of tandprothetist!

Data en locatie

s:

Woensdag 27 maart 2024 Hoorn - vanaf Donderdag 11 18 uur april 2024 - Dordrecht - vanaf 18 uur

Kosten: € 75,KRT punten: 2,5 punten

Wil je hier ook bijzijn?

Verzeker jezelf dan snel van een plek en meld aan via de QR-code je

www.aanmelde

r.nl/3shape

www.dentalproductpromotions.nl

Bezoek mijn jubileumwebsite: www.minilu.de/pink15

COLUMN MARIT

Dan neem ik toch een implantaat?!

Marit Verschuuren,

In zijn röntgenstatus zie ik meer-

de tandarts had erop gestaan.

mondhygiënist en trainer van

dere caviteiten, bijna alle approxi-

In deze ongezonde mond kan er

De Cariësvrije Generatie

male vlakken hebben initiële lae-

geen implantaat geplaatst wor-

(cariesvrij.nu).

sies. Ook zie ik vier vlakken waar

den. Hij zou toch zeker niet met

een restauratie in moet. De 16 is

een gat in zijn mond lopen, be-

dusdanig afgebroken dat het ele-

grijpelijk.

ment verloren is. Tegen de tandarts had hij gezegd dat hij dan wel

Eerst laat ik hem vertellen. Te

een implantaat neemt. En als het

beginnen over zijn hulpvraag en

moet, nog meer. Zijn ouders be-

later ook over zijn behandel-

talen toch wel, zei hij.

historie en de reden dat we hier

Hij is 21 jaar, ging altijd met zijn

aanbeland zijn. Hij vertelt me dat

ouders naar de tandarts, maar

hij niet altijd een hekel heeft ge-

was al een paar jaar niet geweest.

had aan de tandarts. Tot hij zes

Vandaag zie ik hem voor het eerst.

jaar oud was had hij een hele

Zijn hoofd staat op onweer. Hij

leuke, die altijd heel snel klaar

kijkt boos, zijn kaak staat strak en

was. Daarna is hij met zijn ouders

- anders dan de meeste patiënten

verhuisd en kreeg hij altijd op

- blijft hij naast de behandelstoel

zijn kop. Hij was nooit de meest

staan. Je kent dit soort types wel,

zorgvuldige poetser, en nooit was

hij zal wel niks willen.

het goed genoeg. Dat is jaren zo doorgegaan en toen hij zelf

Als mens vind ik dit soort mo-

verhuisde om te gaan studeren,

menten echt vreselijk, een mond

heeft hij het zo maar gelaten. Hij

behoorlijk verwaarloosd en ver-

had geen tijd om terug naar de

woest in een paar jaar tijd. Ik

oude praktijk te gaan en zin om

zou hem het liefste door elkaar

een nieuwe praktijk te zoeken om

schudden. ‘Ga toch gewoon poet-

vervolgens weer te horen hoe hij

sen joh, daarmee kun je jezelf een

het niet goed doet.

hoop gedoe besparen. Implantaten zijn geweldige uitkomsten,

Als we samen naar de röntgen-

maar als je zo voor je mond blijft

foto’s kijken, zegt hij het toch

zorgen gaan ook die verloren!’

wel graag anders te willen. Hij is enorm geschrokken van zijn af-

Ik adem eens rustig in en uit, zet

gebroken kies en wil het nooit

mijn eigen waarden opzij en start

meer meemaken. Samen kijken

het gesprek, als professional. Al

we naar de mogelijkheden en

snel blijkt dat deze afspraak op

welke zelfzorg hij denkt dat haal-

verzoek van de tandarts gepland

baar is. Hij ziet er eigenlijk best

is. Hij wilde helemaal niet naar

wel veel. Dat implantaat is best

de mondhygiënist gaan, maar

wel haalbaar.

57

‘Modern Periodontal Plastic Surgery’ Prof. Francesco Cairo - IT

‘CEJ and its significance in the daily practice: From gingival recessions to altered passive eruption’ Dr. Luca Landi - IT

HET BERNINI & REMBRANDT MYSTERIE

Italiaanse & Hollandse Meesters 16 maart 2024 Gooiland Hilversum

‘Hard & soft tissues defects around implants.

How to treat? When to start over?’

Drs. David Palombo - IT

B

‘Recessiebedekking: Kan het ook anders?

Het kan ook anders!’

Drs. Giles de Quincey - NL

‘Het Revitaliseren van Wondgenezing: Een Nader Onderzoek naar Platelet-Rich Fibrin (PRF)’ Drs. Luciano Pitzurra - NL

‘De toevoeging van paro-plastische chirurgie in de restauratieve tandheelkunde’ Dr. Jappe Buijs - NL

ij elke complexe parodontale en esthetische behandeling streeft u naar een zo veel mogelijk voorspelbaar behandelresultaat. Maar soms kunnen onverwachte mysteriën zich aandienen. Hoe herstelt u weefselverlies bij tanden en implantaten met bindweefseltransplantaten, bindweefselvervangers of groeifactoren?

Hoe benadert u non-carieuze cervicale laesies en problemen van passieve eruptie? Wanneer is alleen paro-behandeling voldoende en wanneer is de aanvullende hulp van prothetiek vereist? Drie Italiaanse en drie Hollandse Meesters in de parodontologie en implantologie laten zien hoe zij ieder op inspirerende wijze diverse nachtmerriescenario’s ontrafelen. Kom op 16 maart 2024 naar Gooiland, Hilversum en ontdek de geheimen achter het Bernini & Rembrandt Mysterie! Inschrijven kan eenvoudig op www.nvvp.org

Vernieuwde uitstraling magazine en website Kijk op dentista-magazine.nl voor praktische artikelen, columns, podcasts en nog veel meer!

Scan de QR-code om naar de website te gaan.

DENTAL EXPO

Dental Expo, Nederlands grootste onafhankelijke dentale evenement, belooft dit jaar weer een indrukwekkende editie te worden. Het is dé plek voor mondzorgprofessionals om nieuwe producten te testen, kennis te delen, bestaande relaties te versterken en nieuwe contacten te leggen. Je ontdekt de toekomst van de totale mondzorg op 14, 15 en 16 maart 2024 in RAI Amsterdam. We vroegen Iris Meijlink, Marketing Event Manager, om ons een kijkje te geven in het veelbelovende programma.

Dental Expo 2024 Wat is de opzet van Dental Expo 2024?

Welke innovaties zijn er te zien?

De vakbeurs, met maar liefst 170 exposanten, biedt

spireren van bezoekers. Op de Startup Avenue maak

bezoekers een voorproefje van de laatste trends bin-

je kennis met verschillende startups die zich richten

nen de mondzorg. Bij elke editie wordt aan bezoekers

op efficiëntie en digitalisering in de tandheelkundige

gevraagd wat ze de volgende keer terug willen zien.

sector. Enkele voorbeelden zijn ProductionToGo, een

Dit jaar is het programma gebaseerd op de thema’s:

gespecialiseerde dealer in 3D-printers, en Nina Smi-

geavanceerde tandheelkundige technieken, innova-

le, een uniek wervings- en selectiebureau binnen de

tieve behandelmethoden, mens & sociaal welzijn,

tandheelkunde.

