Page 1

à±í ¨ ÇÝã­å»±ë­¿ ·Ý³­Ñ³­ïáõ٠ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ í³ñ­Ï³­ÝÇ­ßÁ

...á­ñáí­Ñ»ï¨ §¹³­ï³­å³ñï­í³Í »Ý¦ ²ñ­ó³­ËÁ ëÇ­ñ»­ÉáõÝ

ÜÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï ·Ý³­Ñ³­ïáõÙ­Ý»­ñÇ ¹»å­ùáõÙ ³Ý­å³Û­Ù³Ý ѳ߭íÇ »Ý ³éÝ­íáõÙ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñ»­ñÇ ÇÙ­å³Ïï ·áñ­Íá­ÝÁ, Ñ»­Õǭݳϭ Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇÝ ³ñ­í³Í ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ÐÇñ­ßÇ ÇÝ­¹»ù­ëÁ (h ÇÝ­ ¹»ùë):

г­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ ¹³ñÓ­Û³É ²ñ­ó³­ËáõÙ ¿ÇÝ. ³ÛÝ­ï»Õ Ýñ³Ýó ëå³­ëáõÙ ¿ÇÝ:

Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 28 ¦

Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 8-9 ¦

Ø»Í »­Õ»éÝ. ó³­íÇ áõ ÏëÏÇ­ÍÇ Ùßï³ñ­ÃáõÝ Ùáñ­Ùáù

§...Âáõñ­ùÇ³Ý ãÇ Ï³­ñáÕ ³å­ñ»É` ³Ûë á×­ñ³­·áñ­ÍáõíÛáõ­ÝÁ ͳͭϻ­Éáí: ê³ Âáõñ­ùdz­ÛÇ ³­ÙáÃÝ ¿: ²Ûë ³­Ùá­Ãáí Âáõñ­ ùÇ³Ý ãÇ Ï³­ñáÕ á°ã­ ºí­ñ³­ÙÇáõÃ­Û³Ý ³Ý­¹³Ù ¹³é­Ý³É, á°ã­ ¿É ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ï»Õ áõ­Ý»­Ý³É: ä³ñ­½³­å»ë ÃáõÛÉ ã»Ý ï³: Ø»Ýù ³Û­ëûñ ³Ûë ѳñ­Ûáõ­ñ³Ù­Û³ÏÝ ³Ý­í³­ÝáõÙ »Ýù Ý»­ñá­ÕáõíÛáõÝ Ëݹñ»­Éáõ ¹³ñ¦: ³­Ý»ñ ²ù­ã³Ù (Ãáõñù å³ïÙ³µ³Ý) Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 24 ¦

ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³ñ­¹»Ý 40 ï³­ñ»­Ï³Ý ¿

¸Çå­ÉáÙ ëﳭݳ­Éáõ ÙÇ³Ï ÙÇ­çá­óÁ ùñïݳ­ç³Ý ³ß­Ë³­ï³ÝùÝ ¿

ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ï»­ñÇ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ³å­ñÇ­ÉÇ 10-ÇÝ ÆÎØ-Ç ÑÇ٭ݳ¹ñ­Ù³Ý 40-³Ù­Û³­ÏÇ ³é­ÃÇí ѳݭ¹Ç­ë³­íáñ ÝÇëï ¿ñ Ññ³­íÇñ­í»É: Æ ¹»å, Æëñ³Û»ÉÇ ²ñ»³É ѳٳÉë³ñ³Ýáõ٠ϳ۳ó³Í ³éó³Ýó ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ û­ÉÇÙ­ ådz­¹³­ÛáõÙ ÆÎØ-Ç áõë³ÝáÕÝ»ñÁ Ýí³­×»É »Ý ³ñ­Í³­Ã» Ù»­¹³É­Ý»ñ: Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 17, 22 ¦

Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 42 ¦

г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­Ýáõí Ûáõ­ÝÇó 97 ï³­ñÇ ³Ýó... ÂíáõÙ ¿` ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ Ñ»ï å»ïù ¿ Ýí³­½»ÇÝ Ïáñë­ïÇ ó³íÝ áõ ÑÇ­ßá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÏëÏÇ­ÍÁ, µ³Ûó ³­ñÇ° áõ ï»°ë, áñ ï»­ÕÇ ¿ áõ­Ý»­Ýáõ٠ѳ­Ï³­ é³­ÏÁ. ³å­ñÇ­ÉÇ 24-ÇÝ áÕç Ñ³Û Åá­Õá­íáõñ­¹Á Ùdz­íáñ­ íáõÙ ¿` ¹³é­Ý³­Éáí Çñ Ç­ñ³­ íáõÝù­Ý»­ñÇ å³­Ñ³Ý­ç³­ï»­ñÁ: г­Ù³ÛÝ Ñ³­ÛáõíÛáõ­ÝÁ ·ÉáõË ¿ Ëá­Ý³ñ­ÑáõÙ ÙÇ­ÉÇá­Ý³­íáñ ³Ý­Ù»Õ ݳ­Ñ³­ï³Ï­Ý»­ñÇ ÑÇ­ ß³­ï³­ÏÇ ³­é³ç` Ñáõ­ë³­Éáí áõ 峭ѳݭ续Éáí ³ñ­¹³ñ ¹³­ïÇ Ç­ñ³­·áñ­ÍáõÙ: г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõíÛáõ­ÝÁ ϳ٠º­Õ»é­ÝÁ Âáõñ­ùdz­ÛÇ Ï³­é³­í³­ñáÕ ßñç³Ý­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ϳ½­ Ù³­Ï»ñå­í³Í ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõíÛáõÝ ¿, á­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ 1892-1923 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ½³Ý·­í³­Í³­ÛÇÝ ï»­Õ³­Ñ³­ ÝáõÃ­Û³Ý ¿ »Ý­Ã³ñÏ­í»É ¨ µÝ³çÝç­í»É ²ñ¨ÙïÛ³Ý Ð³­ Û³ë­ï³­ÝÇ, ÎÇ­ÉÇ­Ïdz­ÛÇ ¨ úë­Ù³Ý­Û³Ý ϳÛë­ñáõÃ­Û³Ý Ý³­Ñ³Ý·­Ý»­ñÇ Ñ³Û µÝ³Ï­ ãáõíÛáõ­ÝÁ: ä³Û­Ù³­Ý³­Ï³­ Ýá­ñ»Ý г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý ½á­Ñ»­ñÇ ÑÇ­ß³­ï³­ ÏÇ ûñ ¿ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ 1915 í-Ç ³å­ñÇ­ÉÇ 24-Á, ù³ÝÇ áñ ³Û¹ ¨ ¹ñ³Ý ѳçáñ¹áÕ ÙÇ ù³ÝÇ ûñ»ñÇ ÁÝóóùáõÙ Îáë­ï³Ý¹­Ýáõ­åáÉ­ëáõÙ Ó»ñ­ µ³­Ï³É­í»­óÇÝ Ùáï 800 ѳ­ Û³½­·Ç Ùï³­íá­ñ³­Ï³Ý­Ý»ñ: ²­é³­çÇÝ ³ß­Ë³ñ­Ñ³­ Ù³ñ­ïÁ »­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ñÇÝ Ñå³­ ï³Ï ѳ­Û»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ Ñ³ß­í»­Ñ³ñ­¹³ñ ï»ë­Ý»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ÁÝ­ Ó»­éáõÙ` Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­Ý»­Éáí ¹»é¨ë 1911 í-ÇÝ ê³­Éá­ÝÇÏ ù³­Õ³­ùáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³Í ·³Õï­ÝÇ Åá­Õá­íÇ á­ñá­ßáõ­ÙÁ: ²ÛÝ Ý³­Ë³­ï»­ëáõÙ ¿ñ, áñ ϳÛë­ñáõÃ­Û³Ý ï³­ñ³Í­ùáõÙ µÝ³Ï­íáÕ Ù³Ñ­Ù»­¹³­Ï³Ý­ Ý»­ñÁ å»ïù ¿ Ãñù³ó­í»Ý, ÇëÏ ùñÇë­ïáÝ­Û³­Ý»­ñÁ` µÝ³çÁÝç­ í»Ý: (²í»ÉÇ Ù³Ýñ³Ù³ëÝ` ï»°ë ¿ç 23-27)


2

¶ÇïËáñÑñ¹Ç Ñ»ñÃ³Ï³Ý ÝÇëïÁ ѳ·»ó³Í ¿ñ µ³½Ù³µÝáõÛà ѳñó»ñáí ²å­ñÇ­ÉÇ 20-ÇÝ Ï³­Û³­ó³í ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç Ñ»ñ­Ã³­ Ï³Ý ÝÇë­ïÁ: ú­ñ³­Ï³ñ­·³­ÛÇÝ Ñ³ñ­ó»­ñÁ 9-Ý­¿ÇÝ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç á­ñáß­ ٳٵ` ÑÇÝ· ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ßÝáñÑ­í»óÇÝ åñá­ý»­ëá­ñÇ, ï³­ëÇÝ` ¹á­ó»Ý­ïÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ïá­ãáõÙ­Ý»ñ: ÜÇë­ïÇ ëϽµáõÙ ½»­ÏáõÛ­óáí ѳݭ ¹»ë »­Ï³í ÂÛáõñ­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹á­ó»Ýï Èáõ­ëÇ­Ý» ê³­ ѳϭ۳­ÝÁ, áí Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó í»ñ­ ç»ñë Âáõñ­ùdz­ÛÇ ï³­ñ³Í­ùáõ٠ϳ­ ï³­ñ³Í ѳ­Û³­·Ç­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõÙ­ ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÁ: ¸ñ³Ýù í»­ñ³­µ»­ñáõÙ »Ý ѳ٭߻ݭ óÇ­Ý»­ñÇÝ, Ýñ³Ýó µ³ñ­µ³­éÇÝ ¨ Åá­ Õáíñ­¹³·­ñáõí۳­ÝÁ: ²ñ¹ÛáõÝ­ùáõÙ ïå³·ñ­í»É ¿ §Ð³Ù­ß»­ÝÇ Ù³Ý­ñ³­ ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»ñ¦ ³ß­Ë³­ïáõíÛáõ­ÝÁ: Èáõ­ëÇ­Ý» 곭ѳϭ۳­ÝÇ Ñ³­í³­ ù³·­ñ³Í ³½­·³·­ñ³­Ï³Ý ¨ ³ÛÉ µÝáõÛ­ÃÇ ÝÛáõ­Ã»­ñÁ ÏÑñ³­ï³­ñ³Ï­ í»Ý ݳ¨ ³ÛÉ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ ï»ë­ùáí: ú­ñ³­Ï³ñ­·³­ÛÇÝ Ñ³ñ­ó»­ñÇó ¿ñ åñá­ý »­ë á­ñ ³­¹ ³­ë ³­Ë á­ë ³­Ï ³Ý ³Ýӭݳ­Ï³½­ÙÇ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý µ»éÝ­í³­ÍáõÃ­Û³Ý Ñ³ß­í³ñ­ÏÇ Ýáñ­ Ù»­ñÇ ÷á­÷á­ËáõíÛáõ­ÝÁ, áñÝ ³ñ­íáõÙ ¿ ÏñÃ³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÇ ûå­ïÇ­ Ù³­É³ó­Ù³Ý Ýå³­ï³­Ïáí: ²Ù­µÇá­ Ýáõ٠ѳë­ïÇ­ùÇ ÙÇ­çÇÝ Í³Ý­ñ³­µ»éÝÁ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÁ å»ïù ¿ ÉÇ­ÝÇ 700 ų­ÙÇó áã 峭ϳë, ÷áË­í»É »Ý

ݳ¨ ·áñͭݳ­Ï³Ý å³­ñ³å­ÙáõÝù­ Ý»­ñÇ ËÙµ»­ñáõÙ Áݹ·ñÏ­í³Í áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ãí³­ù³­Ý³­ÏÁ, ³­é³Ýó »½­ñ³­÷³­ÏÇ㠷ݳ­Ñ³ï­Ù³Ý ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÁÝ­¹áõÝ­Ù³Ý Ñ³­ Ù³ñ ïñíáÕ Å³­Ù³­ù³­Ý³­ÏÁ, µ³­Ï³­ ɳí­ñdz­ïÇ ³­í³ñ­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÇ, Ù³­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý û­½»­ñÇ ¨ ³ë­åÇ­ñ³Ýï­Ý»­ñÇ Õ»­Ï³­ í³ñ­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ݳ­Ë³­ï»ë­í³Í ų­Ù³­ù³­Ý³Ï­Ý»­ñÁ: ij­Ù»ñ »Ý ݳ­Ë³­ï»ë­í»É ³Ù­÷á­÷Çã ùÝÝáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ËáñÑñ¹³ïíáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ ñÇ á­ñ³­Ï³­íáñ­Ù³Ý µ³ñÓ­ñ³ó­Ù³Ý å³­ï³ë­Ë³­Ý³­ïá­õÇ Ñ³­Ù³ñ: ÆÝã­ å»ë Ýß»ó ºäÐ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ ·Íáí åñá­ é»Ï­ïáñ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­ Û³­ÝÁ, ³Ûë ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ýå³­ï³ÏÝ ¿ ³­í»­ÉÇ ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ¹³ñÓ­Ý»É áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ: Àëï ݳ˭ݳ­Ï³Ý ѳ߭í³ñÏ­Ý»­ñÇ` ¹ñ³Ýù ÃáõÛÉ Ïï³Ý 2012 í-Ç ë»å­ ï»Ù­µ»­ñÇÝ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­

ë³­Ï³Ý ³Ýӭݳ­Ï³½­ÙÇ ³ß­Ë³­ï³­ í³ñ­ÓÁ µ³ñÓ­ñ³ó­Ý»É ßáõñç 12%-áí: ºäÐ 16 ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ Ï³­Ýá­Ý³¹­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ݳ­Ë³­ å»ë Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»É ¿ÇÝ ·Çï­ ËáñÑñ­¹Ç Æ­ñ³­í³­Ï³Ý ³Ï­ï»­ ñÇ Ý³­Ë³·­Í»­ñÇ Ùß³Ï­Ù³Ý ¨ ÷áñ­Ó³ùÝ­ÝáõÃ­Û³Ý Ùßï³­Ï³Ý Ñ³Ýӭݳ­Åá­Õá­íÇ ùÝݳñÏ­Ù³­ ÝÁ: ¸ñ³Ý­óÇó 12-Á ѳëï³ïí»ó ·ÇïËáñÑñ¹Ç ÏáÕÙÇó, ÇëÏ Ùݳó³Í ϳÝáݳ¹ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ÏùÝݳñÏí»Ý ѳçáñ¹ ÝÇëï»ñáõÙ: гë­ï³ï­í»­óÇÝ Ý³¨ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç Æ­ñ³­í³­Ï³Ý ³Ï­ï»­ñÇ Ý³­Ë³·­Í»­ ñÇ Ùß³Ï­Ù³Ý ¨ ÷áñ­Ó³ùÝ­Ýáõí۳Ý, à­ñ³­ÏÇ ³­å³­Ñáí­Ù³Ý ¨ Øñóáõ­Ã³­ ÛÇÝ Ùßï³­Ï³Ý Ñ³Ýӭݳ­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³­Ï³ñ­·»­ñÁ: ¶Çï­Ëáñ­Ñáõñ­ ¹Á ѳë­ï³­ï»ó ݳ¨ Ñ»­é³­Ï³ Ù³­ ·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛÇ ÁÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý Ï³ñ­·Á: ²ÛÝ Ý»­ñ³­é»É ¿ ³é­Ï³ Ù³­ ·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛÇ ÁÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý Ï³ñ­·áõÙ ³ñ­í³Í ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ: л­é³­Ï³ áõ­ëáõó­Ù³Ùµ ÁÝ­ ¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý ÷³ë­ï³Ãխû­ñÇ

ÁÝ­¹áõ­Ýáõ­ÙÁ ݳ­Ë³­ï»ë­íáõÙ ¿ ϳ­ï³­ñ»É Ñáõ­ÝÇ­ëÇ 11-Çó ÙÇÝ㨠Ñáõ­ÉÇ­ëÇ 20-Á, ÇÝã­å»ë ݳ¨ û­·áë­ïá­ëÇ 20-Çó ÙÇÝ㨠ÑáÏ­ï»Ù­ µ»­ñÇ 10-Á: ÀÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõíÛáõ­ÝÁ ï»­ÕÇ Ïáõ­Ý»­Ý³ ÑáÏ­ï»Ù­µ»­ñÇ 15Çó 25-Ý­ ÁÝ­Ï³Í Å³­Ù³­Ý³­Ï³­ ѳï­í³­ÍáõÙ: êá­óÇá­É᭷dz­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÁ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ѳë­ï³ï­Ù³ÝÝ ¿ñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»É ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ï³½­ ÙáõÙ ØÇ·­ñ³­óÇáÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ï»Ýï­ñáÝ ëï»Õ­Í»­ Éáõ ³­é³­ç³ñ­ÏÁ: §TEMPUS¦-Ç Íñ³·­ñáí ·áñ­ÍáÕ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ½µ³Õ­ í»­Éáõ ¿ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ÙÇ·­ñ³­ óÇáÝ ÑÇ٭ݳËÝ­¹Çñ­Ý»­ñáí, ¹ñ³Ýó áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõí۳ٵ, ËáñÑÁñ­ ¹³ï­íáõÃ­Û³Ý ïñ³­Ù³¹ñ­Ù³Ùµ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ó»­Éáõ ¿ ÐÐ ­ÙÇ·­ñ³­óÇáÝ í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý Ñ»ï: ¶Çï­Ëáñ­Ñáõñ­¹Á Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ëï»ÕÍ­ Ù³­ÝÁ ¹ñ³­Ï³Ý ³ñ­Ó³­·³Ý­ù»ó: ¸»é¨ë 2012 í-Ç Ù³ñ­ïÇ 5-ÇÝ Ï³­Û³­ó³Í ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ïÇ ÁÝ­ óó­ùáõÙ á­ñáß­í»É ¿ñ ú­ï³­ñ»ñÏñ­Û³

ù³­Õ³­ù³­óÇ­Ý»­ñÇ Ý³­Ë³­å³ï­ñ³ë­ ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ í»­ñ³­Ï³½­ Ù³­íá­ñ»É ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ïñó­ Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ: ²å­ñÇ­ÉÇ 20-ÇÝ ¿É ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ѳë­ï³ï­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­ ϳ­Û³ó­í»ó Ï»Ýï­ñá­ÝÇ Ï³­Ýá­Ý³¹­ ñáõíÛáõ­ÝÁ, ÇÝ­ãÁ ѳ­í³­ÝáõÃ­Û³Ý ³ñ­Å³­Ý³­ó³í: Èëí»­óÇÝ Ý³¨ ÙÇ ß³ñù Áݭó­ óÇÏ Ñ³ñ­ó»ñ: öá­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»ñ ϳ­ï³ñ­í»­óÇÝ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­ÕáõÙ­Ý»­ñÇ Ï³ñ­·áõÙ, ÇÝ­ãÁ ºäÐ ·Ç­ï³ß­Ë³­ ïáÕ­Ý»­ñÇÝ ³­í»­ÉÇ »ñ­Ï³ñ ų٭ϻ­ ïáí, ù³Ý Ýßí³Í ¿ ³ß­Ë³­ï³Ý­ù³­ ÛÇÝ å³Û­Ù³­Ý³·­ñáõÙ, ³ñ­ï»ñÏ­ñáõÙ ·ïÝí»­Éáõ (·áñÍáõÕí»Éáõ) Ñݳ­ñ³­ íá­ñáõíÛáõÝ ÏÁÝ­Ó»­éÇ: à­ñáß­í»ó ݳ¨ س­Ã»­Ù³­ïÇ­ ϳ­ÛÇ ¨ Ù»­Ë³­Ýǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ ýáõÝÏ­ódz­Ý»­ñÇ ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ í»­ñ³Ý­í³­Ý»É س­Ã»­ Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ³­Ý³­ÉÇ­½Ç ¨ ýáõÝÏ­ ódz­Ý»­ñÇ ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇáÝ` ³ÛÝ­ï»Õ ï»­Õ³­÷á­Ë»­Éáí ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïáõÙ ¹³­ë³­í³Ý¹­íáÕ Ù³­Ã³­ ݳ­ÉÇ­½Ç ¹³­ë³­Å³­Ù»­ñÁ: س­Ã»­ Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ³­Ý³­ÉÇ­½Ç ³Ù­µÇáÝÝ ¿É í»­ñ³Ý­í³Ý­í»ó Àݹ­Ñ³­Ýáõñ Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ³Ù­µÇáÝ, áñ­ï»Õ ÏÙÝ³Ý ÙdzÛÝ ºäÐ ³ÛÉ ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñáõÙ ¹³­ë³­í³Ý¹­íáÕ Ù³­ û­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ¹³­ë³­Å³­Ù»­ñÁ: ¶Çï­Ëáñ­Ñáõñ­¹Á ѳ­í³­Ýáõí ÛáõÝ ïí»ó ݳ¨ ÙÇ ß³ñù ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñÇ` µ³­Ï³­É³í­ñdz­ïÇ Ïñó­ Ï³Ý Íñ³·­ñáõÙ ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»ñ ϳ­ï³­ñ»­Éáõ ³­é³­ç³ñ­Ïáõí۳­ÝÁ, á­ñÇ Ñ³­Ù³­Ó³ÛÝ` ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç á­ñá߭ٳٵ ³­í³ñ­ï³­ Ï³Ý Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ »Ý å³ßï­å³­Ý»É ³­í³ñ­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù ϳ٠¹ñ³ ÷á­Ë³­ñ»Ý ѳÝÓ­Ý»É å»­ï³­Ï³Ý ùÝÝáõíÛáõÝ: Üß»Ýù, áñ ݳ˭ÏÇ­ÝáõÙ ³­í³ñ­ï³­ Ï³Ý (¹Çå­Éá­Ù³­ÛÇÝ) ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ µá­Éá­ñÇ Ñ³­Ù³ñ å³ñ­ï³­¹Çñ ¿ñ:


3

| www.ysu.am

²Û­ëáõ­Ñ»ï ºäÐ-Ý­áõ­ÝÇ Ðáõ­ÝÇ­ëÇÝ ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ïñó­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ Ïѳۭﳭñ³ñ­íÇ Ýáñ ÙñóáõÛà ϻÝï­ñá­Ý³ó­í³Í: г߭íÇ ³é­Ý»­ Éáí »­Ï³Í áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­Û»­ñ»­ÝÇ Ç­Ù³­óáõÃ­Û³Ý Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÁ` ï³ñ­µ»ñ Íñ³·­ñ»­ñáí »Ýù Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ÝáõÙ áõ­ ëáõ­óáõ­ÙÁ: гÝÓ­ÝáõÙ »Ý ùÝÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ ¨ ¹³é­ÝáõÙ Ç­ñ»Ýó ݳ­ËÁÝï­ñ³Í ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ: Ø»½ Ùáï ÁÝ­ ¹áõ­Ý»­ÉáõíÛáõÝÝ ¿É ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ ¿ ѳñ­ó³½­ñáõÛ­óáí:

γÙá ²Ã³Û³ÝÁ

ºäÐ û­ï³­ñ»ñÏñ­Û³ ù³­Õ³­ ù³­óÇ­Ý»­ñÇ Ý³­Ë³­å³ï­ñ³ë­ ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ í»­ñ³­ ϳ½­Ù³­íáñ­í»É ¿ ¨ ¹³ñ­Ó»É ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ïñó­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ: à­ñá­ßáõ­ÙÁ ϳ­Û³ó­ í»É ¿ñ ¹»é¨ë ­Ù³ñ­ïÇ 5-ÇÝ, ÇëÏ ³å­ñÇ­ÉÇ 20-ÇÝ Ï³­Û³­ó³Í ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ïáõ٠ѳë­ï³ï­í»ó Ï»Ýï­ñá­ÝÇ Ï³­Ý᭠ݳ¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ: §ºñ¨³­ÝÇ Ñ³­ ٳɭ볭ñ³Ý¦ ûñ­ÃÇ ÃÕó­ÏÇó Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³­ÝÁ ½ñáõ­ó»É ¿ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ Ð³Ý­ ñ³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã γ­Ùá ²­Ã³­ Û³­ÝÇ Ñ»ï: - ä³­ñá°Ý­ ²­Ã³­Û³Ý, ÇÝ­ãá±õ­ á­ñáß­í»ó ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ í»­ñ³­ Í»É ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ïñó­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ: - ´³ÝÝ ³ÛÝ ¿, áñ Ï³Ý µ³­ ϳ­É³í­ñdz­ïÇ, Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛÇ Ñëï³Ï Íñ³·­ñ»ñ: ÎñÃáõÃ­Û³Ý Ù³­ ëÇÝ áã ÙÇ û­ñ»Ý­ùáõ٠ݳ­Ë³­å³ï­ ñ³ë­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõ­óáõÙÝ ³­é³Ý­ÓÇÝ ýÇùë­í³Í ã¿: ²Û­ëÇÝùÝ` Ñ»ï¨áõÙ ¿, áñ ³ÛÝ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ÑÇÙ­ùÁ, á­ñÇ íñ³ Ñ»ï­ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ·áñ­Í»É ¿ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ, ˳­Ëáõï ¿ñ: ü³­ÏáõÉ­ ï»­ïÁ Ñëï³Ï ϳ­Ýá­Ý³¹­ñáõíÛáõÝ ¿É ãÇ áõ­Ý»­ó»É: ºë ï»Õ­Û³Ï »Ù, áñ ï³ñ­µ»ñ »ñÏñ­Ý»­ñÇ ³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­ Ý»­ñÁ 1991 í-Çó í»­ñ³­Ï³½­Ù³­íá­ñ»É »Ý Ç­ñ»Ýó ݳ­Ë³­å³ï­ñ³ë­ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÁ: ²Ûë ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ Ù»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ Çñ ·áñ­Í³­éáõÛíݻ­ñÁ Ñëï³Ï Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ñ»É ¿, å³ñ­½³­ å»ë ÑÇ­Ù³ Ï·áñ­ÍÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ï»ë­ ùáí: - γ­éáõó­í³Í­ù³­ÛÇÝ Ç±Ýã ë­ïá­ ñ³­µ³­Å³­ÝáõÙ­Ý»ñ ¿ áõ­Ý»­Ý³­ Éáõ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ, ÷áË­í»­Éá±õ­ »Ý ³ñ¹­Ûáù ·áñ­Í³­éáõÛíݻ­ñÁ: - ²ÛÅÙ Ï·áñ­Í»Ý гݭñ³Ïñ­Ã³­

Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ³Ù­µÇá­ÝÁ, á­ñÁ ݳ˭ÏÇ­ÝáõÙ ¿É ϳñ, ¨ ê÷Ûáõé­ùÇ Ñ»ï ï³ñ­íáÕ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ µ³­ ÅÇ­ÝÁ: ì»ñ­çÇÝ 5 ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ ùáõÙ, µ³­óÇ û­ï³­ñ»ñÏ­ñ³­óÇ­Ý»­ñÇÝ ï»­Õ³­Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý óÇÏ­ÉÇÝ Ý³­ ˳­å³ï­ñ³ë­ï»­Éáõó, á­ñÁ Ù»ñ ÑÇÙ­ ݳ­Ï³Ý ·áñÍÝ ¿ñ, ÷áñ­ÓáõÙ ¿ÇÝù ݳ¨ ê÷Ûáõé­ùÇ Ñ³Ý­ñ³Ïñ­Ã³­Ï³Ý û­ç³Ë­Ý»­ñÇ Ñ»ï ϳå­í³Í ÇÝã-áñ ù³Û­É»ñ ³­Ý»É: ¸ñ³Ý­óÇó Ù»­ÏÁ ѳ­ Ù³­Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý »­éûñ­Û³ ·Ç­ï³­Åá­ÕáíÝ ¿ñ` ÝíÇñ­í³Í µÝ³­ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ áõ­ëáõó­ Ù³­ÝÁ, Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­å»ë г­Û³ë­ ï³­ÝáõÙ ¨ ê÷Ûáõé­ùÇ Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý ÏñÃû­ç³Ë­Ý»­ñáõÙ ³Û¹ ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ¹³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý ÑÇ٭ݳËÝ­¹Çñ­Ý»­ ñÇÝ: ²Û­ëÇÝùÝ` Ù»Ýù á­ñá­ß³­ÏÇ ÑÇÙ­ ù»ñ áõ­Ý»ÇÝù, áñ­å»ë­½Ç ëï»Õ­Í»ÇÝù í»­ñáÝß­Û³É µ³­ÅÇ­ÝÁ: ²Û¹ ³­Ù»­ÝÇ Ýϳï­Ù³Ùµ í»ñ­çÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ Ñ»­ ï³ùñù­ñáõíÛáõÝ ¿ñ óáõ­ó³­µ»­ñáõ٠ݳ¨ ê÷Ûáõé­ùÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõíÛáõ­ÝÁ: ²Ûë ï³­ñÇ ¿É ݳ­Ë³­ï»­ëáõÙ »Ýù ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É ³­Ù³­é³­ÛÇÝ ¹åñáó­Ý»ñ 5 áõÕ­Õáõí۳ٵ` ѳۭϳ­ Ï³Ý ÏñÃû­ç³Ë­Ý»­ñÇ áõ­ëáõ­óÇã­Ý»­ñÇ, ïÝû­ñ»Ý­Ý»­ñÇ í»­ñ³­å³ï­ñ³ë­ïáõÙ, ³ñ¨Ùﳭѳ­Û»­ñ»­ÝÇ ³­ñ³­·³ó­í³Í ¨ ѳۭϳ­Ï³Ý Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇÝ ÝíÇñ­í³Í ¹³­ëÁݭóó­Ý»ñ, ù³­Õ³­ù³­·»ï­Ý»­ñÇ ³­Ù³­é³­ÛÇÝ ¹åñáó: γ½­Ù³­Ï»ñ­ åÇ­ãÁ ݳ­Ë³­ñ³­ñáõíÛáõÝÝ ¿, µ³Ûó ѳٳϳñ·áõ­ÙÁ ϳ­ï³­ñ»­Éáõ ¿ Ù»ñ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ: Î÷áñÓ»Ýù ³Û¹ ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñáõÙ Ý»ñ·­ñ³­í»É ݳ¨ Ù»ñ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ: - ÆÝã­å»±ë­ »Ý û­ï³­ñ»ñÏñ­Û³ ù³­Õ³­ù³­óÇ­Ý»ñÝ ÁÝ­¹áõÝ­í»­ Éáõ Ï»Ýï­ñáÝ, ³­å³ ºäÐ áñ¨¿ ý³­ÏáõÉ­ï»ï: - ÐЭ-áõÙ ³­í³ñ­ï³Í ¹Ç­Ùáñ¹­Ý»­ñÁ, áí­ù»ñ µáõÑ »Ý ÁÝ­¹áõÝ­íáõÙ, á­ñá­ß³­ ÏÇ ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇó ѳÝÓ­ÝáõÙ »Ý ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»ñ: ²Û¹ ÝáõÛÝ ³­é³ñ­Ï³­ Ý»­ñÇó Ù»ñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ¨ë ­Ñ³ÝÓ­ ÝáõÙ »Ý ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»ñ, µ³Ûó 8-9 ³­ÙÇë ëá­íá­ñ»­Éáõó Ñ»­ïá, ³ÛÝ ¿É` áã

- ÆÝã­å»±ë­ ¿ Ï»Ýï­ñá­ÝÇÝ ³éÝãíáÕ ï»­Õ»­Ï³ï­íáõíÛáõ­ÝÁ ï³­ñ³Í­í»­Éáõ ³ñ­ï»ñÏ­ñáõÙ, áñ­ å»ë­½Ç ¹Ç­Ùáñ¹­Ý»ñÝ Ç­Ù³­Ý³Ý ϳ­éáõÛ­óÇ ·á­ÛáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ: - Ü³Ë Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ï³Û­ùáõÙ Ù»ñ Ù³­ëÇÝ` áñ­å»ë ϳ­éáõó­í³Í­ù³­ ÛÇÝ ëïá­ñ³­µ³­Å³­ÝáõÙ, ϳ ѳ­Ù³­ å³­ï³ë­Ë³Ý ï»­Õ»­Ï³ï­íáõíÛáõÝ, ÇÝãÝ ³ñ­¹»Ý å»ïù ¿ å³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ óñ­Ù³ó­Ý»É` Ñݳ­ñ³­íá­ñÇÝë Áݹ·Áñ­ ÏáõÝ ³ñ­ï³­óá­É»­Éáí Ù»ñ ·áñ­Íáõ­ Ý»áõíÛáõ­ÝÁ: º­Ã» å»ïù ÉÇ­ÝÇ, ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ݳ¨ Éáµ­µÇÝ· ³­Ý»É: ²Ý­ó³Í ï³­ñÇ Ù»Ýù ßñç»­óÇÝù æ³­í³Ë­ùÇ 19 ·Ûáõ­ Õ»­ñáõÙ` Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáí Ù»ñ ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÁ: ¸ñëÇó ¹Ç­Ùáñ¹­Ý»­ñÁ Ï·³Ý ÙdzÛÝ ³ÛÝ ¹»å­ùáõÙ, »­Ã» ³Ûë­ï»­ÕÇ Ù³­ëÇÝ ß³ï ÇÝ­ýáñ­Ù³­ódz áõ­Ý»­ ݳÝ: Üß»Ù, áñ ³ß­Ë³­ïáõÙ »Ýù ݳ¨ ê÷Ûáõé­ùÇ áõ ÎñÃáõÃ­Û³Ý ¨ ·Ç­ïáõí Û³Ý Ý³­Ë³­ñ³­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ»ï: - λÝï­ñá­ÝÇ ÝÛáõ­Ã³­ï»Ë­ÝÇ­ ϳ­Ï³Ý ³­å³­Ñáí­í³­Íáõí ÛáõÝÝ ³ñ¹­Ûá±ù ­µ³­í³­ñ³­ñáõÙ ¿ ³Û­ëûñ­í³ Ïñó­Ï³Ý å³­ ѳÝç­Ý»­ñÇÝ: - ÐÇ­Ù³ Ù»Ýù í»­ñ³­½ÇÝ­Ù³Ý Ï³­ ñÇù áõ­Ý»Ýù, ãݳ­Û³Í ³Û¹ áõÕ­Õáõí Û³Ùµ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ í»ñ­çÇÝ ßñç³­ ÝáõÙ ï³ñ­í»É »Ý: ú­ñǭݳÏ` É»­½áõ­Ý»­ñÇ áõ­ëáõó­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óáõÙ å»ïù ¿ û·­ï³­·áñ­Í»É ÉÇÝ­·³­ýá­Ý³­ÛÇÝ ë³ñ­ ù³­íá­ñáõÙ­Ý»ñ, ÇÝ­ãÁ ß³ï ³ñ­¹³­ñ³ó­ í³Í ¿: Ø»½ Ùáï ³Û¹ ë³ñ­ù³­íá­ñáõÙ­ Ý»­ñÁ Ùݳ­ó»É »Ý ¹»é ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇó, ¨ µÝ³­Ï³Ý ¿, áñ ¹ñ³Ýù ÑÇ­Ù³ ã»Ý ³ß­Ë³­ïÇ: ä»ïù »Ý ѳ­ Ù³­Ï³ñ·­ã³­ÛÇÝ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ý»­ñáí ³ß­Ë³­ïáÕ ÉÇÝ­·³­ýá­Ý³­ÛÇÝ ë³ñ­ù³­ íá­ñáõÙ­Ý»ñ: âݳ­Û³Í Ñ»ßï ã¿, µ³Ûó å»ïù ¿ Ó»éù µ»­ñ»Ýù. 㿱 áñ ÝÛáõ­Ã³­ ï»Ë­Ýǭϳ­Ï³Ý ³­å³­Ñáí­í³­Íáõí ÛáõÝÝ ³ÛÝ Ý³­Ë³¹ñ­Û³É­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ¿, áñÇ ßÝáñÑÇí ³­ß³­Ï»ñ­ïÁ Ï·³ г­Û³ë­ï³Ý` áõ­ëáõÙ ëﳭݳ­Éáõ: ØÇ Ëáë­ùáí` ³­Ý»­ÉÇù­Ý»­ñÁ ß³ï »Ý: - ÆÝã­åÇ­ëDZݭ ¿ ÉÇ­Ý»­Éáõ Ï»Ýï­ ñá­ÝÇ ýǭݳݭ볭íá­ñáõ­ÙÁ: - ø³­ÝÇ áñ ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ï³­ ñÇÝ ³ñ­¹»Ý ëÏëí³Í ¿, µÛáõ­ç»Ý ¿É` ѳë­ï³ï­í³Í, »ñ¨Ç ï³­ñÇÝ Ï³­í³ñ­ ï»Ýù ÇÝã­å»ë ݳ˭ÏÇ­ÝáõÙ: ä»ïù ¿ ³­ë»Ù, 볭ϳÛÝ, áñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ ³ÝÑ­ñ³­Å»ß­ïáõÃ­Û³Ý ¹»å­ùáõÙ ïñ³­ Ù³¹­ñáõÙ ¿ ݳ¨ Ù»ñ µÛáõ­ç»Çó ³­í»­ÉÇ ·áõ­Ù³ñ: ØÛáõë ï³­ñÇ ¿É ³ñ­¹»Ý µÛáõ­ ç»Ý Ó­¨³­íá­ñ»­Éáõ ·áñ­ÍÁݭóóÝ ³ÛÉ Ó­¨áí ¿ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í»­Éáõ: γñ­ÍáõÙ »Ù` Ù»ñ ýǭݳݭ볭íá­ñáõ­ÙÁ ݳ¨ ϳ­ í»­É³­Ý³` ϳ˭í³Í Ï»Ýï­ñá­ÝÇ å³­ ѳÝç­Ý»­ñÇó:

¸»é¨ë 2011 í-Ç ¹»Ï­ï»Ù­µ»­ñÇÝ ºäÐ-Ý Ñ­ ³Û­ï³­ñ³­ñ»É ¿ñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­ß»Ý­ùÇ ¹Ç­Ù³­óÇ åáõ­ñ³­ÏÇ, ѳ­ñ³­ÏÇó ï³­ñ³Í­ùÇ áõ ϳ­Ý³­ã³­å³ï ѳï­í³­ ÍÇ` ³ñ­¹Ç ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÇÝ Ñ³­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý µ³­ñ»­÷áË­ Ù³Ý áõ µ³­ñ»­Ï³ñ·­Ù³Ý ¿ë­ùÇ­½³­ÛÇÝ Ý³­Ë³·­Í»­ñÇ ÙñóáõÛÃ, á­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»É ¿ÇÝ ºñ¨³­ÝÇ ×³ñ­ï³­ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ßǭݳ­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ (º×ÞäÐ) ׳ñ­ï³­ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ¹Ç­½³Û­ÝÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇ 4 ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ (3 ËÙµ³­Ï³­ÛÇÝ ¨ 1 ³Ý­Ñ³­ï³­ ϳÝ): ²ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ ùÝݳñÏ­í»É »Ý ºäÐ é»Ï­ïá­ñ³­ïÇ Áݹ­É³ÛÝ­í³Í ÝÇë­ïáõÙ, 볭ϳÛÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í ݳ­Ë³·Í»­ñÇó áã Ù»­ÏÁ ѳխÃáÕ ãÇ ×³­Ý³ã­í»É: ²Û­Ýá­õ³­Ù»­Ý³Û­ ÝÇí, á­ñá­ßáõÙ ¿ ϳ­Û³ó­í»É Ëñ³­Ëáõ­ë»É áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ï³­ ï³­ñ³Í ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý ºí ³­Ñ³ ³å­ñÇ­ÉÇ 12-ÇÝ ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ï»­ñÇ ¹³Ñ­ÉÇ­ ×Ç Ý³­Ë³ë­ñ³­ÑáõÙ ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ åñá­é»Ï­ïáñ­ Ý»ñ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÇ, èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÇ ¨ ²ñ³ñ³ï سÉ˳ëÛ³ÝÇ, º×ÞäÐ é»Ï­ïáñ Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë Âáù­Ù³ç­Û³­ÝÇ, í»­ñáÝßÛ³É ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý îÇ·­ñ³Ý ´³ñ­ë»Õ­Û³­ÝÇ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ý»ñ­Ï³­Ûáõí۳ٵ ÙñóáõÛ­ÃÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ Ñ³ÝÓ­Ý»ó ѳ­í³ë­ï³·­ñ»ñ, ÇëÏ ³ß­Ë³­ï³Ý­ù³­ÛÇÝ ËÙµ»­ñÇ Õ»­Ï³­í³ñ­Ý»­ñÁ ݳ¨ ·áõ­Ù³­ñ³­ÛÇÝ Ëñ³­ Ëáõ­ë³Ýù ëï³­ó³Ý: §àõ­ñ³Ë »Ù, áñ Ù»ñ µ³­ñ»­Ï³Ù µáõ­ÑÇ Ñ»ï ³Ûë ݳ­Ë³­Ó»é­Ýáõí ÛáõÝÝ áõ ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ Çë­Ï³­å»ë ëï³ó­í»­óÇÝ: г­Ù³­·áñ­ ͳϭóáõíÛáõÝ, á­ñÁ, ³Ý­ßáõßï, ß³­ñáõ­Ý³­Ï³­Ï³Ý µÝáõÛà ¿ Ïñ»­Éáõ: ¶³Õï­ ÝÇù ã¿, áñ ºäÐ-Ç ³ñ­ï³­ùÇÝ ï»ëùÝ ³ñ­¹»Ý ų­Ù³­Ý³­Ï³í­ñ»å ¿, ¨ ³Ûë ÙñóáõÛ­ÃÁ Ñ»Ýó µ³­ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»ñ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­Ý»­Éáõ ¨ ų­Ù³­Ý³­ÏÇ ×³ñ­ï³­ñ³­ßǭݳ­ñ³­ñ³­Ï³Ý ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÇÝ Ñ³­Ù³­å³­ï³ë­Ë³­Ý»ó­Ý»­ Éáõ ѳ­Ù³ñ ¿ñ ѳۭﳭñ³ñ­í³Í: Ø»Ýù áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ »Ýù ¹Ç­Ù»É, ù³­ÝÇ áñ Ýñ³Ýù ³­í»­ÉÇ É³í »Ý å³ï­Ï»­ñ³ó­ÝáõÙ, û Ýá­ñûñ­Û³ »­ñÇ­ï³­ë³ñ­¹ÇÝ ÇÝã ¿ Ñ»­ï³ùñù­ñáõÙ, ¨ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ÇÝã å³Û­Ù³Ý­Ý»ñ »Ý å»ïù: ´á­ Éáñ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñÝ ¿É ѳ­í³­Ý»É »Ýù, áõë­ïÇ áõ­½áõÙ »Ù ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»É Ù»½ Ñ»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ó»­Éáõ ¨ Ýáñ Ùïù»ñ ï³­Éáõ ѳ­ Ù³ñ¦,- Ýß»ó ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ: ºäÐ é»Ï­ïá­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ Ý³¨ سÛñ µáõ­ÑÇ Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý ϳ­ éáõÛ­óÇ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É á­ñáß å³ï­Ù³­Ï³Ý ٳݭñ³­Ù³ë­Ý»ñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó, ѳ­Ù»­Ù³­ïáõíÛáõÝ ³Ýó­Ï³ó­ñ»ó ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ¨ ѳ­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý µáõ­Ñ»­ñÇ å³Û­Ù³Ý­Ý»­ñÇ áõ ï³­ñ³Íù­Ý»­ñÇ ÙÇç¨` Áݹ·­Í»­Éáí ºäÐ ï³­ñ³Í­ ùÇ µ³­ñ»­Ï³ñ·­Ù³Ý ϳñ¨á­ñáõíÛáõÝÝ áõ Ýß³­Ý³­ÏáõíÛáõ­ÝÁ: ÞÝáñ­Ñ³­Ï³­É³­Ï³Ý Ëáëù ³­ë³ó ݳ¨ º×ÞäÐ é»Ï­ïáñ Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë Âáù­Ù³ç­Û³­ÝÁ. §ÞÝáñ­Ñ³­Ï³É »Ù, áñ Ù»ñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ³Ûë­åÇ­ëÇ Ñݳ­ ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ñ ÁÝ­Ó»é­í»É: ä»ïù ¿ ³­ë»É, áñ ºäÐ-Ý ­ÙÇßï ¿É ³­é³­ç³­ ï³ñÝ ¿ »­Õ»É, Ù»ñ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ÑÇ٭ݳ­ù³­ñÁ, á­ñÇó ÍÝí»É »Ý ÙÛáõë µá­Éáñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÁ: Ø»½ ѳ­Ù³ñ ³Û­ëûñ ³Ûë­ï»Õ ·ïÝí»ÉÝ áõ Áݹ­Ñ³Ý­ ñ³­å»ë سÛñ µáõ­ÑÇ Ñ»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ó»­ÉÁ Ù»Í å³­ïÇí »Ý¦: ì»ñ­çáõÙ ²­. êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ ѳ­í»­É»ó, áñ ³Ûë ï³ñ­í³ Ñáõ­ÝÇ­ëÇÝ Ïѳۭﳭñ³ñ­íÇ Ýáñ ÙñóáõÛÃ, á­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÁ ϳ٭÷á÷­í»Ý ï³­ñ»­ í»ñç­Û³Ý ³Ù­÷á­÷Çã ÝÇë­ïÇ Áݭóó­ùáõÙ: Þǭݳ­ñ³­ñ³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­ Ý»ñÝ ¿É Ïٻϭݳñ­Ï»Ý ÙÛáõë ï³ñ­í³­ÝÇó:


4

г­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ ß³­ñáõ­Ý³­Ï³­Ï³Ý ¿ ÉÇ­Ý»­Éáõ ²å­ñÇ­ÉÇ 16-ÇÝ ºäÐ ¿ñ ³Û­ó»­É»É гɭɻ-ìǭûݭµ»ñ­·Ç سñ­ïÇÝ ÈÛáõ­Ã»­ñÇ ³Ý­í³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­ ½á­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ áõ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­ Ý»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ, ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ ¶»­½Ç­Ý» üáɭ۳ݭïÇ-Úáõë­ïÁ, áí ÐЭáõÙ ¿ñ ¶¸Ð ¹ ­ »ë­å³­Ýáõí Û³Ý Ññ³­í»­ñáí: äñá­ý»­ëá­ñÁ å³ß­ïá­Ý³­Ï³Ý ³Û­óÇ ßñç³­ ݳϭݻ­ñáõÙ ó³Ý­ÏáõíÛáõÝ ¿ñ ѳÛï­Ý»É ³Ý­å³Û­Ù³Ý ³Û­ó»­É»É ºäÐ ¨ ѳݭ¹Ç­å»É µáõ­ÑÇ Õ»­Ï³­í³­ñáõÃ­Û³Ý Ñ»ï` ÙÇç­µáõ­Ñ³­Ï³Ý ѳ­Ù³­·áñ­ ͳϭóáõí۳­ÝÁ í»­ñ³­µ»­ñáÕ ÙÇ ß³ñù ѳñ­ó»ñ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ýáñ Ïñó­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ ùÝݳñ­Ï»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý ¶»­½Ç­Ý» üáɭ۳ݭïÇ-Úáõë­ïÇÝ ÁÝ­¹áõ­Ý»ó ºäÐ ·Ç­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ·Íáí åñá­é»Ï­ ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ: §àõ­ñ³Ë

»Ýù Ò»½ ºäÐ-áõÙ ÑÛáõ­ ñÁÝ­ ϳ­ É»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, ù³­ÝÇ áñ Ð³É­É»Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ÙÇ³Ï Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ ¿, áñ­ ï»Õ ·áñ­ÍáõÙ ¿ ѳ­Û³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñáÝ, ¨ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Éñçá­ ñ»Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇñ­íáõÙ »Ý Ù»ñ É»­½áõÝ, å³ï­ÙáõíÛáõÝÝ áõ Ïñá­ ÝÁ: Ø»Ýù ÙÇßï ¿É ß³­Ñ³·ñ·Áé­ í³Í »Ýù Ð³É­É»Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ Ñ»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ó»­Éáõ ѳñ­óáõÙ¦,- Ýß»ó ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­ Û³­ÝÁ: ¶»­½Ç­Ý» üáɭ۳ݭïÇ-ÚáõëïÝ ¿É Ýß»ó, áñ ãݳ­Û³Í ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­ Ý»ñÝ ³ñ­¹»Ý µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ µ³ñÓñ Ù³­Ï³ñ­¹³­Ïáí ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ óáõíÛáõÝ »Ý ͳ­í³­ÉáõÙ, ³Û­Ýá­õ³­ Ù»­Ý³Û­ÝÇí Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³ñ ¨ µÝ³­ ·Ç­ï³­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù Ù³ë­Ý³­·Ç­ ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ·Íáí Ýáñ Ïñó­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ ëÏë»­Éáõ ó³Ý­ÏáõíÛáõÝ Ï³: سë­Ý³­íá­ñ³­å»ë ³­é³­çÇ­ ϳ­ÛáõÙ Ñ³Û áõ ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ §double degree¦ Íñ³·­ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ Ùdzݭ ·³­ÙÇó »ñ­Ïáõ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ³­í³ñ­ï³­Ï³Ý ¹Çå­ÉáÙ­Ý»ñ ëﳭݳ­ Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ÏÁÝ­Ó»é­íÇ: Ð³É­É»Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ å³ï­ñ³ëï ¿ ݳ¨ Ïñó­Ãá­ß³Ï­Ý»ñ ïñ³­Ù³¹­ñ»É Ñ³Û áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ` ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ ÛáõÙ áõ­ë³­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: §Ø»Ýù

¶»­½Ç­Ý» üáɭ۳ݭïÇ-Úáõë­ïÁ

Ñå³ñï »Ýù, áñ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ÙÇ³Ï Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ »Ýù, áñ­ï»Õ §Ø»ë­ñáå¦ ³­Ýáõ­ÝÁ ÏñáÕ Ñ³­Û³­ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ ¿ ·áñ­ÍáõÙ, áõ­ ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý Ç­ñ³­Ï³­ ݳó­íáõÙ, ¨ Íñ³·­ñáõÙ »Ýù ³­í»­ÉÇ ½³ñ­·³ó­Ý»É ³Û¹ áõÕ­ÕáõíÛáõ­ÝÁ¦,³­ë³ó ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ åñá­ý»­ëá­ñÁ: ÎáÕ­Ù»­ñÁ ݳ¨ ݳ˭ݳ­Ï³Ý ѳ­ Ù³­Ó³Û­ÝáõÃ­Û³Ý »­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ·áñ­ÍáÕ Ñ³­Ù³­ ·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý å³Û­Ù³­Ý³·­ñÇ

ų٭ϻ­ïÁ (ÏÝùí»É ¿ 2008 í-ÇÝ ¨ áõ­ÅÇ Ù»ç ¿ ÙÇÝ㨠2013 í-Á) »ñ­Ï³­ ñ³ó­Ý»­Éáõ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É: гݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ Ý³¨ ºäÐ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ²­É»ù­ ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ, ØÇ­ç³½­·³­ ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý í³ñ­ ãáõÃ­Û³Ý å»ï ²­É»ù­ë³Ý¹ñ سñ­·³­ ñá­íÁ, ²ëï­í³­Í³­µ³­Ýáõí۳Ý, Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ¨ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¹»­Ï³Ý­Ý»­ñÁ:

Æ ¹»å, ²ëï­í³­Í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý î»ñ ²­Ýáõ­ß³­ í³Ý »­åÇë­Ïá­åáë ij٭Ïáã­Û³­ÝÁ Ð³É­É»Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ßñç³­ ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇó ¿: §Ø»ñ »ñ­Ïáõ ѳ­ ٳɭ볭ñ³Ý­Ý»­ñÇ Ï³­åÁ áã ÙdzÛÝ ·áñͭݳ­Ï³Ý ¿, ³Ûɨ µ³­ñ»­Ï³­Ù³­ ϳÝ: ØÇ ß³ñù Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ` ³ëï­í³­Í³­µ³­Ýáõí۳Ý, Ñݳ­·Ç­ïáõí۳Ý, å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ß³ï áõ­ñÇß ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ·Íáí Ù»Ýù ³ñ­¹»Ý ÇëÏ Éáõñç ¨ ³ñ¹­Ûáõ­ ݳ­í»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõÝ »Ýù ͳ­í³­ÉáõÙ: àõ­ñ³Ë »Ýù, áñ ³Ûë­åÇ­ëÇ Ñ³­Ù³­ËáÑ áõ ·áñ­ÍÁÝ­ Ï»ñ áõ­Ý»Ýù¦,- ÝßáõÙ ¿ ¹»­Ï³­ÝÁ: äñá­é»Ï­ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ ÝÁ ¶»­½Ç­Ý» üáɭ۳ݭïÇ-Úáõë­ïÇÝ Ñ³ÝÓ­Ý»ó Ð³É­É»Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝáõÙ ·áñ­ÍáÕ Ñ³­Û³­·Ç­ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ Ñ³­Ù³ñ ݳ­Ë³­ï»ë­í³Í á­ñáß ·ñù»ñ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ѳ­Û³­ ·Ç­ï³­Ï³Ý ·ñù»­ñÇ Ñ³­ÙÁݹ­Ñ³­Ýáõñ ÙÇ ó³ÝÏ, á­ñÇ ÙÇ­çá­óáí ·»ñ­Ù³­Ý³­ óÇ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ »Ý ͳ­ Ýá­Ã³­Ý³É ïíÛ³É á­Éáñ­ïÇÝ í»­ñ³­µ»­ ñáÕ ·ñ³­Ï³­Ýáõí۳­ÝÁ ¨ ³ÝÑñ³­ Ż߭ïáõÃ­Û³Ý ¹»å­ùáõÙ ëï³­Ý³É ó³Ý­Ï³­ó³Í ·Çñù: г­í»­É»Ýù ݳ¨, áñ ѳݭ¹Çå­ Ù³Ý ³­í³ñ­ïÇÝ ÏáÕ­Ù»­ñÁ ÷á­Ë³­ Ý³Ï­í»­óÇÝ ËáñÑñ­¹³Ý­ß³­Ï³Ý Ýí»ñ­Ý»­ñáí:

¶ñ³­·»ï ³­ñ³­µ»­ñ»Ý ºäÐ-áõÙ. »­·Çå­ï³­óÇ­Ý»­ñÁ ïå³­íáñ­í³Í ¿ÇÝ Ø³Ûñ µáõÑ ¿ñ ³Û­ó»­É»É γ­ÑÇ­ñ»Ç å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­ ٳɭ볭ñ³­ÝÇ å³ï­íÇ­ñ³­ ÏáõíÛáõ­ÝÁ` ѳÛ-»­·Çå­ï³­ Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý ϳ­å»ñÝ ³­í»­ÉÇ ³Ù­ñ³åÝ­¹»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý ä³ï­íÇ­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý Ï³½­ÙáõÙ ¿ÇÝ Î³­ÑÇ­ñ»Ç å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ ë³­ñ³­ÝÇ µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­Ï³ÉÝ áõ ѳ­Û³­·Ç­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ Õ»­Ï³­í³­ñÁ: ºäÐ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­ Ý»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ Ý³Ë ÑÛáõ­ñ»­ñÇÝ Ý»ñ­ ϳ­Û³ó­ñ»ó سÛñ µáõ­ÑÁ, Áݹ­Ñ³­ Ýáõñ ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ` ߻߭ ï»­Éáí, áñ ³Ûë­ï»Õ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ µ³ñÓñ ¿ ݳ¨ ³­ñ³­µ³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý Ù³­Ï³ñ­¹³­ ÏÁ. §²Û¹ ×Ûáõ­ÕÇÝ Ù»Í áõ­ß³¹­ ñáõíÛáõÝ ¿ ¹³ñÓ­íáõÙ: γ­ÑÇ­ñ»Ç ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ Ùßï³­å»ë »­Õ»É ¿ Ù»ñ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»­ñÁ ¨ ³­ç³Ï­ó»É ¿ Ù»ñ µáõ­ÑáõÙ ³­ñ³­µ³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ï³­ Û³ó­Ù³­ÝÁ¦: ²å­ñÇ­ÉÇ 18-ÇÝ Ï³­Û³­ó³Í

²É-Ðáõ­ë»ÛÝ Øáõ­Ñ³Ù­Ù³¹ ²µ¹ ³É-Øáõ­Ý»Ý ³É-ê³­ÛÇ­¹Á ¨ سѭÙáõ¹ ²­É³­íÇÝ

ѳݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ñ ݳ¨ ºäÐ »­·Çå­ï³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ñ³Û­Ï³­ Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý øñÇë­ïÇ³Ý Âáõ­ÃáõÝç­Û³Ý ¹Á ì³ñ­¹³­í³­ÝÁ, áí ¨ë ­Ëá­ë»ó Ç­ñ»Ýó ³ß­Ë³­ï³Ýù­ Ý»­ñÇ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý Ù³­ëÇÝ: г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ Ç­ñ»Ýó Ýϳï­

ٳٵ óáõ­ó³­µ»­ñ³Í ç»ñÙ ÁÝ­¹áõ­ Ý»­ÉáõíÛáõ­ÝÁ ÑÛáõ­ñ»­ñÇÝ ³ÛÝ­ù³Ý ¿É ã¿ñ ½³ñ­Ù³ó­ñ»É, ù³­ÝÇ áñ »ñ­Ïáõ »ñÏñ­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ µ³­ñ»­Ï³­ÙáõíÛáõ­ÝÁ »ñ­Ï³ñ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ å³ï­ÙáõíÛáõÝ áõ­ ÝÇ: §Ø»Ýù Ó·ïáõÙ »Ýù γ­ÑÇ­ñ»Ç ¨ ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ·Ç­ï³­Ï³Ý ѳ­Ù³­

·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõÝÝ ³­í»­ÉÇ ³Ù­ñ³ó­ Ý»É: ´³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïáõ٠ѳ­Û³­·Ç­ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ÙdzÏÝ ¿: Ðáõ­ëáí »Ýù` ³ÛÝ Ïû·­ÝÇ º­·Çå­ïá­ëáõ٠ѳ­Ûáó Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ áõ É»½­íÇ ï³­ñ³Í­Ù³­ÝÁ¦,- ³­ëáõÙ ¿ ´³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­Ï³É ²É-Ðáõ­ë»ÛÝ Øáõ­Ñ³Ù­Ù³¹ ²µ¹ ³É-Øáõ­Ý»Ý ³É-ê³­ÛÇ­¹Á: γ­ÑÇ­ñ»Ç ѳ­Ù³É­ ë³­ñ³­ÝÇ Ñ³­Û³­·Ç­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõÙ­ ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ ñ»Ý سѭÙáõ¹ ²­É³­íÇÝ ¿É ÝßáõÙ ¿, áñ Ç­ñ»Ýù ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ³Ï­ïÇí »Ý, ÇÝ­ãÇ ³­å³­óáõÛ­óÁ µ³½­Ù³­ÃÇí ·Ç­ï³­Åá­ Õáí­Ý»ñÝ áõ ³ÛÉ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»ñÝ »Ý: øÇã ã»Ý ݳ¨ ѳۭϳ­Ï³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ßñ糭ݳϭݻ­ñÇ Ñ»ï ß÷áõÙ­Ý»ñÝ áõ ÷á­Ë³Û­ó»­ñÁ: ²Ûë ï³ñ­í³ ÑáÏ­ï»Ù­µ»­ñÇÝ ¿É ³ÛÝ­ï»Õ ϳ­Û³­Ý³­Éáõ ¿ Ù»Í Ñ³­Ù³­Åá­Õáí` ÝíÇñ­í³Í ѳۭϳ­Ï³Ý Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ ¨ Çë­É³­Ù³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³Ïñ­Ãáõí Û³Ý ÷á­Ë³½­¹»­óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ: º­·Çå­ï³­Ï³Ý ÏáÕÙÝ ³Ïݭϳ­ÉáõÙ ¿ ݳ¨ ѳ­Û³ë­ï³Ý­óÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­ Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ: Üß»Ýù ݳ¨, áñ ³­ñ³­µ³­·Ç­ ïáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõ­ÙÁ ºäÐáõÙ` ´³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ Ï³½­ÙáõÙ, ëÏëí»É ¿ ¹»é¨ë ­ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ: л­ï³­

·³­Ûáõ٠ϳ½­Ù³­íáñ­í»É ¿ ²ñ¨»­ ɳ­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ïÁ, á­ñÇ Ï³½­ÙáõÙ ¿É Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ·áñ­ÍáõÙ ¿ ²­ñ³­µ³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÁ: §àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ³Û­ó»­ñÁ º­·Çå­ïáë ëÏëí»É »Ý ¹»é¨ë 1995 í-Çó, ÇëÏ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ­ÝÁ` 2000 í-Çó: ²­Ù»Ý ï³­ñÇ 5 áõ­ë³­ÝáÕ »Ýù áõ­Õ³ñ­ ÏáõÙ ³ÛÝ­ï»Õ` Ù»­Ï³Ù­Û³ ÏñÃáõí ÛáõÝ ëﳭݳ­Éáõ: 10-15 áõ­ë³­ÝáÕ ¿É Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ »Ý »ñÏ­ß³­µ³Ã­Û³ ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñǦ,- ³­ëáõÙ ¿ ²­ñ³­ µ³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã, µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹á­ó»Ýï ê᭠ݳ îá­ÝÇÏ­Û³­ÝÁ ¨ ѳ­í»­ÉáõÙ, áñ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ùßï³­å»ë ¹³­ë³­ í³Ý­¹áõÙ ¿ »­·Çå­ï³­óÇ Ù³ë­Ý³­ ·»ï, áí 4 ï³­ñÇÝ Ù»Ï ÷áË­íáõÙ ¿: Àݹ á­ñáõÙ` ³­ñ³­µ³­·Ç­ïáõíÛáõÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáÕ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ÏñÃáõíÛáõ­ÝÁ ß³­ñáõ­Ý³­Ï»­Éáõ »Ý ٻϭÝáõ٠ݳ¨ ³­ñ³­µ³­Ëáë ³ÛÉ »ñÏñ­Ý»ñ: ä³ß­ïá­Ý³­Ï³Ý ѳݭ¹Ç­åáõ­ÙÇó µ³­óÇ` ÑÛáõ­ñ»­ñÁ ß÷í»­óÇÝ Ý³¨ ³­ñ³­µ³­·»ï áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ»ï: Üñ³Ýó ѳ­×»­ÉÇá­ñ»Ý ½³ñ­Ù³ó­ñ»ó ³ÛÝ Ñ³Ý­·³­Ù³Ý­ùÁ, áñ ºñ¨³­ÝáõÙ Éë»­óÇÝ Ù³­ùáõñ ¨ ·ñ³­·»ï ³­ñ³­µ»­ ñ»Ý. Ýñ³Ýù ³Û¹ »ñ¨áõÛ­ÃÇÝ ß³ï ѳ­×³Ë ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ç­ñ»Ýó »ñÏ­ñáõÙ ã»Ý ѳݭ¹Ç­åáõÙ:


5

| www.ysu.am

ØáëÏ­í³ Ï³­ï³­ñ³Í ³Û­óÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ¿ »­Õ»É

àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõ­ÝÁ ѳ­Ù³­·áñ­ ͳϭóáõÃ­Û³Ý Ýáñ ѳ­Ù³­ ӳۭݳ·­ñ»ñ ¿ ÏÝù»É ÙÇ ß³ñù µáõ­Ñ»­ñÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ϳ­éáõÛó­Ý»­ñÇ Ñ»ï: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 9-Çó 13-Á ØáëÏ­í³­ ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ÏáÕ­ÙÇó ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í»É ¿ñ §Èá­ Ùá­Ýá­ëáí-2012¦ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ »­ñÇ­ï³­ë³ñ­¹³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ѳ­ Ù³­Åá­Õá­íÁ, á­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É »Ý ݳ¨ سÛñ µáõ­ÑÇ »ñ­Ïáõ Ý»ñ­Ï³­ Û³­óáõ­óÇã­Ý»ñ` àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ ØÇ­ù³­Û»É سɭ˳ë­Û³ÝÝ áõ ºí­ñá­ å³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ Ù³­·Çëï­ñ³Ýï ȻۭÉÇ ²­É»ù­ë³Ý­Û³­ÝÁ: ØÇ­ù³­Û»É سɭ˳ë­Û³­ÝÇ Ëáë­ù»­ñáí` §Èá­Ùá­Ýá­ëáí-2012¦ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ »­ñÇ­ï³­ë³ñ­¹³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ѳ­Ù³­Åá­Õá­íáõÙ Ù³ë­ Ý³­ÏÇó­Ý»ñ ϳ­ÛÇÝ Ã»° ²äÐ, û° »í­ñá­å³­Ï³Ý »ñÏñ­Ý»­ñÇó. §²Ûë ï³­ñÇ Ñ³­Ù³­Åá­Õá­íÇÝ (Ý»­ñ³é­ Û³É í»ñ­çÇ­ÝÇë ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ ³Ýó­Ï³ó­í³Í û­ÉÇÙ­ådz­¹³Ý) Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 50 ѳ­½³ñ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»ñ: γ­ ñáÕ »Ù ÷³ë­ ï»É, áñ §Èá­ Ùá­ Ýá­ëáí-2012¦ ѳ­Ù³­Åá­Õá­ íÁ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ³ß­Ë³ñ­Ñáõ٠ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í³Í ³­Ù»­Ý³­Ù»Í »­ñ Ç­ï ³­ë ³ñ­¹ ³­Ï ³Ý-áõ­ë ³­Ý á­ Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ѳ­í³ùÝ ¿¦: Æ ¹»å, ѳ­Ù³­Åá­ÕáíÝ ³Ýó­ ϳó­íáõÙ ¿ñ ³ñ­¹»Ý 19-ñ¹­³Ý­·³Ù, ¨ ¹ñ³Ý Ùßï³­å»ë Ù³ë­Ý³Ï­ó»É »Ý г­Û³ë­ï³­ÝÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­ Ý»­ñÁ` ·»­ñ³­½³Ý­ó³­å»ë ºäÐ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ: §Ð»­ï³ùñ­ùÇñ ѳ­Ù³­·áõ­Ù³ñ­ Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­ó»­óÇ, á­ñáÝ­óÇó ϳ­é³Ýӭݳó­Ý»Ù Ù»ñ àô­¶À-Ç Ñ³­Ù³ñ ϳñ¨áñ áõ ³­é³Ýó­ù³­ÛÇÝ Ýß³­Ý³­ÏáõíÛáõÝ áõ­Ý»óáÕÝ»ñÇó

ÙÇ ù³­ÝÇ­ëÁ¦,- ÝßáõÙ ¿ ØÇ­ù³­Û»É سɭ˳ë­Û³­ÝÁ ¨ ³­é³Ýӭݳó­ Ýáõ٠ѳï­Ï³­å»ë ²äÐ »ñÏñ­Ý»­ ñÇ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ËáñÑñ­¹Ç ѳ­Ù³­·áõ­Ù³­ñÁ, áñ­ï»Õ ³­é³ç »Ý ù³ß­í»É ëï»ÕÍ­í»­ÉÇù ËáñÑñ­¹Ç ϳ­Ýá­Ý³¹­ñáõÃ­Û³Ý ÑÇÙ­ ݳ­Ï³Ý ¹ñáõÛíݻ­ñÁ: §Ð³ñÏ ¿ Ýß»É, áñ éáõ­ë³ë­ï³Ý­Û³Ý ã³­ ÷á­ñá­ßÇã­Ý»­ñáí »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ·Çï­Ý³­Ï³Ý ¿ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ïÇó ëÏë³Í ÙÇÝ㨠35 ï³­ñ»­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïá­ÕÁ, ³Ý­·³Ù »­Ã» ݳ áõ­ÝÇ ·Ç­ï³­ Ï³Ý áñ¨¿ ³ë­ïǭ׳Ý: г­Ù³­ ·áõ­Ù³­ñáõÙ ÑÝã»­óÇÝ ÙÇ ß³ñù ³­é³­ç³ñÏ­Ý»ñ, Éñ³Ù­ß³­ÏáõÙ­Ý»ñ »­Õ³Ý, áõ ѳ­çáñ¹ ÝÇë­ïÇÝ Ï³­ Ýá­Ý³¹­ñáõíÛáõÝÝ ³ñ­¹»Ý ϹñíÇ Ñ³ë­ï³ï­Ù³Ý¦,- ѳ­í»­É»ó ºäÐ àô­¶À ݳ­Ë³­·³­ÑÁ: ØÇ­ù³­Û»É سɭ˳ë­Û³­ÝÁ ¹Ç­ïáñ­¹Ç ϳñ­·³­íǭ׳­Ïáí ¨ ËáñÑñ­¹³ï­í³­Ï³Ý Ó³Û­ÝÇ Ç­ñ³­ íáõÝ­ùáí Ù³ë­Ý³Ï­ó»É ¿ ݳ¨

àô­¶À-Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³­éáõ­ë³ë­ ï³Ý­Û³Ý ѳ­Ù³­·áõ­Ù³­ñÇÝ: Àݹ á­ñáõÙ` è¸ ­Î³­é³­í³­ñáõÃ­Û³Ý á­ñá߭ٳٵ` ÙdzÛÝ 2009 í-Çó ëÏë³Í »Ý ϳ½­Ù³­íáñ­í»É µá­ Éáñ µáõ­Ñ»­ñÇ àô­¶À-Ý»­ñÁ, ¨ í»ñ­çÇÝ­Ý»ñë á­ñá­ß³­ÏÇ ÷áñ­ ÓÇ Ï³­ñÇù áõ­Ý»Ý áõ á­ñá­ß»É »Ý û·ïí»É Ñ³Û ¨ áõÏ­ñ³Ç­Ý³­óÇ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñÇ ÷áñ­ÓÇó: §èáõë­Ý»­ñÁ ½³ñ­Ù³Ý­ùáí ÁÝ­¹áõ­Ý»­óÇÝ ³ÛÝ ÷³ë­ïÁ, áñ ËáñÑñ¹³­ÛÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇó Ñ»­ïá áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ³Û¹ ϳ­éáõÛ­óÁ Ù»½ Ùáï ³­í»­ÉÇ í³Õ` 1990-³­ Ï³Ý Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ï»­ë»­ñÇÝ ¿ í»­ ñ³­Ï³½­Ù³­íáñ­í»É: гݭ¹»ë »­Ï³ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Áݹ·ñ­ÏáõÝ ½»­Ïáõó­ ٳٵ` Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáí ºäÐ àô­¶À-Ý` ϳ­Ýá­Ý³¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ, ϳ­éáõó­í³Í­ùÁ, Ýå³­ï³Ï­Ý»ñÝ áõ ³é­Ï³ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, Ý»ñ­Ï³ é³½­Ù³­í³­ñáõíÛáõÝÝ áõ í»ñ­çÇÝ ßñç³­ÝáõÙ Ï۳ݭùÇ Ïá­ã³Í ³­Ù»­ ݳ­ÑÇ­ß³ñ­Å³Ý ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ ñÁ¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ ØÇ­ù³­Û»­ÉÁ: àô­¶À ݳ­Ë³­·³­ÑÁ ݳ¨ Ýß»ó, áñ ѳ­Ù³­Åá­Õá­íÇ ßñç³­ ݳ­ÏáõÙ ÑÇÝ· »ñÏ­ÏáÕÙ ¨ Ù»Ï »­é³­ÏáÕ٠ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³­·Çñ ¿ ëïá­ñ³·ñ­í»É ÙÇ ß³ñù µ³ñÓ­ñ³­ ·áõÛÝ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ѳë­ï³­ ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ϳ­éáõÛó­Ý»­ñÇ ¨ سÛñ µáõ­ÑÇ àô­¶À-Ç ÙÇç¨: §²Û¹ ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³·­ñ»­ñÇ ÏÝùÙ³Ý ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ýå³­ï³­ÏÁ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­ óáõÃ­Û³Ý Áݹ­É³Û­ÝáõÙÝ ¿¦,- ³­ëáõÙ ¿ ØÇ­ù³­Û»É سɭ˳ë­Û³­ÝÁ ¨ ³­é³Ýӭݳó­Ýáõ٠ѳï­Ï³­å»ë ØáëÏ­í³­ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ ë³­ñ³­ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÙÇáõí Û³Ý Ñ»ï ÏÝùí³Í ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³­ ·Ç­ñÁ:

Æ ¹»å... ºäÐ àô­¶À-Ç ÏáÕ­ÙÇó ÏÝùí»É »Ý Ñ»ï¨Û³É ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³·­ñ»­ñÁ. 1. ØáëÏ­í³­ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÙÇáõí Û³Ý Ñ»ï (ݳ˭ÏÇ­ÝáõÙ ÙÇßï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõÝ »­Õ»É ¿ ³Ûë µáõ­ÑÇ Ñ»ï, 볭ϳÛÝ »ñ­µ»ù ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³­·Çñ ãÇ ÏÝùí»É): 2. Ô³­½³Ëë­ï³­ÝÇ ÆÉ ­Û³ ijݭëáõ­·áõ­ñá­íÇ ³Ý­í³Ý Ä»­ïÇ­ëáõ­ëÇ å»­ ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÙÇáõÃ­Û³Ý Ñ»ï: 3. ÎÇ¨Ç ³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý å³é­É³­Ù»Ý­ ïÇ Ñ»ï (³Ûë ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ àô­¶À-Ç Ñ»ï ³ñ­¹»Ý ÏÝùí»É ¿ñ ÝÙ³­Ýû­ ñÇ­Ý³Ï Ñ³­Ù³­Ó³Û­Ý³­·Çñ): 4. Æ­ñ³­í³­µ³­Ý³­Ï³Ý ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ²ëï­ñ³­Ë³­ÝÇ Ù³ë­Ý³×­Ûáõ­ÕÇ àô¶À-Ç Ñ»ï (³Ûë ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³·­ñÇ ÏÝùáõ­ÙÁ å³Û­ Ù³­Ý³­íáñ­í³Í ¿ ݳ¨ ³ÛÝ Ñ³Ý­·³­Ù³Ý­ùáí, áñ ³ÛÝ­ï»Õ ѳۭϳ­Ï³Ý Ù»Í Ñ³­Ù³ÛÝù ϳ): 5. Îáõñë­ÏÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­ Ý»­ñÇ ËáñÑñ­¹Ç Ñ»ï (³Ûë ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³·­ñÇ ÏÝùáõ­ÙÁ ÙÇï­í³Í ¿ ³ë­åÇ­ñ³Ýï­Ý»­ñÇ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Áݹ­É³ÛÝ­Ù³­ÝÁ): 6. º­é³­ÏáÕ٠ѳ­Ù³­Ó³Û­Ý³­·Çñ Ä»­ïÇ­ëáõ­ëÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ, ê³ÝÏï ä»­ï»ñ­µáõñ­·Ç å»­ï³­Ï³Ý åá­ÉÇ­ï»Ë­Ýǭϳ­Ï³Ý ѳ­ ٳɭ볭ñ³­ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÙÇáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ºäÐ àô¶À-Ç ÙÇç¨ (³Ûë ѳٳӳÛݳ·ñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ áõë³ÝáÕÝ»ñÁ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ Ïëï³Ý³Ý ³é³í»É ³ÏïÇíáñ»Ý Ù³ëݳÏó»Éáõ ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý ·ÇïáõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ ³éÝãíáÕ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇÝ):

¸åñá­ó³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ»ï ѳݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»ñÝ ³ÝÑ­ñ³­Å»ß­ïáõíÛáõÝ »Ý

ØÇÝã­Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý ÏñÃáõÃ­Û³Ý í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý Ý³­Ë³­Ó»é­Ýáõí۳ٵ ѳ­ ٳɭ볭ñ³­Ý³­Ï³Ý å³ï­íÇ­ ñ³­ÏáõíÛáõÝÝ ³Ûë ³Ý­·³Ù ÑÛáõ­ñÁݭϳɭí»É ¿ñ ºñ¨³­ÝÇ Ñ³­Ù³ñ 195 ³­í³· ¹åñá­ óáõÙ: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 12-ÇÝ ¹åñá­óáõÙ ÑÛáõ­ ñÁݭϳɭí³Í å³ï­íÇ­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý Ï³½­ÙáõÙ ¿ÇÝ ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ λݭ볭µ³­ ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¹»­Ï³Ý­ Ý»ñ ¶»­Õ³Ù ä»ï­ñáë­Û³ÝÝ áõ ¾­ÙÇÉ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ²ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñáõÃ­Û³Ý ¨ »ñÏ­ñ³­µ³­ ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­ Õ³­Ï³É ²ñ­ë»Ý ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ: Ð ³ ­Ù ³ É ë­ ³ ­ñ ³ ­Ý ³ ­Ï ³ Ý Ý ­ » ñ­ Á ÏñÃû­ç³­ËÇ 10-ñ¹ ¨ 11-ñ¹ ­¹³­ë³­ ñ³Ý­Ý»­ñÇ ³­ß³­Ï»ñï­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ¹³­ë³­ Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»ñ ϳñ­¹³­óÇÝ Ø³Ûñ µáõ­ÑÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ: ´³­ óÇ ¹ñ³­ÝÇó` Ýñ³Ýù ¹åñá­ó³­Ï³Ý­ Ý»­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ Ç­ñ»Ýó ý³­ ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ¨ ¹Ç­Ùáñ¹­Ý»­ñÇ Ñ»ï ï³ñ­íáÕ ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÁ: §Ð»­ï³ùñ­ùÇñ ѳݭ¹Ç­åáõÙ ¿ñ: ºë ³ñ­¹»Ý ·Ç­ï»Ù, û ÇÝã ·Ç­ï»­ÉÇù­ Ý»ñ »Ý å»ïù ²ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñáõÃ­Û³Ý ¨ »ñÏ­ñ³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï ÁÝ­¹áõÝ­í»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ÆÝÓ Ñ³ï­ Ï³­å»ë ·ñ³­í»ó ê»ñ­íÇë µ³­ÅÇ­ ÝÁ: ÐáõÛë áõ­Ý»Ù, áñ ѳ­çáñ¹ ï³­ñÇ ³ñ­¹»Ý سÛñ µáõ­ÑÇ áõ­ë³­Ýá­Õáõ­ÑÇ Ï¹³é­Ý³Ù¦,- ³­ë³ó 11-ñ¹ ­¹³­ë³­ ñ³­ÝÇ ³­ß³­Ï»ñ­ïáõ­ÑÇ ²Ý­Ý³ ØÇ­ ù³­Û»É­Û³­ÝÁ: ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¶»­Õ³Ù ä»ï­ñáë­Û³­ÝÇ Ëáë­ù»­ñáí` ¹åñá­ó³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ»ï ÝÙ³­Ýû­ñÇ­ Ý³Ï Ñ³Ý­¹Ç­åáõÙ­Ý»ñÝ áõÕ­Õ³­ÏÇ ³ÝÑ­ñ³­Å»ß­ïáõíÛáõÝ »Ý û° سÛñ µáõ­ÑÇ, û° ³­í³· ¹åñáó­Ý»­ñÇ Ñ³­

Ù³ñ. §Ð³ñ­Ï³­íáñ ¿ ų­Ù³­Ý³Ï ³é ų­Ù³­Ý³Ï ³Û­ó»­É»É ³­í³· ¹åñáó­Ý»ñ áõ ͳ­Ýá­Ã³­Ý³É Ù»ñ ³­å³­·³ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ»ï: ²Ûë ³­ß³­Ï»ñï­Ý»­ñÇó ß³­ï»­ñÁ í³­ÕÁ ѳ­Ù³É­ñ»­Éáõ »Ý سÛñ µáõ­ÑÇ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ß³ñ­ù»­ñÁ, ÇëÏ Ù»ñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ù»Ýù å»ïù ¿ ɳí ׳­Ý³­ã»Ýù¦: ²ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñáõÃ­Û³Ý ¨ »ñÏ­ñ³­ µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­Ï³É ²ñ­ë»Ý ¶ñÇ­·áñ­Û³ÝÝ ¿É ÷³ë­ïáõÙ ¿, áñ ¹åñá­ó³­Ï³Ý­Ý»­ ñÇó ß³­ï»ñÝ ³­Ù³­ãáõÙ »Ý ѳñ­ó»ñ áõÕ­Õ»­É , ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ÙdzÛÝ Ç­ñ»Ýù` ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñÝ »Ý ëïÇå­í³Í ÉÇ­ÝáõÙ Ëá­ë»É. §º­Ã» ³­ß³­Ï»ñï­Ý»ñÝ ³­í»­ÉÇ ß³ï ß÷í»Ý سÛñ µáõ­ÑÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ Ñ»ï, ·áõ­ó» ³Ûɨë Ý­Ù³­Ý³­ïÇå ËݹÇñ­ Ý»ñ ãÉÇ­Ý»Ý: ¸åñá­ó³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ»ï ѳݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»­ñÁ Ýñ³Ýó Ïû·­ Ý»Ý, áñ ³­í»­ÉÇ ï»­Õ»­Ï³ó­í³Í ÉÇ­ Ý»Ý áõ ѳë­Ï³­Ý³Ý, û ÇÝã­å»ë ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ÁÝ­¹áõÝ­í»É ºñ¨³­ÝÇ å»­ ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý¦: Àëï λݭ볭µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­ÙÇÉ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÇ` ³­ß³­Ï»ñï­Ý»­ñÇ Ñ»ï å»ïù ¿ Ñ»ï¨á­ Õ³­Ï³­Ýá­ñ»Ý É³í ³ß­Ë³­ï³Ýù ï³­ Ý»É, áñ­å»ë­½Ç í»ñ­çÇÝ­Ý»ñë ³­å³­ ·³ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ ÁÝï­ñ»­ÉÇë ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý ×Çßï ÏáÕÙ­Ýá­ñáß­í»É: ØÇÝã­Ñ ³­Ù ³É­ë ³­ñ ³­Ý ³­Ï ³Ý ÏñÃáõÃ­Û³Ý í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý ³ß­Ë³­ ï³­ÏÇó 곭û­ÝÇÏ ²µ­ñ³­Ñ³Ù­Û³ÝÝ ¿É, ÷³ë­ï»­Éáí, áñ ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï Ñ³Ý­¹Ç­åáõÙ­Ý»ñ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ¿É »Ý ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í»­Éáõ, ѳ­í»­ÉáõÙ ¿. §¸åñá­ó³­Ï³Ý­Ý»ñÁ å»ïù ¿ ³Ý­Ó³Ùµ ׳­Ý³­ã»Ý سÛñ µáõ­ÑÇ ¹»­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ: ê³ ­Ù»Ï ³Ý­·³Ù ¨ë óáõÛó ¿ ï³­ÉÇë, áñ Ù»ñ ѳ­Ù³É­ ë³­ñ³ÝÝ ³ÛÝ­åÇ­ëÇ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ϳ­éáõÛó ¿, áñ­ï»Õ ³ß­Ë³­ïáõÙ »Ý ѳ­ë³­ñ³Ï Ù³ñ­¹ÇÏ, ÇëÏ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»ñÝ ¿É ÁÝ­¹áõÝ­íáõÙ »Ý áã û ͳ­ÝáÃ-µ³­ñ»­Ï³Ù­Ý»­ñÇ Ï³Ù ¿É ÙÇç­Ýáñ¹­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí, ³ÛÉ Ç­ñ»Ýó áõ­Ý»­ó³Í ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÇ ßÝáñ­ÑÇí¦:


6

¶ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù`

º­ðº­ì²Ü

Úàô­Üºê­Îú-Ç ÏáÕ­ÙÇó ºñ¨³­ÝÁ Ñéã³Ï­í»É ¿ 2012 í-Ç ·ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù: ²å­ñÇ­ÉÇ 22-Ç Ï³­Û³­ó³Í ·É˳­íáñ ïá­Ý³­Ï³­ï³­ñáõÃ­Û³Ý Å³­Ù³­ Ý³Ï 2011 í-Ç ·ñùÇ Ñ³­Ù³ß­ ˳ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³­ùÇ` ´á­õ»­Ýáë ²Û­ñ»­ëÇ ù³­Õ³­ù³­ å»­ïÁ ºñ¨³­ÝÇ ù³­Õ³­ù³­å»­ ïÇÝ Ñ³ÝÓ­Ý»ó ³Û¹ ïÇï­Õá­ëÇ ËáñÑñ­¹³­ÝÇ­ßÁ: §ºñ¨³­ÝÁ ·ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù-2012¦-Á Ïѳ­ Ù³ËÙ­µÇ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝÇ ¨ áÕç ³ß­Ë³ñ­ÑÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­ Ý»­ñÇÝ áõ ·ñ³­ë»ñ Ù³ñ¹­Ï³Ýó ¨ ËÃ³Ý Ï¹³é­Ý³, áñ­å»ë­½Ç ·ÇñùÝ áõ ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝÝ ³­é³­í»­É³­·áõÛÝë Ýå³ë­ï»Ý »ñÏ­ñÇ ·Ç­ï³Ù­ß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ, ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý, ëá­ódz­É³­ Ï³Ý áõ ïÝï»­ë³­Ï³Ý Ï۳ݭùÇ ½³ñ­·³ó­Ù³­ÝÁ: ØÇ­çá­ó³­ éáõÙ­Ý»­ñÇ Íñ³­·Ç­ñÁ ݳ­Ë³­ ï»­ëáõÙ ¿ ³½­·³­ÛÇÝ, ï³­ñ³­ ͳßñ­ç³­Ý³­ÛÇÝ ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ ÛÇÝ Ï³­éáõÛó­Ý»­ñÇ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ѳ­ë³­ñ³­Ï³­Ï³Ý ϳ½­ Ù³­Ï»ñ­åáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ·ñùÇÝ áõ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ã³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇÝ ³éÝã­íáÕ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­óáõíÛáõÝ: îå³·ñáõí۳Ý, Ññ³­ï³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý µÝ³­·³­í³­éÇ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ áõ ϳ­éáõÛó­Ý»­ñÁ, ¼ÈØ-Ý»ñÇ ­Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ, Ñ»­ÕÇ­ ݳϭݻñÝ áõ ·ñ³­¹³­ñ³­Ý³­ í³ñ­Ý»ñÝ ³­é³Ýó­ù³­ÛÇÝ ¹»ñ Ï˳­Õ³Ý Ñ»­Õǭݳ­Ï³­ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ, ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý ³­½³­ïáõí۳Ý, ·ñù»­ñÇ Ñ³­ë³­ Ý»­ÉÇáõí۳Ý, ï»­Õ»­Ï³ï­íáõí Û³Ý ¨ Ýá­ñ³­ñ³­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ·áñ­ÍÁݭóó­Ý»­ñÇ ³­é³­çÁÝ­ ó­óÇ Ù»ç: г­í»­É»Ýù ݳ¨, áñ ºñ¨³­ÝÇó µ³­óÇ` §¶ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­ ѳ­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³­ùǦ Ïáã­ Ù³Ý Ã»Ï­Ý³­ÍáõÃ­Û³Ý Ñ³Ûï ¿ÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»É ¶áóÉÇÝ (âǭݳë­ï³­Ý), ÎɳÛ廹³ (ÈÇïí³) ¨ ìÇÉÇÝ·ÃáÝ (Üáñ ¼»É³Ý¹Ç³) ù³Õ³ùÝ»ñÁ: 2013 í-ÇÝ ºñ¨³­ÝÁ §¶ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ ù³­Õ³­ùǦ ïÇï­Õá­ëÁ Ï÷᭠˳ݭóÇ Â³Ç­É³Ý­¹Ç Ù³Û­ñ³­ ù³­Õ³ù ´³Ý·Ïá·ÇÝ: ä³ï­ñ³ë­ï»ó ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³­ÝÁ

ݳë­ï³­ÝáõÙ ·ñ»É »Ý Ñݹϻ­Õ»­·Çó (µ³Ù­µáõÏ) å³ï­ñ³ëï­í³Í ß»ñ­ ïÇÏ­Ý»­ñÇ íñ³` ¹ñ³Ýù Ùdzó­Ý»­Éáí ³­Ùáõñ û­É»­ñáí: ²­í»­ÉÇ áõß ãÇ­ ݳ­óÇ­Ý»­ñÁ ·ñ»É »Ý Ù»­ï³ù­ëÇ, ÇëÏ ø.Ñ. 2-ñ¹ ­¹³­ñÇó` ÃÕÃÇ íñ³: ÐÇÝ º­·Çå­ïá­ëáõÙ Ý³Ë ·ñ»É »Ý ϳ­í» ë³­ÉÇÏ­Ý»­ñÇ, ³Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ å³­åÇ­ ñáõ­ëÇ íñ³, á­ñÁ »­Õ»­·Ç Ù³Ù­É³Í ß»ñ­ïÇÏ­Ý»ñÝ Ç­ñ³ñ ëáëÝ­Ó³Í ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ëÝ­Û³Ï Ù»ïñ »ñ­Ï³­ñáõí Û³Ùµ ų­å³­í»Ý ¿ñ ¨ å³Ñ­íáõÙ ¿ñ ·É³­Ý³Ó¨ ÷³­Ã³Ã­í³Í: ø­.³. 2-ñ¹ ­¹³­ñáõÙ ä»ñ­·³­ÙáÝ ù³­Õ³­ ùáõ٠ϻݭ¹³­ÝÇ­Ý»­ñÇ Ï³ß­íÇó å³ï­ ñ³ëï­í»É ¿ Ýáñ ·ñ³Ý­ÛáõÃ, á­ñÁ ù³­Õ³­ùÇ ³­Ýáõ­Ýáí Ïáã­í»É ¿ å»ñ­ ·³­Ù»Ýï: ²ÛÝ Ù»½ ѳÛï­ÝÇ Ù³­·³­ Õ³ÃÝ ¿: س­·³­Õ³­Ã» ³­Ù»­Ý³­ÑÇÝ Ó»­é³­·Ç­ñÁ Ðá­Ù»­ñá­ëÇ §Æ­Édz­Ï³Ý¦ åá»­ÙÇ` ø.Ñ. 3-ñ¹ ­¹³­ñáõÙ ·ñí³Í ÙÇ Ñ³ï­í³Í ¿: س­·³­Õ³­ÃÁ å³­ åÇ­ñáõ­ëÇó ³­í»­ÉÇ ×ÏáõÝ áõ ³­Ùáõñ ¿ñ, ѻ߭ïáõí۳ٵ ͳɭíáõÙ ¿ñ, ÇëÏ Í³É­í³Í­ùÇ Ù³­ëáõ٠ûñ­Ã»­ñÁ ϳñ­ íáõÙ áõ Ùdzó­íáõÙ ¿ÇÝ Ç­ñ³ñ: ØÇç­ Ý³­¹³­ñáõÙ Ù³­·³­Õ³­Ã» ûñ­Ã»ñÝ ³Ù­÷á÷­íáõÙ ¿ÇÝ Ï³­ß»­å³ï ϳ٠ɳ­ù³­å³ï ÷³Û­ï» ϳ½­ÙÇ Ù»ç:

г­Û»­ñ»Ý ·ñùÇ å³ï­ÙáõíÛáõ­ÝÁ г­Û»­ñ»Ý ³­é³­çÇÝ ·ñù»­ñÁ` Ó»­ é³­·Çñ Ù³ï­Û³Ý­Ý»­ñÁ, ëï»ÕÍ­í»É »Ý 5-ñ¹ ­¹³­ñáõÙ: Ø»½ ѳ­ë³Í Ñ³Û Ñݳ­·áõÛÝ ³Ù­µáÕ­ç³­Ï³Ý Ó»­é³­·Çñ Ù³ï­Û³­ÝÁ 7-ñ¹ ­¹³­ñÇ §ì»­Ñ³­Ùáñ ²­í»­ï³­ñ³Ýݦ ¿: г­Û»­ñ»Ý Ó»­é³­ ·Çñ ·ñù»­ñÁ ¾ç­ÙdzͭÝÇ, гխ峭ïÇ, 곭ݳ­ÑÇ­ÝÇ, î³Ã¨Ç, ¶É³­Óá­ñÇ, ì³­ÝÇ, ²Õ­Ã³­Ù³­ñÇ, γ­ñÇ­ÝÇ, ´³­ Õ»­ßÇ, êÇëÇ, êϨ­é³­ÛÇ, Èíá­íÇ, γ­ý³­ÛÇ ¨ ³ÛÉ í³Û­ñ»­ñÇ ·ñãáõí Û³Ý Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»­ñáõÙ ëï»ÕÍ­í»É ¨ ÁÝ­¹û­ñǭݳϭí»É »Ý ÙÇÝ㨠18-ñ¹ ­¹³­ñÇ í»ñ­çÁ: 13-14-ñ¹ ­¹³­ñ»­ñÇ Ó»­ é³­·Çñ ·ñù»­ñÁ å³­ñáõ­Ý³­ÏáõÙ »Ý ѳۭϳ­Ï³Ý ٳݭñ³Ý­Ï³ñ­ãáõÃ­Û³Ý ·ÉáõË­·áñ­Íáó­Ý»ñ: ÂÕÃÇ íñ³ Ù»½ ѳÛï­ÝÇ ³­é³­çÇÝ Ñ³­Û»­ñ»Ý Ó»­é³­ ·Çñ ·ÇñùÝ ÁÝ­¹û­ñǭݳϭí»É ¿ 981 íÇÝ: Ø»½ ¿ ѳ­ë»É ßáõñç 25 ѳ­½³ñ ѳ­Û»­ñ»Ý Ó»­é³­·Çñ ·Çñù, ï³ëÝ­Û³Ï Ñ³­½³ñ Ó»­é³­·Çñ Ù³ï­Û³Ý­Ý»ñ Ïá­ ñ»É »Ý, áãÝ­ã³ó­í»É Ýí³­×áÕ­Ý»­ñÇ Ó»é­ùáí: Ð³Û ³­é³­çÇÝ ïå³­·Çñ ·Çñ­ùÁ` §àõñ­µ³­Ã³­·Çñ­ùÁ¦, г­Ïáµ Ø»­Õ³­å³ñ­ïÇ ç³Ý­ù»­ñáí 1512 íÇÝ ÉáõÛë ¿ ï»­ë»É ì»­Ý»­ïÇ­ÏáõÙ: гۭ ϳ­Ï³Ý ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»ñ »Ý ¹³ñ­Ó»É Î. äá­ÉÇ­ëÁ, ìǻݭݳÝ, س¹­ñ³­ëÁ, γɭϳ­Ã³Ý, ä»­ï»ñ­ µáõñ­·Á, Üáñ ܳ­ËÇ稳­ÝÁ, ²ëï­ ñ³­Ë³­ÝÁ, ØáëÏ­í³Ý, Þáõ­ßÇÝ, ÂÇý­ÉÇ­ëÁ, ´³­ùáõÝ ¨ ³ÛÉ ù³­Õ³ù­ Ý»ñ: г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ ïå³­ñ³­ÝÁ 1771 í-ÇÝ µ³ó­í»É ¿ ¾ç­ÙdzͭÝáõÙ: Ð³Û Ñݳ­ïÇå (ÙÇÝ㨠18-ñ¹ ­¹³­ñÇ í»ñ­çÁ) ïå³­ ·Çñ ·ñù»­ñÇ ÃÇ­íÁ ѳë­ÝáõÙ ¿ ѳ­ ½³­ñÇ: 1801-1850 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ ñÇÝ Ññ³­ï³­ñ³Ï­í»É ¿ Ùáï 1700 ·Çñù: 1515-1988 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ³Ù­µáÕç ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ïå³·ñ­í»É ¿ 100 ѳ­½³ñ ³­ÝáõÝ Ñ³­Û»­ñ»Ý ·Çñù: ²Ûë ï³­ñÇ ÝßíáõÙ ¿ ݳ¨ Ð³Û ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý 500-³Ù­Û³­ÏÁ:

Æ ¹»å... Ö³ßáó лÃáõÙ ´ ó·³íáñÇ (1286 Ã., êϨé³), 477 ûñÃ, Ù³·³Õ³Ã

¶ñùÇ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù »Ý Ñéã³Ï­í»É... w 2002 Ã.` ²­É»ù­ë³Ý¹­ñdz (º­·Çå­ïáë) w 2003 Ã.` ÜÛáõ ¸»­ÉÇ (ÐÝ¹Ï³ë­ ï³Ý) w 2004 Ã.` ²Ýï­í»ñ­å»Ý (´»É­ ·Ç³) w 2005 Ã.` ØáÝ­ñ»³É (γ­Ý³­ ¹³) w 2006 Ã.` Âáõ­ñÇÝ (Æ­ï³­Édz) w 2007 Ã.` ´á­·á­ï³ (Îá­ÉáõÙ­ µÇ³) w 2008 Ã.` ²Ùë­ï»ñ­¹³Ù (ÜÇ­¹»é­ ɳݹ­Ý»ñ) w 2009 Ã.` ´»Û­ñáõà (ÈÇ­µ³­Ý³Ý) w 2010 Ã.` ÈÛáõµÉ­Û³­Ý³ (êÉá­í»­ Ýdz)

w 2011 Ã.` ´á­õ»­Ýáë ²Û­ñ»ë (²ñ­·»Ý­ïǭݳ)

¶ñùÇ ëϽµÝ³­íáñ­Ù³Ý å³ï­ÙáõíÛáõ­ÝÁ ¶ñùÇ ëϽµÝ³­íá­ñáõ­ÙÁ Ï³å­ í³Í ¿ ·ñÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý Ñ»ï: ÐÝáõÙ µ³­µ»­Éá­Ý³­óÇ­Ý»­ñÁ, ³­ëá­ñ»ë­ï³Ý­ óÇ­Ý»­ñÁ ¨ ÙÛáõë ÑÇÝ Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ ñÁ ·ñ»É »Ý ÑÇ٭ݳ­Ï³­Ýáõ٠ϳ­í» ë³­ÉÇÏ­Ý»­ñÇ íñ³: ä³Ñ­å³Ý­í»É ¿ ø­.³. 3-ñ¹ ­Ñ³­½³­ñ³Ù­Û³­ÏáõÙ ë³­ ÉÇÏ­Ý»­ñÇ íñ³ ·ñí³Í ·»­Õ³ñ­í»ë­ ï³­Ï³Ý Ñݳ­·áõÛÝ` ³­ëáõ­ñ³-µ³­µ»­ Éá­Ý³­Ï³Ý §¶ÇÉ­·³­Ù»ß¦ ¹Ûáõ­ó³½­ Ý»ñ­·áõíÛáõ­ÝÁ: ²Û¹ »­Õ³­Ý³­Ïáí ϳ½Ù­í³Í ·ñù»­ñÇó »Ý ëï»ÕÍ­í»É ³­é³­çÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³Ý­Ý»­ñÁ: âÇ­

¶ñùÇ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý áõ Åá­ Õáíñ­¹³­Ï³­Ý³ó­Ù³Ý ³½­¹³Ï ¿ñ ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý ·Ûáõ­ïÁ: 1447 í-ÇÝ Ú. ¶áõï­ï»Ý­µ»ñ­·Á Ññ³­ï³­ñ³­Ï»É ¿ ³­é³­çÇÝ ïå³­·Çñ ·Çñ­ùÁ: 16-ñ¹ ­¹³­ñáõÙ ·ñ³ï­åáõÃ­Û³Ý ³ñ­í»ë­ïÁ µ³ñÓñ Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÇ ¿ ѳ­ë»É Ñ³ï­ Ï³­å»ë ì»­Ý»­ïÇ­ÏáõÙ, Ðéá­ÙáõÙ, ²Ùë­ï»ñ­¹³­ÙáõÙ ¨ »í­ñá­å³­Ï³Ý ³ÛÉ ù³­Õ³ù­Ý»­ñáõÙ: ¶ñùÇ ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý ·áñ­ÍáõÙ ¹³­ñ³·­ÉáõË ¿ µ³­ó»É íÇ­ Ù³·­ñáõÃ­Û³Ý (ÉÇ­ïá·­ñ³­ýdz) ·Ûáõ­ ïÁ, á­ñÁ ï»­ÕÇ ¿ áõ­Ý»­ó»É 18-ñ¹ ­¹³­ñÇ í»ñ­çÇÝ ¨ ѻ߭ï³ó­ñ»É ¿ µÝ³·­ñÇ Ñ»ï Ýϳñ­Ý»­ñÇ ïå³·­ñáõ­ÙÁ: 18-19-ñ¹ ­¹³­ñ»­ñáõÙ Ýϳ­ñÁ ¹³ñ­Ó»É ¿ ·ñùÇ µ³Õ­Ï³­óáõ­óÇã Ù³­ëÁ:

§¶ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù¦ Ñéã³­Ï»­Éáõ ·»­Õ»­ óÇÏ ³­í³Ý­¹áõÛ­ÃÁ ÍÝí»É ¿ 2001 í-ÇÝ, ÇëÏ ·³­Õ³­÷³­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ÑÇÙù ¿ ѳݭ¹Ç­ë³­ó»É 1996 í-Çó å³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ ÝßíáÕ Ñ»­Õǭݳ­ ϳ­ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇÝ ÝíÇñ­í³Í ïá­ ÝÁ: Úàô­Üºê­Îú-Ý 2001 í-ÇÝ §¶ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ ù³­Õ³­ùǦ ³­é³­çÇÝ ïÇï­Õá­ëÁ ßÝáñ­ Ñ»É ¿ Æë­å³­Ýdz­ÛÇ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù س¹­ñÇ­¹ÇÝ, áñ­ï»Õ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ë³Ý­¹³­í³­éáõí۳ٵ »Ý ÁÝ­¹áõ­Ý»É ïá­ÝÁ: Ìñ³·­ñÇ Ñ³­çáÕ ÁݭóóùÝ áõ ³­í³ñ­ïÁ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÇÝ ÃáõÛÉ »Ý ïí»É, áñ 2001 í-Ç Ýá­Û»Ù­ µ»­ñÇ 2-ÇÝ Ï³­Û³­ó³Í ·³­·³Ã­Ý³­ Åá­Õá­íáõÙ §¶ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù¦ ïá­ÝÁ ¹³ñÓ­Ý»É ³­í³Ý­¹³­Ï³Ý:


7

| www.ysu.am

ºäÐ-Ý ­ÝáõÛÝ­å»ë ³Ý­Ù³ëÝ ãÇ Ùݳ­ó»É §ºñ¨³­ÝÁ ·ñùÇ Ñ³­ ٳ߭˳ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù 2012-Á¦ ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý ïá­Ý³­ ϳ­ï³­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó: ºäÐ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ë³­Ý»­ ñÁ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý γ­ñÇ­Ý» ¸³íí۳­ÝÇ Õ»­Ï³­í³­ñáõí۳ٵ ³å­ñÇ­ÉÇ 22-ÇÝ û­ï³­ñ³­É»­½áõ µ³­ ݳë­ï»Õ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí (³­ñ³­ µ»­ñ»Ý, å³ñë­Ï»­ñ»Ý) ¨ »ñ­·»­ñáí (Ç­ï³­É»­ñ»Ý, ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý) »­ÉáõÛà »Ý áõ­Ý»­ó»É ²É. ØÛ³ë­ÝÇÏ­Û³­ÝÇ ³ñ­Ó³­ÝÇ Ñ³ñ¨³­Ýáõí۳ٵ ï»­ Õ³¹ñ­í³Í ѳñ­Ã³Ï­Ý»­ñÇó, á­ñáÝù ßñç³­å³ï­í³Í »Ý »­Õ»É ³½­·³­ÛÇÝ ï³ñ­µ»ñ ÷áù­ñ³­Ù³ë­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ·ñù»­ñÇ ï³­Õ³­í³ñ­Ý»­ñáí: г­Ù³É­ ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇó µ³­óÇ Ùß³­ Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ Íñ³·­ñ»­ñáí ÙÇ­çá­ó³­ éáõÙ­Ý»­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É »Ý ݳ¨ èáõë-ѳۭϳ­Ï³Ý (êɳ­íá­Ý³­ ϳÝ) 廭ﳭϳÝ, ì. ´ñÛáõ­ëá­íÇ ³Ý­í³Ý å»­ï³­Ï³Ý É»½­í³­µ³­Ý³­ ϳÝ, г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ üñ³Ý­ëdz­ Ï³Ý ¨ г­Û³ë­ï³­ÝÇ ²­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÁ: Î. ¸³íí۳­ÝÁ Ýß»ó, áñ ÐÐ Ù­ß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõí۳­ÝÁ ¨ ºäÐ é»Ï­ïá­ñÇÝ ³­é³­ç³ñ­Ïáõí ÛáõÝ ¿ ³ñ­í»É ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»É ݳ¨ ä. ê­¨³­ÏÇ Ñ³­Ù³­ÝáõÝ åá»­ ÙÇ §ºí ³Ûñ ÙÇ Ø³ß­ïáó¦ µ»­Ù³¹­ ñáõíÛáõ­ÝÁ: *** §àí ·Çñù ¿ ëÇ­ñáõÙ, ݳ »ñ­µ»ù ÝíÇñ­í³Í µ³­ñ»­Ï³­ÙÇ, ÷ñϳ­ñ³ñ ËáñÑñ­¹³­ïá­õÇ, áõ­ñ³Ë ÁÝ­Ï»­ñáç, Çë­Ï³­Ï³Ý ÙËǭó­ñá­ÕÇ å³­Ï³ë ãÇ ½·³: γñ­¹³­Éáí, Ùïá­ñ»­Éáí Ù³ñ¹ ϳ­ñáÕ ¿ ³Ý­Ù»­Õá­ñ»Ý áõ­ ñ³­Ë³ó­Ý»É Ç­ñ»Ý ¨ ׳­Ï³­ï³·­ñÇ µá­Éáñ 峭ﳭѳ­Ï³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¹»å­ùáõ٠ѳ­×»­ÉÇ ³Ýó­Ï³ó­Ý»É Çñ ų­Ù³Ý­óÁ¦: Øá­ñÇë ´³ñ­ñ»ë (ýñ³ÝëdzóÇ íÇå³ë³Ý) *** §ºñ­µ»ù Ù»­Ý³Ï ãÇ ÉÇ­ÝÇ ³ÛÝ Ù³ñ­¹Á, áõÙ áõ­Õ»Ï­óáõÙ »Ý ·Çñ­ùÁ, ·³­Õ³­÷³­ñÁ¦: üÇ­ÉÇå êǹ­Ý»Û (³Ý·ÉdzóÇ µ³Ý³ëï»ÕÍ) *** §²­Ù»Ý ³ñ­í³Í ·áñ­ÍáõÙ É³í ³ñ­í³Í ùÇãÝ ³­í»­ÉÇ É³í ¿ í³ï ³ñ­í³Í ß³­ïÇó: ÜáõÛ­ÝÁ ¨ ·ñùáõÙ¦: Ȩ îáÉë­ïáÛ (éáõë ·ñáÕ) *** §ºë ÙÇßï »ñ¨³­Ï³­Û»É »Ù, û ¹ñ³Ë­ïÁ ÙÇ ï»­ë³Ï ·ñ³­¹³­ñ³Ý ÏÉÇ­ÝǦ: Êáñ­Ë» Èá­õÇë ´áñ­Ë»ë (³ñ­·»Ý­ïǭݳ­óÇ ·ñáÕ) *** §ºñµ »ë ÇÙ ßáõñ­ çÁ ï»ë­ ÝáõÙ »Ù, û Ù³ñ­¹ÇÏ, ãÇ­Ù³­Ý³­ Éáí ÇÝã­å»ë ³Ýó­Ï³ó­Ý»É Ç­ñ»Ýó ³­½³ï ų­Ù³­Ý³­ÏÁ, ÷ÝïñáõÙ »Ý ³­Ù»­Ý³ËÕ­×áõÏ ½µ³Õ­ÙáõÝù­Ý»ñ ¨ ½í³ñ­×áõíÛáõÝ­Ý»ñ, »ë í»ñó­ÝáõÙ »Ù ÙÇ ·Çñù ¨ ÇÝùë ÇÝÓ ³­ëáõÙ` ÙdzÛÝ ë³ µ³­í³­Ï³Ý ¿ ³Ù­µáÕç Ï۳ݭùÇ Ñ³­Ù³ñ¦: üÛá­¹áñ ¸áë­ïá¨ëÏÇ (éáõë ·ñáÕ)

àã ÙdzÛÝ å³ïÙ³·Çï³Ï³Ý ³ñÅ»ùÝ»ñ, ³Ûɨ ù³Õ³ù³Ï³Ý Éáõñç ï³ññ»ñ ²å­ñÇ­ÉÇ 18-ÇÝ ºäÐ ·Çï­ ËáñÑñ­¹Ç ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ºäÐ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ÏáÕ­ÙÇó г­Ûáó Ù»Í »­Õ»é­ÝÇ ï³­ñ»­ ÉÇ­óÇ ³é­ÃÇí Ññ³­ï³­ñ³Ï­ í³Í ·ñù»­ñÇ ßÝáñ­Ñ³Ý­¹»ë ¿ñ: ØÇ­çá­ó³­éáõ­ÙÁ ÝíÇñ­ í³Í ¿ñ ݳ¨ г­Ûáó ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý 500-³Ù­Û³­ÏÇÝ, 2012 í-ÇÝ ºñ¨³­ÝÁ ·ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ñ³­ ù³­Õ³ù Ñéã³­Ï»­ÉáõÝ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý ÞÝáñ­Ñ³Ý­¹»­ëÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­ Ý»­ñÇ ¹³­ïÇÝ Ñ³ÝÓÝ­í»­óÇÝ í»ñ­ ç»ñë Ññ³­ï³­ñ³Ï­í³Í §Âáõñ­ù»­ñÁ Ãáõñ­ù»­ñÇ Ù³­ëÇݦ ù³­é³­Ñ³­ïáñ ³ß­Ë³­ïáõíÛáõ­ÝÁ, Ú³­Ïáµ øÛáõÝó­ É»­ñÇ §²ñ­Û³Ý ¨ ³ñ­óáõÝ­ùÇ »ñÏ­ ñáõÙ¦ ·Çñ­ùÁ, Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë ÞÇ­ ñ³­½Ç §²­ÝǦ åá»­ÙÁ, ¼á­ñ³­í³ñ ²Ý¹­ñ³­ÝÇ­ÏÇ §²­é³­ù»­Éáó ì³Ý­ ùÇ ÏéÇ­íÁ¦ Ñáõ­ß»­ñÁ, ºäÐ ÃÛáõñ­ ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ê³­ý³ñ­Û³­ÝÇ §¼Ç­Û³ ¶Ûá­ù³É­÷Á ¨ §ÂÛáõñ­ù³­·Ç­ïáõí Û³Ý ÑÇ­ÙáõÝù­Ý»­ñÁ¦¦ ¨ Èáõ­ëÇ­Ý» 곭ѳϭ۳­ÝÇ §Ð³Ù­ß»­ÝÇ Ù³Ý­ ñ³­ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÁ¦ ³ß­Ë³­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÁ: ØÇ­çá­ó³é­Ù³Ý Ù³ë­Ý³­ÏÇó­ Ý»­ñÇÝ` ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¹»­Ï³Ý­ Ý»­ñÇÝ, åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ ë³­Ï³Ý Ï³½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­ Ý»­ñÇÝ, áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ¨ ÙÛáõë ÑÛáõ­ñ»­ñÇÝ Ý³Ë áÕ­çáõ­Ý»ó ºäÐ ·Ç­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­ óáõÃ­Û³Ý ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ¶»­ Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ, áí ϳñ¨á­ñ»ó ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï ³ß­Ë³­ïáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ Ýß³­Ý³­ÏáõíÛáõÝÝ áõ ¹»­ñÁ áã ÙdzÛÝ Ð³­Ûáó ¹³­ïÇ Éáõ­ë³­ µ³Ý­Ù³Ý, ³Ûɨ ³­å³­·³ ë»ñÁÝ­ ¹Ç ¹³ë­ïdz­ñ³Ï­Ù³Ý ·áñ­ÍáõÙ: §ì»ñ­çÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ Ø³Ûñ µáõ­ÑÇ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ãáõíÛáõ­ÝÁ ß³ï ³Ï­ïÇí ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ ¿ ͳ­í³­ÉáõÙ` Ù»­ÏÁ ÙÛáõ­ëÇ Ñ»ï¨Çó Ññ³­ï³­ñ³­Ï»­Éáí ѳ­ Û³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý µÝ³­·³­í³­éÇ ¨ Ù»ñ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³­Ù»­Ý³áÕ­ µ»ñ­·³­Ï³Ý ¿­ç»­ñÇÝ áõ ¹ñ³Ýó ѳ­çáñ­¹áÕ å³ï­Ù³­Ï³Ý ßñç³­ ÝÇÝ í»­ñ³­µ»­ñáÕ µ³­í³­Ï³­ ÝÇÝ ³ñ­Å»­ù³­íáñ ·ñ³­Ï³­Ýáõí Ûáõݦ,- Ýß»ó ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ ÝÁ: àÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ùáí ѳݭ¹»ë »­Ï³í ݳ¨ ºäÐ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ãáõí Û³Ý ïÝû­ñ»Ý ä»ñ× êï»­÷³Ý­Û³­ÝÁ, áí ѳ­ïáõÏ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó ÐÐ ­Î³­é³­í³­ñáõí۳­ÝÁ, Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­å»ë ÐÐ Ù­ß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõí۳­ÝÁ` Ç ¹»Ùë ݳ­ ˳­ñ³ñ гë­ÙÇÏ äá­Õáë­Û³­ÝÇ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ºäÐ Õ»­Ï³­í³­ ñáõí۳­ÝÁ` ³½­·³Ý­í»ñ áõ Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõñ ѳ­ÛÇ Ñ³­Ù³ñ ³Ý­ã³÷

ϳñ¨áñ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇÝ ³­ç³Ï­ó»­ Éáõ ѳ­Ù³ñ. §²Ý­ßáõßï, ³Ûë ·áñ­ ÍÁݭó­óÁ, áñ ³ñ­¹»Ý ÙÇ ù³­ÝÇ ï³­ ñÇ ¿, ÇÝã ëÏëí³Í ¿ سÛñ µáõ­ÑáõÙ, ³Ý­ã³÷ ϳñ¨áñ ¿ áã ÙdzÛÝ Çñ å³ï­Ù³­·Ç­ï³­Ï³Ý ³ñ­Å»ù­Ý»­ñáí, ³Ûɨ ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý Éáõñç ï³ñ­ñ»ñ ¿ å³­ñáõ­Ý³­ÏáõÙ¦: г­ïáõÏ ³Ý¹­ ñ³­¹³ñÓ »­Õ³í §²ñ­Û³Ý ¨ ³ñ­óáõÝ­ ùÇ »ñÏ­ñáõÙ¦ ·ñùÇÝ, á­ñÇ Ñ»­ÕÇ­Ý³Ï Ú³­Ïáµ øÛáõÝó­É»­ñÁ ßí»Û­ó³­ñ³­óÇ ÙÇ­ëÇá­Ý»ñ ¿ñ, áí Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï Çñ ÏÝáç` º­ÕÇ­ë³­µ»­ÃÇ Ñ»ï ³å­ñ»É ¿ Âáõñ­ùdz­ÛáõÙ ¨ ³­Ï³­ ݳ­ï»ë »­Õ»É ³Ý­Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ç³ñ­ ¹»­ñÇÝ` ³Û¹ ³­Ù»­ÝÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­ Éáí Ñ»­Õǭݳ­Ï³Í »ñ­Ïáõ ·ñù»­ñáõÙ: ä»ñ× êï»­÷³Ý­Û³­ÝÁ Ëá­ë»ó ݳ¨ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ã³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇ Ñ»ï ϳå­í³Í ÙÇ ß³ñù ËݹÇñ­Ý»­ñÇ, Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­å»ë óñ·­Ù³Ý­ãáõí Û³Ý ¨ ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ÙÇ­çáó­Ý»­ ñÇ ëÕáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ: §ä»ïù ¿ ÙÇ Ñ³­Ù³­Ï³ñ·­í³Í ÇÝë­ïÇ­ïáõï ÉÇ­ÝÇ, á­ñÁ å»­ï³­Ï³Ý Ù³­Ï³ñ­ ¹³­Ïáí Éáõñç áõ Ñ»ï¨á­Õ³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù ï³­ÝÇ Ù»½ ѳ­Ù³ñ ³Û¹­ù³Ý ϳñ¨áñ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ ã³­Ï³Ý ·áñ­ÍáõÙ¦,- Áݹ·­ÍáõÙ ¿ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ïÝû­ñ»­ÝÁ: Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë ÞÇ­ñ³­½Ç §²­ÝǦ åá»­ÙÇ Ù³­ëÇÝ ½»­Ïáõ­ó»ó Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ñ³Û ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã, ·ñùÇ ËÙµ³·Çñ ê³Ù­í»É Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ: §²­é³­çÇÝ Ñ³­Û³ó­ ùÇó ÏÃí³, û ³Ûë åá»­ÙÁ áñ¨¿ ϳå ãáõ­ÝÇ º­Õ»é­ÝÇ Ñ»ï, 볭ϳÛÝ ²­ÝÇÝ, áñ ³Û­ëûñ ·ïÝíáõÙ ¿ ë³Ñ­ Ù³­ÝÇó ³ÛÝ ÏáÕÙ` Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ¹ñá­ßÇ ÏÇ­ë³­Éáõë­ÝÇ Ý»ñ­ùá, ÃáõñùµáÉߨÇÏ­Û³Ý Ñ³­Ù³­Ó³Û­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ º­Õ»é­ÝÇ Ñ»ï¨³Ýù ¿¦,- Ýß»ó ·ñ³­Ï³­Ý³­·»­ïÁ: ÞÇ­ñ³­½Á åá»­ÙÁ ·ñ»É ¿ ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ Å³­Ù³­Ý³Ï­ Ý»­ñáõÙ, 볭ϳÛÝ ãÇ Ï³­ñá­Õ³­ó»É ïå³·­ñ»É, ù³­ÝÇ áñ ·ñ³ùÝ­ÝáÕ­ Ý»ñÝ ³­ÝÁݹ­Ñ³ï Ïñ׳­ïáõÙ ¿ÇÝ ³ÛÝ­åÇ­ëÇ Ñ³ï­í³Í­Ý»ñ, áñ Ñ»­ÕÇ­ ݳ­ÏÁ ëïÇå­í³Í ÉÇ­ÝÇ Ñ»ï í»ñó­ Ý»É ³ß­Ë³­ïáõíÛáõ­ÝÁ: ²Û­ëûñ, ë³­ ϳÛÝ, Ù»Ýù Ù»Í µ³­Ý³ë­ï»Õ­ÍÇ ó³íÝ áõ íÇßïÝ ³Ù­÷á­÷áÕ ³Û¹ ëï»Õ­Í³­·áñ­Íáõí۳­ÝÁ ͳ­Ýá­Ã³­ ݳ­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ áõ­Ý»Ýù: ´³­Ý³­Ëá­ëÇ »­ÉáõÛ­ÃÇó Ñ»­ïá Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­Ýá­Õáõ­ÑÇ Üá­ñ³ ºñ½ÝÏ­Û³­ ÝÁ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ Áݭûñ­ó»ó åá»­ÙÇ í»ñ­çÇÝ Ñ³ï­í³­ÍÁ: §Âáõñ­ù»­ñÁ Ãáõñ­ù»­ñÇ Ù³­ëÇݦ ù³­é³­Ñ³­ïáñ ³ß­Ë³­ïáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ Ëá­ë»ó ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõí Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­ Ï³É èáõ­µ»Ý ػɭùáÝ­Û³­ÝÁ, áí ¿É Ï³½­Ù»É ¿ 3-ñ¹ ­Ñ³­ïá­ñÁ: ²ß­Ë³­ ïáõÃ­Û³Ý í»ñ­Ý³­·ÇñÝ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ Ñáõ­ßáõÙ ¿, áñ ѳ­ïáñ­Ý»­ñáõÙ, Ù³ë­ Ý³­íá­ñ³­å»ë ³­é³­çÇÝ »­ñ»ù ·ñù»­ ñáõÙ, ½»­ï»Õ­í³Í »Ý Ãáõñù ·áñ­ ÍÇã­Ý»­ñÇ áõ Ùï³­íá­ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó Ñ»Ýó Ãáõñ­ù»­ñÇ áõ Ýñ³Ýó í³­ñ³Í ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý í»­ ñ³­µ»ñ­Û³É »ñµ¨¿ ÑÝã³Í ï»­ë³­

ä»ñ× êï»÷³ÝÛ³ÝÁ

Ï»ï­Ý»­ñÁ, Ñáõ­ß»­ñÁ, Ùïù»ñÝ áõ íϳ­ ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: 4-ñ¹ ­Ñ³­ïáñÝ ¿É, á­ñÁ ÉáõÛë ¿ ï»­ë»É ³Ý·­É»­ñ»Ý, ݳ­Ëáñ¹ ·ñù»­ñÇ Ñ³­ÏÇñ× ï³ñ­µ»­ñ³­ÏÁ ϳ­ ñ»­ÉÇ ¿ ѳ­Ù³­ñ»É: §²Ûë ³ß­Ë³­ ïáõíÛáõ­ÝÁ ß³ï ϳñ¨áñ Ýß³­Ý³­ ÏáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ Ù»½ ѳ­Ù³ñ: ²ÛÝ Âáõñ­ùdz­ÛÇ ÏáÕ­ÙÇó ³Û­ëûñ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ Ñ³­Ï³­Ñ³Û­ ϳ­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý áõ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ë»­Õ³ÃÛáõñ­ Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇÝ áõÕÕ­í³Í ѳ­Ï³­Ñ³ñ­í³ÍÝ ¿, ¨ ³Û¹ ѳ­ ϳ­Ñ³ñ­í³­ÍÁ ѳëó­íáõÙ ¿ Ñ»Ýó Ç­ñ»Ýó ßáõñ­Ã»­ñáí ÑÝã³Í ÷³ë­ï»­ñáí, ÇÝ­ãÁ, ³Ý­ßáõßï, ³­Ù»­Ý³­Ï³ñ¨áñÝ ¿¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ èáõ­µ»Ý ػɭùáÝ­Û³­ÝÁ: ´³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ »­ÉáõÛà áõ­Ý»­ó³í §Ð³Ù­ß»­ÝÇ Ù³Ý­ ñ³­ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÁ¦ ·ñùÇ Ñ»­ÕÇ­Ý³Ï Èáõ­ëÇ­Ý» 곭ѳϭ۳­ÝÁ, áí 2010 í-Ç Ñáõ­ÉÇ­ëÇÝ ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­ Ï³Ý Ýå³­ï³Ï­Ý»­ñáí ÷áùñ ËÙµáí ³Û­ó»­É»É ¿ Âáõñ­ùdz­ÛÇ ²ñ¹­íÇ­ÝÇ ¨ èÇ­½»Ç ݳ­Ñ³Ý·­Ý»­ñÇ Ñ³Ù­ß»Ý­óÇ­ Ý»­ñÇ µÝ³­Ï³­í³Û­ñ»­ñÁ: γ­ï³ñ­ í³Í áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõ­ÝÁ ÝíÇñ­ í³Í ¿ ï»­ÕÇ Ñ³Ù­ß»Ý­óÇ­Ý»­ñÇ Ëá­ ë³Ï­ó³­Ï³Ý Ãáõñ­ù»­ñ»­ÝáõÙ ³Û­ëûñ ¿É ·áñ­Í³Í­íáÕ Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý ٳݭ ñ³­ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÇ ùÝÝáõí۳­ÝÁ: ¶ñùáõÙ Ñ»­ÕǭݳÏÝ ³­é³­çÇÝ ³Ý­ ·³Ù ·Ç­ï³­Ï³Ý ßñ糭ݳ­éáõÃ­Û³Ý Ù»ç ¹ñíáÕ ßáõñç ѳñ­Ûáõñ ٳݭ ñ³­ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»ñ ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ ñ»É, á­ñáÝù É»½­í³­Ï³Ý µ³­ó³­éÇÏ ÷³ë­ï»ñ »Ý: ²Û¹ ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÇ µ³­é³ùÝ­ÝáõíÛáõ­ÝÁ óáõÛó ¿ ï³­ÉÇë, áñ ¹ñ³Ýù µáõÝ Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý »Ý, ¹ñ³Ý­óáõÙ ³é­Ï³ »Ý ÑÇÝ ¨ ÙÇ­çÇÝ Ñ³­Û»­ñ»­ÝÇ ³ñ­Ù³ï­Ý»ñ áõ ÑÇÙ­ù»ñ, µ³­é³­Ï³½­Ù³­Ï³Ý Ó­¨áõÛíݻñ, á­ñáÝù ï»­Õ³­Ï³Ý µ³ñ­µ³­éÇ Ëáë­ í³Íù­Ý»­ñÇó ¨ Ãáõñ­ù»­ñ»­ÝÇó µËáÕ ÑÝã³ñ­ï³­ë³­Ý³­Ï³Ý Ýëïí³Íù áõ­Ý»Ý: §Ð³Ù­ß»­ÝÇ ¨ ³é­Ñ³­ë³­ ñ³Ï ²ñ¨ÙïÛ³Ý Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ Ù³Ý­ñ³­ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÁ ϳ٠Åá­Õáíñ­¹³­Ï³Ý ï»­Õ³­ÝáõÝ­ Ý»­ñÁ ѳ­Ûáó å³ï­Ù³­Ï³Ý ÑÇ­ ßá­ÕáõÃ­Û³Ý áõ Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ

ų­é³Ý­·áõÃ­Û³Ý ³Ý­µ³­Å³Ý Ù³­ë»ñÝ »Ý, 볭ϳÛÝ Ãáõñ­ù³­ Ï³Ý ÙÇ­ç³­í³Û­ñáõÙ ·ïÝí»­Éáõ, ų­Ù³­Ý³­ÏÇÝ ã·ñ³Ýó­í»­Éáõ ¨ ï»­ÕÇ µÝ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ë»ñÁÝ­ ¹³­÷á­ËáõÃ­Û³Ý Ñ»ï¨³Ý­ùáí ¹ñ³Ýù ϳ­ñáÕ »Ý Ùá­é³­óáõí Û³Ý ¨ Ïáñë­ ïÇ Ù³ïÝ­ í»É: àõë­ ïÇ ¹ñ³Ýó µ³½­Ù³­ÏáÕ­Ù³­ÝÇ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõ­ÝÁ å»ïù ¿ Ý»­ñ³é­íÇ Ñ³Û å³ï­Ù³­µ³­Ý³­ ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý û­ñ³­Ï³ñ­·áõÙ¦,³­ëáõÙ ¿ Èáõ­ëÇ­Ý» 곭ѳϭ۳­ÝÁ: ÂÛáõñ­ù³­·»ï ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ê³­ ý³ñ­Û³ÝÝ ¿É, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáí Çñ §¼Ç­Û³ ¶Ûá­ù³É­÷Á ¨ §ÂÛáõñ­ù³­·Ç­ ïáõÃ­Û³Ý ÑÇ­ÙáõÝù­Ý»­ñÁ¦¦ ³ß­Ë³­ ïáõíÛáõ­ÝÁ, Áݹ·­Í»ó, áñ ïíÛ³É ·ÇñùÝ ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ³­Ù»­Ý³­ß³ï óÇï­íáÕ ·ñù»­ñÇó ¿, á­ñÁ í»­ñ³­µ»­ ñáõÙ ¿ ÃÛáõñ­ùǽ­ÙÇÝ ¨ å³ÝíÛáõñ­ ùǽ­ÙÇÝ: ´ÝûñÇݳÏÇ Ññ³­ï³­ñ³­ ÏáõíÛáõ­ÝÇó 90 ï³­ñÇ ³Ýó` ³Û­ëûñ ¿É ³ÛÝ Ï³ñ¨áñ Ýß³­Ý³­ÏáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ Ù»ñ å³ï­Ù³­·Ç­ïáõí۳Ý, ѳ­ë³­ñ³­Ï³­Ï³Ý, ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ÙïùÇ Ñ³­Ù³ñ: §²Û­ëûñ, »ñµ Ù»Ýù Ëá­ëáõÙ »Ýù г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý ÙÇ­ç³½­·³Û­Ý³ó­Ù³Ý Ù³­ ëÇÝ, å»ïù ¿ Ëá­ë»Ýù ³ß­Ë³ñ­ÑÇÝ Ñ³ë­Ï³­Ý³­ÉÇ É»½­íáí: ºí å»ïù ¿ ³­ë»É, áñ ÙÇßï ã¿, áñ ³ÛÝ ï»­Õ»­ ϳï­íáõíÛáõ­ÝÁ, áñ ï»Õ ¿ ·ï»É Ù»ñ ¹³­ë³·ñ­ù»­ñáõÙ áõ ѳݭñ³­·Ç­ï³­ ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ, ×Çßï ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»É: ºñ­µ»ÙÝ ÝáõÛ­ÝÇëÏ µ³­ó³­Ñ³Ûï Ë»­Õ³Ã­Ûáõ­ñáõÙ­Ý»ñ ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ï»ë­ Ý»É: ¸ñ³Ýù, ǭѳñ­Ï», å³Û­Ù³­ ݳ­íáñ­í³Í »Ý Ýñ³­Ýáí, áñ Ù»ñ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÁ ·áñÍ »Ý áõ­Ý»­ó»É áã û µÝ³·­ñ»­ñÇ, ³ÛÉ µ³½­Ù³­ÃÇí ë˳ɭݻñ å³­ñáõ­Ý³­ÏáÕ Ã³ñ·­Ù³­ ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ»ï¦,- å³ñ­½³­µ³­ ÝáõÙ ¿ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ê³­ý³ñ­Û³­ÝÁ: ØÇ­çá­ó³é­Ù³Ý í»ñ­çáõÙ ä»ñ× êï»­÷³Ý­Û³­ÝÁ, ßÝáñ­Ñ³Ý­¹»­ëÇ Ñ³­Ù³ñ ݳ­Ë³­ï»ë­í³Í ·ñù»­ñÇó µ³­óÇ, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ݳ¨ г­ Ûáó »­Õ»é­ÝÇ ï³­ñ»­ÉÇ­óÇ ³é­ÃÇí ïå³·ñ­í³Í ÙÇ ß³ñù ³ÛÉ ³ß­Ë³­ ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ:


8

à±í ¨ ÇÝã­å»±ë­¿ ·Ý³­Ñ³­ïáõ٠ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ í³ñ­Ï³­ÝÇ­ßÁ ì»ñ­ç»ñë ß³ï ¿ ùÝݳñÏ­ íáõÙ ³ÛÝ Ã»­Ù³Ý, áñ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ ¨ ·Ç­ï³­Ï³Ý å³ñ­µ»­ñ³­ ϳݭݻ­ñÇ ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ¿ ÏÇ­ñ³­é»É Ãí³­ÛÇÝ óáõ­ ó³­ÝÇß­Ý»ñ` ÑÕÙ³Ý ÇÝ­ ¹»ùë, ³½¹»óÇÏáõÃÛ³Ý ·áñÍáÝ: Àëï ³Û¹ ùÝݳñ­ ÏáõÙ­Ý»­ñÇ` Ýßí³Í ã³­÷³­ ÝÇß­Ý»­ñáí ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ³­í»­ ÉÇ É³í ѳ­Ù³¹­ñ»É ·Ç­ï³­ Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÁ: γ­ñÇ­Ý» ¶ñÇ­·áñ­Û³Ý ºäÐ ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ¨ Ïá­ÉáÇ­¹ ùÇ­Ùdz­ÛÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹á­ó»Ýï, ùÇÙ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ ¶Ç­ï³­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ ¨ ·Ç­ï³­Ï³Ý å³ñ­µ»­ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ѳñ­ó»­ñáí ½µ³Õ­íáõÙ ¿, ³Ûë­å»ë Ïáã­í³Í, ·Ç­ï³­ã³­÷áõíÛáõ­ÝÁ, á­ñÇ Ï³ñ¨á­ñáõíÛáõ­ÝÁ ½³ñ­·³­ó³Í »ñÏÁñ­ Ý»­ñáõÙ ³ñ­¹»Ý í³­Õáõó ÁÝ­¹áõÝ­í³Í Ç­ñá­ÕáõíÛáõÝ ¿: 곭ϳÛÝ Ç±Ýã­ ¿ ·Ç­ï³­ã³­÷áõíÛáõ­ÝÁ. ³ÛÝ ·Ç­ï³­ Ï³Ý Ã»­Ù³­Ý»­ñÇ Ñ»­ï³­½á­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ Ññ³­ï³­ ñ³­ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ÑÇ­Ù³Ý íñ³ ·Ý³­ ѳ­ïáõÙ ¿ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ½³ñ­·³ó­ Ù³Ý ÙÇ­ïáõÙ­Ý»­ñÁ, ³ÛÝ ¿` áñ áõÕ­ ÕáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ »Ý ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý, ¨ á­ ñáÝó ÝÏ³ï­ Ù³Ùµ ¿ Ýí³­ ½»É Ñ»­ï³ùñù­ñáõíÛáõ­ÝÁ: ÜÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï ·Ý³­Ñ³­ïáõÙ­Ý»­ ñÇ ¹»å­ùáõÙ ³Ý­å³Û­Ù³Ý ѳ߭íÇ »Ý ³éÝ­íáõÙ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñ»­ ñÇ ÇÙ­å³Ïï ·áñ­Íá­ÝÁ, Ñ»­Õǭݳϭ Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇÝ ³ñ­í³Í ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ÐÇñ­ßÇ ÇÝ­¹»ù­ëÁ (h ÇÝ­¹»ùë): г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ·Ç­ï³­ã³­÷³­ Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõ­ÝÁ ¹»é¨ë­ ³ÛÝ­å»ë ½³ñ­·³­ó³Í ã¿, ÇÝã­å»ë ²ñ¨Ùáõï­ùáõÙ ¨ ѳï­Ï³­å»ë ²ØÜáõÙ, áñ­ï»Õ Ï³Ý ³Û¹ ËݹÇñ­Ý»­ñáí ½µ³Õ­íáÕ Ù³ë­Ý³­íáñ ϳ­éáõÛó­ Ý»ñ: ö³ë­ïá­ñ»Ý ·Ç­ï³­ã³­÷áõí Ûáõ­ÝÁ ݳ¨ µÇ½­Ý»ë ¿ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý á­Éáñ­ïáõÙ: ú­ñǭݳÏ` §Thomson Reuters Corporation¦ ÁÝ­Ï»­ñáõí ÛáõÝÝ ³ñ­¹»Ý »ñ­Ï³ñ ų­Ù³­Ý³Ï ¿, ÇÝã ϳ½­ÙáõÙ ¿ ïí۳ɭݻ­ñÇ µ³­ ½³` §Web of Science¦ (Ïñ׳ï` WoS), ѳ­Ù³¹­ñáõÙ ¨ ëï»Õ­ÍáõÙ ¿ ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»ñ: ²Ûë ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Á, 볭ϳÛÝ, áõ­ÝÇ ÙÇ Éáõñç û­ñáõíÛáõÝ. ³ÛÝ Ñ³ß­íÇ ãÇ ³é­ÝáõÙ Ññ³­ï³­ñ³Ï­í³Í ·ñù»­ñÁ ¨ ÑÇÙÝ­íáõÙ ¿ ÙdzÛÝ Ñá¹­í³Í­Ý»­

ñÇ áõ ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ Ññ³­ï³­ñ³­ ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ íñ³: ²ñ­¹»Ý ÑÇÝ· ï³­ñÇ ¿, áñ ·áñ­ ÍáõÙ ¿ ¨ë ­Ù»Ï ѳ­Ù³­Ï³ñ·` §Scopus¦-Á, á­ñÇ Í³­é³­ÛáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇó û·ï­íáõÙ »Ý ·Ç­ï³­ã³­÷áõí Û³Ý Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÁ: §Scopus¦-Ç í»ñ­Éáõ­Í³­Ï³Ý ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÁ ÑÇÙÝ­í³Í »Ý §Elsevier¦ Ññ³­ï³­ ñ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ïí۳ɭݻ­ñÇ µ³­½³­ÛÇ íñ³: §Elsevier¦-Á` áñ­å»ë ³Ù­ë³·­ ñ»­ñÇ ¨ ·ñù»­ñÇ Ññ³­ï³­ñ³­ÏÇã, áõ­ÝÇ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 130 ï³ñ­í³ å³ï­Ùáõí ÛáõÝ: ²Û­ëûñ ³ÛÝ Ññ³­ï³­ñ³­ÏáõÙ ¿ 2000 ³­ÝáõÝ ³Ù­ë³­·Çñ ¨ ßáõñç 20.000 Ùdz­íáñ ·Çñù: §Elsevier¦Ý­ ³Ù­µáÕç ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ëå³­ ë³ñ­ÏáõÙ ¿ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 30 ÙÇ­ÉÇáÝ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ, áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ³­éáÕ­ç³­å³­ÑáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­Õ»­Ï³ï­ íáõÃ­Û³Ý ³ë­å³­ñ»­½Ç Ù³ë­Ý³­ ·»ï­Ý»­ñÇ: §Elsevier¦-Ç Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ·ïÝíáõÙ ¿ ²Ùë­ï»ñ­¹³­ÙáõÙ, ÇëÏ 24 »ñÏñ­Ý»­ñáõÙ ·áñ­ÍáÕ ·ñ³­ë»Ý­ ۳ϭݻ­ñÇ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇ ÃÇ­ íÁ 7000 ¿: Ðñ³­ï³­ñ³Ï­ãáõíÛáõ­ ÝÁ ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÙ ¿ 7000 ³Ù­ë³·­ñ»­ñÇ ËÙµ³·ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ, 70.000 ËÙµ³·­ñ³­ Ï³Ý Ïá­É»­·Ç³­Ý»­ñÇ, 300.000 ·ñ³­Ëáë­Ý»­ñÇ ¨ 600.000 Ñ»­ Õǭݳϭݻ­ñÇ Ñ»ï: §Elsevier¦-Ç

§Scopus¦ ïí۳ɭݻ­ñÇ µ³­½³Ý, Áëï Ý»ñ­Ï³­Û³ó­íáÕ ÷³ë­ï³ÃÕû­ñÇ Í³­í³­ÉÇ (³­í»­ÉÇ ù³Ý 36 ÙÇ­ÉÇáÝ ·ñ³Ýó­í³Í ÷³ë­ï³­ÃáõÕÃ, ï³­ñ»­ Ï³Ý Ùáï 2 ÙÇ­ÉÇáÝ ÷³ë­ï³Ãխû­ ñÇ Ñ³­Ù³É­ñáõÙ) ¨ ¹ñ³Ý­óáõÙ ³ñ­ï³­ óáÉ­í³Í å³ñ­µ»­ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ÃíÇ (³­í»­ÉÇ ù³Ý 17 ѳ­½³ñ Áݭó­ óÇÏ Ññ³­ï³­ñ³­ÏáõÙ), Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ³ß­Ë³ñ­ÑÇ é»­ý»­ñ³­ïÇí ¨ í»ñ­Éáõ­ ͳ­Ï³Ý ³­Ù»­Ý³­Ù»Í ïí۳ɭݻ­ñÇ µ³­½³Ý ¿: §Scopus¦-áõÙ Áݹ·ÁñÏ­ í³Í »Ý ³ß­Ë³ñ­ÑÇ 180 »ñÏÁñ­ Ý»­ñÇ ³Ù­ë³·­ñ»ñ: §Elsevier¦-Á ï³­ñ»­Ï³Ý ùÝݳñ­ÏáõÙ ¿ ï³ñ­µ»ñ »ñÏñ­Ý»­ñÇó ßáõñç 2000 ·Ç­ï³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñ»­ñÇ Áݹ·ñÏ­Ù³Ý Ñ³ñ­ óÁ, 볭ϳÛÝ ÙdzÛÝ ¹ñ³Ýó Ï»­ ëÇÝ ¿ ѳ­çáÕ­íáõÙ µ³­í³­ñ³­ñ»É ë³Ñ­Ù³Ý­í³Í ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÁ: Àݹ·ñÏ­í³Í ³Ù­ë³·­ñ»­ñÇ 30 ¨ 15 ïá­Ïá­ëÁ ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³­Ý³­ µ³ñ ϳ½­ÙáõÙ »Ý ²ØÜ-Ç ¨ Ø»Í

´ñÇ­ï³­Ýdz­ÛÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý å³ñ­µ»­ ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ: èáõ­ë³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñ»­ñÇó Áݹ·ñÏ­í³Í ¿ 235 ³­ÝáõÝ ³Ù­ë³­·Çñ: Üß»Ýù, áñ 2011 í-ÇÝ §Elsevier¦-Ç Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõó­ãÇ Ñ»ï ùÝݳñÏ­í»É ¿ ݳ¨ г­Û³ë­ ï³­ÝáõÙ ÉáõÛë ï»ë­ÝáÕ ·Ç­ï³­Ï³Ý å³ñ­µ»­ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Áݹ·ÁñÏ­ Ù³Ý Ñ³ñ­óÁ: §Scopus¦-Á ·ñ³­Ëáë­íáÕ ·ñ³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý áõ ѳ­Ù³­ó³Ý­ó³­ÛÇÝ á­ñ³Ï­Û³É ³Õµ­Ûáõñ­Ý»­ñÇÝ Ñ»ï¨»­Éáõ, ïí۳ɭݻ­ñÁ í»ñ­Éáõ­Í»­Éáõ ¨ Ñ»­ï³­ ½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ µ³­ó³­Ñ³Û­ï»­Éáõ Ñëï³Ï ·áñ­ÍÇù­Ý»­ñáí ½ÇÝ­í³Í ѳ­ Ù³­éáï Ýϳ­ñ³·­ñ»­ñÇ ¨ ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ïí۳ɭݻ­ñÇ ³­Ù»­Ý³­Ù»Í µ³­½³Ý ¿: ²ÛÝ Ý³­Ë³·Í­í»É áõ ½³ñ­·³ó­í»É ¿ 500 ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ û·­ï³­·áñ­ÍáÕ­ Ý»­ñÇ ¨ ·ñ³­¹³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó áõ óñ­Ù³ó­íáõÙ ¿ ³­Ù»Ý ûñ` Áëï 4000 ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ññ³­ï³­ñ³­ÏÇã­ Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ·ñ³­Ëáë­íáÕ 15 000

³Ù­ë³·­ñ»­ñÇ Ñ³­Ù³­éá­ï³·­ñ»­ñÇ ¨ ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ: ²­í»­ÉÇÝ` §Scopus¦-Á Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ ¿ Ñá¹­í³Í­Ý»­ñÇ ³Ù­µáÕ­ç³­Ï³Ý ï»ùë­ï»­ñÁ ¨ ³ÛÉ ·ñ³­¹³­ñ³­Ý³­ÛÇÝ é»­ëáõñë­Ý»­ñÇó û·ï­í»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ å³­ï»Ý­ï³­ÛÇÝ ·ñ³­Ï³­ ÝáõíÛáõÝ: л­Õǭݳϭݻ­ñÇ Ç­¹»Ý­ïÇ­ýǭϳ­ ódz­ÛÇ ¨ ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇÝ Ñ»ï¨»­Éáõ ·áñ­ÍÇù­Ý»­ñÁ (Author Identifier and the Citation Tracker) Ç Ñ³Ûï »Ý µ»­ñáõÙ ó³Ý­Ï³­ó³Í ³ë­å³­ñ»­ ½áõÙ ³ß­Ë³­ïáÕ Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñÇÝ, ·ïÝáõÙ »Ý Ýñ³Ýó ѳ­Ù³­å³­ï³ë­ Ë³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ·Ý³­Ñ³­ïáõÙ Ýñ³Ýó ·Ç­ï³­ Ï³Ý í³ë­ï³­ÏÁ: ¶Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ã³­÷³­ÝÇß ¿ áã ÙdzÛÝ ÑÕáõÙ­Ý»­ ñÇ ù³­Ý³­ÏÁ, ³Ûɨ ÐÇñ­ßÇ ÇÝ­¹»ù­ ëÁ, á­ñÁ 2005 í-ÇÝ ³­é³­ç³ñÏ­í»É ¿ ³­Ù»­ñǭϳ­óÇ ýÇ­½Ç­Ïáë Êáñ­Ë» ÐÇñ­ßÇ (γ­ÉÇ­ýáé­Ýdz, ê³Ý ¸Ç»­ ·á­ÛÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý) ÏáÕ­ÙÇó: h ÇÝ­¹»ù­ëÁ á­ñáß­íáõÙ ¿` ÑÇÙÝ­í»­ Éáí Ñ»­ï³­½á­ïá­ÕÇ Ññ³­ï³­ñ³­ ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ¨ ³Û¹ Ññ³­ï³­ñ³­ ÏáõÙ­Ý»­ñÇÝ ³ñ­í³Í ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ÃíÇ íñ³: ¶Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ h ÇÝ­¹»ù­ëÁ óáõÛó ¿ ï³­ÉÇë, áñ Ýñ³ N Ãíáí Ñá¹­ í³Í­Ý»­ñÇó h-Ý­ áõ­ÝÇ ³éÝ­í³½Ý h ÑÕáõÙ, ¨ ¹³ ³ÛÝ ¹»å­ùáõÙ »ñµ Ùݳ­ó³Í N-h Ñá¹­í³Í­Ý»­ñÇó Ûáõ­ ñ³­ù³Ýã­Ûáõ­ñÁ ÑÕíáõÙ ¿ h ³Ý­·³­ ÙÇó ùÇã: ú­ñǭݳÏ` h ÇÝ­¹»ù­ëÁ ѳ­ í³­ë³ñ ¿ 10-Ç: ê³ Ýß³­Ý³­ÏáõÙ ¿, áñ ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ ÏáÕ­ÙÇó Ññ³­ ï³­ñ³Ï­í»É »Ý 10 ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ, á­ñáÝ­óÇó Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõ­ñÁ ÑÕí»É ¿ 10 ¨ ³­í»­ÉÇ ³Ý­·³Ù: Àݹ á­ñáõÙ` ³ÛÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ, á­ñáÝù ³­í»­ÉÇ ùÇã »Ý ÑÕí»É, ϳ­ñáÕ ¿ ï³ñ­µ»ñ ÉÇ­Ý»É: àõë­ïÇ h ÇÝ­¹»ùëÝ ³ñ­ï³­óá­ÉáõÙ ¿ ¨° Ññ³­ï³­ñ³­ ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ, ¨° Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­ Ûáõñ Ññ³­ï³­ñ³Ï­Ù³ÝÝ ³ñ­í³Í ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ: h ÇÝ­¹»ù­ëÁ ͳ­é³­ÛáõÙ ¿ áñ­å»ë Ñ»­ï³­½á­ ïá­ÕÇ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ³½­¹»­óÇ­ ÏáõÃ­Û³Ý ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ³Û­ÉÁÝï­ ñ³Ý­ù³­ÛÇÝ ã³­÷³­ÝÇß` ³­í»­ÉÇ ³­í³Ý­¹³­Ï³Ý ѳݭ¹Ç­ë³­óáÕ ³Ù­ë³·­ñ»­ñÇ ³½­¹»­óÇ­Ïáõí Û³Ý ·áñ­ Íá­ ÝÇ (impact factor) ÷á­Ë³­ñ»Ý, ù³­ÝÇ áñ ÙdzÛÝ Ñ³­×³­Ë³­ÏÇ ÑÕáõÙ­Ý»ñ áõ­Ý»­

²Ý¹ñ­Ïáí­Ï³ë­Û³Ý ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝÇ` 1996-2010 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ïí۳ɭݻ­ñÇ í»ñ­Éáõ­ÍáõÃ­Û³Ý ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÁ ºñ­ÏÇñ

h ÇÝ­¹»ùë

ö³ë­ï³Ãխû­ñÇ ÃÇ­íÁ

òÇ­ï»­ÉÇ ÷³ë­ï³Ãխû­ñÇ ÃÇ­íÁ

òÇ­ïáõÙ­Ý»ñÇ ÃÇ­íÁ

ÆÝù­Ý³­óÇ­ïáõÙÝ»­ ñÇ ÃÇ­íÁ

òÇ­ïáõÙ­Ý»ñÇ ÃÇ­íÝ Áëï Ù»Ï ÷³ë­ï³ÃÕ­ÃÇ

г­Û³ë­ï³Ý

90

7.067

6.970

50.175

9.441

7.10

ìñ³ë­ï³Ý

70

6.082

5.939

40.074

5.305

6.59

²¹ñ­µ»­ç³Ý

36

5.270

5.221

11.749

3.042

2.23


9

| www.ysu.am

óáÕ Ñá¹­í³Í­Ý»ñÝ »Ý ³½­¹áõÙ h ÇÝ­¹»ù­ëÇ íñ³: ÐÇñ­ßÁ ·ïÝáõÙ ¿, áñ Ñ»­ï³­½á­ ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ ¹á­ó»Ý­ïÇ Ïá­ãáõÙ áõ­Ý»­óáÕ ýÇ­½Ç­Ïáë ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ h ÇÝ­¹»ù­ëÁ å»ïù ¿ ѳ­í³­ë³ñ ÉÇ­ÝÇ 12-Ç, åñá­ý»­ëá­ ñÇ­ÝÁ` 18-Ç, ²­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý ýÇ­½Ç­Ïáë­ Ý»­ñÇ ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý ·Çï­Ý³­Ï³Ý­ Ý»­ñÇ å³­ñ³­·³­ÛáõÙ` 15-20-Ç, ÇëÏ ²ØÜ-Ç ³½­·³­ÛÇÝ ³­Ï³­¹»­Ùdz­ÛÇ ³Ý­¹³­ÙÇ Ñ³­Ù³ñ` 45-Ç: àñ­å»ë ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ÙÇ­çáó` h ÇÝ­¹»ùëÝ áõ­ÝÇ Çñ ³­é³­í»­ÉáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ¨ ³­é ³ÝÓ­Ý ³­Ñ ³ï­Ï áõÃ­Û áõÝ­Ý »­ñ Á: ²­é³­í»­ÉáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ³ÛÝ ¿, áñ h ÇÝ­¹»ù­ëÁ ó³Íñ ÏÉÇ­ÝÇ ÇÝã­å»ë Ù»Ï, µ³Ûó Ù»Í ×³­Ý³­ãáõÙ áõ­Ý»­óáÕ Ñá¹­í³­ÍÇ, ³ÛÝ­å»ë ¿É ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ Ù»Ï ÑÕáõÙ áõ­Ý»­óáÕ, µ³Ûó ß³ï Ãíáí Ñá¹­í³Í­Ý»­ñÇ ¹»å­ùáõÙ: ²­í»­ ÉÇÝ` ³ÛÝ §å³­ï³­Ñ³­Ï³Ý ѳ­ Ù³­Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñǦ Ý»ñ¹­ñáõ­ÙÁ µ³­ó³­é»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ï³­ÉÇë, ¨ ³Û¹ óáõ­ó³­ÝÇ­ßÁ µ³­ í³­Ï³­Ý³­ã³÷ µ³ñÓñ ¿ ÉÇ­ÝáõÙ ÙdzÛÝ ³ÛÝ ¹»å­ùáõÙ, »ñµ ·Çï­ Ý³­Ï³ÝÝ áõ­ÝÇ µ³­í³­ñ³ñ Ññ³­ ï³­ñ³­ÏáõÙ­Ý»ñ, ¨ ¹ñ³Ýù µá­ÉáñÝ ¿É ³ñ­Å»­ù³­íáñ »Ý: ¶Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ` h ÇÝ­¹»ù­ëáí ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý ³­é³ÝÓ­ ݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝÝ ³ÛÝ ¿, áñ ·Ý³­ ѳ­ïáõÙÝ ¿³­Ï³­Ýá­ñ»Ý ϳ˭í³Í ¿ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý á­Éáñ­ïÇó ¨ Ñ»­ï³­½á­ïá­ÕÇ ï³­ñÇ­ùÇó:

Æ ¹»å... 1996-2010 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ h ÇÝ­¹»ù­ëÁ ϳ½­Ù»É ¿ 90, ÑÕáõÙ­Ý»­ ñÁ` 50.175, ÇÝù­Ý³Ñ­Õáõ­ÙÁ` 9.441, ÇëÏ Ù»Ï ÷³ë­ï³ÃÕ­ÃÇ ÑÕáõ­ÙÁ` 7.10: Àݹ á­ñáõÙ` ³Ûë óáõ­ó³­ÝÇß­ Ý»­ñÁ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝáõÙ ³­Ù»­ ݳ­µ³ñÓñÝ »Ý (û­ñǭݳÏ` ìñ³ë­ ï³­ÝáõÙ h ÇÝ­¹»ù­ëÁ ϳ½­ÙáõÙ ¿ 70, Ù»Ï ÷³ë­ï³ÃÕ­ÃÇ ÑÕáõ­ÙÁ` 6.59, ²¹ñ­µ»­ç³­ÝáõÙ` ѳ­Ù³­å³­ ï³ë­Ë³­Ý³­µ³ñ 36 ¨ 2.23): 2006-2011 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ³½­¹»­óÇ­ÏáõÃ­Û³Ý ·áñ­ÍáÝ áõ­Ý»­óáÕ ³Ù­ë³·­ñ»­ñáõÙ ºäÐ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇ Ù³ë­ Ý³Ï­óáõí۳ٵ ïå³·ñ­í»É ¿ 1218 Ñá¹­í³Í (³­é³­í»­É³­å»ë ýÇ­ ½Ç­Ï³, ùÇ­Ùdz, ϻݭ볭µ³­Ýáõí ÛáõÝ ¨ Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ ·Ç­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõÕÕ­í³­Íáõí۳ٵ), á­ñáÝ­óÇó ¹»é ÑÕáõÙ ãáõ­Ý»Ý 642Á, Ùݳ­ó³­ÍÝ­ áõ­Ý»­ó»É »Ý 3263 ÑÕáõÙ: Úáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ Ñá¹­í³­ÍÇ ÙÇ­çÇÝ ÑÕáõ­ÙÁ ϳ½­Ù»É ¿ 2.67: ²Û¹ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ ïå³·ñ­í»É »Ý ÙÇ­çÇ­ÝÁ 2.22 ³½­¹»­óÇ­Ïáõí Û³Ý ·áñ­ÍáÝ áõ­Ý»­óáÕ ³Ù­ë³·­ñ»­ ñáõÙ, ³­é³­í»­É³­·áõÛ­ÝÁ` Ùá­ï³­íá­ ñ³­å»ë 9 (Journal of American Chemical Society): ÆÝã í»­ ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÇ h-ÇÝ­¹»ù­ëÇÝ, ³­å³ í»­ñáÝßÛ³É Å³­Ù³­Ý³­Ï³­Ñ³ï­í³­ ÍÇ Ñ³­Ù³ñ ³ÛÝ Ï³½­ÙáõÙ ¿ 22, á­ñáÝó íñ³ ³ñ­í³Í ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ 885 ¿: Ø»Ï Ñá¹­í³­ÍÇ íñ³ ϳ­ï³ñ­í³Í ³­Ù»­Ý³­ß³ï ÑÕáõ­ÙÁ 195 ¿, í»ñ­çÇÝ Ù»Ï ï³­ñáõÙ` 44:

Ðá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ѳ­Û³óù Ø»Í »­Õ»é­ÝÇ Ñ»ï¨³Ýù­Ý»­ñÇÝ ²å­ñÇ­ÉÇ 23-ÇÝ öÇ­ÉÇ­ëá­ ÷³­ÛáõÃ­Û³Ý ¨ Ñá­·»­µ³­ ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ÑÛáõ­ñÁݭϳɭí»É ¿ñ ³ñ­·»Ý­ ïǭݳ­Ñ³Û Ñá­·»­í»ñ­Éáõ­Í³­ µ³Ý èÇ­ï³ Îáõ­ÛáõÙç­Û³­ÝÁ: гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ²­É»ù­ ë³Ý ´³Õ­¹³­ë³ñ­Û³­ÝÁ, ѳݭ ¹»ë ·³­Éáí áÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ùáí, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ÑÛáõ­ñÇÝ. §îÇ­ÏÇÝ Îáõ­ÛáõÙç­Û³ÝÝ áõ­ÝÇ Ñá­·»­µ³­ÝÇ Ñ³­Ù³ñ ¹³­ë³­Ï³Ý ÏñÃáõíÛáõÝ ¨ ³Ù­µáÕç Ï۳ݭùáõÙ ½µ³Õ­í»É ¿ áã ÙdzÛÝ Ñ³­Û»­ñÇ, ³Ûɨ Ññ»³­ Ý»­ñÇ ó»­Õ³ë­å³­Ýáõí۳Ý, ¹ñ³ ѻ勉Ýù­Ý»­ñÇ áõ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ Ñá­·»­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý íñ³ áõ­Ý»­ó³Í ³½­¹»­óáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõí Û³Ùµ¦: ¸»­Ï³­ÝÁ Ëá­ë»ó ݳ¨ èÇ­ ï³ Îáõ­ÛáõÙç­Û³­ÝÇ §XX ¹³­ñÇ ³­é³­çÇÝ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ ÝÁ. ѳۭϳ­Ï³Ý ÑÇ­ßá­ÕáõÃ­Û³Ý í»­ñ³­¹³ñ­ÓÁ¦ ·ñùÇ Ù³­ëÇÝ, á­ñÁ ß³ï ³ñ­Å»­ù³­íáñ ³ß­Ë³­ïáõíÛáõÝ ¿ ѳۭϳ­Ï³Ý Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ÙïùÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ù»ç: ²ÛÝ áõ­ ÝÇ ¹³­ë³·ñ­ù³­ÛÇÝ ³ñ­Å»ù. ³Ûë­ ï»Õ Ï³Ý ¨° ï»­ë³­Ï³Ý ß³­ñ³¹­ ñ³Ýù, ¨° ÷áñ­Ó³­ñ³­ñ³­Ï³Ý Ù³ë` Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ í»ñ­Éáõ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí, ¨° å³ï­Ù³­Ï³Ý ÝÛáõÃ: Ü»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáí Çñ ³ß­Ë³­ ïáõíÛáõ­ÝÁ` Ñ»­Õǭݳ­ÏÁ Ýß»ó. §â»Ù áõ­½áõÙ ³­ë»É, áñ ³­ÝÁݹ­ ѳï å»ïù ¿ Ëá­ë»É ³Û¹ áÕ­µ»ñ­ ·áõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ, ù³­ÝÇ áñ ¹³, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ó»­Õ³ë­å³­Ýáõí Û³Ý ÅËïáõ­ÙÁ ÏñÏÇÝ ÑÇ­ß»ó­ÝáõÙ »Ý Ù»ñ í»ñ­ù»­ñÁ, ÇÝ­ãÇ Ñ»ï¨³Ý­ùáí Ù»Ýù ïϳ­ñ³­ÝáõÙ »Ýù: 곭ϳÛÝ »­Ã» ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ù»Ï ¹³ñ ³Ýó ³Ù­µáÕç ³ß­Ë³ñ­ÑÁ Ùá­é³­Ý³ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ, Ù»Ýù å»ïù ¿ ³ÛÝ Áݹ­ÙÇßï ÑÇ­ ß»Ýù¦: èÇ­ï³ Îáõ­ ÛáõÙç­Û³­ÝÇ Ï³ñ­ ÍÇ­ùáí` ѳ­í³­ù³­ Ï³Ý ÑÇ­ßá­Õáõí ÛáõÝ áõ­Ý»­Ý³­Éáõ ¹»å­ùáõÙ Ù»Ýù ϳ­ñáÕ »Ýù µáõ­Å»É Ù»ñ í » ñ ­ù » ­ñ Á : ¶ñùáõÙ áõ­ ëáõÙ­Ý ³­ ë Ç ñ ­í » É »Ý ó»­ Õ³ë­ å³­

ÝáõíÛáõ­ÝÁ í»­ñ³å­ñ³Í­Ý»­ñÇ ¨ ų­é³Ý­·áñ¹­Ý»­ñÇ Ñá­·»­µ³­ ÝáõÃ­Û³Ý íñ³ ³Û¹ »­Õ»­ñ³­Ï³Ý Ç­ñ³­¹³ñ­ÓáõÃ­Û³Ý áõ­ñ³ó­Ù³Ý ѻ勉Ýù­Ý»­ñÁ: л­Õǭݳ­ÏÁ ·Çñ­ùÁ ·ñ»­ÉÇë ³ß­Ë³­ï»É ¿ ³­í»­ÉÇ ù³Ý ãáñë ï³­ñÇ. ³ÛÝ Ýñ³ ¹áÏ­ïá­ñ³­Ï³Ý ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝÝ ¿ (PHD) ¨ ·ñí»É ¿ Çë­å³­Ý»­ñ»Ý, ³ÛÅÙ ¿É óñ·­Ù³Ý­íáõÙ ¿ ³Ý·­É»­ñ»Ý: Æ ¹»å, ïÇ­ÏÇÝ Îáõ­ÛáõÙç­Û³­ ÝÁ å³ï­ÙáõÙ ¿, áñ ÷áùñ ï³­ñÇ­ ùáõÙ ÇÝ­ùÁ á­ãÇÝã ãÇ Ç­Ù³­ó»É Çñ ÇÝù­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ѳ­Û»­ñÇ Ñ»ï ϳ­ ï³ñ­í³Í áÕ­µ»ñ­·áõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ. §î³ïë ÙdzÛÝ ³­ëáõÙ ¿ñ, áñ Ãáõñ­ ù»­ñÁ í³ïÝ »Ý. ÙÇÝ㨠ٻ­Í³­Ý³Éë »ë ÙdzÛÝ ¹³ »Ù Ç­Ù³­ó»É¦: ¶ñùÇ Ù³­ëÇÝ Ëá­ë»­Éáõó Ñ»­ ïá ïÇ­ÏÇÝ Îáõ­ÛáõÙç­Û³­ÝÁ ëÇ­ñáí å³­ï³ë­Ë³­Ý»ó ݳ¨ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ ñÇ Ñ³ñ­ó»­ñÇÝ ¨ µá­Éá­ñÇÝ ÝíÇ­ñ»ó Çñ ·Çñ­ùÁ: ì»ñ­çáõÙ ¿É å³­ñáÝ ´³Õ­¹³­ë³ñ­Û³­ÝÁ, ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­Éáí Ç­ñ»Ýó Ññ³­ í»­ñÁ ãÙ»ñ­Å»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, ÑÛáõ­ ñÇÝ ÝíÇ­ñ»ó ºäÐ 90-³Ù­Û³­ÏÇÝ ÝíÇñí³Í ·Çñù-³É­µá­ÙÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ÏñÏÇÝ Ññ³­íÇ­ñ»ó ºäÐ` ³ñ­ ¹»Ý ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí ѳݭ¹»ë ·³­Éáõ: Ð.¶.: èÇ­ï³ Îáõ­ÛáõÙç­Û³­ÝÁ Ñ»­Õǭݳ­Ï»É ¿ Ñ»ï¨Û³É ³ß­Ë³­ ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ` §Æ߭˳­ÝáõíÛáõÝ, ·³Õï­ÝÇù ¨ áõ­ñ³­óáõÙ¦ (2003 Ã.), §Ð³Û­Ï³­Ï³Ý ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý ïñ³í­Ù³Ý, áõ­ñ³­óáõ­ÙÁ ¨ ëáõ­·Á¦ (2005 Ã.), §Ð³Û­Ï³­ Ï³Ý ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ¨ ¹ñ³ ϳ­åÁ Ðñ»³­Ï³Ý Ñá­Éá­ùáë­ ïÇ Ñ»ï¦ (2006 Ã.), §Ð³Û­Ï³­Ï³Ý ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ïñ³í­Ù³Ý` ׳­Ý³ã­Ù³Ý ϳñ¨á­ñáõíÛáõ­ÝÁ¦ (2007 Ã.), §Ð³­Û»­ñÇ Ñá­·»­Ï³Ý ïñ³í­Ù³Ý. Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ׳­Ï³­ ï³­·Çñ¦ (2007 Ã.): ܳ ݳ¨ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ã»­Ù³­Ûáí ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñáí ѳݭ¹»ë ¿ »­Ï»É ï³ñ­µ»ñ ѳ­Ù³­Åá­Õáí­Ý»­ ñáõÙ:

ºäÐ-áõÙ Ññ³ï³ñ³Ïí³Í ·ñù»ñ Ðñ³­ï³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý ¿ »­ñ³ß­Ë³­íá­ñ»É ºäÐ Ñ³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ëáñ­Ñáõñ­¹Á ÜíÇñ­íáõÙ ¿ Ð³Û ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý 500-³Ù­Û³ Ñá­µ»É ­Û³­ÝÇÝ äá­Õáë­Û³Ý Üá­ñ³Ûñ Ð³Û Ñݳ­ïÇå ·ñù»­ñÇ Ó»­é³­·Çñ ÑÇ­ ß³­ï³­Ï³·­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ (1512-1712), ºñ¨³Ý, ºäÐ Ññ³ï., 2012, 88 ¿ç:

º­ñ³ß­Ë³­íáñ­í³Í ¿ ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý ºäÐ éá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ËáñÑñ­¹Ç ÏáÕ­ÙÇó ÊÙµ³­·Çñª µ. ·. Ã., åñáý. º. ºñ½ÝÏ­Û³Ý ºñ½ÝÏ­Û³Ý º., àë­Ï³Ý­Û³Ý Ø., ´³ñ­ë»Õ­Û³Ý È. ¶áñ­Í³­ñ³ñ ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ ÑÇ­ÙáõÝù­Ý»ñ (The basics of business english), ºñ¨³Ý, ºäÐ Ññ³ï., 2012, 154 ¿ç:

îå³·ñ­íáõÙ ¿ ºäÐ Ññ³­ï³­ñ³Ï­ã³­Ï³Ý ËáñÑñ­¹Ç á­ñá߭ٳٵ س­Õ³É ­Û³Ý ì. ê. ºñ¨³­ÝÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ñá­µ»É­Û³Ý­ Ý»­ñÁ (1919-2009 ÃÃ.), ºñ¨³Ý, ºäÐ Ññ³ï., 2011, 224 ¿ç, 24 ¿ç Ý»ñ­¹Çñ:

Translated by Melissa Brown and Alexander Arzumanian Hrachik Simonyan The Destruction of Armenians in Cilicia, April 1909, London, United Kingdom (Calouste Gulbenkian Foundation), 2012, p. 279.

Ã. Ñè­ìî­íÿí, À. À. Ãà­ðè­áÿí, Ý. À. Áà­áàÿí Îò­âåòñò­âåí­íûé ðå­äàê­òîð À. Ã. Ñè­ìî­íÿí Àð­öàõ-Êà­ðà­áàõ, Áèá­ëèîã­ðà­ôèÿ íà ðóññ­êîì ÿçû­êå 1988-2010 ãã., Åðå­âàí, èçä-âî ÅÃÓ, Èí-ò àð­ ìå­íî­âåä­÷åñ­êèõ èññ­ëå­äî­âà­íèé, 2011, 360 ñ.