Een belangrijk onderdeel van Dental Expo is het in-

ondernemen en kennisoptimalisatie. Sprekers van onder andere Invisalign, Tepe en Rabobank delen de nieuwste inzichten die de mondzorg gaan transformeren.

Wat is er te doen voor de bezoeker?

Wat mag de bezoeker zeker niet missen?

Een grote aanrader is om het kennistheater van Karma Dentistry en Excent Tandtechniek te bezoeken.

De bedrijven bundelen deze dag hun krachten door hands-on trainingen en interessante lezingen te ge-

Dental Expo is dé ontmoetingsplaats voor tandheel-

ven. Ben je een assistent, ga dan langs het kennist-

kundige experts en zorgverleners. Het evenement

heater van Edin Dental Academy om gratis cursussen

biedt een uitgelezen kans om te netwerken met le-

te volgen. Bovendien worden op het centrale plein

veranciers en collega’s in de branche. Tijdens het

in de hal reünies georganiseerd voor verschillende

evenement presenteren bedrijven uit de hele dentale

jaargangen van tandheelkunde en mondhygiëne, zo-

sector hun nieuwste producten en diensten. Boven-

dat je kunt bijpraten met je jaargenoten.

dien kun je deelnemen aan een uitgebreid kennisprogramma, zodat je volledig op de hoogte bent van de toekomst van de Nederlandse mondzorg. Kortom,

Praktische informatie

er is veel te beleven en te ontdekken!

Data & openingstijden

Wat is er nieuw dit jaar?

14 maart 2024: 13:00 - 20:00 15 maart 2024: 10:00 - 20:00 16 maart 2024: 10:00 - 17:00

Dit jaar zijn er niet twee, maar drie kennistheaters, wat de mogelijkheid biedt om nog meer kennis te de-

Locatie

len en verschillende onderwerpen te belichten. Een

RAI Amsterdam

andere interessante toevoeging aan het programma van dit jaar zijn de presentaties van ACTA promoven-

Tickets

di. Zij nemen de bezoekers mee in hun proefschriften

www.dentalexpo.nl

en delen hun verfrissende visie over de toekomst van

Gebruik kortingscode GR9854

mondgezondheid.

Dental Expo 2024

59

DEELNEMERSLIJST 3BFAB BV / DentaFab 3D Supplier 3Pro Surgical 3Shape A & J INSTRUMENTS Academie Tandartsenpraktijk & Mondfotografie Acteon Group Active Aligners Netherlands B.V. AdaDent admetec | NL AGX Group Aidite (Qinhuangdao) Technology Co., Ltd. Align Technology ALL2MD B.V. ALSICO Amabilia Medical AB Amordent Anders Medical Factoring B.V. ATT advies en training Aurora Innovation BV Back Quality Ergonomics BCO dental bv BINOC VISION Bpr Swiss Brage Bredent Group Buren Dental BV Buro/S Architects CANDULOR AG Carl Martin Cavex Holland bv CB12 Celluwell Medical-Plexr Church & Dwight UK Limited Cident Citodent Imaging B.V. Colgate Palmolive Nederland BV Cookson Drijfhout BV Corus Curaden Benelux BV De Interieurbouwers De Natuurlijke Moeder De Wachtverzachter - Powered by Webova Denlo Europe B.V. Dental Care Professionals Dental Coach Dental Health International Nederland Dental Impex BV Dental Partners Rotterdam B.V. Dental WaterTest Dentalhouse DentallManager DentalRules Dentaurum Benelux Denteam Group B.V. Dentsply Sirona Benelux B.V. DentureAds DHM-Dental B.V. DLT Media DMG Chemisch Pharmazeutische Fabrik GmbH Doctor Tools Srl Dr. Jean Bausch GmbH & Co. KG DrSmile DW Dental B.V. Dyna Dental Engineering BV ADD LABORAL Talent voor Tanden

E-Dental Easyfairs Netherlands EDENTA Edin Dental Academy Elysée Dental EMS Electro Medical Systems SA Enovation Equalitas Excent Tandtechniek Extremater Fits Care Fresh Tandartsen

B124 A146 E101 C170 B147 A162 E116 SU6 F123 SU3 B166 C136 C142 F157 F135 E147 C137 F144 SU5 C152 F151 F139 F130 A124 SU15 C134 B141 D123 E178 E137 D133 C166 E118 C120 B160 D142 D172 F121 F112 F169 B110 SU16 B137 A166 D124 E172 D168 E162 D128 D146 D140 SU9 B146 D178 C156 D116 SU12 F145 C103 B126 B155 F162 D177 A150 A128 B140 Lounge E102 C110 E168 E140 A144 F159 B106 SU13 C102 B170

Grodenta BV Grote Smoelboel / BrushSpace H.A. Brieger Hager & Meisinger GmbH Hager & Werken Haleon Netherlands BV Hu-Friedy Huanghua Promisee Dental Co., Ltd Hypotheek voor de Zorg ICX Implants Implanetic Infomedics Invitalis Benelux Ivoclar iWearPro Johnny Joker K Dental Partner in Specialties Karma Dentistry KinderKronen Komet Dental Kulzer Benelux B.V. Ladento Larix Dental Concepts Lemmens interieurs - zorgafbouw M2 Academy Medentex MedicoCare Medicom GmbH Medicplek Medident Italia medikit MedischOndernemen MELAG Medizintechnik GmbH & Co. KG Metadent BV MIB Medizin, Information & Beratung GmbH Miele Nederland B.V. Mobiel Anesthesieteam AIC Services MODE Implant MondzorgPartners More2C/ForYouMed Myofunctional Research Europe B.V. Nichrominox NinaSmile B.V. NSK Europe GmbH Oase Dental / VST Software BV Optergo Orascoptic Ordoline Ormco OrthoCloud Oud Goud Inkoop Payt Software Philips Sonicare & Philips Zoom!

PolonusDent Praktijkbouwer Prelum Mondzorg Prime Dental Alliance Printerberg ProductionToGo Benelux Products For Wellness PROSUPPLEMENTS Puramed Rabobank REMAR TECHNIK GmbH Rode Kruis Royal Medix B.V. SCHEU-DENTAL GmbH Score BV Secondent praktijkadvies SEIDO Systems Septodont Share Dental B.V. Shining 3D Technology GmbH SHOFU DENTAL GmbH SOdental werving- en selectiebureau SOFIKAR s.r.o.

SRBA Group starMed GmbH & Co. KG Straight Dental Straumann Group Summox Dental B.V. Sunstar Benelux B.V. Tandarts.nl TePe Benelux BV TSE uberVo dental b.v.