10

§â³­ñ»Ýó­Û³Ý Áݭûñ­óáõÙ­Ý»ñ¦. ³­Ù»Ý ³Ý­·³Ù` Ýáñ â³­ñ»Ýó

г­Û»­ñ»­ÝÇ ËݹÇñ­Ý»ñÁ

ß³ï »Ý, µ³Ûó` Éáõ­Í»­ÉÇ

²ñ­¹»Ý 9-ñ¹ ³Ý·³Ù ­Ï³­Û³­ó³í §â³­ñ»Ýó­Û³Ý Áݭûñ­óáõÙ­Ý»ñ¦ Ëá­ ñ³·­ñáí ·Ç­ï³­Ï³Ý Ýëï³ßñ­ç³­ÝÁ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý γ½­Ù³­Ï»ñ­åÇ­ãÁ ºäÐ Ñ³Û µ³­Ý³­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ¿ñ: §â³­ñ»Ýó­Û³Ý ÁÝ­ ûñ­óáõÙ­Ý»­ñǦ ÑÇÙ­ùÁ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ¹ñí»É ¿ ¹»é¨ë 1970-³­Ï³Ý Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ. ³ÛÝ ³Ýó­Ï³ó­íáõÙ ¿ ÙÇ ù³­ÝÇ ï³­ñÇÝ Ù»Ï: ²Ûë ï³­ñÇ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÁ ÝíÇñ­í³Í ¿ñ º­ÕÇ­ß» â³­ñ»Ý­óÇ ÍÝÝ¹Û³Ý 115 ¨ ·ñ³­Ï³Ý Ùáõï­ùÇ 100-³Ù­Û³Ï­Ý»­ñÇÝ: §ØÇ ù³­ÝÇ ³­ÙÇë ³­é³ç µ³Ëï áõ­Ý»­ó³Ýù ÉÇ­Ý»­Éáõ â³­ñ»Ý­óÇ ÍÝݹ³­ í³Ûñ س­Ïáõ ù³­Õ³­ùáõÙ: ²ÛÝ­ï»Õ ¹»é å³Ñ­ å³Ý­íáõÙ ¿ÇÝ 100-110 ï³ñ­í³ Ñ»ï­ù»­ñÁ` Ñá­ Õ³­ß»Ý ïÝ»ñ, ݻխÉÇÏ ÷á­Õáó­Ý»ñ,- å³ï­ÙáõÙ ¿ Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ²ñÍ­ñáõÝ ²­í³·­Û³­ÝÁ ¨ ѳ­í»­ÉáõÙ,- ³­Ï³­Ù³ ëÏëáõÙ »ë Ùï³­Í»É, û ÇÝã­å»ë ¿ ³Û¹ ËáõÉ ·³­í³­é³­Ï³Ý ³ÝÏ­Ûáõ­ÝÇó ѳé­Ýáõ٠ѳݭ׳­ñÁ ¨ ¹³é­ÝáõÙ Åá­Õáíñ­¹Ç Ñå³ñ­ ïáõíÛáõ­ÝÁ, Ñ³Û Ýáñ ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ëϽµÝ³­íá­ñáÕ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ¦: ²å­ñÇ­ÉÇ 5-ÇÝ Ï³­Û³­ó³Í ·Ç­ï³­Ï³Ý Ýëï³ßñ­ç³­ÝÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ áã ÙdzÛÝ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ, ³Ûɨ ÐÐ ­¶²² س­ÝáõÏ ²­µ»Õ­Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý ·ñ³­Ï³­Ýáõí Û³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ·Ç­ï³ß­Ë³­ïáÕ­Ý»­ñÁ: §ò³­ íáù ëñïÇ, ³Û­ëûñ­í³ Ñ»­ñáë­Ý»­ñÁ â³­ñ»Ý­óÁ ϳ٠ػ­Í³­ñ»Ý­óÁ ã»Ý, á­ñáÝó ó³Ý­Ï³­ ÝáõÙ »Ý Ýٳݭ í»É: ºí ͳ­é³­ÝáõÙ »Ý »ñ­ Ïáõ ѳ­í»ñ­Å³­Ï³Ý ѳñ­ó»­ñÁ` ÇÝ­ãá±õ­ ³Ûë­å»ë »­Õ³í, ¨ DZÝã­ ³­Ý»É: ÆÝ­ãá±õ: à­ñáí­Ñ»ï¨ ÍÝá­ ÕÁ, ¹³ë­ïdz­ñ³­ÏÁ, áõ­ëáõ­óÇãÝ áõ ¹³­ë³­Ëá­ëÁ ã·ïÝí»­óÇÝ Ç­ñ»Ýó µ³ñÓ­ñáõÃ­Û³Ý íñ³: ƱÝã­ ³­Ý»É: ²Û­ëûñ­í³ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙÝ ¿É ³Û¹ ß³ñ­ ùÇó ¿: ä»ïù ¿ ß³ï Ëá­ë»É, ß³ï ѳݭ¹Ç­å»É: ä»ïù ¿ ù³­ñá­½»É ѳݭ׳­ñ»­ÕÁ, áñ­å»ë­½Ç ÙÇ­ç³­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ï»Õ ãáõ­Ý»­Ý³Ý: ´³Ûó, ÷³°éù ²ëï­Íá, Ï³Ý »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»ñ, á­ñáÝó ÙÇ­çÇó ¹áõñë »Ý ·³­Éáõ ã³­ñ»Ýó­Ý»ñ¦,- ÑáõÛë ѳÛï­Ý»ó ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ: ¶ñ³­Ï³­Ý³­·»ï­Ý»ñÝ áõ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñáõÙ ÷áñ­Ó»É ¿ÇÝ Ýá­ñá­íÇ µ³­ó³­Ñ³Û­ï»É â³­ñ»Ý­óÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³­Ï³Ý ³ß­Ë³ñ­ÑÇ áõ Ï۳ݭùÇ ÏáÕ­Ù»­ñÁ: §ä³ï­Ù³­ Ï³Ý ³Ý­ÓÇ ¨ ÷³ë­ïÇ ã³­ñ»Ýó­Û³Ý Áݭϳ­ ÉáõÙ­Ý»­ñÁ¦, §Ä³Ý­ñ³­ÛÇÝ Ýáñ Ó­¨»ñ â³­ñ»Ý­óÇ í»ñ­çÇÝ ßñç³­ÝÇ ùݳ­ñ»ñ­·áõÃ­Û³Ý Ù»ç¦, §ø»­ ñ³­Ï³­Ý³­Ï³Ý ¨ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý ų­Ù³­ ݳϭݻ­ñÁ §Ü³í­½Ç­Ï»¦-áõÙ¦, §â³­ñ»Ýó ¨ ÞÇ­ñ³½¦, §Î³ñ­ëÁ ǵñ¨ íÇ­å³­Ï³Ý ï³­ñ³­

ÍáõíÛáõÝ` Áëï â³­ñ»Ý­óÇ ¨ ö³­Ùáõ­ÏÇ í»­å»­ ñǦ, §ø³­Õ³­ù³­Ï³Ý óï­ñáÝ (§Î³å­Ï³½Ã³­Ù³­ß³¦)¦. ³Ûë ¨ ÙÇ ß³ñù ³ÛÉ ½»­ÏáõÛó­Ý»ñ ÑÝã»­óÇÝ §â³­ñ»Ýó­Û³Ý Áݭûñ­óáõÙ­Ý»ñ¦-Ç 9-ñ¹ ­·Ç­ï³­Ï³Ý Ýëï³ßñ­ç³­ÝÇ Áݭóó­ùáõÙ: §ºë ѳ߭í»É »Ù, áñ ³­ß³­Ï»ñ­ïÇÝ â³­ñ»Ýó ¹³­ë³­í³Ý¹­íáõÙ ¿ 18 ųÙ: Þ³ï ¿, û ùÇã, ã·Ç­ï»Ù: ä³ñ­½³­å»ë áõ­½áõÙ »Ù â³­ñ»ÝóÝ ³ÛÝ á­ñ³­Ïáí Ù³­ïáõ­ó»Ýù, áñ ï³­ëÁ ï³­ñÇ Ñ»­ ïá ³Ûë ë»­ñáõÝ­¹Á ϳ­ñá­Õ³­Ý³ ³­ë»É` »ë ÏñáõÙ »Ù ³ÛÝ ³­Ù»­ÝÁ, ÇÝã â³­ñ»ÝóÝ ¿ Çñ Ù»ç ѳ­ í³­ù»É: ä»ïù ¿ ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ýù Ï۳ݭùÇ Ù³­ Ï»­ñ»­ë³­ÛÇÝ ¹ñí³·­Ý»­ñÁ ѳխó­Ñ³­ñ»É ¨ ѳë­Ï³­Ý³É, û áí­ù»ñ »Ý Ù»½ ѳ­Ù³ñ â³­ñ»Ý­óÁ, Âáõ­Ù³Ý­Û³­ÝÁ, ƭ볭ѳϭ۳­ ÝÁ ¨ ÙÛáõë Ù»­Í»­ñÁ¦,- ϳñ­ÍáõÙ ¿ г­Û³ë­ ï³­ÝÇ ·ñáÕ­Ý»­ñÇ ÙÇáõÃ­Û³Ý Ý³­Ë³­·³Ñ È­¨áÝ ²­Ý³Ý­Û³­ÝÁ, áí ÝáõÛÝ­å»ë Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ñ Ýëï³ßñ­ç³­ÝÇÝ: ÐÐ ­¶²² ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ïÝû­ñ»Ý ²­íÇÏ Æ­ë³­Ñ³Ï­Û³­ÝÇ Ëáë­ù»­ñáí ¿É` â³­ñ»Ý­óÁ Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç ³­Ù»­ ݳáÕ­µ»ñ­·³­Ï³Ý ׳­Ï³­ï³­·Çñ áõ­Ý»­óáÕ µ³­ ݳë­ï»ÕÍÝ ¿. §Üñ³Ý ãÇ Ï³­ñ»­ÉÇ ÝáõÛ­ÝÇëÏ ¸³Ý­Ã»Ç Ñ»ï ѳ­Ù»­Ù³­ï»É: ¸³Ý­Ã»Ý Çñ Ù³­ Ñáí ¿ Ù³­Ñ³­ó»É: ¸³Ý­Ã»Ý Ýϳ­ñ³·­ñ»ó ¹ÅáË­ùÇ ×³­Ý³­å³ñ­ÑÁ, ÇëÏ â³­ñ»ÝóÝ ³Ý­ó³í ¹³: ²Û¹­å»ë ¿ ³Û¹ ѳݭ׳­ñ»Õ Ù³ñ­¹áõÝ ²ëï­í³Í ëï»Õ­Í»É¦: Üß»Ýù ݳ¨, áñ Ýëï³ßñ­ç³­ÝÇ ³­í³ñ­ïÇÝ ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³ÝÝ ³­é³­ç³ñ­ Ï»ó µá­Éáñ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñÁ Ù»Ï­ï»­Õ»É ¨ Ññ³­ï³­ ñ³­Ï»É ÷áù­ñÇÏ ·ñùáõÛ­Ïáí:

гï­í³Í­Ý»ñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í ÙÇ ù³­ÝÇ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñÇó §Ä³­Ù³­Ý³­ÏÇ Áݭϳ­Éáõ­ÙÁ â³­ñ»Ý­óÇ §¶Çñù ׳­Ý³­å³ñ­ÑǦ Åá­Õá­í³­Íá­õáõÙ¦ §...ij­Ù³­Ý³­ÏÇ ¨° ã³­ñ»Ýó­Û³Ý, ¨° ÁÝ­ ûñ­óá­Õ³­Ï³Ý Áݭϳ­ÉáõÙ­Ý»ñÝ ³Ûë ¹»å­ùáõ٠ѳ­Ù³­ï»Õ ¹Ç­ï³ñÏ­Ù³Ý ÝÛáõà »Ý ¹³é­ÝáõÙ: ²Ûë­å»ë §¶Çñù ׳­Ý³­å³ñ­ÑǦ-áõ٠ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ³­é³Ýӭݳó­Ý»É ų­Ù³­Ý³­ÏÇ ÁÝ­Ï³É­Ù³Ý »­ñ»ù Ï»ñå. ³) å³ï­Ù³­Ï³Ý ų­Ù³­Ý³Ï - ³Ýó­Û³É, µ) ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý ų­Ù³­Ý³Ï - Ý»ñ­ ϳ, ·) ÷Ç­ÉÇ­ëá­÷³­Û³­Ï³Ý ų­Ù³­Ý³Ï ³­å³­·³: ²Ý­ßáõßï ³Ûë µ³­Å³­Ýáõ­ÙÁ ãǭݳ­Ï³Ý å³ñë­åáí ³Ýçñ­å»ï­í³Í »ñ¨áõÛíݻñ ãÇ »Ý­Ã³¹­ñáõÙ: г­×³Ë ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÛÇÝ ³Ûë ѳñ­ÃáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ÓáõÉ­í³Í »Ý ÙÇÙ­Û³Ýó,

Ù»­ÏÁ å³Û­Ù³­Ý³­íáñ­í³Í ¿ ÙÛáõ­ëáí ¨ ³ÛÉÝ: 곭ϳÛÝ µÝ³·­ñÇ Áݭûñ­óáõ­ÙÁ Ñݳ­ñ³­ íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ï³­ÉÇë ·ñùÇ Å³­Ù³­Ý³­Ï³­ÛÇÝ Áݹ·ñ­Ïáõ­ÙÁ µ³­ó³­Ñ³Û­ï»É ³Ûë »­ñ»ù Áݭϳ­ ÉáõÙ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí...¦: ²ñ­Ù»Ý ²­í³­Ý»ë­Û³Ý, µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ

§Î³ñ­ëÁ ǵñ¨ íÇ­å³­Ï³Ý ï³­ñ³­ÍáõíÛáõÝ` Áëï â³­ñ»Ý­óÇ ¨ ö³­Ùáõ­ÏÇ í»­å»­ñǦ §...Ðáõ­Ý³­Ï³Ý éá­Ù³Ýë­Ý»­ñÇ ùÝÝáõíÛáõ­ÝÁ Øǭ˳­ÛÇÉ ´³Ë­ïÇ­ÝÇÝ ÑÇÙù ¿ ïí»É Ùï³­Í»­ Éáõ, áñ ï³­ñ³­ÍáõÃ­Û³Ý ÁÝï­ñáõíÛáõ­ÝÁ ³­Ù»Ý¨ÇÝ ¿É ãÇ å³Û­Ù³­Ý³­íá­ñáõÙ ·áñ­Íá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ å³ï­×³­é³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ: ƭﳭɳ­Ï³Ý ͳ­·áõ­Ùáí ³­Ù»­ñǭϳ­óÇ ·ñ³­Ï³­Ý³­·»ï üñ³Ý­Ïá Øá­ñ»ï­ïÇÝ, ٻ筵»­ñ»­ Éáí ´³Ë­ïÇ­ÝÇÝ, Ýϳ­ïáõÙ ¿, áñ ï³­ñ³­Íáõí Û³Ý ³Ûë Ç­Ý»ñ­ïáõíÛáõ­ÝÁ ÷áË­íáõÙ ¿ í»­åÇ ÇÝù­Ýá­ñáß­Ù³Ý Ñ»­ï³­·³ ÷áõ­É»­ñáõÙ, ¨ Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõñ ï³­ñ³Íù å³Û­Ù³­Ý³­íá­ñáõ٠ϳ٠³éÝ­í³½Ý û·­ÝáõÙ ¿ ÙdzÛÝ Ç­ñ»Ý ѳ­ïáõÏ å³ï­ÙáõíÛáõÝ (story) ëï»Õ­Í»É: ºñµ ѳ­Û»­ñ»Ý óñ·­Ù³­Ýáõí۳ٵ ÉáõÛë ï»­ë³í úñ­Ñ³Ý ö³­Ùáõ­ÏÇ §ÒÛáõ­ÝÁ¦ í»­åÁ, á­ñÇ ·áñ­Íá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ͳ­í³É­íáõÙ »Ý γñ­ ëáõÙ, ϳñ­ÍáõÙ »Ù` ÙdzÛÝ ÇÝÓ Ùáï ã¿, áñ ͳ­ ·»ó º­ÕÇ­ß» â³­ñ»Ý­óÇ §ºñ­ÏÇñ ܳǭñǦ í»­ åÇ Ñ»ï ½áõ­·³­Ñ»­éÁ: ²Û¹ ½áõ­·³­Ñ»­éÇÝ ÙÕáÕ ³­é³­çÇÝ ³½­¹³­ÏÁ ÝáõÛÝ ù³­Õ³­ùÇ` γñ­ëÇ ³é­Ï³­ÛáõíÛáõÝÝ ¿ »ñ­Ïáõ ·áñ­Í»­ñáõÙ` áñ­å»ë íÇ­å³­Ï³Ý ï³­ñ³­ÍáõíÛáõÝ: Øݳó­Û³­ÉáõÙ ·áñÍ áõ­Ý»Ýù ã³­÷³­½³Ýó ï³ñ­µ»ñ Ñ»­Õǭݳϭ Ý»­ñÇ ã³­÷³­½³Ýó ï³ñ­µ»ñ ëï»Õ­Í³­·áñ­Íáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ»ï: àõ­ñ»ÙÝ ³Ûë ½áõ­·³­Ñ»é ÁÝ­ ûñó­Ù³Ý ÙÇ³Ï áõ ·É˳­íáñ ÑÇÙ­ùÁ γñëÝ ¿` áñ­å»ë »ñ­Ïáõ ï³ñ­µ»ñ í»­å»­ñÇ Ñ³ï­Ù³Ý Ï»ï: èǭ˳ñ¹ ì³·­Ý»­ñÇ »­ñ³Åß­ï³¹­ñ³­Ù³­ ïǭϳ­Ï³Ý §ä³ñ­ëÇ­ý³É¦ (1882 Ã., Áëï ÙÇç­ Ý³­¹³ñ­Û³Ý ùñÇë­ïá­Ý»³­Ï³Ý É»­·»Ý­¹Ç) ÙÇë­ ï»­ñdz-û­å»­ñ³­ÛáõÙ ·áñ­ÍáÕ ³Ý­Ó³Ý­óÇó Ù»­ÏÁ ¹Ç­ÙáõÙ ¿ áñ­¹áõÝ Ñ»ï¨Û³É Ëáë­ù»­ñáí` ݳ­ÛÇ°ñ, ïÕ³°ë, ³Ûë­ï»Õ ų­Ù³­Ý³­ÏÁ ÷áË­íáõÙ ¿ ï³­ ñ³­Íáõí۳Ý: лÝó ³Ûë ѳ­Ù³­Å³­Ù³­Ý³Ï­Û³ ï³­ñ³­ÍáõíÛáõÝÝ ¿, áñ ÷áñ­Ó»É »Ù Áݭûñ­ó»É â³­ñ»Ý­óÇ áõ ö³­Ùáõ­ÏÇ í»­å»­ñÇ ÙÇç­Ýáñ­¹áõí Û³Ùµ: Àݭûñ­óáõ­ÙÁ »­ñ»ù ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý áõÕÕ­ í³­ÍáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ` γñ­ëÁ` áñ­å»ë ³ß­Ë³ñ­ ѳ·­ñáõíÛáõÝ (³ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñ³­Ï³Ý ï³­ñ³Íù), γñ­ëÁ` áñ­å»ë å³ï­ÙáõíÛáõÝ (å³ï­Ù³­Ï³Ý ï³­ñ³Íù) ¨ γñ­ëÁ` áñ­å»ë ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí ÛáõÝ (ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ï³­ñ³Íù): ì³Ñ­ñ³Ù ¸³­ÝÇ»É ­Û³Ý, µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ

²å­ñÇ­ÉÇ 12-ÇÝ ¨ 13-ÇÝ ºäÐ Ñ³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í §Ð³­Û»­ ñ»­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ÑÇ٭ݳ­Ñ³ñ­ó»ñ ¨ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý Ñ»­é³Ý­Ï³ñ­Ý»ñ¦ Ëá­ ñ³­·Ç­ñÁ ÏñáÕ »ñ­Ïûñ­Û³ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÁ, á­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ áã ÙdzÛÝ Ñ³­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý µáõ­ Ñ»­ñÇ, ³Ûɨ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ѳë­ï³­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»ñ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Áݭóó­ùáõÙ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñáí áõ ѳ­Õáñ­¹áõÙ­Ý»­ñáí ѳݭ¹»ë »­Ï³Ý ºñ¨³­ ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý, Ê. ²­µáí­Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý å»­ ï³­Ï³Ý Ù³Ý­Ï³­í³ñ­Å³­Ï³Ý, Ø. л­ñ³­óáõ ³Ý­í³Ý å»­ï³­Ï³Ý µÅßϳ­Ï³Ý, ì. ´ñÛáõ­ ëá­íÇ ³Ý­í³Ý å»­ï³­Ï³Ý É»½­í³­µ³­Ý³­Ï³Ý, 쳭ݳ­Óá­ñÇ å»­ï³­Ï³Ý Ù³Ý­Ï³­í³ñ­Å³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ, §î³Ã¨¦ ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­ Ï³Ý Ñ³­Ù³­ÉÇ­ñÇ, ÐÐ ­¶²² å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ýñ³Ý­ëdz­Ï³Ý äáÉ ì³­É»­ñÇ ØáÝ­å»É­Û»-3 ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñ, ³ë­åÇ­ñ³Ýï­Ý»ñ, ѳۭóáñ¹­ Ý»ñ: §Þ³ï ϳñ¨áñ ¿ ÝÙ³­Ý³µ­ÝáõÛà ѳݭ ¹Ç­åáõÙ­Ý»ñ ³Ýó­Ï³ó­Ý»­ÉÁ, ù³­ÝÇ áñ Ù³ñ­½»­ ñÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ñ³Ù³ñ ɳí Ñݳ­ñ³­íá­ ñáõíÛáõÝ ¿ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³­ùÇ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñÇ Ñ»ï ϳñ­ÍÇù­Ý»ñ ÷á­Ë³­Ý³­Ï»­Éáõ, Ýáñ Ùïù»ñ ³­é³ç ù³­ß»­Éáõ ³­éáõ­Ùáí: γ­ñ»­ÉÇ ¿ ³­ë»É, áñ Ç­ñ³ñ ï»ë­Ý»­Éáõ, ß÷í»­Éáõ ¨ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­ Ï³Ý ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»ñ áõ µ³­Ý³­í»­×»ñ ϳ½­ Ù³­Ï»ñ­å»­Éáõ ϳ­ñáï ¿ÇÝù: ²Ý­ßáõßï, ³Ûë ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Áݭóó­ùáõÙ »­Õ³Ý ³ÛÝ­åÇ­ëÇ ½»­ÏáõÛó­Ý»ñ, á­ñáÝù Ýá­ñ³­ñ³­ñ³­Ï³Ý ßÝãáí


11

| www.ysu.am

¿ÇÝ å³ï­ñ³ëï­í³Í, ÇÝ­ãÁ ß³ï áÕ­çáõ­Ý»­ÉÇ ¿: àõ­ñ³­Ë³­ÉÇ ¿, áñ É»½­í³­µ³­Ý³­ Ï³Ý ·Ç­ïáõíÛáõ­ÝÁ ï»­Õáõ٠ϳݷ­Ý³Í ã¿, ¨, ÇÝã Ëáëù, ³­é³ç­Ë³­Õ³­óáõÙ­Ý»ñ ϳݦ,- ³­ëáõÙ ¿ 쳭ݳ­Óá­ñÇ å»­ï³­Ï³Ý Ù³Ý­Ï³­í³ñ­Å³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ ÝÇ ¹á­ó»Ýï ¸³­íÇà ¶ÛáõÉ­½³¹­Û³­ÝÁ: ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ã»­Ù³­ïÇ­Ï³Ý µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Áݹ·ñ­ÏáõÝ ¿ñ ¨ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ: ´³­Ý³­ë»ñ­Ý»ñÝ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³Ý ³ÛÝ­åÇ­ëÇ ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý áõ ϳñ¨áñ ËݹÇñ­Ý»­ ñÇ, ÇÝã­åÇ­ëÇù ¿ÇÝ` §Ð³­Û»­ñ»­ÝÇ` ǵñ¨ û­ï³ñ É»½­íÇ ¹³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý ËݹÇñ­ Ý»­ñÁ¦, §È»­½áõ­Ý»­ñÇ ÷á­Ë³½­¹»­óáõÃ­Û³Ý ï»­ëáõÃ­Û³Ý Ñ³ñ­ó»ñ¦, §²ñ¨»­É³­Ñ³­ Û»­ñ»­ÝÇ ¨ ³ñ¨Ùﳭѳ­Û»­ñ»­ÝÇ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ óñ·­Ù³­Ý³­Ï³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óáõÙ¦, §Ð³­Ûáó É»½­í³­ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý å³ï­ÙáõíÛáõ­ÝÇó¦, §´Åßϳ­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ï»ñ­Ùǭݳ­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ³ñ­ó»ñ¦, §îñ³Ý­ëÇÉ­í³­Ýdz­ÛÇ Ñ³­Û»­ñ»­ÝÇ ù»­ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ÙÇ ù³­ÝÇ Ñ³ñ­ó»ñ¦ ¨ ³ÛÉÝ: ´Åßϳ­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ñ³­Ûáó É»½­íÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë лݭ ñÇ»­ï³ êáõ­ùdzë­Û³ÝÝ ³ñ­Í³ñ­Í»ó µÅßϳ­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Édz­Ï³­ï³ñ ï»ñ­Ùǭݳ­ µ³­ÝáõÃ­Û³Ý µ³­ó³­Ï³­ÛáõÃ­Û³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÁ. §´³ÝÝ ³ÛÝ ¿, áñ µÅßϳ­·Ç­ ïáõíÛáõÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáÕ Ýáñ ë»­ñáõÝ­¹Á, û·ï­í»­Éáí áã ɳí á­ñ³­ÏÇ Ã³ñ·­Ù³­ Ýáõí۳ٵ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÇó, ѳñ­Ï³¹ñ­í³Í Ûáõ­ñ³ó­ÝáõÙ ¿ ݳ¨ ³Û¹ ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ë˳ɭݻñÝ áõ û­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: γñ­ÍáõÙ »Ýù` ų­Ù³­Ý³ÏÝ ¿, áñ µáõ­Ñ»­ñÇ Ñ³­Ûáó É»½­íÇ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÁ Ùß³­Ï»Ý Ù³ë­ Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý Ëáë­ùÇ Ï³­Ýá­Ý³­Ï³ñ·­Ù³Ý Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ëϽµáõÝù­Ý»ñ, á­ñáÝù Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ Ïï³Ý µ³­ó³­Ñ³Û­ï»­Éáõ ïíÛ³É µÝ³­·³­í³­éÇ É»½­íÇÝ µÝá­ñáß ïÇ­å³­Ï³Ý ë˳ɭݻ­ñÁ` Ù³ï­Ý³Ý­ß»­Éáí ¹ñ³Ýó ѳխ ó­Ñ³ñ­Ù³Ý áõ­ÕÇ­Ý»­ñÁ¦: ºäРѳ­Ûáó É»½­íÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹á­ó»Ýï ܳǭñ³ ä³­ñáÝ­ Û³ÝÝ ¿É Çñ §ØÇç­Ý³­¹³ñ­Û³Ý ïá­Ù³­ñ³­Ï³Ý »ñ­Ï»­ñáõÙ ³é­Ï³ »½­ñ»­ñÁ ¨ Ýñ³Ýó ϻݭëáõ­Ý³­ÏáõíÛáõ­ÝÁ¦ ѳ­Õáñ¹­Ù³Ý Ù»ç Ëá­ë»ó Ñ³Û ÙÇç­Ý³­¹³ñ­Û³Ý Ù³­ ﻭݳ·­ñáõÃ­Û³Ý ïá­Ù³­ñ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ, Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­å»ë ³Ý­Ñ³Ûï Ñ»­Õǭݳ­ÏÇ` §ä³ï­×¿Ý ïáõ­Ù³­ñǦ Ëá­ñ³­·Ç­ñÁ ÏñáÕ ³ß­Ë³­ïáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ, á­ñÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇÝ í³­Ý³­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù ¹åñáó­Ý»­ñáõÙ ¹³­ë³·ñ­ùÇ ¹»ñ ¿ ϳ­ï³­ñ»É: ¼»­Ïáõ­óá­ÕÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ïá­Ù³­ñ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ·ñ³­Ï³­Ýáõí Û³Ý Ù»ç ³é­Ï³ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ »½­ñáõÛíݻ­ñÁ ¨ ¹ñ³Ýó ÏÇ­ñ³­éáõÙÝ áõ Ýß³­Ý³­ ÏáõíÛáõ­ÝÁ: îá­Ù³­ñ³­·»ï Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñÁ »ñ­µ»ÙÝ ÷áñ­Ó»É »Ý µ³­ó³ï­ñ»É ϳ٠ëïáõ­·³­µ³­Ý»É »½ñ-µ³­é»­ñÁ, û­ñǭݳÏ` §áõñ­µ³Ã¦ µ³­éÁ óñ·­Ù³Ý­í»É ¿ §Ï³½­ÙáõíÛáõݦ, ù³­ÝÇ áñ ³Û¹ û­ñÁ §Ï³½Ù­í»É ¿ Ù³ñ­¹Á¦, ÇëÏ §»ñ­ÏÇ­ ñÁ¦ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ ¿ñ µ³ñ¹ µ³é` ϳ½Ù­í³Í §»ñ­Ïáõ¦ ¨ §Çñ¦ µ³­é»­ñÇó, ³Û­ëÇÝùÝ` §»ñ­Ïáõ Çñ ¿` ÑáÕ ¨ çáõñ¦: §Üß»Ýù, áñ ïá­Ù³­ñ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ß³ï »½­ñ»ñ ÙÇç­Ý³­¹³­ñÁ ų­é³Ý­·»É ¿ñ 5-ñ¹ ­¹³­ñÇó, á­ñáÝó ÙÇ Ù³­ëÇ Ñ³­Ù³ñ ëï»Õ­ Í»É ¿ñ ½áõ­·³­Ñ»é Ó­¨»ñ ÷á­Ë³é­Û³É µ³­é»­ñáí: ´Ý³­Ï³­Ý³­µ³ñ û­ï³ñ Ó­¨»­ñÁ ϻݭëáõ­Ý³Ï ã»­Õ³Ý: îá­Ù³­ñ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ß³ï »½­ñ»ñ ÷á­Ë³­ñÇÝ­í»­óÇÝ Ýá­ñ»­ ñáí, á­ñáÝó ÙÇ Ù³ëÝ ¿É Ù»Ýù ³Ý­÷á­÷áË Å³­é³Ý­·»É »Ýù¦,- ³­ëáõÙ ¿ ܳǭñ³ ä³­ñáÝ­Û³­ÝÁ: ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇÝ, µ³­óÇ µáõ­Ñ»­ñÇ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÇó, Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ Ý³¨ Ù»Í Ãíáí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: §ä»ïù ¿ Ýß»É, áñ »ñ­Ïûñ­Û³ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Áݭóó­ùáõÙ ³ñ­Í³ñÍ­í³Í µá­Éáñ ѳñ­ó»ñÝ ¿É ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý ¿ÇÝ: ò³­íáù, ³ñ­¹»Ý »ñ­Ï³ñ ï³­ñÇ­Ý»ñ ¿, ÇÝã ÝÙ³­Ý³µ­ÝáõÛà ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»ñ ã¿ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ: ²Ûë­åÇ­ëÇ ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí ¿, áñ ½³ñ­·³­ÝáõÙ ¿ É»­½áõÝ: ²­ÝÁݹ­Ñ³ï Ýáñ Ùïù»ñ »Ý ÍÝíáõÙ, Ýáñ Ùá­ï»­óáõÙ­ Ý»ñ Ù߳ϭíáõÙ, ¨ ¹ñ³Ýù Ù»Ýù Ùdz­ëÇÝ å»ïù ¿ Ï۳ݭùÇ Ïá­ã»Ýù: àõ­ñ³Ë »Ýù ݳ¨, áñ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ã»­Ù³­Ý»­ñáí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ÝáõÛÝ­å»ë Ñ»­ï³ùñùñ­í³Í »Ý¦,- Ýß»ó Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ²ñÍ­ñáõÝ ²­í³·­Û³­ÝÁ: ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åÇãÝ ¿ñ ºäÐ Ñ³Û µ³­Ý³­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ` Ç ¹»Ùë г­Ûáó É»½­íÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã èáõ­µ»Ý ê³­ù³­å»­ïá­Û³­ÝÇ: §ÞÝáñ­Ñ³­Ï³É »Ù µá­Éáñ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ, áí­ ù»ñ ÙÇ ß³ñù ϳñ¨áñ ËݹÇñ­Ý»ñ µ³ñÓ­ñ³ó­ñÇÝ, Ýáñ Ùïù»ñ ïí»­óÇÝ áõ ÏáÝÏ­ñ»ï ³­é³­ç³ñ­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ³­ñ»­óÇÝ: ²Ûë ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ³Ý­ó³í, ¨ Ù»ñ ³Ù­µÇáÝÝ ³­Ý»­Éáõ ¿ Ñݳ­ñ³­íá­ñÇÝë ³Ûë­åÇ­ëÇ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­ Ý»ñÝ ³­í³Ý­¹³­Ï³Ý ¹³ñÓ­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦,- ³­ë³ó åñá­ý»­ëá­ñÁ:

§Ð³Û Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ áë­Ï»­¹³­ñÁ¦ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ³ã­ù»­ñáí

ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ÑÇ٭ݳ­ ¹Çñ »ñ­Ïáõ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»ñ ѳ­Ù³­ï»Õ ·Ç­ï³­Åá­Õáí ¿ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­å»É: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ¨ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ ñÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ç³Ý­ù»­ñáí ³å­ñÇ­ÉÇ 5-ÇÝ §Ð³Û Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ áë­Ï»­¹³­ñÁ¦ Ëá­ñ³·­ñáí ÙÇç­µáõ­ ѳ­Ï³Ý áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­ Åá­Õáí ¿ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í»É: Þáõñç 8 ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñáí ѳݭ ¹»ë »­Ï³Í سÛñ µáõ­ÑÇ ¨ ì³½­ ·»Ý­Û³Ý Ñá·¨áñ ¹åñ³­Ýá­óÇ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ù³Ý­ ñ³­Ù³ëÝ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³Ý 5-ñ¹ ­¹³­ñÇ Ñ³Û å³ï­Ù³·­ñáõí۳­ÝÁ` ÙǨÝáõÛÝ Å³­Ù³­Ý³Ï ùÝݳñ­Ï»­ Éáí ³Û¹ ßñç³­ÝÇÝ µÝá­ñáß Ïñ᭠ݳ­Ï³Ý ¨ Ñݳ­·áõÛÝ Ñ³­í³­ï³­ ÉÇù­Ý»­ñÇÝ í»­ñ³­µ»­ñáÕ ÙÇ ß³ñù ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ: §ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­ ٳɭ볭ñ³­ÝÇ »ñ­Ïáõ ÑÇ٭ݳ­¹Çñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ àô­¶À-Ý»­ñÇ` í»ñ­çÇÝ ßñç³­ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ Ñ³­Ù³­ï»Õ ݳ­Ë³­Ó»é­ÝáõÃ­Û³Ý ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ÍÝí³Í ³Ûë ·Ç­ï³­ Åá­Õá­íÇ Ã»­Ù³­ïÇ­Ï³Ý µá­Éá­ñÇë ѳ­Ù³ñ ¿É µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ ï³ùñ­ùÇñ ¿ñ áõ ëÇ­ñ»­ÉÇ: ¸åñá­óÇó ëÏë³Í, ÇëÏ Ñ»­ï³­·³­Ûáõ٠ݳ¨ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ Ù»Ýù ͳ­ Ýá­Ã³­ÝáõÙ »Ýù Ù»ñ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ áë­Ï»­¹³­ñÇÝ` 5-ñ¹ ­¹³­ñÇ å³ï­ Ù³·­ñáõí۳­ÝÁ, 볭ϳÛÝ Ã»­Ù³Ý ãÇ Ñá·­Ý»ó­ÝáõÙ. ÙÇßï ¿É Ï³­ñ»­ÉÇ ¿ Ýáñ ѳÛï­Ý³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»ñ ³­Ý»É ³Ûë µÝ³­·³­í³­éáõÙ¦,-

³­ëáõÙ ¿ Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô¶À ù³ñ­ïáõ­Õ³ñ 곭û­ÝÇÏ Î³­ñ³­å»ï­Û³­ÝÁ: ì»ñ­çÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ àô­¶À-Ý ­·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»ñ ¿ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõÙ ³­Ù»Ý ÏÇ­ë³Ù­ Û³Ï: §¶Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ ³Û¹ Ýëï³ßñ­ç³­ÝÁ ï­¨áõÙ ¿ñ ßáõñç Ù»Ï ß³­µ³Ã: ²Ûë ÏÇ­ë³Ù­Û³Ï, ë³­ ϳÛÝ, á­ñá­ß»­óÇÝù ·Ç­ï³­Åá­Õáí­ Ý»­ñÇ Ó­¨³­ã³­÷Ç ÷á­÷á­Ëáõí ÛáõÝ­Ý»ñ ³­Ý»É: ²ÛëáõÑ»ï ·ñ³­ ϳ­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, É»­½áõÝ ¨ ÙÛáõë û­Ù³­Ý»­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáõ »Ýù ³­é³Ý­ÓÇݦ,- å³ñ­½³­µ³­ÝáõÙ ¿ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ ³­Ù³­ñ³ äá­Õáë­Û³­ÝÁ: ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ êáõ­ñ»Ý ä³­ åÇÏ­Û³­ÝÇ Ëáë­ù»­ñáí ¿É` ³Û­ëû­ñÇ­ Ý³Ï Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ¿É Ïß³­ñáõ­Ý³Ï­íÇ, ÇÝ­ãÁ ÏÝå³ë­ïÇ »ñ­Ïáõ ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ³é­Ï³ ë»ñï ϳ­ å»­ñÇ Ëá­ñ³ó­Ù³­ÝÁ: ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­¹ÇÏ Øǭݳë­Û³ÝÝ ¿É ÝßáõÙ ¿, áñ Ñ»Ýó áõ­ë³­Ýá­ Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï »Ý Ç Ñ³Ûï ·³­ÉÇë ³ÛÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, áí­ù»ñ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ß³­ñáõ­Ý³­ÏáõÙ »Ý ѻﭵáõ­Ñ³­Ï³Ý ÏñÃáõíÛáõÝ ëï³­Ý³É ¨ ³­é³­í»É Ëá­ñ³ó­ Ý»­Éáí Ç­ñ»Ýó ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÁ` ¹³é­ÝáõÙ »Ý ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñ, ·Ç­ï³ß­Ë³­ïáÕ­Ý»ñ, ÇëÏ ³­í»­ ÉÇ áõß` ѳÛï­ÝÇ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­ Ý»ñ: ³­Ù³­ñ³ äá­Õáë­Û³­ÝÇ Ñ³­ÙὭٳٵ` áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ Ñ³Ý­ñ³­Ù³ï­ã»­ ÉÇ Ï³Ù ¿É Ëá­ñÁ ·Ç­ï³­Ï³Ý ÉÇ­ Ý»­ÉÁ ÑÇ٭ݳ­Ï³­Ýáõ٠ϳ˭í³Í

¿ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇó. §´Ý³­Ï³­ ݳ­µ³ñ, ³­é³­í»É ó³Íñ Ïáõñ­ë»­ ñÇ` ³­é³­çÇÝ-»ñÏ­ñáñ¹ ³Ý­·³Ù ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ ϳ­ ï³­ñáÕ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÁ ã»Ýù ϳ­ñáÕ Ñ³­Ù»­ Ù³­ï»É Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ ëá­ íá­ñáÕ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ï³­ï³­ñ³Í ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ Ñ»ï, µ³Ûó áõ­ ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÁ ݳ­Ë³­ï»ë­í³Í »Ý ëϽµÝ³­Ï³Ý ßñç³­ÝáõÙ ÷áñÓ áõ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ÑÙïáõíÛáõÝ­Ý»ñ Ó»éù µ»­ñ»­Éáõ ѳ­ Ù³ñ¦: Àëï ³ٳñ³ÛÇ` ÙÇ ù³­ÝÇ ³Ý­·³Ù ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ Ù³ë­ Ý³Ï­ó»­Éáõó Ñ»­ïá Ëá­ñ³­ÝáõÙ ¿ ïíÛ³É áõ­ë³­Ýá­ÕÇ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ·Ç­ï³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, ÇëÏ ·Ç­ï³­ Åá­Õáí­Ý»­ñÇÝ ëá­íá­ñ³­µ³ñ Ù³ë­ Ý³Ï­óáõÙ »Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý Éáõñç ѳ­Û³óù­Ý»ñ áõ­Ý»­óáÕ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÁ: §¶Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÇ Ñ»­ ï³ùñù­ñáõíÛáõ­ÝÁ ÑÇ٭ݳ­Ï³­Ýáõ٠ϳ˭í³Í ¿ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ïñ³­ Ù³¹ñ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÇó, Ù³ë­Ý³­ ·Ç­ï³­Ï³Ý ÑÙïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó ¨ Å³­Ù³­Ý³­ÏÇ Ù»ç ï»­Õ³­íáñ­í»­Éáõ ϳ­ñá­ÕáõíÛáõ­ÝÇó: ´Ý³­Ï³Ý ¿, áñ ¹³­ë»­ñÁ ·ñ»­Ã» ãѳëó­ÝáÕ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñÁ ã»Ý Ñ»­ï³ùñù­ñÇ, ÇëÏ ¹ñ³Ýó Ý»ñ­Ï³ ÉÇ­Ý»­ÉÁ` ³­é³­í»É ¨ë¦,- ѳ­í»­ ÉáõÙ ¿ ³­Ù³­ñ³ äá­Õáë­Û³­ÝÁ: Ð.¶.: ²Û­ëûñ سÛñ µáõ­ÑÇ àô­¶À-Ý­ Çñ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­ã³­ Ï³Ý µá­Éáñ ç³Ý­ù»ñÝ ¿ Ý»ñ¹­ÝáõÙ, áñ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Åá­ Õáí­Ý»­ñÁ ¹³é­Ý³Ý ³­é³­í»É Ñ»­ ï³ùñùÇñ ¨ ·ñ³­íÇã: Øßï³­å»ë á­ñáÝ­íáõÙ »Ý Ýáñ Ùá­ï»­óáõÙ­Ý»ñ: ÐáõÛë ѳÛï­Ý»Ýù, áñ ³Ûë ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÇÝ ³­é³­í»É ³Ï­ïÇí ϳ­ ç³Ï­ó»Ý ݳ¨ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ:


12

¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ã»­Ù³Ý ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý ¿ñ, ³Ýó­Ï³ó­Ù³Ý á­×Á` ÁÝ­¹û­ñǭݳ­Ï»­ÉÇ ²­å³­·³ Ç­ñ³­í³­·»ï­Ý»­ñÇ áõ­ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñá­ ÝáõÙ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ç­ñ³­ í³­Ï³Ý ³Ï­ïÇ ÑÇ٭ݳ¹ñáõÛíݻñÝ ¿ÇÝ: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý Æ­ñ³­í³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ ¹³­ï³­Ï³Ý ÝÇë­ï»­ñÇ ¹³Ñ­ÉÇ­ ×áõÙ ³å­ñÇ­ÉÇ 19-ÇÝ ¨ 20-ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñå­í»É ¿ñ §1980 í-Ç §²å­ñ³Ýù­Ý»­ñÇ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³­éáõ­Í³­ËÇ å³Û­Ù³­Ý³·­ñ»­ñÇ Ù³­ëÇݦ زÎ-Ç ÏáÝ­í»Ý­ódzݦ Ëá­ñ³·­ñáí ÙÇç­ý³­ÏáõÉ­ï»­ï³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õáí, á­ñÁ ѳ­Ù³­ï»Õ áõ­Å»­ ñáí ݳ­Ë³­Ó»é­Ý»É ¿ÇÝ í»­ñáÝß­Û³É ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À-Ý ¨ ¹³­ë³­ Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­ óÇã­Ý»­ñÁ: гñÏ ¿ Ýß»É, áñ ·Ç­ ï³­ Åá­ Õá­íÇ` å³ï­ß³× Ù³­Ï³ñ­¹³­Ïáí ³Ýó­Ï³ó­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ½»­Ïáõ­ óáÕ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝó ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ù³­ëÁ Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛÇ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»ñ ¿ÇÝ, ³ß­Ë³­ï»É ¿ÇÝ ßáõñç 6-7 ³­ÙÇë: §Ð³­Û³ë­ï³­ÝÁ 2005 í-ÇÝ Ùdz­ó»É ¿ 1980 í-ÇÝ ìǻݭݳ­ÛáõÙ ÁÝ­¹áõÝ­í³Í ¨ 1988 í-Ç ÑáõÝ­í³­ñÇ 1-Çó ·áñ­ÍáÕ §²å­ñ³Ýù­Ý»­ñÇ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ ³­éáõ­Í³­ËÇ å³Û­Ù³­ ݳ·­ñ»­ñÇ Ù³­ëÇݦ زÎ-Ç ÏáÝ­ í»Ý­ódz­ÛÇÝ: Ø»ñ Ç­ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»ç ³ÛÝ ÏÇ­ñ³é­íáõÙ ¿ 2010 í-Ç ÑáõÝ­í³­ñÇ 1-Çó: ò³­íáù, ÙÇ­ç³½­ ·³­ÛÇÝ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ³Ûë ³Ï­ïÁ ÙÇÝ㨠³Û­ëûñ ³Ù­µáÕ­çáõí۳ٵ Ñ»­ï³­½áï­í³Í ã¿: ²­í»­ÉÇÝ` ß³­ï»ñÝ ³Ý­·³Ù ã·Ç­ï»Ý ³Ûë ³Ï­ïÇ ÑÇÙ­ ݳ¹­ñáõÛíݻ­ñÇ Ù³­ëÇÝ, ù³­ÝÇ áñ ѳݭñ³­ÛÇÝ Ç­ñ³­½»­ÏáõÙ »ñ­µ»ù ãÇ »­Õ»É¦,- ³­ë³ó Æ­ñ³­í³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ îÇ·­ñ³Ý ܳխ¹³É­Û³­ÝÁ: ÆÝã­å»ë Ýß»ó ø³­Õ³­ù³­ódz­ Ï³Ý Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹á­ó»Ýï ²ñ­Ù»Ý гÛϭ۳ݭóÁ, ·Ç­ï³­Åá­Õá­ íÇ Ýå³­ï³ÏÝ ¿ áõ­ë³­Ýá­ÕáõÃ­Û³Ý ßñç³­ÝáõÙ µ³ñÓ­ñ³ó­Ý»É í»­ñáÝß­Û³É ÏáÝ­í»Ý­ódz­ÛÇ Ù³­ëÇÝ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ·áñÍ­ ݳ­Ï³Ý ÏÇ­ñ³é­Ù³Ý Ù³­Ï³ñ­¹³­ ÏÁ, í»ñ ѳ­Ý»É ÏáÝ­í»Ý­ódz­ÛÇ ¨ Ù»ñ ³½­·³­ÛÇÝ û­ñ»Ýë¹­ñáõÃ­Û³Ý ÙÇç¨ ³é­Ï³ ѳ­Ï³­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÁ, ËݹÇñ­Ý»ñÝ áõ µ³­ó»­ñÁ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ ·ïÝ»É ³Û¹ ËݹÇñ­Ý»­ñÇ ÉáõÍ­Ù³Ý áõ­ÕÇ­Ý»­ñÁ: §ÜÙ³­Ýû­ñÇ­ Ý³Ï ·Ç­ï³­Åá­Õáí ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»­ Éáõ ÙÇï­ùÁ ÍÝí»ó áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ¹³­ëÁݭó­óÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ, »ñµ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ ÇÝù­Ýáõ­ñáõÛÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñÝ áõÕ­Õ³­ÏÇ Ñdz­ ݳ­ÉÇ ¿ÇÝ Ï³­ï³­ñ»É: Þ³ï ϳñ¨áñ ¿ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³Û¹ ³Ï­ïÇ ¹ñáõÛí Ý»­ñÇ Éáõ­ë³­µ³­Ýáõ­ÙÁ, å»ïù ¿ ѳݭ

ñ³­ÛÇÝ Ç­ñ³­½»­ÏáõÙ ÉÇ­ÝǦ,- ѳ­í»­ É»ó ²ñ­Ù»Ý гÛϭ۳ݭóÁ: Üß»Ýù, áñ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ºäÐ Ç­ñ³­í³­ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­ Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ: Àݹ á­ñáõÙ` áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ ¿ÇÝ µ³­í³­Ï³­ ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ áõ ѳ­×»­ÉÇ »­Õ³­ ݳ­Ïáí. ³­å³­Ñáí­í³Í ¿ÇÝ Ã»° ѳݭñ³­Ù³ï­ã»­ÉÇáõíÛáõ­ÝÁ, û° ·Ç­ï³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, û° û­Ù³­ÛÇ ³ñ­¹Ç³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ: §Â»­Ù³Ý ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý ¿, ¨

»­Ã» ã»Ù ë˳ɭíáõÙ, ë³ ³­é³­ çÇÝ ¹»åùÝ ¿, »ñµ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ùÝÝáõÃ­Û³Ý »Ý ³é­ÝáõÙ ÙÇ­ç³½­·³­ ÛÇÝ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý áñ¨¿ ³Ïï, ÇÝãÝ Çë­Ï³­å»ë áÕ­çáõ­Ý»­ÉÇ Ý³­Ë³­Ó»é­ ÝáõíÛáõÝ ¿¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ Æ­ñ³­í³­ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¶³­·ÇÏ Ô³­½ÇÝ­Û³­ÝÁ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ Ý³Ë Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­ñÇÝ Ø²Î-Ç ÏáÝ­í»Ý­ódz­ÛÇ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ µÝáõ­Ã³­·Ç­ñÁ, ³­å³ ٳݭñ³­Ù³ë­Ýá­ñ»Ý ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­ Ó³Ý ¹ñ³ ·ÉáõË­Ý»­ñÇÝ áõ ³­é³Ý­ ÓÇÝ Ñá¹­í³Í­Ý»­ñÇÝ: Àëï ¹»­Ï³Ý ¶³­·ÇÏ Ô³­½ÇÝ­

Û³­ÝÇ` ½»­Ïáõ­óáÕ­Ý»­ñÇ ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ ñÇ Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÁ µ³ñÓñ ¿ñ, ÇëÏ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ù³Ý á­ñ³­ ÏÁ` Ññ³­åáõ­ñÇã: §Ð³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, áñ­å»ë ϳ­ÝáÝ, ëï³­ÝáõÙ »Ý É³í ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»ñ, ë³­ ϳÛÝ ã»Ý ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ å³ï­ß³× Ï»ñ­åáí Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»É Ç­ñ»Ýó Ç­Ù³­ó³­ÍÁ: γñ­ÍáõÙ »Ù` å»ïù ¿ ·áñͭݳ­Ï³Ý ¹³­ëÁݭóó­Ý»ñÝ ³­í»­É³­Ý³Ý: سÛñ µáõ­ÑÇ ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñÁ å»ïù ¿ ݳ¨ ÏÇ­ñ³­éáõí ÛáõÝ ³­å³­Ñá­í»Ý, ù³­ÝÇ áñ ÙdzÛÝ ï»­ë³­Ï³Ý ·Ç­ï»­ÉÇ­ùÁ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë µ³­í³­Ï³Ý 㿦,- ѳ­í»­É»ó å³­ñáÝ

Ô³­½ÇÝ­Û³­ÝÁ: ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ í»ñ­çáõÙ ¹³­ë³­ Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇó ÁÝïñ­í³Í ѳÝӭݳ­Åá­Õá­íÁ á­ñá­ß»ó ɳ­í³­ ·áõÛÝ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñÇ Ñ»­Õǭݳϭ Ý»­ñÇÝ: ì»ñ­çÇÝ­Ý»ñë ëï³­ó³Ý Ëñ³­Ëáõ­ë³­Ï³Ý Ùñó³­Ý³Ï­Ý»ñ ¨ íϳ­Û³·­ñ»ñ, ÇëÏ ÙÛáõë Ù³ë­ Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÁ å³ñ·¨³ïñ­í»­óÇÝ ÙdzÛÝ íϳ­Û³·­ñ»­ñáí: ¶Ç­ï³­Åá­ Õá­íÇ É³­í³­·áõÛÝ ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÁ Ïï­å³·ñ­í»Ý §ä»­ïáõíÛáõÝ ¨ Ç­ñ³­ íáõÝù¦ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñáõÙ: Ð.¶.: §²ñ­¹»Ý 5-6 ï³­ñÇ ³Ûë á­×áí »Ýù ³ß­Ë³­ïáõÙ: ¶Ç­ï³­Åá­ Õá­íÁ å»ïù ¿ Ý³Ë ·Ç­ï³­Ï³­Ýáõí ÛáõÝ ³­å³­Ñá­íÇ, ݳ¨ ѳñ­Ï³­íáñ ¿ ³Ý¹­ñ³­¹³é­Ý³É ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÇ: ²Ûë ³­Ù»­ÝÇó ½³ï` ϳñ¨áñ ¿ ݳ¨ ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÇ Ñ³Ý­ñ³­Ù³ï­ã»­ÉÇáõíÛáõ­ÝÁ: ²ÛÝ ³­í»­ÉÇ Ñ³­ë³­Ý»­ÉÇ ÏÉÇ­ÝÇ É³ÛÝ ßñ糭ݳϭݻ­ñÇÝ. ϳ­ñáÕ »Ý Ù³ë­ Ý³Ï­ó»É ݳ¨ ³ÛÉ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: ´³­óÇ ¹ñ³­ÝÇó` ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÇ ·»­ñÇß­ËáÕ Ù³ëÝ áõ­Ý»­ÝáõÙ ¿ Çñ ï»­ëá­Õ³­Ï³Ý ³ñ­ï³­ óá­Éáõ­ÙÁ¦,- ³­ëáõÙ ¿ Æ­ñ³­í³­·Ç­ ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À ݳ­ ˳­·³Ñ îÇ·­ñ³Ý ܳխ¹³É­Û³­ÝÁ: Ðáõ­ë³Ýù, áñ ºäÐ ÙÛáõë ý³­ ÏáõÉ­ï»ï­Ý»ñÝ û­ñÇ­Ý³Ï Ïí»ñó­Ý»Ý ³­å³­·³ Ç­ñ³­í³­µ³Ý­Ý»­ñÇó, ù³­ ÝÇ áñ í»­ñáÝß­Û³É ·Ç­ï³­Åá­ÕáíÝ Çë­Ï³­å»ë Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ¿ñ, Ù³ë­Ý³­ ÏÇó­Ý»­ñÁ` ³Ï­ïÇí, ÇëÏ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ Ý»ñ­Ï³ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ áã ÙdzÛÝ áõ­ß³­¹Çñ ÉëáõÙ ¿ÇÝ ½»­Ïáõ­óáÕ­Ý»­ ñÇÝ, ³Ûɨ ѳݭ¹»ë ·³­ÉÇë ѳñ­ ó³¹­ñáõÙ­Ý»­ñáí:


13

| www.ysu.am

àõ­ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ Ýáñ Ù»­¹Ç³Ý ¿ ²Û­ÉÁÝï­ñ³Ý­ù³­ÛÇÝ Ù»­¹Ç³­ÛÇ á­Éáñ­ïÇ ¿­Ãǭϳ­Ï³Ý ¨ Ç­ñ³­ í³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÇ ÉáõÍ­ ٳٵ á­ñá­ß»É »Ý ½µ³Õ­í»É Ñ»Ýó Ç­ñ»Ýù` Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÁ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 11-ÇÝ ºäÐ Åáõé­Ý³­ ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³Ýó­ ϳó­í»ó §Üáñ ¨ ³Û­ÉÁÝï­ñ³Ý­ù³­ ÛÇÝ Ù»­¹Ç³. ¿­Ãǭϳ­Ï³Ý ¨ Ç­ñ³­ í³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»ñ¦ Ëá­ñ³·­ñáí ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ¨ ÙÇç­µáõ­Ñ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Åá­Õáí: Æ ¹»å, ·Ç­ï³­Åá­Õá­ íÁ ϳ­Û³­ó³í ºí­ñ³­ÙÇáõÃ­Û³Ý ¨ ºí­ñá­å³­ÛÇ ËáñÑñ­¹Ç` 2011-2012 ÃÃ. §Èñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ ³­½³­ ïáõí۳Ý, åñá­ý»­ëÇá­Ý³­Éǽ­ÙÇ ¨ µ³½­Ù³­Ï³ñ­ÍáõÃ­Û³Ý Ëó­Ýáõ­ÙÁ г­ñ³­í³­ÛÇÝ Îáí­Ï³­ëáõÙ ¨ ØáÉ­ ¹á­í³­ÛáõÙ¦ ѳ­Ù³­ï»Õ Íñ³·­ñÇ ßñ糭ݳ­ÏáõÙ: §ì»ñ­çÇÝ 4-5 ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ ÁÝ­ óó­ùáõ٠г۳ëï³ÝáõÙ ÇÝ­ï»ñ­ Ý»­ïÇ ³ñ³·áõÃÛ³Ý ¨ áñ³ÏÇ ³éáõÙáí ³ñӳݳ·ñí»óÇÝ ³Ý­Ý³­Ë³­¹»å ½³ñ­·³­óáõÙ­Ý»ñ: ¸ñ³ ßÝáñ­ÑÇí ϳ­åÁ ѳ­ë³­ Ý»­ÉÇ ¿ ѳ­ë³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý É³ÛÝ ½³Ý·­í³Í­Ý»­ñÇÝ, áõë­ïÇ ³Ûë Ýáñ ³­é³­ç³­ó³Í ¨ ³­ñ³· ½³ñ­·³­óáÕ á­Éáñ­ïÁ Ù»ñ Éñ³ï­í³­Ï³Ý ¹³ß­ïáõÙ û­ñ»­óûñ ½µ³­Õ»ó­ÝáõÙ ¿ ³­í»­ÉÇ Ù»Í ã³­÷³­µ³­ÅÇÝ: γñ­ÍáõÙ »Ù` ë³ É³í ëÏǽµ ¿ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ¨ë ­Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³Û­ÉÁÝï­ñ³Ý­ù³­ÛÇÝ Ù»­¹Ç³­ÛÇÝ ³­í»­ ÉÇ ß³ï áõ­ß³¹­ñáõíÛáõÝ ¹³ñÓ­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦,- áÕ­çáõ­Ý»­Éáí ·Ç­ï³­Åá­ Õá­íÇ ·³­Õ³­÷³­ñÁ` Ýß»ó ºäÐ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ, ßñç³Ý³í³ñïÝ»ñÇ ¨ ѳë³ñ³Ï³ÛÝáõÃÛ³Ý Ñ»ï ϳå»ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­ µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ: ²Ý¹­ñ³­¹³é­Ý³­Éáí ·Ç­ï³­Åá­ Õá­íÇ Ã»­Ù³­ïÇÏ áõÕÕ­í³­Íáõí۳­ÝÁ` ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ܳ­Õ³ß سñ­ ïÇ­ñáë­Û³ÝÝ ¿É Áݹ·­Í»ó. §Þ³ï »Ýù ϳñ¨á­ñáõÙ ³­å³­·³ Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÇ ¿­Ãǭϳ­Ï³Ý ¨ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý Ç­Ù³­ óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ` áñ­å»ë ù³­Õ³­ù³­ ÏÇñà Éñ³ï­í³­¹³ß­ïÇ Ï³­Û³ó­Ù³Ý ϳñ¨áñ ݳ­Ë³­å³Û­Ù³Ý¦: à­Éáñ­ïÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ áõ­ ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ ¿ÇÝ Ñ³ÛïÝ­í»É ¿­Ãǭϳ­Ï³Ý ¨ Ç­ñ³­ í³­Ï³Ý ³ÛÝ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³­é³­í»É ù³Ý ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý »Ý: ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó, Ç­ñ³­í³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ã»Ï­Ý³­Íáõ ²ñ­÷Ç Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­ Û³ÝÝ ³­ëáõÙ ¿, áñ á­ÉáñïÝ ³ÛÝ­ù³Ý ³­ñ³· ¿ ½³ñ­·³­ÝáõÙ, áñ »ñ­µ»ÙÝ ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ç­ñ³­í³­µ³Ý­Ý»­ñÁ ã»Ý ѳëó­ÝáõÙ ³ñ­Ó³­·³Ý­ù»É: §§Ð»­ Õǭݳ­Ï³­ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ ¨ ѳ­ñ³­ ÏÇó Ç­ñ³­íáõÝù­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇݦ ÐЭ û­ñ»Ý­ùáõÙ ÏáÝÏ­ñ»ï Ù»­¹Ç³ á­Éáñ­ïÇÝ ³éÝã­íáÕ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ Ù»Ï Ï»ï ϳ: Êáë­ùÁ 37-ñ¹ ­Ñá¹­í³­ÍÇ Ù³­ëÇÝ ¿, á­ñÁ ϳñ­·³­íá­ñáõÙ ¿ ѳñ­ó³½­ñáõÛó ïíá­ÕÇ ¨ í»ñó­Ýá­ÕÇ Ñ»­Õǭݳ­Ï³­ ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ ²ñ­÷Ç

¨ ³Û­ÉÁÝï­ñ³Ý­ù³­ÛÇÝ Ù»­¹Ç³­ÛÇÝ: ¸³­ë³­í³Ý­¹áÕ­Ý»ñÝ ¿É г­Û³ë­ï³­ ÝáõÙ á­Éáñ­ïÇ Ñ³Ûï­ÝÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­ Ý»ñÝ »Ý:

¿ ³ñ­·»­É³­÷³Ï­í»É ϳۭùÇ ³¹­ÙÇ­ ÝÇëï­ñ³­ódz­ÛÇ ÏáÕ­ÙÇó...¦: ¸³­íÇà ²­É³­í»ñ¹­Û³Ý, µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹³­ë³­Ëáë

ìÇñ­ïá­õ³É ³ß­Ë³ñ­ÑÇ ³Ý­í»­ñ³Ñë­Ï»­ÉÇ Ëáõ­Ã»­ñÁ

§...ÆÝ­ï»ñ­Ý»ï ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­ µ»­ñáõÃ­Û³Ý Ù»ç ½³ñ­·³­ÝáõÙ ¿ Éñ³·­ñáõÃ­Û³Ý »ñ­Ïáõ áõÕ­ÕáõíÛáõÝ` §rewright¦ ¨ §copyright¦: ²­é³­ çÇ­ÝÁ µÝá­ñá­ßáõÙ ¿ Éñ³·­ñá­ÕÇ ³ÛÝ­ åÇ­ëÇ ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõ­ÝÁ, »ñµ í»ñ­çÇÝë ÝÛáõ­Ã»ñ ¿ ·ñáõÙ` ³­é³ç­ Ýáñ¹­í»­Éáí ³Õµ­Ûáõñ­Ý»­ñáí ϳ٠ÑÕáõÙ ³­Ý»­Éáí ³Õµ­Ûáõñ­Ý»­ñÇÝ: ºñÏ­ñáñ­¹Ç ¹»å­ùáõÙ Ñ»­Õǭݳ­ÏÁ ãÇ ³­é³ç­Ýáñ¹­íáõÙ ³Õµ­Ûáõñ­Ý»­ñÇó ëï³ó­í³Í ÇÝ­ýáñ­Ù³­ódz­Ûáí ¨ ëï»Õ­ÍáõÙ ¿ ÙdzÛÝ Ñ»­Õǭݳ­Ï³­ÛÇÝ ÝÛáõ­Ã»ñ: ²Û¹­åÇ­ëÇ ÝÛáõ­Ã»ñ Ý»ñ­ ϳ­ÛáõÙë ¹Åí³ñ ¿ ·ïÝ»É, ù³­ÝÇ áñ Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ¿­ÃÇ­ ϳ­ÛÇ Ýáñ­Ù»­ñÇ Ñ³­Ù³­ï³­ñ³Í ˳˭ïáõÙ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ³Ûë »ñ­Ïáõ ï»­ë³Ï­Ý»­ñÁ Ùdz­ ÓáõÉ­ íáõÙ »Ý: Îáñ­ ãáõÙ ¿ §µ³­ ó³­éÇÏ Ñ³ñ­ó³½­ñáõÛó­Ý»­ñǦ ¨ ³é­Ñ³­ë³­ñ³Ï µ³­ó³­éÇÏ ÝÛáõ­ û­ñÇ Ç­Ù³ë­ïÁ, á­ñáí­Ñ»ï¨ ѳݭ ϳñÍ §µ³­ó³­Ñ³Û­ïáõÙ »ë¦, áñ ë»Ý­Û³­ÏáõÙ, ù»½­ÝÇó áõ ½ñáõ­ ó³Ï­óÇó µ³­óÇ, ³ÛÉ §Éñ³·­ñáÕ¦ ¿É ¿ »­Õ»É: г­Ù³­ó³Ý­óáõÙ ·ñ³­·á­ ÕáõÃ­Û³Ý §ûµ­Û»Ïï¦ ³­Ù»­ÝÇó ß³ï ¹³é­ÝáõÙ »Ý Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­ Ý»­ñÁ: ¸ñ³Ýó Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñÇ Ç­ñ³­íáõÝù­Ý»­ñÁ ѳ­Ù³­ï³­ñ³Í Ï»ñ­ åáí »Ý Ë³Ëï­íáõÙ: âÇ û·­Ýáõ٠ݳ¨ Éáõ­ë³Ý­Ï³­ñÇ íñ³ ï»­Õ³¹Áñ­ íáÕ §watermark¦-Á, á­ñÁ å³­ñáõ­ ݳ­ÏáõÙ ¿ Ñ»­Õǭݳ­ÏÇ ³­Ýáõ­ÝÁ ϳ٠Éñ³ï­í³­ÙÇ­çá­óÇ ³­ÝáõÝÝ áõ ï³ñ­µ»­ ñ³Ý­ß³­ÝÁ, ù³­ÝÇ áñ ï»Ë­Ýǭϳ­ Ï³Ý »­Õ³­Ý³­Ïáí Éáõ­ë³Ý­Ï³­ñÇó ÏïñáõÙ »Ý ϳۭùÇ Ï³Ù Ñ»­Õǭݳ­ÏÇ ³Ý­í³­Ýáõ­ÙÁ ¨ ³ÛÝ û·­ï³­·áñ­ÍáõÙ ³­é³Ýó ÑÕÙ³Ý: Ö³­ñ³­Ñ³ï­Û³É á­ñáß Ï³Û­ù»ñ §watermark¦-Á ï»­ Õ³¹­ñáõÙ »Ý Éáõ­ë³Ý­Ï³­ñÇ Ù»ç­ï»­ ÕáõÙ, áñ Ïïñ»­Éáõ å³­ñ³­·³­ÛáõÙ ³ÛÝ ³Ûɨë­û·­ï³­·áñÍ­Ù³Ý Ñ³­Ù³ñ åÇ­ï³­ÝÇ ãÉÇ­ÝÇ...¦: Èdz­Ý³ ê³­Û³¹­Û³Ý, µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹³­ë³­Ëáë

§ºñ¨³­ÝÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý¦ å³ß­ ïá­Ý³­Ã»ñ­ÃÁ, ѳ߭íÇ ³é­Ý»­Éáí ³ÛÝ Ñ³Ý­·³­Ù³Ý­ùÁ, áñ ѳٳó³ÝóÁ Ý»ñ­Ëáõ­Å»É ¿ ·ñ»­Ã» µá­Éá­ñÇë ³­éûñ­Û³ ÏÛ³Ýù, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ ¿ ݳ¨ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íáõÙ ÑÝã³Í á­ñáß »­ÉáõÛíݻ­ñÇó ѳï­í³Í­Ý»ñ, á­ñáÝù í»ñ »Ý ѳ­ÝáõÙ íÇñ­ïá­õ³É ³ß­Ë³ñ­ ÑÇ ³Ý­í»­ñ³Ñë­Ï»­ÉÇ Ëáõ­Ã»­ñÁ:

²ñ÷Ç ÐáíѳÝÝÇëÛ³ÝÁ

Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ` ѳ­í»­É»­Éáí, áñ ³Û¹ ¹³ß­ïáõÙ í»ñ­ç»ñë ³­é³ç »Ý »­Ï»É ݳ¨ ³ÛÝ­åÇ­ëÇ §Ýáõñµ¦ ˳˭ïáõÙ­Ý»ñ, áñ ÝáõÛ­ÝÇëÏ åñá­ ý»­ëÇá­Ý³É Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÁ ã·Ç­ï»Ý` ÇÝã­å»ë í³ñ­í»É: ºñ­µ»ÙÝ ¿É ¹ñ³Ýù ÙdzÛÝ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ï»­ë³ÝÏ­Ûáõ­ÝÇó ·Ý³­Ñ³­ï»­ÉÁ ëË³É ¿ ÉÇ­ÝáõÙ: л­ï³ùñ­ùÇñ ¿ÇÝ Ý³¨ ·Ç­ï³­Åá­ Õá­íÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáÕ ³ÛÉ µáõ­Ñ»­ñÇ Ù»­¹Ç³Ïñ­ÃáõíÛáõÝ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ÝáÕ µ³­ÅÇÝ­Ý»­ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÇ ¨ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­óÇ ÷áñ­Ó³­·»ï­ Ý»­ñÇ ¹Ç­ï³ñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÁ: ²Ûë­å»ë` ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ ´áõÝ­¹»ë­Ã³­·Ç Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã ÜÇÉë È»á­åáÉ­ ¹Á, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáí ·»ñ­Ù³­Ý³­ Ï³Ý ÷áñ­ÓÁ, ³­ë³ó. §ÆÝ­ï»ñ­Ý»ïÝ ³Ûɨë­û­ñǭݳ­½áõñÏ ï³­ñ³Íù ã¿: ²Û­ ëûñ ï»ë­ÝáõÙ »Ýù, áñ ºí­ñ³­ÙÇáõí Ûáõ­ÝáõÙ ¿É, ºí­ñá­å³­ÛÇ ËáñÑñ­¹Ç ³Ý­¹³Ù ³ÛÉ å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ ¿É å»­ï³­Ï³Ý ëáõµ­Û»Ïï­Ý»ñÝ áõ Ç­ñ³­ í³­µ³­Ý³­Ï³Ý ³Ý­ÓÇÝù û·­ï³­·áñ­ ÍáõÙ »Ý ÇÝ­ï»ñ­Ý»­ïÁ: ºí ÇÝ­ï»ñ­Ý»­ ïáõ٠ϳ­ï³ñ­í³Í ó³Ý­Ï³­ó³Í ù³ÛÉ ¹³é­ÝáõÙ ¿ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ËݹÇñ: ¶»ñ­Ù³­Ýdz­Ûáõ٠ϳ §äÇ­ñ³ï­ Ý»­ñÇ Ïáõ­ë³Ï­óáõíÛáõݦ, á­ñÁ ËáñÑñ­¹³­ñ³­ÝáõÙ Ùáï 10 ïá­Ïáë

Ó³ÛÝ áõ­ÝÇ: Üñ³Ýù åݹáõÙ »Ý, áñ Ç­ñ»Ýù Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ »Ý §ó³Ý­ó³µ­Ý³Ï­Ý»­ñÇݦ, áí­ù»ñ §Ñ³­ë³Ï »Ý ³­é»É ÇÝ­ï»ñ­Ý»­ ïáõÙ¦: ºí ³Û¹ 10 ïá­Ïáë íëï³­ ÑáõíÛáõ­ÝÁ Ýñ³Ýù Ó»éù »Ý µ»­ñ»É ³­é³Ýó ³­í³Ý­¹³­Ï³Ý Éñ³ï­í³­ ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ û·­Ýáõí۳ݦ: ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Áݭóó­ùáõÙ ÑÝã³Í Ù»Ï ï³ëÝ­Û³­ÏÇó ³­í»­ÉÇ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ ¿ÇÝ Ñ³­Ù³­ó³Ý­óÇ ïÇ­ñáõÛ­ÃáõÙ Ù³ñ­¹áõ ³Ýӭݳ­Ï³Ý Ï۳ݭùÇ å³ßï­å³­ Ýáõí۳­ÝÁ, ·ñ³­·á­ÕáõÃ­Û³Ý ¹ñ뭨᭠ñáõÙ­Ý»­ñÇÝ, ï»­Õ»­Ï³ï­íáõÃ­Û³Ý Ñ³­ í³ë­ïÇáõí۳ÝÝ áõ ×ß·ñïáõí۳­ÝÁ, ³Ýӭݳ­Ï³Ý ï»­Õ»­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ, Ñ»­Õǭݳ­Ï³­ÛÇÝ ¨ Ùï³­íáñ ë»­ ÷³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý å³ßï­å³­Ýáõí Û³ÝÝ ³éÝã­íáÕ ¨ ³ÛÉ ËݹÇñ­Ý»ñ: ¶Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ ³­í³ñ­ïÇÝ µá­Éáñ ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñÁ ѳݭñáõÃ­Û³Ý ¹³­ïÇÝ ÏѳÝÓÝ­í»Ý Åá­Õá­í³­Íá­õÇ ï»ë­ùáí, á­ñÁ Ïͳ­é³­ÛÇ Ý³¨ áñ­å»ë ¹³­ë³­ ·Çñù: Ð.¶.: ì»ñ­çÇÝ »ñ­Ïáõ ï³­ñÇ­Ý»­ ñÇÝ Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïáõÙ ëÏë»É »Ý ¹³­ë³­í³Ý¹­ í»É ÙÇ ß³ñù ³­é³ñ­Ï³­Ý»ñ, á­ñáÝù í»­ñ³­µ»­ñáõÙ »Ý Ñ»Ýó ³é­ó³Ýó

§...ØÇ ÏáÕÙ ÃáÕ­Ý»­Éáí ³ÛÝ Ñ³ñ­óÁ, û ÇÝã­åÇ­ëÇ Ñ»ï¨³Ýù­Ý»ñ Ïáõ­Ý»­Ý³ ëá­ódz­É³­Ï³Ý ¨ ³Û­ÉÁÝï­ ñ³Ý­ù³­ÛÇÝ Ù»­¹Ç³­Ý»­ñÇ ½³ñ­·³­ óáõ­ÙÁ Éñ³·­ñáõÃ­Û³Ý íñ³, ³ñ­Ó³­ ݳ·­ñ»Ýù, áñ ٻϭݳ­µ³­ÝáõíÛáõÝ ÃáÕ­Ý»­Éáõ, ϳñ­ÍÇù ѳÛï­Ý»­Éáõ ·áñ­ ͳ­éáõÛ­ÃÁ ÍÝ»É ¿ ѳ­Ù³­ó³Ý­ó³­ ÛÇÝ Ýáñ Ùß³­ÏáõÛÃ, á­ñÁ, ù³­Õ³­ù³­ ódz­Ï³Ý, ѳ­ë³­ñ³­Ï³­Ï³Ý Ýß³­ ݳ­ÏáõíÛáõ­ÝÇó µ³­óÇ, áõ­ÝÇ Ý³¨ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ÏáÕÙ: ÐЭ û­ñ»Ýë¹ñáõíÛáõ­ÝÁ ï³­ñ³Ý­ç³­ïáõÙ ãÇ Ï³­ï³­ñáõÙ` ³ñ¹­Ûáù ·ñ³­éáõ­ ÙÁ ϳ­ï³­ñ»É ¿ ïíÛ³É Ï³Û­ùáõÙ ³ß­Ë³­ïáÕ Éñ³·­ñá­ÕÁ, û áñ¨¿ Áݭûñ­óáÕ, ³Û¹ ÃíáõÙ` ³­Ý³­ ÝáõÝ: ²Û¹ ·ñ³é­ Ù³Ý å³­ ï³ë­ ˳­Ý³­ïáõÝ µá­Éáñ ¹»å­ù»­ñáõ٠ϳÛùÝ ¿: ¸³ ¿ å³ï­×³­éÁ, áñ ϳۭù»­ñÇ µ³­ó³ñ­Ó³Ï Ù»­Í³­Ù³ë­ ÝáõíÛáõ­Ýáõ٠ٻϭݳ­µ³­ÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ Ùá­¹»­ñ³ó­íáõÙ »Ý, ³Û­ëÇÝùÝ` ѳ­Ù³­ó³Ý­óáõ٠ѳÛïÝ­í»­Éáõó ³­é³ç ¹Ç­ï³ñÏ­íáõÙ »Ý ³¹­ÙÇ­ÝÇëï­ ñ³­ïá­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó, áí í»ñç­Ý³­Ï³Ý á­ñá­ßáõÙ ¿ ϳ­Û³ó­ÝáõÙ ¹ñ³Ýó ï»­ Õ³¹ñ­Ù³Ý í»­ñ³­µ»ñ­Û³É: ÊݹÇñÝ ³ÛÉ ¿, »ñµ ٻϭݳ­µ³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ïÇ­ñáõÛ­ÃÁ ÇÝ­ï»·ñ­í³Í ¿ ëá­ódz­É³­ Ï³Ý ó³Ý­óÇ, ³­ë»Ýù` §ü»Ûë­µáõ­ ùǦ Ñ»ï: ò³Ý­Ï³­ÉÇ ¿, áñ ϳۭùÁ á­ñá­ß³­ÏÇ Ï³­ÝáÝ­Ý»ñ ë³Ñ­Ù³­ÝÇ, û áñ ¹»å­ù»­ñáõ٠ٻϭݳ­µ³­Ýáõí Ûáõ­ÝÁ ϳ٠¹ñ³ Ñ»­Õǭݳ­ÏÁ ϳ­ñáÕ

§...âݳ­Û³Í ÇÝ­ï»ñ­Ý»­ïÇ Ç­ñ³­ í³­Ï³Ý Ï³ñ­·³­íá­ñáõ­ÙÁ ϳ­ñáÕ ¿ å³­ñáõ­Ý³­Ï»É ³­½³ï ³ñ­ï³­Ñ³Ûï­ í»­Éáõ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÁ ë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³­ ÏáÕ ¹ñáõÛíݻñ, µ³Ûó ÙǨÝáõÛÝ Å³­Ù³­Ý³Ï í»­ñ³Ñë­Ïá­ÕáõÃ­Û³Ý µ³­ó³­Ï³­ÛáõíÛáõÝÝ ¿É ϳ­ñáÕ ¿ ѳݭ·»ó­Ý»É ï»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ³­Ù»­Ý³­Ãá­Õáõí۳Ý: ²Ý­í»­ñ³Ñë­Ï»­ÉÇ íÇñ­ïá­õ³É ÙÇ­ç³­í³Û­ñÁ, Çñ ¹ñ³­Ï³Ý ³½­¹»­óáõíÛáõ­ÝÇó µ³­ óÇ, Éáõñç íï³Ý· ¿ Ëá­ ó»­ ÉÇ ËÙµ»­ñÇ, ѳï­Ï³­å»ë »­ñ»­Ë³­ Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ: ²Ûë ³­éáõ­Ùáí µá­í³Ý­¹³­Ï³­ÛÇÝ í»­ñ³Ñë­Ïá­ ÕáõíÛáõÝÝ ³­í»­ÉÇ ¿ ϳñ¨áñ­ íáõÙ...¦: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ä»ï­ñáë­Û³Ý, µ³Ý. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ, ¹³­ë³­Ëáë


14

Ø»ñ Ï۳ݭùÇ ³Ý­µ³­Å³Ý áõ­Õ»­ÏÇ­óÁ` êÂðºê êÃñ»­ëÁ (·»ñ­ÑáõÛ½) (³Ý·É.` stress - §É³ñ­í³­ÍáõíÛáõݦ µ³­éÇó) ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ Áݹ­ ѳ­Ýáõñ ¨ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³­ ïáõÏ Ñ³ñ­Ù³ñ­íá­Õ³­Ï³Ý ѳ­Ï³½­¹áõÙÝ ¿ ½³­Ý³­½³Ý ³ñ­ï³­ùÇÝ ¨ Ý»ñ­ùÇÝ ³½­¹»­ óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ (ëÃñ»­ëáñ­Ý»­ ñÇ) Ýϳï­Ù³Ùµ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ ÝÛ³ñ­ ¹³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Ç ѳ­ Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý íǭ׳­ÏÁ: ´ÅßÏáõí۳Ý, ýÇ­½Çá­É᭷dz­ ÛÇ ¨ Ñá­·»­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»ç ³­é³Ýӭݳó­íáõÙ »Ý ëÃñ»­ëÇ ¹ñ³­Ï³Ý ¨ µ³­ó³­ë³­Ï³Ý Ó­¨»­ñÁ: Ðݳ­ñ³­íáñ »Ý ëÃñ»­ ëÇ ÝÛ³ñ­¹³­Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý, ç»ñ­Ù³­ÛÇÝ Ï³Ù ë³­éÁ, ó³Ý­ ó³­ÛÇÝ, Ù³ñ­¹³­Í³­·áõ٭ݳ­ ÛÇÝ ¨ ³ÛÉ ï»­ë³Ï­Ý»ñ: êÃñ»­ ë³­ÛÇÝ íǭ׳­ÏÁ ëá­íá­ñ³­µ³ñ µÝá­ñáß­íáõÙ ¿ Ãáõ­Éáõí۳ٵ, µÝ³­Ï³­ÝáÝ ýáõÝÏ­ódz­Ý»­ñÇ Ë³Ý­·³ñ­Ù³Ùµ, ³ÛÝ Ý³¨ ÝÛáõ­Ã³­÷á­Ë³­Ý³­ÏáõÃ­Û³Ý Ë³Ý­·³­ñáõÙ ¿, á­ñÁ µËáõÙ ¿ ³é­Ï³ ·ñ·éÇã ·áñ­ÍáÝ­Ý»­ ñÇó: êÃñ»­ëÁ Ïáñ­Í³­Ý³­ñ³ñ ·áñ­ÍáÝ ¿ ¨ ËÇëï µ³­ó³­ ë³­Ï³Ý Ñ»ï¨³Ýù­Ý»ñ ¿ áõ­ Ý»­ÝáõÙ Ù³ñ­¹áõ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ Ñ³­Ù³ñ` ѳݭ·»ó­Ý»­Éáí ½³­Ý³­½³Ý µ³ñ¹ ÑÇ­í³Ý­ ¹áõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ: ij­Ù³­Ý³­ ϳ­ÏÇó µÅßÏáõíÛáõ­ÝÁ ѳϭ í³Í ¿ ϳñ­Í»­Éáõ, áñ µá­Éáñ µ³ñ¹ ÑÇ­í³Ý­¹áõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÑÇÙ­ùÁ ëÃñ»­ëÁ ¨ Ýñ³ Ïáõ­ï³­ ÏáõÙ­Ý»ñÝ »Ý: ä³ï­ñ³ë­ï»ó ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³­ÝÁ

ä³ï­ÙáõíÛáõÝ... êÃñ»ë »½­ñáõÛ­ÃÁ ßñ糭ݳ­ éáõÃ­Û³Ý Ù»ç ¿ Ùï»É 19-ñ¹ ­¹³­ ñÇó ¨ ÙÇÝ㨠³ÛÅÙ ³­éûñ­Û³ Ëáë­ ùáõÙ ·áñ­Í³Í­íáõÙ ¿ µ³­ó³­ë³­ Ï³Ý Ç­Ù³ë­ïáí: ²ÛÝ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ³­é³­çÇÝ ³Ý­·³Ù ·áñ­Í³­Í»É ¿ àõ. ø»­Ýá­ÝÁ, ÇëÏ ëÃñ»­ëÇ ÏáÝ­ó»å­óÇ³Ý 20-ñ¹ ¹³­ ñÇ 30-³­Ï³Ý Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Ùß³­ Ï»É ¨ ½³ñ­·³ó­ñ»É ¿ ϳ­Ý³­¹³­óÇ µÝ³­·»ï, ¿Ý­¹áÏ­ñÇ­Ýá­Éá· ¨ ϻݭ볭 µ³Ý гÝë ê»É­Û»Ý: ܳ ëÃñ»­ëÁ ë³Ñ­Ù³­Ý»ó áñ­å»ë Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ³¹³åï³óÇáÝ Ñ³­Ù³Ë­ï³­ÝÇß (À²Ð), Ù»­ÏÁݹ­ÙÇßï ï³ñ­µ»­ñ³­Ï»ó ¿íëíñ»­ëÁ (áã áõ­Å»Õ ëÃñ»ë, á­ñÁ Ëó­ÝáõÙ ¿ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ ß³ñ­Åá­ Õáõ­Ý³­ÏáõíÛáõ­ÝÁ ¨ ³­é³­ç³ó­ÝáõÙ ¹ñ³­Ï³Ý ÑáõÛ­½»ñ) ¹Çëíñ»­ëÇó

Ûáõ­ñ³­Ñ³­ïáõÏ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùÇó, ³­é³­ ç³ó­ÝáõÙ »Ý ³­¹³å­ï³­ódz­ÛÇ ýáõÝÏ­ódz­Ý»ñ Ç­ñ³­·áñ­Í»­Éáõ å³­ ѳÝç: ²Û¹ ýáõÝÏ­ódz­Ý»­ñÁ í»­ñ³­ ϳݷÝáõÙ »Ý ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ Ýáñ­Ù³É íǭ׳­ÏÁ, ѳ­í³­ë³­ñ³Ïßéáõí Ûáõ­ÝÁ, á­ñÁ ˳˭ï»É ¿ñ ³½­¹³­ ÏÁ: лÝó ³Û¹ áã Ûáõ­ñ³­Ñ³­ïáõÏ å³­Ñ³Ý­çÁ, Áëï ê»É­Û»Ç, ëÃñ»­ ëÇ ¿áõíÛáõ­ÝÝ ¿:

²Û­ëûñ­í³ ·Ç­ïáõíÛáõÝÝ ³­Ù»­Ý³³Ï­ïá­õ³É ÑÇ­í³Ý­¹áõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ

(µ³­ó³­ë³­Ï³Ý ÑáõÛ­½»ñ ³­é³­ ç³ó­ÝáÕ ëÃñ»ë, á­ñÁ ˳­Ã³­ñáõÙ ¿ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ ¹Ç­Ù³¹­ñá­Õ³­Ï³­Ýáõí Ûáõ­ÝÁ` µ³½­Ù³­ÃÇí ÑÇ­í³Ý­¹áõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ å³ï­×³é ¹³é­Ý³­Éáí), ï³­ñ³Ý­ç³­ï»ó ëÃñ»­ëÇ Áݭóó­ùÇ ÷áõ­É»­ñÁ` §ëÃñ»ë¦ ѳë­Ï³­óáõíÛáõ­ ÝÁ µ³ñÓ­ñ³ó­Ý»­Éáí Ï۳ݭùÇ óáõ­óÇ­ ãÇ ³ë­ïǭ׳­ÝÇ: Àëï ê»É­Û»Ç ë³Ñ­ ٳݭٳÝ` ëÃñ»ëÝ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ áã Ûáõ­ñ³­Ñ³­ïáõÏ å³­ï³ë­Ë³ÝÝ ¿, ѳ­Ï³½­¹áõ­ÙÁ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇ ó³Ý­Ï³­ó³Í ÷á­÷á­Ëáõí۳­ÝÁ` Ûáõ­ñ³­Ñ³­ïáõÏ ³½­¹³Ï­Ý»­ñÇÝ: úñ­·³­Ýǽ­ÙÁ ãÇ Ï³­ñáÕ ³Ý­ï³ñ­µ»ñ ÙÝ³É Ý»ñ­ùÇÝ ¨ ³ñ­ï³­ùÇÝ ³½­¹»­ óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ. ³ÛÝ ³Ý­å³Û­Ù³Ý å³­ï³ë­Ë³Ý ¿ ï³­ ÉÇë, ÇÝ­ãÁ å³Û­Ù³­Ý³­íáñ­í³Í ¿ ³é­Ï³ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇÝ Ñ³ñ­Ù³ñ­í»­

Éáõ` ³­¹³å­ï³ó­í»­Éáõ ³ÝÑ­ñ³­Å»ß­ ïáõí۳ٵ: ê»É­Û»Ý ýÇ­½Çá­É᭷dz­ Ï³Ý ³Û¹ å³­ï³ë­Ë³Ý­Ý»­ñáõÙ ÙÇ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ µ³Ý ¿ ³­é³Ýӭݳó­ñ»É. §´ççÇ ¨ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ Ñ³ñ­Ù³ñ­íá­ Õ³­Ï³Ý ϻݭ볭ùÇ­Ùdz­Ï³Ý, ýÇ­ ½Çá­É᭷dz­Ï³Ý ѳ­Ï³½­¹áõÙ­Ý»­ñÁ ½³ñ­Ù³­Ý³­ÉÇá­ñ»Ý ÝÙ³Ý »Ý` ³Ý­ Ï³Ë ³½­¹»­óáõÃ­Û³Ý µÝáõÛ­ÃÇó¦: ò³Ý­Ï³­ó³Í 峭ѳÝç, áñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­íáõÙ ¿ ûñ­·³­Ýǽ­ ÙÇÝ, á­ñáß ã³­÷áí ÇÝù­Ý³­ïÇå ¿: ´á­Éáñ ³½­¹»­óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, 볭ϳÛÝ, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ »Ý Ù»Ï Áݹ­Ñ³­Ýáõñ` í»­ñ³­÷áË­ Ù³Ý áã Ûáõ­ñ³­Ñ³­ïáõÏ å³­Ñ³Ý­ çÁ, áñÝ ³é­Ï³ ¹Åí³­ñáõí۳­ÝÁ ѳñ­Ù³ñ­í»ÉÝ ¿, ÇÝã­åÇ­ëÇÝ ¿É ³ÛÝ ÉÇ­ÝÇ: Ø»½ íñ³ ³½­¹áÕ µá­ Éáñ ·áñ­ÍáÝ­Ý»­ñÁ, ³Ý­Ï³Ë Ç­ñ»Ýó

êÃñ»­ëÇ Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý-Ñá­ ·»­µáõ­Å³­Ï³Ý ѻ勉Ýù­Ý»­ñÇ ï»­ ë³ÝÏ­Ûáõ­ÝÇó ³Û­ëûñ ³­í»­ÉÇ Ñ³­ Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý ¿ §Ñá­·»­Ï³Ý Ãñ³í­Ù³¦ ѳë­Ï³­óáõíÛáõ­ÝÁ: ì»ñçÇÝë ³ñ­ï³­Ñ³Û­ïáõÙ ¿ ³Ý­ÓÇ Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ³ÛÝ íǭ׳­ÏÁ, áñÝ ³­é³­ç³­ÝáõÙ ¿ Ç å³­ï³ë­ Ë³Ý ³ñ­ï³­ëá­íáñ Ç­ñ³­¹³ñ­Óáõí Û³Ý áõ ѳݭ·»ó­ÝáõÙ Ù³ñ­¹áõ (³Ý­ÓÇ) ¨ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇ ÙÇç¨ Ñ³­ í³­ë³­ñ³ÏßéáõÃ­Û³Ý Ë³Ëï­Ù³­ ÝÁ, ÇÝ­ãÁ ÑÕÇ ¿ ³­éáխ糭ϳÝ, Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ¨ ëá­ódz­É³­Ï³Ý ѻ勉Ýù­Ý»­ñáí: §êÃñ»ë ³­ë»­Éáí å»ïù ¿ ѳë­Ï³­Ý³É ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ íñ³ áõ­Å»Õ µ³­ó³­ë³­Ï³Ý ³½­¹»­ óáõíÛáõÝ áõ­Ý»­óáÕ ·áñ­Íá­ÝÁ: ²Û¹­ åÇ­ëÇù »Ý ßñ糭ϳ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇ á­ñáß íݳ­ë³­Ï³ñ ·áñ­ÍáÝ­Ý»­ñÁ` ³Õ­Ùáõ­ÏÁ, ÙÃÝá­Éáñ­ï³­ÛÇÝ µ³ñÓñ ¨ ó³Íñ ×ÝßáõÙ­Ý»­ñÁ, Ù³·­ÝÇ­ ë³­Ï³Ý ÷á­Ãá­ñÇÏ­Ý»­ñÁ, ³ñ¨Ç áõ Éáõë­ÝÇ Ë³­í³­ñáõ­ÙÁ, Ù³ñ٭ݳ­ Ï³Ý ÑÇ­í³Ý­¹áõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, ï»­Õ»­ ϳïíáõÃ­Û³Ý Ùß³Ï­Ù³Ý Ñ³­Ù³ñ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ų­Ù³­Ý³­ÏÇ å³­Ï³­ ëÁ, ·»ñ­Ñᷭݳ­ÍáõíÛáõ­ÝÁ ¨ ³ÛÉݦ,³­ëáõÙ ¿ ºäРϻݭ볭µ³­Ýáõí Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ î. Øáõß»ÕÛ³ÝÇ ³Ýí³Ý Ù³ñ­¹áõ ¨ ϻݭ¹³­ÝÇ­Ý»­ñÇ ýÇ­½Çá­É᭷dzÛÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹á­ó»Ýï, Ï»Ýë. ·Çï. ûϭݳ­Íáõ г­Ù³ë÷Ûáõñ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ: ²Û­ëûñ ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ ëÃñ»­ëÇ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 60 ë³Ñ­Ù³­Ýáõ٠ϳÙ

Ùá­¹»É: л­Õǭݳϭݻ­ñÇ Ù»Í Ù³­ëÁ, 볭ϳÛÝ, ÁÝ­¹áõ­ÝáõÙ ¿, áñ §ëÃñ»ë¦ »½­ñáõÛ­ÃÁ ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ û·­ï³­ ·áñÍ­íáõÙ ¿ Ñ»ï¨Û³É »­ñ»ù Ç­Ù³ë­ ïáí` ëÃñ»­ëÁ` áñ­å»ë ¹ñ¹³­å³ï­ ׳é (³½­¹³Ï), ëÃñ»­ëÁ` áñ­å»ë ѳ­Ï³½­¹áõÙ, ëÃñ»­ëÁ` áñ­å»ë ѻ勉Ýù (å³­ï³ë­Ë³Ý): ²­é³­ çÇÝ Ç­Ù³ë­ïáí ³ÛÝ ÏÇ­ñ³é­íáõÙ ¿ ó³Ý­Ï³­ó³Í Ç­ñ³­¹³ñ­ÓáõÃ­Û³Ý Ï³Ù Ç­ñ³­íǭ׳­ÏÇ ¹»åùáõÙ (û­ñÇ­ ݳÏ` ݳ­Ë³ùÝݳ­Ï³Ý ϳ٠ùÝݳ­ Ï³Ý ßñç³­ÝÁ), á­ñÁ µ³­ó³­ë³­ ϳ­Ýá­ñ»Ý ¿ ³½­¹áõÙ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý íñ³: ²ÛÉ Ï»ñå ³­ë³Í, ëÃñ»ëÝ ³ÛÝ ³½­¹³ÏÝ ¿, á­ñÁ íï³Ý­·áõÙ ¿ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÁ ¨ Ïáã­íáõÙ ëÃñ»­ëáñ: ²Ûë ß³ñ­ùÇÝ »Ý ¹³ë­íáõÙ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇ ýÇ­½Ç­Ï³­ ϳÝ, Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ¨ ëá­ódz­ ɳ­Ï³Ý ½³­Ý³­½³Ý ·áñ­ÍáÝ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù ϳ­ñáÕ »Ý ³Ý­µ³­ñ»Ý­å³ëï Ý»ñ­·áñ­ÍáõíÛáõÝ áõ­Ý»­Ý³É Ù³ñ­¹áõ íñ³: ºñÏ­ñáñ¹ Ç­Ù³ë­ïáí ëÃñ»­ëÁ` áñ­å»ë ѳ­Ï³½­¹áõÙ, ë³Ñ­Ù³Ý­ íáõÙ ¿ Ñ»ï¨Û³É Ï»ñå. §êÃñ»ëÝ ³Ý­ÓÇ å³­ï³ë­Ë³Ý ýÇ­½Çá­É᭷dz­ Ï³Ý ¨/ϳ٠Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ѳ­ ϳ½­¹áõÙÝ ¿ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇ ëÃñ»­ëá­ ñÇ (³½­¹³­ÏÇ) ѳݭ¹»å¦: ºñ­ñáñ¹ Ùá­ï»­óáõ­ÙÁ Ùdz­íá­ñáõÙ ¿ ݳ­Ëáñ¹ »ñ­Ïáõ­ëÁ ¨ ëÃñ»­ëÁ ¹Ç­ï³ñ­ÏáõÙ áñ­ å»ë ³½­¹³­ÏÇ (ëÃñ»­ëá­ñÇ) ¨ ëÃñ»­ ë³­ÛÇÝ Ñ³­Ï³½¹­Ù³Ý ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ³­é³­ç³­óáÕ Ñ»ï¨³Ýù, ³Ý­ÓÇ ¨ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÇ ÷á­Ë³½­¹»­óáõíÛáõ­ ÝÇó µË³Í å³­ï³ë­Ë³Ý: àñ­å»ë ϳ­ÝáÝ, ëÃñ»­ëÇó Ñݳ­ ñ³­íáñ ã¿ Ëáõ­ë³­÷»É, 볭ϳÛÝ Ýñ³Ý ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ §Ë³­µ»É¦: ¸ñ³ ѳ­Ù³ñ å»ïù ¿ ³ÛÝ­å»ë Ë»­É³­ÙÇï ϳ­Ýá­Ý³­Ï³ñ­·»É ³ß­Ë³­ï³ÝùÝ áõ Ï۳ݭùÁ, áñ Ñݳ­ñ³­íá­ñÇÝë å³­ ϳ­ë»Ý ³­ÝÇ­Ù³ëï ù³ßù­ßáõÏ­Ý»­ñÁ ¨ ³­Ý³­Ëáñ­ÅáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: ²ñ¹ÛáõÝ­ ùáõ٠ϵ³ñÓ­ñ³­Ý³Ý ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý ¹Ç­Ù³ó­Ïáõ­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ¨ ëÃñ»­ë³­ ϳ­Ûáõ­ÝáõíÛáõ­ÝÁ: سñ¹­Ï³Ýó Ù»­Í³­Ù³ë­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ѳ­Ù³­ ñáõÙ ¿, áñ ëÃñ»­ëÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ³Õµ­Ûáõ­ñÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇ å³­ ϳ­ëÁ ¨ ³­Ý»­ÉÇù­Ý»­ñÇ Ù»Í ù³­ ݳÏÝ »Ý: êÃñ»­ëÇ Éñ³­óáõ­óÇã ³Õµ­Ûáõñ­Ý»ñ »Ý ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù Ù³ñ­¹áõÝ ³­ÝÁݹ­Ñ³ï ɳñ­í³­ÍáõÃ­Û³Ý ¨ ï³·­Ý³­åÇ Ù»ç »Ý å³­ÑáõÙ: ºí »ñ­Ïáõ ϳñ¨áñ áõ ÙÇÙ­Û³Ýó ËÇëï ѳ­Ï³­é³Ï ëÃñ»­ë³­ÍÇÝ ·áñ­ÍáÝ­Ý»­ñÁ` Ùdzۭݳ­ÏáõíÛáõ­ ÝÁ ¨ ë»­÷³­Ï³Ý ³Ý­ÓÇ Ñ»ï Ù»­ Ý³Ï Ùݳ­Éáõ 峭ѳݭçÁ, 21-ñ¹ ­¹³­ñÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»ñÝ »Ý: §âݳ­Û³Í Ù³ñ¹­ÏáõíÛáõ­ÝÁ í¨³­Ïá­Ë»É ¿ »ñ­ñáñ¹ ѳ­½³­ñ³Ù­ Û³Ï, ¨ ÃíáõÙ ¿, û ëá­ódz­É³­ Ï³Ý ·áñ­Íá­ÝÇ Ýϳï­Ù³Ùµ Ù³ñ­ ¹áõ í»­ñ³­µ»ñ­ÙáõÝ­ùÁ ÷áË­í»É ¿, 볭ϳÛÝ ¹³ ³Û¹­å»ë ã¿: ø³­ÝÇ ¹»é ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­Ý»Ý ÝÛáõ­Ã³­Ï³Ý ³ñ­Å»ù­Ý»ñ ¨ ¹ñ³­Ù³­Ï³Ý ѳ­Ù³­ ϳñ·, ÙÇßï ¿É Ï³­é³­ç³­Ý³ ÝáõÛÝ


15

| www.ysu.am

ѳñ­óÁ` ÇÝ­ãá±õ ­Ù»Ï áõ­ñÇ­ßÁ É³í ¿ ³å­ñáõÙ, ÇëÏ »ë` áã: ò³Ý­Ï³­ ó³Í ׳­Ý³­å³ñ­Ñáí É³í ³å­ñ»­Éáõ Ó·ïáõÙÝ ³­é³­ç³ó­ÝáõÙ ¿ ëá­ódz­ ɳ­Ï³Ý Ñáõ­½³­Ï³Ý ëÃñ»ë¦,- ÝßáõÙ ¿ г­Ù³ë÷­Ûáõñ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ: êÃñ»­ëÇ ³Ë­ï³­ÝÇß­Ý»ñÝ »Ý... w ·É­Ë³­ó³í, w­ áõ­Å³ë­å³­éáõíÛáõÝ, w ѳ­í³­ïÇ, ÇÝù­Ý³·­Ý³­Ñ³­ï³Ý­ ùÇ Ýí³­½áõÙ, w ÑÇ­ßá­ÕáõÃ­Û³Ý ï³­ï³­ÝáõÙ­Ý»ñ, w ï­ñ³­Ù³¹­ñáõÃ­Û³Ý ³Ý­ÏáõÙ, w Ñᷭݳ­ÍáõíÛáõÝ: êÃñ»­ë³­ÛÇÝ íǭ׳­ÏÇ Ï³­ñáÕ »Ý ѳݭ·»ó­Ý»É... w íñ³í­Ù³­Ý»­ñÁ ϳ٠³­Ý»­É³­Ý»­ ÉÇ íǭ׳ϭݻ­ñÁ, w ³­éû­ñ»³­Ï³Ý ϻݭó³­ÕÇ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, w Áݹ­Ñ³­ñáõÙ­Ý»­ñÁ, w­ ³ñ­·»Éù­Ý»­ñÁ, w ×Ýß­Ù³Ý ½·³­óá­ÕáõíÛáõ­ÝÁ, w ­ë»­÷³­Ï³Ý ³Ý­ÓÇ Ýϳï­Ù³Ùµ ã³­÷³­½³Ýó 峭ѳÝç­Ïá­ïáõí Ûáõ­ÝÁ, w ³Õ­Ùáõ­ÏÁ, w Ùá­Ýá­ïáÝ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ, w Ùß­ï³­Ï³Ý Ù»­Õ³¹­ñ³Ýù­Ý»­ñÁ, w ÇÝù­Ý³ùݭݳ­¹³­ïáõíÛáõ­ÝÁ ¨ ÇÝù­Ý³­¹³­ï³­å³ñ­ïáõ­ÙÁ, w ɳñ­í³Í ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ, w ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ¹Åí³­ñáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ, w áõ­Å»Õ ¹ñ³­Ï³Ý ÑáõÛ­½»­ñÁ, w ­í»­×»­ñÁ, w ­ï»­Õ³­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: êÃñ»­ë³­ÛÇÝ íǭ׳­ÏÇÝ ³­í»­ÉÇ Ñ³Ï­í³Í »Ý... w ϳ­Ý³Ûù, w ­Ù»­Í³­Ñ³­ë³Ï­Ý»­ñÁ ¨ »­ñ»­Ë³­ Ý»­ñÁ, w Ù³ñ­¹ÇÏ, áí­ù»ñ áõ­Ý»Ý ó³Íñ ÇÝù­Ý³·­Ý³­Ñ³­ï³Ýù, w ¿ùëï­ñ³­í»ñï­Ý»­ñÁ, w ݨñá­ïÇÏ­Ý»­ñÁ, w­ ³É­Ïá­Ñá­ÉÇÏ­Ý»­ñÁ:

ÆÝã­å»±ë å³Û­ù³­ñ»É ëÃñ»­ëÇ ¹»Ù, ϳ٠ÅåÇ­ïÁ É³í ¿ ³­éáÕ­çáõí۳­ÝÁ ƭѳñ­Ï» Ï۳ݭùÁ »ñ­µ»ÙÝ Ù»½ ¹ÝáõÙ ¿ ¹Åí³­ñÇÝ Ç­ñ³­íǭ׳ϭݻ­ñÇ Ù»ç, 볭ϳÛÝ »ñ­µ»ÙÝ ¿É ³ÛÝ­å»ë ¿ ëï³ó­íáõÙ, áñ ³­í»­ÉÇ Ñ³­×³Ë Ù»Ýù­ »Ýù Ù»½ ÷³­Ïáõ­Õáõ ³éç¨ Ï³Ý·­ Ý»ó­ÝáõÙ` å³Û­ù³­ñÇ ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ÙÇ­çáó­Ý»ñ ãÓ»é­Ý³ñ­Ï»­Éáí: êÃñ»­ëÇ Ñ³Õ­Ã³­Ñ³ñ­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ·á­Ûáõí ÛáõÝ áõ­Ý»Ý ï³ñ­µ»ñ ï»Ë­Ýǭϳ­Ý»ñ: ´³­ó³­ë³­Ï³Ý ½·³ó­ÙáõÝù­Ý»­ñÇó ¨ ¹ñ³Ýó ѳ­ñáõ­ó³Í ³Ë­ï³­ÝÇ­ß»­ ñÇó Ó»ñ­µ³­½³ï­í»­Éáõ ѳ­Ù³ñ Ù³ë­ Ý³­·»ï­Ý»­ñÁ Ëáñ­Ñáõñ¹ »Ý ï³­ÉÇë û·ï­í»É Ñáõ­½³­Ï³Ý ÇÝù­Ý³­å³ßï­ å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ïá­¹»ù­ëÇó. 1. ØÇ° ³­Ù³­ã»ù ë»­÷³­Ï³Ý ϳñ­ ÍÇùÝ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ï»­Éáõó: Ðá­·áõ Ëáñ­ùáõÙ ï³Ýç­í»­ÉÁ, ÇÝùÝ Ç­ñ»Ý §ÏñÍ»­ÉÁ¦ íݳ­ë³­ ϳñ »Ý ³­éáÕ­çáõÃ­Û³Ý Ñ³­ Ù³ñ: º­Ã» ã»ù ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ Ó»ñ Ùïù»ñÝ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ï»É µ³ñÓ­ ñ³­Ó³ÛÝ, ³­å³ û­ñ³­·Ç°ñ å³­ Ñ»ù: ²­Ù»­ñǭϳ­óÇ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­ Ý»­ñÁ ¨ µÅÇßÏ­Ý»­ñÁ íëï³­Ñ»ó­ ÝáõÙ »Ý, áñ ³Ûë Ù»­Ãá­¹Á ß³ï ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ¿:

2. ²ñ­Ó³­Ï»°ù §ó³ë­Ù³Ý Ý»­ï»ñ¦: ÐÇÝ Ñéá­Ù»³­óÇ­Ý»­ñÁ ÝÛ³ñ­¹³Û­ ݳ­ó³Í ų­Ù³­Ý³Ï Ïáï­ñáõÙ ¿ÇÝ ³Û¹ å³­ÑÇÝ Ó»éù»ñÝ ÁÝ­ Ï³Í Ï³­í» ³­Ù³Ý­Ý»­ñÁ, ÇëÏ ³Ý­ïÇÏ ÑáõÛ­Ý»­ñÁ Ý»­ï»ñ ¿ÇÝ ³ñ­Ó³­ÏáõÙ: ²Û­ëûñ Ñá­·»­µ³Ý­ Ý»­ñÁ Ëáñ­Ñáõñ¹ »Ý ï³­ÉÇë å³­ ïÇó ϳ­Ë»É ÃÇ­ñ³Ë ¨ ÷áù­ñÇÏ Ý»­ï»­ñáí Ëá­ó»É Ýß³­Ý³­Ï»­ïÁ` Ùdz­Å³­Ù³­Ý³Ï §³ñ­ï³­Ý»­ ï»­Éáí¦ Ý»ñ­ëáõÙ Ïáõ­ï³Ï­í³Í ½³Û­ñáõÛ­ÃÁ: 3. Ø»ñ­ëáõ٠ϳ­ï³­ñ»°ù: Ø»ñ­ëáõ­ÙÁ ÝáõÛÝ­å»ë ɳ­í³­ ·áõÛÝ ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ¿ µ³­ó³­ë³­Ï³Ý ½·³­óáõÙ­Ý»­ñÇó Ó»ñ­µ³­½³ï­í»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ºñ­ Ïáõ Ó»é­ù»­ñÇ Ù³ï­Ý»­ñÁ ¹ñ»°ù ­×³­Ï³­ïÇÝ, ßñ糭ݳӨ ß³ñ­ ÅáõÙ­Ý»­ñáí Ù»ñ­ë»­Éáí` Ùá­ï»­ó»°ù ­ùáõÝ­ù»­ñÇÝ, ³­å³ Ù»ñ­ë»°ù ·­Éáõ­ ËÁ` Ý³Ë ×³­Ï³­ïÇó ÙÇÝ㨠ÍáÍ­ñ³Ï, Ñ»­ïá ѳ­Ï³­é³­ÏÁ: 4. ØïùáõÙ ÃáÕ­ Çß­Ë»Ý ¹ñ³­Ï³Ý ½·³ó­ÙáõÝù­Ý»­ñÁ: Øï³­Í»°ù­ ³ÛÝ µ³­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, á­ñáÝù ³ñ­¹»Ý áõ­Ý»ù: ØÇ° Ùï³­ Í»ù Ïáñë­ïÇ Ï³Ù ³ÛÝ µ³­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, á­ñáÝù ãáõ­Ý»ù: ÐÇ­ß»°ù ­Ñ³Ûï­ÝÇ û­ñ»Ý­ùÁ. §º­Ã» ÇÝã-áñ ï»­ÕÇó ÇÝã-áñ µ³Ý 峭ϳ­ë»É ¿, ѳë­ï³ï ÙÇ áõ­ñÇß ï»Õ ÝáõÛÝ­ ù³Ý µ³Ý ³­í»­É³­ó»É ¿¦: ²ÛÝ Ù³ñ­¹ÇÏ, áí­ù»ñ Ñ»ï¨áõÙ »Ý Ï۳ݭùÇ ³Ûë ÷Ç­ÉÇ­ëá­÷³­Ûáõí Û³­ÝÁ, ã»Ý ï³­é³­åáõÙ ÝÛ³ñ­ ¹³­ÛÇÝ É³ñ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÇó: 5. êÝí»°ù` ѻ層­Éáí á­ñá­ß³­ÏÇ Ï³­ÝáÝ­Ý»­ñÇ: л­ï³­½á­ïáÕ­Ý»­ñÁ å³ñ­½»É »Ý, áñ Ù»ñ ëÝáõÝ­¹Á ÝáõÛÝ­å»ë ϳ­ ñáÕ ¿ ϳ­é³­í³­ñ»É Ù»ñ ïñ³­ Ù³¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ ¨ å³Û­ù³­ñ»É ëÃñ»ë­Ý»­ñÇ ¹»Ù: Ø»Ï ·³­í³Ã ëáõñ­×Á ϳ٠ï³ù ßá­Ïá­É³­¹Á, ÙÇ ·¹³É Ù»Õ­ñÁ, áñ¨¿ ÙÇñ· ϳÙ

å³ñ­½³­å»ë ³­Ù»­Ý³­ëÇ­ñ³Í áõ­ï»ë­ïÁ Ó»½ Ïû·­Ý»Ý, áñ Ù᭠鳭ݳù Ù³Ýñ-ÙáõÝñ ïѳ­×áõí ÛáõÝ­Ý»­ñÁ: 6. ¶Ç­ï³Ï­ó»°ù ­Ó»ñ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ë³Ñ­Ù³­ÝÁ: ÜÛ³ñ­¹³­ÛÇÝ ëÃñ»­ëÇó ѳ­Ù»­ Ù³­ï³­µ³ñ ß³ï »Ý ï³­é³­ åáõÙ Ù³ù­ëÇ­Ù³­ÉÇëï­Ý»­ñÁ, áí­ù»ñ ³­Ù»Ý ÇÝ­ãáõÙ Ó·ïáõÙ »Ý ϳ­ï³­ñ»­Éáõí۳Ý, ѳ­ÝáõÝ Ñ³­çá­ÕáõÃ­Û³Ý å³ï­ñ³ëï »Ý ó³Ý­Ï³­ó³Í ½á­Ñ³­µ»­ñáõí Û³Ý: Üñ³Ýù ÑÇ­í³Ý­¹³­·ÇÝ »Ý ï³­ÝáõÙ ÝáõÛ­ÝÇëÏ ÷áùñ ³Ý­Ñ³­çá­ÕáõíÛáõ­ÝÁ, ³Ý­·³Ù »­Ã» ·Ç­ï³Ï­óáõÙ »Ý, áñ áã áù ³å³Ñáí³·ñí³Í ã¿ ³Ý­Ñ³­ çá­ÕáõíÛáõ­ÝÇó: öáñÓ»°ù ­×Çßï ·Ý³­Ñ³­ï»É Ó»ñ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÁ` ³ß­Ë³­ï»­Éáí áõ­Å»­ñÇ Ý»­ñ³­ÍÇÝ ã³­÷áí: àõ­ñ³­Ë³­ ó»°ù ­Ó»ñ ϳ­ï³­ñ³Í ·áñ­Íáí, ·Ç­ï³Ï­ó»°ù, áñ Ù³ñ­¹Á ϳ­ï³ñ­ Û³É ã¿, ÁÝ­¹áõ­Ý»°ù ­Ó»ñ ³Ý­Ñ³­ çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ¨ ÙÇ° í³­½»ù ³­ÝÇ­ñ³­Ï³Ý »­ñ³­½³Ýù­Ý»­ñÇ Ñ»ï¨Çó: 7. ²ß­Ë³­ï»°ù ­Ï³Ë­í³­ÍáõÃ­Û³Ý Ù»ç ãÉÇ­Ý»É ßñç³­å³­ïÇó: àñ­ù³Ý ß³ï »ù ѳ߭íÇ ³é­ÝáõÙ ßñç³­å³­ïÇ Ù³ñ¹­Ï³Ýó ϳñ­ ÍÇ­ùÁ, ³ÛÝ­ù³Ý ³Ýíë­ï³Ñ »ù ¹³é­ÝáõÙ: àñ­ù³Ý ã»ù å³ßïå³­ÝáõÙ Ó»ñ ï»­ë³­Ï»­ïÁ, ³ÛÝ­ù³Ý Ñá­·»­µ³­Ýá­ñ»Ý Ëá­ó»­ ÉÇ »ù ¹³é­ÝáõÙ: ²Ï­ïÇ­í³ó­ñ»°ù ­Ó»ñ Ý»ñ­ùÇÝ §»ë¦-Á, ³­å³­ íÇ­Ý»°ù­ ÇÝù­Ý»ñ¹ Ó»ñ áõ­Å»­ñÇÝ, Ñݳ­ñ³­íá­ñÇÝë ùǰ㠹ǭٻù­ áõ­ ñÇß­Ý»­ñÇ ËáñÑñ­¹ÇÝ ¨ ÷áñ­Ó»°ù­ ÇÝù­Ýáõ­ñáõÛÝ »Éù ·ïÝ»É ëï»ÕÍ­ í³Í Ç­ñ³­íǭ׳­ÏÇó: 8. ØÇ° ³­å³­óáõ­ó»ù Ó»ñ ×ßÙ³ñ­ ï³­óÇáõíÛáõ­ÝÁ: ØÇ° ÷áñ­Ó»ù ßñç³­å³­ïÇÝ Ñ³­ Ùá­½»É Ó»ñ ×ßÙ³ñ­ï³­óÇáõíÛáõ­

ÝÁ, »­Ã» ÝáõÛ­ÝÇëÏ 100%-áí ѳ­Ùá½­í³Í »ù ¹ñ³­ÝáõÙ: Ȼ᭠ݳñ­¹á ¹³ ìÇÝ­ãÇÝ Ù³ñ¹­Ï³Ýó µ³­Å³­ÝáõÙ ¿ñ »­ñ»ù ËÙµÇ` Ù³ñ­ ¹ÇÏ, áí­ù»ñ ï»ë­ÝáõÙ »Ý ³ÛÝ, ÇÝã áñ ¹áõù (Ýñ³Ýó Ñ»ï Ñ»ßï ¿ É»­½áõ ·ïÝ»É), Ù³ñ­¹ÇÏ, áí­ù»ñ áõ­Ý³Ï »Ý ï»ë­Ý»­Éáõ Ó»ñ óáõÛó ïí³Í å³ï­Ï»­ñÇ Ç­ñ³­Ï³Ý ·áõÛ­ Ý»­ñÁ (Ýñ³Ýó Ñ»ï, ѳ­Ù»­Ý³ÛÝ ¹»åë, ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ µ³­Ý³Ï­óáõí ÛáõÝ­Ý»ñ í³­ñ»É), ¨ Ù³ñ­¹ÇÏ, áí­ù»ñ ݳ­ÛáõÙ »Ý ѳ­Ù³Ï áõ­ ß³¹­ñáõí۳ٵ, µ³Ûó á­ãÇÝã ã»Ý ï»ë­ÝáõÙ (Ýñ³Ýó áñ¨¿ µ³Ý ³­å³­óáõ­ó»­ÉÁ ÝáõÛÝÝ ¿, ÇÝã ÏáõÛ­ñÇÝ Éáõ­ë³­å³ï­Ï»­ñ³­ÛÇÝ í»ñ­Éáõ­ÍáõíÛáõÝ ëá­íá­ñ»ó­Ý»­ÉÁ): 9. §Èí³­ó»°ù¦ Ó»ñ ëÃñ»­ëÁ Íá­ñ³­ ÏÇ çñáí: àã ÙÇ ÙÇ­çáó ³ÛÝ­ù³Ý ßáõï ãÇ Ï³­ñáÕ §Ù³ù­ñ»É¦ ëÃñ»­ëÁ, áñ­ ù³Ý çáõ­ñÁ: î³ù Éá­·³Ý­ùÁ ϳ٠óÝóáõ­ÕÇ ï³ù çñÇ Ñ³­×»­ÉÇ ßÇ­ û­ñÁ §ÏÙ³ù­ñ»Ý¦ áõ §Ïﳭݻݦ ûñ­í³ Áݭóó­ùáõÙ Ïáõ­ï³Ï­í³Í ɳñ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÁ: 10. ØÇ° Ëݳ­Û»ù Ó»ñ ÅåÇ­ïÁ: سñ­¹áõ ûñ­·³­Ýǽ­ÙáõÙ ³­Ù»Ý ÇÝã ÷á˭ϳ­å³Ïó­í³Í ¿: ´³­í³­Ï³Ý ¿ ßáõñ­Ã»­ñÇ ³ÝÏÛáõÝ­Ý»­ñÁ ÙÇ ùÇã í»ñ µ³ñÓ­ ñ³­Ý³Ý, ÙÇ ³Ïݭóñ­ÃáõÙ áõ­ Õ»­ÕÇÝ ¿ ѳë­ÝáõÙ é»ý­É»ù­ë³­ ÛÇÝ ³½­¹³­ÏÁ` Ï۳ݭùÁ ÑÇ³ë­ ù³Ýã ¿: ¸ñ³­ÝÇó Ñ»­ïá ëÃñ»ëÝ ³ÛÉ¨ë­ ³­Ý»­ÉÇù ãáõ­ÝÇ: ȳ­í³­ ï»°ë »­Õ»ù ¨ í³­Û»­É»°ù ­Ó»ñ µ³­ ÅÇÝ áõ­ñ³­ËáõíÛáõ­ÝÁ: 11. ȳ°ó­ »­Õ»ù áõ ûè³­ó»°ù: ¶Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ å³ñ­½»É »Ý, áñ ³ñ­óáõÝù­Ý»­ñÁ ß³ï Ñáõ­ë³­ÉÇ ¹»­Õ³­ÙÇ­çáó »Ý ëÃñ»­ëÇ ¹»Ù: îÕ³­Ý»­ñÁ, á­ñáÝó ٳݭÏáõíÛáõ­ ÝÇó Ý»ñßÝ­ãáõÙ »Ý, û ɳó ÉÇ­ Ý»ÉÝ ³­Ùáà ¿ ¨ í³­Û»É ã¿ ïÕ³­ Ù³ñ­¹áõÝ, Ù»­Í³­Ý³­Éáí ëÏëáõÙ

»Ý ï³­é³­å»É ÷Ýç³Ó¨ ·É˳­ ó³­íÇó, á­ñÁ Ïáã­íáõÙ ¿ §³Û­ñ³­ Ï³Ý ÙÇ·­ñ»Ý¦: ¶É˳­ó³­íÇ ³Û¹ ï»­ë³­ÏÁ ϳ­Ý³Ýó ãÇ ëå³é­ÝáõÙ, á­ñáí­Ñ»ï¨ Ýñ³Ýù ÑÙï³­ó³Í »Ý §É³ó ÉÇ­Ý»­Éáõ ·áñ­ÍáõÙ¦: ºí ù³­ÝÇ áñ ýÇ­½Çá­ É᭷dz­ÛÇ ï»­ë³ÝÏ­Ûáõ­ÝÇó ÝáõÛÝ­ å»ë ïÕ³­Ù³ñ¹­Ï³Ýó ѳ­Ù³ñ ¹Åí³ñ ¿ ɳó ÉÇ­Ý»­ÉÁ, ³­å³ Ëáñ­Ñáõñ¹ ¿ ïñíáõÙ µ³ñÓñ µÕ³­ í»É, ÇÝ­ãÁ ÝáõÛÝ­å»ë Ýå³ë­ ïáõÙ ¿ Ý»ñ­ëáõÙ Ïáõ­ï³Ï­í³Í ɳñ­í³­ÍáõÃ­Û³Ý Ãá­Ã³÷­Ù³­ÝÁ: 12. ²­é³­íáï­Û³Ý í³°Õ ³ñíݳ­ó»ù: ³ݭϳñ­Å»ù ų­Ù³­Ý³­ÏÇ å³­Ï³­ëÁ ½·áõÙ ¿ Ù»­½³­ÝÇó Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõ­ñÁ, ¨ ¹ñ³ ëÕáõí Ûáõ­ÝÁ, ³Ý­Ï³Ë Ù»­½³­ÝÇó, ³½­ ¹áõÙ ¿ Ù»ñ ÝÛ³ñ­¹³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­ ϳñ­·Ç íñ³: ºñµ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ·Ý³­Éáõó ³­é³ç ų­Ù³­Ý³­ÏÇ å³­Ï³ë »ù ½·áõÙ, í³Õ ³­é³­ íá­ïÇó ÝÛ³ñ­¹³­ÛÇÝ É³ñ­í³Í íǭ׳­ÏÇ Ù»ç »ù ÁÝÏ­ÝáõÙ: ²Û¹­ åÇ­ëÇ íǭ׳­ÏáõÙ ¹áõù ³­é³­í»É Ëá­ó»­ÉÇ »ù, ¨ ëÃñ»­ëÇ ³­é³­ ç³ó­Ù³Ý ѳ­í³­Ý³­Ï³­Ýáõí ÛáõÝÝ ³­í»­ÉÇ Ù»Í ¿: 13. ²­Ï³°Ýç ¹­ñ»ù Ó»ñ Ý»ñ­ùÇÝ Ó³Û­ ÝÇÝ: ²Ý­Ñ³­çá­ÕáõÃ­Û³Ý ßñç³­ÝÁ ÙïùÇÝ »­Ï³ÍÝ ³­Ý»­Éáõ É³í ³­éÇà ¿: ¶áõ­ó» ÇÝã-áñ ų­ Ù³­Ý³Ï ó³Ý­Ï³­ó»É »ù áñ¨¿ ·áñ­Íáí ½µ³Õ­í»É, µ³Ûó áã ÙÇ Ï»ñå ų­Ù³­Ý³Ï ã¿Çù ·ïÝáõÙ, ¨ Ñ»Ýó ³Û¹ å³­ÑÇÝ ¿, áñ å»ïù ¿ û·­ï³­·áñ­Í»ù ÁÝ­ Ó»é­í³Í Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõ­ÝÁ: ÆÝù­Ý»ñ¹ Ó»½ Ññ³­Ñ³°Ý· ïí»ù` ÑÇ­Ù³° ϳ٠»ñ­µ»°ù: Êáñ­Ñáõñ¹ ¿ ïñíáõÙ ÇÝù­Ý»ñ¹ Ó»½ ѳ­Ù³ñ ÷áù­ñÇÏ ïá­Ý»ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É: ºí í»ñ­ç³­å»ë, ß³­µ³­Ãûñ­Û³°Ï ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»ù ¨ Ó»ñ­µ³­½³ï­ í»°ù­ ³­í»­Éáñ¹ áõ ÑÇÝ Ç­ñ»­ñÇó: ³÷Ã÷­í³Í, ³Ý­Ñ³ñ­Ù³­ñ³­ í»ï µÝ³­Ï³­ñ³ÝÝ ³½­¹áõÙ ¿ Ù³ñ­¹áõ Ùïù»­ñÇ ¨ ïñ³­Ù³¹­ñáõí Û³Ý íñ³` ѳݭ·»ó­Ý»­Éáí ëÃñ»­ ë³­ÛÇÝ íǭ׳­ÏÇ: 15. Ò·ï»°ù ­ÙdzۭÝáõí۳Ý: ²­Ù»Ý ûñ ·á­Ý» Ï»ë ų٠÷áñ­ Ó»°ù ÇÝù­Ý»ñ¹ Ó»½ Ñ»ï ÉÇ­Ý»É: Ø»Í ù³­Õ³ù­Ý»­ñÇ µÝ³­ÏÇã­Ý»ñÝ ³­í»­ÉÇ Ñ³­×³Ë »Ý ï³­é³­åáõÙ ÝÛ³ñ­¹³­ÛÇÝ É³ñ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÇó, á­ñÇ å³ï­×³éÝ §³Ýӭݳ­Ï³Ý¦ ïÇ­ñáõÛ­ÃÇ µ³­ó³­Ï³­ÛáõíÛáõÝÝ ¿: ò³Ý­Ï³­ÉÇ ¿, áñ ûñ­í³ Ù»ç ÇÝã-áñ ÙÇ Å³­Ù³­Ý³Ï Ù»­Ïáõ­ 볭ݳù, ÇÝ­ãÁ, Áëï ݳ­Ë³­ëÇ­ ñáõí۳Ý, ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ³Ýó­Ï³ó­ Ý»É ÉéáõÃ­Û³Ý Ù»ç, ѳ­×»­ÉÇ »­ñ³ÅßïáõÃ­Û³Ý ÁÝ­Ï»­ñ³Ï­óáõí Û³Ùµ, ½µáë­Ý»­Éáí ϳ٠½µá­ ë³Û­·áõÙ Ýëï»­Éáí: *** §êÃñ»ëÝ ³ÛÝ ã¿, ÇÝã ϳ­ï³ñ­í»É ¿ Ù»½ Ñ»ï, ³ÛÉ Ù»ñ í»­ñ³­µ»ñ­ ÙáõÝùÝ ¿ ¹ñ³ ѳݭ¹»å¦: *** §êÃñ»ë ãÇ ³å­ñáõÙ ÙdzÛÝ ¹Ç³­ ÏÁ¦: гÝë ê»É ­Û»


16

§ÈÇ­ñÇÏ­Ý»ñÝ áõ ýǽÇÏ­Ý»­ñÁ¦ É»½­íÇ áõ Ãí»­ñÇ ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ ²å­ñÇ­ÉÇ 20-ÇÝ ºäÐ 8-ñ¹ ­Ù³ë­Ý³­ß»Ý­ùÇ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í §ÎÇ­ñ³­é³­ Ï³Ý É»½­í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÁ¦ û­Ù³­Ûáí ë»­ÙÇ­ ݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ: ¶Ç­ï³­Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý ݳ­Ë³­Ó»é­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ è³¹ÇáýǽÇϳÛÇ, Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí۳Ý, ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­ é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ àô­¶À-Ý»ñÝ ¿ÇÝ: øÝݳñÏ­Ù³Ý Ýå³­ï³ÏÝ ¿ñ ³Ý¹­ñ³­¹³é­Ý³É ÏÇ­ñ³­é³­ Ï³Ý É»½­í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ³ñ­¹Ç ËݹÇñ­Ý»­ñÇÝ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ó­¨³Û­Ý³ó­í³Í Ýϳ­ñ³·ñ­Ù³Ý ÑÇ٭ݳ­Ñ³ñ­ó»­ñÇÝ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý Ü»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ Ý³Ë áÕ­çáõ­Ý»ó Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ É»½­í³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã Èdz­Ý³ Ðáí­ë»÷­ Û³­ÝÁ, áí ϳñ¨á­ñ»ó ÝÙ³­Ý³µ­ÝáõÛà ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÁ ¨ ݳ­Ë³­Ó»é­ ÝáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­Éáõí ÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ ñÇÝ: §²­é³­çÇÝ Ñ³­Û³ó­ùÇó ÙÇÙ­ ۳ݭóÇó ³Û¹­ù³Ý ËÇëï ï³ñ­µ»ñ­ íáÕ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ï»ñ Ù³ñ­¹ÇÏ Çë­Ï³­å»ë ÙÇÙ­Û³Ýó ³­ë»­Éáõ ß³ï µ³Ý áõ­Ý»Ý, ù³­ÝÇ áñ ѳۭϳ­Ï³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Çã­ Ý»­ñÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óáõÙ Íñ³·­ñ³­íá­ñá­ÕÁ å»ïù ¿ ٳݭñ³­ Ù³ëÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñÇ É»­½áõÝ áõ Ýñ³ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÁ, ÇëÏ É»½­í³­µ³Ý­Ý»ñÝ ¿É å»ïù ¿ Ç­ñ»Ýó Ñ»ñ­ÃÇÝ Ñ³ë­Ï³­Ý³Ý Ãí»­ñÇ ³ß­Ë³ñ­ÑÁ, áñ­å»ë­½Ç ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý û·ï­í»É ³Û¹ ѳ­ Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇó¦,- ³­ë³ó Èdz­Ý³ Ðáí­ë»÷­Û³­ÝÁ: ²Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ ÐÐ ­¶²² é³­¹Çá­ ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ¨ ¿­É»Ïï­ñá­Ýǭϳ­ÛÇ ÇÝë­ ïÇ­ïáõ­ïÇ ³­í³· ·Ç­ï³ß­Ë³­ïáÕ, ºäÐ é³­¹Çá­ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ Ý³Ë­ÏÇÝ ¹³­ë³­Ëáë ì³Ñ­ ñ³Ù ØËǭóñ­Û³­ÝÁ ѳݭ¹»ë »­Ï³í µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ½»­ÏáõÛó­ Ý»­ñáí` Ùdz­Å³­Ù³­Ý³Ï Ý»ñ­Ï³­Û³ó­

Ý»­Éáí Çñ Ñ»­Õǭݳ­Ï³Í §Ð³­Û»­ñ»Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»ñ. ³ñ­¹»Ý 25 ï³­ñ»­Ï³Ý (1987-2012 ÃÃ.)¦ ¨ §è»­Ïáõñ­ëdz ϳ٠ͳ­Ýá­ÃáõíÛáõÝ áõ ë»ñ ³­é³­ çÇÝ ÇëÏ Ñ³­Û³ó­ùÇó¦ Ëá­ñ³·­ñ»­ñáí ·ñù»­ñÁ: §âÏ³Ý Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç ѳ­Ù³ñ ³­í»­ÉÇ Ù»Í ³½­·³­ÛÇÝ Ñ³ï­ Ï³­ ÝÇß ¨ ³ñ­ Å»ù, ù³Ý Ýñ³ É»­ ½áõÝ áõ ·Ç­ ñÁ: ²Ý­ Ï³Ë Ýñ³­ ÝÇó, û »­Õ»É ¿ 廭ﳭϳ­Ýáõí ÛáõÝ Ï³Ù ï³­ñ³Í­ù³­ÛÇÝ ÙÇ³ë­ ÝáõíÛáõÝ, Ñ³Û Åá­Õá­íáõñ­¹Á ¹³­ñ»­¹³ñ å³Ñ­å³­Ý»É ¨ å³Û­ Ù³­Ý³­íá­ñ»É ¿ Çñ É»½­í³Ù­ß³­Ïáõ­ ó­ÛÇÝ ½³ñ­·³­óáõ­ÙÁ ë»­å³·­ ñáí, Ù³­·³­Õ³­Ãáí, ïå³·­ñáõí Û³Ùµ: ²ÛÅ٠ѳ­Ù³­Ï³ñ·­ã³­ÛÇÝ ¹³ñ ¿, ¨ Ù»ñ ËݹǭñÁ ´Ç³Û­Ý³ ³ñ­ù³­ÛÇ, Ø»ë­ñáå س߭ïá­óÇ ¨ г­Ïáµ Ø»­Õ³­å³ñ­ïÇ áõ­ÕÇÝ ß³­ñáõ­Ý³­Ï»ÉÝ ¿` ëï»Õ­Í»­Éáí ¨ ½³ñ­·³ó­Ý»­Éáí ѳ­Ù³­Ï³ñ·­ ã³­ÛÇÝ Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­ ·»­ñÁ: Âá°Õ­ áñ ³Ûë ³ë­å³­ñ»­½áõÙ ëï»Õ­Í³­·áñ­ÍáÕ Ñ³Û Ù³ë­Ý³­·»ï­ Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó Ó»é­Ý³ñ­ÏáõÙ­Ý»­ñáõÙ, ³­Ù»Ý ³Ý­·³Ù ѳ­½³­ñ³Ù­Û³Ï­Ý»ñ Ñ»ï ݳ­Û»­Éáí, ³ñ­Å»­ù³­íá­ñ»Ý Ç­ñ»Ýó ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ, áñ­å»ë­½Ç ³ÛÝ, ÇÝã ëï»Õ­Í»É »Ý ¨ åÇ­ïÇ ëï»Õ­Í»Ý, ѳ­ ½³­ñ³Ù­Û³Ï­Ý»ñ Ñ»­ïá ÝáõÛÝ ·Ý³­Ñ³­ ﳭϳ­ÝÇÝ ³ñ­Å³­Ý³­Ý³¦,- ÝßáõÙ ¿ ì³Ñ­ñ³Ù ØËǭóñ­Û³­ÝÁ: ´³­Ý³­Ëá­ëÁ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ Ù³Ý­ñ³­Ù³ëÝ å³ï­Ù»ó ѳۭϳ­Ï³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý å³ï­ ÙáõíÛáõ­ÝÁ, á­ñÇ ³­ÏáõÝù­Ý»­ñÁ ï³­ÝáõÙ »Ý ¹»­åÇ ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­ ٳɭ볭ñ³Ý: §Ø³Ûñ µáõ­ÑáõÙ 1960 í-ÇÝ ËݹÇñ ¹ñí»ó »­Õ³Í EC ¹³­ëÇ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Ç­ãáí áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»É Øáí­ë»ë Êá­ñ»­Ý³­óáõ §ä³ï­Ùáõí ÛáõÝ Ñ³­Ûáó¦ ³ß­Ë³­ïáõíÛáõ­ÝÁ: ²Û¹ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ, 볭ϳÛÝ, ï»Ë­ ÝáÏ­ñ³ï­Ý»ñÝ ³ÛÝ­ù³Ý Ñ»­éáõ ¿ÇÝ ë»­÷³­Ï³Ý Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇó, ÇëÏ µ³­ ݳ­ë»ñ­Ý»ñÝ ³ÛÝ­ù³Ý §ãï»ë¦ ѳ­ Ù³­Ï³ñ·­ã³­ÛÇÝ ï»Ë­Ýǭϳ­ÛÇó, áñ §Ñ³­Û»­ñ»Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Ç­ãÁ¦ ÍÝí»ó ﳭ鳭峭ϳë: 䳭ϳ­ëáõÙ ¿ÇÝ §ô, õ¦ ÝÇß»ñÁ, ãݳ­Û³Í å³ï­ñ³ëï­ íáõÙ ¿ÇÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»É ·ñ³­µ³ñ ï»ùëï: »­ñÇ ¿ÇÝ Ý³¨ Ï»­ï³¹­ñáõí Û³Ý Ý߳ݭݻ­ñÇ Ñ³­í³­ù³­ÍáõÝ ¨ ³Ûµ­µ»­Ý³­Ï³Ý ¹³­ë³­Ï³ñ·­Ù³Ý Éáõ­Íáõ­ÙÁ,- å³ï­ÙáõÙ ¿ µ³­Ý³­Ëá­

è»ÏáõñëdzÛÇ ûñÇݳÏ` Ù³ïñÛáßÏ³Ý µÅßÏÇ Ùáï

ì³Ññ³Ù ØËÇóñÛ³ÝÁ

ëÁ,- ³­é³­çÇÝ ÷áñ­ÓÁ ï³­å³É­í»ó, áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ ãϳ­ï³ñ­ í»­óÇÝ, 볭ϳÛÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ·­ãÇ å³ë­ï³­éÇÝ Ñ³ÛïÝ­í³Í ³­é³­çÇÝ Ñ³­Û»­ñ»Ý ï³­é»­ñÁ ѳ­ë³­ñ³­Ïáõí Û³Ý áõ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ »ñ¨³­Ï³­ ÛáõíÛáõ­ÝÁ µá­ó³­í³­é»­óÇÝ Ñ³­Û»­ñ»Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Çã ëï»Õ­Í»­Éáõ ·³­Õ³­ ÷³­ñáí: ØÛáõë ÏáÕ­ÙÇó µá­ÉáñÝ ¿É ѳë­Ï³­ó³Ý, áñ ³Û¹ ï»­ë³Ï ËݹÇñ­ Ý»­ñÇ ÉáõÍ­Ù³Ý Ñ³­Ù³ñ Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³­ ñÇ ¨ µÝ³­·»­ïÇ Ñ³­Ù³­ï»Õ ç³Ý­ù»­ñÇ

ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ §¾­É»Ïï­ñá­Ýǭϳ¦ PDP ¹³­ëÇ Ñ³­Ù³­Ï³ñ·­ãÇ Ñ³­Ù³ñ: ²Û¹ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·áí ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ñ Ùáõï­ ù³·­ñ»É Édzñ­Å»ù ѳ­Û»­ñ»Ý ï»ùë­ï»ñ ѳۭϳ­Ï³Ý ·ñ³­Ù»­ù»­Ý³­ÛÇÝ ß³ï Ùáï ß³ñ­í³Í­ùáí, ïå³·­ñ»É ³­ë»­ Õ³­ÛÇÝ ïåÇ­ãáí, ëï»Õ­Í»É Íñ³·­ñ»ñ` ѳ­Û»­ñ»Ý ï»ùë­ï»­ñÁ Ùß³­Ï»­Éáõ ѳ­ Ù³ñ: ¶ñ³Ý­ß³Ý­Ý»­ñÇ Ñ³­í³­ù³­ÍáõÝ Ñ³­í»­Éáõñ­¹³­ÛÇÝ ¿ñ ¨ áõ­Ý»ñ Ý»ñ­ùÇÝ Ñ³­Ï³­ëáõíÛáõÝ­Ý»ñ: ²Û¹ ѳ­Ù³­ ϳñ­·áí ëÏë»­óÇÝ ³ß­Ë³­ï»É ݳ¨

гۻñ»Ý ï³é»ñáí ·ñíáÕ ³é³çÇÝ PDP ѳٳϳñ·ÇãÁ

³ÝÑ­ñ³­Å»ß­ïáõíÛáõÝ Ï³¦: г­çáñ¹ ¿³­Ï³Ý ù³Û­ÉÁ ϳ­ï³ñ­í»ó ²­×³é­ Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý É»½­íÇ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïáõÙ, áñ­ï»Õ 1982 í-ÇÝ ¶­¨áñ· سñ­Ï³­ ñá­íÇ ÏáÕ­ÙÇó ëï»ÕÍ­í»ó ³­é³­çÇÝ ·áñ­ÍáÕ Ñ³­Û»­ñ»Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Á

á­ñáß ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ѳ­Û³­·Ç­ ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»ñ: γ­ñ»­ÉÇ ¿ñ åݹ»É, áñ ѳۭϳ­Ï³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­ ·Á ·áñ­ÍáõÙ ¿: ¶Ç­ï³Ï­ó»­Éáí ËݹñÇ Ï³ñ¨á­ñáõíÛáõ­ÝÁ ¨ áñ­å»ë ³­é³ç­ ݳ­ÛÇÝ ËݹÇñ ¹Ç­ï»­Éáí ѳ­Ù³­Ï³ñ­ ·Çã­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ѳۭϳ­Ï³Ý ÑÇÙ­

Ýû­ñǭݳ­ÏÇ (standard) ëï»Õ­Íáõ­ÙÁ` ì³Ñ­ñ³Ù ØËǭóñ­Û³­ÝÁ 1986 í-ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­å»ó §Ð³­Ûáó ÑÇÙ­ Ýû­ñǭݳϦ ݳ­Ë³­Ó»é­ÝáÕ ËáõÙµ, á­ñÇ Ï³½­Ùáõ٠ϳ­ÛÇÝ É»½­í³­µ³Ý, ï³­é³ë­ï»ÕÍ, Ýϳ­ñÇã, ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ ÛÇÝ ë³ñ­ù³­íá­ñáõÙ­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­ Ý»ñ áõ Íñ³·­ñ³­íá­ñáÕ­Ý»ñ: Ødz­íá­ ñ»­Éáí г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³Û¹ ËݹñÇÝ ³éÝã­íáÕ µá­Éáñ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ ¨ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»­ñÇ ç³Ý­ù»­ñÁ, áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»­Éáí ѳ­Ù³ß­Ë³ñ­ ѳ­ÛÇÝ ¹³­éÁ ÷áñ­ÓÁ` Ù»ÏáõÏ»ë ï³ñ­í³ ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ ùáõÙ 1987 í-Ç Ýá­Û»Ù­µ»­ñÇ 29-ÇÝ ³­é³­ç³¹ñ­í»ó ÆÝ­ýáñ­Ù³­ódz­ÛÇ ÷á­Ë³­Ý³Ï­Ù³Ý Ïá­¹Ç Ñ³Û­Ï³­ Ï³Ý ÑÇÙ­Ýû­ñǭݳ­ÏÁ (Armenian Standard Code for Information Interchange ¨ ArmSCII): ÊÙµÇ ÏáÕ­ÙÇó ݳ¨ ëï»ÕÍ­í»­óÇÝ ÑÇÙ­Ýû­ ñǭݳ­ÏÇ å³­Ñ³Ýç­Ý»­ñÇÝ µ³­í³­ñ³­ ñáÕ Ñ³­Û»­ñ»Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÁ: ´³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ å³ï­ÙáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ Ñ³Û­Ï³­ Ï³Ý Ó³Û­Ý³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇ ëï»Õ­Íáõ­ÙÁ: ä³ñ½­íáõÙ ¿, áñ г­ Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ Ó³Û­Ý³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÁ ëï»ÕÍ­í»É »Ý ѳ­ÝáõÝ ëÇ­ñá: Ìñ³·­ñ³­íá­ñáÕ ¶³­·ÇÏ ´³Õ­¹³­ë³ñ­Û³ÝÝ ³Û¹ ·áñ­ÍÁ ݳ­Ë³­Ó»é­Ý»É ¿, áñ­å»ë­ ½Ç Çñ ³­å³­·³ ÏÝá­çÁ` áõ­ë³­ Ýá­Õáõ­ÑÇ, ³å³·³ µ³­Ý³­ë»ñ ¼³­é³­ÛÇÝ, û·­ÝÇ ¹Çå­Éá­Ù³­ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ (§Ð³Û­Ï³­Ï³Ý åá»­½Ç³­ÛÇ éÇíÙǭϳ¦) å³ï­ ñ³ë­ï»­Éáõ ·áñ­ÍáõÙ: Æñ »­ÉáõÛ­ÃÇ 2-ñ¹ ­Ù³­ëáõÙ ¿É ì³Ñ­ñ³Ù ØËǭóñ­Û³ÝÝ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇÝ µ³­ó³ï­ñ»ó §é»­Ïáõñ­ëdz¦ »ñ¨áõÛ­ÃÁ (ÙÇ µ³Ý, á­ñÁ å³­ñáõ­Ý³­ ÏáõÙ ¿ Çñ ÝÙ³­ÝÇÝ (ѳÛ.` ÇÝù­ÝÇñù)): ²ÛÝ í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ ÇÝã­å»ë ûµ­Û»Ïï­ Ý»­ñÇÝ (üáõ­Ïáõ­ñ³­Ù³­ÛÇ ×³­åá­Ý³­ Ï³Ý Ë³­Õ³­ÉÇ­ùÁ ϳ٠Ýñ³ éáõ­ë³­ Ï³Ý ï³ñ­µ»­ñ³Ï ѳÛï­ÝÇ §Ù³ïñ­Ûáß­ ϳݦ), ³ÛÝ­å»ë ¿É ·áñ­Íá­ÕáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇÝ (³É­·á­ñÇÃÙ): Æ ¹»å, ѳݭ¹Çå­Ù³Ý í»ñ­çáõÙ Èdz­Ý³ Ðáí­ë»÷­Û³ÝÝ ³­é³­ç³ñ­ Ï»ó µ³­Ý³­ë»ñ­Ý»­ñÇ áõ Ù³­Ã»­Ù³­ïÇ­ Ïáë­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ëï»Õ­Í»É ѳ­ÙÁݹ­ ѳ­Ýáõñ ÙÇ ³Ù­µÇáÝ, áñ­ï»Õ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ Ùdz­Å³­Ù³­Ý³Ï ϳ­ñáÕ »Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»É ³Û¹ »ñ­Ïáõ Ù³ë­Ý³­ ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ:

§üáõÏáõñ³Ù³ÛǦ ׳åáÝ³Ï³Ý Ë³Õ³ÉÇùÁ ¨ Ýñ³ éáõë³Ï³Ý ï³ñµ»ñ³Ï ѳÛïÝÇ §Ù³ïñÛáßϳݦ


17

| www.ysu.am

ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³ñ­¹»Ý 40 ï³­ñ»­Ï³Ý ¿

ºäÐ é»Ïïáñ ². êÇÙáÝÛ³ÝÁ ÐÐ Î¶Ü áëÏ» Ñáõß³Ù»¹³É ¿ ѳÝÓÝáõÙ ì. ¸áõÙ³ÝÛ³ÝÇÝ:

§Ðá­µ»É­Û³­ñÁ¦ ÍÝÝ¹Û³Ý ·»­Õ»­óÇÏ áõ Ûáõ­ñû­ñÇ­Ý³Ï ï³­ñ»­¹³ñÓ áõ­Ý»­ó³í: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ï»­ñÇ ¹³Ñ­ÉÇ­ ×áõÙ ³å­ñÇ­ÉÇ 10-ÇÝ ÆÎØ-Ç ÑÇ٭ݳ¹ñ­Ù³Ý 40-³Ù­Û³­ÏÇ ³é­ÃÇí ѳݭ¹Ç­ë³­íáñ ÝÇëï ¿ñ Ññ³­íÇñ­í»É: Ðá­µ»É­Û³­Ý³­Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³é­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 100 Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»ñ, Ù³ñ¹ÇÏ, áíù»ñ ³Ûë ϳ٠³ÛÝ Ï»ñå ³éÝãí»É »Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ Ñ»ï, áí­ù»ñ ϳݷ­Ý³Í »Ý »­Õ»É ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ÑÇ٭ݳ¹ñ­Ù³Ý ³­ÏáõÝù­Ý»­ñáõÙ: гݭ¹Ç­ë³­íáñ ÝÇë­ïÇÝ Ññ³­íÇñ­í³Í ¿ÇÝ ÑÛáõ­ñ»ñ г­Û³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ×³ñ­ï³­ñ³­·Ç­ ï³­Ï³Ý ¨ гÛ-éáõ­ë³­Ï³Ý (êɳ­íá­Ý³­Ï³Ý) ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇó, §êÇ­Ýá÷­ëÇë ²ñ­Ù»­ Ýdz¦ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõ­ÝÇó, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ØáëÏ­ í³­ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ åñá­ý»­ëáñ èÇ­Ù³ äÉáí­¹Çí­ã»Ý­ÏáÝ, áí »ñϳñ ï³ñÇÝ»ñ ¹³ë³í³Ý¹»É ¿ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ:

´³­ó»­Éáí ÝÇë­ïÁ` ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ Ýß»ó, áñ 1996 í-ÇÝ ÆÝ­ýáñ­Ù³­ ïǭϳ­ÛÇ ¨ ѳ߭íá­Õ³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ áõ س­Ã»­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ÏÇ­µ»é­Ý»­ïǭϳ­ÛÇ ¨ Ñ»­ ï³­½á­ïáõÙ­Ý»­ñÇ ³í­ïá­Ù³­ï³ó­Ù³Ý »ñ­Ïáõ ý³­ ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ Ùdz­íáñ­Ù³Ùµ §ÍÝí³Í¦ ÆÝ­ýáñ­ Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³Û­ëûñ µ³­ó³­éÇÏ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõí ÛáõÝ­Ý»ñ ¿ ÁÝ­Ó»­éáõ٠سÛñ µáõÑ ÁÝ­¹áõÝ­í³Í áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ. §²Ûë ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ºäÐ ³­Ù»­Ý³­Ù»Í µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ¿ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý µÝ³­·³­í³­éáõÙ áõ­ÝÇ ß³ï Ù»Í Ý»­ñáõÅ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ßñ糭ݳ­ í³ñï­Ý»­ñÁ ѻ߭ïáõí۳ٵ »Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù ·ïÝáõÙ, ÇÝ­ ãÁ ÝáõÛÝ­ å»ë ß³ï ϳñ¨áñ ÷³ëï ¿: ȳí Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ ³é­Ï³­ ÛáõíÛáõÝÝ ¿É ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇÝ 21-ñ¹ ­¹³­ñÇ ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ½³ñ­·³­óáõÙ­Ý»­ñÇÝ Ñ³­ ÙÁݭóó ù³Û­É»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ï³­ÉÇë¦: ÆÎØ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ì³Ñ­ñ³Ù ¸áõ­Ù³Ý­Û³ÝÝ ¿É ѳ­ÏÇñ× Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ëïá­

ÆÎØ-Ç 40-³Ù­Û³ áõ­ÕÇÝ ÆÎØ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³Ý­ó³Í ù³­é³­ëáõÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ Ý³­Ëáñ­¹»É ¿ ¨ë ­ï³ëÝ­ãáñë ï³ñ­í³ ³ë­ïǭ׳­Ý³­Ï³Ý ϳ½­Ù³­íáñ­Ù³Ý áõ Ó­¨³­íáñ­Ù³Ý ÙÇ Å³­Ù³­Ý³­Ï³ßñ­ç³Ý: 1957 í-ÇÝ ºäÐ ýÇ­ ½Ç­Ï³­Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ µ³ó­íáõÙ ¿ г߭íá­Õ³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ³Ù­µÇá­ ÝÁ: ¸³ ³ÛÝ ³Ù­µÇáÝÝ ¿ñ, á­ñÇó ¨ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ÍÝáõݹ ³­é³í ÎÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ: 1963 í-ÇÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ Ý»ñ¹ñ­íáõÙ ¿ Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ÏÇ­µ»é­Ý»­ïǭϳ Ù³ë­Ý³­·Ç­ ïáõíÛáõ­ÝÁ, ÇëÏ 1969 í-ÇÝ ³ÛÝ Å³­Ù³­Ý³Ï ³ñ­¹»Ý í»­ñ³Ý­í³Ý­í³Í Ø»­Ë³­Ýǭϳ­Ù³­Ã»­Ù³­ïÇ­ ϳ­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ` ݳ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõ­ÝÁ: ºäÐ é»Ï­ïáñ Ø. Ü»ñ­ëÇë­Û³­ÝÇ` 1971 í-Ç Ñáõ­ÝÇ­ëÇ 7-Ç Ññ³­Ù³­Ýáí` ÝáõÛÝ ï³ñ­í³ ë»å­ï»Ù­µ»­ñÇ 1-ÇÝ ëï»ÕÍ­í»ó ÎÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ: ÐÇ٭ݳ¹ñ­Ù³Ý å³­ÑÇÝ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ·áñ­ÍáõÙ ¿ñ ÙdzÛÝ Ù»Ï ³Ù­µÇáÝ` г߭íá­Õ³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ³Ù­µÇá­ÝÁ, ÇëÏ 1972 í-Çó ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ëÏë»­óÇÝ µ³ó­í»É Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý Ýáñ ³Ù­µÇáÝ­Ý»ñ: 1990 í-Ç ÑáÏ­ï»Ù­µ»­ñÇÝ ºäÐ ·Çï­Ëáñ­Ñáõñ¹Ý ÁÝ­¹áõ­Ý»ó á­ñá­ßáõÙ, á­ñÇ Ñ³­Ù³­Ó³ÛÝ` ÎÇ­ñ³­ é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ïñáÑ­í»ó »ñ­Ïáõ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñǪ ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ѳ߭íá­Õ³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ (¹»­Ï³Ý` åñá­ý»­ëáñ Ð. Ô³­½³ñ­Û³Ý) áõ س­Ã»­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý ÏÇ­µ»é­Ý»­ïǭϳ­ÛÇ ¨ Ñ»­ï³­½á­ïáõÙ­Ý»­ñÇ ³í­ïá­Ù³­ï³ó­Ù³Ý (¹»­Ï³Ý` ¹á­ó»Ýï è. îá­Ýá­Û³Ý): ²­é³Ý­ ÓÇÝ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÁ ·áñ­Í»­óÇÝ ÙÇÝ㨠1996 í-Á: ÜáõÛÝ ï³­ñáõÙ, ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç á­ñá߭ٳٵ, ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÁ í»­ñ³­Ùdz­íáñ­í»­óÇÝ, ¨ ëï»ÕÍ­í»ó ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ:

ñ³­µ³­Å³Ý­Ù³Ý ³Ý­ó³Í 40-³Ù­Û³ áõ­ÕÇÝ: ´³­óÇ ³ñ­Ó³­Ý³·­ñ³Í ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó` ¹»­Ï³ÝÝ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ݳ¨ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³éç¨ ³Û­ëûñ ͳ­é³­ó³Í ϳñ¨áñ ËݹÇñ­Ý»­ ñÇÝ: §ü³­ÏáõÉ­ï»ïÝ Çñ ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí ·ñ³­íáõÙ ¿ ß³­ï»­ñÇ áõ­ß³¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ, 볭ϳÛÝ ùÇã ã»Ý ݳ¨ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù ÝáõÛÝ­å»ë áõ­ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý »Ý ³ñ­Å³­ÝÇ: ²Û­ëûñ á­Éáñ­ïáõ٠ϳ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ Ù»Í å³­Ñ³Ý­ç³ñÏ, ÇëÏ Ù»ñ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»ñÝ ³Ûë ѳñ­óáõÙ ³­é³­ í»­ÉáõíÛáõÝ­Ý»ñ áõ­Ý»Ý سÛñ µáõ­ÑÇ ³ÛÉ ý³­ ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ: лï³ùñùÇñ ¿, áñ ³Û¹ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÁ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ÙÇ ù³­ÝÇ ³Ý­·³Ù ³­í»­ÉÇ ß³ï ·áõ­Ù³ñ »Ý í³ë­ï³­ÏáõÙ, ù³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ ÝáõÙ ëï³­ÝáõÙ »Ý Ç­ñ»Ýó ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ: ÊݹÇñ­Ý»ñ Ï³Ý Ýáñ ϳ¹­ñ»­ñÇ Ý»ñ·­ñ³í­Ù³Ý Ñ»ï ϳå­í³Í: âÏ³Ý í»­ñ³­å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ëï»ÕÍ­í³Í å³Û­Ù³Ý­Ý»ñ¦,- ÝßáõÙ ¿ ¹»­Ï³­ÝÁ` Ùdz­Å³­Ù³­Ý³Ï ѳ­í»­É»­Éáí, áñ ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ³­Ù»­Ýûñ­Û³ ³ß­Ë³­ï³Ýù ¿ ï³ñ­íáõÙ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇ å³­Ñ³Ýç­Ý»­ñÇÝ Ñ³­Ù³­å³­ï³ë­Ë³­Ý»ó­Ý»­Éáõ ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ï³­å»ñÝ ³Ù­ñ³åÝ­¹»­Éáõ ¨ Áݹ­É³Û­Ý»­Éáõ áõÕ­Õáõí۳ٵ: Æ ¹»å, ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 40-³Ù­Û³ áõ­ÕÇÝ Ý»ñ­ ϳ­Û³ó­í»ó ݳ¨ ï³ñ­µ»ñ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ³ñ­í³Í Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí: гݭ¹Ç­ë³­íáñ ÝÇë­ïÇ í»ñ­çáõÙ »­Õ³Ý ݳ¨ å³ñ·¨³ï­ñáõÙ­Ý»ñ: ÐРζ ݳ­Ë³­ñ³ñ ²ñ­ Ù»Ý ²­ßáï­Û³­ÝÇ Ññ³­Ù³­Ýáí` ÏñÃáõÃ­Û³Ý ¨ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý µÝ³­·³­í³­éáõÙ Ý»ñ¹­ñ³Í ³­í³Ý­ ¹Ç ѳ­Ù³ñ ¨ ÆÎØ-Ç 40-³Ù­Û³­ÏÇ ³é­ÃÇí

ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ì³Ñ­ñ³Ù ¸áõ­Ù³Ý­Û³­ ÝÁ å³ñ·¨³ïñ­í»ó ÐÐ Î¶Ü µ³ñÓ­ñ³­·áõÛÝ å³ñ·¨áí` àë­Ï» Ñáõ­ß³­Ù»­¹³­Éáí: º­ñÇ­ï³­ ë³ñ¹ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý ·áñ­ ÍáõÙ Ý»ñ¹­ñ³Í ³­í³Ý­¹Ç ѳ­Ù³ñ ¨ ÆÎØ-Ç 40-³Ù­Û³­ÏÇ ³é­ÃÇí ºäÐ áë­Ï» Ñáõ­ß³­Ù»­¹³­ Éáí å³ñ·¨³ïñ­í»ó ²­Ý³­ÑÇï âáõ­µ³ñ­Û³­ÝÁ, ÇëÏ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­Ï³É ¶­¨áñ· ²ë­É³­Ù³½­Û³ÝÝ ¿É ³ñ­Å³­Ý³­ó³í ºäÐ ³ñ­ ͳ­Ã» Ù»­¹³­ÉÇ:

Æ ¹»å... г­Û³ë­ï³­ÝÇ ï»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ï»Ë­ Ýá­É᭷dz­Ý»­ñÇ á­Éáñ­ïÇ ³Ù­ë³­Ï³Ý ÙÇ­çÇÝ ³ß­Ë³­ï³­í³ñ­ÓÁ 400 ѳ­½³ñ ¹ñ³Ù ¿ (³­Ù»­ ݳ­µ³ñÓ­ñ»­ñÇó Ù»­ÏÁ Ù»ñ ïÝï»­ëáõíÛáõ­ÝáõÙ): îî­ á­Éáñ­ïáõÙ ³ß­Ë³­ïáõÙ ¿ 6700 Ù³ñ¹, á­ñáÝó Ï»­ëÁ` ï»­Õ³­Ï³Ý ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõí ÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ, ÙÛáõë Ù³­ëÁ` û­ï³­ñ»ñÏñ­Û³ ÁÝ­ Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³×­Ûáõ­Õ»­ñáõÙ (³Û¹ óáõ­ó³­ÝÇ­ßÁ ÙÇ ù³­ÝÇ ï³­ñÇ ³­é³ç 30/70 ¿ñ` Ñû­·áõï û­ï³­ñ»ñÏñ­Û³ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ): îî­ á­Éáñ­ïÁ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í ¿ 300 ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí, ï³­ñ»­Ï³Ý ѳ­ëáõÛ­ÃÁ 205 ÙÉÝ ­¹á­É³ñ ¿, ï³­ñ»­Ï³Ý ÙÇ­ çÇÝ ³­×Á` 22-23%: à­Éáñ­ïÇ Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ³ß­Ë³­ïáÕ ï³­ñ»­Ï³Ý ëï»Õ­ÍáõÙ ¿ 36.000 ¹á­É³­ñÇó ³­í»­ÉÇ ³ñ­Å»ù, ÇÝãÝ ³Ý­Ý³­Ë³­ ¹»å µ³ñÓñ ¿ ïÝï»­ëáõÃ­Û³Ý ÙÛáõë ×Ûáõ­Õ»­ñÇ Ñ³­Ù»­Ù³ï: à­Éáñ­ïÇ ³ñ­ï³¹­ñ³Ý­ùÇ 60%-Á ëå³é­íáõÙ ¿ Ý»ñ­ùÇÝ ßáõ­Ï³­ÛáõÙ:

гï­í³Í­Ý»ñ Ñá­µ»É­Û³­Ý³­Ï³Ý ÝÇë­ïÇ »­ÉáõÛíݻ­ñÇó §Ø»Ýù ÝßáõÙ »Ýù سÛñ µáõ­ÑáõÙ áõ­ñáõÛÝ í³ë­ï³­Ïáí áõ ϳñ¨áñ ï»Õ ·ñ³­íáÕ ÙÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 40-³Ù­Û³­ ÏÁ, á­ñÇ ³Ý­ó³Í µ³½­Ù³Ù­Û³ áõ­ÕÇÝ ÙÇ ù³­ÝÇ Ý³­Ë³­¹³­ëáõí۳ٵ ¹Åí³ñ ¿ µÝá­ñá­ß»É ¨ ³ñŨá­ñ»É: 1996 í-ÇÝ »ñ­Ïáõ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ Ùdz­íá­ñáõ­ÙÇó áã ÙdzÛÝ ÷ñÏí»­óÇÝ Ï³ñ¨áñ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ, ³Ûɨ Ýá­ ñ³ë­ï»ÕÍ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ëï³­ó³í ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ³ß­Ë³­ï³Ýù ϳ­ï³­ñ»­Éáõ Ýáñ Ñ»­é³Ý­Ï³ñ­Ý»ñ, á­ñÇ åïáõÕ­ Ý»­ñÁ ù³­ÕáõÙ »Ýù ³Û­ëûñ¦: ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³Ý ºäÐ é»Ï­ïáñ §²Ûë ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ßáõñç 7000 ßñ糭ݳ­í³ñï ¿ ïí»É Ù»ñ »ñÏ­ñÇÝ: àã áñ­å»ë ¹»­Ï³Ý, ³ÛÉ áñ­å»ë Ù³ñ¹` »ë ³Ý­ã³÷ Ñå³ñï »Ù ³Û­ëûñ` ï»ë­Ý»­Éáí ³Ûë­ù³Ý å³Û­Í³é Ù³ñ¹­Ï³Ýó, áí­ù»ñ ϳݷ­Ý³Í »Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý ³­ÏáõÝù­Ý»­ñáõÙ: ºë Ñå³ñï »Ù Ý³¨ ÇÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñáí¦: ì³Ñ­ñ³Ù ¸áõ­Ù³Ý­Û³Ý ÆÎØ-Ç ¹»­Ï³Ý §ê³ ß³ï É³í ³­éÇà ¿ ÏñÏÇÝ Ëá­ë»­Éáõ ³ÛÝ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ù³­ëÇÝ, áñÝ ³Û­ëûñ Ñdz­Ý³­É Çá­ñ»Ý å³ï­ ñ³ëï­í³Í ϳ¹­ñ»ñ ¿ Ù³­ï³­Ï³­ñ³­ñáõÙ Ù»ñ ѳݭñ³­å»­ïáõí۳­ÝÁ: ¶Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ûë áõÕ­ÕáõíÛáõ­ÝÁ ß³ï ³­ñ³· ¿ ½³ñ­·³­ÝáõÙ, ÇëÏ ÆÎØ-Ý ­ÙÇßï ѳ­Ù³­ù³ÛÉ ¿ 21-ñ¹ ­¹³­ñÇ Ýá­ñ³­Ýáñ ½³ñ­·³­óáõÙ­Ý»­ñÇÝ: ²Ûë ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ·Ç­ï³­Ï³Ý Éáõñç Ï»Ýï­ñáÝ ¿¦: è³­¹ÇÏ Ø³ñ­ïÇ­ñáë­Û³Ý ÐÐ ­¶²² ݳ­Ë³­·³Ñ §Þ³ï ßÝáñ­Ñ³­Ï³É »Ù ÇÝÓ ³Ûë ïá­Ý³­Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³é­Ù³­ÝÁ Ññ³­íÇ­ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ê³ ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ ÙÇ ï»­ë³Ï 55-³Ù­Û³­ÏÇ ïá­ÝáõÙ ¿, ³ÛÉ áã û 40-³Ù­Û³­ÏÇ, ù³­ÝÇ áñ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³­í»­É Ç ÑÇÝ å³ï­ÙáõíÛáõÝ áõ ³ñ­Ù³ï­Ý»ñ áõ­ÝÇ: 35 ï³­ñÇ ³Ûë­ï»Õ »Ù ³ß­Ë³­ï»É, ¹³, ϳ­ñ»­É Ç ¿ ³­ë»É, Ï۳ݭùÇë Ï»ëÝ ¿: Ðdzë­ù³Ýã í»ñ­ Ñáõß ¿ñ¦: èÇ­Ù³ äÉáí­¹Çí­ã»Ý­Ïá ØäÐ å­ñá­ý»­ëáñ §²Ûë ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ùݳ­ÛáõÝ ³ñ­Å»ù­Ý»ñ ¿ ëï»Õ­Í»É, µ³Ûó ³­Ù»­Ý³­Ù»Í ³ñ­Å»­ùÁ, ǭѳñ­Ï», µ³ñÓ­ñ³­Ï³ñ· áõ á­Éáñ­ïÇ ÷³Û­ÉáõÝ Ù³ë­Ý³­·»ï ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»ñÝ »Ý, áí­ù»ñ ¹³é­ÝáõÙ »Ý ѳ­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý áõ ³ß­Ë³ñ­ÑÇ ï³ñ­µ»ñ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»ñ¦: Ðá­íÇÏ Øáõ­ë³­Û»É­Û³Ý §êÇ­Ýá÷­ëÇë ²ñ­Ù»­Ýdz¦ ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý ·áñ­Í³­¹Çñ ïÝû­ñ»Ý §Æ­ñ³­Ï³­Ýáõ٠ϳ­ï³ñ­í»É ¿ Ù»Í ³ß­Ë³­ï³Ýù, ¨ ³­Ñ³ ³Û­ëûñ áõ­Ý»Ýù Ù»Í Åá­Õáíñ­¹³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ í³­ Û»­ÉáÕ ý³­ÏáõÉ­ï»ï: ²Ûë ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ­ÝÇ á­ñ³Ï­Û³É ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñ` Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ¿É ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³ë­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦: ²ñ­Ãáõñ ê³­Ñ³Ï­Û³Ý ºäÐ Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ Ù»­Ë³­Ýǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý


18

´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ áõ­ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ ê»­Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 100 áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý ºäÐ àôÊ ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ¨ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ѳÝӭݳ­Åá­Õáí­ Ý»­ñÇ ç³Ý­ù»­ñáí ³å­ñÇÉ ³Ù­ëÇÝ Ø³Ûñ µáõ­ÑÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ §´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ ÐЭ-áõÙ¦ Ëá­ñ³·­ñáí Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ë»­Ùǭݳ­ñùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»ñ ¿ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñå­ í»É: سë­Ý³­ÏÇó­Ý»ñÝ ³å­ñÇ­ÉÇ 17ÇÝ áõ 18-ÇÝ Ñ³Ý­¹Ç­å»­óÇÝ á­Éáñ­ïÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ñ»ï ¨ ÷áñ­Ó»­óÇÝ Ýñ³Ý­óÇó ëï³­Ý³É Ç­ñ»Ýó Ñáõ­½áÕ Ñ³ñ­ó»­ñÇ å³­ï³ë­Ë³Ý­Ý»­ñÁ: гñÏ ¿ Ýß»É, áñ ë»­Ùǭݳñ­Ý»­ñÇÝ Ù³ë­ Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ï³ñ­µ»ñ ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñÇ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 100 áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»ñ: §Ð³­Û³ë­ï³­ÝÁ 2005 í-ÇÝ Ùdz­ó»É ¿ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­ óÇÝ: ²ñ­¹»Ý 2012 í-ÇÝ Ù»ñ »ñ­ÏÇ­ñÁ ëï³ÝÓ­Ý»É ¿ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ù³ñ­ïáõ­ Õ³ñ »ñÏ­ñÇ å³ß­ïá­ÝÁ, 볭ϳÛÝ ÙÇÝã ³Û­ëûñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ßñç³­ ÝáõÙ ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ ÃÛáõñ ϳñ­ ÍÇù, û ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ ÝáõÛÝ Ïñ»­¹Ç­ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ·Ý ¿, ³Û­ÝÇÝã ¹³ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ÑÇÙ­ ݳËÝ­¹Çñ­Ý»­ñÇó ÙdzÛÝ Ù»ÏÝ ¿¦,³­ëáõÙ ¿ àôÊ ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ѳÝӭݳ­Åá­Õá­íÇ Ý³­Ë³­·³Ñ ²ñ­ Ù»Ý Ê³­ãÇÏ­Û³­ÝÁ` ѳ­í»­É»­Éáí, áñ ³Û­ëû­ñÇ­Ý³Ï ë»­Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­ Ý»­ñÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ýå³­ï³­ÏÁ سÛñ µáõ­ÑÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇÝ Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ Ù³ë­ Ý³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ Édzñ­Å»ù Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­Ý»ÉÝ ¿: Àëï àôÊ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ѳÝÓ­ ݳ­Åá­Õá­íÇ Ý³­Ë³­·³Ñ ȳáõ­ñ³ êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÇ` ë»­Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ ÏáõÙ­Ý»ñÝ ³Ý­Ï³ë­Ï³Í ÏÝå³ë­ ï»Ý, áñ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»ñÝ ³­é³­í»É Ù»Í Ý»ñ·­ñ³í­í³­ ÍáõíÛáõÝ áõ­Ý»­Ý³Ý ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ ÍÁݭó­óÇ ßñ糭ݳ­ÏáõÙ ºäÐ-áõÙ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ Ïñó­Ï³Ý µ³­ñ»­ ÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÇÝ:

´áÉáÝdzÛÇ ·áñÍÁÝóóÁ ·ñ³í»ó áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ ä³­É»³Ý­Ý»­ñÇ ³Ý­í³Ý ¹³Ñ­ÉÇ­ ×áõÙ ³å­ñÇ­ÉÇ 17-ÇÝ ë»­ÙǭݳñùÝݳñÏ­Ù³Ý Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ ÑÛáõ­ñÁݭϳɭí»É ¿ñ ºäÐ áõ­ëáõ٭ݳ­ Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ ·Íáí åñá­ é»Ï­ïáñ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ: гݭ¹Çå­Ù³Ý Áݭóó­ùáõÙ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ åñá­é»Ï­ïá­ñÇÝ áõÕ­Õ»­óÇÝ µ³½­Ù³­ÃÇí áõ µ³½­Ù³­½³Ý ѳñ­ ó»ñ, á­ñáÝù ³Ûë ϳ٠³ÛÝ Ï»ñå í»­ ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ÇÝ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁÝ­ ó­óÇÝ: ä³­ñáÝ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ Ýß»ó, áñ ÝÙ³­Ý³µ­ÝáõÛà ѳݭ¹Ç­åáõÙ­