Ultradent Products GmbH Uw Zorg Online Van der Schoot Architecten BV Vertimart Vitadent Mondzorg VOCO GmbH W&H Wesmyle Young Innovations Europe GmbH Zeiss - Ergra Engelen ZOLL International Holding B.V. Zorgscherm

B125 SU2 C167 F109 F124 C150 B126 A110 SU7 E121 B165 F166 D127 C140 A162 A112 B126 B100 SU10 E149 B102 E123 F140 A123 E156 A167 F171 F154 C145 A106 SU14 E171 E126 D166 F150 D154 B101 D126 C165 F161 E155 D159 SU4 C106 F118 F163 B131 C101 B120 D175 F103 D152 C124 F156 A122 F126 B142 F158 SU1 A168 F149 F101 D155 C125 F119 C119 F124 A158 SU8 A174 C130 F133 D160 F134 D117 F147 E176 E169 A143 E124 C131 B154 D124 D173 F122 B156 E158 F138 C158 B128 E133 B109 A145 F131 E119 F108 D125 F146

C103

B101

C102

C101

16m²

20m²

12m²

E102 E101 9m²

12m²

15m²

X

Karma theater

F102 24m²

F101 12m²

F103

B100

16m²

B102

C106

F106

A106

B105

B106

12m²

F107 32m²

X

16m²

A108

72m²

C110

B109 64m²

20m²

A110 12m²

A109

B110

16m²

16m²

F108

Catering 32m²

32m²

F109

32m²

F112 B114

12m²

C114

A120

F118

D118

F115

16m²

48m²

E118

D117

50m²

50m²

40m²

40m²

E117

50m²

C118 B118

16m²

E116

D116

50m²

60m²

A118

16m²

E119

16m²

24m² 32m²

16m²

F119 12m²

9m²

A122

C120

B120

A121

9m²

25m²

E121 F122

E124

D124

30m²

A124

25m²

25m²

24m²

C124

70m²

50m²

A128

15m²

E123

B124

C125

C126

B126

D125

30m²

D128

30m²

D127

C134

32m²

C136

B137

36m²

20m²

E136

28m²

16m²

16m²

F139

48m²

D140

16m²

20m²

28m²

E140

E137 F138 12m² 12m²

F140 60m²

110m²

A143

B141

B142

C142

D142 48m²

60m²

30m²

A146

28m²

B146

50m²

C150

B147

C152

9m²

9m²

12m²

A150 16m²

36m²

A154

D146

48m²

Dental Expo Lounge

A158 B156

SU4 SU3 SU8 SU7

SU2 SU6

SU1

A162

B160

SU10

SU16 SU15

SU14 SU13

6m²

SU9

D154

B164

F154

E155

F156

20m²

6m²

24m²

20m²

F158 24m²

D160

12m² 44m²

D159 12m²

20m²

E160

F166

12m²

36m²

15m²

C166

B165 20m²

F162

32m²

12m² 104m²

D168 48m²

35m²

E168

24m²

C170

32m²

15m²

F163

D166

C167

20m²

B171

B170

A168

16m²

E169

64m²

D172

F168 F169

35m²

20m²

60m²

D173

E172

E171

20m²

F172

12m² 20m²

Edin Theater

12m²

20m²

B178

20m²

Catering

D178 12m²

35m²

E176

20m²

20m²

12m²

F171 16m²

D175

A175

A176

F161

12m²

B166

12m²

15m² 9m²

E162

20m²

21m²

F159

20m²

C156

F157

20m²

16m²

A166

F151

18m²

E158

D156

C155

C158 B155

E156

24m²

40m² 21m²

A167

Dental Expo Lounge

40m²

SU12 SU11 6m² 6m²

24m²

12m² 12m²

24m²

Startup Avenue 64m²

F149

E151 F152

D155

SU5

6m²

15m²

20m²

64m²

6m²

E149 F150 12m² 12m²

D152

80m²

50m²

12m² 12m²

D150 40m²

B154

20m²

F145

E147 F146

28m²

C154

54m²

20m²

40m²

60m²

A145

F143

Business point

C145

36m²

F144

A144

60m²

24m²

48m²

96m²

F133 9m²

F135 30m²

D137

C140

Entree/ Entrance

F131 24m²

E133 F134

D136

C137

16m²

F126

F130

D133

40m²

28m²

24m²

C131

B140

20m²

32m²

30m²

80m²

F123

F124

E126

60m² 48m²

F121 12m²

16m²

16m²

C130

B131

20m²

D126

30m²

60m²

B128

80m²

100m²

40m²

A174

24m² 12m²

A112

30m²

F105 16m²

16m²

E178

D177 12m²

28m²

24m²

Kennistheater

Bekijk hier de meest actuele plattegrond

PRAKTIJKMANAGEMENT

De manier van communiceren met de patiënt is van grote invloed op de acceptatie van behandelplannen. Bij grotere behandelplannen die een grote financiële investering vragen van de patiënt – wat zeker het geval is bij implantologie – vraagt dit om effectieve communicatie van de behandelaar. De patiënt bepaalt uiteraard zelf, maar zeker ook in samenspraak met jou als behandelaar. Een goede communicatie vanuit de behandelaar draagt sterk bij aan de acceptatie van behandelplannen. Onderstaand stappenplan zorgt voor een heldere aanpak. De aanvullende informatie met tips en valkuilen draagt bij aan de effectiviteit van de communicatie met jouw patiënt.

inclusief tips en valkuilen

Stappenplan voor betere acceptatie behandelplannen Stappenplan de behandelaar om bij het bespreken van behandelAls mondzorgverlener beslis je samen met de pati-

plannen een advies te koppelen aan de wensen en

ënt over welke behandeling het beste past. Samen

behoeften van de patiënt. Het volgende stappenplan

beslissen is onderdeel van de Wet Geneeskundige

zorgt voor duidelijkheid over de aanpak:

Behandelingsovereenkomst (WGBO) en gaat over het gezamenlijke beslissingsproces tussen zorgverlener

• Wensen vastleggen

en patiënt. Het advies is gebaseerd op jouw ideeën

• Diagnose stellen

en geldende richtlijnen. De keuze van de patiënt is

• Oplossingen aandragen

gebaseerd op zijn of haar wensen en behoeften, waar

• Advies geven

de financiële ruimte ook onderdeel van is. Het is aan

• Behandelplan afsluiten

62

Valkuilen opgepakt. Vraag actief naar de wensen van de patiënt Het stappenplan is in hoofdlijnen duidelijk en evi-

en leg deze goed vast in het patiëntendossier.

dent. Bij de praktische invulling komen echter meerdere valkuilen om de hoek kijken. Een effectieve uit-

TIP: Tandarts Rolf van Mierlo adviseert om bij elke

voering van deze stappen is in de praktijk dan ook

halfjaarlijkse controle de volgende vragen te stellen

niet altijd eenvoudig. Redenen hiervoor zijn dat je als

aan de patiënt om goed de wensen van de patiënt te

behandelaar wordt beïnvloed door:

inventariseren:

• De respons van de patiënt;

• Hoe gaat het kauwen? (Deze vraagt gaat in op de

• plus dat je belemmerd kunt worden door eigen beperkende overtuigingen en aannames.

functie van het gebit) • Zijn er nog tanden of kiezen gevoelig geweest?

(Deze vraag gaat over de mondgezondheid.)

Om die reden zijn hieronder bij elke stap de veelvoorkomende valkuilen uitgeschreven, dan wel tips voor

• Bent u nog tevreden over hoe uw tanden eruitzien?

(Deze vraag gaat over de esthetiek.)

een goede uitvoering van de betreffende stap.

TIP: Ashley Latter – trainer van tandartsen in En-

De stappen

geland – adviseert om de volgende vragen te stellen: • Welk cijfer geeft u de huidige situatie van uw gebit op een schaal van 1 t/m 10?

Stap 1 - Wensen vastleggen

• Wat zijn uw wensen?

• Waarom heeft u deze wensen nu? Zijn er specifieke

Regelmatig zijn de wensen van de patiënt niet bekend bij de behandelaar, doordat er niet actief naar wordt gevraagd of doordat de geuite wensen niet worden

Stappenplan betere acceptatie behandelplannen

redenen waarom u dit nu wilt?

• Wat levert het u op als u deze behandeling nu zou doen?

63

ONDER NARCOSE BEHANDELEN IN UW EIGEN PRAKTIJK?

Anesthesia & Intensive Care Services B.V.: AIC is gespecialiseerd in het verzorgen van hoogwaardige medische zorg binnen de anesthesiologie en intensive care geneeskunde.

Met ons VOLWAARDIG MOBIEL ANESTHESIETEAM inclusief apparatuur, monitoring, medicatie, gasvoorziening, disposables en al het nodige personeel kunnen wij op een voor u wenselijke locatie op 4 behandelkamers tegelijk algehele anesthesie toedienen aan uw cliënten, zonder dat u ook maar iets hoeft aan te passen aan de inrichting van uw kliniek.

Tandheelkundige klinieken die behandelingen onder algehele anesthesie willen aanbieden: Als u aan uw cliënten behandelingen onder algehele anesthesie wilt aanbieden zonder dat u dure investeringen hoeft te doen in uw kliniek, dan bent u bij ons aan het juiste adres. Wij kunnen met ons MOBIEL ANESTHESIETEAM in elke kliniek op 4 behandelkamers tegelijk volledig de anesthesie verzorgen zonder dat u daar naar hoeft om te kijken. Wij zijn volledig selfsupporting.

Wij kunnen in elke tandartspraktijk de anesthesie verzorgen.

Uw praktijk hoeft dus niet aan speciale voorwaarden te voldoen!!

Bel voor een gratis en vrijblijvende offerte: Schroom niet om te bellen of te emailen voor een gratis en vrijblijvende offerte. Zonder enige verplichting komen wij graag bij u langs om de situatie in uw kliniek te beoordelen en de wensen en mogelijkheden met elkaar te bespreken.

Weena 1197 3013 AL Rotterdam Tel: + 316 247 257 37 www.aicservices.nl info@aicservices.nl

Stap 2 - Diagnose stellen

Stap 4 - Advies geven

Na de periodieke controle en het inventariseren van

De patiënt wil graag samen met de behandelaar be-

de wensen van de patiënt, kun je een diagnose stel-

slissen en is hierbij – veelal – geholpen met jouw ad-

len. Binnen deze stap is het dan ook belangrijk om

vies. Bij dit advies herhaal je weer de geuite wens van

de patiënt te informeren over de gestelde diagnose.

de patiënt, want daarop is jouw advies gebaseerd.

“In jouw situatie en met jouw wens voor behoud van

VALKUIL: Praten voordat de diagnose is gesteld.

jouw gebit, adviseer ik je te kiezen voor …”

Te vaak worden al mogelijke oplossingen opgeworpen, zonder dat een duidelijke diagnose is gesteld.

TIP: Geef aan wat de meeste patiënten doen.

Bijvoorbeeld de volgende opmerking “We zouden een

Mensen – en dus ook patiënten – zijn kuddedieren

kroon kunnen overwegen”, als de patiënt nog niet

en kiezen graag wat anderen ook kiezen. Jouw advies

geïnformeerd is over de diagnose. Dit leidt tot ondui-

kan worden versterkt met de volgende toevoeging:

delijkheid over de behandelopties. Kortom, stel eerst

“De meeste patiënten kiezen in deze situatie voor …”

de diagnose en draag daar vervolgens behandelopties/oplossingen voor aan.

VALKUIL: Doen van veronderstellingen.

Te vaak worden behandelingen te laag gediagnosti-

Stap 3 - Oplossingen aandragen

ceerd vanuit de veronderstelling: “Dat kan de patiënt niet betalen”. Dit is een beperking die tandart-

De volgende stap is om de mogelijke oplossingen

sen zichzelf maar al te vaak opwerpen. Taak van de

voor te stellen aan de patiënt. Daarbij is het belang-

behandelaar is om de patiënt volledig te informeren

rijk, dat de oplossingen – uiteraard – volgen uit (1.)

over de mondgezondheid én de best mogelijke be-

de wensen van de patiënt en (2.) de gestelde diagno-

handelopties die daaraan bijdragen. Vervolgens is het

se. Verder is het belangrijk daarbij niet te veel op-

aan de patiënt hierin een keuze te maken.

lossingsmogelijkheden voor te stellen, want dit geeft keuzestress.

Stap 5 - Behandelplan afsluiten

TIP: Herhaal de wensen en de diagnose.

‘Samen beslissen’ houdt in dat er een beslissing

Het behandelplan is altijd een oplossing voor de

wordt genomen. De laatste stap is dan ook om het

wensen van de patiënt en/of de gestelde diagnose.

hele gesprek af te sluiten en samen tot een besluit te

Daarom is het goed deze altijd eerst te herhalen al-

komen. Dit vraagt soms wat lef van de behandelaar.

vorens de oplossing te benoemen: “U heeft eerder aangegeven graag uw tanden en kiezen te willen be-

TIP: Stel de juiste afsluitende vraag.

houden. Om dat te realiseren kunt u …”.