Ý»ñÝ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï »Ý áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇÝ, ¨ ÇÝ­ùÁ å³ï­ñ³ëï ¿ ³­ç³Ï­ ó»É Ýñ³Ýó: äñá­é»Ï­ïá­ñÁ Ýϳ­ï»ó ݳ¨, áñ ѳݭ¹Çå­Ù³Ý û­Ù³Ý ³ÛÝ­ù³Ý ¿ Ñ»­ï³ùñù­ñ»É áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇÝ, áñ Ýñ³Ý­óÇó ÙdzÛÝ ÙÇ ù³­ÝÇ­ ëÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇó ßáõï ¹áõñë »­Ï³Ý ¹³Ñ­ÉÇ­×Çó: §Æ­Ñ³ñ­Ï», ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ ÍÁݭóóÝ ³ñ­¹»Ý Ý»­ñ³é­í»É ¿ Ïñó­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñáõÙ, ë³­ ϳÛÝ ãÇ Ï³­ñ»­ÉÇ ³­ë»É, áñ ³ÛÝ ë³­ÑáõÝ áõ ³­é³Ýó Ëá­ãÁÝ­¹áï­ Ý»­ñÇ Áݭóóù áõ­ÝÇ: ¸»é¨ë ­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù ãÉáõÍ­í³Í ËݹÇñ­ Ý»ñ, á­ñáÝó áõÕ­Õáõí۳ٵ ³ñ­ ¹»Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ »Ý ï³ñ­ íáõÙ: ²Û­ ëûñ, ë³­ ϳÛÝ, Ù»Ýù áõ­Ý»Ýù ݳ¨ áã Ùá­ïÇ­í³ó­í³Í áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: ä»ïù ¿ ³ß­Ë³­ ï»Ýù ݳ¨ ³Ûë áõÕ­Õáõí۳ٵ¦,³­ë³ó ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ñ»­ï³ùñù­ñáõÙ ¿ÇÝ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ÑÇÙ­ ݳ­Ï³Ý ¹ñáõÛíݻ­ñÁ ¨ ¹ñ³Ýó` Ïñó­Ï³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·áõÙ ÏÇ­ñ³­ é»­Éáõ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÁ: ºäÐ åñá­é»Ï­ïá­ñÁ ëÇ­ñáí å³­ ï³ë­Ë³­Ý»ó µá­Éá­ñÇ Ñ³ñ­ó»­ñÇÝ` Ùdz­Å³­Ù³­Ý³Ï Ñáñ­¹á­ñ»­Éáí, áñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ ³­é³­í»É áõ­ß³­¹Çñ ÉÇ­Ý»Ý ¨ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ ãß÷á­Ã»Ý Ïñ»­¹Ç­ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­ ·Ç ϳ٠¿É »­é³ë­ïÇ­×³Ý ÏñÃáõí Û³Ý Ñ»ï, ù³­ÝÇ áñ ¹ñ³Ýù ´á­ÉáÝ­ Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ÙdzÛÝ ÙÇ Ù³ëÝ »Ý ϳ½­ÙáõÙ: §²­í»­ÉÇ ù³Ý 3 ų٠ﭨ³Í ѳݭ¹Ç­åáõ­ÙÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ ï³ùñ­ùÇñ ³Ý­ó³í: Ü³Ë ó³Ý­Ï³­ ÝáõÙ »Ù Ýß»É, áñ ³Ûë ë»­Ùǭݳ­ñÁ ß³ï û·­ï³­Ï³ñ ¿ñ µá­Éá­ñÇë ѳ­Ù³ñ. Ù»Ýù ³ñ­¹»Ý Ñëï³­Ïá­ñ»Ý ·Ç­ï»Ýù, û سÛñ µáõ­ÑáõÙ ÇÝãå»ë ¿ ÁÝ­

äñáé»Ïïáñ ²É»ùë³Ý¹ñ ¶ñÇ·áñÛ³ÝÁ

ó­ÝáõÙ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­ óÁ: ´³­óÇ ¹ñ³­ÝÇó` åñá­é»Ï­ïá­ñÁ å³­ï³ë­Ë³­Ý»ó Ù»½ Ñáõ­½áÕ µá­Éáñ ѳñ­ó»­ñÇݦ,- ³­ë³ó ë»­Ùǭݳ­ñÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó, Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 1-ÇÝ Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­ÝáÕ Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë ì³ñ­¹³Ý­Û³­ÝÁ:

²é­Ï³ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ ßáõ­ïáí ÏÉáõÍ­í»±Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 18-ÇÝ ¿É ÏñÏÇÝ ä³­ É»³Ý­Ý»­ñÇ ³Ý­í³Ý ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ë»­Ùǭݳñ-ùÝݳñÏ­Ù³Ý Ù³ë­Ý³­ ÏÇó­Ý»­ñÇÝ ÑÛáõ­ñÁݭϳɭí»É ¿ÇÝ ÐÐ Ïñ­ÃáõÃ­Û³Ý ¨ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ÷áË­ ݳ­Ë³­ñ³ñ γ­ñÇ­Ý» г­ñáõí ÛáõÝ­Û³ÝÝ áõ ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ѳ­ë³­ñ³­ ϳۭÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳ­å»­ñÇ ·Íáí

åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ ÝÁ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ` ζ ÷á˭ݳ­ ˳­ñ³­ñÇÝ áõÕ­Õ³Í Ñ³ñ­ó»­ñÁ ÑÇÙ­ ݳ­Ï³­ÝáõÙ í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ÇÝ Ð³­ Û³ë­ï³­ÝáõÙ ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­ óÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ³ñ­Ó³­Ý³·ñ­í³Í ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ ¨ ÙÇÝã ³ÛÅÙ Éáõ­ÍáõÙ ã·ï³Í ËݹÇñ­Ý»­ñÇÝ: Ü³Ë Ýß»­Éáí, áñ áõ­ë³­Ýá­ ÕáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ÝÙ³­Ý³µ­ÝáõÛà ѳݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»­ñÁ ß³ï ϳñ¨áñ »Ý û° ³Ý­Ó³Ùµ Çñ, û° ζ ­Ý³­ ˳­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ, γ­ ñÇ­Ý» г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ÝÁ ÷³ë­ï»ó. §´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ ÝáõÛÝ Ïñ»­¹Ç­ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Á ã¿. ë³ ³ñ­¹»Ý Ñëï³­Ïá­ñ»Ý ѳë­Ï³­Ý³­ÉÇ ¿ µá­Éá­ñǹ: ƭѳñ­Ï», Ïñó­Ï³Ý ³Ûë ·áñ­ÍÁݭó­óÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ µ³ñ¹

¿, ¨ Ý»ñ­Ï³ å³­ÑÇÝ ¹»é¨ë­ ³é­Ï³ »Ý µ³½­Ù³­ÃÇí ËݹÇñ­Ý»ñ, á­ñáÝù ÏÉáõÍ­í»Ý ݳ¨ ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï ë»­ Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ ùáõÙ¦: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ñ³ï­Ï³­å»ë Ñ»­ï³ùñù­ñáõÙ ¿ÇÝ Ïñ»­¹Ç­ï³­ÛÇÝ Ñ³­ Ù³­Ï³ñ­·Ç ³ÛÝ µ³ó­Ãá­ÕáõÙ­Ý»ñÝ áõ ¹Åí³­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝó Ñ»ï ³éÝã­íáõÙ »Ý áõë­Ù³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ ñÇÝ: ØÇ ù³­ÝÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ ¿É Ñ»­ï³ùñùñ­íáõÙ ¿ÇÝ ºí­ñá­å³­Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý ï³­ñ³Í­ùáõ٠г­Û³ë­ï³­ ÝÇ` áñ­å»ë ´á­ÉáÝ­Û³Ý ·áñ­ÍÁݭó­ óÇ ù³ñ­ïáõ­Õ³­ñáõíÛáõ­ÝÁ ëï³ÝÓ­ Ý³Í »ñÏ­ñÇ áõ­Ý»­ó³Í ¹»­ñáí: §´á­Éá­Ýdz­ÛÇ Ñé㳭ϳ·­ñÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ýå³­ï³ÏÝ Ç­ñ³­ ·áñÍ­í³Í ¿. ³Û­ëûñ ºí­ñá­å³­ Ï³Ý µ³ñÓ­ñ³­·áõÛÝ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ï³­ñ³ÍùÝ ³ñ­¹»Ý Ç­ñ³­Ï³­Ýáõí ÛáõÝ ¿, 볭ϳÛÝ Ùdzë­Ý³­Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý ï³­ñ³Íù ÑÇÙ­Ý»­Éáõ ׳­Ý³­å³ñ­ÑÇÝ ³­é³­ç³­ó»É »Ý Ëá­ãÁÝ­¹áï­Ý»ñ, á­ñáÝù å»ïù ¿ Ñëï³Ï Éáõ­ÍáõÙ ëï³­Ý³Ý ß³ï Ùáï ³­å³­·³­ÛáõÙ: ´á­ÉáÝ­Û³Ý Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Ç Ù³ë ÉÇ­Ý»­ÉÁ ß³ñ­ Åáõ­Ý³­ÏáõÃ­Û³Ý Ñݳ­ñ³­íá­ñáõí ÛáõÝ ¿ ï³­ ÉÇë Ù»½. ѳ­ Û³ë­ ï³­ ݳµ­Ý³Ï áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ѳݭ ·Çëï ϳ­ñáÕ »Ý Ç­ñ»Ýó ÏñÃáõí Ûáõ­ÝÁ ß³­ñáõ­Ý³­Ï»É ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ï³­ñ³Í­ùÇ ·ñ»­Ã» µá­Éáñ µ³ñÓ­ ñ³­·áõÛÝ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý Ñ³ë­ ï³­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ¦,- å³ñ­½³­ µ³­ÝáõÙ ¿ ζ ­÷á˭ݳ­Ë³­ñ³­ñÁ ¨ ѳ­í»­ÉáõÙ, áñ ÑÇÝ áõ Ýáñ ³ñ­Å»ù­ Ý»­ñÁ å»ïù ¿ ÙdzѭÛáõë­í»Ý, ÇÝ­ãÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ¿É Ïëï»ÕÍ­íÇ ÙÇ Ýáñ áõ Ùݳ­ÛáõÝ ³ñ­Å»­Ñ³­Ù³­Ï³ñ·: §Þ³ï É³í ·³­Õ³­÷³ñ ¿ñ ÝÙ³­ Ýû­ñÇ­Ý³Ï ë»­Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­ Ý»­ñÇ ³Ýó­Ï³­óáõ­ÙÁ: ºë ß³ï µ³Ý


19

| www.ysu.am

ëï³­ó³ ³Ûë ë»­Ùǭݳ­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ: Ðáõ­ë³Ù, áñ ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»ñë ³­å³­·³­ÛáõÙ û·­ï³­·áñ­Í»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ ñáõíÛáõÝ Ïáõ­Ý»­Ý³Ù¦,- ÝßáõÙ ¿ ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ ²ñ­Ãáõñ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ:

²Ù­÷á­÷áõÙ »Ýù »­éûñ­Û³ ë»­Ùǭݳ­ñÁ ²å­ñÇ­ÉÇ 16-Çó 19-Á سÛñ µáõ­Ñáõ٠ϳ­Û³­ó³Í §´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÁ ÐЭ-áõÙ¦ Ëá­ñ³·­ñáí áõ­ ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý »­éûñ­Û³ ë»­Ùǭݳ­ñ-ùÝݳñÏáõÙÝ»ñÇ ³­é³­çÇÝ ÷áõ­ÉÇ ³Ù­÷á­÷áõÙÝ ¿É ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í ³å­ñÇ­ÉÇ 26-ÇÝ: ì»ñ­çÇÝ Ñ³Ý­¹Çå­Ù³Ý ų­Ù³­Ý³Ï ë»­Ùǭݳ­ñÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó Ùáï 100 áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, áí­ ù»ñ ݳ­Ëû­ñáù µ³­Å³Ý­í»É ¿ÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ý­ù³­ÛÇÝ ÷áùñ ËÙµ»­ñÇ, ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÇÝ áõ åñáé»Ïïáñ èáõµ»Ý سñÏáëÛ³ÝÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ Ç­ñ»Ýó ËÙµ³­ ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ í»­ñ³­µ»­ ñáõÙ ¿ÇÝ ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ³­é³­í»É ϳñ¨áñ ¹ñáõÛíݻ­ñÇÝ: §ºäÐ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý Ëáñ­Ñáõñ­¹Á »ñ­µ»ù ´á­Éá­ Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­ Ù³ñ ë»­Ùǭݳñ ã¿ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É, 볭ϳÛÝ ÑáõÛë áõ­ Ý»Ýù, áñ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ³Û­ëû­ñÇ­Ý³Ï ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»ñÝ ³­í»­ÉÇ Ñ³­×³­Ë³­ÏÇ Ï¹³é­Ý³Ý: Î÷áñ­Ó»Ýù û·­Ý»É Ù»ñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ, áñ­å»ë­½Ç ³­í»­ÉÇ É³í ÁÙµé­Ý»Ý Ïñó­Ï³Ý ³Û¹ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ Ñ»ï ϳå­í³Í ó³Ý­ ϳ­ó³Í ѳñó¦,- ³­ëáõÙ ¿ àôÊ Ý³­Ë³­·³Ñ òá­É³Ï ²­Ïáå­Û³­ÝÁ: Àëï àôÊ Ý³­Ë³­·³­ÑÇ` áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, ÉÇ­Ý»­Éáí ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ß³­Ñ³­éáõ­Ý»­ ñÁ, ÙÇÝã ³Û­ëûñ Ñëï³­Ïá­ñ»Ý ã»Ý ïÇ­ñ³­å»­ïáõÙ Ç­ñ»Ýó ³ÝÑñ³­Å»ßï ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÇÝ: òá­É³Ï ²­Ïáå­Û³­ÝÇ Ëáë­ù»­ñáí` »­Ã» Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ѳñ­óáõÙ ³Ýó­Ï³ó­íÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ, ³­å³, ó³­íáù, áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ùáï 99 ïá­Ïá­ëÁ ãÇ Ç­Ù³­Ý³, û á­ñáÝù »Ý ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ¹ñáõÛíݻ­ñÁ: §²Û­ëû­ñÇ­Ý³Ï ë»­Ùǭݳñ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí áõ­ë³­Ýá­ ÕÁ å³­ëÇí ¹Çñ­ùá­ñá­ßáõ­ÙÇó ³Ýó­ÝáõÙ ¿ ³­í»­ÉÇ ³Ï­ïÇí ¹Çñ­ùá­ñáß­Ù³Ý: ܳ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ³­é³­í»É ³Ï­ïÇ­íá­ñ»Ý ÏëÏëÇ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÇÝ: ²Ý­ ·³Ù á­ñáß Ñ³ñ­ó»­ñáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ »Ý áõ­Ý»­ Ý³É Çñ»Ýó ·ñ³­·»ï áõ ÇÝù­Ý³­ïÇå ³­é³­ç³ñ­ÏÝ»ñÁ, á­ñÁ Ñݳ­ñ³­íáñ ¿ ݳ¨ ·áñ­ÍÇ ¹Ý»É¦,- ÝßáõÙ ¿ ºäÐ ·Ç­ï³­ Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­ ͳϭóáõÃ­Û³Ý ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ: ºäÐ åñá­é»Ï­ïá­ñÇ Ñ³­í³ëï­Ù³Ùµ` ß³ï ϳñ¨áñ ¿, »ñµ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ »Ý ѳë­Ï³­Ý³É, û ÇÝã ÙÇ­ç³­í³Û­ñáõÙ »Ý Ç­ñ»Ýù ëá­ íá­ñáõÙ, ¨ ÇÝã ¿ Ç­ñ»Ýó ëå³ë­íáõÙ Ñ»­ï³­·³ áõ­ ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ: гñÏ ¿ Ýß»É, áñ ë»­Ùǭݳ­ñÁ µ³Õ­Ï³­ó³Í ¿ »ñ­Ïáõ ÷áõ­ÉÇó. »ñÏ­ñáñ¹ ÷áõ­ÉÁ ï»­ÕÇ ¿ áõ­Ý»­Ý³­Éáõ ̳խϳ­ Óá­ñáõÙ, á­ñÇÝ ÏÙ³ë­Ý³Ï­ó»Ý ³­é³­çÇÝ ë»­Ùǭݳ­ñÇ ÁÝ­ óó­ùáõÙ Ç­ñ»Ýó ³ÏïÇí ³ß˳ï³Ýùáí ³ãùÇ ÁÝÏ³Í ßáõñç 30 áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: §Ì³Õ­Ï³­Óá­ñáõÙ Ãñ»Û­ÝÇÝ· Ïϳ½­Ù³­Ï»ñå­íÇ á­Éáñ­ ïÇ É³­í³­·áõÛÝ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­óáõí۳ٵ: ²ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ Ïëï»ÕÍ­íÇ ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­ óÇÝ ù³­ç³­ï»Õ­Û³Ï áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ÙÇ Ù»Í ËáõÙµ, á­ñÁ ºäÐ áõ­ë³­Ýá­ÕáõÃ­Û³Ý ßñç³­ÝáõÙ Ïï³­ñ³­ÍÇ Çñ ëï³­ó³Í ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÁ: ²Û¹ é»­ëáõñ­ëÁ Ïû·­ï³­ ·áñ­Í»Ýù ݳ¨ ÙÛáõë áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ï³­ñáõÙ` ³­é³­çÇÝ Ïáõñ­ë»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ³­é³­í»É ѳݭ·³­Ù³­Ýá­ ñ»Ý ͳ­Ýá­Ã³ó­Ý»­Éáí ´á­Éá­Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁݭó­óÇݦ,÷³ë­ïáõÙ ¿ òá­É³Ï ²­Ïáå­Û³­ÝÁ` ³­í»­É³ó­Ý»­Éáí, áñ ѳ­çáñ¹ ë»å­ï»Ù­µ»­ñÇó ëÏë³Í µá­Éáñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ³­é³­çÇÝ Ïáõñ­ë»­óÇ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ Ùáï Ù»Ï ³­ÙÇë Ïϳ½­ Ù³­Ï»ñå­íÇ ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï ë»­Ùǭݳñ: §ÐáõÛë áõ­Ý»­Ý³Ýù, áñ ë»­Ùǭݳ­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõ٠سÛñ µáõ­ÑÇ áõ­ë³­ÝáÕÝ ³ñ­¹»Ý ·Ç­ïÇ, û ÇÝã ¿ Ç­ñ»Ý ëå³ë­íáõÙ ³­å³­·³­ÛáõÙ, ¨ ÇÝã ¿ Ýß³­Ý³­ÏáõÙ §´á­Éá­ Ýdz­ÛÇ ·áñ­ÍÁÝ­Ã³ó¦ »ñ¨áõÛ­ÃÁ¦,- ѳ­í»­ÉáõÙ ¿ àôÊ ·Ç­ï³Ïñ­Ã³­Ï³Ý ѳÝӭݳ­Åá­Õá­íÇ Ý³­Ë³­·³Ñ ²ñ­Ù»Ý ʳ­ãÇÏ­Û³­ÝÁ: Üß»Ýù ݳ¨, áñ ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý í»ñ­çáõÙ ºäÐ åñá­ é»Ï­ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ ë»­Ùǭݳ­ñÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­ Ý»­ñÇÝ å³ñ·¨³ï­ñ»ó ѳ­í³ë­ï³·­ñ»­ñáí:

DAAD-Ý ­Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ ¿ Ïñó­Ï³Ý Ýáñ Íñ³·­ñ»ñ ²å­ñÇ­ÉÇ 17-ÇÝ ºäÐ ä³­ É»³Ý­Ý»­ñÇ ³Ý­í³Ý ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ¶»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ³­Ï³­¹»­Ùdz­Ï³Ý ÷á­Ë³­Ý³Ï­Ù³Ý ͳ­é³­ÛáõÃ­Û³Ý (DAAD) Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ ѳݭ¹Ç­å»­óÇÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÇ Ñ»ï ¨ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ ³ÛÝ µá­Éáñ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ, á­ñáÝù áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ÃáõÛÉ Ïï³Ý ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý ɳ­í³­·áõÛÝ µáõ­Ñ»­ñáõÙ á­ñ³Ï­Û³É ÏñÃáõíÛáõÝ ëﳭݳÉ: гݭ¹Ç­åáõ­ ÙÁ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É ¿ñ ºäÐ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõí Û³Ý í³ñ­ãáõíÛáõ­ÝÁ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ý³Ë áÕ­çáõ­Ý»ó ºäÐ ·Ç­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³ÝÝ áõ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ѳݭ¹Çå­Ù³Ý Ýå³­ ï³Ï­Ý»­ñÁ: ²Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ áÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ ùáí ѳݭ¹»ë »­Ï³í DAAD-Ç Ñ³­Û³ë­ ï³Ý­Û³Ý ·ñ³­ë»Ý­Û³­ÏÇ ïÝû­ñ»Ý Âǭݳ ȳáõ­ý»­ñÁ. §àõ­ñ³Ë »Ù, áñ ³Û­ëûñ ÇÝÓ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ»ï ѳݭ ¹Ç­å»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ÁÝ­Ó»é­ í»É, ù³­ÝÇ áñ ºäÐ-Ý­ ³ÛÝ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý ѳë­ï³­ïáõíÛáõÝÝ ¿, á­ñÇ Ñ»ï Ù»Ýù Éáõñç ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõÝ »Ýù ͳ­í³­ÉáõÙ: Ø»ñ Ïñó­Ãá­ß³­Ï³­ÏÇñ­Ý»­ñÇ Ù»Í Ù³­ëÁ Ñ»Ýó ³Ûë ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇó ¿ ë»­ñáõÙ: DAAD-Ý ­å³ï­ñ³ëï ¿ ³­ç³Ï­ ó»É Ñ³Û áõ­ë³­Ýá­ÕÇÝ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³­ÝáõÙ áõ­ë³­Ý»­Éáõ ·áñ­ÍáõÙ¦:

àô­Þ²¸­ðàô­ÚàôÜ DAAD ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ï³­éáõÛ­óÇÝ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ³­é³­ç³ñÏ­íáÕ Íñ³·­ ñ»­ñÇÝ Ï³­ñ»­ÉÇ ¿ ͳ­Ýá­Ã³­Ý³É www. daad.am ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ í»µ­Ï³Û­ùÇó, áñ­ï»Õ ³é­Ï³ »Ý ٳݭñ³­Ù³ëÝ ï»­Õ»­ ÏáõíÛáõÝ­Ý»ñ ³­é³­ç³ñÏ­íáÕ Íñ³·­ñ»­ ñÇ ¨ ¹ñ³Ýó ¹Ç­Ù»­Éáõ ϳñ­·Ç Ù³­ëÇÝ: γۭùáõ٠ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ѳ­ÏÇñ× ï»­Õ»­Ï³ï­ íáõíÛáõÝ ·ïÝ»É Ý³¨ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý Ïñó­Ï³Ý ³ÛÉ ÑÇ٭ݳ¹­ñ³Ù­Ý»­ñÇ Ù³­ ëÇÝ: DAAD-Ç Ñ³­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý Ý»ñ­Ï³­ Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÇ Ñ»ï Ñݳ­ñ³­íáñ ¿ ϳå ѳë­ï³­ï»É ݳ¨ §facebook¦ ëá­ódz­ ɳ­Ï³Ý ϳۭùÇ ÙÇ­çá­óáí: DAAD-Ç Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇ­ãÁ ݳ¨ å³ï­Ù»ó Ç­ñ»Ýó ϳ­éáõÛ­óÇ Ù³­ëÇÝ, ѳݭ·³­Ù³­Ýá­ñ»Ý ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ³ÛÝ Ïñó­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñÇÝ, á­ñáÝó ÙÇ­çá­óáí ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³­ÝáõÙ ÏñÃáõí ÛáõÝ ëﳭݳÉ: Êá­ë»­Éáí ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ÏñÃáõÃ­Û³Ý á­ñ³­ÏÇ, ÁÝ­Ó»é­íáÕ Ñݳ­ ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ Ñ»­é³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ` Âǭݳ ȳáõ­ý»­ñÁ ÑÇ٭ݳ­íá­ñ»ó Ñ»Ýó ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛáõÙ ÏñÃáõíÛáõÝ ëï³­ ݳ­Éáõ Ïá­ã»­ñÁ. §¶»ñ­Ù³­ÝÇ³Ý ²ØÜ-Çó, ²Ý·­Édz­ÛÇó áõ ²íëï­ñ³­Édz­ÛÇó Ñ»­ïá ɳ­í³­·áõÛÝ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý, Ñ»­ï³­½á­ ï³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñáí ¨ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ÏñÃáõÃ­Û³Ý á­ñ³­Ïáí 4-ñ¹Ý­ ¿ ³ß­Ë³ñ­

ÂÇݳ ȳáõý»ñÁ

ÑáõÙ: ²­é³­çÇÝ »é­Û³­ÏÇ Ù»ç Áݹ·ñÏ­í³Í »ñÏñ­Ý»ñÝ ³Ý·­É³­Ëáë »Ý, ÇÝ­ãáí ¿É å³Û­ Ù³­Ý³­íáñ­í³Í ¿ Ñ»Ýó ³Û¹ »ñÏñ­Ý»­ñáõÙ ÏñÃáõíÛáõÝ ëﳭݳ­Éáõ Ù»Í å³­Ñ³Ý­ ç³ñ­ÏÁ, 볭ϳÛÝ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý 373 µáõ­Ñ»­ñÇó ß³­ï»­ñáõ٠ݳ¨ ³Ý·­É³­É»­½áõ Íñ³·­ñ»ñ »Ý Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáõÙ: ä»ïù ¿ ݳ¨ Ýß»Ù, áñ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ÏñÃáõÃ­Û³Ý á­ñ³­ÏÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ù³ëÝ ³­å³­Ñá­íáõÙ »Ý Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇÝ Ï³ñ¨á­ñáõíÛáõÝ ï³­ÉÁ ¨ Ñ»Ýó ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­ µ»­ñ³­Ï³Ý á­Éáñ­ïáõÙ ë»ñï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ óáõÃ­Û³Ý ³é­Ï³­ÛáõíÛáõ­ÝÁ¦: DAAD-Ç Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇ­ãÁ Ýß»ó ݳ¨, áñ á­ñ³Ï­ Û³É ÏñÃáõíÛáõ­ÝÇó µ³­óÇ` å»ïù ¿ ѳ߭íÇ ³é­Ý»É ³ÛÝ Ñ³Ý­·³­Ù³Ý­ùÁ, áñ ¶¸Ð-Ý ³­Ù»­Ý³³­å³­Ñáí áõ ϳ­Û³­ó³Í »ñÏñ­Ý»­ ñÇ ß³ñ­ùáõÙ ¿ ¨ áõ­ÝÇ Ñ³­ñáõëï Ùß³­ÏáõÛà áõ µ³½­Ù³­ÃÇí ï»­ë³ñ­Å³Ý í³Û­ñ»ñ: DAAD-Ç ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ÙÇ­çáó­Ý»­ ñáí ºäÐ ï»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ï»Ë­Ýá­Éá­ ·Ç³­Ý»­ñÇ Ïñó­Ï³Ý ¨ Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý (îîÎÐ) Ï»Ýï­ñá­ÝÇ áõ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ èáë­ïá­ÏÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ÏáÕ­ÙÇó ѳ­ Ù³­ï»Õ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ §ìÇ­½á­õ³É ѳ߭í³ñϦ Ù³­·Çëï­ñá­ë³­Ï³Ý Íñ³·­ñÇ Ù³­ëÇÝ Ëá­ë»ó îîÎÐ ­Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ·Ç­ï³­ Ï³Ý Õ»­Ï³­í³ñ ê³Ù­í»É Þáõ­ùáõñ­Û³­ÝÁ, ÇëÏ Íñ³·­ñÇ Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ï»­Õ»­Ï³ó­ñ»ó èáë­ïá­ÏÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã ê³­ Ûǹ ¼³­ñ»Ý: гݭ¹Çå­Ù³Ý í»ñ­çáõ٠ݳ­Ë³­ï»ë­ í³Í ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý ËáñÑñ­¹³ï­íáõÃ­Û³Ý ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ DAAD-Ç Ý»ñ­Ï³­Û³­ óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ å³­ï³ë­Ë³­Ý»­óÇÝ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ñ»­ï³ùñù­ñáÕ Ñ³ñ­ó»­ñÇÝ: Üß»Ýù, áñ ѳݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ Ý³¨ ºäÐ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ ¶ñÇ­·áñ­Û³­ÝÁ ¨ ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý å»ï ²­É»ù­ë³Ý¹ñ سñ­·³­ñá­íÁ: Ð.¶.: DAAD-Ý ­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µáõ­ Ñ»­ñÇó ϳ½Ù­í³Í ѳ­ÙÁݹ­Ñ³­Ýáõñ ÙÇ Ù³ñ­ÙÇÝ ¿, á­ñÁ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³­Ï³­

¹»­Ùdz­Ï³Ý ÷á­Ë³­Ý³Ï­Ù³ÝÝ û­Å³Ý­ ¹³­ÏáÕ ³­Ù»­Ý³­Ù»Í ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõí ÛáõÝÝ ¿ ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ: ²ÛÝ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ û­Å³Ý­¹³­ÏáõÙ ¿ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 60 Ñ³Û áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ¨ µáõ­ ѳ­Ï³Ý í³ñ­ã³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ïáÕ­Ý»­ñÇ:

Æ ¹»å... DAAD-Ç ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ÙÇ­çáó­Ý»­ ñÇó 89 ÙÉÝ­»í­ñá ѳï­Ï³ó­íáõÙ ¿ ³ñ­ï³­ ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ, 111 ÙÉÝ` ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ, 70 ÙÉÝ­ áõÕÕ­í³Í ¿ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÙÇ­ç³½­·³Û­Ý³ó­Ù³­ÝÁ, 48 ÙÉÝ­ »í­ñá Ý»ñ¹ñ­íáõÙ ¿ ·»ñ­Ù³­Ý³­·Ç­ïáõí Û³Ý ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óáõÙ, ¨ 79 ÙÉÝ­¿É ïñ³­Ù³¹ñ­íáõÙ ¿ ÏñÃáõí Û³Ý á­Éáñ­ïáõ٠ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ: λÝï­ñá­Ý³­Ï³Ý ¨ ØÇ­çÇÝ ²­ëdz­ÛÇ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³ÝÝ ³­Ù»­Ý³³Ï­ïÇí ѳï­í³ÍÝ ¿, áñÝ û·ïÁ­ íáõÙ ¿ DAAD-Ç ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ÙÇ­ çáó­Ý»­ñÇó: Àݹ­Ñ³­Ýáõñ ³é­Ù³Ùµ DAAD-Ç ÏáÕ­ÙÇó ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ³­ç³Ï­óáõíÛáõÝ ¿ ïñ³­ Ù³¹ñ­í»É ³­í»­ÉÇ ù³Ý 500 Ñ³Û áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇ ¨ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ: DAAD-Ý ­Ð³­ Û³ë­ï³­ÝáõÙ ·áñ­ÍáõÙ ¿ 1999 í-Çó, ÇëÏ ·ñ³­ë»Ý­Û³­ÏÁ å³ß­ïá­Ý³­å»ë ÑÇÙÝÁ­ í»É ¿ 2000 í-ÇÝ: 2010 í-ÇÝ »­Õ»É »Ý 77 ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý Ñ³Û Ãá­ß³­Ï³­ÏÇñ­Ý»ñ, 2011 í-ÇÝ` 70, ÇëÏ ³ñ­¹»Ý ³Ûë ï³­ñÇ 93 ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý Ïñó­Ãá­ß³Ï ÏÑ³ï­ Ï³ó­íÇ: DAAD-Ý ­Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ï³­ñÇ Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ Ý»ñ¹­ÝáõÙ ¿ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 800.000 »í­ñá: г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ÑÇÙ­ ݳ¹ñ­Ù³Ý ï³ñ­í³­ÝÇó ÙÇÝã ³ÛÅÙ 1.800 Ñ³Û ëï³­ó»É ¿ ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý Ïñó­Ãá­ ß³Ï ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µáõ­Ñ»­ñáõÙ áõ­ë³­Ý»­ Éáõ ϳ٠ѻ­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ Ç­ñ³­Ï³­ ݳó­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ:


20

´³ó­í»ó ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ó³ë­ñ³­ÑÁ ¾­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝáõÙ ½»­ï»Õ­í³Í ÝÛáõ­Ã»­ñÇÝ Ñ³­Ù³É­ ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ »Ý ͳ­Ýá­Ã³­Ý³É diss.rsl.ru ϳۭùÇ ÙÇ­çá­óáí:

²å­ñÇ­ÉÇ 3-ÇÝ ³Ýó­Ï³ó­í»ó àô­¶À-Ç Ý³­Ë³­ Ó»é­Ý³Í §¶Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ ϳ­ï³­ ñ»­Éáõ ÑÙïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ­ëáõó­Ù³Ý Íñ³·­ñǦ 2-ñ¹ ­÷áõ­ÉÁ:

гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 18-ÇÝ ºäÐ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÁ ·Ç­ï³­ Ï³Ý ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ï»­ñÇ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõ٠ϳ½­Ù³­ Ï»ñ­å»É ¿ñ ë»­Ùǭݳñ` ÝíÇñ­í³Í èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ (èä¶) ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ó³ë­ñ³­ÑÇ å³­ß³ñ­Ý»­ñÇÝ ¨ ¹ñ³Ý­óÇó û·ï­í»­Éáõ ϳñ­·ÇÝ: ê»­Ùǭݳ­ñÁ í³­ ñáõÙ ¿ÇÝ èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ ñ³­ÝÇ Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÁ: Æ ¹»å, ºäÐ ·ñ³­ ¹³­ñ³­ÝÁ è䶭-Ç Ñ»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÙ ¿ 2008 í-Çó: ÆÝã­å»ë Ýß»ó ºäÐ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ ïÝû­ ñ»Ý ²­ßáï ²­É»ù­ë³Ý­Û³­ÝÁ, ³Û¹ Ñݳ­ñ³­íá­ ñáõíÛáõÝÝ ÁÝ­Ó»é­í»É ¿ ºäÐ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ áõ éáõ­ë³­Ï³Ý ÏáÕ­ÙÇ Ñ³­Ù³­ï»Õ ç³Ý­ù»­ ñáí, Áݹ á­ñáõÙ` Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í Íñ³­·Ç­ ñÁ í׳­ñá­íÇ ¿, 볭ϳÛÝ èä¶-Ý ºäÐ-ÇÝ Íñ³·­ñÇó Ù»Ï ï³­ñÇ ³Ýí­×³ñ û·ï­í»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ïí»É: ܳ ݳ¨ ÑáõÛë ѳÛï­Ý»ó, áñ ѻﳷ³ÛáõÙ ÝáõÛÝå»ë ³Ûë å³ß³ñÝ»ñÇó û·ï­í»Éáõ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ Ïáõݻݳ: àÕ­çáõ­Ý»­Éáí ÑÛáõ­ñ»­ñÇÝ` ºäÐ åñá­ é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ Ýß»ó. §²Ý­ó³Í ï³­ñÇ Ýßí»ó Ù»ñ ·ñ³­¹³­ñ³­ ÝÇ 90-³Ù­Û³­ÏÁ, ¨ Ù»Ýù Ùdzݭ߳­Ý³Ï ѳ­í³­ï³­ó³Í »Ýù, áñ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý é³½­Ù³­í³­ñáõÃ­Û³Ý Ù»ç ß³ï ϳñ¨áñ ï»Õ áõ­Ý»Ý ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ ÛÇÝ ¨ ï»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý é»­ëáõñë­Ý»­ñÁ: γñ­ÍáõÙ »Ù` ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÇ íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ó³ë­ñ³­ÑÁ ËÃ³Ý Ïѳݭ¹Ç­ë³­Ý³ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ýáñ Ñ»­ï³­½á­ ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ Ñ»­ï³­½á­ïáÕ­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ·Ç­ï³­ Ï³Ý Ï³­å»­ñÇ ³­å³­Ñáí­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ¦: è䶭-Ç §²­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³Ý¦ ݳ­Ë³·­ÍÇ Õ»­ ϳ­í³ñ, г­×³­Ëáñ¹­Ý»­ñÇ ëå³­ë³ñÏ­Ù³Ý ·áñ­Í³­éáõÛíݻ­ñÇ ¨ Ùßï³­¹Ç­ï³ñÏ­Ù³Ý í³ñ­ ãáõÃ­Û³Ý å»ï Üǭݳ ²í­¹»¨³Ý ѳݭ¹»ë »­Ï³í §èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ ñ³­ÝÇ ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÁ` ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ³­é³­ç³­ï³ñ é»­ëáõñë¦ Ã»­Ù³­Ûáí ½»­ÏáõÛ­ óáí: ܳ Ëá­ë»ó ²­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ Ñ³­ñáõëï å³­ ß³ñ­Ý»­ñÇ ¨ áõ­Ý»­ó³Í ѳ­í³­ù³­Íáõ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó è䶭-Ç ëï»ÕÍ­Ù³Ý å³ï­ÙáõíÛáõ­ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ íǭ׳­Ï³·­ ñ³­Ï³Ý ïí۳ɭݻñ Ç­ñ»Ýó ³Û­ó»­Éáõ­Ý»­ñÇ ÃíÇ,

¶Çï­Ý³­Ï³Ý ¹³é­Ý³­Éáõ ׳­Ý³­å³ñ­ÑÇ 2-ñ¹ ­÷áõ­ÉÁ

Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý

Áݭûñó­íáÕ ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ: ÜÇ­ ݳ ²í­¹»¨³Ý ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ݳ¨ §Ðáõ­ Ù³­ÝÇ­ï³ñ ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ÙÇç­å»­ ï³­Ï³Ý ÑÇ٭ݳ¹­ñ³­ÙǦ ëï»ÕÍ­Ù³­ÝÁ, á­ñÇ ³­ç³Ï­óáõí۳ٵ ¿É ²äÐ »ñÏñ­Ý»­ñÇ ·ñ³­ ¹³­ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ Ï۳ݭùÇ ¿ Ïáã­í»É §è䶭-Ç ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ó³ë­ñ³Ñ­ Ý»ñ¦ Íñ³­·Ç­ñÁ: ÐÇ٭ݳ¹­ñ³­ÙÇ Ýå³­ï³ÏÝ ¿ ³Ý­¹³Ù å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ (²äÐ »ñÏñ­Ý»ñ) ÙÇç¨ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ½³ñ­·³ó­ Ù³Ý ¨ ³Ù­ñ³åݹ­Ù³Ý ·áñ­ÍáõÝ Ù»­Ë³­ Ýǽ٠ëï»Õ­Í»É, ³­é³­ù»­ÉáõíÛáõ­ÝÁª Ýå³ë­ ï»É ÏñÃáõí۳Ý, ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ á­Éáñ­ïáõÙ ÙÇçÙ­ß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ »ñÏ­Ëá­ëáõí Û³Ý ¨ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³ñ ïÇ­ñáõÛ­ÃÇ ½³ñ­·³ó­Ù³­ÝÁ: ÆÝã í»ñ³µ»ñáõÙ ¿ ³Ý­¹³Ù å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ í»ñ­çÇÝ­Ý»­ñÇë íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ó³ë­ñ³Ñ­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ íÇ­ ׳­Ï³·­ñáõí۳ÝÁ, Ýß»Ýù, áñ 9 å»­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ß³ñ­ùáõ٠г­Û³ë­ï³ÝÝ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ 7-ñ¹Ý­ ¿, ÇëÏ ³­é³­ç³­ï³ñÝ àõÏ­ñ³Ç­Ý³Ý ¿: ÐÛáõ­ñ»­ñÁ ÑáõÛë ѳÛï­Ý»­óÇÝ, áñ ë»­Ùǭݳ­ñÇó Ñ»­ïá г­Û³ë­ï³­ÝÁ ϵ³­ñ»­É³­íÇ Çñ ¹Çñ­ù»­ñÁ: è䶭-Ç ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ é»­ëáõñë­Ý»­ñÇ Ñ³­ë³­Ý»­ÉÇáõÃ­Û³Ý ³­å³­Ñáí­Ù³Ý µ³Å­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ ï»­Õ³­Ï³É î³ï­Û³­Ý³ ´ÉÇ­Ýá­í³Ý ¿É Çñ §èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ ÝÇ ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ Íñ³·­ñ³­ÛÇÝ ³­å³­Ñá­íáõÙ¦ ¨ §è䶭-Ç Ñ³­Ï³·­ñ³­·á­ÕáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³­ ϳñ­·Á¦ û­Ù³­Ý»­ñáí ½»­ÏáõÛó­Ý»­ñáõÙ Ëá­ë»ó ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇó û·ï­í»­Éáõ ϳ­ ÝáÝ­Ý»­ñÇ, á­ñáÝ­Ù³Ý ëϽµáõÝù­Ý»­ñÇ, ³ÛÝ­ï»Õ ½»­ï»Õ­í³Í ÝÛáõ­Ã»­ñÇ Ù³­ëÇÝ: ¸ñ³­ÝÇó ½³ï` Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó Áݭûñ­óáÕ­Ý»­ñÇ` ÷³ë­ï³ÃÁÕ­ û­ñÇ Ñ³­ë³­Ý»­ÉÇáõÃ­Û³Ý Ç­ñ³­íáõÝù­Ý»ñÝ áõ ¹ñ³Ýó ë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³­ÏáõÙ­Ý»­ñÁ, ·ñ³­¹³­ñ³­ ÝÇ Íñ³·­ñ³­ÛÇÝ ³­å³­Ñá­íáõ­ÙÁ, Ñ»­Õǭݳ­Ï³­ ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ å³ßï­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ ³ÛÝ, û Áݭûñ­óáÕ­Ý»ñÝ ÇÝã­å»ë ϳ­ñáÕ »Ý ûñ­Ã»É ¿­ç»­ñÁ, Ù»­Í³ó­Ý»É ¹ñ³Ýù ¨ ³ÛÉÝ:

èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³Ý èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÁ ÜÇ­Ïá­É³Û ²­é³­çÇÝ Ï³Û­ë»ñ Ññ³­ Ù³­Ýáí ëï»ÕÍ­í»É ¿ 1828 í-Ç Ù³ñ­ïÇ 22-ÇÝ: ¶ñ³­¹³­ñ³ÝÝ Çñ ·ñù³­ÛÇÝ ýáÝ­¹»­ñÇ Í³­í³­ÉÇ ßÝáñ­ÑÇí ·ñ³Ýó­í»É ¿ §¶Ç­Ý»­ëǦ é»­Ïáñ¹­Ý»­ñÇ ·ñùáõÙ` áñ­å»ë Ëá­ßá­ñ³­ ·áõÛ­ÝÁ ºí­ñá­å³­ÛáõÙ ¨ »ñÏ­ñáñ¹Ý ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ: ²ÛÝ áõ­ÝÇ 44.1 ÙÉÝ ­Ùdz­íáñ ·Çñù: èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ÝáõÙ »Ý å³Ñ­íáõÙ »ñÏ­ñáõÙ µá­Éáñ Ù³ë­Ý³­·Ç­ ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ·Íáí (µ³­óÇ µÅßÏáõíÛáõ­ÝÇó áõ ¹»­Õ³­·áñ­ÍáõíÛáõ­ÝÇó) å³ßï­å³Ý­ í³Í ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, áñáÝù ³Ù÷á÷í³Í »Ý ÙÇ­ÉÇá­ÝÇó ³­í»­ÉÇ Ñ³­ïáñ­ Ý»ñáõÙ: è䶭-Ç ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³ÝÝ áõ­ÝÇ Ñ»ï¨Û³É ѳ­í³­ù³­Íáõ­Ý»­ñÁª Ðݳ­ïÇå ·ñù»ñ (8479), ¶Ç­ï³­Ï³Ý ¨ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ (6000), г­ÙÁݹ­Ñ³­Ýáõñ Åá­Õá­í³­Íáõ (81.124), Üá­ï³­Ý»­ñÇ Ñ³­í³­ù³­Íáõ (13.357): ¾­É»Ïï­ ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝáõÙ 2012 í-Ç ïí۳ɭݻ­ñáí å³Ñ­íáõÙ »Ý ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ¨ ë»Õ­Ù³·­ñ»­ñÇ 700.000 ÉñÇí ï»ùë­ï»ñ: è䶭-Ç ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ó³ë­ñ³Ñ­Ý»ñ »Ý µ³ó­í»É èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ ÙÇ ß³ñù ù³­Õ³ù­Ý»­ñáõÙ ¨ ²äÐ 10 »ñÏñ­Ý»­ñáõÙ: Üß»Ýù, áñ ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï Áݭûñ­ó³ë­ñ³Ñ­Ý»ñ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ Ï³Ý ÙdzÛÝ »ñ­Ïáõ ï»Õ` ²½­·³­ÛÇÝ ·ñ³­¹³­ñ³­ÝáõÙ ¨ ºäÐ-áõÙ:

л­ï³ùñ­ùÇñ ¿... Ø»Ï û­ñáõÙ èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ÝáõÙ ·ñ³Ýó­íáõÙ »Ý 360 Ýáñ Áݭûñ­óáÕ­Ý»ñ, Áݭûñ­ó³ë­ñ³Ñ­Ý»ñ ѳ­×³­ ËáõÙ »Ý Ùáï 4000 ³Û­ó»­Éáõ­Ý»ñ, Áݭûñ­ ó³ë­ñ³Ñ­Ý»­ñÇÝ ïñ³­Ù³¹ñ­íáõÙ ¿ 32.2 ѳ­ ½³ñ û­ñÇ­Ý³Ï ·ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ, ·ñ³­¹³­ ñ³Ý Ùáõïù ¿ ·áñ­ÍáõÙ 1.8 ѳ­½³ñ û­ñÇ­Ý³Ï Ýáñ ÷³ë­ï³­ÃáõÕÃ: î³­ñ»­Ï³Ý è䶭-Ç íÇñ­ïá­õ³É Áݭûñ­ ó³ë­ñ³Ñ­Ý»­ñÇó û·ï­íáÕ­Ý»­ñÁ ݳ­ÛáõÙ »Ý 46.5 ÙÉÝ­ ¿ç, ϳۭù»­ñÇ ³Û­ó»­Éáõ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ ѳë­ÝáõÙ ¿ 6.1 ÙÉÝ­-Ç, ·ñ³­¹³­ñ³Ý Ùáõïù ¿ ·áñ­ÍáõÙ Ùáï 30.000 ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ:

î³ï­Û³­Ý³ ´ÉÇ­Ýá­í³Ý ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ݳ¨ г­Ï³·­ñ³­·á­ÕáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³­Ï³ñ­ ·ÇÝ, á­ñÁ ï»ùë­ï»­ñÇ ï³­é»­ñÇ ¨ Ï»­ï³¹­ñ³­ Ï³Ý Ý߳ݭݻ­ñÇ, µ³­é»­ñÇ ï»­Õ»­ñÇ ÷á­÷á­ ËáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó áõ ݳ­Ë³­¹³­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ í»­ñ³Ó¨³­Ï»ñ­åáõÙ­Ý»­ñÇó å³ßï­å³­Ý»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ï³­ÉÇë: ê»­Ùǭݳ­ñÇ ³­í³ñ­ïÇó Ñ»­ïá ·ñ³­¹³­ñ³­ ÝÇ 603 Áݭûñ­ó³ë­ñ³­ÑáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í íÇñ­ïá­õ³É ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ýáñ ÁÝ­ ûñ­ó³ë­ñ³­ÑÇ µ³­óáõ­ÙÁ: î³ï­Û³­Ý³ ´ÉÇ­ Ýá­í³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ݳ¨ Ç­ñ»Ýó` diss.rsl.ru ϳۭ ùÇó û·ï­í»­Éáõ ϳ­ÝáÝ­Ý»­ñÁ, ³­é³­í»É ٳݭ ñ³­Ù³ëÝ Ëá­ë»ó ϳۭùáõÙ ½»­ï»Õ­í³Í ¿­ç»­ñÇ Ù³­ëÇÝ: ì»ñ­çáõÙ ÑÛáõ­ñ»­ñÁ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­Éáõí ÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­óÇÝ ç»ñÙ ÁÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý Ñ³­ Ù³ñ ¨ ÑáõÛë ѳÛï­Ý»­óÇÝ, áñ Ç­ñ»Ýó ѳ­Ù³­ ·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ ß³­ñáõ­Ý³­Ï³­Ï³Ý ÏÉÇ­ÝÇ: Ð.¶.: »¨ ë»­Ùǭݳ­ñÇÝ Ý³­Ë³­ï»ë­ í³Í ¿ñ ßáõñç 100 Ù³ë­Ý³Ï­óÇ Ý»ñ­Ï³­Ûáõí ÛáõÝ, ³Û¹ ÃíáõÙ` ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ¨ ³ë­åÇ­ ñ³Ýï­Ý»­ñÇ, 볭ϳÛÝ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ Ý»ñ­Ï³ ¿ñ Ùáï 10 ¹³­ë³­Ëáë (èáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí Û³Ý ¨ èá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇó): ¼³ñ­Ù³­ ݳ­ÉÇ ¿ Ù»ñ ·Ç­ï³­Ï³Ý ѳ­ë³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý ³Ý­ï³ñ­µ»­ñáõíÛáõÝÝ ³Û¹­ã³÷ ϳñ¨áñ ¨ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ݳ­Ë³­Ó»é­ÝáõÃ­Û³Ý ÝÏ³ï­ Ù³Ùµ: Àݹ á­ñáõÙ` µá­Éáñ ¹»­Ï³Ý­Ý»ñÝ áõ ¹»­Ï³­Ý³ï­Ý»­ñÁ ï»­Õ»­Ï³ó­í³Í »Ý »­Õ»É ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáÕ ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý Ù³­ëÇÝ, ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ÷áë­ï»­ñÇÝ Ý³­Ù³Ï­Ý»ñ »Ý áõ­Õ³ñÏ­í»É, ѳۭﳭñ³­ñáõí ÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ÷³Ïó­í»É, 볭ϳÛÝ ÝáõÛ­ÝÇëÏ ³Û¹ ³­Ù»­ÝÁ ãÇ ³­å³­Ñá­í»É ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÁ: Æ ¹»å, í»ñ­ç»ñë Ù»ñ ûñÃÇ ¿ç»ñáõÙ ùÝݳñÏí»É ¿ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇ` áõ­ëáõ٭ݳ­·Ç­ï³­Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ óáõ­ó³­µ»­ñ³Í ³Ý­ï³ñ­µ»­ñáõí Û³Ý ËݹǭñÁ, 볭ϳÛÝ å³ñ½­íáõÙ ¿, áñ Ñ³×³Ë ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ÏáÕÙÇó ¹ñ³Ýù ÝáõÛÝå»ë å³ïß³× áõß³¹ñáõÃÛ³Ý ã»Ý ³ñųݳÝáõÙ:

ÐÇ­ß»ó­Ý»Ýù, áñ Íñ³­·Ç­ñÁ µ³Õ­Ï³­ó³Í ¿ 7 ÷áõ­É»­ñÇó: ²­é³­çÇÝÝ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ë»­ÙǭݳñÝ ¿ñ, áñÝ ³Ýó­Ï³ó­ í»ó Ù³ñ­ïÇ 2-ÇÝ: ø³­ÝÇ áñ ³­é³­çÇÝ ÷áõ­ÉáõÙ Ëáë­í»É ¿ñ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ Ï³­ï³ñ­Ù³Ý Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ëϽµáõÝù­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, ³­å³ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÁ á­ñá­ ß»É ¿ÇÝ 2-ñ¹Á ÝíÇ­ñ»É µÝ³­·Ç­ï³­ï»Ë­Ýǭϳ­Ï³Ý ¨ Ñáõ­ Ù³­ÝÇ­ï³ñ áõÕÕ­í³­ÍáõÃ­Û³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñÝ ³­é³­í»É ٳݭñ³­Ù³ëÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­ÉáõÝ: ´³­Ý³­Ëáë­Ý»ñÝ ³Ûë ³Ý­·³Ù ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõí Û³Ý ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ, λݭ ë³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­ÙÇÉ ¶­¨áñ·­ Û³­ÝÁ ¨ üÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý èá­É³Ý¹ ²­í³·­Û³ÝÝ ¿ÇÝ: Üñ³Ýù Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ Ç­ñ»Ýó á­Éáñï­Ý»­ ñÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ Ï³­ï³ñ­Ù³Ý ëϽµáõÝù­Ý»­ ñÁ` Ëá­ë»­Éáí ݳ¨ µáõÝ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ: §ºñµ »ë Ýáñ ¿Ç ëÏëáõÙ ¹³­ë³­í³Ý­¹»É, ѳ­Ù³É­ ë³­ñ³­Ýáõ٠ϳñ ÙÇ ¹³­ëÁݭóó, á­ñÁ ëá­íá­ñ»ó­ÝáõÙ ¿ñ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ëϽµáõÝù­Ý»­ñÁ: ÐÇ­Ù³ »Ù ½·áõÙ, áñ ³Û¹­åÇ­ëÇ ÙÇ ¹³­ëÁݭóó ¿É ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ¿ ³Û­ëûñ­í³ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ,- ³­ëáõÙ ¿ ¾­ÙÇÉ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ ¨ ѳ­í»­ÉáõÙ,- ³Û¹ ѳñ­óÁ å»ïù ¿ ³Ý­å³Û­Ù³Ý µ³ñÓ­ñ³ó­ ݻɦ: ´Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ·ñ»­Ã» µá­Éáñ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ¹»å­ùáõÙ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ å³­Ñ³Ýç­Ý»­ ñÁ ÝáõÛÝÝ »Ý: Ü³Ë å»ïù ¿ Ñ»­ï³­½á­ïáÕÝ Ç­ñ ѳ­Ù³ñ å³ñ­½Ç û­Ù³­ÛÇ ³ñ­¹Ç³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, ³Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ ³ÛÝ Ù»­Ãá¹­Ý»­ñÁ, á­ñáÝ­óáí ϳ­ï³­ñ»­Éáõ ¿ Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõ­ÝÁ: 3-ñ¹ ­÷áõÉÝ ³ñ­¹»Ý ϳ­ï³ñ­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭóóÝ ¿: ì»ñç­ Ý³­Ï³Ý ³ñ¹ÛáõÝ­ùÁ å»ïù ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­íÇ Ñá¹­í³­ÍÇ ï»ë­ ùáí, áñÝ ¿É Çñ Ñ»ñ­ÃÇÝ áõ­ÝÇ Çñ 峭ѳÝç­Ý»­ñÁ: ²ÛÝ å»ïù ¿ µ³Õ­Ï³­ó³Í ÉÇ­ÝÇ 3 ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý µ³­ÅÇÝ­Ý»­ñÇó` Ý»­ñ³­ ÍáõíÛáõÝ, á­ñáõÙ ÑÇ٭ݳ­íáñ­íáõÙ ¿ û­Ù³­ÛÇ ÁÝï­ñáõíÛáõ­ÝÁ, ÏÇ­ñ³é­í³Í Ù»­Ãá¹­Ý»­ñÇ ¨ ëï³ó­í³Í ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ Ý»ñ­ ϳ­Û³­óáõÙ (³Õ­Ûáõ­ë³Ï­Ý»ñ, ¹Ç­¹³Ï­ïÇÏ ³ÛÉ ÝÛáõ­Ã»ñ): г­í»­É»Ýù ݳ¨, áñ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ å³ñ­ï³­ ¹Çñ µ³Õ­Ï³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ¿É û·­ï³­·áñÍ­í³Í ³ÕµÛáõñ­ Ý»­ñÇ` ÑÕáõÙ­Ý»­ñÇ ó³Ý­ÏÇ ï»ë­ùáí Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõÙÝ ¿:


21

| www.ysu.am

гݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»ñ` ϳ­ñÇ»­ñ³ ϳ­éáõ­ó»­Éáõ Ñ»­é³Ý­Ï³­ñáí ³ÛÝ ßÝáñ­Ñ³­ÉÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, áí­ ù»ñ §ìÇ­í³­ê»É-Øîê¦-Ç Ñ³­Ù³­ å³­ï³ë­Ë³Ý í³ñ­ãáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõ٠ϳÝó­Ý»Ý Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý åñ³Ï­ ïǭϳ ¨ ÏÁݹ·ñÏ­í»Ý ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý Ï³¹­ñ³­ÛÇÝ µ³­½³­ÛáõÙ, ÇÝ­ãÁ Ñ»­ï³­ ·³­ÛáõÙ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ³Ýó­Ý»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ³­å³­Ñá­íáõÙ: Üß»Ýù ݳ¨, áñ Íñ³·­ñÇ ³­é³­ çÇÝ ÷áõ­ÉÁ ٻϭݳñ­Ï»ó ÝáõÛÝ û­ñÁ` ³å­ñÇ­ÉÇ 13-ÇÝ. ³Û¹ ûñÁ, ÇÝãå»ë ¨ ³åñÇÉÇ 26-ÇÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­ Ï³Ý Ã»ë­ï»ñ Éñ³ó­ñÇÝ: ²ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ ñÁ å³ñ½ ÏÉÇ­Ý»Ý Ù³­ÛÇ­ëÇ ³­é³­çÇÝ Ï»­ëÇÝ:

ºäÐ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ϳ­ñÇ»­ñ³­ÛÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ï³ñ­ µ»ñ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ßñç³­ ݳϭݻ­ñáõÙ ß³­ñáõ­Ý³­ÏáõÙ ¿ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»É Ù³ë­Ý³­·Ç­ ï³­Ï³Ý ¹³­ëÁݭóó­Ý»ñ, Íñ³·ñ»ñ, á­ñáÝù ݳ¨ ÙÇïí³Í »Ý ³ç³Ïó»É ³ß˳ï³Ýù ·ïÝ»Éáõ ѳñóáõÙ: гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý

§3 D gaming¦` ¹³­ëÁݭóó ÆÎØ-³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ºäÐ ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ϳ­ ñÇ»­ñ³­ÛÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ §Ø³­ù³­¹»­ Ùdzݦ ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ѳ­Ù³­ ·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³­í³ñ­ï³­Ï³Ý Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇ Ñ³­Ù³ñ ³å­ñÇ­ÉÇ 3-ÇÝ Ï³½­Ù³­ Ï»ñ­å»É ¿ñ §3 D gaming¦ Ëá­ñ³·­ ñáí Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ¹³­ëÁݭóó: ܳ­Ë³­Ó»é­ÝáõÃ­Û³Ý Ýå³­ï³ÏÝ ¿ñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Í³­Ýá­Ã³ó­Ý»É ÁÝ­ Ï»­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ ·áñ­ÍáÕ ÇݭûñÝ­ßÇ÷ Íñ³·­ñ»­ñÇÝ: Üß»Ýù, áñ ³Û¹ Íñ³·­ñ»­ ñÇ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ Ç­Ù³­ óáõíÛáõÝÝ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ ³ß­Ë³­ ï³Ý­ùÇ ³Ýó­Ý»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ÁÝ­Ó»­éáõÙ (ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý ³ß­Ë³­ ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³Ý­ù³­ÛÇÝ ÑÇÙ­ ݳ­Ï³Ý É»­½áõÝ ³Ý·­É»­ñ»ÝÝ ¿): §Ø³­ù³­¹»­Ùdzݦ-Á ϳ­Ý³­¹³­ Ï³Ý ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ ¿, á­ñÁ ÑÇ٭ݳ¹ñí»É ¿ 1997 í-ÇÝ ¨ Ù³ë­Ý³×­Ûáõ­Õ»ñ áõ­ÝÇ Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ, ²ØÜ-áõÙ áõ èáõ­ÙÇ­Ýdz­ÛáõÙ: ²Ù­µáÕç ³ß­Ë³ñ­ ÑáõÙ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝÝ áõ­ÝÇ ßáõñç 200 ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó, á­ñÇó 54-Á` г­Û³ë­ ï³­ÝáõÙ: §ÆÝ­Å»­Ý»­ñ³­Ï³Ý Ý»­ñáõ­ÅÇ ³­éáõ­Ùáí ³­Ù»­Ý³­Ù»Í Ù³ë­Ý³×­Ûáõ­ ÕÁ Ù»½ Ùáï ¿, ù³­ÝÇ áñ ÙÛáõë »ñÏÁñ­ Ý»­ñáõÙ ³­í»­ÉÇ ß³ï Ï»Ýï­ñá­Ý³­ó³Í »Ý Õ»­Ï³­í³ñ ϳ½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­ óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ: §Ø³­ù³­¹»­Ùdzݦ-Á ãáõ­ÝÇ Çñ ë»­÷³­Ï³Ý ³ñ­ï³¹­ñ³Ý­ùÁ. ³ÛÝ Íñ³·­ñ³­íáñ­Ù³Ý ͳ­é³­Ûáõí ÛáõÝ­Ý»ñ ¿ Ù³­ïáõ­óáõÙ ³ÛÝ­åÇ­ëÇ Ëá­ßáñ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, ÇÝã­åÇ­ ëÇù »Ý §Microsoft¦-Á, §Correl¦-Á, §Samsung¦-Á, §HP¦-ݦ,- Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­Ý»­Éáí ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõ­ÝÁ` å³ñ­½³­ µ³­ÝáõÙ ¿ ¹ñ³ ÷áËï­Ýû­ñ»Ý ²­ñ³Ù ø³­É³Ý­Ã³ñ­Û³­ÝÁ: ÀÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝÝ ³ß­Ë³­ï»É ó³Ý­ ϳ­óáÕ­Ý»­ñÇÝ ÁÝ­Ó»­éáõÙ ¿ ÙÇ ß³ñù Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ` Ùñóáõ­Ý³Ï ³ß­Ë³­ï³­í³ñÓ, ³ß­Ë³­ï³Ý­ù³­ÛÇÝ ³­½³ï ·ñ³­ýÇÏ, µá­Ýáõ­ë³­ÛÇÝ Íñ³·­ ñ»ñ: ä³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ ³Ýó­Ï³ó­íáõÙ »Ý ݳ¨ ÇݭûñÝ­ßÇ­÷»ñ, Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­ Ï³Ý Ã»­Ù³­Ý»­ñáí ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ »Ý ë»­Ùǭݳñ­Ý»ñ: Æ ¹»å, áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»ñÝ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ åñ³Ï­ïǭϳ ³Ýó­Ý»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ Ïáõ­Ý»­ ݳÝ:

ÀÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý ³­í³· Íñ³·­ñ³­ íá­ñáÕ ²ñ­Ù»Ý ²µ­ñá­Û³ÝÝ ¿É ³­é³­í»É ٳݭñ³­Ù³ëÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó Ç­ñ»Ýó ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ ¨ »­é³­ã³÷ å³ï­ Ï»ñ­Ý»ñ áõ ·ñ³­ýÇÏ­Ý»ñ ëﳭݳ­Éáõ §·³Õï­ÝÇù­Ý»­ñÁ¦: ¸³­ëÁݭó­óÇ í»ñ­ çáõÙ ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­ Ý»­ñÁ å³­ï³ë­Ë³­Ý»­óÇÝ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇ Ñ³ñ­ó»­ñÇÝ: Ð.¶.: ²­í»­ÉÇ Ñ³Ý­·³­Ù³­Ý³­ÉÇó ï»­Õ»­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ϳ­ñáÕ »ù ³Û­ó»­É»É ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý å³ß­ïá­Ý³­ Ï³Ý Ï³Ûù` www.macadamian.com, ϳ٠·ñ»É ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ Ñ³ë­ó»ÇÝ` armenia.info@macadamian.com:

àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ ³ñ­¹»Ý §Ùï³­ÍáõÙ »Ý¦ ϻݭ볭Ãá­ß³­ÏÇ Ù³­ëÇÝ ´³­ñ»­Ï»­óÇÏ ³­å³­·³Ý Ý»ñ¹ñáõÙ­Ý»ñ ¿ 峭ѳݭçáõÙ ³Û­ëûñ. ³Ûë ëϽµáõÝùÝ ¿ ÁÝ­Ï³Í Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ Ï»Ý­ë³­Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ µ³­ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÇ ÑÇÙ­ùáõÙ: Àëï ¹ñ³Ýó` ݳ­Ë³­ï»ë­íáõÙ ¿ Ý»ñ¹­Ý»É å³ñ­ï³­¹Çñ Ïáõ­ï³­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­ ϳñ·, á­ñáõÙ ÏÁݹ·ñÏ­í»Ý 1974 í-Çó Ñ»­ïá ÍÝí³Í µá­Éáñ ³Ý­ÓÇÝù: ²å­ñÇ­ÉÇ 13-ÇÝ Ï³­Û³­ó³Í §Î»Ý­ ë³­Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ µ³­ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÁ ÐЭ-áõÙ¦ Ëá­ñ³­·Ç­ñÁ ÏñáÕ ë»­ÙǭݳñùÝݳñÏ­Ù³­ÝÁ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ²ØÜ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ·áñ­Í³­Ï³­ÉáõÃ­Û³Ý (USAID) λݭ ë³­Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ ¨ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ßáõ­ ϳ­ÛÇ µ³­ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÇ Íñ³·­ñÇ áõ §Î»Ý­ë³­Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Ç Ç­ñ³­½»Ï­Ù³Ý Ï»Ýï­ñáݦ ÑÇ٭ݳ¹­ñ³­ ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ: ºäÐ åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­ Ïáë­Û³­ÝÁ, áÕ­çáõ­Ý»­Éáí ë»­Ùǭݳ­ñÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ, Ýß»ó, áñ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ï»Ý­ë³­Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ µ³­ ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÁ å»ïù ¿ Ñ»­ï³ùñù­ñ»Ý »ñ­Ïáõ ï»­ë³ÝÏ­Ûáõ­ÝÇó. ³­é³­çÇÝ` ѳݭñ³­ÛÇÝ Ï³­é³­í³ñ­Ù³Ý á­Éáñ­ïáõÙ Áݭó­ÝáõÙ »Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·³ë­ï»ÕÍ ¨ ɳۭݳ­Í³­í³É ϳñ¨á­ñ³­·áõÛÝ µ³­ ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»ñ, ¨ »ñÏ­ñáñ¹` »­ñÇ­ï³­ ë³ñ¹­Ý»­ñÁ ѳݭ¹Ç­ë³­Ý³­Éáõ »Ý Ýáñ ëï»ÕÍ­íáÕ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Ç ß³­Ñ³­éáõ­ Ý»­ñÁ:

§²­é³­çÇÝ Ñ³­Û³ó­ùÇó ϻݭ볭 Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ µ³­ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÁ ãå»ïù ¿ Ó»½ Ñ»­ï³ùñù­ñ»Ý, µ³Ûó 2-3 ï³­ñÇ Ñ»­ïá, »ñµ ¹áõù ÙïÝ»ù ³ß­Ë³­ ï³­ßáõ­Ï³, ³Û¹ Ýáñ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Ç Ù³ë­Ý³­ÏÇóÝ »ù ÉÇ­Ý»­Éáõ¦,- ¹Ç­Ù»­Éáí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ` Ýß»ó λݭ볭Ãá­ ß³­Ï³­ÛÇÝ ¨ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ßáõ­Ï³­ÛÇ µ³­ñ»­÷á­ËáõÙ­Ý»­ñÇ Íñ³·­ñÇ ³­í³· ËáñÑñ­¹³­ïáõ ²ñ­ë»Ý س­ÝáõÏ­Û³­ÝÁ: Ü»ñ­Ï³­ÛáõÙë г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ·áñ­ÍáõÙ ¿ ë»­ñáõݹ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù»­ ñ³ß­ËáõÃ­Û³Ý ëϽµáõÝ­ùÇ íñ³ ÑÇÙÝ­í³Í å»­ï³­Ï³Ý Ï»Ý­ë³­ Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Á, »ñµ Ý»ñ­Ï³­ÛÇë ³ß­Ë³­ïáÕ ë»­ñáõÝ­¹Á` ëá­ódz­É³­Ï³Ý ³­å³­Ñá­íáõí Û³Ý í׳ñ­Ý»ñ ϳ­ï³­ñáÕ­Ý»­ñÁ, ýǭݳݭ볭íá­ñáõÙ »Ý Ý»ñ­Ï³­ÛÇë ϻݭ볭Ãá­ß³­Ï³­ÛÇÝ Í³Ë­ë»­ñÁ: Àëï íǭ׳­Ï³·­ñáõí۳Ý` г­Û³ë­ ï³­ÝáõÙ Ù»Ï ³ß­Ë³­ïá­ÕÇÝ µ³­ ÅÇÝ ¿ ÁÝÏ­ÝáõÙ Ù»Ï Ãá­ß³­Ï³­éáõ: 곭ϳÛÝ Ýáñ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Ç ѳ­ Ù³­Ó³ÛÝ` ù³­Õ³­ù³­óÇ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýù »Ý Ïáõ­ï³­Ï»­Éáõ Ç­ñ»Ýó ϻݭ볭 Ãá­ß³­ÏÁ` Ç­ñ»Ýó »­Ï³­Ùáõï­Ý»­ñÇó á­ñá­ß³­ÏÇ í׳­ñáõÙ­Ý»ñ ³­Ý»­Éáí: Üß»Ýù, áñ ¹³ å³ñ­ï³­¹Çñ µÝáõÛà ¿ Ïñ»­Éáõ: ä³ñ­ï³­¹Çñ Ïáõ­ï³­Ï³­ ÛÇÝ í׳­ñÇ ã³­÷Á ϳ½­Ù»­Éáõ ¿ ³Ý­ ÓÇ µ³­½³­ÛÇÝ »­Ï³Ù­ïÇ 10%-Á, á­ñÇó 5-Á í׳­ñ»­Éáõ ¿ ³Ý­ÓÁ, ÙÛáõë 5-Á Ï÷á­Ë³Ýó­íÇ å»­ï³­Ï³Ý µÛáõ­ç»Çó: Àݹ á­ñáõÙ` »­Ã» ³Ù­ë³­Ï³Ý µ³­½³­ ÛÇÝ »­Ï³­Ùáõ­ïÁ ϳ½­ÙáõÙ ¿ 500.000 ¹ñ³­ÙÇó ³­í»­ÉÇ, ³­å³ å»­ïáõíÛáõ­ÝÁ í׳­ñáõÙ ¿ ÙdzÛÝ 25.000 ¹ñ³Ù, ÇëÏ Ùݳ­ó³­ÍÁ å»ïù ¿ Éñ³ó­ÝÇ ïíÛ³É ³Ý­ÓÁ: Üñ³Ýó ϻݭ볭Ãá­ß³Ï­Ý»­ñÁ, áí­ù»ñ ÍÝí»É »Ý ÙÇÝ㨠1974 í-Á, ѳ߭í³ñÏ­í»­Éáõ ¿ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ·áñ­ ÍáÕ §ä»­ï³­Ï³Ý ϻݭ볭Ãá­ß³Ï­Ý»­ ñÇ Ù³­ëÇݦ ÐЭ û­ñ»Ý­ùáí ë³Ñ­Ù³Ý­ í³Í µ³­Ý³Ó¨áí: 1974 Ã-Çó ßáõï ÍÝí³ÍÝ»ñÁ, 볭ϳÛÝ, ϳ­ñáÕ »Ý ϳ­Ù³­íáñ ëϽµáõÝ­ùáí Ùdz­Ý³É Ïáõ­ï³­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·ÇÝ: ºñµ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·Á í»ñç­Ý³­Ï³­Ý³­å»ë Ý»ñ¹ñ­íÇ, Ïëï»ÕÍ­í»Ý ѳ­ïáõÏ ýáÝ­ ¹»ñ, á­ñáÝù ¿É Ïϳ­é³­í³­ñ»Ý Ïáõ­ ï³Ï­í³Í ·áõ­Ù³ñ­Ý»­ñÁ, ÙÇÝ㨠áñ

í׳­ñá­ÕÁ ѳë­ÝÇ Ï»Ý­ë³­Ãá­ß³­Ï³­ ÛÇÝ ï³­ñÇ­ùÇ: ²Û¹ Áݭóó­ùáõÙ Ù³ñ­ ¹ÇÏ Ï³­ñáÕ »Ý ѻ層É, û ÇÝã­å»ë »Ý ϳ­é³­í³ñ­íáõÙ Ç­ñ»Ýó í׳­ñáõÙ­ Ý»­ñÁ: Úáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ³ß­Ë³­ïá­ÕÇ, ³Ý­Ñ³ï Ó»é­Ý³ñ­Ï³­ïÇ­ñáç, Ýá­ï³­ñÇ ¨ ÇÝù­Ý³½­µ³Õ­í³­ÍÇ Ñ³­Ù³ñ ä»­ ï³­Ï³Ý »­Ï³­Ùáõï­Ý»­ñÇ Ïá­ÙÇ­ï»áõÙ µ³ó­í»­Éáõ ¿ ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý ѳ­ßÇí: ¸ñ³­ÝáõÙ ·ñ³Ýó­í»­Éáõ »Ý Ñ»ï¨Û³É ïí۳ɭݻ­ñÁ` áñ­ù³Ý ¿ ϳ½­Ù»É ³Ý­ÓÇ µ³­½³­ÛÇÝ »­Ï³­Ùáõ­ïÁ Ñ³ß­í»­ïáõ ų­ Ù³­Ý³­Ï³­Ñ³ï­í³­ÍáõÙ, ÇÝã­ù³Ý »Ý ϳ½­Ù»É »­Ï³Ù­ï³­ÛÇÝ Ñ³ñ­ÏÇ ¨ å³ñ­ ï³­¹Çñ Ïáõ­ï³­Ï³­ÛÇÝ í׳­ñÇ ·áõ­Ù³ñ­ Ý»­ñÁ, áñ­ù³Ý Ïáõ­ï³­Ï³­ÛÇÝ í׳ñ ¿ ϳ­ï³ñ­í»É: سë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ñ³­ í³ëï­Ù³Ùµ` ëï»ÕÍ­í»­ÉÇù ýáÝ­¹»­ñÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ß³ï ³ß­Ë³­ï³­ï»­Õ»ñ Ïáõ­Ý»­Ý³Ý, á­ñáÝó ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ѳ­ í³Ï­Ýáñ¹­Ý»ñÝ ¿É ϳ­ñáÕ »Ý ¹³é­ Ý³É Ñ»Ýó »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÁ` áñ­å»ë ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÏñáÕ­Ý»ñ:

ػϭݳñ­Ï»ó §Î³­ñÇ»­ñ³­ÛÇ ½³ñ­·³­óáõÙ¦ Íñ³­·Ç­ñÁ ²å­ñÇ­ÉÇ 13-ÇÝ ¿É ºäÐ-áõÙ ¿ÇÝ §ìÇ­í³­ê»É-Øîê¦ ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ: ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïÇ­ ϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïÇ­ ϳ­ÛÇ áõ è³­¹Çá­ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ»ï ϳ­Û³­ ó³Í ѳݭ¹Çå­Ù³Ý Áݭóó­ùáõÙ ÁÝ­ Ï»­ñáõÃ­Û³Ý ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó гë­ÙÇÏ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ, áí §ìÇ­í³­ê»ÉØîê¦-Ç ÏáÕ­ÙÇó Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ §Î³­ñÇ»­ñ³­ÛÇ ½³ñ­·³­óáõÙ¦ Íñ³·­ñÇ å³­ï³ë­Ë³­Ý³­ïáõ­Ý»­ñÇó ¿, Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­ñ»ó ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý Ýáñ` §î³­Õ³Ý­ ¹³­íáñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ¦ Íñ³­·Ç­ñÁ: ²ÛÝ áõ­ÝÇ »­ñ»ù ÷áõÉ: ²­é³­çÇÝ ÷áõ­ÉáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ÏÙ³ë­Ý³Ï­ ó»Ý §ìÇ­í³­ê»É-Øîê¦-Ç ÏáÕ­ÙÇó å³ï­ñ³ëï­í³Í Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý, »ñÏ­ñáñ¹ ÷áõ­ÉáõÙ` Çݭﻭɻϭïá­õ³É ûë­ï»­ñÇÝ, ÇëÏ í»ñ­çáõÙ ³ñ­¹»Ý ÁÝïñ­í³Í áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ѳñ­ó³½ñáõÛó­Ý»ñ Ïáõ­Ý»­Ý³Ý ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý îî ­Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇ í³ñ­ãáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÇ Ñ³­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý Ù³ë­Ý³­·»ï­ Ý»­ñÇ Ñ»ï: ²ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ÏÁÝïñ­í»Ý

üǭݳݭ볭µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·áõ٠ϳ­ñáÕ ¿ ³ß­Ë³­ï»É ó³Ý­Ï³­ó³Í ³ÝÓ ²å­ñÇ­ÉÇ 26-ÇÝ ºäÐ ßñ糭ݳ­ í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ϳ­ñÇ»­ñ³­ÛÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ áõ §üǭݳݭ볭µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ ùá­É»ç¦ ÑÇ٭ݳ¹­ñ³­ÙÇ Ñ³­Ù³­ï»Õ ç³Ý­ù»­ñáí î»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ï»Ë­Ýá­É᭷dz­ Ý»­ñÇ Ïñó­Ï³Ý ¨ Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ëñ³ÑáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í §ÐÐ ­ýǭݳݭ볭µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­ ϳñ­·áõÙ ³ß­Ë³­ï»É ó³Ý­Ï³­óáÕ ³Ý­Ó³Ýó Ç­ñ³­½»Ï­í³­ÍáõÃ­Û³Ý µ³ñÓ­ ñ³­óáõÙ¦ û­Ù³­Ûáí ѳݭ¹Ç­åáõÙ: гݭ¹Çå­Ù³Ý Ýå³­ï³ÏÝ ¿ñ µ³ñÓ­ñ³ó­Ý»É ºäÐ ³­í³ñ­ï³­Ï³Ý Ïáõñ­ë»­ñÇ ³ÛÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ¨ ßñç³­ ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ Ç­ñ³­½»Ï­í³­ÍáõÃ­Û³Ý Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÁ, áí­ù»ñ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ »Ý ³ß­Ë³­ï»É ÐÐ ­ýǭݳݭ볭µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·áõÙ: гݭ¹Ç­åáõ­ÙÁ í³­ñáõÙ ¿ÇÝ §üÇ­ ݳݭ볭µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ ùá­É»ç¦ ÑÇ٭ݳ¹­ñ³­ÙÇ ·áñ­Í³­¹Çñ ïÝû­ñ»Ý ²ñ­Ù»Ý ê³­ñá­Û³­ÝÁ ¨ ÐÐ ­Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý µ³Ý­ÏÇ ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý Ñ³­Ù³­Ï³ñ­ ·Ç ϳ­Ûáõ­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáÕ ì³­ã» Ô³­½³ñ­Û³­ÝÁ: ì»ñ­çÇÝ­Ý»ñë Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­ñÇÝ ÐÐ ­ýǭݳݭ볭µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Á, ³ÛÝ Ýí³­½³­·áõÛÝ ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï »Ý ³Û¹ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·áõÙ ³ß­Ë³­ï»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ç­ñ³­½»­Ï»­ óÇÝ Ý³¨ ÑÇ٭ݳ¹­ñ³­ÙÇ Þ³­ñáõ­Ý³­ ϳ­Ï³Ý ÏñÃáõÃ­Û³Ý ¨ Ñ»­ï³­½á­ï³­ Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ÏáÕ­ÙÇó å³ñ­µ»­ñ³­ µ³ñ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ í»­ñ³­å³ï­ ñ³ëï­Ù³Ý ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, á­ñáÝù ³ß­Ë³­ï»É ó³Ý­Ï³­óáÕ­Ý»­ñÇÝ ³­é³­í»É Ùñóáõ­Ý³Ï ÉÇ­Ý»­Éáõ ¨ ·áñ­ ͳ­ïáõ­Ý»­ñÇ å³­Ñ³Ýç­Ý»­ñÇÝ Ñ³­Ù³­ å³­ï³ë­Ë³­Ý»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõí ÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ÁÝ­Ó»­éáõÙ: ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ßñ糭ݳ­ í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ѳ­ë³­ñ³­Ï³Û­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳ­å»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­ µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÇ Ï³ñ­ÍÇ­ùáí` µ³Ý­ ϳ­ÛÇÝ á­Éáñ­ïáõÙ Ýá­ñ³­Ýáñ Ñݳ­ñ³­íá­ ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý µ³ó­íáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ. §²Ûë ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ »Ý û·­Ý»É, áñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ É³í ³ß­Ë³­ï³Ýù ·ïÝ»Ý, ³­í»­ÉÇ ³Ï­ ïÇí ÉÇ­Ý»Ý ¨ Ù³ë­Ý³Ï­ó»Ý ÝÙ³­Ýû­ñÇ­ Ý³Ï Ñ³Ý­¹Ç­åáõÙ­Ý»­ñÇݦ:


22

²Ý­ó³Í ï³­ñÇ` µñáݽ, ³Ûë ï³­ñÇ` ³ñ­Í³Ã, ÇëÏ ÙÛáõë ï³­ñDZ... ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ÃÇ­ÙÁ ÙÇ­ç³½­·³­ ÛÇÝ û­ÉÇÙ­ådz­¹³­ÛáõÙ Ýí³­×»É ¿ ³ñ­ ͳ­Ã» Ù»­¹³É­Ý»ñ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý ²ÛÝ ³é­ó³Ýó (online) »­Õ³­Ý³­Ïáí ³Ýó­ ϳó­íáõÙ ¿ Æë­ñ³­Û»­ÉÇ ²­ñ»³É ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ ÝáõÙ: ú­ÉÇÙ­ådz­¹³­ÛÇÝ ³Ûë ï³­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­ óáõÙ ¿ÇÝ 18 »ñÏñ­Ý»­ñÇ ßáõñç 180 ÃÇ­Ù»ñ: ºäÐ-Ç û­ÉÇÙ­ådz­Ï³Ý ÃÇÙÁ Ñ»ï¨Û³É ϳ½­Ùáí ¿ñ` îÇ·­ ñ³­Ýáõ­ÑÇ ¶ñÇ­·áñ­Û³Ý (ÃÇ­ÙÇ ³­í³·), ¶³­Éáõëï ö³­Ýáë­Û³Ý, ²­ßáï г­ñáõíÛáõÝ­Û³Ý ¨ è³­ýÇÏ ì³ñ­¹³Ý­Û³Ý: ´á­ÉáñÝ ¿É ÆÝ­ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ÏÇ­ñ³­é³­Ï³Ý Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ 4-ñ¹ ­Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ »Ý: ÂÇ­ÙÁ Ó­¨³­íáñ­í»É ¿ ³Ý­ó³Í ï³­ñÇ, 볭ϳÛÝ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÇó Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­ÛáõñÝ ¿É û­ÉÇÙ­ådz­¹³­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÃ­Û³Ý ÷áñÓ áõ­Ý»ñ: ²Ûë Ù»­ÏÇÝ, 볭ϳÛÝ, ÇÝã­å»ë Ç­ñ»Ýù »Ý ³­ëáõÙ, Ù³ë­Ý³Ï­ó»­Éáõ ѳ­Ù³ñ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ¿ÇÝ ÙdzÛÝ ÇÝ­ï»ñ­Ý»ï áõ ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»ñ: س­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ï³ñ­µ»ñ ×Ûáõ­Õ»­ ñÇÝ í»­ñ³­µ»­ñáÕ 8 ³­é³­ç³¹­ñ³Ýù­Ý»­ñÁ ϳ­ï³­ ñ»­Éáí` Ù»ñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ 220 Ñݳ­ñ³­íá­ñÇó ѳ­í³­ù»É »Ý 183 Ùdz­íáñ: سë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ áõ­Õ³ñÏ­íáõÙ ¿ñ ËݹÇñ, á­ñÁ å»ïù ¿ Éáõ­Í»ÇÝ ¨ Ñ»ï áõ­Õ³ñ­Ï»ÇÝ 10 ñá­å»áõÙ, ÇÝ­ãÇó Ñ»­ ïá ·³­ÉÇë ¿ñ ѳ­çáñ¹ ³­é³­ç³¹­ñ³Ý­ùÁ: §Ø»½

ºäÐ-Ç ûÉÇÙåÇ³Ï³Ý ÃÇÙÁ

ѳ­Ù³ñ ³ÛÝ­ù³­Ýáí ¿ñ Ñ»ßï, áñ ÃÇ­Ù³­ÛÇÝ ¿ÇÝù ³ß­Ë³­ïáõÙ: γ­ÛÇÝ ËݹÇñ­Ý»ñ, á­ñáÝù Éáõ­Í»­ Éáõ ѳ­Ù³ñ å»ïù ¿ ÷áñ­Ó»ÇÝù ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ñ­µ»­

ñ³Ï: Ø»½­ÝÇó Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõ­ñÁ ÙÇ »­Õ³­Ý³­Ïáí Éáõ­ÍáõÙ ¿ñ, ¨ ³­ñ³· ¿ñ ëï³ó­íáõÙ: Ø»ñ ÃÇ­ÙÁ ß³ï É³í ¿ ѳ­Ù³Éñ­í³Í. ³­Ù»Ý Ù»ÏÝ ÇÝã-áñ