“Wat vindt u ervan?”, “Wat wilt u?” of “Zullen we hiervoor de afspraken gaan inplannen?”. Met één van

VALKUIL: Te veel tandheelkundige praat.

deze vragen sluit je het advies af en stopt jouw com-

De patiënt is niet tandheelkundig geschoold en zit

municatie. Het is nu aan de patiënt om te reageren

hier ook niet op te wachten. De aangedragen oplos-

op het gegeven advies en wees zelf daarom stil. Ga op

singen dienen dan ook helder en in patiëntentaal te

dit moment dus vooral niet verder uitweiden over de

worden gecommuniceerd. Dat is waar de patiënt be-

opties of het tarief verantwoorden, want het is nu de

hoefte aan heeft.

beurt aan de patiënt. Je wilt namelijk weten wat hij of zij ervan vindt. Uiteraard kun je de patiënt nog van

VALKUIL: Te veel nadruk op het product.

verdere informatie voorzien waar nodig, maar alleen

Te vaak wordt alleen de ‘kroon’ of het ‘implantaat’

op verzoek van de patiënt.

aangeboden. Uiteraard krijgt de patiënt dan ook een kroon of implantaat, maar de patiënt is veel meer

VALKUIL: Te veel focus op de prijs.

geïnteresseerd in de voordelen/de oplossing die de

Bij het bespreken van de verschillende behandelop-

kroon of het implantaat hem of haar gaat opleveren.

ties wordt te vaak door de tandarts de koppeling ge-

Benoem dan ook vooral de oplossing en niet zozeer

maakt met de prijs (“Het is wel duur”) zonder dat de

het product zelf. Op deze manier stel je de patiënt

behandelopties met bijbehorende voordelen duidelijk

ook beter in staat een goede kosten-baten afweging

worden gecommuniceerd. Het is aan de patiënt een

te maken.

keuze te maken tussen de behandelopties, waarbij

Stappenplan betere acceptatie behandelplannen

65

de prijs in zijn of haar keuze wordt meegewogen. De

De auteur

keuze van de patiënt is gebaseerd op de afweging tussen wat hij of zij krijgt - bijvoorbeeld een stralend

Sjoerd Kuiken is eigenaar van Kuiken Prak-

nieuw gebit en extra zelfvertrouwen - tegenover de

tijkmanagement

prijs.

nagement.nl). Voor objectieve praktijkana-

(www.kuikenpraktijkma-

lyses, intensieve begeleidingstrajecten en VALKUIL: Gebruik van het woord ‘kosten’.

online cursussen voor praktijkhouders en

De betekenis van ‘kosten’ is ‘wat je moet betalen

-managers.

voor iets’. Dit benadrukt alleen het te betalen bedrag.

Bij gebruik van het woord ‘investering’ daarentegen komt de nadruk te liggen op het voordeel dat de pa-

• De entourage is verkeerd.

tiënt ermee behaalt. De betekenis van ‘investering’

Bij grote behandelplannen kan het zijn dat patiën-

is namelijk ‘aanschaf van iets ter verkrijging van een

ten toestemming geven voor een investering van

meeropbrengst’.

duizenden euro’s. De entourage bepaalt mede het vertrouwen van de patiënt en dus de keuze. De en-

Algemene valkuilen

tourage moet overeenstemmen met de omvang van het behandelplan. Dus als uitgebreide behandelopties worden aangeboden, dient het vertrouwen van

Naast bovengenoemde valkuilen kom ik ook regel-

de patiënt te worden versterkt door de goede uit-

matig de volgende algemene valkuilen tegen, die ook

straling van de praktijk en het team.

een grote negatieve invloed hebben op de acceptatie van het behandelplan.

Tot slot

• Geen of slechte voorbereiding van het gesprek.

Het bespreken van het behandelplan wordt vaak

Met het volgen van dit stappenplan speel je beter in

even snel tussen de behandelingen door gedaan

op de wensen van de patiënt en zal de acceptatie van

zonder een goede voorbereiding vooraf. De voor-

jouw behandelplannen toenemen. Echter, de grote

bereiding hoeft niet lang te duren en is erop ge-

uitdaging zit niet zozeer in het volgen van deze stap-

richt dat de tandarts de lijn van zijn of haar verhaal

pen als wel in een effectieve communicatie tijdens

helder heeft.

deze stappen. Jouw manier van communiceren kan een grote positieve invloed hebben op de acceptatie

• Presentatie zonder enthousiasme.

van behandelplannen. Dan wel dat persoonlijke be-

De manier van presenteren heeft invloed op het

lemmeringen en valkuilen een grote negatieve in-

effect van de boodschap. Behandelplannen die

vloed kunnen hebben.

met enthousiasme worden besproken, zullen beter overkomen en meer vertrouwen opwekken bij de patiënt. Met als resultaat dat de patiënt het behandelplan eerder zal accepteren.

• De beste oplossing achterwege laten.

In het aandragen van oplossingen en het adviseren van de patiënt wordt de beste behandelmogelijkheid nogal eens op voorhand weggelaten. Persoonlijke overtuigingen als: ‘dit vindt de patiënt te ingrijpend’, ‘dit kan de patiënt niet betalen’ of ‘dit past niet bij hem’ liggen hier vaak aan ten grondslag. Echter, als je het beste met de patiënt voor hebt, dan ben je verplicht om hem of haar in ieder geval ook de beste oplossing aan te dragen, want anders onthoud je de patiënt van de beste mogelijke zorg.

Stappenplan betere acceptatie behandelplannen

67

DESIGN IN BEELD

Tandartsenpraktijk Zuid Holland

Vraag van de opdrachtgever

Invulling architect

Uitbreiding van een gedateerde

op de begane grond gerealiseerd

De architect heeft voor een inte-

driekamerpraktijk naar vijf be-

met compleet gescheiden routes

graal ontwerp gezorgd. Hierbij is

handelkamers. De opdrachtgever

voor patiënten en personeel. Op

tijdens het ontwerpproces al na-

heeft twee jaar na de realisatie van

de begane grond van totaal 200

gedacht over de integratie van de

de vijf behandelkamers, Buro/S

m2 bevinden zich ook de facili-

techniek, licht, akoestiek en meu-

Architects weer gevraagd om nog

taire ruimtes, zoals de sterilisa-

bels. Daarnaast heeft zij het pro-

twee kamers toe te voegen aan de

tie, voorraad, technische ruimte,

ject vanaf de eerste schets tot en

praktijk. Dat is gerealiseerd met

OPG en toiletgroepen, poetshoek,

met de oplevering begeleidt. In-

een uitbouw aan de voorzijde van

wachtkamer, de receptie en een

clusief het omgevingsvergunning

het gebouw.

kleine pantry. Op de verdieping

traject voor de uitbreiding aan de

(60 m2) zijn de personeelsruim-

voorzijde.

Specifieke wensen en doorlooptijd

gaan naadloos in elkaar over alsof het nooit anders is geweest.

De

zeven

behandelkamers

zijn

te, de kleedkamers en de kantoren gepositioneerd.

De moderne uitstraling van de praktijk komt naar voren in zowel

Ondanks dat de ruimte niet heel

de voorzijde (de uitbouw) als het

De uitgangspunten voor het ont-

groot is voor het aantal behan-

interieur. Daarbij zijn duurzame en

werp waren ruime behandelka-

delkamers, ervaren de gebruikers

onderhoudsarme materialen ge-

mers met daglicht en open- en

en de bezoekers de praktijk als

bruikt.

ruimtelijkheid. Het ontwerp- en

erg licht en ruimtelijk. Dat komt

tekenproces van de architect heb-

door de keuze van de materialen

ben enkele weken in beslag geno-

en het gebruik van licht, maar ook

men. De bouw heeft ongeveer 10

de vormgeving van het interieur,

weken geduurd.

de maatwerk kasten en de routing spelen hierbij een belangrijke rol.

Het bestaande en nieuwe gedeelte

68

Design in beeld • Praktijk: Tandartsenpraktijk Zuid Holland • Bureau: Buro/S Architects

Tandartsenpraktijk Zuid Holland

69

Soms is water niet genoeg TePe®Hydraterende Mondspoeling en Mondgel

Stimuleert speeksel

Extra bescherming tegen cariës dankzij 0,2% fluoride

Frisse milde smaak

Voor de erg gevoelige en droge mond

Nieuw

Complete lijn tegen droge mond

Direct comfort Ideaal voor onderweg

Zonder toegevoegde smaak, zachte formule

Scan de QR-code voor meer informatie over een droge mond en onze nieuwe producten

www.tepe.com

Aan te vullen met TePe Pure™ Tandpasta voor de droge en gevoelige mond

PATHOLOGIE

Orale Botsequesters De mondholte is een complexe en dynamische omgeving die blootstaat aan een veelvoud van uitdagingen, variërend van microbiële kolonisatie tot de mechanische spanningen van kauwen. Hoewel in de basis deze uitdagingen goed kunnen worden weerstaan, zijn er momenten waarop de harmonie wordt verstoord, wat leidt tot pathologische veranderingen. Een dergelijke manifestatie, vaak over het hoofd gezien, maar klinisch significant, is de vorming van botsequesters.

Een botsequester is in essentie een dood stuk bot

necrose kan veroorzaken.

dat om diverse redenen gescheiden is van het leven-

Trauma: Als bijvoorbeeld door een klap een fractuur

de bot. In de mondholte kan de aanwezigheid van

in de kaak ontstaat en deze niet adequaat wordt be-

deze sequesters vaak verwarrend zijn, zowel voor de

handeld, kan er verlies van bloedtoevoer naar een

patiënt als de clinicus. Hoewel ze kunnen worden

deel van het bot optreden. Dit kan leiden tot necrose

aangezien voor onbeduidende fragmenten, vooral

van dat botweefsel. Een extractie is ook een voor-

als ze klein zijn, symboliseren ze een dieperliggend

beeld van een lokaal trauma waarbij fracturen kun-

probleem, vaak gerelateerd aan verminderde bloed-

nen ontstaan.

toevoer, infectie of trauma. De vorming van orale

Verminderde

botsequesters is voornamelijk geassocieerd met een

bestralingstherapie voor hoofd- en halskankers

combinatie van lokale en systemische factoren die de

kunnen bloedvaten beschadigen, wat leidt tot een

vitaliteit van het bot aantasten.

verminderde bloedtoevoer naar het bot. Deze ische-

Bloedtoevoer:

Aandoeningen

zoals

mische aandoening kan resulteren in botnecrose en

Etiologie - Pathogenese

vervolgens in sequestratie.

Vreemd lichaam: De aanwezigheid van een vreemd lichaam, zoals tandheelkundige materialen of bot-

De pathogenese van botsequesters omvat doorgaans

splinters die na een operatie achterblijven, kunnen

een aantasting van het bot, zoals door trauma of

irriterend werken, wat leidt tot gelokaliseerde gebie-

infectie, wat leidt tot necrose (afsterven) van een

den van necrose.

botsegment. De immuunrespons van het lichaam isoleert vervolgens dit dode bot van het omliggende levende weefsel. Na verloop van tijd scheidt het

Systemische factoren

necrotische bot zich af, waardoor een sequester ontstaat. Als het niet wordt uitgestoten of verwijderd,

• Medicatiegerelateerd: Het gebruik van bepaalde

kan dit sequester dienen als een continue bron van

medicijnen, zoals bisfosfonaten die worden ge-

irritatie en infectie, wat leidt tot aanhoudend onge-

bruikt bij de behandeling van osteoporose en ge-

mak en potentiële complicaties.

metastaseerde botziekten, is geassocieerd met osteonecrose van de kaak, wat potentieel kan leiden

Lokale factoren

tot botsequestratie.

• Metabole botziekten: Aandoeningen zoals osteoporose en de ziekte van Paget van het bot kunnen

Infectie: Bacteriële infecties, met name van odonto-

de architectuur en de bloedtoevoer van bot veran-

gene oorsprong, kunnen leiden tot osteomyelitis, een

deren, waardoor het gevoeliger wordt voor necrose

ernstige infectie die zich verspreidt naar het bot en

en sequestratie.

Orale botsequesters

71

HuFriedyGroup is een wereldwijde leider in de productie van tandheelkundige instrumenten, infectiepreventie en werkstromen voor het verwerken van instrumenten.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Olaf Westening (Country Manager the Netherlands & Denmark) Mobiel + 31 (0) 6 54964445 | owestening@hu-friedy.com

@HuFriedyGroupEurope Hu-Friedy Mfg. Co., LLC. • European Headquarters • Lyoner Str. 9 • 60528 Frankfurt am Main, Germany • HuFriedyGroup.eu All company and product names are trademarks of Hu-Friedy Mfg. Co., LLC, its affiliates or related companies, unless otherwise noted. ©2024 Hu-Friedy Mfg. Co., LLC. All rights reserved.

Bezoek ons tijdens de Dental Expo Amsterdam 14 - 16 maart 2024 Stand B126

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

1.6

1.7

1.10

1.11

1.8

1.9

1.12

1.13

1.1, 1.2, 1.3. Foto’s bij intake

1.6, 1.7. Foto’s na één maand

1.10, 1.11. Foto’s na chirurgie

1.4, 1.5. Foto’s na één week

1.8, 1.9. Foto’s voor chirurgie

1.12, 1.13. Foto’s vier jaar later

• Immunosuppressie: Individuen met een verzwakt

blootstelling aan zowel koude als warme temperatu-

immuunsysteem, of dat nu door ziekte of medica-

ren, voornamelijk aan de rechterzijde bij de kiezen en

tie komt, hebben een hoger risico op infecties die

de voortanden in de bovenkaak. Momenteel geeft de

kunnen leiden tot botsequestratie.

patiënt de voorkeur aan eten aan de linkerkant van

• Voedingsdeficiënties: Adequate voeding is essen-

de mond. Deze problemen zijn ongeveer twee maan-

tieel voor het behoud van de botgezondheid. Te-

den geleden begonnen. De patiënt heeft een geschie-

korten aan vitamines en mineralen, met name cal-

denis van roken, met een verbruik van één pakje per

cium en vitamine D, kunnen de vitaliteit van het

dag gedurende ongeveer 13 tot 14 jaar. Verder heeft de

bot aantasten.

patiënt last van slapeloosheid. De patiënt houdt zich aan een gebalanceerd dieet met dagelijkse porties

Hieronder volgen een aantal voorbeelden van situa-

groenten en fruit, en nuttigt zelden tussendoortjes.

ties die we in de praktijk zijn tegengekomen en hoe

Bovendien geeft de patiënt aan weinig stress te erva-

we deze hebben behandeld.

ren in het dagelijks leven.