ÏáÕ­ÙÇó áõ­Å»Õ ¿, ¨ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ³ß­Ë³­ï³ÝùÝ ³ñ¹Ûáõ­Ý³­í»ï ¿ ÉÇ­ÝáõÙ¦,- å³ï­ÙáõÙ ¿ ÃÇ­ÙÇ ³­í³· îÇ·­ñ³­Ýáõ­ÑÇÝ: ÂÇ­ÙÁ ݳ¨ ³Ý­ó³Í ï³­ñÇ ¿ñ ÝáõÛÝ Ï³½­ Ùáí Ù³ë­Ý³Ï­ó»É û­ÉÇÙ­ådz­¹³­ÛÇÝ ¨ г­Û³ë­ ï³Ý µ»­ñ»É µñáÝ­½» Ù»­¹³É­Ý»ñ: ÂÇ­ÙÇ ³Ý­¹³Ù ¶³­Éáõë­ïÁ Ëáë­ïá­í³­ÝáõÙ ¿, áñ ³ÛÝ Å³­Ù³­ Ý³Ï ³ÛÝ­ù³Ý ¿É Éáõñç ã¿ÇÝ í»­ñ³­µ»­ñíáõÙ ³Ûë û­ÉÇÙ­ådz­¹³­ÛÇÝ, µ³Ûó »ñµ ï»­ë³Ý ³ñ¹­ÛáõÝù­ Ý»­ñÁ, Ù»­¹³É­Ý»ñÝ ¿É ѳ­ë³Ý г­Û³ë­ï³Ý, Ç­ñ»Ýó ϳñ­ÍÇ­ùÁ ÷á­Ë»­óÇÝ. §²ñ­¹»Ý ëÏë»­ óÇÝù Ùï³­Í»É ³­í»­ÉÇ µ³ñÓñ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ Ù³­ ëÇÝ: ÖÇßïÝ ³­ë³Í, Ù»½ ÙÇ ùÇã ¿É ÇÝ­ï»ñ­Ý»­ïÇ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ ˳ݭ·³­ñ»­óÇÝ: Ødz­íáñ­Ý»ñ »Ýù Ïáñó­ñ»É ݳ¨ ³ÛÝ å³ï­×³­éáí, áñ ϳ­åÁ Ýáñ­ Ù³É ã¿ñ, ¨ ãѳëó­ñÇÝù ÉáõÍ­í³Í ËݹÇñ­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ áõ­Õ³ñ­Ï»É¦: ú­ÉÇÙ­ådz­¹³Ý ³Ýó­Ï³ó­í»É ¿ 2011 í-Ç ¹»Ï­ï»Ù­µ»­ñÇÝ, ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»ñÝ ¿É ѳÛï­ÝÇ »Ý ¹³ñ­Ó»É ÝáõÛÝ Å³­Ù³­Ý³­Ï³­Ñ³ï­í³­ÍáõÙ, ë³­ ϳÛÝ å³ï­íá·­ñ»ñÝ áõ Ù»­¹³É­Ý»­ñÁ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÁ ëï³­ó»É »Ý ³Ûë ï³ñ­í³ ³å­ñÇ­ÉÇ 6-ÇÝ: ú­ÉÇÙ­ådz­Ï³Ý »ñ­Ïáõ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ ³­×Á »ñ¨áõÙ ¿ Ù»­¹³É­Ý»­ñÇ ·áõÛ­ÝÇó, ¨ Áëï ïñ³­Ù³­µ³­Ýáõí۳Ý` ѳ­çáñ¹ ï³­ñÇ ³ÛÝ å»ïù ¿ ÉÇ­ÝÇ áë­Ï»­·áõÛÝ: ä»ïù ¿, 볭ϳÛÝ, ÙÇ ùÇã ëå³­ë»É, ù³­ÝÇ áñ ÃÇ­ ÙÇ ïÕ³­Ý»­ñÁ å³ï­ñ³ëï­íáõÙ »Ý Ù»Ï­Ý»É ³½­·³­ ÛÇÝ µ³­Ý³Ï: ²ÛÝ­å»ë áñ` ³Ûë ÃÇ­ÙÇ áë­ÏÇÝ Ã»ñ¨ë­³­í»­ÉÇ áõß Ï·³:

´ñǭﳭݳ­óÇÝ ïå³­íáñ­í³Í ¿ñ ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñáí ºäÐ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý Ï۳ݭùáõÙ ³å­ ñÇÉ ³­ÙÇëÝ ³­é³Ýӭݳ­ó³í »ñ­Ïáõ ë»­Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­ Ý»­ñáí, á­ñáÝù ϳñ¨áñ­í»­óÇÝ Ã»° Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ÑÙïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý, û° ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÇ Ñ³ñë­ï³ó­Ù³Ý ³­éáõ­Ùáí: ²­ÝÇ Ð³­ñá­Û³Ý гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý

γñ­×³ï¨, µ³Ûó ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ë»­Ùǭݳñ ²å­ñÇ­ÉÇ 4-ÇÝ ¨ 5-ÇÝ ºäÐ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 20 áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ Ù³ë­ Ý³Ï­ó»É »Ý ´ñǭﳭݳ­Ï³Ý ËáñÑñ­¹Ç ÏáÕ­ÙÇó ¹Ç­í³­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í³Í »ñ­Ïûñ­Û³ ë»­ÙÇ­ ݳ­ñÇÝ: ê»­Ùǭݳ­ñÁ, áñÝ ³Ýó­Ï³ó­íáõÙ ¿ñ ¹Ç­í³­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ññ³­å³­ñ³­ ϳ­Ëá­ë³­Ï³Ý ÑÙïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ½³ñ­·³ó­Ý»­Éáõ Ýå³­ï³­Ïáí, í³­ ñáõÙ ¿ñ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ×³­Ý³­ãáõÙ áõ­Ý»­óáÕ µñǭﳭݳ­óÇ Ù³ë­Ý³­·»ï øáÉÙ ¸³áõÝ­ëÁ: ì»ñ­çÇÝë, ÇÝã­å»ë íëï³­Ñ»ó­ñ»ó ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­Ýá­ Õáõ­ÑÇ, ë»­Ùǭݳ­ñÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó س­ ñdz٠²­É»ù­ë³Ý­Û³­ÝÁ, µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ïå³­íáñ­í³Í ¿ñ ºäÐ-Ç áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñáí. øáÉÙ ¸³áõÝ­ëÁ Ýᯐ ¿, áñ ß³ï

øáÉÙ ¸³áõÝëÁ ë»ÙÇݳñÇ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÇ Ñ»ï

ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇã­Ý»­ñÇ ¨ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ»ï ¿ ³ß­Ë³­ï»É, µ³Ûó ³Ûë ë»­Ùǭݳ­ñÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÁ Ýñ³Ý­ óÇó ß³ï ³­í»­ÉÇ É³íÝ »Ý: ê»­Ùǭݳ­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É »Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ï³ñ­µ»ñ Ïáõñ­ë»­ñÇ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»ñ, áí­ù»ñ ÁÝïñ­í»É »Ý Áëï ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇ Ç­Ù³­óáõÃ­Û³Ý ³ë­ïǭ׳­ ÝÇ: ê»­Ùǭݳ­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõñ Ù³ë­Ý³­ÏÇó å³ï­ñ³ë­ï»É ¿ ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý Ññ³­å³­ñ³­Ï³­Ëá­ ë³­Ï³Ý »­ÉáõÛÃ, á­ñÁ ï»­ë³Ý­Ï³­ñ³­ ѳݭí»É ¿, ³Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ »Ý­Ã³ñÏ­í»É í»ñ­Éáõ­Íáõí۳Ý: ê»­Ùǭݳ­ñÇ ³­í³ñ­ïÇÝ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÁ ëï³­ó»É »Ý Ù³ë­Ý³Ï­óáõÃ­Û³Ý Ñ³­í³ë­ï³·­ñ»ñ, á­ñáÝù ϳ­ñáÕ »Ý Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»É µ³½­Ù³­ÃÇí »ñÏñ­Ý»­ ñáõÙ: §ÜÙ³­Ý³µ­ÝáõÛà 뻭Ùǭݳñ­Ý»ñÝ Çë­Ï³­å»ë ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï »Ý ¹Ç­í³­

ݳ­·»ï­Ý»­ñÇÝ, ù³­Õ³­ù³­·»ï­Ý»­ñÇÝ: âݳ­Û³Í ϳñ­×³ï¨ ÉÇ­Ý»­ÉáõÝ` ³Ûë ë»­ÙǭݳñÝ Çë­Ï³­å»ë ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ¿ñ¦,- ³­ëáõÙ ¿ ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­ µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 2-ñ¹ ­Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­Ýá­Õáõ­ÑÇ ¶ñ»­ï³ ì³ñ­ ¹³Ý­Û³­ÝÁ: г­í»­É»Ýù ݳ¨, áñ ºäÐ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ÝÙ³­Ýû­ ñÇ­Ý³Ï ë»­Ùǭݳñ­Ý»­ñÁ ß³­ñáõ­Ý³­Ï³­ Ï³Ý ¹³ñÓ­Ý»­Éáõ ßáõñç å³Û­Ù³­Ý³­ íáñ­í³­ÍáõíÛáõÝ »Ý Ó»éù µ»­ñ»É ´ñÇ­ ﳭݳ­Ï³Ý ËáñÑñ­¹Ç Ñ»ï: Ð.¶.: ê»­Ùǭݳ­ñÇ å³ï­ß³× ϳ½­Ù³­Ï»ñå­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ Ù³ë­ Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÁ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ »Ý ѳÛï­ÝáõÙ Ç­ñ»Ýó ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ ¹»Ï³Ý³ïÇÝ ¨ ´ñǭﳭݳ­Ï³Ý ËáñÑñ­¹ÇÝ:

г­Ï³­ë³­Ï³Ý, ³Ý­·³Ù íÇ­×»­ÉÇ Ï³ñ­ÍÇù­Ý»ñ ²å­ñÇ­ÉÇ 16-ÇÝ ¿É ºäÐ ä³­ É»³Ý­Ý»­ñÇ ³Ý­í³Ý ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À-Ý ­Ï³½­Ù³­Ï»ñ­ å»É ¿ñ §üñ³Ý­ëdz­ÛÇ ù³­Õ³­ù³­Ï³­ ÝáõíÛáõ­ÝÁ г­ñ³­í³­ÛÇÝ Îáí­Ï³­ ëáõÙ¦ û­Ù³­Ûáí ·Ç­ï³­Ñ³Ý­ñ³­Ù³ï­ ã»­ÉÇ ë»­Ùǭݳñ-ùÝݳñ­ÏáõÙ: Ø³ë­ Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ºäÐ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ï³ñ­µ»ñ µ³­ÅÇÝ­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: àÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ùáí ѳݭ¹»ë »­Ï³í ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ ijݭݳ г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ÝÁ, áí Ý»ñ­ ϳ­Û³ó­ñ»ó ë»­Ùǭݳ­ñÇ ³Ýó­Ï³ó­Ù³Ý Ó­¨³­ã³­÷Á, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ÷áù­ñÇÏ ½»­ÏáõÛó Ýßí³Í û­Ù³­Ûáí: سë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇó Ûáõ­ñ³­

ù³Ýã­ÛáõñÝ Çñ ï»­ë³­Ï»­ïÁ ѳÛï­Ý»ó ùÝݳñÏ­íáÕ Ã»­Ù³­ÛÇ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É, Áݹ á­ñáõÙ` ³ñ­ï³­Ñ³Ûï­íáÕ Ï³ñ­ÍÇù­ Ý»­ñÁ ß³ï ѳ­×³Ë ѳ­Ï³­ë³­Ï³Ý ¿ÇÝ, ³Ý­·³Ù` íÇ­×»­ÉÇ: ²ñ­Í³ñÍ­í»­óÇÝ ³ÛÝ­åÇ­ëÇ Ã»­Ù³­ Ý»ñ, ÇÝã­åÇ­ëÇù »Ý üñ³Ý­ëdz­ÛÇ ù³­ Õ³­ù³­Ï³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ºí­ñ³­ÙÇáõÃ­Û³Ý ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ ¨ ¹ñ³­ÝÇó ¹áõñë, üñ³Ý­ëdz­ÛÇ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ г­ñ³­í³­ÛÇÝ Îáí­Ï³­ëÇ »ñÏñ­Ý»­ñÇ Ñ»ï ¨ Ýñ³ ¹»­ñÁ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝáõÙ, ØÇÝë­ÏÇ ËÙµÇ ¹»­ñÁ ÈÔ ­Ñ³­Ï³­Ù³ñ­ ïáõÃ­Û³Ý Ï³ñ­·³­íáñ­Ù³Ý ·áñ­ÍáõÙ ¨ ³ÛÉÝ: Æ ¹»å, Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÁ Ùdzݭ߳­ Ý³Ï Ñ³­í³­ï³­ó³Í ¿ÇÝ, áñ г­Û³ë­ ï³­ÝÇ ¨ üñ³Ý­ëdz­ÛÇ ÙÇç¨ µ³­ñ»­ ϳ­Ù³­Ï³Ý ѳ­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ Ïß³­ñáõ­Ý³Ï­í»Ý, ¨ г­Û³ë­ï³­ÝÁ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝáõÙ ÏÙݳ üñ³Ý­ ëdz­ÛÇ ³­Ù»­Ý³Ù­ï»­ñÇÙ ¹³ß­Ý³­ÏÇ­óÁ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ѳ­Ù³­Ï³ñ­ÍÇù ¿ÇÝ Ý³¨ ³ÛÝ Ñ³ñ­óÇ ßáõñç, áñ üñ³Ý­ ëÇ³Ý ãÇ Ï³­ñáÕ ½Ç­ç»É Çñ ¹Çñ­ù»­ñÁ г­ñ³­í³­ÛÇÝ Îáí­Ï³­ëáõÙ, ù³­ÝÇ áñ ¹ñ³ ѻ勉ݭùáí ÏÙ»­Í³­Ý³ ²ØÜ-Ç ³½­¹»­óáõíÛáõ­ÝÁ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝáõÙ, ÇÝãÝ ³Ý­Ãáõۭɳï­ñ»­ÉÇ ¿ üñ³Ý­ëdz­ÛÇ ¨ ºí­ñ³­ÙÇáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ: Üßí»ó ݳ¨, áñ ºí­ñ³­ÙÇáõíÛáõ­ÝÁ` áñ­å»ë ùñÇë­ïá­Ý»³­Ï³Ý »ñÏñÝ»ñÇ Ï³­éáõÛó, ٳѭٻ­¹³­Ï³Ý Âáõñ­ùdz­ÛÇÝ ãÇ Áݹ·ñ­ÏÇ Çñ ϳ½­ÙÇ Ù»ç: ê»­Ùǭݳñ-ùÝݳñÏ­Ù³Ý ³­í³ñ­ ïÇÝ àô­¶À ݳ­Ë³­·³­ÑÁ Ù³ë­Ý³­ ÏÇó­Ý»­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÃ­Û³Ý Ñ³­ í³ë­ï³·­ñ»ñ ѳÝÓ­Ý»ó:


23

| www.ysu.am

Øá­Ù³­í³­éáõíÛáõÝ. ½á­Ñ»­ñÇ ÑÇ­ß³­ï³­ÏÇ á­·»­Ïáã­Ù³Ý §Ý³­Ë»ñ­·³Ý­ùÁ¦ ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­³Ï³Ý ËáñÑáõñ¹Á ³ñ­¹»Ý »ñÏñáñ¹ ­ï³­ñÇÝ ¿` ²å­ñÇ­ÉÇ 24-Ç Ý³­ Ëû­ñ»ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõÙ ¿ Ùá­Ù³­í³­éáõíÛáõÝ` Ç ÑÇ­ß³­ ï³Ï г­Ûáó »­Õ»é­ÝÇ ½á­Ñ»­ñÇ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý ²Ûë ³­í³Ý­¹áõÛ­ÃÇ ÑÇÙùÁ ¹ñí»É ¿ ¹»é¨ë­ ³Ý­ó³Í ï³­ñÇ: ºäÐ Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý Ù³ë­Ý³­ß»Ý­ùÇ Ý³­ ˳ë­ñ³­ÑáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ í³­ é³Í Ùá­Ù»­ñáí ³ë­ïǭ׳ݭݻ­ñÇ íñ³ å³ï­Ï»ñ­í»É ¿ñ 97 ÃÇ­íÁ, ù³­ÝÇ áñ ³Ûë ï³­ñÇ Éñ³­ÝáõÙ ¿ г­Ûáó ó»­ Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý 97-ñ¹ ­ï³­ñ»­ÉÇ­óÁ, ÇëÏ ¹ñ³ Ý»ñù¨áõÙ ¿É` ˳ã: àôÊ Ý³­Ë³­·³Ñ òá­É³Ï ²­Ïáå­Û³­ÝÁ ÷³ë­ïáõÙ ¿, áñ ³Ûë ï³ñ­í³ Ùá­Ù³­ í³­éáõí۳­ÝÁ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ³­í»­ÉÇ Ù»Í Ãíáí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ, ù³Ý ݳ­Ëáñ¹ ï³­ñÇ: §Î³ñ¨áñ ¿, áñ ³Ûë ÙÇ­çá­ó³­éáõÙÝ ³Ýó­Ï³ó­ íáõÙ ¿ سÛñ µáõ­ÑÇ å³­ï»­ñÇó Ý»ñë: âݳ­Û³Í ³­í³Ý­¹áõÛ­ÃÁ ¹ñ»É ¿ Ù»ñ ë»­ñáõÝ­¹Á, µ³Ûó Ù»ñ ѳ­çáñ¹­ Ý»­ñÇÝ ¿É å»ïù ¿ Ëݹñ»Ýù, áñ ³ÛÝ å³­Ñ»Ý áõ ½³ñ­·³ó­Ý»Ý¦,- ³­ëáõÙ ¿ àôÊ Ý³­Ë³­·³­ÑÁ: ²Ûë ï³­ñÇ Ùá­Ù³­í³­éáõí۳­ÝÁ, ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ëÝ­Û³Ï áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇó µ³­óÇ, Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ Ý³¨ ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ, åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ ÝÁ, ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ Äáõé­Ý³­ÉÇë­ ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¹»­Ï³Ý­ Ý»­ñÁ ¨ áõ­ñÇß­Ý»ñ: г­Ù³É­ë³­ñ³­ ݳ­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Ùdz­ó»É ¿ÇÝ Ý³¨ Ñá·¨á­ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ: §î»­ñáõ­Ý³­

Ï³Ý ³­ÕáíùÁ¦ Ùdz­Ó³ÛÝ ³ñ­ï³­ ë³­Ý»­Éáõó Ñ»­ïá êáõñµ ¶ñÇ­·áñ Èáõ­ ë³­íá­ñÇã »­Ï»­Õ»­óáõ Ñá·¨áñ ëå³­ ë³­íáñ­Ý»­ñÁ Ñá­·»­Ñ³Ý·ëï­Û³Ý ϳñ· Ù³­ïáõ­ó»­óÇÝ: §²Û¹ ½á­Ñ»­ñÇÝ ÑÇ­ß»­Éáí, ó÷­í³Í ³ñ­Û³Ý ·Ç­ÝÁ ѳë­Ï³­Ý³­Éáí` å»ïù ¿ ÷áñ­Ó»Ýù ³­í»­ÉÇ å³Û­ù³­ñáÕ ÉÇ­Ý»É: ä»ïù ¿ ÷áñ­Ó»Ýù Ù»ñ »ñÏ­ñÇ Ñ»ï ϳå­í³Í Ýå³­ï³Ï­Ý»­ñáõÙ Ùdzë­Ý³­Ï³Ý ÉÇ­ Ý»É: ºí ÃáÕ îÇ­ñáç á­Õáñ­ÙáõíÛáõ­ÝÁ ÉÇ­ÝÇ Ù»½¦,- ¹Ç­Ù»­Éáí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇÝ` ³­ë³ó ï»ñ ¼»­ÝáÝ ù³­Ñ³­Ý³ ´³ñ­ë»Õ­Û³­ÝÁ: ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­

Û³ÝÝ ¿É áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ïáã ³­ñ»ó ·Ç­ï³Ï­ó»É Ùdzë­Ý³­Ï³Ý ÉÇ­Ý»­Éáõ ϳñ¨á­ñáõíÛáõ­ÝÁ. §Ø»ñ Ù»ç å»ïù ¿ áõÅ ·ïÝ»Ýù` ³­Ù»Ý ų٠峭 Ñ»­Éáõ ÑÇ­ß³­ï³­ÏÁ Ù»ñ ³Ý­Ù»Õ ½á­Ñ»­ñÇ` ѳë­Ï³­Ý³­Éáí, áñ Ù»ñ å³ï­Ù³­Ï³Ý ÑÇ­ßá­ÕáõíÛáõÝÝ ³½­·³­ÛÇÝ ÇÝù­ÝáõÃ­Û³Ý ³Ý­µ³­ ų­Ý»­ÉÇ Ù³ëÝ ¿: ¼áÑ­í³Í ѳ­ Ûáñ­¹Ç­Ý»­ñÇ Ñá­·Ç­Ý»­ñÁ ϳ­ñáï »Ý Ù»ñ Ùdzë­Ýáõí۳­ÝÁ: ò³­íáù, Ù»ñ Ùdz­µ³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ϳñ× Å³­Ù³­ ݳ­ÏÇ Ñ³­Ù³ñ ¿ »­Õ»É ÙdzÛÝ` ûñ­ ѳ­ë³­Ï³Ý å³­Ñ»­ñÇÝ: ²Û­ëûñ, 볭ϳÛÝ, »ñµ Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»ñ »Ý

ÓáõÉ­íáõÙ, ù³Û­ù³Û­íáõÙ, Ù»½` ѳ­Û»­ ñÇë ѳ­Ù³ñ ¹»­åÇ Ñ³­í»ñ­ÅáõíÛáõÝ ·Ý³­ÉÁ ¹³ñ­Ó»É ¿ å³ï­í³Ëݹ­ñáõí Ûáõݦ,- Çñ Ëáë­ùáõÙ Ýß»ó ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ: âݳ­Û³Í ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ ñÁ ݳ­Ë³­å»ë µá­Éá­ñÇÝ Ñ³Û­ï³­ ñ³­ñ»É ¿ÇÝ Ùá­Ù³­í³­éáõÃ­Û³Ý ûñÝ áõ ų­ÙÁ, 볭ϳÛÝ ¹³­ë³­Ëáë­ Ý»­ñÇ Ï³Ù ¹»­Ï³Ý­Ý»­ñÇ ßñç³­ÝáõÙ ³ÛÝ å³ï­ß³× áõ­ß³¹­ñáõÃ­Û³Ý ã¿ñ ³ñ­Å³­Ý³­ó»É: Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ܳ­Õ³ß سñ­ïÇ­ñáë­Û³­ÝÁ ϳñ­ÍáõÙ ¿, áñ ë³ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ݳ­Ë³­Ó»é­ÝáõíÛáõÝ

г­ïáõó­Ù³Ý ѳ­í³­ï³Ù­ùÁ г­Ù³ÛÝ Ñ³­ÛáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ ³å­ñÇ­ÉÇ 24-Á ëá­íá­ñ³­Ï³Ý ³­ÙÇë-³Ù­ë³­ÃÇí ã¿, áã ¿É ëáëÏ ë·³­ïáÝ: Ø»ñ ÙÇ­ÉÇá­Ý³­íáñ ³Ý­Ù»Õ ݳ­Ñ³­ ï³Ï­Ý»ñÝ ³ñ­¹»Ý Ùáï Ù»Ï ¹³ñ ³Ý­Ã³Õ ëå³­ ëáõÙ »Ý å³ï­Ù³­Ï³Ý ³ñ­¹³­ñáõÃ­Û³Ý í»­ñ³­ ϳݷݭٳ­ÝÁ, ³Ý­Å³Ù­Ï»­ï³Ýó Ç­ñ³­íáõÝù­Ý»­ñÇ í»­ñ³­Ñ³ë­ï³ï­Ù³­ÝÁ: àã ÙdzÛÝ ëå³­ëáõÙ, ³Ûɨ ѳ­í³­ïáõÙ »Ý: г­Ù³ÛÝ Ñ³­ÛáõíÛáõ­ÝÁ å³ñïù, å³ñ­ï³­íáñ­í³­ÍáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ Ýñ³Ýó áõ ѳï­Ï³­å»ë ·³­ÉÇù ë»­ñáõݹ­Ý»­ñÇ Ñ³Ý­¹»å: ¶ñÇ­·áñ æ³­ÝÇÏ­Û³Ý §ì³ñ­¹³­Ý³Ýù¦ ³­ÏáõÙ­µÇ å³ï­í³­íáñ ³Ý­¹³Ù

²Û¹ ѳ­Ùá½­í³­Íáõí۳ٵ ºäÐ §ì³ñ­ ¹³­Ý³Ýù¦ 鳽ٳѳÛñ»Ý³ëÇñ³Ï³Ý ¹³ëïdzñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý ³­ÏáõÙ­µÇ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÁ á­ñá­ß»­óÇÝ ³å­ñÇ­ÉÇ 24-ÇÝ Ý³­Ñ³­ï³Ï­Ý»­ñÇ ÑÇ­ß³­ï³­ÏÁ ѳ­í»ñ­Å³ó­ Ý»­Éáí ãë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³Ï­í»É, ³ÛÉ ³­Ù»Ý ³Ùë­í³ ³å­ñÇ­ÉÇ 24-Á á­·»­Ïáã­Ù³Ý, ÷áË­ ѳ­ïáõó­Ù³Ý ѳ­í³­ï³Ù­ùÇ ûñ ¹³ñÓ­Ý»É: î³ñ­í³ µá­Éáñ ³­ÙÇë­Ý»­ñÇ ³å­ñÇ­ÉÇ 24-ÇÝ` »­ñ»­Ïá­Û³Ý ų­ÙÁ 5-ÇÝ, Ýñ³Ýù ï³ñ­µ»ñ ³­ñ³­Ñ»ï­Ý»­ñáí µ³ñÓ­ñ³­ÝáõÙ »Ý ÌÇ­Í»é­Ý³­Ï³­µ»ñ­¹Ç Ñáõ­ß³­Ñ³­ Ù³­ÉÇñ, ËÙµíáõÙ, µá­Éáñ­íáõÙ »Ý ѳ­ í»ñ­Å³­Ï³Ý Ïñ³­ÏÇ ßáõñç: àõ­ë³­ÝáÕí³ñ­¹³­Ý³Ýù­óÇ­Ý»­ñÇ ¹»Ù­ù»ñÁ íÇßï, µ³Ûó ݳ¨ ϳÙù, í×鳭ϳ­ÝáõíÛáõÝ »Ý ³ñ­ï³­

ѳۭïáõÙ: Üñ³Ýù ·ÝáõÙ »Ý ѳ­í³­ï³ó­Ý»­ Éáõ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ½á­Ñ»­ñÇÝ, áñ ѳ­Ù³Ï­í³Í »Ý ³ñ­¹³­ñáõÃ­Û³Ý Ñ³Õ­ ó­Ý³­ÏÇ Ñ³­Ù³ñ ÙÇÝ㨠í»ñç å³Û­ù³­ñ»­ Éáõ í×鳭ϳ­Ýáõí۳ٵ: ÈéáõÙ »Ý Ñáõ­ß³­Ñ³­Ù³­ÉÇ­ñÇ Ñá­·»­ ѳݷëï­Û³Ý å³­ï³­ñ³­·Ç áõ ë·á Ù»­Õ»­ ¹Ç­Ý»­ñÁ: ì³ñ­¹³­Ý³Ýù­óÇ­Ý»ñÝ ³å­ñÇÉùë³Ý­ãáñë­Û³Ý ³Ûë ³­ñ³­ñá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ »ñ­Ï³ñ »Ý ݳ­Ë³­å³ï­ñ³ëï­íáõÙ, Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõ­ñÇÝ Ã»­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý áõ ·³­Õ³­ ÷³­ñ³­Ï³Ý áõ­ñáõÛÝ áõÕÕ­í³­ÍáõíÛáõÝ Ñ³­ Õáñ­¹áõÙ: ²­ÏáõÙ­µÇ ݳ­Ë³­·³Ñ 곭û­ÝÇÏ ²µ­ñ³­Ñ³Ù­Û³­ÝÇ Ñ³­ÏÇñ× µ³ó­Ù³Ý Ëáë­ ùÇó Ñ»­ïá ÑÝãáÕ »­ÉáõÛíݻ­ñÁ, á­ñáÝù áõ­

¿. §ÐÇ­ß³­ï³­ÏÇ ËÝϳñ­ÏáõÃ­Û³Ý ³Ûë ³­ñ³­ñá­ÕáõíÛáõ­ÝÁ Ûáõ­ñ³­ï»­ë³Ï ÉÇó­ù»ñ ¿ ѳ­Õáñ­¹áõÙ, ÇÝ­ãÁ Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõ­ñÇë »ñ­ÃÁ ¹»­åÇ ÌÇ­Í»é­ Ý³­Ï³­µ»ñ¹ Ûáõ­ñá­íÇ å»ïù ¿ Ç­Ù³ë­ ï³­íá­ñǦ: г­çáñ¹ ûñÝ ¿É` ³å­ñÇ­ÉÇ 24-ÇÝ, ºäÐ Õ»­Ï³­í³­ñáõíÛáõ­ÝÁ, åñá­ý»­ ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÁ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ Ùdz­ëÇÝ ³Û­ó»­É»­óÇÝ ÌÇ­Í»é­Ý³­Ï³­µ»ñ­¹Ç Ñáõ­ß³­Ñ³­ Ù³­ÉÇñ` Ëá­Ý³ñÑ­í»­Éáõ å³ÝíÛáõñ­ ùÇë­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí۳­ÝÁ ½áÑ ·Ý³­ó³Í 1.5 ÙÉÝ­ ³Ý­Ù»Õ ѳ­ Û»­ñÇ ÑÇ­ß³­ï³­ÏÇ ³éç¨: §ì»ñ­ç»ñë íǭ׳­Ï³·­ñ³­Ï³Ý ѳ߭í³ñÏ­Ý»ñ »Ý ³­ñ»É, ¨ å³ñ½­í»É ¿, áñ ÝáõÛ­ ÝÇëÏ ºñ¨³Ý ù³­Õ³­ùÇ µÝ³Ï­ãáõí Û³Ý 85%-Á ͳ­·áõ­Ùáí ³ñ¨Ùï³­ ѳ­Û ¿ ¨ º­Õ»é­ÝÇ ½á­Ñ»­ñÇ ë»­ñáõݹ­ Ý»­ñÇó: س­Ý³­í³Ý¹ ³Ûë û­ñ»­ñÇÝ Ãáõñ­ù³­Ï³Ý Ù³­ÙáõÉÝ ¿­ÉÇ Çñ í³Û­ ݳ­ëáõÝÝ ¿ µ³ñÓ­ñ³ó­ñ»É: ºí ²­Ù»­ ñǭϳ­ÛáõÙ ¿É ¹³ñÓ­Û³É Ï³­ß³é­í³Í á­ñáß áõ­Å»ñ ëÏë»É »Ý ѳ߭ï»ó­Ù³Ý ѳÝӭݳ­Åá­Õá­íÇ Ù³­ëÇÝ Ëá­ë»É, µ³Ûó Ç­ñ³­Ï³­ÝáõÙ, íëï³Ñ »Ù, áã ÙÇ å³ï­Ù³­µ³Ý ãÇ ·Ý³ ³Û¹ ù³Û­ ÉÇÝ, á­ñáí­Ñ»ï¨ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý ÷³ë­ïÁ ϳë­Ï³­ÍÇ ï³Ï ³é­Ý»ÉÝ ³éÝ­í³½Ý Ñ³Ý­ó³­·áñ­ ÍáõíÛáõÝ ¿¦,- ǵñ¨ å³ï­Ù³­µ³Ý` ÝßáõÙ ¿ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­¹ÇÏ Øǭݳë­Û³ÝÝ áõ ѳ­ í»­ÉáõÙ, áñ ãݳ­Û³Í ÑÝãáÕ µá­Éáñ ϳñ­ÍÇù­Ý»­ñÇÝ` ÇÝ­ùÁ íëï³Ñ ¿, áñ áõ­ë³­Ýá­ÕáõÃ­Û³Ý ³Û­ëûñ­í³ ë»ñÁÝ­ ¹áõ٠ϳ å³Û­ù³­ñáÕ ï»­ë³­ÏÁ, áñÝ ¿É ¹³é­Ý³­Éáõ ¿ Ç­ñ³­Ï³Ý 峭ѳݭ ç³­ï»ñ:

Õ»Ïó­íáõÙ »Ý µ³­Ý³ë­ï»Õ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, Ýáñ Ññ³­å³­ñ³­ÏáõÙ­Ý»­ñÇ áõ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ å³­ï³­éÇÏ­Ý»­ñáí, ѳ­çáñ­¹áõÙ »Ý Ç­ñ³ñ, áõ í³ñ­¹³­Ý³Ýù­óÇ­Ý»­ñÁ ã»Ý Ýϳ­ ïáõÙ, û ÇÝã­åÇ­ëÇ Ñáõ­½áõ­Ùáí »Ý Ç­ñ»Ýó Ùá­ï»­ÝáõÙ, ßñç³­å³­ïáõÙ Ñáõ­ß³­Ñ³­Ù³­ÉÇ­ ñÇ ³Û­ó»­Éáõ­Ý»­ñÁ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ³Ï­Ý³­ åÇß ÉëáõÙ »Ý ³Ý­·³Ù Ýñ³Ýù, áí­ù»ñ ѳ­Û»­ñ»Ý ã»Ý ѳë­Ï³­ÝáõÙ: üñ³Ý­ëdz­óÇ ÙÇ Í»ñ ½µá­ë³ßñ­çÇÏ ³­Ï³­Ù³ ßßÝçáõÙ ¿. §º­Ã» Ñ³Û Åá­Õá­íáõñ¹Ý ³Ûë­åÇ­ëÇ ë»­ ñáõݹ áõ­ÝÇ, ³Ý­å³Û­Ù³Ý Çñ Ýå³­ï³­ÏÇÝ Ïѳë­ÝǦ: ²­ñ³­ñá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ ³­í³ñï­íáõÙ »Ý ³½­·³­ÛÇÝ-³­½³­ï³·­ñ³­Ï³Ý, Ù³ñ­ï³­Ï³Ý áõ ѳۭñ»­Ý³­ëÇ­ñ³­Ï³Ý »ñ­·»­ñáí, á­ñáÝù ³ñ­ï³­Ñ³Û­ïáõÙ »Ý áõ­ë³­ÝáÕ-í³ñ­¹³­ ݳÝù­óÇ­Ý»­ñÇ ÝíÇñ­í³­ÍáõíÛáõÝÝ áõ ѳ­ í³­ïÁ Ç­ñ»Ýó Ýå³­ï³­ÏÇ áõ í»ñç­Ý³­Ï³Ý ѳխó­Ý³­ÏÇ Ýϳï­Ù³Ùµ: ²Û¹ ѳ­í³­ïÁ Ýñ³Ýó ѳ­Õáñ­¹»É »Ý ³­í³· ¹³­ëÁÝ­Ï»ñ­ Ý»­ñÁ` ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ³ÛÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÁ, áí­ù»ñ ϳ­Ù³­íáñ ²ñ­ó³Ë ٻϭݻ­óÇÝ, ѳխó­Ý³­Ïáí åë³­Ï»­óÇÝ ¹³­ñ³­í»ñ­çÇ ·á­Û³­Ù³ñ­ïÁ: ì³ñ­¹³­Ý³Ýù­óÇ­Ý»­ñÁ ݳ¨ ѳ­×³Ë »Ý ³Ýó­ÝáõÙ Ýñ³Ýó Ù³ñ­ï³­Ï³Ý áõ­ÕÇáí, Áݹ­Ñáõå Þáõ­ßÇ »Ý ѳë­ÝáõÙ: Þáõ­ßÇÇ ³­½³­ï³·ñ­í³Í µ»ñ­¹Ç µ³ñ­ÓáõÝ­ùÇó Ýñ³Ýù ï»ë­ÝáõÙ »Ý ²ñ¨Ùﳭѳ­Û³ë­ï³­ÝÁ:


24

Ø»Í »Õ»éÝ. ó³­íÇ áõ ÏëÏÇ­ÍÇ Ùßï³ñ­ÃáõÝ Ùáñ­Ùáù ä³ï­ñ³ë­ï»ó гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³­ÝÁ гÛáó ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý Íñ³·ñÇ Ñ»­ÕǭݳϭݻñÝ ¿ÇÝ Â³­ É»³Ã ÷³­ß³Ý (Ý»ñ­ùÇÝ ·áñ­Í»­ñÇ Ý³­Ë³­ñ³ñ), ¾Ý­í»ñ ÷³­ß³Ý (é³½­ Ù³­Ï³Ý ·áñ­Í»­ñÇ Ý³­Ë³­ñ³ñ), æ»­ Ù³É ÷³­ß³Ý (é³½Ù³Íáí³ÛÇÝ áõÅ»ñÇ Ññ³­Ù³­Ý³­ï³ñ), ´»­Ñ³»¹­ ¹ÇÝ Þ³­ùÇñ µ»­ÛÁ (º­ñÇï­Ãáõñ­ù³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý Ïá­ÙÇ­ï»Ç ³Ý­¹³Ù) ¨ áõ­ñÇß­Ý»ñ: Øï³¹ñ­í»­Éáí áãÁÝ­ ã³ó­Ý»É ѳ­Û»­ñÇÝ` Ýñ³Ýù ó³Ý­Ï³­ ÝáõÙ ¿ÇÝ í»­ñ³ó­Ý»É гۭϳ­Ï³Ý ѳñ­óÁ. ѳ­Û»­ñÁ ¨ г­Û³ë­ï³­ÝÁ ³ñ­·»Éù ¿ÇÝ Ñ³Ý­¹Ç­ë³­ÝáõÙ »­ñÇï­ Ãáõñ­ù»­ñÇ Íñ³·­ñÇ ×³­Ý³­å³ñ­ÑÇÝ: Üñ³Ýó »­ñ³­½³Í §Ø»Í Âáõ­ ñ³Ý¦-Á å»ïù ¿ Ó·í»ñ ´áë­ýá­ñÇó ÙÇÝ㨠²É­Ã³Û: ²­é³­çÇÝ ³ß­Ë³ñ­ ѳ­Ù³ñ­ïÇ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ »­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ ñÁ ç³ñ­¹»ñ ¿ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõ٠ݳ¨ ϳÛë­ñáõÃ­Û³Ý Ý»ñ­ùá ·ïÝíáÕ ³­ëá­ñÇ­Ý»­ñÇ, ÑáõÛ­Ý»­ñÇ ¨ ³­ñ³µ­Ý»­ ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ: 1915 ¨ ѳ­ çáñ¹ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ Ç­ñ³­¹³ñ­ÓáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ Ùdzݭ߳­Ý³Ï á­ñ³Ï­íáõÙ »Ý áñ­å»ë ó»­Õ³ë­å³­Ýáõí ÛáõÝ, ù³­ÝÇ áñ å»­ï³­Ï³Ý Ù³­ ϳñ­¹³­Ïáí Íñ³·ñ­í³Í ¿ñ ÙÇ ³Ù­µáÕç ³½­·Ç` Ñ³Û Åá­Õáíñ¹Ç µÝ³çÝçáõÙ, ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý áãÝã³­óáõÙ: ²ÛÝ XX ¹³­ñÇ ³­é³­ çÇÝ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝÝ ¿ñ: º­ñÇï­Ãáõñ­ù³­Ï³Ý å³­ñ³·ÉáõË­ Ý»­ñÁ á­ñá­ß»­óÇÝ µÝ³çÝ­çáõÙÝ Ç­ñ³­ ϳ­Ý³ó­Ý»É 3 ÷áõ­Éáí: ²­é³­çÇÝ ÷áõ­ÉáõÙ µ³­Ý³Ï ½á­ñ³­Ïá­ã»­óÇÝ 15-Çó 45 ï³­ñ»­Ï³Ý µá­Éáñ Ñ³Û ïÕ³­Ù³ñ¹­Ï³Ýó: Üñ³Ýó ½Ç­Ý³­Ã³­ ÷»­óÇÝ ¨ 50-100 Ñá­·³­Ýáó ËÙµ»­ ñáí Ïá­ïá­ñ»­óÇÝ: ´éݳ·­ñ³í­í»­óÇÝ Ý³¨ ѳ­Û»­ñÇ ë³­Ï³­í³­ÃÇí ½»ÝùÝ áõ ½Ç­Ý³Ù­Ã»ñ­ùÁ: Ìñ³·­ñÇ »ñÏ­ñáñ¹ ÷áõ­Éáí ëÏëí»ó Ñ³Û Ùï³­íá­ñ³­Ï³­ Ýáõí۳Ý` ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý, Ùß³­Ïáõ­ ó­ÛÇÝ ¨ é³½­Ù³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇã­Ý»­ñÇ áãÝ­ã³­óáõ­ÙÁ: ºñ­ñáñ¹ ÷áõ­ÉáõÙ Ãáõñù ç³ñ­¹³­ñ³ñ­Ý»­ñÁ ëÏë»­óÇÝ Ïá­ïá­ ñ»É ³Ý­å³ßï­å³Ý Ùݳ­ó³Í Ñ³Û µÝ³Ï­ãáõí۳­ÝÁ` ·»­ñ³­½³Ý­ó³­å»ë ϳ­Ý³Ýó, Í»­ñáõ­ÝÇ­Ý»­ñÇÝ ¨ »­ñ»­ ˳­Ý»­ñÇÝ: γ½­Ù³­Ï»ñå­í»­óÇÝ Ù³ë­ë³­Û³­Ï³Ý µéݳ­·³ÕÃ, ³ù­ëáñ ¨ ç³ñ¹: г­Û»­ñÇÝ Ï³°Ù ë­ïÇ­åáõÙ ¿ÇÝ áõ­ñ³­Ý³É ùñÇë­ïá­Ý»áõíÛáõ­ÝÁ, ϳ°Ù ë­å³­ÝáõÙ ¿ÇÝ, ϳ°Ù ë­ïÇ­åáõÙ µéÝ»É ·³Õ­ÃÇ áõ­ÕÇÝ: ²ñ¨ÙïÛ³Ý Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ áÕç Ùݳ­ó³Í ѳ­ Û»­ñÁ µéݳ­·³Õ­Ã»­óÇÝ ØÇ­ç³­·»ï­ ùÇ ³­Ý³­å³ï­Ý»ñ, ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ` ¸»ñ-¼áñ, áñ­ï»Õ ¿É µÝ³çÝç­í»­óÇÝ: ê³, ÷³ëïáñ»Ý, ݳ¨ Íñ³·ñí³Í ѳÛñ»Ý³½ñÏáõÙ ¿ñ: Àëï Îáë­ï³Ý¹­Ýáõ­åáÉ­ëÇ Ñ³­ Ûáó å³ï­ñdzñ­ù³­ñ³­ÝÇ ïí۳ɭ Ý»­ñÇ` Ñ³Û µÝ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ÃÇíÝ úë­Ù³Ý­Û³Ý ϳÛë­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý ÷áõÉÇó ³­é³ç ¨ Ñ»­ïá áõ­Ý»­ó»É ¿ Ñ»ï¨Û³É å³ï­Ï»­ñÁ.

¿Ã­Ýǭϳ­Ï³Ý, é³­ë³­Û³­Ï³Ý ϳ٠Ïñá­Ý³­Ï³Ý ËÙµÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇ Ï³Ù ³Ù­µáÕ­ç³­Ï³Ý áãÝ­ã³ó­Ù³Ý Ýå³­ ï³­Ïáí. 1. ÊÙµÇ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÇ ëå³­ ÝáõíÛáõÝ, 2. ÊÙµÇ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÇÝ Éáõñç ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ϳ٠Ùï³­íáñ íݳë­Ý»­ñÇ å³ï­×³­éáõÙ, 3. ÊÙµÇ Ñ³­Ù³ñ ÙÇ­ïáõ٭ݳ­ íáñ Ï»ñ­åáí Ï»Ý­ë³­Ï³Ý ³ÛÝ­åÇ­ëÇ å³Û­Ù³Ý­Ý»­ñÇ ëï»Õ­ÍáõÙ, á­ñáÝù áõÕÕ­í³Í »Ý ËÙµÇ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÇ ÉñÇí ϳ٠ٳë­Ý³­ÏÇ ýÇ­½Ç­Ï³­ Ï³Ý áãÝ­ã³ó­Ù³­ÝÁ, 4. ²ÛÝ­åÇ­ëÇ ·áñ­Íá­Õáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ç­ñ³­Ï³­Ý³­óáõÙ, á­ñáÝù áõÕÕ­í³Í »Ý ËÙµÇ Ý»ñ­ëáõÙ ÍÝ»­ÉÇáõÃ­Û³Ý Ï³ÝË­Ù³­ÝÁ, 5. ÊÙµÇ »­ñ»­Ë³­Ý»­ñÇ` µéÝáõí Û³Ùµ Ù»Ï ³ÛÉ ËáõÙµ ï»­Õ³­÷á­Ëáõ­ÙÁ:

¶³ÕóϳÝÝ»ñÇ ï»Õ³Ñ³ÝáõÙ

ê»­µ³ë­ïdz­ÛÇ íǭɳ­Û»Ã (ݳ­Ñ³Ý·) - 225.000 ¨ 16.800 ¾ñ½­ñáõ­ÙÇ íǭɳ­Û»Ã 215.000 ¨ 1.500 ʳñ­µ»ñ­¹Ç íǭɳ­Û»Ã - 204.000 ¨ 35.000 ¸Ç³ñ­µ»­ùÇ­ñÇ íǭɳ­Û»Ã 124.000 ¨ 3.000 ´ÇíÉÇ­ëÇ íǭɳ­Û»Ã - 198.000 ì³­ÝÇ íǭɳ­Û»Ã 197.000 ¨ 500 ÎÇ­ÉÇ­Ïdz­- 205.000 ¨ 182.500 Âáõñ­ùdz­ÛÇ Ùݳó­Û³É ßñç³Ý­Ý»ñ - 623.000 ¨ 416.700 Àëï Îáë­ï³Ý¹­Ýáõ­åáÉ­ ëÇ Ñ³­Ûáó å³ï­ñdzñ­ ù³­ñ³­ÝÇ ïí۳ɭݻ­ñÇ` ѳۻñÇ ÃÇíÁ úëÙ³ÝÛ³Ý Ï³ÛëñáõÃÛáõÝáõ٠ϳ½Ù»É ¿ 2.026.700, Áëï ³ÛÉ ³ÕµÛáõñÝ»ñÇ` 2.500.000, áñáÝóÇó ϻݹ³ÝÇ ¿ Ùݳó»É Áݹ³Ù»ÝÁ 592.200 Ù³ñ¹:

Øß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝ àñ¨¿ Åá­Õáíñ­¹Ç ϳ٠¿Ã­ÝÇÏ³Ï³Ý ËÙµÇ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÁ áãÝ­ã³ó­Ý»­Éáõ Ýå³­ï³­Ïáí Ç­ñ³­ ϳ­Ý³ó­í³Í ·áñ­Íá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ³½­·³­ÛÇÝ-Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ó»­Õ³ëå³­ÝáõíÛáõÝ »Ý Ïá­ãáõÙ: Àëï Ç­ñ³­í³­·»ï è³­ý³­Û»É Ȼ٭ÏÇ­ÝÇ` ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ áã ÙdzÛÝ ³½­·³­ÛÇÝ Ï³Ù Ïñá­Ý³­Ï³Ý ËÙµÇ ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý µÝ³çÝç­Ù³Ùµ í»­ñ³­óáõ­ÙÝ ¿, ³Ûɨ Ýñ³ ³½­·³­ÛÇÝÑá·¨áñ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ áãÝ­ã³­óáõÙÁ: ´³½­Ù³­ÃÇí ÷³ë­ï»ñ íϳ­ÛáõÙ »Ý, áñ úë­Ù³Ý­Û³Ý ϳÛë­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ Ñ³Û µÝ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ½³Ý·­í³­Í³­ÛÇÝ Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇÝ áõ ï»­Õ³­Ñ³­Ýáõí

Û³­ÝÁ ѳ­ÙÁݭóó` »­ñÇï­Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ϳ­é³­í³­ñáõíÛáõ­ÝÁ ϳݭ˳٭ï³Í­ í³Í ¨ Íñ³·­ñí³Í Ï»ñ­åáí Ó·ï»É ¿ áãÝ­ã³ó­Ý»É ݳ¨ ѳۭϳ­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³Ïñ­ÃáõÃ­Û³Ý ÝÛáõ­Ã³­Ï³Ý íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: ¶Ç­ï³Ï­ó»­Éáí »­Ï»­Õ»­óáõ ¨ ѳ­í³­ïÇ ¹»­ñÁ Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç Ï۳ݭùáõÙ` Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ϳ­é³­í³­ñáõíÛáõ­ÝÁ áãÝ­ã³ó­ñ»É ¿ »­Ï»­Õ»­óÇ­Ý»ñÝ áõ í³Ý­ù»­ñÁ, ѳ­½³­ ñ³­íáñ ÙÇç­Ý³­¹³ñ­Û³Ý Ó»­é³­·Çñ Ù³ï­Û³Ý­Ý»ñ, ½³í­Ã»É »­Ï»­Õ»­ó³­ Ï³Ý ·áõÛ­ùÁ: Þ³ï ¹»å­ù»­ñáõÙ ¿É ѳۭϳ­Ï³Ý »­Ï»­Õ»­óÇ­Ý»­ñÁ í»­ñ³Í­ í»É »Ý Ù½ÏÇíݻ­ñÇ: úë­Ù³Ý­Û³Ý ϳÛë­ñáõÃ­Û³Ý áÕç ï³­ñ³Í­ùáõ٠ѳۭϳ­Ï³Ý »­Ï»­Õ»­óÇ­Ý»­ñÇ áõ í³Ý­ù»­ñÇ ÃÇíÁ 2350 ¿ñ (³Û¹ ÃíáõÙ` IV-V ¹¹. í³Õ ùñÇë­ïá­Ý»³­Ï³Ý »­½³­ÏÇ Ñáõ­ß³ñ­Ó³Ý­Ý»ñ), á­ñáÝó Ù»Í Ù³­ëÁ ó­É³Ý­í»ó, ³Ûñ­í»ó ¨ ³­í»ñ­í»ó: Ð³Û Åá­Õáíñ­¹Ç å³ï­Ù³Ùß³­ Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ Å³­é³Ý­·áõÃ­Û³Ý ÝÏ³ï­ Ù³Ùµ »­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ñÇ áñ­¹»·ñ³Í áãÝ­ã³ó­Ù³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí Ûáõ­ÝÁ ß³­ñáõ­Ý³Ï­í»ó ݳ¨ гݭ ñ³­å»­ï³­Ï³Ý Âáõñ­ùdz­ÛáõÙ: êÏë³Í 1920-³­Ï³Ý Ãí³­Ï³Ý­ Ý»­ñÇó` Âáõñ­ùdz­ÛáõÙ Ãñù³ó­í»É ¿ ²ñ¨ÙïÛ³Ý Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ å³ï­Ù³­ Ï³Ý Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý ï»­Õ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÇ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 90%-Á:

ò»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ë³Ñ­Ù³­ÝáõÙ­Ý»­ñÁ § ò»­Õ ³ ë­å ³­Ý á õ Ã­Û á õ Ý ¦ µ³­éÁ` ǵñ¨ Ù³ñ¹ÏáõÃÛ³Ý ¹»Ù

áõÕÕí³Í á­×ñÇ Ç­ñ³­í³­Ï³Ý ï»ñ­ ÙÇÝ, ³­é³­çÇ­ÝÁ ÏÇ­ñ³­é»É ¿ ·»ñ­Ù³­ ݳ­óÇ ·ñáÕ, Ç­ñ³­í³­·»ï ²ñ­ÙÇÝ ì»·­Ý»­ñÁ` ѳ­Û»­ñÇ µÝ³çÝ­çáõ­ÙÁ µÝá­ñá­ß»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: §ò»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõݦ ï»ñ­ÙÇ­ ÝÁ 1944 í-ÇÝ ßñ糭ݳ­éáõÃ­Û³Ý Ù»ç ¿ ¹ñ»É ùñ»³­Ï³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­ ·³­ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ Ù³ë­Ý³­·»ï, ÷³ë­ï³­µ³Ý è³­ý³­Û»É Ȼ٭ÏÇ­ÝÁ, áõÙ ÁÝ­ï³­ÝÇ­ùÁ Ññ»³­Ï³Ý Ðá­Éá­ ùáë­ïÇ ½á­Ñ»­ñÇó ¿ñ: ²Ûë ï»ñ­ÙÇ­Ýáí Ȼ٭ÏÇ­ÝÁ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ ¿ñ Ýϳ­ ñ³·­ñ»É ѳ­Ù³­Ï³ñ·­í³Í ëå³­ ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ µéÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ý³­óÇë­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí Ûáõ­ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ 1915 í-ÇÝ úë­Ù³Ý­Û³Ý ϳÛë­ñáõíÛáõ­Ýáõ٠ѳ­ Û»­ñÇ µÝ³çÝ­çáõ­ÙÁ (§ò»­Õ³ëå³­ ÝáõíÛáõݦ/§¶»­Ýá­óǹ¦ ï»ñ­ÙÇ­ÝÁ ϳ½Ùí»É ¿ Ñáõ­Ý³­ñ»Ý genosé³­ë³ Ï³Ù ó»­Õ³­ËáõÙµ ¨ ɳ­ïÇ­ Ý»­ñ»Ý cide-ëå³­Ý»É µ³­é»­ñÇ Ñ³­ ٳϭóáõ­ÙÇó): 1948 í-Ç ¹»Ï­ï»Ù­µ»­ñÇ 9-ÇÝ Ðá­ Éá­ùáë­ïÇ ÑÇ­ßá­ÕáõÃ­Û³Ý ³½­¹»­óáõí Û³Ý Ý»ñ­ùá Ødz­íáñ­í³Í ³½­·»­ñÇ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõíÛáõÝÝ ÁÝ­¹áõ­Ý»ó §ò»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ³Ý­ó³­ ·áñ­ÍáõÃ­Û³Ý Ï³ÝË­Ù³Ý ¨ ¹ñ³ ѳ­Ù³ñ å³ï­ÅÇ Ù³­ëÇݦ ÏáÝ­í»Ý­ ódzÝ, Áëï á­ñÇ` ó»­Õ³ë­å³­Ýáõí Ûáõ­ÝÁ ë³Ñ­Ù³Ý­íáõÙ ¿ áñ­å»ë ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³Ý­ó³­·áñ­Íáõí ÛáõÝ, ¨ ÷³ë­ï³­ÃáõÕ­ÃÁ ëïá­ñ³·ñáÕ å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ å³ñ­ï³­íáñ­ íáõÙ »Ý ϳݭ˻É, ÇÝã­å»ë ݳ¨ å³ï­Å»É ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝ Ç­ñ³­ ϳ­Ý³ó­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ: ÎáÝ­í»Ý­ódz­ÛÇ Ñ³­Ù³­Ó³ÛÝ` ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝ ¿ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ Ñ»ï¨Û³É ·áñ­Íá­ ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó ó³Ý­Ï³­ó³­ÍÁ, áñÝ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáõÙ ¿ áñ¨¿ ³½­·³­ÛÇÝ,

ÎáÝ­í»Ý­ódz­ÛÇ ÁÝ­¹áõ­Ýáõ­ÙÇó Ñ»­ïá á­ñáß ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñ ³­é³­ ç³ñ­Ï»É »Ý ³­í»­ÉÇ Ñ³­ÙÁݹ·ñ­ÏáõÝ ë³Ñ­Ù³­ÝáõÙ­Ý»ñ: ²Ûë­å»ë` 1959 í-ÇÝ Ç­ñ³­í³­·»ï öǭûñ ¸ñáë­ïÁ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ë³Ñ­Ù³­ Ý»É ¿ áñ­å»ë §Ø³ñ¹­Ï³Ýó` áñ¨¿ ËÙµÇ å³ï­Ï³­Ý»­ÉÇáõÃ­Û³Ý Ñ³­ Ù³ñ Ï۳ݭùÇó ϳݭ˳٭ï³Í­í³Í ½ñÏ»­ÉÁ¦: ²Ý­í³­ÝÇ ó»­Õ³ë­å³­ ݳ­·»ï Æë­ñ³­Û»É â³é­ÝÇÝ` §ò»­ Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ³Ý­ñ³­·Ç­ï³­ ñ³­ÝǦ ËÙµ³­·Ç­ñÁ, ³­é³­ç³ñ­Ï»É ¿ Ñ»ï¨Û³É ë³Ñ­Ù³­Ýáõ­ÙÁ. §ò»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝÝ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­Ï³Ý Ç­Ù³ë­ïáí ½·³­ÉÇ Ãíáí Ù³ñ¹­Ï³Ýó ½³Ý·­í³­Í³­ÛÇÝ ëå³­ÝáõíÛáõÝÝ ¿, á­ñÁ ãÇ Ç­ñ³­·áñÍ­í»É Ãßݳ­Ùáõ ½ÇÝ­í³Í áõ­Å»­ñÇ ¹»Ù é³½­Ù³­Ï³Ý ·áñ­Íá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ, ½á­Ñ»­ñÇ ³Ý­å³ßï­å³Ý­í³­ÍáõÃ­Û³Ý ¨ ³­Ýû·­Ý³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý å³Û­Ù³Ý­ Ý»­ñáõÙ¦:

ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ×³­Ý³­ãáõ٠г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý í»­ ñ³­µ»ñ­Û³É ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³­é³­çÇÝ ³ñ­Ó³­·³Ý­ùÁ üñ³Ý­ëdz­ÛÇ, èáõ­ ë³ë­ï³­ÝÇ, Ø»Í ´ñÇ­ï³­Ýdz­ÛÇ` 1915 í-Ç Ù³­ÛÇ­ëÇ 24-Ç Ñ³­Ù³­ï»Õ ѳۭﳭñ³­ñáõíÛáõÝÝ ¿ñ, áñ­ï»Õ Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç Ýϳï­Ù³Ùµ ϳ­ï³ñ­í³Í µéÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ µÝá­ñáß­í»­óÇÝ áñ­ å»ë §Ñ³Ý­ó³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ Ù³ñ¹­ ÏáõÃ­Û³Ý ¨ ù³­Õ³­ù³Ïñ­ÃáõÃ­Û³Ý ¹»Ù¦: ÎáÕ­Ù»­ñÁ ϳ­ï³ñ­í³Í ѳݭ ó³­·áñ­ÍáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ å³­ï³ë­ ˳­Ý³­ïáõ ¿ÇÝ Ñ³­Ù³­ñáõÙ Ãáõñ­ù³­ Ï³Ý Ï³­é³­í³­ñáõí۳­ÝÁ: êÏë³Í 1915 í-Çó` ï³ñ­µ»ñ å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ ÁÝ­¹áõ­Ý»É »Ý µ³­ ݳӨ»ñ, á­ñáÝù ¹³­ï³­å³ñ­ïáõÙ »Ý ѳ­Û»­ñÇ Ïá­ïá­ñ³­ÍÁ: г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝÝ ÁÝ­¹áõ­ Ý»É »Ý ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³ÛÝ­åÇ­ëÇ


25

| www.ysu.am

Ù³­Ùáõé, áñ åÕÍí³Í ãÉÇ­ÝÇ Ñ»Õ­ í³Í ³ñ­Û³Ý íï³Ï­Ý»­ñáí: âϳ ÙÇ ³é­í³Ï, ·»ï ϳ٠·»­ï³Ï, áñ ¹»­åÇ Ñ³­íǭﻭݳ­Ï³Ý Ùá­é³­óáõí Û³Ý ùß³Í-ï³­ñ³Í ãÉÇ­ÝÇ Ñ³ñ­Ûáõ­ ñ³­íáñ, ѳ­½³­ñ³­íáñ Ù»é­Û³É Ù³ñ­ ÙÇÝ­Ý»ñ: âϳ ÙÇ ³Ý­¹áõݹ, ÙÇ ÏÇñ×, á­ñáÝù ãÉÇ­Ý»Ý ·»­ñ»½­Ù³Ý­Ý»ñ µ³ó »ñÏÝ­ùÇ ï³Ï, á­ñáÝó Ëáñ­ùáõÙ ëåÇ­ï³­ÏÇÝ ãï³­ÛÇÝ ÏÙ³Ëù­Ý»­ñÇ µ³ó-µ³ó ÏáõÛ­ï»­ñÁ¦: ²Ý­ñÇ ´³ñ­µÇ 20-ñ¹ ­¹³­ñÇ ýñ³Ý­ëdz­óÇ Éñ³·­ñáÕ

ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõíÛáõÝ­Ý»ñ, ÇÝã­åÇ­ ëÇù »Ý ºí­ñá­å³­ÛÇ Ëáñ­Ñáõñ­¹Á, ºí­ñ³­ËáñÑñ­¹³­ñ³­ÝÁ, زÎ-Ç ÙÇ ù³­ÝÇ Ñ³Ýӭݳ­Åá­Õáí­Ý»ñ, º­Ï»­Õ»­óÇ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ ÛÇÝ ËáñÑáõñ¹Á ¨ ³ÛÉÝ: 1965 íÇÝ Ð³Ûáó ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛáõÝÝ ³­é³­çÇ­ÝÁ å³ß­ïá­Ý³­å»ë ÁÝ­ ¹áõ­Ý»É ¿ àõñáõ·­í³­ÛÁ, ÇëÏ Áëï ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÇ å³ß­ ïá­Ý³­å»ë ¹³­ï³­å³ñ­ï»É ¨ ׳­Ý³­ã»É »Ý Ñ»ï¨Û³É »ñÏñ­Ý»­ñÁ` üñ³Ý­ëdzÝ, ¶»ñ­Ù³­ÝdzÝ, Æ­ï³­ ÉdzÝ, ´»É­·Ç³Ý, ÜÇ­¹»é­É³Ý¹­ Ý»ñÁ, Þí»Û­ó³­ñdzÝ, Þí»­¹Ç³Ý, èáõ­ë³ë­ï³ÝÁ, È»­Ñ³ë­ï³ÝÁ, ÈÇï­ í³Ý, Ðáõ­Ý³ë­ï³ÝÁ, êÉá­í³­ÏdzÝ, ÎÇå­ñáëÁ, ÈÇ­µ³­Ý³ÝÁ, ²ñ­·»Ý­ïÇ­ ݳÝ, ì»­Ý»­ëá­õ»­É³Ý, âÇ­ÉÇÝ, γ­ ݳ­¹³Ý, ì³­ïǭϳÝÁ, ²íëï­ñ³­ ÉdzÝ: ø³Õ­í³Íù­Ý»ñ ³­É»³Ã ÷³­ß³­ÛÇ` г­É»­åÇ Ç߭˳­Ýáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ áõÕ­Õ³Í ·³Õï­ÝÇ Ññ³­Ñ³Ý·­Ý»­ñÇó áõ ͳͭϳ·­ñ»­ ñÇó (1914-1918 ÃÃ.) §...Âáõñ­ùdz­ÛáõÙ ÙÇ³Ï áõ­ÅÁ, á­ñÁ ϳ­ñáÕ ¿ ϳ½­Ù³­Éáõ­Í»É ù³­ Õ³­ù³­Ï³Ý Ï۳ݭùÁ, ѳ­Û»ñÝ »Ý... à­ñáß­í»É ¿ ѳۭñ»­ÝÇùÝ ³­½³­ï»É ³Û¹ ³­ÝÇÍ­Û³É ó»­ÕÇ ÷³­é³­Ùá­ ÉáõíÛáõ­ÝÇó ¨ Ù»ñ ÇëÏ ³Ýӭݳ­Ï³Ý áõ­ë»­ñÇÝ ³é­Ý»É ѳݭó³Ý­ùÇ ³­ñ³­ ïÁ, áñÝ ûë­Ù³Ý­Û³Ý å³ï­ÙáõíÛáõ­ÝÁ Ùñá­ï»­Éáõ ¿: à­ñáß­í³Í ¿ ·É˳­ï»É Âáõñ­ùdz­ÛáõÙ ³å­ñáÕ µá­Éáñ ѳ­Û»­ ñÇÝ, ãÃáÕ­Ý»É, áñ áñ¨¿ Ù»­ÏÁ ϻݭ ¹³­ÝÇ Ùݳ¦:

Âáõñù å³ï­Ù³­µ³Ý­Ý»­ñÁ ò»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ ê»­ÉÇÙ ¸»­ñÇÝ­·ÇÉ. §Âáõñ­ùdz­ ÛÇ Ð³Ý­ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý Ï»ñ­ïáÕ­Ý»­ñÁ ѳ­½³­ñ³­íáñ Ù³ñ­¹ÇÏ ã¿ÇÝ: Üñ³Ýù ÙÇ ù³­ÝÇ Ñ³ñ­Ûáõ­ñÇ Ñ³ë­ÝáÕ Ù³ñ­ ¹ÇÏ ¿ÇÝ, áí­ù»ñ µá­ÉáñÝ ¿É 1915 í-Ç Ñ³­Û»­ñÇ ï»­Õ³­Ñ³­ÝáõÃ­Û³Ý Å³­Ù³­ Ý³Ï ³Ûë ϳ٠³ÛÝ å³ß­ïáÝÝ »Ý ½µ³­Õ»ó­ñ»É: Üñ³Ýù ϳ°Ù­ Ç­Ù³­ ó»É »Ý ¹»å­ù»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, ϳ°Ù­ ¿É ³Ý­Ùǭ糭ϳ­Ýá­ñ»Ý Ù³ë­Ý³Ï­ó»É »Ý ¹ñ³Ýó: Ø»Í Ñ³ß­íáí ÝáõÛÝ Ù³ñ­ ¹ÇÏ ¿ÇÝ: î»­Õ³­Ñ³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, Ïá­ ïá­ñ³­ÍÁ, ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝ Ï³Ù ÇÝã ¿É áñ ÉÇ­ÝÇ, ³ÛÝ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ñ»É »Ý »­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ñÁ: Þ³ï ɳí, ÇëÏ áí­ù»±ñ­»Ý ³Û¹ »­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ñÁ. ѳݭ ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ÑÇ٭ݳ­¹Çñ­Ý»­ñÁ μá­ ÉáñÝ ¿É »­ñÇï­Ãáõñ­ù»ñ ¿Çݦ: г­ÉÇÉ ´»ñù­Ã³Û. §Âáõñ­ùdz­ ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý ¨ ÏÇ­ë³­å»­ï³­Ï³Ý ¹Çñ­ùá­ñáß­Ù³Ý ËݹǭñÁ µ³­í³­Ï³­ ÝÇÝ ¹Åí³ñ ¿: 1915-1930 Ãí³­ ϳݭݻ­ñÇÝ Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ µá­Éá­ñÁ ·Ç­ï»ÇÝ: ¸ñ³ ѳ­Ù³ñ ¿É, »ñµ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõÙ »Ýù ³Û¹ ų­ Ù³­Ý³­Ï³ßñ­ç³­ÝÇ å³ï­Ù³·­ñáõí Ûáõ­ÝÁ, »ñ­µ»ù ã»Ýù ѳݭ¹Ç­åáõÙ §³Û¹­åÇ­ëÇ µ³Ý ãÇ »­Õ»É, ¹³ ëáõï ¿¦ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ïáõí۳­ÝÁ: ä³ï­×³éÝ ³ÛÝ ¿, áñ ³Û¹ Ç­ñ³­¹³ñ­ÓáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ ¹»é¨ë ­ë»­ñáõݹ­Ý»­ñÇ ÑÇ­ßá­ ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ù»ç ¿ÇÝ, ¨ µá­ÉáñÝ ¿É ·Ç­ï»ÇÝ, û ÇÝã ¿ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ ó»É: γ­ÛÇÝ Ý³¨ Ù³ñ­¹ÇÏ, áí­ù»ñ

*** §...Âáõñ­ùdz­ÛáõÙ ³å­ñáÕ µá­Éáñ ѳ­Û»­ñÇ Ç­ñ³­íáõÝù­Ý»­ñÁ çÝçí³Í »Ý: ²Ûë Ýϳ­ï³­éáõ­Ùáí ϳ­é³­í³­ñáõíÛáõ­ÝÁ ï»ñ ¿ ϳݷ­ ÝáõÙ ³Ù­µáÕç å³­ï³ë­Ë³­Ý³ï­ íáõí۳­ÝÁ ¨ Ññ³­Ù³­ÛáõÙ ãËݳ­ Û»É ÝáõÛ­ÝÇëÏ û­ñá­ñá­óÇ »­ñ»­Ë³­ Ý»­ñÇݦ: гۻñÇ Ïáïáñ³ÍÁ Îáëï³Ý¹ÝáõåáÉëáõÙ, 1915Ã. ÑáõÝÇë

Ñå³ñ­ï³­ÝáõÙ ¿ÇÝ` ³­ë»­Éáí. §ºÃ» Ù»Ýù ãëå³­Ý»ÇÝù, Ýñ³Ýù ¿ÇÝ ëå³­Ý»­Éáõ¦¦:

ػ筵»­ñáõÙ­Ý»ñ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ §...1915 í-Ç û­·áë­ïá­ëÇ 31-ÇÝ Â³­É»³Ã ÷³­ß³Ý ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ ¹Ç­í³­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇÝ Ñ³Û­ï³­ñ³­ñ»ó. §Ð³Û­Ï³­Ï³Ý ѳñóÝ ³ÛÉ¨ë ­·á­ ÛáõíÛáõÝ ãáõ­ÝǦ: ܳ Ç­ñ³­í³­óÇ ¿ñ, ù³­ÝÇ áñ ѳ­Û»­ñÇ ï»­Õ³­Ñ³­ÝáõÙÝ ³­í³ñï­í»É ¿ñ: ØÝáõÙ ¿ñ ÙdzÛÝ Ó»ñ­µ³­½³ï­í»É ³ÛÝ Ñ³­ïáõ­Ï»Ýï ½á­Ñ»­ñÇó, áí­ù»ñ, ù³Û­É»­Éáí ٳѭ í³Ý ׳­Ý³­å³ñ­Ñáí, Ññ³ß­ùáí ÷ñÏí»É ¿Çݦ: üñÇï­Ûáý ܳݭë»Ý µ­¨»­é³­ËáõÛ½, Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­Ý³­ÏÇ ¹³÷­Ý»­ÏÇñ *** §...ºë íëï³Ñ »Ù, áñ Ù³ñ¹­ ÏáõÃ­Û³Ý áÕç å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ù»ç ãϳ ³­í»­ÉÇ ½³½­ñ»­ÉÇ ¿ç, ÇÝã­åÇ­

ëÇÝ ë³ ¿: 1915 í-ÇÝ Ñ³Û­Ï³­Ï³Ý ÁÝ­ï³­ÝÇù­Ý»­ñÇ ï»­Õ³­Ñ³Ý­Ù³Ý Ù³­ ëÇÝ Ññ³­Ù³­Ýáí ٳѭí³Ý ¹³­ï³­ å³ñï­í»ó ÙÇ ³Ù­µáÕç ³½·¦: лݭñÇ Øáñ­·»Ý­Ã³áõ 1913-1918 ÃÃ. úë­Ù³Ý­Û³Ý ϳÛë­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ ²ØÜ ¹»ë­å³Ý *** §...º­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ñÁ, ѳë­Ý»­Éáí Ç߭˳­Ýáõí۳Ý, Ç­ñ»Ýó ¹³­Å³­ Ýáõí۳ٵ ·»­ñ³­½³Ý­ó»­óÇÝ ²µ­¹áõÉ Ð³­ÙÇ­¹ÇÝ: ²Û¹ Åá­Õáíñ­¹ÇÝ, áñ ëÇ­ ñáõÙ ¿ Ù»½, áãÝ­ã³ó­Ý»­Éáõ Ù³­ëÇÝ á­ñá­ßáõÙÝ ÁÝ­¹áõÝ­í»É ¿ Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ϳ­é³­í³­ñáõÃ­Û³Ý ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÇ ËáñÑñ­¹³Ï­óáõÃ­Û³Ý Å³­Ù³­Ý³Ï... ²ñ­Û³Ý ³ÛÝ ÷áùñ ã³­÷³­µ³­ÅÇ­ ÝÁ, áñ ¹»é ѳ­Û»­ñÁ å³Ñ­å³­Ý»É »Ý, óݭϳñ­Å»ù ¿, ¹ñ³­ÝÇó ÏÍÝíÇ Ñ»­ñá­ë³­Ï³Ý ë»­ñáõÝ­¹Á: ²ÛÝ Åá­ Õá­íáõñ­¹Á, á­ñÁ ãÇ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ Ù»é­Ý»É, ãÇ Ù»é­ÝÇ...¦: ²­Ý³­ïáÉ üñ³Ýë ýñ³Ý­ëdz­óÇ ·ñáÕ, Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­Ý³­ÏÇ ¹³÷­Ý»­ÏÇñ

*** §ò»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ³­é³­ çÇÝ á­×Ç­ñÁ ·áñÍ­í»ó 20-ñ¹ ­¹³­ñÇ ëϽµÇÝ` 1914-1918 Ãí-Ç å³­ ï»­ñ³½­ÙÇ Áݭóó­ùáõÙ, Çñ »ñÏ­ñáõÙ ³å­ñáÕ ÙÇ Åá­Õáíñ­¹Ç ¹»Ù: ºí ³Û¹ á­×Ç­ñÁ µá­Éá­ñá­íÇÝ ã¹³ï­í»ó áõ ã¹³­ï³­å³ñï­í»ó: ...²Û¹ ÇëÏ å³ï­×³­éáí ѳ­Û»­ñÁ ã»Ý ϳ­ñá­ Õ³­ÝáõÙ Ùá­é³­Ý³É å³ï­Ù³­Ï³Ý ³Û¹ Ãí³­Ï³­ÝÁ, á­ñÁ ϳ­ñáÕ ¿ñ í»ñç ¹Ý»É ³Ù­µáÕç ÙÇ Åá­Õáíñ­¹Ç ·á­Ûáõí۳­ÝÁ: ...Üñ³Ýù ã»Ý ϳ­ñá­ Õ³­ÝáõÙ Ùá­é³­Ý³É ³ÛÝ Ù»Ï áõ Ï»ë ÙÇ­ÉÇáÝ Ý³­Ñ³­ï³Ï­Ý»­ñÇݦ: Èá­õÇ ²­ñ³­·áÝ ýñ³Ý­ëdz­óÇ ·ñáÕ *** §ê³ñ­ë³­÷Ç »ñ­ÏÇñ: àí ¿É áñ ³ÛÅÙ ³Ýó­ÝáõÙ ¿ ³­Ù³­Û³­ó³Í г­ Û³ë­ï³­Ýáí, ãÇ Ï³­ñáÕ ãóÝóí»É, ³ÛÝ­ù³Ý ³ñ­ï³­éáó ß³ï µ³Ý »Ý ³­ëáõÙ ³­í»­ñ³Ï­Ý»­ñÇ áõ ٳѭí³Ý ³Û¹ ³Ý­í»ñç Ñ»­é³ë­ï³Ý­Ý»­ñÁ: âϳ ÙÇ Í³é, ÙÇ Å³Ûé, ÙÇ Ïïáñ

*** §...àñ­µ³­Ýá­óÇ Ñ³ñÏ µÝ³í ãϳ: ij­Ù³­Ý³­ÏÁ ã¿ ½·³­Û³­ Ï³Ý ÙÕáõÙ­Ý»­ñáí ï³ñ­í»­Éáõ: àñ­µ»­ñÇÝ ùß»°ù ­¹»­åÇ ³­Ý³­å³ï áõ Ù»½ ³Û¹ Ù³­ëÇÝ ï»Õ­Û³°Ï å³­ Ñ»ù¦:

º­Õ»é­ÝÁ í»­ñ³å­ñ³Í­Ý»­ñÇ ¨ ³­Ï³­Ý³­ï»ë­Ý»­ñÇ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó º­ÕÇ­ë³­µ»Ã ø³­É³ß­Û³­ÝÁ (ÍÝí. 1888 Ã., Øáõ­ë³ É»é) å³ï­ ÙáõÙ ¿ Çñ Ï۳ݭùÇ å³ï­ÙáõíÛáõ­ ÝÁ. §²­ñ³µë­ï³­ÝÇ ³­Ý³­å³­ïáõÙ Ù»ñ »­Õ³Í ų­Ù³­Ý³Ï ϻݭ¹³­ÝÇ­ Ý»­ñÇ å»ë ¿ÇÝù` á°ã ­Ñ³­·áõëï, á°ã­ ³å­ñáõëï, á°ã É­í³ó­í»É, á°ã Ë­Ù»É... ´Ý³­Ï³Ý å»ï­ùÇ Ñ³­Ù³ñ ³Ý­·³Ù ųݭ¹³ñ­ÙÁ ·ÉËáõ¹ Ï³Û­Ý³Í ÏÁÉ­ ɳñ. á°ã ­ÏÇÝ Ï׳Ýã­Ý³­ÛÇÝ, á°ã­³Õ­ çÇÏ, á°ã ­Ý³­Ùáõë... λ­ñ³­Ïá±õñ, DZÝã ­Ï»­ñ³­Ïáõñ. Ëá~ï­ ¿ÇÝù ѳ­í³­ùáõÙ, ³­Ý³­ëáõÝ­Ý»­ñÇ å»ë Ëá°ï­ ¿ÇÝù ³­ñ³­ÍáõÙ: ²Õ ·ïÝí»ñ Ý¿` ³­Õ»Ï. Ïóí˻ÇÝù ³­ÕÇÝ, ³­í»­ÉÇ Ñ³­ Ùáí ÏÁɭɳñ: Æ­ÙÇÝ »­ñ»ù å½ïÇÏ Ó³­·áõÏ­Ý»ñë ³É ³ù­ëá­ñÇ ×³Ù­÷³­ Ý»­ñÁ Ù»­é³Ý¦: Úá½­Õ³ï­óÇ ì»­ñá­Ýǭϳ ´»ñ­µ»ñ­Û³­ÝÁ (ÍÝí. 1907 Ã.) ÑÇ­ ßáõÙ ¿ Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ½á­ñ³­Ñ³­í³­ùÁ. §...Þ³­µ³Ã û­ñÁ` Ç­ñÇÏ­í³Ý ¹»Ù, µá­Éáñ ïÕ³­Ù³ñ¹­Ï³Ýó Ïѳ­í³­ù»Ý` Ãáõñ­ù³­Ï³Ý µ³­Ý³Ï ÕñÏ»­Éáõ, µ³Ûó ³ÛÝ­ï»Õ ѳ­Û»­ñÁ Ͻ³­ï»Ý Ãáõñ­ù»­ ñÇó` Á­ë»­Éáí. §Ð³­Û»­ñÁ åÇ­ïÇ ·Ý³Ý ׳­Ý³­å³ñÑ ßÇ­Ý»­Éáõ, Ãáõñ­ù»­ñÁ åÇ­ïÇ ·Ý³Ý éáõ­ë³­Ï³Ý ׳­Ï³ï¦: г­çáñ¹ û­ñÁ` ÏÇ­ñ³­ÏÇ, çñ³­Õ³ó­ å³­ÝÁ Ïï»ë­Ý³ çñ³­Õ³­óÇÝ ùá­íÁ ÉÇ­ùÁ Ù³ñ¹­Ï³Ýó ·ÉáõË­Ý»ñ, áï­ù»ñ, Ó»é­ù»ñ. ݳ­Ëáñ¹ ûñ­í³ ½ÇÝ­íáñ ï³ñ­í³Í­Ý»­ñÁ ·Ç­ß»­ñáí Ùáñíí»É ¿ÇÝ: ...ä³­åÇ­ÏÇë ï³­ñÇÝ Õ³Û­Ù³­ Õ³­ÙÇÝ Ùáï: ºñµ ݳ ÍáõÝÏ ãá­ù³Í ϳ­Õá­Ã», Ãáõñù ½ÇÝ­íáñ ÙÁ ϳ­óÇ­ Ýáí Ïѳñ­í³­Í», å³­åÇ­ÏÇë ·Éáõ­ ËÁ Ï·Éáñ­íÇ ·»­ïÇÝ: ÎëÏëÇÝ ýáõï­ ______________________________ Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 26 ¦


26

üÇÉ­Ù»ñ, á­ñáÝù

å³ï­ÙáõÙ »Ý

Ø»Í »­Õ»é­ÝÇ Ù³­ëÇÝ Ð³­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý 97-ñ¹ ­ï³­ñ»­ÉÇ­óÇ ßñ糭ݳ­ÏáõÙ ºäÐ-áõ٠ϳ½­Ù³­ Ï»ñå­í»É »Ý ݳ¨ ýÇÉ­Ù»­ñÇ ¹Ç­ïáõÙ­Ý»ñ: гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý

º­Õ»é­ÝÁ` Ýß³­Ý³­íáñ û­ï³­ñ³½­·Ç­Ý»­ñÇ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí سñ¹Ï³Ýó ÙÇ ËáõÙµ, áñáÝó Ù»ç ݳ¨ гñáõÃÛáõÝ Ðáí³ÏÇÙÛ³ÝÁ, ÑáÕÇó Ñ³Û ½áÑ»ñÇ ³×ÛáõÝÝ»ñÁ ѳݻÉÇë, î»ñ-¼áñ, 1938

______________________________ § êÏǽµÁ` ¿ç 25

µáÉ Ë³­Õ³É ÇÙ Ë»­É³­óÇ å³­åÇ­ÏÇë ·ÉËáõÝ Ñ»­ïÁ...¦: гۭϳ­Ï³Ý Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇ ³­ñ³µ ³­Ï³­ ݳ­ï»ë­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ` ÷³ë­ï³­µ³Ý ü³­Û»½ ¿É Ôá­ë»Û­ÝÁ, Çñ ÑÇ­ßá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ ·ñáõÙ ¿. §...г­Û»­ñÇ Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇó Ñ»­ïá γ­é³­í³­ ñáõíÛáõ­ÝÁ ѳÝӭݳ­Åá­Õáí­Ý»ñ ¿ ëï»Õ­Í»É, á­ñáÝù ½µ³Õ­íáõÙ »Ý ÉùÛ³É ·áõÛ­ùÇ í³­×³é­ùáí: гۭϳ­Ï³Ý Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ³ñ­Å»ù­Ý»ñÝ ³­Ù»­ ݳ¿­Å³Ý ·Ýáí »Ý í³­×³é­íáõÙ... ¶Ç­ïáõÃ­Û³Ý ·ñù»­ñÁ Ãáõñ­ù»ñÝ û·­ï³­·áñ­ÍáõÙ »Ý ßáõ­Ï³­ÛáõÙ å³­ÝÇñ, Ëáõñ­Ù³, ³ñ¨³­Í³­ÕÇÏ ÷³­Ã»­Ã³­íá­ ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦: èáõë ½ÇÝ­íá­ñ³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ. §...Àݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ѳۭϳ­Ï³Ý ï³­ ׳ñ­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ Ãáõñ­ù»ñÝ ³­é³Ýӭݳ­ÏÇ µ³ñ­µ³­ñá­ë³­Ï³Ý Ùá­ï»­óáõÙ »Ý óáõ­ó³­µ»­ñáõÙ, ³­é³Ýӭݳ­Ñ³­ïáõÏ í³Û­ñ»­ÝáõíÛáõÝ: Øáõ­ßáõÙ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ Ù»Ï »­Ï»­Õ»­óÇ ¿ñ Ùݳ­ó»É, ù³­ÝÇ áñ Ýñ³­Ýáõ٠ѳݷñ­í³­Ý»É ¿ñ Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ³É­Ûáõ­ ñÇ å³­Ñ»ë­ïÁ: êñµ³­å³ï­Ï»ñ­Ý»ñÝ ³­Ù»­Ýáõ­ñ»ù ³Õ­ïáï­í³Í ¿ÇÝ ¨ åÕÍí³Í ³­Ù»­Ý³­µ³ñ­µ³­ ñá­ë³­Ï³Ý Ï»ñ­åáí: Âáõñ­ùÁ ѳë­ï³ï áõ­ ½áõÙ ¿ ³ß­Ë³ñ­ÑÇ íñ³­ÛÇó Ù³ù­ñ»É ³­Ù»Ý ѳۭϳ­Ï³­ÝÁ...¦:

§Ðá­ßáï­í³Í г­Û³ë­ï³Ý¦ ϳ٠§Ðá­·Ç­Ý»­ñÇ ³­×áõñ¹¦ 1918 í-ÇÝ ÜÛáõ Úáñ­ùáõÙ ³Ý·­É»­ñ»Ýáí ÉáõÛë ï»­ë³í г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ³­Ï³­Ý³­ï»­ëÇ ³­é³­çÇÝ ÷³ë­ï³­í³­í»­ñ³·ñ³­Ï³Ý Ñáõ­ß³·­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ` §Ðá­ ßáï­í³Í г­Û³ë­ï³Ý¦ Ëá­ñ³·­ñáí, á­ñáõÙ Ñ»­Õǭݳ­ÏÁ` ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ í»­ñ³å­