Casus 1 (Infectie)

Intra-oraal constateren we een botsequester die tussen de 33 en de 34 zit ingeklemd. Uit het intakegesprek en het klinisch beeld komt naar voren dat

Als klacht ervaart de patiënt pijn tijdens bijten en bij Orale botsequesters

het hier waarschijnlijk om afgestorven bot gaat ten 73

2.1

2.2

3.2

3.3

2.3

3.1

3.4

3.5

4.2

5.1

5.2

5.3

4.1

6.1

6.2

6.3

7.1

7.2

2.1, 2.2, 2.3. Casus 2: Vooraf en na

was.

6.3. Na twee weken

chirurgie

5.1, 5.2, 5.3. Casus 5: Approximaal

7.1 Casus 7: In de spiegel is een

3.1-3.5. Casus 3: Vooraf en tijdens

botsequester voor, tijdens en na de

botsequester aan linguale zijde

chirurgie en de botstukken die ver-

chirurgie.

zichtbaar.

wijderd werden.

6.1. Casus 6: direct na chirurgie.

7.2. Het verwijderde stukje bot na

4.1, 4.2. Casus 4: Palatinaal botse-

6.2. Na één week bij het verwijderen

twee weken.

quester dat eenvoudig te verwijderen

van de hechtingen

74

gevolge van een bacteriële infectie. De patiënt maakt

als gevolg van lokale factoren, zoals in de volgende

een acute fase van necrotiserende parodontitis door.

gevallen. In beide gevallen werd het bot necrotisch

In eerste instantie is een antibioticakuur voorge-

als gevolg van intraossale anesthesie met adrenali-

schreven bestaande uit metronidazol gedurende een

ne, wat leidde tot verminderde bloedtoevoer. In het

week, te gebruiken in combinatie met spoelmiddelen

eerste geval kon een kleine botsequester eenvoudig

waaronder chloorhexidine en waterstofperoxide.

uit het verhemelte worden verwijderd. In het tweede

Bij de evaluatie na één week blijken de pijnklach-

geval werd een grotere botsequester verwijderd met

ten van de patiënt te zijn verminderd. De betrok-

een flapoperatie. Ook hier ontstond een grote inter-

ken tanden en kiezen zijn nog wel gevoelig, maar

dentale ruimtes waar de patiënt extra zorg aan moe-

de mate waarin is verbeterd. Er is een kalmerend

ten besteden.

effect waarneembaar in het beeld van het tandvlees. Het is minder rood en oogt rustiger, hoewel er geen verandering is in de afmeting van de

Casus 6 & 7 (Vreemd lichaam)

botsequester. De patiënt zal doorgaan met spoelen voor de duur van een maand om te kijken of

De aanwezigheid van vreemde lichamen, zoals tand-

in die periode het botsequester spontaan loskomt.

heelkundige materialen of botsplinters die na een

Na één maand is er sprake van een lichte verbetering.

operatie achterblijven, kunnen irriterend werken,

Het betrokken gebied is nog steeds gevoelig. Aange-

wat leidt tot gelokaliseerde gebieden van necrose. In

zien het botsequester niet uit zichzelf loskwam, is

beide volgende gevallen werd een botsequester waar-

er gekozen voor chirurgische verwijdering waarbij

genomen tijdens het verwijderen van hechtingen na

het sequester werd losgeboord en het tussen de twee

een flapoperatie in het retromolaire gebied. De aan-

elementen vandaan kon worden gehaald. Er ontstond

wezigheid van de botsequester hier zou het resultaat

daarmee een zeer grote tussen ruimte die met een

kunnen zijn van enkele achtergebleven botresten na

grote rager gereinigd kan worden. Na vier jaar zijn

de osseuze resectieve flap, wat leidde tot het ontstaan

beide elementen nog steeds aanwezig maar de situ-

van de sequester. Het zou echter ook het resultaat

ate vereist regelmatige nazorg bij de mondhygienist.

kunnen zijn van een trauma tijdens de flapoperatie of een lokale microbiologische infectie (in het eerste

Casus 2 & 3 (Trauma)

geval vanwege een kleine perforatie van de linguale flap). In beide gevallen werd chloorhexidine voorgeschreven voor enkele weken en de botsequester kon

In beide casussen ontstonden er botsequesters als

daarna eenvoudig verwijderd worden.

gevolg van iatrogene schade. In casus 2 door het gebruik van een laser en in casus 3 door het gebruik van een elektrotoom. In beide gevallen was er sprake van een diepe approximale restauratie waarbij de laser en het elektrotoom waren gebruikt om inter-

Algemene adviezen voor beheer en behandeling botsequesters

poximaal tandvlees te verwijderen om de randaan-

Er zijn verschillende benaderingen die afhankelijk

sluiting van de vulling zo goed mogelijk te controle-

zijn van de grootte van het sequester, de aanwezig-

ren. Dit resulteerde in beide gevallen in botnecrose.

heid van symptomen en of er sprake is van een bij-

Aanvankelijk werd geprobeerd om lokale antimi-

behorende infectie.

crobiële therapie (chloorhexidine mondspoeling) te gebruiken in de hoop dat de botsequester vanzelf

1. Conservatieve Behandeling

zou oplossen. In beide gevallen gebeurde dit echter

• Observatie: Kleine en asymptomatische botse-

niet. Daarom moesten de botsequesters chirurgisch

questers kunnen in sommige gevallen vanzelf uit-

verwijderd worden. Ook hier ontstonden grote inter-

stoten. In deze gevallen kan afwachten en regel-

dentale ruimtes waar de patiënt extra zorg aan moet

matige controle door een professional voldoende

besteden om ze goed schoon te houden.

zijn.

• Mondhygiëne: Patiënten moeten begeleid worden

Casus 4 & 5 (Verminderde bloedtoevoer)

met hun mondhygiëne om infectie te voorkomen en het genezingsproces te ondersteunen.

• Spoelen: Spoelen met een antimicrobiële mondspoeling (chloorhexidine) kan helpen om de mond

Een verminderde bloedtoevoer kan te wijten zijn aan

schoon te houden en het risico op infectie te ver-

systemische factoren, zoals medicatie, maar ook

minderen.

Orale botsequesters

75

One Ecosystem.

One Connection.

Your Choice.

De EV Implant Family bestaat uit drie implantaatdesigns, waarin de bewezen innovaties van het Astra Tech Implant System EV zijn verwerkt. Alle implantaten hebben de geroemde EV-connectie, welk implantaat u ook kiest, de componenten uit het uitgebreide restauratieve platform zijn uitwisselbaar.

Astra Tech Implant® EV PrimeTaper EV™ Implant OmniTaper EV™ Implant

2. Chirurgische Verwijdering

4.Controles

• Indicaties voor chirurgie: Grotere sequesters, of

Regelmatige controle door de mondzorgverlener is

die welke pijn of andere symptomen veroorzaken,

belangrijk om het genezingsproces te monitoren en

kunnen chirurgische verwijdering vereisen.

tijdig in te grijpen indien nodig.

onder lokale anesthesie. De behandelaar maakt een

Samenvattend vraagt het beheer en de behandeling

kleine incisie om toegang te krijgen tot de seques-

van botsequesters een geïndividualiseerde benade-

ter en verwijdert deze al dan niet met de boor.

ring gebaseerd op de specifieke behoeften en symp-

45 •44Procedure: De procedure wordt meestal uitgevoerd

46

tomen van de patiënt.

3. Antibiotica Bij infectie: Als er tekenen zijn van infectie, zoals roodheid, zwelling, pijn of pusvorming, kunnen an-

De auteur

tie te bestrijden.

Konstantinos (Kostas) Kosmidis, werkt in

47 48 tibiotica vooraf worden voorgeschreven om de infec-

49

Paro Praktijk Utrecht, PPI Hoorn en TandartsJordaan.

Met dank aan Elmira Boloori voor haar bijdrage aan de hierboven getoonde casuïstiek.

50

51

Advertentie

W NIrEurU gische

Chi enten Instrum

Bezoek ons: Stand E119 Geweldige aanbiedingen!

Flip van Dalen fvandalen@younginnovations.com 06-31 919 600 77

COLUMN MARLOES

Poets, poets, poets je tanden Marloes Rust, MondZorgVuldig Mondhygië-

Ik breng hem naar zijn kamer en

De nieuwe tandpasta, Tepe Daily

nisten Dordrecht

leg hem in een badcape op zijn

Baby, pak ik erbij en geef, nadat

Deze column komt tot stand in

aankleedkussen om hem af te

ik een klodder op zijn borstel ge-

samenwerking met TePe Bene-

drogen, in te smeren en aan te

smeerd heb, de vrolijke tube aan

lux B.V.

kleden. Dit gaat vervolgens al-

hem. Hij bekijkt hem goed en be-

lemaal van een leien dakje en we

gint een grom geluid te maken. Er

zijn zo klaar. Nu komt het meest

staat inderdaad een soort beertje

lastige punt van ons ochtendritu-

op. Tegenwoordig worden alle die-

eel: het tandenpoetsen. Voordat ik

rengeluiden nagedaan. Ondertus-

moeder werd, vond ik moeders die

sen poets ik zijn gebitje en zing

Vandaag ga ik samen met ons an-

het lastig vonden om de tandjes

door. “Eerst de linkerkant, dan de

derhalf jaar oude zoontje Job naar

van hun kindjes te poetsen ietwat

rechterkant, dan de bovenkant en

Blijdorp. Oceanium is bij Job favo-

overdrijven. Daar ben ik op te-

de onderkant.” En Job? Die laat het

riet, al komen de giraffen op een

ruggekomen… Het gaat vaak heel

allemaal gewoon toe en we zijn zo

goede tweede plaats. De luiertas

goed, maar deze dag vond Job het

klaar. Op naar de giraffen! Toch

met daarin zijn beker met water,

leuk om weer te gaan staan en

wel handig zo’n tandenpoetsliedje

een boterham met pindakaas en

vooral niet meer te gaan liggen.

én gezellige tandpastatube.

iets lekkers staat al klaar. Nu wij

Dit maakt het gericht poetsen op

nog.

de tanden best lastig.

Ik zet het badje voor Job klaar en

Op mijn mobiel zocht ik naar het

leg mijn spullen voor na het dou-

tandenpoetsliedje van Juf Roos.

chen in de buurt, zodat ik hem

Dit wil vaak wel helpen, zeker

goed in de gaten kan houden als

wanneer ik mee ga zingen. Ik zou

ik klaar ben met douchen. Op

zo mee kunnen doen met Idols.

deze manier lukt het mij om ons

“Poets, poets, poets je tanden,

iets sneller klaar te maken voor de

altijd heel erg goed.” Job kijkt

dag. Ik was mijn haren en poets

mij met een vrolijk gezichtje aan.

mijn tanden. Job spettert er vrolijk

“Poets, poets, poets je tanden,

op los en kijkt gefascineerd naar

weet je hoe dat moet?” Hij draait

het gekleurde lampje van de elek-

zich naar mij om en knuffelt mij op

trische borstel. Ik droog mij af en

een manier waarop alleen Job dat

kleed mij aan en dan is het tijd om

kan. Ik leg hem neer op zijn kussen

Job uit het badje te halen. Ik trek

en zing verder: “Pak je tandenbor-

alvast de stop eruit om hem een

stel, haal wat water uit de kraan.”

beetje voor te bereiden op het uit

Ik pak een nieuwe babyborstel

bad gaan. “Nee, nee, nee”, roept

voor Job. Dit keer met een giraf-

Job. Uit badje gaan is tegenwoor-

fe erop en laat het aan hem zien.

dig wat lastig. Nadat ik hem beloof

Lachend pakt hij de tandenborstel

dat hij morgen weer in bad mag,

aan en bekijkt het plaatje op de

gaat hij eruit. Het leven kan wat

borstel. “Wat tandpasta smeren,

zwaar zijn wanneer je anderhalf

pas op voor je kleren en laat die

jaar oud bent.

borstel maar gaan.”

78

VOOR IEDERE MOND EEN PASSEND MONDSPOELMIDDEL INTENSIVE CARE

MEDIUM CARE

ALCOHOL VRIJ

ALCOHOL VRIJ

0,05% CHX + 0,05% CPC

0,12% CHX + 0,05% CPC

AFTER CARE ALCOHOL VRIJ

0,05% CPC + Zinklactaat + Provitamine B5

U kunt nu ook samples bestellen in onze webshop.

Scan de QR code of ga naar www.dentaid.nl/samples

13 APRIL 2024

REGISTRATIE:

straumann.nl/digital-excellence | straumann.be/digital-excellence

BETREED DE ARENA VAN DE DIGITALISERING IN DE TANDHEELKUNDE EN TANDTECHNIEK.

Adv_185x134_Digital-Excellence.indd 1

Digitalisering is overal, ontdek wat dit voor uw praktijk of laboratorium betekent. Maak kennis met de voordelen zoals verbeterde precisie, efficiëntie, patienttevredenheid, betere communicatie, archivering en opslag.

Op zaterdag 13 april geven wij u inzicht in al onze digitale producten en oplossingen die gerelateerd zijn aan tandheelkundige en tandtechnische workflows en kijken graag met u naar de toekomst.

Zien we u daar? Blijf verbonden met alles wat de digitalisering te bieden heeft.

05-02-2024 10:45

DE VAKBEU RS VO O R D E T O TAL E M O ND ZO R G

REGISTREER JE GRATIS MET CODE GR9854

14, 15 & 16

MAART 2O24 RAI AMSTERDAM Dental Expo Nederland

DentalExpo

Dental Expo

dental_expo_nl