ñ³Í ²ñ­ß³­ÉáõÛë (²í­ñá­ñ³) سñ­ïǭϳݭ۳­ÝÁ, å³ï­ÙáõÙ ¿ µéݳ­·³Õ­ÃÇ ×³­Ý³­å³ñ­ÑÇ Çñ ë³ñ­ë³÷­Ý»­ñÁ: Üñ³ å³ï­ÙáõíÛáõÝÝ ³ñ­Û³Ý Ëñ³Ë­×³Ýù­Ý»­ñÇ áõ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ å³ï­Ï»­ñ³­ óáõ­ÙÇó ¹áõñë ¹³­Å³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý: ÜáõÛÝ Ãí³­Ï³­ÝÇÝ Î³­ÉÇ­ýáé­Ýdz­ÛáõÙ é»­ ÅÇ­ëáñ úë­Ï³ñ ²÷­ý»­ÉÁ ·ñùÇ ëÛáõ­Å»Ç ÑÇ­Ù³Ý íñ³ Ýϳ­ñ³­Ñ³­Ý»ó §Ðá­·Ç­Ý»­ñÇ ³­×áõñ¹¦ ѳÙñ ýÇÉ­ÙÁ (ßáõñç 10 ѳ­½³ñ ³Ý­Ó³Ýó, ³Û¹ ÃíáõÙ` Ñ³Û µéݳ­·³Õíí³Í­Ý»­ñÇ 200 »­ñ»­ ˳­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­óáõí۳ٵ), á­ñÁ º­Õ»é­ÝÇ Ù³­ëÇÝ å³ï­ÙáÕ ³­é³­çÇÝ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý ÏÇ­ÝáݭϳñÝ ¿ñ ¨ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý Ã»­Ù³­ÛÇÝ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­ÓáÕ ³­é³­çÇÝ ýÇÉÙÝ ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ: òáõ­ó³¹ñ­í»­Éáí ²ØÜ 23 ݳ­Ñ³Ý·­Ý»­ñÇ Ù»Í ù³­Õ³ù­Ý»­ñáõÙ ¨ ȳ­ïǭݳ­Ï³Ý ²­Ù»­ñǭϳ­ ÛÇ ÙÇ ß³ñù »ñÏñ­Ý»­ñáõÙ` ýÇÉÙÝ ³ñ­Å³­Ý³­ó»É ¿ §¹³­ñ³­Ï³½­ÙÇÏ ÏÇ­Ýáݭϳñ¦ ·Ý³­Ñ³­ï³­Ï³­ ÝÇÝ: л­ï³­·³­ÛáõÙ ·ñ³ùÝ­ÝáõÃ­Û³Ý »Ý­Ã³ñÏ­í»­ Éáí` ýÇÉ­ÙÇ óáõ­ó³¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ ¹³­¹³­ñ»ó­í»É, ÇëÏ ·Çñ­ùÁ ѳݭí»É ¿ ³­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý ¨ µñÇ­ï³­ ݳ­Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³Ý­Ý»­ñÇó: üÇÉ­ÙÇ ³Ù­µáÕ­ ç³­Ï³Ý ï³ñ­µ»­ñ³­ÏÁ` 85 ñá­å» ï­¨á­Õáõí۳ٵ, ó³­íáù, ÙÇÝã ³Û­ëûñ ãÇ å³Ñ­å³Ý­í»É, ¨ ÙdzÛÝ 1994 í-ÇÝ ³ñ­·»Ý­ïǭݳ­Ñ³Û ¾­¹á­õ³ñ¹ ¶á­½³ÝÉ­Û³­ÝÇ ç³Ý­ù»­ñáí ѳÛï­Ý³­µ»ñ­í»É ¿ ų­å³­í»­ÝÇ 20 ñá­å»³­Ýáó ÙÇ Ñ³ï­í³­ÍÁ ÙdzÛÝ, á­ñÇ å³ï­×»­ÝÁ å³Ñ­íáõÙ ¿ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ã³Ý­·³­ñ³Ý-ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ýáÝ­¹»­ñáõÙ: Èáõë³ÝϳñÝ»ñÁ û·ï³·áñÍí»É »Ý гÛáó ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý Ã³Ý·³ñ³ÝÇÝëïÇïáõïÇ Ï³ÛùÇó` http://www.genocidemuseum.am:

²å­ñÇ­ÉÇ 18-ÇÝ ²ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñáõÃ­Û³Ý ¨ »ñÏ­ñ³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À-Ý ­Ï³½­ Ù³­Ï»ñ­å»É ¿ñ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ å³ï­ÙáÕ ÷³ë­ï³­í³­í»­ñ³·­ñ³­Ï³Ý ýÇÉ­ÙÇ ¹Ç­ïáõÙ: ÆÝã­å»ë Ýß»ó ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ гÛÏ Æ­·Çí۳­ÝÁ, ýÇÉ­ÙÇ ¹Ç­ïáõÙÝ ÇÝù­ ݳݭ峭ï³Ï ã¿ñ. §º­Õ»é­ÝÇ ï³­ñ»­ÉÇ­óÇ Ý³­Ë³­ß»­ÙÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñå­íáÕ ¹Ç­ïáõ­ÙÁ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ßñç³­ÝáõÙ í³é Ïå³­ÑÇ ³Û¹ ³Ý­Ý³­Ë³­¹»å ݳ˭×Ç­ñÇ ³Ý­Ù»Õ ½á­Ñ»­ñÇ ¨ Ù»ñ Ïáñó­ñ³Í ѳۭñ»­ ÝÇ­ùÇ ÑÇ­ßá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ¦: §²­Õ»ï¦ Ïáã­íáÕ ýÇÉ­ÙÁ å³ï­ñ³ëï­í³Í ¿ ²ØÜ-Ç, Ø»Í ´ñÇ­ï³­Ýdz­ÛÇ ¨ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ ³ñ­ËÇí­Ý»­ñÇó í»ñó­ñ³Í ³ÛÝ ÝÛáõ­Ã»­ñÇ ÑÇ­Ù³Ý íñ³, á­ñáÝù µ³­ó³­Ñ³Û­ïáõÙ »Ý г­Ûáó ó»­Õ³ëå³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»­ñÁ: üÇÉ­ÙÁ ëÏëíáõÙ ¿ Ãáõñ­ù³­Ñ³Û Éñ³·­ñáÕ Ðñ³Ýï ¸ÇÝ­ùÇ Ù³­Ñáí, áí ëå³Ý­í»ó ÙdzÛÝ Ýñ³ ѳ­Ù³ñ, áñ µ³½­ÙÇóë ÷áñ­Ó»É ¿ñ Ãáõñù ѳ­ë³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý áõ­ß³¹­ñáõí Ûáõ­ÝÁ ë­¨»­é»É ³Û¹ Ù»Í áÕ­µ»ñ­·áõÃ­Û³Ý íñ³: üÇÉ­ÙáõÙ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í »Ý ѳ­Û»­ñÇ ï³ñ­Ñ³Ý­Ù³Ý áõ Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇ ¹³­Å³Ý ¹ñí³·­Ý»­ñÁ, Ýñ³Ýó Ýϳï­Ù³Ùµ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­í³Í í³Û­ñ³­·áõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, º­Õ»é­ÝÁ í»­ñ³å­ñ³Í áõ ³­Ï³­Ý³­ï»ë ѳ­Û»­ñÇ ¨ û­ï³­ñ³½­·Ç­Ý»­ñÇ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, Ãáõñ­ù»­ñÇ ÅËïá­Õ³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõíÛáõÝÝ áõ Ù»Í ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³Ý­ï³ñ­µ»ñ í»­ñ³­µ»ñ­ÙáõÝ­ùÁ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Çë­Ï³­å»ë ß³ï ïå³­íáñ­í³Í ¿ÇÝ` ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ, ²ØÜ-Ç áõ ³ÛÉ ï»­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ýß³­Ý³­íáñ ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇã­Ý»­ñÇ` лݭñÇ Øáñ­·»Ý­Ã³á­õÇ, ²ñ­ÙÇÝ ì»·­Ý»­ñÇ, è³­ ý³­Û»É Ȼ٭ÏÇ­ÝÇ ¨ ³Û­Éáó ·ñ³­éáõÙ­Ý»ñÝ áõ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ï»ë­Ý»­Éáí:

ò»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ×³­Ý³­ãáõ­ÙÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇ Ñ³ñó ¿ ²å­ñÇ­ÉÇ 25-ÇÝ ºäÐ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í §Ð³­Ûáó »­Õ»é­ÝÇ 97-ñ¹ ï­ ³­ñ»­ÉÇ­óÁ¦ Ëá­ñ³·­ñáí ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ý³Ë áÕ­çáõ­Ý»ó ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­¹ÇÏ Øǭݳë­Û³­ÝÁ, áí, Ëá­ë»­Éáí г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ Ãáõñ­ù³­Ï³Ý Ç߭˳­ÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ÅËïá­Õ³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ, ϳñ¨á­ñ»ó Ñ»ï¨Û³É ËݹÇñ­Ý»­ñÁ. §Î³ñ¨áñ ¿ áã ÙdzÛÝ º­Õ»é­ÝÇ ×³­Ý³­ãáõ­ÙÁ. í³­Õáõó å»ïù ¿ µ³ñÓ­ñ³ó­í»ÇÝ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ¨ ÝÛáõ­Ã³­Ï³Ý Ïá­ñáõëï­Ý»­ñÇ Ñ³­ïáõó­Ù³Ý ¨ ï³­ñ³Í­ù³­ÛÇÝ ËݹÇñ­Ý»­ñÇ Ñ³ñ­ó»­ñÁ, á­ñáÝù ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³ï­Û³Ý­ Ý»­ñáõÙ ×Çßï Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáõ ¹»å­ùáõÙ Âáõñ­ùdz­ÛÇÝ ÏëïÇ­å»Ý ëó÷­í»É¦: г­Ûáó å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë, å³ïÙ. ·Çï. ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ ²­ßáï гۭñáõ­ ÝÇÝ ¿É ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý ³ñ­ËÇí­Ý»­ñáõÙ å³Ñ­íáÕ ¨ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ íϳ­ÛáÕ ÷³ë­ï³Ãխû­ñÇÝ: ä³­ñáÝ Ð³Û­ñáõ­Ýáõ ѳ­ÙὭٳٵ` áã ÙÇ å³ï­Ù³­µ³Ý ãÇ ï³­ ñ³­Ïáõ­ëáõÙ, áñ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ »ñµ¨¿ ׳­Ý³ã­í»­Éáõ ¿. ¹³ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇ Ñ³ñó ¿: ØÇ­çá­ó³é­Ù³Ý ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ óáõ­ó³¹ñ­í»ó §Ðá­ßáï­í³Í г­Û³ë­ï³Ý¦ ϳ٠§Ðá­·Ç­Ý»­ñÇ ³­×áõñ¹¦ 20 ñá­å»³­Ýáó ýÇÉ­ÙÁ, á­ñÁ 1918 í-ÇÝ Ýϳ­ñ³­Ñ³Ý­í»É ¿ º­Õ»é­ÝÁ í»­ñ³å­ñ³Í ²í­ñá­ñ³ سñ­ïǭϳݭ۳­ÝÇ íϳ­ÛáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÑÇ­Ù³Ý íñ³: Æ ¹»å, ýÇÉ­ÙÇó ëï³­ó³Í áÕç ѳ­ëáõÛÃÝ ²í­ ñá­ñ³ سñ­ïǭϳݭ۳­ÝÁ ïñ³­Ù³¹­ñ»É ¿ Ñ³Û áñ­µ»­ñÇÝ: Ð.¶.: Üß»Ýù ݳ¨, áñ ³å­ñÇ­ÉÇ 20-ÇÝ ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­ Ù³ñ ÂÛáõñ­ù³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ã»­Ù³­Ûáí ùÝݳñ­ÏáõÙ ¿ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­å»É: ¼»­Ïáõ­óáÕ­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ³­é³ç ù³ß­í»­óÇÝ Ø»Í »­Õ»é­ÝÇÝ áõ Âáõñ­ùdz­ÛÇ` г­Û³ë­ï³­ÝÇ Ýϳï­Ù³Ùµ Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë í³­ñ³Í ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí۳­ÝÁ í»­ñ³­µ»­ñáÕ ÙÇ ß³ñù ѳñ­ó»ñ, á­ñáÝù ¿É ¹³ñ­Ó³Ý µáõéÝ ùÝݳñÏ­Ù³Ý ³­é³ñ­Ï³: ØÇ­çá­ó³é­Ù³­ÝÁ, Áݹ á­ñáõÙ, Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ Ã»° áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ, û° ¹³­ë³­Ëáë­Ý»ñ. Ý»ñ­Ï³ ¿ñ Ùáï 100 Ù³ë­Ý³­ÏÇó: Æ ¹»å, ½»­Ïáõ­óáÕ­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ùÝݳñÏ­Ù³Ý Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»­óÇÝ Ý³¨ س­ñ³­Õ³­ÛÇ ¨ êáõÙ­ ·³­ÛÇ­ÃÇ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝù ÙÇÝã ³ÛÅÙ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ³ï­Û³Ý­Ý»­ñáõ٠ѳ­Ù³­å³­ ï³ë­Ë³Ý ³ñ­Ó³­·³Ýù ã»Ý ëï³­ó»É:


27

| www.ysu.am

ƱÝã Í ­ ³­·áõÙ áõ­Ý»ÇÝ »­ñÇï­Ãáõñ­ù»­ñÁ... ²ñ­¹»Ý »ñ­ñáñ¹ ï³­ñÇÝ ³­ÝÁݹ­Ù»ç г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ï³­ ñ»­ÉÇ­óÇ Ï³­å³Ï­óáõí۳ٵ سÛñ µáõ­ÑÇ àô­¶À-Ý ­·Ç­ï³­Åá­Õáí ¿ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõÙ: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 23-ÇÝ ä³­É»³Ý­Ý»­ñÇ ³Ý­í³Ý ¹³Ñ­ÉÇ­×áõ٠ٻϭݳñ­Ï»ó г­Ûáó ó»­Õ³ëå³­ ÝáõÃ­Û³Ý 97-ñ¹ ­ï³­ñ»­ÉÇ­óÇÝ ÝíÇñ­í³Í »ñ­Ïûñ­Û³ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÁ, á­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ºäÐ ï³ñ­µ»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»ñ Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­ÝáÕ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 25 ½»­Ïáõ­óáÕ­Ý»ñ: §Ð³­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝÝ ³ÛÝ­åÇ­ ëÇ Ï³ñ¨áñ ËݹÇñ ¿, áñ Ñáõ­½áõÙ ¿ Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõñ Ñ³Û ³Ý­Ñ³­ïÇ: ä»ïù ¿ áõ­ñ³­Ëáõí Û³Ùµ Ýß»É, áñ ³Ý­ã³÷ ϳñ¨áñ û­Ù³ ¿ ÁÝïñ­í»É: àÕ­çáõ­ÝáõÙ »Ù ³Ûë­åÇ­ëÇ ·Ç­ï³­ Åá­Õáí ³Ýó­Ï³ó­Ý»­Éáõ ݳ­Ë³­Ó»é­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ¨ ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ïáã ³­ÝáõÙ ÝÙ³­ ݳµÝáõÛà ³­éÇíݻñÝ û·­ï³­·áñ­Í»É áõ Ù³ë­ Ý³Ï­ó»É ³Û­ëû­ñÇ­Ý³Ï ·Ç­ï³­Ñ³Ý­ñ³­Ù³ï­ã»­ÉÇ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇݦ,- ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ µ³ó­ Ù³Ý Ëáë­ùáõÙ Ýß»ó ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ѳ­ë³­ñ³­Ï³Û­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳ­å»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ: àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÁ µ³Õ­Ï³­ ó³Í ¿ñ »ñ­Ïáõ ·Ç­ï³­Ï³Ý ÝÇë­ï»­ñÇó` §Ð³­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý å³ï­Ù³­Ï³Ý ¨ ëá­ ódzÉ-Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ÑÇ٭ݳËÝ­¹Çñ­Ý»­ñÁ¦ ¨ §Ð³­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ÙÇ­ç³½­·³­ ÛÇÝ ×³­Ý³ã­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÁ¦:

äñáé»Ïïáñ èáõµ»Ý سñÏáëÛ³ÝÁ

ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­¹ÇÏ Øǭݳë­Û³­ÝÁ, áí ·É˳­íá­ñáõÙ ¿ñ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³­é³­çÇÝ ÝÇë­ïÁ, Çñ »­ÉáõÛ­ÃáõÙ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ç­ñ³­·áñÍ­Ù³Ý ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ¹ñ¹³­å³ï­×³é­ Ý»­ñÇÝ áõ ¹ñ³ ѻ勉ݭùáí ³­é³­ç³­ó³Í áõ ÙÇÝ㨠³Û­ëûñ ãÉáõÍ­í³Í ËݹÇñ­Ý»­ñÇÝ: ä³ï­ Ù³­µ³­ÝÁ ÑáõÛë ѳÛï­Ý»ó, áñ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÁ É³í »Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»É г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý å³ï­Ù³­Ï³Ý ¨ ëá­ódzÉ-Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ÑÇ٭ݳËÝ­¹Çñ­Ý»­ ñÁ: §Ð³ñÏ ¿ ÑÇ­ß»É Ñ³ï­Ï³­å»ë Ø»Í »­Õ»é­ ÝÇÝ Ý³­Ëáñ­¹³Í ³­Ñ³­íáñ ç³ñ­¹»­ñÁ, á­ñáÝù ï»­ÕÇ ¿ÇÝ áõ­Ý»­ó»É ¹»é¨ë­ ²µ­¹áõÉ Ð³­ÙÇ­¹Ç ϳ­é³­í³ñ­Ù³Ý ų­Ù³­Ý³Ï: г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ç­ñ³­·áñ­Íáõ­ÙÁ íëï³­Ñá­ñ»Ý ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ѳ­Ù³­ñ»É å³ÝíÛáõñ­ùǽ­ÙÇ Íñ³·­ñÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ï»­ï»­ñÇó Ù»­ÏÁ¦,- ѳ­í»­É»ó ¾­¹ÇÏ Øǭݳë­Û³­ÝÁ: àô­¶À ݳ­Ë³­·³Ñ ØÇ­ù³­Û»É سɭ ˳ë­Û³ÝÝ ¿É, Ýß»­Éáí, áñ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ Ýå³­ ï³ÏÝ ¿ ¨ë ­ Ù»Ï ³Ý­ ·³Ù í»ñ­ ÑÇ­ ᯐ áÕ­µ»ñ­·áõíÛáõ­ÝÁ ¨ í»ñ ѳ­Ý»É Ø»Í »­Õ»é­ÝÇ ¹ñ¹³­å³ï­×³é­Ý»­ñÁ, Ýñ³ ÁÝ­ óóùÝ áõ ѻ勉Ýù­ Ý»­ ñÁ, ÷³ë­ ï»ó, áñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ï³ñ­íáÕ ·Ç­ï³­ Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ Ïû·­ÝÇ Ñ»Ýó Ç­ñ»Ýó, áñ­å»ë­½Ç ³­í»­ÉÇ É³í ïÇ­ñ³­å»­ï»Ý ËݹñÇÝ: Àëï Ýñ³` áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ µ³­í³­Ï³­ ÝÇÝ ³Ï­ïÇí ¿ÇÝ, ¨ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ 40 û­ñáõÙ 26 ½»­Ïáõ­óáõÙ »Ý ëï³­ó»É. §Ð³­çáñ¹ ï³­ ñÇ Ï÷áñ­Ó»Ýù ³­í»­ÉÇ ß³ï ½»­Ïáõ­óáÕ­Ý»­ñÇ Áݹ·ñ­Ï»É: àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýù »Ý á­ñá­ß»É Ç­ñ»Ýó û­Ù³­Ý»­ñÁ ¨ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÇó ëﳭݳ­ Éáí ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý »­ñ³ß­Ë³­íá­ñáõÙ` Ý»ñ­Ï³­Û³­ó»É »Ý ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇݦ: ¼»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»ñÝ ³ÛÝ­å»ë ¿ÇÝ Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­íáõÙ, áñ ï³ñ­µ»ñ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ­ Ý»ñ áõ­Ý»­óáÕ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý ÁÙµéÝ»É Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ËݹñÇ ¿áõíÛáõ­ÝÁ: º­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ½»­Ïáõ­óáÕ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñáõ٠ٳݭñ³­Ù³ë­Ý ³Ý¹­ñ³­ ¹³ñ­Ó³Ý г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý å³ï­ Ù³­ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý å³Û­Ù³Ý­Ý»­ñÇÝ` ¹ñ³Ýù

¹Ç­ï³ñ­Ï»­Éáí å³ï­Ù³­·Ç­ïáõí۳Ý, ÏÇ­ñ³­é³­ Ï³Ý Ñá­·»­µ³­Ýáõí۳Ý, Ç­ñ³­í³­·Ç­ïáõí۳Ý, ëá­óÇá­É᭷dz­ÛÇ ¨ ³ÛÉ ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÉáõÛ­ ëÇ Ý»ñ­ùá: ²ñ­Ó³­Ý³·­ñ»Ýù, áñ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ ï³ùñ­ùÇñ ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»ñ ÑÝã»­óÇÝ` §ò»­Õ³ëå³­ÝáõÃ­Û³Ý ïÝï»­ë³­Ï³Ý å³ï­×³é­Ý»­ ñÁ¦, §Ð³Û­Ï³­Ï³Ý ê÷Ûáõé­ùÇ Ó­¨³­íá­ñáõ­ÙÁ` г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï¨³Ýù¦, §Î³ñ­ëÇ Ù³ñ­½Ç µÝ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý ÃíÇ ³­×Á 1915-17 Ãí-Çݦ, §Ð³­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­Ýáõí Û³Ý ÷³ë­ïÇ Áݭϳ­Éáõ­ÙÁ ¹åñá­ó³­Ï³Ý ï³­ ñÇ­ùáõÙ¦, §Ð³­Ûáó Ù»Í »­Õ»é­ÝÇ Éáõ­ë³­µ³­ ÝáõÙÝ û­ï³­ñ»ñÏñ­Û³ ·áñ­ÍÇã­Ý»­ñÇ ¨ ³­ñ³µ å³ï­Ù³­µ³Ý­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ¦, §Îá­É»Ï­ïÇí ÑÇ­ßá­ÕáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý Ù»­Ãá­¹³­µ³­ÝáõíÛáõÝ. г­Ûáó ó»­ Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ` áñ­å»ë Ïá­É»Ï­ïÇí ÑÇ­ßá­ ÕáõÃ­Û³Ý ¹ñë­¨á­ñáõÙ¦, §Âáõñù ³½­·³Û­Ý³­ ϳ­ÝáõíÛáõ­ÝÁ` áñ­å»ë г­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý å³ï­×³é¦ ¨ ³ÛÉÝ: ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ ¶áõñ­·»Ý Øáõ­ñ³¹­Û³ÝÝ Çñ §º­ñÇï­Ãáõñù ¨ ݳ­óÇëï å³­ñ³·­ÉáõË­Ý»­ñÇ ³½­·³­ÛÇÝ å³ï­ ϳ­Ý»­ÉÇáõÃ­Û³Ý ÑÇ٭ݳ­Ñ³ñ­óÁ¦ ½»­Ïáõó­Ù³Ý Ù»ç Ýϳ­ï»É ¿ñ, áñ »­ñÇï­Ãáõñù ¨ ݳ­óÇëï å³­ñ³·­ÉáõË­Ý»­ñÁ ͳ·­Ù³Ùµ Ù³­ùáõñ Ãáõñù ϳ٠·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ ã¿ÇÝ: Àëï Ýñ³` »­ñÇï­ Ãáõñ­ù»­ñÇ ¹»å­ùáõÙ Ýñ³Ýù ϳ°Ù ­ùáõñ¹ ¿ÇÝ, ϳ°Ù­ ³ÛÉ ³½­·»­ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã, ÇëÏ Ý³­óÇëï å³­ñ³·­ÉáõË­Ý»­ñÁ ͳ·­Ù³Ùµ ß³ï ¹»å­ù»­ñáõÙ ³íëï­ñdz­óÇ­Ý»ñ ¿ÇÝ, ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ññ»³­Ý»ñ: ²Û­Ýá­õ³­Ù»­Ý³Û­ÝÇí, ½»­Ïáõó­Ù³Ý Ñ»­Õǭݳ­ÏÁ ѳ­Ùá½­í³Í ¿, áñ ÇÝã ͳ­·áõÙ ¿É áõ­Ý»­Ý³­ÛÇÝ Ð³­Ûáó ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý §×³ñ­ï³­ñ³­å»ï­Ý»­ñÁ¦, ãÇ ³ñ­¹³­ñ³ó­ÝáõÙ Ãáõñù ¨ ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ñÇÝ, ù³­ ÝÇ áñ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»ñ Ç­ñ³­·áñ­ÍáÕ­ Ý»­ñÁ Ñ»Ýó Ãáõñ­ù»ñÝ áõ ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ­Ý»ñÝ ¿ÇÝ: §º­Ã» Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ñÁ ãÁÝ­¹áõ­Ý»ÇÝ ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý ·³­Õ³­÷³ñ­Ý»­ñÁ, ³Û¹ á­×Çñ­Ý»ñÝ Ç­ñ³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ ã¿ÇÝ ¹³é­Ý³¦,ÝßáõÙ ¿ ¶áõñ­·»Ý Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ: ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ù»Ï ³ÛÉ áõ­ ë³­Ýá­ÕÇ` ²É­µ»ñï ´³ñ­ë»Õ­Û³­ÝÇ §Ð³­Ûáó

ó»­Õ³ë­å³­ÝáõÃ­Û³Ý Éáõ­ë³­µ³­Ýáõ­ÙÁ §Àð­ ìÿíñ­êèé âåñò­íèê¦-Ç Ñ³­Ù³ñ­Ý»­ñáõÙ¦ ½»­Ïáõó­Ù³Ý Ù»ç ³Ý¹­ñ³­¹³ñÓ ¿ñ ϳ­ï³ñ­í»É 1916-1918 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ØáëÏ­í³­ÛáõÙ ïå³·ñ­í³Í ѳۭϳ­Ï³Ý Éñ³­ïá­õÇÝ: ¼»­Ïáõ­ óá­ÕÁ ÝßáõÙ ¿, áñ ³ÛÝ Éáõ­ÍáõÙ ¿ñ èáõ­ë³ë­ ï³­ÝÇ ¨ ºí­ñá­å³­ÛÇ µÝ³Ï­ãáõí۳­ÝÁ Ø»Í »­Õ»é­ÝÇ Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»­ñÇÝ ï»­Õ»­Ï³ó­Ý»­Éáõ ËݹǭñÁ. §ä³ñ­µ»­ñ³­Ï³­ÝÁ Ñ»ï¨á­Õ³­Ï³­ Ýá­ñ»Ý Éáõ­ë³­µ³­Ý»É ¿ Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç ͳÝñ íǭ׳­ÏÁ, ïå³·­ñ»É Ñ³Û ¨ éáõë Ýß³­Ý³­ íáñ Ññ³­å³­ñ³­Ï³­Ëáë­Ý»­ñÇ Ñá¹­í³Í­Ý»­ ñÁ ËݹñÇ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É, ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó»É ¿ гۭϳ­Ï³Ý ѳñ­óÇÝ, ѳ­Û»­ñÇ ³­å³­·³­ÛÇÝ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»É ѳۭϳ­Ï³Ý Ïá­ïá­ñ³Í­Ý»­ñÇ Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»­ñÁ¦: ¼»­Ïáõ­óá­ÕÁ, 볭ϳÛÝ, Ýϳ­ïáõÙ ¿, áñ å³ñ­µ»­ñ³­Ï³­ÝÁ ÑÙïá­ñ»Ý Ëáõ­ë³­÷»É ¿ éáõ­ë³­Ï³Ý µ³­Ý³­ÏÇ ³ÛÝ ³­Ùá­Ã³­ÉÇ Ý³­ ѳݭçÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáõó, á­ñÇ å³ï­×³­éáí ³ñ¨Ùﳭѳ­ÛáõÃ­Û³Ý ÙÇ ½·³­ÉÇ Ñ³ï­í³Í Ïáñ­Í³Ý­í»ó. ÷á­Ë³­ñ»­ÝÁ ѳ­ïáõÏ ï»Õ ¿ñ ѳï­Ï³ó­íáõÙ éáõë ½ÇÝ­íáñ­Ý»­ñÇ ëËñ³Ýù­ Ý»­ñÇÝ: Æ­ñ»Ýó ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ Ý³¨ ²ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñáõÃ­Û³Ý ¨ »ñÏ­ñ³­µ³­Ýáõí۳Ý, êá­óÇá­É᭷dz­ÛÇ, Ð³Û µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý áõ öÇ­ÉÇ­ëá­÷³­ÛáõÃ­Û³Ý ¨ Ñá­·»­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÝ»ñÇ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ: ²ñ¹­ÛáõÝ­ùáõ٠ͳ­í³É­í»ó ݳ¨ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ùÝݳñ­ÏáõÙ: г­í»­É»Ýù, áñ ·Ç­ï³­Åá­Õá­íÇ É³­í³­·áõÛÝ ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñÁ Ïïå³·ñ­í»Ý ³­é³Ý­ÓÇÝ ·ñùáõÛ­Ïáí:


28

Üßí»ó í³ë­ï³­Ï³­íáñ ³ñ­í»ë­ï³­·»­ïÇ ¨ ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ Ñá­µ»É­Û³­ÝÁ

...á­ñáí­Ñ»ï¨ §¹³­ï³­å³ñï­í³Í »Ý¦ ²ñ­ó³­ËÁ ëÇ­ñ»­ÉáõÝ

ȨáÝ âáõ·³ë½Û³ÝÁ

²å­ñÇ­ÉÇ 26-ÇÝ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í ѳݭ¹Ç­ë³­íáñ ÝÇëï` ÝíÇñ­í³Í åñá­ý»­ëáñ È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³­ÝÇ ÍÝÝ¹Û³Ý 60 ¨ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý 30-³Ù­Û³Ï­Ý»­ñÇÝ: гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý ÞÝáñ­Ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ ¨ áÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ ùáí ѳݭ¹»ë »­Ï³í ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¾­¹ÇÏ Øǭݳë­Û³­ÝÁ: ²Ý¹­ñ³­¹³é­Ý³­Éáí Ð³Û ³ñ­í»ë­ïÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã, ³ñ­í»ë­ï³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¹áÏ­ïáñ, åñá­ý»­ëáñ È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³­ÝÇ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý 30-³Ù­Û³­ÏÇÝ` ¹»­Ï³­ÝÁ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó Ýñ³Ý ºäÐáõÙ ¨ ѳݭñ³­å»­ïáõíÛáõ­ÝáõÙ áõ­Ý»­ó³Í í³ë­ï³­ÏÇ, Ñ³Û ³ñ­í»ë­ïÁ Ëá­ñáõí۳ٵ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»­Éáõ ¨ áã ÙdzÛÝ Ð³­Û³ë­ï³­ ÝáõÙ, ³Ûɨ ³ñ­ï»ñÏ­ñáõÙ ³ÛÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­ Éáõ ѳ­Ù³ñ: Ðá­µ»É­Û³­ñÇÝ ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ³­Ï³Ý Ëáëù ÑÕ»­óÇÝ Ý³¨ ÐÐ Ù­ß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ ñ³­ñáõÃ­Û³Ý ³ñ­í»ë­ïÇ í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý å»ï ê»Û­ñ³­Ýáõ­ÑÇ ¶»­Õ³Ù­Û³­ÝÁ, г­Û³ë­ï³­ÝÇ ³½­·³­ÛÇÝ å³ï­Ï»­ñ³ë­ñ³­ÑÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý ù³ñ­ïáõ­Õ³ñ ê³Ù­í»É Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ, ÐÐ ­¶²² ³ñ­í»ë­ïÇ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ïÝû­ñ»Ý ²­ñ³­ñ³ï ²­Õ³ë­Û³­ÝÁ, Ýϳñ­ãáõ­ÑÇ Èáõ­ëÇÏ ²­·áõ­É»­óÇÝ, ³­Ù»­ñǭϳ­Ñ³Û ·ñáÕ Êá­ñ»Ý ²­ñ³­Ùáõ­ÝÇÝ, ºäРѳ­Ûáó å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã ´³µ­Ï»Ý г­ñáõíÛáõÝ­ Û³­ÝÁ, ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¶áõñ­·»Ý Ø»­ÉÇù­Û³­ÝÁ ¨ ³ñ­ï³­ ë³Ñ­Ù³Ý­óÇ Ññ³­íÇñ­Û³É ÑÛáõ­ñ»­ñÁ` ´á­Éá­ Ýdz­ÛÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ý³Ë­ÏÇÝ åñá­ý»­ ëáñ, ѳ­Û³­·»ï ¶³µ­ñǻɭɳ àõ­Éá­õá×­Û³­ÝÁ, ´áõ­¹³­å»ß­ïÇ Ï³­Ãá­ÉÇÏ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ åñá­ý»­ëáñ, ѳ­Û³­·»ï ´³­ ÉÇÝï Îá­í³­ãÁ: ²­ñ³­ñ³ï ²­Õ³ë­Û³ÝÝ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ ·áñ­Íáõ­Ý»áõÃ­Û³Ý »­ñ»ù ϳñ¨áñ

³ë­å³­ñ»½­Ý»­ñÇÝ` ·Ç­ï³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ, ٳݭϳ­í³ñ­Å³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­ Ý»áõí۳­ÝÁ ¨ Ñ³Û Ï»ñ­å³ñ­í»ë­ïÇ Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ϳ­ï³ñ­í³Í ³ß­Ë³­ï³Ýù­ Ý»­ñÇÝ: ´³µ­Ï»Ý г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ÝÁ, Ëá­ë»­Éáí È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³­ÝÇ Ù³­ëÇÝ, Ýß»ó, áñ ݳ ³­é³­çÇÝ Ñ»ñ­ÃÇÝ Ù³ñ¹ ¿` µ³­ÝÇ­Ù³­óáõí Û³Ùµ ûÅï­í³Í, µ³½­Ù³­ÏáÕ­Ù³­ÝÇ ½³ñ­·³­ ó³Í ¨ Ñáõ­Ùá­ñÇ Ù»Í ½·³­óáõ­Ùáí, áí Çñ ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»ñÝ û·­ï³­·áñ­ÍáõÙ ¿ Ñ³Û ³ñ­í»ëïÝ ³­Ù»­Ýáõñ ù³­ñá­½»­Éáõ ¨ ɳ­í³­·áõÛÝë Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ¶áõñ­·»Ý Ø»­ÉÇù­Û³ÝÝ ¿É, ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ»­Éáí ïáÑ­ÙÇÏ Ñ³Û Ù³ñ­¹áõÝ, ³­ë³ó. §º­ñ³­ÝÇ ³­Ù»Ý Ñ³Û Ù³ñ¹, ѳ­ ٳɭ볭ñ³­Ý³­Ï³Ý Ýñ³ ÝÙ³Ý Ý»ñ¹­ñáõÙ áõ­ Ý»­Ý³ Ù»ñ Ï۳ݭùáõÙ¦: Øß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý Ý»ñ­ ϳ­Û³­óáõ­óÇãÝ ¿É ݳ­Ë³­ñ³­ñÇ Ññ³­Ù³­Ýáí È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³­ÝÇÝ å³ñ·¨³ï­ñ»ó ÐÐ Ù­ß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý µ³ñÓ­ñ³­ ·áõÛÝ å³ñ·¨áí` àë­Ï» Ù»­¹³­Éáí, ÇëÏ ºäÐ ·Çï­ù³ñ­ïáõ­Õ³ñ Ø»­Ýá­õ³ êá­Õá­ÙáÝ­ Û³­ÝÁ Ñá­µ»É­Û³­ñÇÝ Ñ³ÝÓ­Ý»ó é»Ï­ïá­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ßÝáñÑ­í³Í å³ï­íá­·Ç­ñÁ` ßÝáñ­Ñ³­ ϳ­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­Éáí ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ Ý»ñ¹­ñ³Í ³­í³Ý­¹Ç ѳ­Ù³ñ: Ðá­µ»É­Û³­ñÇÝ ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ»­Éáõ ¿ÇÝ »­Ï»É ݳ¨ Ýñ³ ÁÝ­ï³­ÝÇ­ùÇ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÁ, ¹³­ëÁÝ­ Ï»ñ­Ý»­ñÁ, áõ­ëáõ­óÇã­Ý»­ñÁ, áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ: ì»ñ­çÇÝ­Ý»ñë ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­ óÇÝ Ç­ñ»Ýó ¹³­ë³­Ëá­ëÇÝ` Ýñ³ ßÝáñ­ÑÇí Ñ³Û ³ñ­í»ë­ïÁ ׳­Ý³­ã»­Éáõ, ѳë­Ï³­Ý³­Éáõ ¨ ëÇ­ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ´á­Éáñ ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ³Ýù­Ý»­ñÇó ¨ »­ñ³Ë­ ï³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ëáë­ù»­ñÇó Ñ»­ïá Ñ»ñ­ÃÁ Ñá­µ»É­Û³­ñÇÝÝ ¿ñ: ܳ ¿É Çñ Ñ»ñ­ÃÇÝ ßÝáñ­ ѳ­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó ºäÐ-Ç áõ ä³ï­ ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Õ»­Ï³­í³­ñáõí۳­ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ. §ÞÝáñ­Ñ³­Ï³É áõ »­ñ³Ë­ï³­å³ñï »Ù ÇÙ µá­Éáñ áõ­ëáõ­óÇã­ Ý»­ñÇÝ ¨ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñÇÝ, áí­ù»ñ û­Å³Ý­ ¹³­Ï»É »Ý ÇÝÓ, ¨ áõ­ñ³Ë »Ù, áñ ³ÛÝ ³­Ù»­ ÝÁ, ÇÝã ëï³­ó»É »Ù Ýñ³Ý­óÇó, ϳ­ñáÕ »Ù ÷á­Ë³Ý­ó»É »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÇݦ:

È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³Ý È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³­ÝÁ ÍÝí»É ¿ 1952 í-ÇÝ: 1969-1974 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ëá­íá­ñ»É ¿ ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ñ³­Ûáó É»½­íÇ ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý µ³Å­ ÝáõÙ, ÇëÏ 1974-1977 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ` ºäÐ ·»­Õ³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ: ¼µ³Õ­í»É ¿ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë Ñ³Û ³ñ­í»ë­ïÇ, ÙÇç­Ý³­¹³ñ­Û³Ý Ï»ñ­å³ñ­í»ë­ïÇ áõ­ëáõÙ­ ݳ­ëÇ­ñáõí۳ٵ, Çñ Ñá¹­í³Í­Ý»­ñáõÙ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó»É ¿ ݳ¨ ³ñ¨Ùï³­Ñ³Û ¨ ë÷Ûáõé­ù³­Ñ³Û ³ñ­í»ë­ïÇÝ: Üñ³ Ñ»­ï³ùñù­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ »Ý »­Õ»É 18-20-ñ¹ ­¹³­ñ»­ñÇ Ñ³Û ·»­Õ³Ý­Ï³­ñÇã­Ý»­ñÇ, г­Û³ë­ï³­ ÝáõÙ ¨ ê÷Ûáõé­ùáõÙ ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³Í ³ñ­í»ë­ï³­·»ï­Ý»­ñÇ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý ų­é³Ý­·áõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: л­ÕÇ­Ý³Ï ¿ ÙÇ ù³­ÝÇ Ù»­Ý³·­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ëÝ­Û³Ï ·ñ³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, 340-Çó ³­í»­ÉÇ Ñá¹­í³Í­Ý»­ñÇ, á­ñáÝù Ññ³­ï³­ñ³Ï­í»É »Ý ѳݭñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý Ñ»­ÕÇ­ ݳ­Ï³­íáñ ³Ù­ë³·­ñ»­ñáõÙ: È­¨áÝ âáõ­·³ë½­Û³­ÝÁ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É ¨ ½»­Ïáõ­óáõÙ­Ý»­ñáí ѳݭ¹»ë ¿ »­Ï»É ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ëÝ­Û³Ï Ñ³Ý­ñ³­ å»­ï³­Ï³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Åá­Õáí­Ý»­ñáõÙ, ¹³­ë³­í³Ý­¹»É ¿ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý µ³½­Ù³­ÃÇí µáõ­Ñ»­ ñáõÙ, ÇëÏ 1978 í-Çó ³ß­Ë³­ïáõÙ ¿ ºäÐ-áõÙ: 1996 í-Çó ºäÐ Ñ³Û ³ñ­í»ë­ïÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ÑÇ٭ݳ­¹Çñ í³­ñÇãÝ ¿:

г­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ ¹³ñÓ­Û³É ²ñ­ó³­ËáõÙ ¿ÇÝ. ³ÛÝ­ï»Õ Ýñ³Ýó ëå³­ëáõÙ ¿ÇÝ: Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³Ý ²ñ­¹»Ý Ó­¨³­íáñ­í³Í ³­í³Ý­ ¹áõÛ­ÃÇ Ñ³­Ù³­Ó³ÛÝ` ºäÐ ÙÇ ß³ñù ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»ñ àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÇ Ñ»ï ï³ñíáÕ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇ µ³ÅÝÇ ¨ àôÊ-Ç Ý³Ë³Ó»éÝáõÃÛ³Ùµ ³å­ñÇ­ÉÇ 14-Çó 16-Á Ù»Ï­Ý»É ¿ÇÝ ²ñ­ó³Ë` ø³­ß³­Ã³­ÕÇ ßñç³­ ÝÇ ´»ñ­Óáñ ù³­Õ³ù` ͳ­é³­ïáõÝ­ ÏÇ: ²­í³Ý­¹áõÛ­ÃÇ ëÏǽµÁ ¹ñí»É ¿ ¹»é¨ë 10 ï³­ñÇ ³­é³ç, ݳ­ ˳­Ó»é­ÝáÕÝ ¿É ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõí Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ¶áõñ­ ·»Ý Ø»­ÉÇù­Û³ÝÝ ¿: ²­Ù»Ý ï³­ñÇ ·³ñ­Ý³ÝÝ áõ ³ß­Ý³­ÝÁ ͳ­é³­ ïáõÝÏ ¿ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ ²ñ­ó³­ ËÇ ï³ñ­µ»ñ ßñç³Ý­Ý»­ñáõÙ, µ³Ûó ·É˳­íáñ ï»­ÕáõÙ ø³­ß³­Ã³ÕÝ áõ ø³ñ­í³­×³éÝ »Ý: àõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇó ß³­ï»ñÝ ³­é³­çÇÝ ³Ý­·³Ù ¿ÇÝ ³Ý­Ó³Ùµ ï»ë­ÝáõÙ §²­½³ï ²ñ­ó³­ËÁ áÕ­çáõ­ÝáõÙ ¿ Ó»½¦ óáõ­ ó³­Ý³­ÏÁ ¨ ǭѳñ­Ï» ³­é³­çÇÝ ³Ý­ ·³Ù ¿ÇÝ áïù ¹ÝáõÙ ³ñ­ó³Ë­Û³Ý Ñá­ÕÇ íñ³, µ³Ûó ùÇã ã¿ÇÝ Ý³¨ §í»­ï»­ñ³Ý­Ý»­ñÁ¦: ºäÐ ¹³­ë³­Ëáë ê»Û­ñ³Ý ²­ÙÇñ­Û³­ÝÁ ÑÇ­ßáõÙ ¿, áñ ³ÛÝ Å³­ Ù³­Ý³Ï, »ñµ Ç­ñ»Ýù Ýáñ-Ýáñ ¿ÇÝ Ý³­Ë³­Ó»é­Ýáõ٠ͳ­é³­ïáõÝ­ÏÁ, ß³­ï»­ñÁ å³ñ­½³­å»ë û­ñ³­Ñ³­ í³­ïá­ñ»Ý ¿ÇÝ Ý³­ÛáõÙ ¹ñ³Ý` ¹³ ѳ­Ù³­ñ»­Éáí ų­Ù³­Ý³­ÏÇ Ïá­ ñáõëï: ij­Ù³­Ý³­ÏÁ, 볭ϳÛÝ, óáõÛó ïí»ó, áñ á­ãÇÝã ½áõñ ãÇ Ïáñ­ãáõÙ: ²Û­ëûñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ áõ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ ñÇ ÑÇÙ­Ý³Í åáõ­ñ³Ï­Ý»­ñÇ ÃÇíÝ ³Ýó­ÝáõÙ ¿ ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ëÝ­Û³­ÏÇó: §Ø³ñ­¹ÇÏ µÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï Ï³å­ íáõÙ »Ý Ñá­ÕÇ ÙÇ­çá­óáí, ÇëÏ Í³é ïÝÏ»ÉÝ áõ Ñá­ÕÇÝ Ó»éù ï³­ÉÁ Ñ»Ýó ³Û¹ »ñ¨áõÛ­ÃÇ ¹ñë­¨á­ñáõÙ­Ý»ñÝ »Ý:

Üñ³Ýù ÙÇßï ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ »Ý í»­ ñ³­¹³é­Ý³É ³ÛÝ­ï»Õ, áñ­ï»Õ Í³é »Ý ïÝÏ»É, ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ »Ý å³ßï­ å³­Ý»É ³ÛÝ Ñá­ÕÁ, áñ­ï»Õ Ç­ñ»Ý­óÇó Ù³ë­ÝÇÏ Ï³¦,- ³­ëáõÙ ¿ å³­ñáÝ ²­ÙÇñ­Û³­ÝÁ` Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáí ݳ¨ »ñ¨áõÛ­ÃÇ Ñá­·»­µ³­Ý³­Ï³Ý ÏáÕ­ÙÁ: ²Ûë ï³­ñÇ ´»ñ­Óá­ñáõÙ ÑÇÙ­ ݳ¹ñ­í»ó ¨ë ­Ù»Ï åáõ­ñ³Ï, áñ­ï»Õ ÙÇ ù³­ÝÇ ï³­ñÇ Ñ»­ïá ³ñ­¹»Ý Ñݳ­ ñ³­íáñ ÏÉÇ­ÝÇ ×³­ß³­Ï»É ÁÝ­Ïáõ­ ½»­ÝÇ­Ý»­ñÇ åïáõÕ­Ý»­ñÁ: Æ ¹»å, ݳ˭ÏÇ­ÝáõÙ ïÝÏí³Í ͳ­é»­ñÇó ß³­ï»ñÝ ³ñ­¹»Ý µ»ñù »Ý ï³­ÉÇë: ²ñ¨»­É³­·Ç­ïáõí۳Ý, ²ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñáõÃ­Û³Ý ¨ »ñÏ­ñ³­µ³­Ýáõí۳Ý, èáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»ï­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ùdz­ ó»É ¿ñ ݳ¨ ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ: Üß»Ýù, áñ ³Ûë ï³ñ­í³ ͳ­é³­ïáõÝÏÝ áõ­Ý»ñ Ù»Ï ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ. ï»­ÕÇ ¹åñá­ó³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ á­ñá­ß»É ¿ÇÝ û·­ Ý»É áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ: Üñ³Ýù å³­ Ûáõ­ë³Ï­Ý»­ñÁ Ãá­Õ»É ¿ÇÝ Ù³Û­Ã»½­ ñÇÝ, §½ÇÝ­í»É¦ µ³­Ñ»­ñáí ¨ áã ÙÇ ¹»å­ùáõÙ ã¿ÇÝ Ù»ñ­ÅáõÙ ³Õ­çÇÏ­ Ý»­ñÇó áñ¨¿ Ù»­ÏÇ` §Ïû·­Ý»±ù` ͳ­ éÁ ïÝÏ»Ýù¦ Ëݹñ³Ý­ùÁ: §´³­óÇ Ýñ³­ÝÇó, áñ ͳ­é»­ñÁ Ù»½ ѳ­Ù³ñ Ù³­ùáõñ ÃÃí³­ÍÇÝ »Ý ³ñ­ï³¹­ñáõÙ, ݳ¨ ·»­Õ»ó­ÏáõíÛáõÝ »Ý: àõ­½áõÙ »Ýù, áñ Ù»ñ ù³­Õ³ùÝ ¿É ϳ­Ý³ã áõ ëÇ­ñáõÝ ÉÇ­ÝǦ,- ³­ëáõÙ ¿ ¹åñá­ ó³­Ï³Ý ²­íÇÏÝ áõ ѳ­í»­ÉáõÙ, áñ Ç­ñ»Ýù ³Ý­å³Û­Ù³Ý Ëݳ­Ù»­ Éáõ »Ý åáõ­ñ³­ÏÇ Í³­é»­ñÁ, á­ñáí­ Ñ»ï¨ ¹ñ³Ýù ³ñ­¹»Ý Ç­ñ»ÝóÝ »Ý: ´»ñ­Óá­ñÇ µÝ³­ÏÇã ¾­¹Ç­ÏÇ Ñ³­Ù³ñ ¿É ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ í³­ Õáõó ³ñ­¹»Ý ÑÛáõñ ã»Ý: §´á­ÉáñÝ ¿É Ù»­ñáÝù »Ý: ²Ûë Ù³ñ­¹ÇÏ Ñ³­ ñ³­½³ï »Ý ¹³ñ­Ó»É, ·³­ÉÇë »Ý, Ùdz­ëÇÝ É³í ·áñÍ »Ýù ³­ÝáõÙ: ºë ¿É ³Ûë ͳ­é»­ñÁ Ëݳ­ÙáõÙ »Ù, ÙÇÝ㨠ѳ­çáñ¹ ï³­ñÇ Ï·³Ý` Ýá­ ñ»­ñÁ ïÝÏ»­Éáõ¦,- å³ï­ÙáõÙ ¿ ݳ áõ ÷³ë­ïáõÙ, áñ §áõ­ë³­ÝáÕ-í»­ ï»­ñ³Ý­Ý»­ñÇó¦ ß³­ï»­ñÇÝ ëå³­ ëáõÙ ¿ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ. íëï³Ñ ¿, áñ ·³­Éáõ »Ý: ¶áõñ­·»Ý Ø»­ÉÇù­Û³ÝÝ

¿É Ýñ³Ýó ³Ý­í³­ÝáõÙ ¿ §½ÇÝ­íáñ­ Ý»ñ¦. ½ÇÝ­íá­ñ³·ñ­í»É »Ý ³ÛÝ û­ñÁ, »ñµ á­ñá­ß»É »Ý ²ñ­ó³­Ëáõ٠ͳé ïÝÏ»É áõ í»­ñ³­¹³é­Ý³É` ³ÛÝ çñ»­ Éáõ ѳ­Ù³ñ: Üß»Ýù, áñ 2009 í-ÇÝ ´»ñ­Óá­ ñáõ٠ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ ñÇ Ó»é­ùáí ÑÇ٭ݳ¹ñ­í»É ¿ ºäÐ 90-³Ù­Û³­ÏÇ åáõ­ñ³­ÏÁ, áñÝ ³ñ­ ¹»Ý ÙÇ ù³­ÝÇ ï³­ñÇ Ñ»­ïá Ïí»­ ñ³Í­íÇ ·»­Õ»­óÇÏ ½µá­ë³­í³Û­ñÇ: ²Ý­ó³Í ï³­ñÇ ÝáõÛÝ ï³­ñ³Í­ùáõÙ ÑÇ٭ݳ¹ñ­í»ó ݳ¨ Øáݭû ػɭ ùáÝ­Û³­ÝÇ ÑÇ­ß³­ï³­ÏÇÝ ÝíÇñ­í³Í åáõ­ñ³­ÏÁ: Æ ¹»å, áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ áÕ­ çáõ­Ý»­Éáõ ¿ñ »­Ï»É ØáݭûÝ` ´»ñ­Óá­ ñÇ 6-³Ù­Û³ µÝ³­ÏÇ­ãÁ: ºñµ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Ç­Ù³­ÝáõÙ ¿ÇÝ Ýñ³ ³­Ýáõ­ÝÁ, ³Ý­ÙÇ­ç³­å»ë ѳñó­ÝáõÙ ¿ÇÝ` ·Ç­ïÇ ³ñ¹­Ûáù` áõÙ ³­ÝáõÝÝ ¿ ÏñáõÙ: ܳ ¿É Ñå³ñ­ïá­ñ»Ý å³­ ï³ë­Ë³­ÝáõÙ ¿ñ` Øáݭû ػɭùáÝ­ Û³­ÝÇ: º­Ã» ³­í»­ÉÇ Ñ³­Ù³é­Ý»­ñÁ ѳñó­ÝáõÙ ¿ÇÝ, û áí ¿ ØáÝ­ ûÝ, ݳ óáõÛó ¿ñ ï³­ÉÇë ØáÝ­Ã»Ç Ñáõ­ß³ñ­Ó³­ÝÇ ï»ÕÝ áõ ³­ëáõÙ. §¾Ý­ï»°Õ ݳ­Û»ù, ѳ٠¿É Ýϳ­ñÁ Ïï»ë­Ý»ù...¦: ̳­é³­ïáõÝ­ÏÇó Ñ»­ïá áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ, ³Ý­ï»­ë»­Éáí ³ÝÓñ¨áï »­Õ³­Ý³­ÏÁ, áõÕ¨áñ­í»­óÇÝ ÌÇ­Í»é­ Ý³­í³Ýù, á­ñÁ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ ¿ ùñÇë­ ïá­Ý»³­Ï³Ý ³­Ù»­Ý³­ÑÇÝ »­Ï»­Õ»­ óÇ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ (4-ñ¹ ­¹³ñ): ²ÛÝ­ ï»Õ Ýñ³Ýó ¹Ç­Ù³­íá­ñ»ó ²ñ­Ù³Ý ¹åÇñ êñ³­åÇáÝ­Û³­ÝÁ, Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­ñ»ó »­Ï»­Õ»­óáõ å³ï­ÙáõíÛáõ­ÝÁ, áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ áõ­Õ»Ï­ó»ó ݳ¨ óݭ·³­ñ³Ý, áñ­ï»Õ óáõ­ó³¹ñ­í³Í ¿ÇÝ »­Ï»­Õ»­óáõ ï³­ñ³Í­ùÇ` Ñݳ­·Ç­ ï³­Ï³Ý å»­ÕáõÙ­Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï ·ïÝí³Í Ù³­ëáõÝù­Ý»­ñÁ: 3-ñ¹­ û­ñÁ §½ÇÝ­íá­ñ³·ñ­Û³É­Ý»­ ñÁ¦ µéÝ»­óÇÝ ºñ¨³­ÝÇ ×³­Ý³­ å³ñ­ÑÁ` ѳ­Ùá½­í³Í ÉÇ­Ý»­Éáí, áñ ѳݭ¹Çå­Ù³Ý í³Û­ñÁ ÷á­Ë»É ãÇ Ï³­ñ»­ÉÇ: Üñ³Ýù ¹³ñÓ­Û³É Ïí»­ñ³­ ¹³é­Ý³Ý ²ñ­ó³Ë, á­ñáí­Ñ»ï¨ ³ñ­ ¹»Ý §¹³­ï³­å³ñï­í³Í¦ »Ý ³ÛÝ ëÇ­ñ»­ÉáõÝ...


29

| www.ysu.am

²­í»­ÉÇÝ, ù³Ý å³ñ­½³­å»ë ·áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ­Ý»ñ, ѳñ¨³Ý­Ý»ñ áõ µ³­ñ»­Ï³Ù­Ý»ñ... ²å­ñÇ­ÉÇ 4-ÇÝ ÐЭ-Ç ¨ 踭-Ç ÙÇç¨ ¹Ç­í³­Ý³­·Ç­ï³­ Ï³Ý Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³ë­ï³ï­Ù³Ý 20-³Ù­Û³­ÏÇÝ ÝíÇñ­í³Í ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ ÐЭ-áõÙ ·ïÝíáÕ è¸­³ñ­ï³­ùÇÝ ·áñ­ Í»­ñÇ Ý³­Ë³­ñ³ñ ê»ñ­·»Û ȳí­ñá­íÁ ºäÐ ·Çï­ËáñÑñ­¹Ç ¹³Ñ­ÉÇ­×áõ٠ѳݭ¹Ç­å»ó ѳ­ ٳɭ볭ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ»ï: гݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ, µ³­óÇ ºäÐ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­ Ï³Ý Ï³½­ÙÇó, ý³­ÏáõÉ­ï»ï­ Ý»­ñÇ ¹»­Ï³Ý­Ý»­ñÇó, Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ Ý³¨ ³ÛÉ µáõ­Ñ»­ñÇ Õ»­ ϳ­í³­ñáõÃ­Û³Ý Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­ óÇã­Ý»ñ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý ¸³Ñ­ÉÇ­×Á É»­óáõÝ ¿ñ: Ü»ñ­Ï³­ Ý»­ñÁ ͳ­÷áÕ­çáõÛÝ­Ý»­ñáí ¹Ç­Ù³­ íá­ñ»­óÇÝ µ³ñÓ­ñ³ë­ïÇ­×³Ý ÑÛáõ­ñÇÝ: ØÇÝã ê»ñ­·»Û ȳí­ñá­íÇ »­ÉáõÛ­ÃÁ áÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ùáí ѳݭ¹»ë »­Ï³í ºäÐ é»Ï­ïáñ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ. §Ø»Ýù áõ­ñ³Ë »Ýù ¨ë ­Ù»Ï ³Ý­ ·³Ù Ò»½ áÕ­çáõ­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³­Ý³­Ï³Ý å³­ï»­ñÇ Ý»ñ­ùá: ÞÝáñ­ ѳ­Ï³É »Ýù, áñ å»­ï³­Ï³Ý ³Û­óÇ ßñ糭ݳ­Ïáõ٠ϳ­ñá­Õ³­ó»É »ù ݳ¨ سÛñ µáõÑ ³Û­ó»­É»É: Àݹ­Ñ³Ý­ ñ³­å»ë »ñ­Ïáõ å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­Ý»­óáÕ µ³­ñ»­Ï³­Ù³­Ï³Ý í»­ñ³­ µ»ñ­ÙáõÝ­ùÁ ɳ­í³­·áõÛÝë ¿ ³Ý¹­ ñ³­¹³é­ÝáõÙ ÙÇç­å»­ï³­Ï³Ý ·ñ»­Ã» µá­Éáñ µÝ³­·³­í³é­Ý»­ñáõ٠ͳ­í³É­ íáÕ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ íñ³¦: ä³­ñáÝ êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ ݳ¨ Ýß»ó, áñ è¸ ­Ý³­Ë³­ñ³­ñÇ ³Û­óÁ Ù»­Í³­ å»ë ÏÝå³ë­ïÇ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ Ó­¨³­ íáñ­í³Í ÙÇç­å»­ï³­Ï³Ý ³­Ùáõñ áõ ѳë­ï³­ïáõÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ½³ñ­·³ó­Ù³­ÝÁ, Ù³ë­Ý³­íá­ ñ³­å»ë` ÏñÃáõÃ­Û³Ý ¨ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý á­Éáñ­ïáõÙ: ²Û­ëûñ ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­ Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 190 ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ïñó­Ï³Ý áõ ·Ç­ï³­Ï³Ý ѳë­ï³­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ»ï ë»ñï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõÝ ¿ ͳ­í³­É»É` Ï۳ݭùÇ Ïá­ã»­Éáí ÙÇ ß³ñù Éáõñç áõ­ëáõ٭ݳ­·Ç­ï³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñ áõ Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»ñ: ¶áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ó³Ý­ÏáõÙ Ù»Í ï»Õ »Ý ½µ³­Õ»ó­ ÝáõÙ éáõ­ë³­Ï³Ý ÏñÃû­ç³Ë­Ý»­ñÁ: §Ø»Ýù µ³ñÓñ »Ýù ·Ý³­Ñ³­ïáõÙ éáõë ·áñ­ÍÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñÇ Ñ»ï ͳ­í³­ É³Í Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ: Ð³Û ¨ éáõë Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ñÇÝ Ùdz­íá­ ñáõÙ »Ý ÝáõÛÝ ³ñ­Å»­ù³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­ ϳñ­·Á, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ¨ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý á­Éáñ­ïáõÙ ËݹÇñ­Ý»­ñÇ ÉáõÍ­Ù³ÝÝ áõÕÕ­í³Í ѳ­ÙÁݹ­Ñ³­ Ýáõñ ·³­Õ³­÷³ñ­Ý»­ñÁ¦,- ³Ù­÷á­ ÷»ó ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ:

è¸ ²¶ ݳ˳ñ³ñ ê»ñ·»Û ȳíñáíÁ

¼»ÏáõÛóáí ¨ áÕ­çáõÛ­ÝÇ Ëáë­ ùáí ѳݭ¹»ë »­Ï³í ݳ¨ ºäÐ éáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ ¹»­Ï³Ý ä³­í»É ´³­É³­Û³­ÝÁ, áí ¨ë ­Ù»Ï ³Ý­·³Ù ϳñ¨á­ñ»ó »ñ­Ïáõ Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ³ñ­¹»Ý Ó­¨³­ íáñ­í³Í ç»ñ٠ѳ­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÁ, éáõ­ë³ó É»½­íÇ ¹»ñÝ áõ Ýß³­ ݳ­ÏáõíÛáõ­ÝÁ Ù»ñ Ç­ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»ç, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­ Ó³í Ïñó­Ï³Ý á­Éáñ­ïáõÙ Ç­ñ³­Ï³­ ݳó­íáÕ Ý»ñ­µáõ­Ñ³­Ï³Ý ¨ ÙÇç­µáõ­ ѳ­Ï³Ý ·áñ­ÍÁݭóó­Ý»­ñÇÝ: ê»ñ­·»Û ȳí­ñáíÝ ¿É Çñ Ñ»ñ­ÃÇÝ áÕ­çáõ­Ý»ó ѳݭ¹Çå­Ù³Ý Ù³ë­Ý³­ ÏÇó­Ý»­ñÇÝ, ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ç»ñÙ ÁÝ­ ¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ ¨ Ýß»ó, áñ г­Û³ë­ï³­ÝÁ èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ Ñ³­ Ù³ñ ÉáÏ é³½­Ù³­í³­ñ³­Ï³Ý ·áñ­ ÍÁÝ­Ï»ñ ã¿. »ñ­Ïáõ Åá­Õá­íáõñ¹­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­Ý»Ý ݳ¨ ¹³­ñ»­ ñÇó »­Ï³Í Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ ¨ Ñá·¨áñ ³­Ùáõñ ϳ­å»ñ: §Ð³Û-éáõ­ë³­Ï³Ý ѳ­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, »­Ã» ³­í»­ÉÇ å³ï­Ï»­ñ³­íáñ Ý»ñ­Ï³­ Û³ó­Ý»Ýù, ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ÝÙ³­Ý»ó­

Ý»É ÙÇßï ϳ­ ݳã áõ ÷³ñ­ ó٠ÙÇ íÇí˳­ñÇ ¹³­ñ³­íáñ ͳ­ éÇ, á­ñÇ ³ñ­Ù³ï­Ý»­ñÁ ß³ï ËáñÝ »Ý, ÇëÏ ×Ûáõ­Õ»ñÝ ³­ÝÁݹ­Ñ³ï ¹»­åÇ í»ñ »Ý µ³ñÓ­ñ³­ÝáõÙ: г­Û³ë­ï³­ÝÇ, Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­ å»ë ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ñ»ï ÇÝÓ ÙdzÛÝ ç»ñÙ Ñáõ­ ß»ñ »Ý ϳ­ åáõÙ: Ø»½ É³í ¿ ѳÛï­ÝÇ Ø³Ûñ µáõ­ÑÇ ÏñÃáõÃ­Û³Ý á­ñ³­ÏÇ Ù³­ ϳñ­¹³­ÏÁ: Üá­ñûñ­Û³ ë»ñÝ­¹ÇÝ Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ áõ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ µ³ñÓñ ³ñ­Å»ù­Ý»­ñáí ¹³ë­ïdz­ ñ³­Ï»­Éáõ ³­éáõ­Ùáí ³Ý·­Ý³­ ѳ­ï»­ÉÇ ¿ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ï³­ ï³­ñ³Í ·áñ­ÍÁ¦,- Ýß»ó 踭 ³ñï­ ·áñͭݳ­Ë³­ñ³­ñÁ: ê»ñ­·»Û ȳí­ñá­íÁ Ëá­ë»ó ï»­ Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ¨ Ñ»­é³­Ñ³­Õáñ­ ¹³Ï­ó³­Ï³Ý á­Éáñ­ïÇ Ýáñ ¹ñ뭨᭠ñáõÙ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, á­ñÇ ½³ñ­·³ó­ Ù³Ý ·áñ­ÍáõÙ Ç­ñ»Ýó ³­í³Ý¹Ý »Ý Ý»ñ¹­Ýáõ٠ݳ¨ Ñ³Û áõ éáõë ·Çï­ Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ: ´³ñÓñ Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÇ íñ³ »Ý ·ïÝíáõ٠ݳ¨ ïÝï»­ë³­ýÇ­ Ý³Ý­ë³­Ï³Ý Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÁ, ÇÝ­ãÇ íϳ­ÛáõíÛáõÝÝ »Ý ÐЭ-áõÙ

·áñ­ÍáÕ éáõ­ë³­Ï³Ý ϳ٠ѳÛ-éáõ­ ë³­Ï³Ý ÙÇ ß³ñù Ëá­ßáñ Ó»é­Ý³ñ­ ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: ê»ñ­·»Û ȳí­ñá­íÁ ݳ¨ å³­ ï³ë­Ë³­Ý»ó Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇ ÙÇ ß³ñù ѳñ­ó»­ñÇÝ, á­ñáÝù í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ÇÝ èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ ³ñ­ï³­ùÇÝ ù³­Õ³­ù³­ Ï³Ý ¨ é³½­Ù³­í³­ñ³­Ï³Ý ¹Çñ­ùá­ ñá­ßáõÙ­Ý»­ñÇÝ: ܳ­Ë³­ñ³­ñÁ ٳݭ ñ³­Ù³ëÝ Ëá­ë»ó Ô³­ñ³­µ³Õ­Û³Ý ËݹñÇÝ í»­ñ³­µ»­ñáÕ éáõ­ë³­Ï³Ý Ùá­ï»­óáõÙ­Ý»­ñÇ, Æ­ñ³­ÝÇ ÙÇ­çáõ­Ï³­ ÛÇÝ ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí۳Ý, êÇ­ ñdz­Ûáõ٠ͳ­í³É­í³Í é³½­Ù³­Ï³Ý ѳ­Ï³­Ù³ñ­ïáõí۳Ý, ºí­ñ³­ëdz­ Ï³Ý Ý³­Ë³·­ÍÇ Ñ»ï г­Û³ë­ï³­ÝÇ Ñݳ­ñ³­íáñ ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõí Û³Ý, ÇÝã­å»ë ݳ¨ γë­åÇó Íá­ íÇ Ï³ñ­·³­íǭ׳­ÏÇ ßáõñç ³é­Ï³ ËݹñÇ Ù³­ëÇÝ: 踭 ²¶ ݳ­Ë³­ñ³­ñÁ Ýß»ó, áñ ï³­ñ³­Í³ßñ­ç³­ÝÇ Ï³­ÛáõÝ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý Ëá­ñ³­å³ï­Ï»­ñáõÙ µ³½­ÙÇóë ùÝݳñÏ­í»É áõ ß³­ñáõ­Ý³­ ÏáõÙ ¿ ·»ñ­ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ­ß³¹­ ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ ·ïÝí»É ÈÔ ­Ñ³­Ï³­Ù³ñ­ïáõÃ­Û³Ý Ï³ñ­·³­íáñ­ Ù³Ý Ñ³ñ­óÁ: §ÈÔ Ëݹ­ñÇ Ï³ñ­·³­ íá­ñáõ­ÙÁ, Ù»ñ Ëá­ñÇÝ Ñ³­ÙὭٳٵ, å»ïù ¿ Ç­ñ³­Ï³­Ý³­Ý³ ÙdzÛÝ Ë³­Õ³Õ ׳­Ý³­å³ñ­Ñáí, áñÝ ³Û­ ëûñ Áݭó­ÝáõÙ ¿ º²ÐÎ ØÇÝë­ÏÇ ËÙµÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ ßñç³­ ݳ­ÏáõÙ: سë­Ý³­íá­ñ³­å»ë è¸ ­Ý³Ë­ÏÇÝ Ý³­Ë³­·³Ñ ¸. Ø»¹­ í»¹¨Ç ³Ý­ÙÇ­ç³­Ï³Ý Ý³­Ë³­Ó»é­ Ýáõí۳ٵ ÙÇ ß³ñù ѳݭ¹Ç­åáõÙ­ Ý»ñ »Ý ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó»É г­Û³ë­ï³­ÝÇ ¨ ²¹ñ­µ»­ç³­ÝÇ Ý³­Ë³­·³Ñ­Ý»­ñÇ ÙÇç¨, á­ñáÝó ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ ¿³­Ï³Ý ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ·ñ³Ýó­í»É: л­ï³­·³­ÛáõÙ ³ñ­ ¹»Ý, »ñµ »ñ­Ïáõ å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ` г­Û³ë­ï³­ÝÇ áõ ²¹ñ­µ»­ç³­ÝÇ ÙÇç¨ ÷á˭ѳ­Ù³­Ó³Û­ÝáõÃ­Û³Ý å³Û­Ù³­ ݳ­·Çñ ÏÝùíÇ, ÈÔÐ ­Åá­Õá­íáõñ¹Ý ³ñ­¹»Ý ÇÝù­Ýá­ñáß­Ù³Ý Ç­ñ³­íáõÝù Ïëﳭݳ¦,- ³­ë³ó ê»ñ­·»Û È³í­ ñá­íÁ: ²Ý¹­ñ³­¹³é­Ý³­Éáí Ç­ñ³­Ý³­ Ï³Ý ÃÝçáõ­ÏÇÝ` ݳ­Ë³­ñ³­ñÁ

Ýß»ó, áñ è¸-Ý ãÇ ÏÇ­ëáõÙ ³ÛÉ å»­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­ å»ë ²ØÜ-Ç` å³ï­Å³­ÙÇ­çáó­Ý»ñ ÏÇ­ñ³­é»­Éáõ ϳ٠ѳ­Ï³­Ñ³ñ­í³Í ï³­Éáõ ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ï»­ë³­ Ï»ï­Ý»­ñÁ: Àëï ³Û¹Ù` éáõ­ë³­Ï³Ý ÏáÕ­ÙÁ, ÑÇÙÝ­í»­Éáí ÷áñ­Ó³­·»ï­ Ý»­ñÇ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÇ íñ³, Ñ»ï¨á­Õ³­Ï³Ý ¿ ³ÛÝ Ñ³ñ­óáõÙ, áñ Æ­ñ³­ÝÇ ¹»Ù ÏÇ­ñ³é­í³Í ù³­Õ³­ù³­Ï³Ý µá­Éáñ å³ï­Å³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÁ í»­ñ³­Ý³Û­í»Ý, ¨ ÙÇ­çáõ­Ï³­ÛÇÝ ¿­Ý»ñ­·Ç³Ý ˳­Õ³Õ Ýå³­ï³Ï­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ û·­ï³­·áñ­ Í»­Éáõ Ç­ñ³­Ý³­Ï³Ý ÷³ë­ï³ñÏ­Ý»ñÝ ³­å³­óáõ­ó»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ÁÝ­Ó»é­íÇ: ÆÝã í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ êÇ­ñdz­ ÛáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­óáÕ Ý»ñ­ù³­Õ³­ù³­ Ï³Ý ËÙá­ñáõÙ­Ý»­ñÇÝ, ³­å³ ¹ñ³Ýó í»­ñ³­µ»ñ­Û³É è¸ ­¹Çñ­ùá­ñá­ßáõ­ÙÁ Ñ»ï¨Û³ÉÝ ¿` å»ïù ¿ ³Ý­Ñ³­å³Õ ¹³­¹³­ñ»ó­Ý»É µéÝáõíÛáõÝÝ áõ ³­Ñ³­µ»Ï­ã³­Ï³Ý ·áñ­Íá­ÕáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ ˳­Õ³Õ µÝ³­ÏÇã­Ý»­ñÇ ÝÏ³ï­ Ù³Ùµ, µ³­Ý³Ï­óáõíÛáõÝ­Ý»ñ í³­ñ»É áõ »ñÏ­Ëá­ëáõÃ­Û³Ý ÙÇ­çá­óáí ѳñ­ Ã»É Ï³­é³­í³­ñáõÃ­Û³Ý ¨ Áݹ­¹Ç­ ÙáõÃ­Û³Ý ÙÇç¨ Áݭó­óáÕ Ñ³­Ï³­ Ù³ñ­ïáõíÛáõ­ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ñáõ­ Ù³­ÝÇ­ï³ñ û·­ÝáõíÛáõÝ Ñ³ëó­Ý»É ïáõ­Å³Í ù³­Õ³­ù³­óÇ­Ý»­ñÇÝ: Àëï ê»ñ­·»Û ȳí­ñá­íÇ` Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­ å»ë ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­ Ûáõñ íÇ­×»­ÉÇ Ñ³ñ­óáõÙ éáõ­ë³ë­ ï³Ý­Û³Ý ¹Çñ­ùá­ñá­ßáõ­ÙÁ µ³­í³­ ϳ­ÝÇÝ å³ñ½ ¿ ¨ ëϽµáõÝ­ù³­ ÛÇÝ. ó³Ý­ ϳ­ ó³Í ËݹÇñ å»ïù ¿ ÉáõÍ­íÇ µ³­Ý³Ï­óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí áõ ÙdzÛÝ Ë³­Õ³Õ ׳­Ý³­å³ñ­Ñáí: гݭ¹Çå­Ù³Ý í»ñ­çáõÙ ²­ñ³Ù êÇ­ÙáÝ­Û³­ÝÁ ѳñ­ó»­ñÇÝ ëå³­éÇã å³­ï³ë­Ë³Ý­Ý»ñ ï³­Éáõ ѳ­Ù³ñ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó 踭 ³ñï­·áñͭݳ­Ë³­ñ³­ñÇÝ ¨ Ýñ³Ý ÝíÇ­ñ»ó Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë ²Û­í³­½áíë­ Ïáõ ·»­Õ³Ý­Ï³ñ­ãáõÃ­Û³Ý í»­ñ³­µ»ñ­ Û³É ³É­µáÙ áõ ºäÐ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ å³ï­ÙáÕ Åá­Õá­í³­Íáõ:


30

Î. äÇ­å»ñ. §º­Ã» ëﳭݳù ɳí ÏñÃáõíÛáõÝ...¦

ÎáñÝ»Édz äÇå»ñÁ

¶¸Ð­³ñ­ï³­ùÇÝ ·»­ñ³­ï»ë­ãáõí Û³Ý å»ï­Ý³­Ë³­ñ³ñ Îáñ­Ý»­Édz äÇ­å»­ñÁ ѳݭ¹Ç­å»ó ºäÐ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ áõ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­ óáõ­óÇã­Ý»­ñÇ Ñ»ï: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý ¶Çï­ËáñÑñ­¹Ç ÝÇë­ï»­ñÇ ¹³Ñ­ÉÇ­×áõÙ ³å­ñÇ­ÉÇ 16-ÇÝ ÑÛáõ­ñÁݭϳɭí»ó ¶»ñ­Ù³­ Ýdz­ÛÇ ¸³ß­Ý³­ÛÇÝ Ð³Ý­ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ³ñ­ï³­ùÇÝ ·»­ñ³­ï»ë­ãáõÃ­Û³Ý å»ï­Ý³­Ë³­ ñ³ñ Îáñ­Ý»­Édz äÇ­å»­ñÁ: ´³ñÓ­ñ³ë­ïÇ­ ×³Ý å³ß­ïáÝ­Û³­ÛÇ Ñ»ï ѳݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, ä³ï­Ùáõí۳Ý, êá­ óÇá­É᭷dz­ÛÇ, Æ­ñ³­í³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¨ ºí­ñá­å³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ áõ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ: سÛñ µáõ­ÑÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­ ͳϭóáõÃ­Û³Ý ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ ¶»­Õ³Ù ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ ѳݭ¹Çå­Ù³Ý µ³ó­Ù³Ý Ëáë­ùáõÙ ÷³ë­ï»ó, áñ ³Û­ëûñ г­Û³ë­ ï³ÝÝ áõ ¶»ñ­Ù³­ÝÇ³Ý ë»ñ­ïá­ñ»Ý ѳ­Ù³­ ·áñ­Í³Ï­óáõÙ »Ý ÙÇ ß³ñù µÝ³­·³­í³é­ Ý»­ñáõÙ, ³Û¹ ÃíáõÙ` Ïñó­Ï³Ý á­Éáñ­ïáõÙ: §²­Ù»Ý ï³­ñÇ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ý³­Éáõ Ýå³­ï³­Ïáí г­Û³ë­ï³­ÝÇó µ³½­Ù³­ÃÇí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ »Ý ·³­ÉÇë ¶»ñ­Ù³­Ýdz, ÇÝ­ãÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ¿É Ó­¨³­íáñ­íáõÙ ¿ Ñ³Û ¨ ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³­ ·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõ­ÝÁ: ²é­Ï³ ß÷áõ­ÙÁ ß³ï ϳñ¨áñ ¿ »ñ­Ïáõ ÏáÕ­Ù»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ¦,- Çñ Ñ»ñ­ÃÇÝ ÝßáõÙ ¿ å»ï­Ý³­Ë³­ñ³ñ Îáñ­Ý»­ Édz äÇ­å»­ñÁ: Àëï Ýñ³` ³Û­ëûñ Ç­ñ»Ýù ÷áñ­ÓáõÙ »Ý ¹Ûáõ­ñÇÝ ¹³ñÓ­Ý»É Ñ³Û áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ùáõï­ùÁ ·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µáõ­Ñ»ñ, ÇÝ­ãÇó

àã ëï³Ý­¹³ñï ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ

¶ñ»·áñÇ ¾ÉÏÇÝÁ ¨ ºÝáù ²½³ñÛ³ÝÁ

Ïß³­Ñ»Ý »ñ­Ïáõ »ñÏñ­Ý»­ñÁ. §²ÛÝ »ñÏñ­Ý»­ ñÁ, á­ñáÝù ѳ­ñáõëï ã»Ý µÝ³­Ï³Ý é»­ ëáõñë­Ý»­ñáí, å»ïù ¿ áõ­ß³¹­ñáõíÛáõÝ ¹³ñÓ­Ý»Ý ÏñÃáõí۳­ÝÁ ¨ á­ñ³Ï­Û³É Ù³ë­Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³­ÝÁ: гñ­Ï³­íáñ ¿ ϳñ¨á­ñ»É ݳ¨ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÁ: ²­Ù»­Ýáõñ Ë»­É³­óÇ áõ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ Ù³ë­ Ý³­·»ï­Ý»­ñÇ Ï³­ñÇù ¿ ½·³ó­íáõÙ, å»ïù ¿ û·ï­í»É ³Û¹ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõ­ÝÇó¦: ä»ï­Ý³­Ë³­ñ³ñ Îáñ­Ý»­Édz äÇ­å»ñÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ¶¸Ð­ -Ç ÏáÕ­ÙÇó í³­ñ³Í Ùß³­Ïáõ­Ã³­ÛÇÝ áõ Ïñó­Ï³Ý ³ñ­ï³­ùÇÝ ù³­Õ³­ù³­Ï³­Ýáõí Û³Ý í»­ñ³­µ»ñ­Û³É ÷áù­ñÇÏ ½»­ÏáõÛó, á­ñÇ ßñ糭ݳ­Ïáõ٠ѳݭ·³­Ù³­Ýá­ñ»Ý ³Ý¹­ ñ³­¹³ñ­Ó³í ݳ¨ ѳÛ-·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³½­Ù³­ß»ñï ϳ­å»­ñÇÝ, г­Û³ë­ï³­ÝÇ ¨ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ »ñÏ­ÏáÕ٠ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ óáõí۳­ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ г­Û³ë­ï³Ýºí­ñ³­ÙÇáõíÛáõÝ Ï³­å»­ñÇÝ: §Ð³­Û³ë­ï³­ÝÇ ³­å³­·³Ý ¹áõù »ù, ѳñ­·»­ÉÇ° áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: º­Ã» ëï³­ ݳù ɳí ÏñÃáõíÛáõÝ, ³­å³ ÙÇ ß³ñù µ³ñ­ÓáõÝù­Ý»­ñÇ Ï³­ñáÕ »ù ѳë­Ý»É Ó»ñ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ßÝáñ­ÑÇí: ²Û­ ëûñ ³­é³ç­Ý³­ÛÇÝ ¿ û­ï³ñ É»­½áõ­Ý»­ñÇ Ç­Ù³­óáõíÛáõ­ÝÁ: öáñ­Ó»°ù ­Ý³¨ û­ï³ñ É»­½áõ­Ý»ñ ëá­íá­ñ»É¦,- ѳ­í»­É»ó Îáñ­Ý»­ Édz äÇ­å»­ñÁ: ²Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ѳñ­ ó»ñ áõÕ­Õ»­óÇÝ ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ å»­ï³­Ï³Ý å³ß­ïáÝ­Û³­ÛÇÝ, áí ݳ¨ ¶¸Ð ­´áõÝ­¹»ë­ ó­·Ç ³Ý­¹³Ù ¿: ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ Ñ»­ï³ùñù­ñáõÙ ¿ÇÝ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ å³ß­ ïá­Ý³­Ï³Ý ¹Çñ­ùá­ñá­ßáõ­ÙÁ ÈÔ ­Ñ³­Ï³­ Ù³ñ­ïáõÃ­Û³Ý Ï³ñ­·³­íáñ­Ù³Ý ѳñ­óáõÙ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛÇ, ºí­ñ³­ ÙÇáõÃ­Û³Ý ¨ г­Û³ë­ï³­ÝÇ ÙÇç¨ ï³ñ­µ»ñ á­Éáñï­Ý»­ñáõ٠ͳ­í³É­í³Í ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­ óáõÃ­Û³Ý ³­é³Ýó­ù³­ÛÇÝ ¹ñí³·­Ý»­ñÁ: ²ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ùÝݳñ­ÏáõÙ ëï³ó­í»ó:

²å­ñÇ­ÉÇ 19-ÇÝ ºäÐ ïÝï»­ë³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ÑÛáõñÝ ¿ñ §Æ­êú¦ ÙÇ­ç³½­ ·³­ÛÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­åáõÃ­Û³Ý Ý³­Ë³­ ·³Ñ ´á­ñÇë ²É­Ûá­ßÇ­ÝÁ: гݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ Ý³¨ è¸ §èáë­·áëë­ï³Ý­ ¹³ñ­ïǦ Õ»­Ï³­í³ñ ¶ñ»·á­ñÇ ¾É­ÏÇ­ÝÁ, ÐЭ¿­Ïá­Ýá­Ùǭϳ­ÛÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý §êï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇ ³½­·³­ÛÇÝ ÇÝë­ïÇ­ïáõï¦ ö´À-Ç ïÝû­ñ»Ý º­Ýáù ²­½³ñ­Û³­ÝÁ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ßñç³­ ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ѳ­ë³­ñ³­Ï³Û­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳ­å»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý Ü»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ Ý³Ë áÕ­çáõ­Ý»ó îÝï»­ë³­·Ç­ ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý гÛÏ ê³ñ·ë­Û³­ ÝÁ, áí ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý ³Û­ó»­É»­Éáõ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­ Ý»­ñÇÝ Ñ³Ý­¹Ç­å»­Éáõ ³­é³­ç³ñ­ÏÁ ëÇ­ñáí ÁÝ­ ¹áõ­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó ´á­ñÇë ²É­Ûá­ßÇ­ÝÇÝ: §²Û­ëûñ Ù»½ ѳ­Ù³ñ ɳí Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ÁÝ­Ó»é­í»É ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ïÝï»­ë³­Ï³Ý ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ Ù³Ý­ñ³­ Ù³ëÝ ï»­Õ»­Ï³ï­íáõíÛáõÝ ëï³­Ý³É ÙÇ Ù³ñ­¹áõó, áí ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ïïñí³Í­ùáí ɳ­í³­·áõÛÝ Ù³ë­ Ý³­·»ï­Ý»­ñÇó ¿¦,- Ýß»ó гÛÏ ê³ñ·ë­Û³­ÝÁ: êï³Ý­¹³ñ­ï³ó­Ù³Ý ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ï³½­Ù³­ Ï»ñ­åáõÃ­Û³Ý Ý³­Ë³­·³­ÑÁ îÝï»­ë³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ §¶Ç­ï»­ÉÇ­ùÇ, ³­é³­ç³­¹»Ù ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ý»­ñÇ ¨ Ýá­ñ³­ñ³­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ý»ñ¹­ñáõ­ÙÁ ïÝï»­ëáõÃ­Û³Ý ×Ûáõ­Õ»­ ñáõÙ. ѳ­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ ÷áñ­ÓÁ¦ í»ñ­Ý³·­ñáí ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ Ï³ñ­¹³ó: §êï³Ý­¹³ñï­ Ý»ñÝ û­¹Ç ÝÙ³Ý ÙÇ µ³Ý »Ý. Ù»Ýù ã»Ýù ï»ë­ ÝáõÙ, µ³Ûó ¹ñ³Ýù ³­Ù»­Ýáõñ »Ý` Ï»Ý­ó³­ ÕáõÙ, ³ß­Ë³­ï³­í³Û­ñáõÙ, ѳݷë­ïÇ Å³­ Ù³­Ý³Ï: ò³Ý­Ï³­ó³Í ßá­ß³­÷»­ÉÇ ¨ áã ßá­ ß³­÷»­ÉÇ ³­é³ñ­Ï³, »ñ¨áõÛÃ, áñ Ù»½ ßñç³­ å³­ïáõÙ ¿, ¹³ ÏÉÇ­ÝÇ ëÝáõݹ, µ³Ý­Ï³­ÛÇÝ

ù³ñ­ï»ñ, ÇÝ­ï»ñ­Ý»ï, ³­Ù»­Ýûñ­Û³ û·­ï³­·áñÍ­ íáÕ ³­é³ñ­Ï³­Ý»ñ, µá­Éá­ñÁ ëï»ÕÍ­íáõÙ »Ý á­ñá­ß³­ÏÇ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇÝ Ñ³­Ù³­å³­ ï³ë­Ë³Ý: ²­é³Ýó ³Û¹ ѳ­ÙÁݹ­Ñ³­Ýáõñ ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÇ ãÇ Ï³­ñ»­ÉÇ ³å­ñ»É, ù³­ÝÇ áñ ¹ñ³Ý­óÇó ¿ Ï³Ë­í³Í Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ å»­ïáõÃ­Û³Ý ù³­Õ³­ù³­óáõ ³Ýí­ï³Ý­·áõíÛáõ­ ÝÁ¦,- ³­ëáõÙ ¿ ´á­ñÇë ²É­Ûá­ßÇ­ÝÁ: ¼³ñ­·³­ó³Í ïÝï»­ë³­Ï³Ý ÙÇ­ç³­í³Û­ñáõÙ ³å­ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ »ñ­ÏÇñ ³ß­Ë³­ ïáõÙ ¿ á­ñá­ß³­ÏÇ ¹Çñù ½µ³­Õ»ó­Ý»É ѳ­Ù³ß­ ˳ñ­Ñ³­ÛÇÝ ïÝï»­ë³­Ï³Ý ¹³ß­ïáõÙ: ¸ñ³ ѳ­ Ù³ñ å»ïù ¿ ѳ٭峭ï³ë­Ë³­Ý»É ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÇÝ, á­ñáÝù ãݳ­Û³Í ϳ­Ù³­íáñ µÝáõÛà »Ý ÏñáõÙ, 볭ϳÛÝ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ßáõ­ ϳ­ÛáõÙ ³­é³ç­Ý³­ÛÇÝ ¹Çñù áõ­Ý»­Ý³­Éáõ ѳ­Ù³ñ ¹ñ³Ýó ÁÝ­¹áõ­ÝáõÙÝ áõ ÏÇ­ñ³­éáõ­ÙÁ áõÕ­Õ³­ÏÇ ³ÝÑ­ñ³­Å»ß­ïáõíÛáõÝ »Ý: ²Û­ëûñ Ù³ñ¹­ÏáõíÛáõ­ÝÁ í¨³­Ïá­ËáõÙ ¿ Ñ»­ ï³ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ñ³­Ï³Ý ¹³­ñ³ßñ­ç³Ý, áñ­ï»Õ ³­é³ç­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ïñíáõÙ ¿ µ³ñÓñ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­ Ý»­ñÇÝ ¨ Ùï³­íáñ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇÝ, á­ñáÝù ¿É 峭ѳݭçáõÙ »Ý Ýá­ñ³­ñ³­ñ³­Ï³Ý Ùá­ï»­óáõÙ­Ý»ñ ¨ Ýáñ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»ñ: ¶Çï­Ý³­Ï³­ÝÁ ѳݭ·³­ Ù³­Ýá­ñ»Ý Ëá­ë»ó ³­ídz­ßÇ­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ Ù»­ù»­Ý³­ ßÇ­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳå­í³Í ëï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇ, Ýáñ Ùï³Ñ­Õ³­óáõÙ­Ý»­ñÇ ¨ ½³ñ­·³­óáõÙ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ: §²Û­ëûñ ß³ï »ñÏñ­Ý»­ñáõÙ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ ëÏëí»É »Ý Ýáñ ë»ñÝ­¹Ç û­¹³­÷á­Ë³¹ñ­Ù³Ý ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ Ï³Ù Ù»­ù»­Ý³­Ý»­ñÇ Íñ³·­ñ³­íáñ­Ù³Ý ¨ ¹ñ³Ýù Ï۳ݭùÇ Ïá­ã»­Éáõ ·áñ­ÍÁݭóó­Ý»­ñÁ: Ø»­ù»­Ý³­Ý»ñ, á­ñáÝù ϳ߭˳­ï»Ý Ñá­ë³Ý­ùáí` ãíݳ­ë»­Éáí ßñ糭ϳ ÙÇ­ç³­í³Û­ñÁ, ù³­ÝÇ áñ ¹³ ¿ ѳݭñáõÃ­Û³Ý å³­ ѳݭçÁ: ¸ñ³Ýù ¿É Ç­ñ»Ýó Ñ»ñ­ÃÇÝ ÍÝáõÙ »Ý Ýáñ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»ñ: ²ÛÉ Ï»ñå ³­ë³Í` ëï³Ý­ ¹³ñïÝ ³ÛÝ Ñ³­ÙÁݹ­Ñ³­Ýáõñ É»­½áõÝ ¿, á­ñáí ѳ­Õáñ­¹³Ïó­íáõÙ »Ý ³­Ù»­Ý³­ï³ñ­µ»ñ »ñÏñÝ»­ñÇ ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ñáÕ­Ý»­ñÁ: Üñ³Ýù ѳ­Ù³­Ó³Û­ÝáõÃ­Û³Ý »Ý ·³­ÉÇë Ñ»Ýó ³Û¹ ÙÇ­ ç³½­·³­ÛÇÝ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ¦,ÝßáõÙ ¿ ´á­ñÇë ²É­Ûá­ßÇ­ÝÁ: ÐÛáõ­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ݳ¨ 163 »ñ­ÏÇñ Ý»­ ñ³­éáÕ §Æ­êú¦ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñ­


31

| www.ysu.am

åáõÃ­Û³Ý Ï³­éáõó­í³Í­ù³­ÛÇÝ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ, ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ëϽµáõÝù­Ý»­ ñÁ, ßáõ­Ï³­Û³­Ï³Ý ѳ­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¨ ëï³Ý­¹³ñï­ Ý»­ñÇ Ùß³Ï­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇ á­ñáß Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»ñ: ÆÝã í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ г­Û³ë­ï³­ÝÇÝ, ³­å³ §Æ­êú¦-Ç Õ»­Ï³­í³­ñÁ Ýß»ó, áñ ÐÐ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇ ³½­·³­ÛÇÝ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÁ í»ñ­çÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ³Ï­ïÇí ¿ ·áñ­ÍáõÙ ¨ Áëï ³ñ­Å³Ý­íáõÛÝ Ý»ñ­Ï³­Û³­ÝáõÙ ÙÇ­ç³½­·³­ ÛÇÝ ³ë­å³­ñ»­½áõÙ: è¸ ­å»­ï³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇ­ãÁ ϳñ¨á­ñ»ó ݳ¨ ÏñÃáõÃ­Û³Ý ¹»ñÝ áõ Ýß³­Ý³­ÏáõíÛáõ­ÝÁ Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ Ù³ñ­¹áõ Ï۳ݭ ùáõÙ. §Ø³ë­Ý³­íá­ñ³­å»ë ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý ÏñÃáõíÛáõ­ÝÁ Ó»ñ ³Û­ó»­ù³ñïÝ ¿ ÉÇ­Ý»­Éáõ Ï۳ݭùáõÙ, ³ÛÝ ÑÇÙ­ùÁ, á­ñÇ íñ³ íëï³­Ñáõí۳ٵ ϳ­ñáÕ »ù ѳ­ çáÕ áõ Ñ»­é³Ý­Ï³­ñ³­ÛÇÝ Ï³­ñÇ»­ñ³ ϳ­éáõ­ó»É¦: гݭ¹Çå­Ù³Ý í»ñ­çáõÙ ÑÛáõ­ñÁ å³­ï³ë­Ë³­Ý»ó Ý»ñ­ ϳ­Ý»­ñÇ Ñ³ñ­ó»­ñÇÝ, á­ñáÝù ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ÇÝ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ¨ ³½­·³­ÛÇÝ ïÝï»­ë³­Ï³Ý Ñ³­ÙÁݹ­ ѳ­Ýáõñ ã³­÷³­ÝÇß­Ý»­ñÇÝ, ïÝï»­ëáõÃ­Û³Ý ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ·áñ­ÍáõÙ ¹ñ³Ýó ÏÇ­ñ³­éáõÃ­Û³Ý Ï³ñ¨á­ñáõí۳­ÝÁ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ ¹ñ³Ýó Ùß³Ï­Ù³Ý ·áñ­ÍÁݭó­óÇÝ:

´³Û­ñá­ÝÇ áõ ѳ­Û»­ñÇ ë»­ñÁ ÷á­Ë³­¹³ñÓ ¿ ²å­ñÇ­ÉÇ 25-ÇÝ ºäÐ »í­ñá­å³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ï»Ýï­ ñá­ÝÇ èá­µ»ñï Þáõ­Ù³­ÝÇ ³Ý­í³Ý ëñ³­ÑÁ É»÷-É»­óáõÝ ¿ñ. ³Ý·­Édz­ óÇ ³ß­Ë³ñ­Ñ³Ñé­ã³Ï ·ñáÕ æáñç ¶áñ­¹áÝ ´³Û­ñá­ÝÇ Ñ»ï­Ýáñ­¹ÇÝ Ñ³Ý­¹Ç­å»­Éáõ ¿ÇÝ »­Ï»É Ù»Í Ãíáí ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»ñ: سÛñ µáõ­ÑáõÙ 13-ñ¹ ­ë»ñÝ­¹Ç Éáñ¹ èá­µÇÝ ´³Û­ñá­ÝÇÝ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ç»ñÙ ÁÝ­ ¹áõ­Ý»­ÉáõíÛáõÝ ¿ñ ëå³ë­íáõÙ: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý

´á­ñÇë ²É ­Ûá­ßÇÝ è¸ ­å»­ï³­Ï³Ý ·áñ­ÍÇã, ɳۭݳ­Í³­í³É ï»­Õ»­ ϳï­í³­Ï³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ Ñ³ß­íá­Õ³­Ï³Ý ï»Ë­Ýǭϳ­ÛÇ ¨ Íñ³·­ñ³­ÛÇÝ ³­å³­Ñáí­Ù³Ý á­Éáñ­ïÇ Ù³ë­Ý³­·»ï, ·Çï­ Ý³­Ï³Ý ´á­ñÇë ê»ñ­·»­ÛÇ ²É­Ûá­ßÇ­ÝÁ ÍÝí»É ¿ 1955 í-ÇÝ ØáëÏ­í³­ÛáõÙ: 1984-1989 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Õ»­Ï³­í³­ñ»É ¿ ²­ídz­óÇáÝ ÙÇÏ­ñá¿­É»Ïï­ñá­Ýǭϳ­ÛÇ ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÁ, 2000-2001 Ãí³­ ϳݭݻ­ñÇÝ ½µ³­Õ»ó­ñ»É ¿ 踭 ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ñáõí Û³Ý, ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ý»­ñÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñÇ ï»­Õ³­Ï³­ÉÇ å³ß­ïá­ÝÁ, 2001-2003 ÃÃ. »­Õ»É ¿ èáõ­ ë³ë­ï³­ÝÇ ëï³Ý­¹³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ã³­÷³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý å»­ ï³­Ï³Ý Ñ³Ýӭݳ­Åá­Õá­íÇ Ý³­Ë³­·³­ÑÁ, 2003-2004 ÃÃ.` 踭 ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ñ³­Ï³Ý ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ·Íáí ÷áË­í³ñ­ã³­å»­ïÁ, 2004 í-Çó ÙÇÝã 2007 í-Á Õ»­Ï³­í³­ñ»É ¿ ²ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ñ³­Ï³Ý ¹³ß­Ý³­ÛÇÝ ·áñ­Í³­Ï³­ÉáõíÛáõ­ÝÁ, 2007-2009 ÃÃ. »Õ»É ¿ §²ì­ îà­ì²¼¦ ÁÝ­Ï»­ñáõÃ­Û³Ý Ý³­Ë³­·³­ÑÁ, 2009 í-ÇÝ Ýß³­Ý³Ï­í»É ¿ Äáõ­Ïá­íÇ ³Ý­í³Ý Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý ³»­ñ᭹ǭݳ­Ùǭϳ­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ Ý³­Ë³­·³Ñ: ´á­ñÇë ²É­Ûá­ßÇ­ÝÁ ݳ¨ §Üá­íÇ­ÏáÙ­µ³ÝϦ ö´À µ³Å­Ý»­ïÇ­ñ³­Ï³Ý ³é¨ïñ³­ÛÇÝ µ³Ý­ÏÇ ïÝû­ñ»Ý­Ý»­ ñÇ ËáñÑñ­¹Ç ݳ­Ë³­·³ÑÝ ¿: ܳ ³­é³­çÇÝÝ ¿ñ, áí ѳۭﳭñ³­ñ»ó §²ì­îà­ì²¼¦ ´´À-Ç µ³Å­Ý»­ïáÙ­ ë»­ñÇ í³­×³é­ùÇ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ, á­ñáÝù, Ç í»ñ­çá, í³­×³é­í»­óÇÝ Ï³­Ý³­¹³­Ï³Ý §Ø³·­Ý³¦ ¨ §è»­Ýá-ÜÇë­ë³Ý¦ ÁÝ­Ï»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ:

¶ñ»­·á­ñÇ ¾É­ÏÇÝ è¸ §èáë­·áëë­ï³Ý­¹³ñ­ïǦ å»ï ¶ñ»­·á­ ñÇ ¾É­ÏÇ­ÝÁ ïÝï»­ë³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý Ã»Ï­Ý³­Íáõ ¿: ܳ ³ß­Ë³­ï»É ¿ èáõ­ë³ë­ï³­ÝÇ ¸³ß­ÝáõÃ­Û³Ý å»­ï³­ Ï³Ý ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ¨ ݳ­Ë³·­Í³­ÛÇÝ ÇÝë­ ïÇ­ïáõ­ïáõÙ: è¸ ­Î³­é³­í³­ñáõÃ­Û³Ý ÏáÕ­ÙÇó 2004 í-ÇÝ Ýß³­Ý³Ï­í»É ¿ î»Ë­Ýǭϳ­Ï³Ý ϳñ­·³­íáñ­Ù³Ý ¨ ã³­÷³·­ñáõÃ­Û³Ý ¹³ß­Ý³­ÛÇÝ ·áñ­Í³­Ï³­ÉáõÃ­Û³Ý Õ»­Ï³­í³ñ:

гݭ¹Çå­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ ºäÐ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»­ñÇ ¨ ѳ­ ë³­ñ³­Ï³Û­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳ­å»­ñÇ ·Íáí åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ, èá­ Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ê³Ù­í»É ²µ­ñ³­ ѳ٭۳­ÝÁ, ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÇ í³­ñÇã­Ý»ñ, åñá­ý»­ëá­ñ³­¹³­ë³­Ëá­ë³­ Ï³Ý Ï³½­ÙÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»ñ, ºí­ ñá­å³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý ²ñ­Ãáõñ Ô³­½ÇÝ­Û³­ÝÁ, »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ Ñ»­ï³­½á­ïáÕ­Ý»ñ ¨ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»ñ: ´ñǭﳭݳ­óÇ Ùï³­íá­ñ³­Ï³­ÝÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó §Ø»­¹Ç³­Ù³ùë¦ Éñ³ï­ í³­Ï³Ý ·áñ­Í³­Ï³­ÉáõÃ­Û³Ý ïÝû­ñ»Ý ²­ñ³ ³¹¨áë­Û³­ÝÁ: §ºñµ ëÏëí»óÇÝ §ºñ¨³Ý` ·ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ ñ³­ù³­Õ³ù-2012¦-Ç Ý³­Ë³­å³ï­ñ³ë­ï³­ Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÁ, Ùï³­Í»­óÇÝù, áñ ¹³ ϳ­ñáÕ ¿ ɳ­í³­·áõÛÝ ³­éÇ­ÃÁ ÉÇ­Ý»É Éáñ¹ ´³Û­ñá­ÝÇÝ Ð³­Û³ë­ï³Ý Ññ³­íÇ­ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, ¨ ·³­Õ³­÷³­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝù ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý ѳ­Ù³­Ï³ñ­·áÕ, ÐÐ ­Ý³­ ˳­·³­ÑÇ ³ß­Ë³­ï³­Ï³½­ÙÇ Õ»­Ï³­í³ñ ìÇ­·»Ý ê³ñ·ë­Û³­ÝÇÝ: ²Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ ÐÐ Ù­ß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñÁ Éáñ¹ èá­µÇÝ ´³Û­ñá­ÝÇÝ å³ß­ïá­Ý³­å»ë Ññ³­íÇ­ñ»ó г­Û³ë­ï³Ý` ѳݭ¹Ç­ë³­íáñ ÙÇ­çá­ó³­ éáõÙ­Ý»­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­ó»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦,³­ëáõÙ ¿ ²­ñ³ ³¹¨áë­Û³­ÝÁ: èá­µÇÝ ´³Û­ñá­ÝÁ ÝáõÛÝ­å»ë áÕ­çáõ­ Ý»ó Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ ¨ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó Ññ³­í»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ: §âݳ­Û³Í ë³ ÇÙ ³­é³­çÇÝ ³Û­ó»­ÉáõíÛáõÝÝ ¿, ë³­ ϳÛÝ æáñç ´³Û­ñá­ÝÇ` ѳ­Û»­ñÇ Ñ³Ý­¹»å ï³­Í³Í Ù»Í ëÇ­ñá ßÝáñ­ÑÇí г­Û³ë­ï³ÝÝ

Èáñ¹ èáµÇÝ ´³ÛñáÝÁ

ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñá­·»­Ñ³­ñ³­ ½³ï ¿: ÆÝÓ Ñ³­Ù³ñ ÝáõÛÝ­å»ë Ù»Í å³­ ïÇí ¿ ѳݭ¹Ç­å»É É³í ³­í³Ý­¹áõÛíݻ­ ñáí áõ á­ñ³Ï­Û³É ÏñÃáõí۳ٵ ³ã­ùÇ ÁÝÏ­ ÝáÕ Ñݳ­·áõÛÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ¹³­ë³­ Ëáë­Ý»­ñÇ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ»ï: ºë ÙÇßï ¿É Ñ»­ï³ùñùñ­í³Í »Ù »­Õ»É ³Ûë »ñÏ­ñáí ¨ ß³ï áõ­ñ³Ë »Ù, áñ ÇÝÓ í»ñ­ç³­å»ë г­ Û³ë­ï³Ý ³Û­ó»­É»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ÁÝ­Ó»é­í»É¦,- Çñ »­ÉáõÛ­ÃáõÙ Ýß»ó èá­µÇÝ ´³Û­ñá­ÝÁ: Èáñ­¹Á Ý³Ë á­ñáß Ù³Ý­ñ³­ Ù³ë­Ý»ñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó æáñç ´³Û­ñá­ÝÇ Ï»Ý­ë³·­ñáõíÛáõ­ÝÇó, ·ñ³­Ï³Ý Ï۳ݭ ùÇó, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ѳï­í³Í­Ý»ñ Áݭûñ­ ó»ó Ù»Í ·ñá­ÕÇ` ѳ­Û»­ñÇ Ù³­ëÇÝ ·ñ³Í ݳ­Ù³Ï­Ý»­ñÇó: §²Ûë ç»ñÙ ÁÝ­¹áõ­Ý»­ ÉáõíÛáõ­ÝÁ, æáñç ´³Û­ñá­ÝÇ Ï۳ݭùÇ áõ ëï»Õ­Í³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ù³­ ëÇÝ Ó»ñ ·Ç­ ï»­ ÉÇù­ Ý»ñÝ áõ ë»­ ñÁ, áñ ÷³Û­ÉáõÝ Ï»ñ­åáí ³ñ­ï³­Ñ³Ûï­í³Í ¿ Ó»ñ ³ã­ù»­ñáõÙ, Ëá­ëáõÙ »Ý ³ÛÝ Ù³­ ëÇÝ, áñ ´³Û­ñá­ÝÁ ¹»é ϻݭ¹³­ÝÇ ¿¦,³­ë³ó Éáñ¹ è᭵ǭÝÁ: ÐÛáõ­ñÇÝ áÕ­çáõ­Ý»­óÇÝ ¨ ³Û­óÇ Ñ³­Ù³ñ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­óÇÝ ê³Ù­ í»É ²µ­ñ³­Ñ³Ù­Û³­ÝÁ, ³Ù­µÇáÝ­Ý»­ñÇ í³­ ñÇã­Ý»ñÝ áõ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ: §´³Û­ñá­ ÝÁ Ù»½ ѳ­Ù³ñ áã ÙdzÛÝ Ñ³Ý­×³­ñ»Õ ·ñáÕ ¿ ¨ éá­Ù³Ý­ïǽ­ÙÇ ÑÇ٭ݳ­¹Çñ, ³Ûɨ Ù»ñ ³½­·Ç µ³­ñ»­Ï³ÙÝ ¿, ³­½³­ïáõÃ­Û³Ý Ù³ñ­ïÇÏ, áí ÑÇ­ñ³­íÇ Ï³­ñá­Õ³­ó»É ¿ Çñ

æáñç ´³Û­ñá­ÝÇ` г­Û³ë­ï³­ÝÇ ¨ ѳ­Û»­ñÇ Ù³­ëÇÝ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ï³Í Ùïù»­ñÇó *** г­Ûáó É»­½áõÝ ²ëï­Íá Ñ»ï Ëá­ë»­Éáõ É»­½áõ ¿: *** ¸Åí³ñ ¿ ·ïÝ»É ÙÇ Åá­Õáíñ­¹Ç ï³­ñ»·­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ` å³­Ï³ë ³­ñ³­ï³­íáñ­í³Í ѳݭ ó³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí, ù³Ý ѳ­Û»­ñÇ ï³­ñ»·­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ »Ý, á­ñáÝó ³­é³­ùÇ­ÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ ˳­Õ³Õ ¿ÇÝ, ÇëÏ Ã»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ` Ï»­Õ»ù­Ù³Ý ѻ勉Ýù, µ³Ûó ÇÝã­åÇ­ëÇÝ ¿É ÉÇ­ Ý»ñ Ýñ³Ýó ׳­Ï³­ï³­·Ç­ñÁ, ÇëÏ ³ÛÝ ïËáõñ ¿, ÇÝã ¿É áñ Ýñ³Ýó ëå³­ëÇ ³­å³­·³­ÛáõÙ, Ýñ³Ýó »ñ­ÏÇ­ñÁ ÙÇßï å»ïù ¿ Ùݳ ³­Ù»­Ý³­Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ áÕç »ñÏ­ñ³·Ý­¹áõÙ... *** ²Û¹ Ù³ñ­¹ÇÏ ëïñϳó­í³Í, µ³Ûó Ñá·¨áñ ³Ý­ÓÇÝù »Ý ÙÇ í»­Ñ³ÝÓÝ ³½­·Ç, á­ñÁ Ññ»³­Ý»­ñÇÝ áõ ÑáõÛ­Ý»­ñÇÝ Ñ³­í³­ë³ñ »Ý­Ã³ñÏ­í»É ¿ ³ù­ëá­ñÇ áõ ×ÝßÙ³Ý, µ³Ûó ãÇ Ïñ»É á°ã­³­é³­çÇÝ­Ý»­ñÇ ã³­ñ³­ó³­ÍáõíÛáõ­ÝÁ, á°ã­»ñÏ­ñáñ¹­Ý»­ñÇ ëïñϳ٭ïáõíÛáõ­ÝÁ: *** ºñÏ­ñ³·Ý­¹Ç »­ñ»­ëÇÝ ãϳ ³ÛÉ »ñ­ÏÇñ, áñÝ ³Ûë­ù³Ý ѳ­·»­ó³Í ÉÇ­ÝÇ Ññ³ßù­Ý»­ñáí, ÇÝã­å»ë ѳ­Û»­ñÇ »ñ­ÏÇñÝ ¿...

·ñãÇ ÙÇ­çá­óáí ³ñ­ï³­óá­É»É Ñ³Û ³½­·Ç ³Ù­µáÕç í»­ÑáõíÛáõÝÝ áõ Ñá·¨áñ ³ñ­Å»ù­ Ý»­ñÁ¦,- Ýß»ó ¹»­Ï³­ÝÁ: ä³­ñáÝ ²µ­ñ³­ ѳ٭۳­ÝÁ ݳ¨ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó èá­Ù³­ ݳ­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïáõÙ ·áñ­ÍáÕ ´³Û­ñá­ÝÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ¨ ³ÛÝ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇÝ áõ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ Ù³ë­ Ý³­·»ï­Ý»­ñÇÝ, áí­ù»ñ Ù»Í ëÇ­ñáí ½µ³Õ­ íáõÙ »Ý ·ñá­ÕÇ Ï۳ݭùÇ áõ ëï»Õ­Í³­·áñ­ ÍáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí: ´³­í³­Ï³­ÝÇÝ ç»ñÙ ¨ á­·»ßÝã­í³Í »­ÉáõÛíݻ­ñáí ѳݭ¹»ë »­Ï³Ý ݳ¨ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ: º­ÉáõÛíݻ­ñÇó áõ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ ɳ­Ï³Ý Ëáë­ù»­ñÇó µ³­óÇ` Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÁ ÑÛáõ­ñÇÝ Ý³¨ ѳñ­ó»ñ áõÕ­Õ»­Éáõ Ñݳ­ñ³­ íá­ñáõíÛáõÝ ëï³­ó³Ý:

æáñç ´³Û­ñáÝ æáñç ´³Û­ ñá­ ÝÁ (1788-1824 ÃÃ., 6-ñ¹ ­Éáñ¹) 19-ñ¹ ­¹³­ñÇ ³Ý·­Édz­óÇ µ³­ ݳë­ï»ÕÍ ¿, éá­Ù³Ý­ïǽ­ÙÇ ³­Ù»­Ý³»ñ¨»­ÉÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ: ´³Û­ñáÝÝ ³­é³­çÇÝ Ñ³­Û³­·»ï­Ý»­ñÇó ¿, áí 1816 í-ÇÝ ì»­Ý»­ïÇ­ÏÇ êáõñµ Ô³­½³ñ ÏÕ½áõÙ ·ïÝíáÕ ØËǭóñ­Û³Ý Ùdz­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý í³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÇó ëá­íá­ñ»É ¿ ѳ­Û»­ñ»Ý: гÛñ Ð. ²í­·»ñ­Û³­ÝÇ û·­Ýáõí۳ٵ ݳ ëá­íá­ñ»É ¿ ·ñ³­µ³ñ ¨ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É É»½­íÇ áõ å³ï­ ÙáõÃ­Û³Ý í»­ñ³­µ»ñ­Û³É µ³½­Ù³­ÃÇí ¹³­ë³­ Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ: ºí­ñá­å³­ÛÇ Ù»­Í³­·áõÛÝ ·ñá­ÕÇ û·­Ýáõí۳ٵ ³Ý·­É»­ñ»­ÝÇó ѳ­Û»­ñ»Ý ¨ ѳ­Û»­ñ»­ÝÇó ³Ý·­É»­ñ»Ý »Ý óñ·­Ù³Ý­í»É ÙÇ ß³ñù Ïñá­Ý³­Ï³Ý ¨ ³ß­Ë³ñ­ÑÇÏ Ó»­ é³·­ñ»ñ, ëï»ÕÍ­í»É ¿ ³Ý·­É»­ñ»Ý-ѳ­Û»­ñ»Ý µ³­é³­ñ³Ý:

èá­µÇÝ ´³Û­ñáÝ èá­ µÇÝ ´³Û­ ñá­ ÝÁ (1950 Ã., 13-ñ¹ ­Éáñ¹) Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõí۳ٵ å³ï­Ù³­µ³ÝÇ­ñ³­í³­µ³Ý ¿: Ðáñ Ù³Ñ­í³­ÝÇó Ñ»­ïá` 1989 í-Çó, ½µ³­Õ»ó­ÝáõÙ ¿ ¹»é¨ë 1971 í-ÇÝ ÈáÝ­¹á­ÝáõÙ ëï»ÕÍ­í³Í §´³Û­ñá­ÝÇ Ñ³­ë³­ñ³­ÏáõíÛáõݦ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõí Û³Ý Ý³­Ë³­·³­ÑÇ å³ß­ïá­ÝÁ: ²Û¹­åÇ­ëÇ ËÙµ»ñ ëï»ÕÍ­í»É »Ý ݳ¨ ³ÛÉ »ñÏñ­Ý»­ñáõÙ: ´³Û­ñá­Ý³­ë»ñ ѳ­ë³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý ³Ý­¹³Ù­ Ý»­ñÁ å³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ ѳݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»ñ áõ ë»­Ùǭݳñ­Ý»ñ »Ý ³Ýó­Ï³ó­ÝáõÙ, á­ñáÝó ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÁ ïå³·ñ­íáõÙ »Ý ï³­ñÇÝ 2 ³Ý­·³Ù ÉáõÛë ï»ë­ÝáÕ §´³Û­ñáݦ ·Ç­ï³­ Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñáõÙ:


32

§ºë ³Ý­ë³Ñ­Ù³Ý ѳñ­·³Ýù áõ ë»ñ áõ­Ý»Ù Ñ³Û Åá­Õáíñ­¹Ç ѳݭ¹»å...¦ ºñ¨³­ÝÁ` 2012 í-Ç ·ñùÇ Ñ³­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ Ù³Û­ ñ³­ù³­Õ³ù Ñéã³Ï­í»­Éáõ ï᭠ݳ­Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­ó»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, ÇÝã­ å»ë ݳ¨ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ É»­Ñ³­Ï³Ý û­ñ»­ñÇ ßñ糭ݳϭ Ý»­ñáõÙ ÐЭ-áõÙ È»­Ñ³ë­ï³­ÝÇ Ð³Ý­ñ³­å»­ïáõÃ­Û³Ý ¹»ë­å³­ ÝáõÃ­Û³Ý Ññ³­í»­ñáí г­Û³ë­ ï³­ÝáõÙ ¿ñ ·ïÝíáõ٠ѳݭñ³­ ׳­Ý³ã É»Ñ Ù»Í Ñ³­Û³­·»ï, É»­Ñ»­ñ»Ý-ѳ­Û»­ñ»Ý, ѳ­Û»­ñ»ÝÉ»­Ñ»­ñ»Ý ÙÇ³Ï µ³­é³­ñ³­ÝÇ Ñ³­Ù³­Ñ»­ÕǭݳÏ, Îñ³­Ïá­íÇ Ú³­·»É­ÉáÝ­Û³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ åñá­ý»­ëáñ ²Ý­ç»Û äÇ­ëá­íÇ­ãÁ: ²å­ñÇ­ÉÇ 26-ÇÝ ²Ý­ç»Û äÇ­ëá­íÇãÝ ³Û­ó»­É»É ¿ñ سÛñ µáõÑ` ѳݭ¹Ç­å»­Éáõ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ñ»ï: ì³ñ­¹áõ­ÑÇ ¼³­ù³ñ­Û³Ý È»Ñ Ñ³­Û³­·»­ïÇÝ Éë³­ñ³­ÝÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÃ­Û³Ý í³ñ­ãáõí Û³Ý å»ï ²­É»ù­ë³Ý¹ñ سñ­·³­ñá­ íÁ, ÇÝ­ãÇó Ñ»­ïá ÑÛáõñÝ Çñ ϻݭ볷­ ñáõíÛáõ­ÝÇó á­ñáß Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»ñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»ó: ä³­ñáÝ äÇ­ëá­íÇ­ãÇ ³­é³­çÇÝ ³Û­ó»­ÉáõíÛáõ­ÝÁ г­Û³ë­ï³Ý ϳ­Û³­ ó»É ¿ ¹»é¨ë 1951 í-ÇÝ, »ñµ Îñ³­ Ïá­íáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ ¿ñ, ¨ å³ñë­Ï»­ñ»­ ÝÇ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇñ­Ù³Ý ßñ糭ݳ­Ïáõ٠ѳ­Û»­ñ»­ÝÇ áõ г­Û³ë­ï³­ÝÇ Ù³­ëÇÝ áõÝÏݹ­ñ³Í ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­Ý»­ ñÁ Ñ»­ï³ùñù­ñáõíÛáõÝ ÍÝ»­óÇÝ Ù»ñ

É»½­íÇ Ñ³Ý­¹»å: ²ñ­¹»Ý ºñ¨³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ñ³­Ûáó É»½­íÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã, åñá­ý»­ ëáñ, É»½­í³­µ³Ý ¶áõñ­·»Ý ê­¨³­ÏÇ ³Ý­Ñ³­ï³­Ï³Ý ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ­ Ý»­ñáí äÇ­ëá­íÇ­ãÁ ëÏë»É ¿ ѳ­Û»­ñ»Ý ëá­íá­ñ»É` ѳ­ïáõÏ Ñ»­ï³ùñù­ñáõíÛáõÝ óáõ­ó³­µ»­ñ»­Éáí µ³ñ­µ³­é³­·Ç­ïáõí Û³Ý Ýϳï­Ù³Ùµ: ö³ñ­åÇ ·Ûáõ­Õáõ٠ϳ­ï³ñ­í³Í Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ ӳۭݳ·­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÑÇ­Ù³Ý íñ³ ѳ­Û³­·»­ïÁ Îñ³­Ïá­íáõÙ ¹Çå­ Éá­Ù³­ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù ¿ å³ï­ñ³ë­ ï»É §ö³ñ­åÇ ·Ûáõ­ÕÇ Ëáë­í³Í­ùÇ Ýϳ­ñ³·­ñáõíÛáõ­ÝÁ¦ û­Ù³­Ûáí: ºñ­Ïáõ ï³­ñÇ Ñ³­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý áõ­ëáõ­ óáõ­ÙÇó Ñ»­ïá` 1967 í-ÇÝ, ö³­ñÇ­ ½áõÙ É»Ñ Ù³ë­Ý³­·»ïÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ ëÇ­ñ»É ¿ ·ñ³­µ³ñ ¨ ³ñ¨Ùﳭѳ­Û»­ ñ»Ý: Îñ³­Ïá­íÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ³ñ¨»­É³­·Ç­ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ å³ñë­Ï»­ñ»­ÝÇ µ³Å­ÝÇ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ ïÇ Ã»Ï­Ý³­Íá­õ³­Ï³Ý ³­ï»­Ý³­Ëá­ ëáõíÛáõ­ÝÁ ÝíÇñ­í»É ¿ ѳ­Û»­ñ»­ÝÇ µ³­Õ³­Ó³Û­Ý³­Ï³Ý ï»­Õ³­ß³ñ­Å»­ ñÇÝ: ¸áÏ­ïá­ñ³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ, 볭ϳÛÝ, í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ñ Ç­ñ³­Ý³­ ·Ç­ïáõí۳­ÝÁ: äñá­ý»­ëá­ñÇ Ïá­ãáõ­ ÙÁ äÇ­ëá­íÇ­ãÁ í³ë­ï³­Ï»É ¿ Ýá­ñÇó ѳ­Û»­ñ»Ý É»½­íÇ ù»­ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ: ²Ý­ç»Û äÇ­ëá­íÇãÝ ³Ûë ï³­ñÇ ³Ýó­ÝáõÙ ¿ í³ë­ï³­Ï³Í ѳݷÁë­ ïÇ: ܳ ³ÛÉ¨ë ­Ñ³­Û»­ñ»Ý ãÇ ¹³­ë³­ í³Ý­¹»­Éáõ Îñ³­Ïá­íÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝáõÙ, 볭ϳÛÝ åñá­ý»­ëáñÝ ³ñ­ ¹»Ý Íñ³·­ñ³Í ·áñ­Í»ñ áõ­ÝÇ, á­ñáÝù ³ñ­¹»Ý ÇëÏ ëÏëí³Í »Ý. ·áñ­Í»ñ, á­ñáÝù Ýá­ñÇó ³éÝã­íáõÙ »Ý ѳ­Ûáó É»½­íÇÝ: Ü»ñ­Ï³­ÛáõÙë ѳ­Û³­·»­ ïÁ óñ·­Ù³­ÝáõÙ ¿ ì³ñ­ß³­í³­ÛÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­Ýáõ٠ų­Ù³­Ý³­ÏÇÝ å³ï­ÙáõíÛáõÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ³Í, ³ñ­¹»Ý ѳÛï­ÝÇ ³½­·³·­ñ³­·»ï êï»­ ÷³Ý ÈÇ­ëÇó­Û³­ÝÇ` Ñ³Û ³­é³ë­å»É­

²Ýç»Û äÇëáíÇãÁ

Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ å³ï­ÙáÕ §Ì³Õ­Ï³­ ù³Õ¦ í»ñ­Ý³·­ñáí ·Çñ­ùÁ: Üß»Ýù, áñ êï»­÷³Ý ÈÇ­ëÇó­Û³­ÝÁ µÝ³·­ñÇó ³ñ¨»­É³­Ñ³­Û»­ñ»Ý ¿ óñ·­Ù³­Ý»É ݳ¨ É»Ñ ·ñáÕ, Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­ Ý³­Ï³­ÏÇñ лÝñÇ ê»ÝϨǭãÇ §Úá± »ñ­Ã³ë¦ í»­åÁ: §ì»­åÁ óñ·­ ٳݭí»É ¿ ê»ÝϨǭãÇ` Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­Ý³Ï ëﳭݳ­Éáõó ³­é³ç: àõë­ïÇ »ë, Ç Ýß³Ý »­ñ³Ë­ï³­·Ç­ ïáõí۳Ý, á­ñá­ß»­óÇ Ã³ñ·­Ù³­Ý»É Ýñ³ §Ì³Õ­Ï³­ù³Õ¦ ³ß­Ë³­ ïáõíÛáõ­ÝÁ: Ð³Û ïå³·­ñáõÃ­Û³Ý 500-³Ù­Û³­ÏÇÝ ÝíÇñ­í³Í ÙÇ­ çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÁ ÝáõÛÝ­å»ë É³í ³­éÇà »Ý ³Ûë óñ·­Ù³­ÝáõíÛáõ­ ÝÁ É»Ñ Áݭûñ­óá­ÕÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦,- ³­ëáõÙ ¿ ²Ý­ç»Û äÇ­ëá­íÇ­ãÁ: г­Û³­·»­ïÁ èáõë µ³­Ý³­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ É»­Ñ»­ñ»Ý É»½­

íÇ Éë³­ñ³­ÝáõÙ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ¨ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ Áݭûñ­ó»ó É»Ñ ·ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ñ³Ý­ñ³­×³­ ݳ㠵³­Ý³ë­ï»Õ­Íáõ­ÑÇ­Ý»­ñÇó Ù»­ ÏÇ` ÏñÏÇÝ Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­Ý³­ÏÇ ¹³÷­Ý»­ÏÇñ ìÇë­É³­í³ ÞÇÙ­µáñë­ Ï³­Û³­ÛÇ Ï۳ݭùÇÝ áõ ëï»Õ­Í³­·áñ­ ͳ­Ï³Ý áõ­ÕáõÝ ÝíÇñ­í³Í ½»­ÏáõÛó: гñÏ ¿ Ýß»É, áñ ²Ý­ç»Û äÇ­ ëá­íÇãÝ ³Ù­µáÕç ѳݭ¹Ç­åáõÙÝ ³Ýó­Ï³ó­ñ»ó ѳ­Ûáó É»½­íáí: èáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ä³­í»É ´³­É³­Û³ÝÝ ³Û¹ ³éÝ­ãáõí۳ٵ Ýß»ó. §´³­í³­ ϳ­ÝÇÝ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ½»­ÏáõÛó ¿ñ: ÞÝáñ­Ñ³­Ï³É »Ýù, áñ ų­Ù³­Ý³Ï ·ï³ù Ù»½ ³Û­ó»­É»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: г­ ïáõÏ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ »Ù áõ­½áõ٠ѳÛï­Ý»É ѳݭ¹Ç­åáõ­ ÙÁ ÷³Û­ÉáõÝ Ñ³­Û»­ñ»­Ýáí ³Ýó­ ϳó­Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ¸³ »­½³­ÏÇ

»ñ¨áõÛà ¿: Ðå³ñï »Ýù, áñ Ò»½ ÝÙ³Ý µ³­ñ»­Ï³Ù áõ­Ý»Ýù¦: Ð.¶.: ´»é­ÉÇ­ÝáõÙ áõ­ë³­Ý³Í Ãáõñ­ù»­ñÁ, Ç­ñ»Ýó É»Ñ ¹³­ë³­Ëá­ ëÇÝ Ñ»ï¨»­Éáí, ѳÛïÝ­í»É »Ý Îñ³­ Ïá­íáõÙ áõ ï»­Õ»­Ï³­Ý³­Éáí ѳ­Û»­ ñ»Ý ëá­íá­ñ»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ` Ëݹñ³Ý­ùáí ¹Ç­Ù»É »Ý äÇ­ëá­íÇ­ãÇÝ: ºí áñ­ù³Ý ¿É ³ñ­ï³­ éáó ÑÝãÇ, É»Ñ Ñ³­Û³­·»­ïÁ Ãáõñù áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ³ñ¨Ùﳭѳ­Û»­ñ»Ý ¿ ëá­íá­ñ»ó­ñ»É ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»­Ýáí: ¸³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý Ñ»ñ­Ã³­Ï³Ý û­ñ»­ñÇó Ù»­ÏÇÝ ¿É` ³å­ñÇ­ÉÇ 24-ÇÝ, Íñ³­·ÇñÝ ³Ù­µáÕ­çáõí۳ٵ ÝíÇ­ ñ»É ¿ г­Ûáó »­Õ»é­ÝÇ Ã»­Ù³­ÛÇÝ: §Âáõñ­ù»ñÝ ³­Ù»­Ý³ÛÝ Éñçáõí۳ٵ ÙÇÝ㨠í»ñç Éë»­óÇÝ áõ á­ãÇÝã ã³­ ë³­óÇݦ,- ÑÇ­ßáõÙ ¿ ѳ­Û³­·»­ïÁ: л­ï³­·³­ÛáõÙ Ãáõñù áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ å³ñ­½³­µ³­Ý»É »Ý, áñ ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ ÛÇ Ãáõñ­ù³­Ï³Ý ¹åñáó­Ý»­ñáõÙ ÙÝ³É ã»Ý áõ­½áõÙ, ù³­ÝÇ áñ §¹ñ³Ýù ß³ï ³½­·³Û­Ý³­Ï³Ý »Ý¦, áõë­ïÇ Ýñ³Ýù ѳݷñ­í³­Ý»É »Ý Ö³­åá­Ýdz­ÛáõÙ` Ãáõñ­ù»­ñ»Ý ¹³­ë³­í³Ý­¹»­Éáõ Ýå³­ ï³­Ïáí: §Ø»Ýù` É»­Ñ»ñë, ëɳ­íá­Ý³­ Ï³Ý ³½· »Ýù, ¨ Ù»ñ å³ï­Ùáõí Ûáõ­ÝÁ, å³Ñ­å³Ý­í³Í ÷³ë­ï»­ñÇ Ñ³­ Ù³­ Ó³ÛÝ, ëÏëáõÙ ¿ ÙdzÛÝ 6-ñ¹ ¹ ­ ³­ñÇó, ¨ ¹³ ³ÛÝ ¹»å­ùáõÙ, »ñµ Ñ³Û ³½­·Ç å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ³­ÏáõÝù­Ý»­ñÁ ·³­ÉÇë »Ý ³Ý­ÑÇ­ß»­ ÉÇ Å³­Ù³­Ý³Ï­Ý»­ñÇó: à­ñáß Ý³­ ˳ݭÓáí, µ³Ûó Ùdz­Å³­Ù³­Ý³Ï Ù»Í Ñ³ñ­·³Ý­ùáí áõ ëÇ­ñáí »Ù »ë Éóí³Í Ñ³Û ³½­·Ç ѳݭ¹»å: ²½·, á­ñÁ ¹³­ñ»ñ ß³­ñáõ­Ý³Ï ϳ­ ñá­Õ³­ó»É ¿ å³Ñ­å³­Ý»É Çñ ÇÝù­ ÝáõíÛáõ­ÝÁ, Ñݳ­·áõÛÝ Ùß³­ÏáõÛÃÝ áõ ³­í³Ý­¹áõÛíݻ­ñÁ áã ÙdzÛÝ Çñ å»­ïáõÃ­Û³Ý ë³Ñ­Ù³Ý­Ý»­ñáõÙ, ³Ûɨ ³ñ­ï»ñÏ­ñáõÙ¦: ²Ý­ç»Û äÇ­ëá­íÇã

ìÇë­É³­í³ ÞÇÙ­µáñë­Ï³­Û³ ìÇë­É³­í³ ÞÇÙ­ µáñë­Ï³­Û³Ý (19232012 ÃÃ.) É»Ñ µ³­Ý³ë­ ï»Õ­Íáõ­ÑÇ ¿, áõÙ 1996 í-ÇÝ Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­ Ý³Ï ¿ ßÝáñÑ­í»É §Ð³­ Ù³­Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ÏáÝ­ ï»ùë­ïáõÙ å³ï­Ù³­Ï³Ý ¨ ϻݭ볭µ³­Ý³­Ï³Ý »ñ¨áõÛíݻ­ñÁ á­ñá­ß³­ÏÇ Ñëï³­Ïáõí۳ٵ åá»­½Ç³­ÛÇ ÙÇ­çá­óáí ³ñ­ï³­Ñ³Û­ï»­Éáõ ѳ­Ù³ñ¦: Üñ³ µ³­Ý³ë­ï»Õ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ óñ·­Ù³Ý­í»É »Ý ³­í»­ÉÇ ù³Ý 40 É»­½áõ­Ý»­ñáí, ³Û¹ ÃíáõÙ` éáõ­ë»­ñ»Ý, ³Ý·­É»­ñ»Ý, ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý, ·»ñ­Ù³­Ý»­ñ»Ý, Ñá­É³Ý­ ¹»­ñ»Ý, Çë­å³­Ý»­ñ»Ý, ã»­Ë»­ñ»Ý, ëÉá­í³­Ï»­ñ»Ý, ßí»­¹»­ñ»Ý, µáõÉ­Õ³­ñ»­ ñ»Ý, ³É­µ³­Ý»­ñ»Ý, ãǭݳ­ñ»Ý ¨ ³ÛÉÝ: ÞÇÙ­µáñë­Ï³­Û³Ý ÙÇ ß³ñù ·ñù»­ñÇ Ñ»­ÕÇ­Ý³Ï ¿. µ³­óÇ µ³­Ý³ë­ï»Õ­ ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó` ·ñ»É ¿ ݳ¨ ¿ë­ë»­Ý»ñ, ½µ³Õ­í»É óñ·­Ù³­Ýáõí۳ٵ: سë­Ý³­íá­ñ³­å»ë É»­Ñ»­ñ»Ý ¿ óñ·­Ù³­Ý»É ýñ³Ý­ëdz­óÇ ·ñáÕ­Ý»ñ ²·­ ñÇ­å³ ¹­'ú­µÇÝ­Û»Ç, ´á¹­É»­ñÇ ¨ »á­ýÇÉ ¹» ìÇá­ÛÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­Íáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÁ: §öÝïñáõÙ »Ù µ³­é»ñ¦ í»ñ­Ý³­·Ç­ñÁ ÏñáÕ Ýñ³ ³­é³­çÇÝ µ³­Ý³ë­ ï»Õ­ÍáõíÛáõ­ÝÁ 1945 í-ÇÝ ïå³·ñ­í»É ¿ É»­Ñ³­Ï³Ý ûñ­Ã»­ñÇó Ù»­ÏáõÙ:


33

| www.ysu.am

§øÇ­Ùdz­ÛÇ áõÕÕ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÁ ÷áË­í»É ¿ ¹»­åÇ Ï۳ݭùÇ ·Ç­ïáõíÛáõݦ Ü»ñ­Ï³­ÛÇë áõ­ë³­Ýá­ÕáõíÛáõ­ÝÁ

²å­ñÇ­ÉÇ 15-ÇÝ Éñ³­ó³í øÇÙdzÛÇ ý³ÏáõÉï»ïÇ ýÇ­ ½Ç­Ï³­Ï³Ý ¨ ÏáÉáǹ ùÇ­Ùdz­ ÛÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÇ ÍÝÝ¹Û³Ý 65-³Ù­Û³­ÏÁ: §ºñ¨³­ÝÇ Ñ³­ ٳɭ볭ñ³Ý¦ ûñ­ÃÁ, ³Û¹ ³é­ÃÇí ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ»­Éáí Ñá­µ»É­Û³­ñÇÝ ¨ ٳխû­Éáí ù³­ç³­éáÕ­çáõíÛáõÝ, µ»ÕÙ­ ݳ­íáñ ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ ¿ Ýñ³ ³Ý­ ó³Í áõ­ÕÇÝ: ²­ÝÇ Ð³­ñá­Û³Ý

سݭÏáõíÛáõÝ ¨ å³­ï³­Ý»­ÏáõíÛáõÝ ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ ãݳ­Û³Í ÍÝí»É ¿ ø³­ñ³­ß»Ý ·Ûáõ­ÕáõÙ, ë³­ ϳÛÝ ³å­ñ»É ¿ ºñ¨³­ÝáõÙ` ѳ­×³­ Ë»­Éáí Îñáõåë­Ï³­Û³­ÛÇ (Ý»ñ­Ï³­ ÛáõÙë ÜÇ­ÏáÉ ²Õ­µ³É­Û³­ÝÇ) ³Ý­í³Ý ѳ­Ù³ñ 19 ¹åñá­óÁ. §Ø»ñ ϳ­åÁ ѳ­ñ³­½³ï ·Ûáõ­ÕÇ, ÍÝݹ³­ í³Û­ñÇ Ñ»ï ÙÇßï ¿É å³Ñ­í»É ¿¦: ÌÝáÕ­Ý»­ñÇ ÙÇ³Ï ½³­í³­ÏÁ ѳ­ ë³Ï ¿ ³­é»É ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ` ѳÛï­ÝÇ É»½­í³­µ³Ý ²­É»ù­ë³Ý¹ñ سñ­·³ñ­ Û³­ÝÇ ÁÝ­ï³­ÝÇ­ùáõÙ, ÇÝã­å»ë ÇÝùÝ ¿ ³­ëáõÙ` ѳۭñ»­Ý³­ë»­ñÇ, ³½­·³­ë»­ñÇ ¹³ë­ïdz­ñ³­Ïáõí۳ٵ. §ºë ï³Ý ÙÇ³Ï ½³­ í³ÏÝ »Ù, ÇÝãÝ Çñ ɳí áõ í³ï ÏáÕ­Ù»ñÝ áõ­ÝÇ: Ø»­ ݳ­ÏáõíÛáõÝÝ ³Ý­å³Û­Ù³Ý Çñ µ³­ó³­ë³­Ï³Ý ³½­¹»­óáõíÛáõÝÝ ¿ áõ­Ý»­ÝáõÙ ³Ù­µáÕç Ï۳ݭùÇ Áݭóó­ùáõÙ, 볭ϳÛÝ ³Ý­ã³÷ Ñå³ñï »Ù, áñ ³Û¹­åÇ­ëÇ ÍÝáÕ­ Ý»ñ »Ù áõ­Ý»­ó»É¦: ²ÛÅÙ ¶á­ñÇ­ëÇ å»­ï³­Ï³Ý Ñ³­ ٳɭ볭ñ³­ÝáõÙ ²­É»ù­ë³Ý¹ñ سñ­ ·³ñ­Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ùµ ϳ­µÇ­Ý»ïÉë³­ñ³Ý ¿ ·áñ­ÍáõÙ, á­ñÇÝ ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ ѳۭñÇ­ÏÇ ³Ýӭݳ­ Ï³Ý ·ñ³­¹³­ñ³­ÝÇó 300 Ïïáñ ·Çñù ¿ ÝíÇ­ñ³­µ»­ñ»É: §Ð³Ûñë Çñ µÝ³­ íá­ñáõí۳ٵ ËÇëï ³Ýӭݳ­íá­ ñáõíÛáõÝ ¿ñ. ³­Ý³ñ­¹³­ñáõíÛáõ­ ÝÁ, ùÍݳÝùÝ áõ ϳ­ß³é­ùÁ Ýñ³ ѳ­Ù³ñ áõÕ­Õ³­ÏÇ ³­ÝÁÝ­¹áõ­Ý»­ ÉÇ ¿ÇÝ: ºí ݳ Çñ ·Ç­ ï³­ Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõí۳ٵ áõ ³å­ñ³Í Ï۳ݭùáí ³­í»­ÉÇÇÝ ¿ñ ³ñ­Å³­ÝÇ, µ³Ûó, ó³­íáù, Áëï ³ñ­Å³Ý­íáõÛÝ ã·Ý³­Ñ³ï­í»ó¦,- ÑÇ­ßáõÙ ¿ åñá­ ý»­ëá­ñÁ: ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ ϳñ­ ÍáõÙ ¿, áñ Çñ µÝ³­íá­ñáõÃ­Û³Ý ·Í»­ ñÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ù³­ëÁ ų­é³Ý­·»É ¿ Ùá­ñÇó, áõ٠ݳ í³Õ ¿ Ïáñó­ñ»É. §Ø³Û­ñ³­Ï³Ý å³åë ¶³­ñ»­ ·ÇÝ ÜŹ»­ÑÇ ½Ç­Ý³­ÏÇóÝ ¿ »­ Õ»É: ¶Ûáõ­ ÕáõÙ ¨° ѳÛñë, ¨° Ù³Ûñë ë»­ñ»É »Ý ׳­Ý³ã­í³Í áõ µ³½­Ù³­½³­í³Ï ÁÝ­ï³­ÝÇù­Ý»­ ñÇó, ¨ »ñ­Ïáõ ÏáÕ­ÙÇó ¿É ѳ­ñ³­ ½³ï­Ý»ñë ѳÛï­ÝÇ Ù³ñ­¹ÇÏ »Ý¦:

ÞÇñ³½ سñ·³ñÛ³ÝÁ

ä³­ï³­Ý»­ÏáõÃ­Û³Ý ³Ý­ó³Í ï³­ñÇ­Ý»­ñÇ Ùßáõ­ßáõÙ ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÁ ÅåÇ­ïáí ¿ ÑÇ­ßáõÙ, û ÇÝã­å»ë ³Û¹ ï³­ñÇ­ùÇÝ Ñ³­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý` ß³­ ï»­ñÇ ÝÙ³Ý ÇÝùÝ ¿É ¿ ï³ñ­í»É ˳­ Õ»­ñáí, ÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñáí: Îñáõåë­Ï³­ Û³­ÛÇ ³Ý­í³Ý ¹åñáó ï»­Õ³­÷áË­ í»­ÉÁ, 볭ϳÛÝ, Ýñ³ ѳ­Ù³ñ µ³Ë­ ïá­ñáß ¿ »­Õ»É, ù³­ÝÇ áñ ¹åñáóÝ ³Û¹ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ Ñ³Ý­ñ³­å»­ïáõí Û³Ý É³­í³­·áõÛÝ ÏñÃû­ç³Ë­Ý»­ñÇó ¿ñ. §Ü³Ë­ÏÇÝ ¹åñáóÝ ³ÛÝ­ù³Ý ¿É ɳí ѳ٭µ³í ãáõ­Ý»ñ: ´³­ñ»­ µ³Ë­ï³­µ³ñ Ù»­ñáÝù ų­Ù³­Ý³­ ÏÇÝ ÇÝÓ ï»­Õ³­÷á­Ë»­óÇÝ ³ÛÉ ¹åñáó: ºí »ë ÷³ë­ïá­ñ»Ý ÁÝï­ ñ»­óÇ ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ ×³­Ý³­å³ñ­ ÑÁ: ²Û¹ ·áñ­ÍáõÙ Çë­Ï³­å»ë ß³ï ϳñ¨áñ ¿ñ ݳ¨ ÍÝáÕ­ Ý»­ ñÇë ¹»­ñ³­Ï³­ï³­ñáõíÛáõ­ÝÁ, ù³­ ÝÇ áñ Ýñ³Ýù ³­ Ù»Ý ÇÝã ³­ ñ»­ óÇÝ, áñ »ë ϳ­Û³­Ý³Ù ÇÙ ÁÝï­ ñ³Í ׳­Ý³­å³ñ­ÑÇݦ: ¸»é ¹åñá­ó³­Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÇÝ ·ñ³­í»É ¨ Ñ»­ï³ùñù­ñ»É »Ý ùÇ­Ùdz­Ï³Ý 黳ϭ ódz­Ý»­ñÁ, ÷áñ­Ó»­ñÁ, ÇëÏ ³ñ­¹»Ý ³­í³ñ­ï³­Ï³Ý ¹³­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ Ñëï³Ï á­ñáß­í»É ¿ñ ·Ý³É µÝ³­·Ç­ ï³­Ï³Ý áõÕ­Õáõí۳ٵ, ù³­ÝÇ áñ É³í ¿ñ ëá­íá­ñáõÙ ¨° ùÇ­Ùdz, ¨° ýÇ­ ½Ç­Ï³, ¨° ѳï­Ï³­å»ë Ù³­Ã»­Ù³­ ïǭϳ ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÁ: ¸åñá­ó³­ Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇó ÑÇ­ßáõÙ ¿ ݳ¨, û ¹³­ëÁÝ­Ï»ñ­Ý»­ñáí ÇÝã­å»ë »Ý ·³Õï­ÝÇ ·Ý³­ó»É ¨ Ùdz­ó»É 1965 í-Ç ³å­ñÇ­ÉÇ 24-ÇÝ Ï³½­Ù³­Ï»ñå­ í³Í ³­é³­çÇÝ »ñ­ÃÇ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­ Ý»­ñÇÝ:

àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ¨ Ùáë­Ïáí­Û³Ý ï³­ñÇ­Ý»ñ... §Ð»Ýó ³Û¹ ï³­ ñÇ­ Ý»ñÝ ÇÝÓ Ñ³­ Ù³ñ ß³ï ϳñ¨áñ Ýß³­ ݳ­ ÏáõíÛáõÝ »Ý áõ­Ý»­ó»É. ³Û¹ ï³­

ñÇ­Ý»­ñÇÝ ·Ç­ïáõíÛáõÝÝ Çë­Ï³­ å»ë Ï»Ýï­ñá­Ý³­ó³Í ¿ñ ØáëÏ­ í³­ÛáõÙ¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ: àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÁ åñá­ý»­ëá­ñÇ ÑÇ­ßá­ÕáõÃ­Û³Ý Ù»ç ѳé­ÝáõÙ »Ý áñ­å»ë Ññ³­ß³­ÉÇ ï³­ñÇ­Ý»ñ. §²ÛÝ Å³­Ù³­Ý³Ï ß³ï é᭠ٳݭ ïÇÏ ¿ÇÝù, µ³Ûó ¹ñ³ Ñ»ï ٻϭ ï»Õ` ÑÇ­ ßáõÙ »Ù, áñ ÁÝ­Ï»­ñáçë Ñ»ï Ùï³­ÍáõÙ ¿ÇÝù ³Ý­å³Û­Ù³Ý ù³Õó­Ï»­ÕÇ µáõÅ­ Ù³Ý ï³ñ­µ»­ñ³Ï­Ý»ñ ·ïݻɦ: ¶Çï­Ý³­Ï³­ÝÁ, 볭ϳÛÝ, íëï³­Ñ»ó­ ÝáõÙ ¿, áñ Ç­ñ»Ýù ÙdzÛÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ ·Ç­ï³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõí۳ٵ ã¿ÇÝ ï³ñ­í³Í. ß³ï ¿ñ ëÇ­ñáõ٠ݳ¨ ýáõï­ µá­ÉÁ ¨ ÝáõÛ­ÝÇëÏ ·Ç­ï³­Ï³Ý ·áñ­ Íáõ­ÕáõÙ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ Ùßï³­ å»ë ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ ¿ñ ų­Ù³­Ý³Ï ·ïÝ»É ýáõï­µá­ÉÇ Ñ³­Ù³ñ: §Ø»ñ áõ­ë³­Ýá­ÕáõÃ­Û³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ¨° ų­Ù³Ý­óÁ ϳñ, ¨° ëá­íá­ñ»­ ÉÁ. Ù»Ýù ÷áñ­ ÓáõÙ ¿ÇÝù ³­ Ù»Ý ÇÝã ѳëó­Ý»É¦,- ³­ëáõÙ ¿ å³­ñáÝ Ø³ñ­·³ñ­Û³­ÝÁ: Æñ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇÝ »­ñ³Ë­ ï³­·Ç­ïáõí۳ٵ ¿ ÑÇ­ßáõÙ ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ, ù³­ÝÇ áñ Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõ­ñÇó ÇÝã-áñ µ³Ý ëá­íá­ñ»É ¿: ºí ϳñ¨áñ ¿ñ, áñ ³ÛÝ Å³­Ù³­ Ý³Ï ùÇ­Ùdz ³­é³ñ­Ï³­ÛÇ ¹³­ë³­ í³Ý­¹áõ­ÙÁ É³í ¿ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­ íáõÙ: äñá­ý»­ëá­ñÇ Ñ³­í³ëï­Ù³Ùµ` Ç­ñ»Ýó ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ á­ñáß Ù³­ ëÁ, 볭ϳÛÝ, ë»ñÝ­¹³­÷á­Ëáõí۳­ ÝÁ »­ë³­ëÇ­ñ³­µ³ñ ã¿ñ ³­ç³Ï­óáõÙ. §ºë ¨ ÇÝÓ ÝÙ³Ý ÙÇ ù³­ÝÇ Ñá­ ·Ç ØáëÏ­í³­ÛáõÙ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ ïáõ­ñ³Ý ³­í³ñ­ï»­Éáõó Ñ»­ïá »­Ï»É ¿ÇÝù ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý, µ³Ûó Ù»½ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ã¿ÇÝ ÁÝ­¹áõ­ ÝáõÙ, ¨ Ù»Í ¹Åí³­ ñáõí Û³Ùµ ¹³ñ­Ó³Ýù ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»ñ¦:

àñ­å»ë ßñç³­·³­ÛáÕ ¨ ³ñ­ï»ñÏ­ ñÇ µáõ­Ñ»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ ù³­ç³­ ͳ­Ýáà ¹³­ë³­Ëáë` ÞÇ­ñ³½ سñ­ ·³ñ­Û³ÝÝ ³­ëáõÙ ¿, áñ Ñ³Û ¨ ³ñ­ï³­ ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ï³ñ­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ß³ï »Ý, ù³­ÝÇ áñ ¹ñëáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ »Ý ϳñ­¹³É, ëá­íá­ñ»É, ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É ëñ׳­ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ, ³Û­·Ç­Ý»­ñáõÙ, ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ëá­ï»­ñÇ íñ³ Ýëï³Í, ÇëÏ ³Ûë­ï»Õ ÝÙ³Ý µ³Ý ãϳ. §²Ý­Ï³ë­Ï³Í, Ù»½ Ùáï ¿É É³í áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»ñ ϳÝ, µ³Ûó, ó³­íáù, ùÇã »Ý, ³­Ï³­¹»­ Ùdz­å»ë ÃáõÛÉ, ß³­ï»­ñÁ µáõÑ ÁÝ­¹áõÝ­í»­Éáõ »Ý­Ã³­Ï³ ã»Ý, ɳí áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ ¿É Ù»Í ïá­Ïáë ã»Ý ϳ½­ÙáõÙ: âݳ­Û³Í Ù»Ýù ÑÇ­Ù³ É³í »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ùÇ­ÙÇ­Ïáë­Ý»ñ áõ­Ý»Ýù áã ÙdzÛÝ Ù»ñ ³Ù­µÇá­ ÝáõÙ¦,- ÝßáõÙ ¿ åñá­ý»­ëá­ñÁ` ѳ­ í»­É»­Éáí, áñ Ç­ñ»Ýó ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ áõ Ù³ë­Ý³­íá­ñ³­å»ë Ç­ñ»Ýó ³Ù­µÇáÝÝ ³­Ù»Ý Ï»ñå ³­ç³Ï­óáõÙ »Ý ɳí, Ñ»­é³Ý­Ï³­ñ³­ÛÇÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ` Ýñ³Ýó Ý»ñ·­ñ³­í»­Éáí ·Ç­ï³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñáõÙ, Ýå³ë­ï»­Éáí ³ñ­ï»ñÏ­ ñáõÙ áõ­ëáõ٭ݳ­éáõí۳­ÝÁ ¨ ³ÛÉÝ: ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ ϳñ¨á­ñáõÙ ¿ ݳ¨ ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý µáõ­Ñ»­ ñáõÙ ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­Ý»­óáÕ ¹³­ë³­ Ëáë-áõ­ë³­ÝáÕ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»­ñ³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, »ñµ áõ­ë³­ Ýá­ÕÁ ϳ­ñáÕ ¿ Çñ ¹³­ë³­Ëá­ëÇ Ñ»ï ·Ç­ï³­Ï³Ý »ñÏ­Ëá­ëáõíÛáõÝ ëÏë»É:

øÇ­Ùdz­Ï³Ý ÏñÃáõíÛáõÝÝ ³Û­ëûñ Àëï ùÇ­ÙÇ­Ïá­ëÇ` Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ùÇ­ Ùdz­ÛÇ áõÕÕ­í³­ÍáõíÛáõ­ÝÁ ÷áË­í»É ¿ ¹»­åÇ Ï۳ݭùÇ ·Ç­ïáõíÛáõÝ, ¹»­åÇ Ï»Ý­ë³µÅ߭ϳ­Ï³Ý á­Éáñï­Ý»ñ, ÇÝ­ ãáí ³ÛÅÙ ³­é³­í»É ϳñ¨áñ­íáõÙ ¿ ùÇ­Ùdz ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¹»­ñÁ. §º­Ã» »ë Ýá­ñÇó Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ ÁÝï­ñ»Ù, ³­å³ ÏÁÝï­ñ»Ù ýÇ­½Ç­ ϳ­ùÇ­Ùdz­Ï³Ý ÑÇÙ­ùáí ϻݭ ë³µÅßϳ­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, á­ñáÝ­óáí ¿É Ý»ñ­Ï³­ÛáõÙë ½µ³Õ­ íáõÙ ¿ Ù»ñ ³Ù­µÇá­ÝÁ: γñ­ÍáõÙ »Ù` ÑÇ­Ù³ ³­í»­ÉÇ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ »Ý Ï»Ý­ë³­Ï³Ý Ýß³­Ý³­ÏáõíÛáõÝ áõ­Ý»­óáÕ Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·»­ñÁ¦: ÆÝã­å»ë íëï³­Ñ»ó­ÝáõÙ ¿ ÞÇ­ ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ, ³Û­ëûñ Áݹ­ ѳ­Ýáõñ ùÇ­ÙÇ³Ý ß³ï ͳÝñ íÇ­ ׳­ÏáõÙ ¿. §øÇ­Ùdz­ÛÇ ¹»­ñÁ Ýí³­½»É ¿, áõ ³Û¹ »ñ¨áõÛ­ÃÁ ÙÇ ù³­ÝÇ å³ï­×³é­Ý»ñ áõ­ÝÇ. ݳË` ¹åñá­ óáõÙ ùÇ­ ÙÇ³Ý ×Çßï ãÇ ¹³­ë³­í³Ý¹­íáõÙ: ´³­óÇ ¹ñ³­ ÝÇó` ÁÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý ùÝÝáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ Ñá­ñÇ­Ý»­óÇÝ ßï»­Ù³­ñ³Ý­Ý»ñ, á­ñáÝù ùÇ­Ùdz­ ÛÇó Ñ»­éáõ »Ý: ºí ³­ß³­Ï»ñï­Ý»­ ñÁ, »ñµ ¹åñá­óáõÙ ·áñͭݳ­Ï³­ ÝáõÙ, ÷áñ­Ó»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí ã»Ý ï»ë­ÝáõÙ, û ÇÝã ¿ Ç­ñ³­Ï³­ÝáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ÝáõÙ` Ýëïí³Íù, ·³­

½Ç ³Ý­ç³­ïáõÙ, ÷á­Ë³½­¹»­ óáõíÛáõÝ­Ý»ñ ¨ ³ÛÉÝ, áõÕ­Õ³­ÏÇ ë»ñ­ïáõÙ »Ý µ³ñ¹ é»­µáõ­ë³­ïÇå áõ ÷³ë­ï³­óÇ ùÇ­Ùdz­ÛÇó Ñ»­éáõ í³ñ­ÅáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: ´Ý³­Ï³­ ݳ­µ³ñ, ß³­ï»­ñÁ ѳ­Ï³Ï­ñ³Ý­ ùáí »Ý ÉóíáõÙ ùÇ­Ùdz ·Ç­ïáõí Û³Ý Ñ³Ý­¹»å¦: äñá­ý»­ëá­ñÇ Ñ³­ÙὭٳٵ` µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ³­é³ñ­Ï³­Ý»­ñÇó, 볭ϳÛÝ, Ñ»Ýó ùÇ­ÙÇ³Ý ¿, áñ ¹åñá­óáõÙ å»ïù ¿ ³­é³­í»­É³­å»ë Ù³­ïáõó­íÇ ÷áñ­Ó»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí: Ødz­Å³­Ù³­Ý³Ï µÝ³­·Ç­ïáõí Û³Ý ÑÇÙ­ùáõÙ ÁÝ­Ï³Í ¿ Ñ»Ýó ùÇ­ Ùdz ·Ç­ïáõíÛáõ­ÝÁ, á­ñÁ ϳ­åáõÙ ¿ µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ÙÛáõë á­Éáñï­Ý»­ñÁ` ϻݭ볭µ³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ, ýÇ­½Ç­Ï³Ý ¨ ³ÛÉÝ: ÆëÏ Ã» ÇÝã ¿ ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï ùÇ­ Ùdz­ÛÇ ¹Çñ­ù»ñÝ ³Ù­ñ³åÝ­¹»­Éáõ ¨ »ñ­µ»Ù­ÝÇ í³ñ­Ï³­ÝÇ­ßÁ µ³ñÓ­ñ³ó­ Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, ùÇ­ÙÇ­ÏáëÝ ³­é³­ ç³ñ­ÏáõÙ ¿ ݳ˨³­é³ç ¹åñá­óáõÙ ³­í»­ÉÇ ß³ï ų­Ù»ñ ѳï­Ï³ó­Ý»É ùÇ­Ùdz ³­é³ñ­Ï³­ÛÇÝ ¨ ѳï­Ï³­ å»ë ÷áñ­Ó»­ñÇÝ, áñ­å»ë­½Ç ³­ß³­ Ï»ñï­Ý»ñÝ ³­í»­ÉÇ É³í ѳë­Ï³­Ý³Ý ùÇ­Ùdz­ÛÇ ¿áõíÛáõ­ÝÁ. µÝ³­·Ç­ïáõí Û³Ý Ã­¨Ç Ýϳï­Ù³Ùµ ³ÛÉ Ùá­ï»­óáõÙ å»ïù ¿ ÉÇ­ÝÇ: ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÇ íëï³­ Ñ»ó­Ù³Ùµ` ù³­ÝÇ áñ í»ñ­çÇÝ »ñ­ Ïáõ ï³ë­Ý³Ù­Û³Ï­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ùÇ­ÙÇ³Ý ÷á­Ë»É ¿ Çñ áõÕÕ­í³­ ÍáõíÛáõ­ÝÁ` §Ý»ñ­Ëáõ­Å»­Éáí¦ Ý³¨ ϻݭ복Å߭ϳ­Ï³Ý á­Éáñï, ³­å³ ³ÝÑñ³­Å»ßï ¿ å³ï­ñ³ë­ï»É ÑÇÙ­ ݳ­ñ³ñ ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñáí ½ÇÝ­í³Í ³ÛÝ­åÇ­ëÇ ùÇ­ÙÇ­Ïáë­Ý»ñ, áí­ù»ñ Ïϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý ùÇ­Ùdz­ÛÇó ëï³­ ó³Í Çñ»Ýó ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÁ ÏÇ­ñ³­é»É ³ñ­¹»Ý ϻݭ볭µ³­Ý³­Ï³Ý µ³ñ¹ ѳ­Ù³­Ï³ñ­·áõÙ: ºí Áëï ³Û¹Ù` áõ­ ëáõó­Ù³Ý Íñ³·­ñ»­ñÁ å»ïù ¿ í»­ñ³­ ݳۭí»Ý:

ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Íñ³·­ñ»ñ §ºë ÇÝùë ß³ï ϳñ¨á­ ñáõÙ »Ù ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï Íñ³·­ñ»­ ñÁ` Ç Ñ»­×áõÏë ß³ï-ß³­ï»­ñÇ, áí­ ù»ñ ϳñ­ ÍáõÙ »Ý, áñ Ñ»Ýó ѳ­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ ³Û¹­åÇ­ ëÇ Íñ³·­ñ»ñÝ »Ý, áñ ˳ñË­É»­ óÇÝ Ù»ñ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ÑÇÙ­ù»­ñÁ ¨ ³ÛÉÝ: γñ­ ÍáõÙ »Ù, áñ ³ñ­ ¹»Ý 90-³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ Ï»­ë»­ñÇó ëÏë³Í ³Û¹ ¹ñ³­Ù³ß­ÝáñÑ­Ý»­ ñÁ Çë­Ï³­å»ë ϳñ¨áñ ¿ÇÝ Ù»ñ Ýá­ñ³Ý­Ï³Ë »ñÏ­ñÇ ·Ç­ïáõí۳­ ÝÁ Ýáñ ó÷ ѳ­Õáñ­¹»­Éáõ ѳ­ Ù³ñ¦,- ³­ëáõÙ ¿ ·Çï­Ý³­Ï³­ÝÁ, áí µ³½­Ù³­ÃÇí ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Íñ³·ñ»ñ ¿ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ÝáõÙ: ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ íëï³­ Ñ»ó­ÝáõÙ ¿, áñ Ç­ñ»Ýó ß³­Ñ³Í ¹ñ³­Ù³ß­ÝáñÑ­Ý»­ñÇ ·áõ­Ù³ñ­Ý»­ñÇ Ù»Í Ù³­ëÁ ѳï­Ï³ó­í»É ¿ ë³ñ­ù³­ íá­ñáõÙ­Ý»ñ ·Ý»­ÉáõÝ: ²ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ üÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ¨ ÏáÉáǹ ùÇ­Ùdz­ ______________________________ Þ³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ` ¿ç 34 ¦


34

______________________________ § êÏǽµÁ` ¿ç 33

ÛÇ ³ÙµÇáÝÇ áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ¨ ·Çï³Ï³Ý ɳ­µá­ñ³­ïá­ñdz­Ý»­ñÁ ѳ­ Ù³Éñ­í»É »Ý Ýáñ ë³ñ­ù³­íá­ñáõÙ­Ý»­ ñáí, á­ñáÝ­óáí ϳ­ï³ñ­í»É »Ý ß³ï ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ÷áñ­Ó»ñ, ³ß­Ë³­ ï³Ýù­Ý»ñ, ¨ »­Õ»É »Ý ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõíÛáõÝ­Ý»ñ: ²Û¹ ¹ñ³­Ù³ß­ÝáñÑ­Ý»­ñÁ, Áëï åñá­ý»­ëá­ ñÇ, Ýå³ë­ïáõÙ »Ý Ù»ñ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ½³ñ­·³ó­Ù³­ÝÁ, ÙÇ­ç³½­·³Û­Ý³ó­ Ù³­ÝÁ ¨ ÏñÃáõÃ­Û³Ý á­ñ³­ÏÇ µ³ñÓ­ ñ³ó­Ù³­ÝÁ. §º°í ­Ñ³­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý, ¨° ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý Ïñó­·Ç­ ï³­Ï³Ý Ñ³­Ù³­Ï³ñ­·Á áñ­å»ë ɳí Ç­Ù³­óáÕ Ù³ñ¹` ϳ­ñáÕ »Ù ÙÇ µ³Ý ³­ë»É` Ù»ñ ݳ­Ë³­·³­ ÑÁ ¨ í³ñ­ã³­å»­ïÁ å»ïù ¿ áõ­Ý»­ Ý³Ý ·Ç­ ïáõí Û³Ý ·Íáí ËáñÑñ­ ¹³­Ï³Ý­Ý»ñ: ´³óÇ ¹ñ³­ÝÇó` ËáñÑñ­¹³­Ï³­ÝÁ å»ïù ¿ ÉÇ­ÝÇ ³Ï­ïÇí ·Ç­ï³ß­Ë³­ïáÕ, áí Ý»ñ­ ëÇó ·Ç­ïÇ ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý µá­Éáñ ËݹÇñ­Ý»­ñÁ, Ó»éù­µ»­ñáõÙ­Ý»­ñÁ ¨ ³ÛÉݦ: ¶Çï­Ý³­Ï³­ÝÇ Ñ³­Ù³ñ ·á­í»­ÉÇ ¿ ݳ¨ í»ñ­çÇÝ »ñ­Ïáõ ï³­ ñÇ­Ý»­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ÐÐ ­Ý³­Ë³­ ·³ÑÇ ¨ ºäРջϳí³ñáõÃÛ³Ý ³­ç³Ï­óáõí۳ٵ Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­íáÕ

ɳµáñ³ïáñdzݻñÇ í»­ñ³­½ÇÝ­Ù³Ý Íñ³­·Ç­ñÁ, á­ñÇ ßñ糭ݳ­ÏáõÙ µÝ³­ ·Ç­ï³­Ï³Ý ɳ­µá­ñ³­ïá­ñdz­Ý»­ñÁ ѳ­·»ó­íáõÙ »Ý ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý ë³ñ­ ù³­íá­ñáõÙ­Ý»­ñáí:

ÀÝ­ï³­ÝÇ­ùÁ ÎÝáç` ȳ­ñÇ­ë³­ÛÇ Ñ»ï (áí ¨ë­ ºäÐ-Ç ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó ¿) ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÇÝ Í³­Ýá­Ã³ó­ñ»É »Ý Ýñ³Ýó Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ͳ­Ýáíݻ­ñÁ, ¨ á­ñáß Å³­Ù³­Ý³Ï ³Ýó ³­Ùáõë­ Ý³­ó»É »Ý: ºñ­Ïáõ ïÕ³­Ý»­ñÇó Ù»­ÍÁ` ØÑ»ñ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ, ³­í³ñ­ï»É ¿ ºäÐ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÁ ¨ Ý»ñ­Ï³­ ÛáõÙë ³ß­Ë³­ïáõÙ ¿ ²¶ ݳ­Ë³­ ñ³­ñáõíÛáõ­ÝáõÙ` áñ­å»ë ºí­ñá­å³­ ÛÇ í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý ºí­ñ³­ÙÇáõÃ­Û³Ý µ³Å­ÝÇ å»ï, ÇëÏ ÷áùñ ïÕ³Ý` ²ñ­ï³Ï سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ, ³­í³ñ­ï»­ Éáí Ø. лñ³óáõ ³Ýí³Ý å»­ï³­ Ï³Ý µÅßϳ­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ ÝÁ, ³Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ïáõ­ñ³Ý ëáíáñ»Éáí ØáëÏ­í³­ÛáõÙ, Ý»ñ­ ϳ­ÛáõÙë áõ­ë³­ÝáõÙ ¿ ²ØÜ-áõÙ` µÅßÏÇ á­ñ³­Ï³­íá­ñáõÙ ëﳭݳ­Éáõ Ýå³­ï³­Ïáí: ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­ Û³­ÝÁ ݳ¨ å³­åÇÏ ¿. áõ­ÝÇ »ñ­Ïáõ Ãáé­ÝÇÏ­Ý»ñ` ²­Ý³­ÑÇ­ïÁ ¨ س­ñÇÝ:

ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³Ý. ³Û­ó»­ù³ñï ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ ÍÝí»É ¿ 1947 í-Ç ³å­ñÇ­ÉÇ 15-ÇÝ Ý³Ë­ÏÇÝ ¶á­ñÇ­ëÇ ßñç³­ÝÇ ø³­ñ³­ß»Ý ·Ûáõ­ÕáõÙ: 1965 í-ÇÝ Ý³ ÁÝ­¹áõÝ­í»É ¿ ºäÐ ùÇ­Ùdz­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ï, áñÝ ³­í³ñ­ï»­Éáõó Ñ»­ïá` 1970-1974 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ, áõ­ ë³­Ý»É ¿ ØáëÏ­í³­ÛÇ ùÇ­Ùdz­Ï³Ý ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ³ë­åÇ­ñ³Ý­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ: 1975 í-ÇÝ ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ùÇ­Ùdz Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ·Íáí å³ßï­å³­Ý»É ¿ §ØÇ­çáõÏ­Ý»­ñÇ ùÇ­Ùdz­Ï³Ý µ­¨»­é³ó­Ù³Ý ù³­Ý³­Ï³­Ï³Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ¦ û­Ù³­Ûáí ûϭݳ­Íá­õ³­Ï³Ý ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ ¨ ëï³­ó»É ùÇ­Ùdz­Ï³Ý ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ã»Ï­Ý³­ Íá­õÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ë­ïǭ׳Ý: 1974-1977 ÃÃ. ³ß­Ë³­ï»É ¿ ºäÐ ùÇ­Ùdz­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ¨ ÏáÉáǹ ùÇ­Ùdz­ÛÇ ³Ù­µÇá­ÝáõÙ áñ­å»ë Ïñïë»ñ ·Ç­ï³ß­Ë³­ïáÕ, ÇëÏ 1977-1989 ÃÃ.` áñ­å»ë ³­í³· ·Ç­ï³ß­Ë³­ïáÕ: 1989 í-ÇÝ ÞÇ­ñ³½ سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ ¸á­ ÝÇ èáë­ïá­íÇ ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ûñ­·³­Ý³­Ï³Ý ùÇ­Ùdz­ÛÇ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïáõÙ §êáõÉ­ýûù­ëǹ­Ý»­ñÇ, ëáõÉ­ýǹ­Ý»­ñÇ, »­Ã»ñ­Ý»­ñÇ ¨ ³­ÙÇÝ­Ý»­ñÇ ÙÇç­Ùá­É»­Ïáõ­É³­ÛÇÝ ÷á­Ë³½­¹»­óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ¨ 黳ϭódz­Ý»­ñÁ¦ û­Ù³­Ûáí å³ßï­å³­Ý»É ¿ ¹áÏ­ïá­ñ³­ Ï³Ý ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝ ¨ ëï³­ó»É ùÇ­Ùdz­Ï³Ý ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¹áÏ­ïá­ñÇ ³ë­ïǭ׳Ý, ÇëÏ 2002 í-ÇÝ` åñá­ý»­ëá­ ñÇ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ïá­ãáõÙ: 1992 í-Çó åñá­ý»­ëá­ñÁ Õ»­Ï³­í³­ñáõÙ ¿ ÙÇ ß³ñù ·Ç­ï³­Ï³Ý û­Ù³­Ý»ñ, ÇëÏ 2005 í-Çó ³é ³Û­ëûñ üÇ­½Ç­Ï³­ Ï³Ý ¨ ÏáÉáǹ ùÇ­Ùdz­ÛÇ ³Ù­µÇá­ÝÇÝ ÏÇó µ³­½³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ɳ­µá­ñ³­ïá­ñdz­ÛÇ Õ»­Ï³­í³ñÝ ¿: Þ. سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ 2000 í-Çó ½µ³­Õ»ó­ÝáõÙ ¿ ݳ¨ üÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ¨ ÏáÉáǹ ùÇ­Ùdz­ÛÇ ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇ å³ß­ïá­ÝÁ: 1989 í-Çó ÙÇÝã ûñë åñá­ý»­ëá­ñÁ ͳ­í³­ÉáõÙ ¿ ݳ¨ ٳݭϳ­í³ñ­Å³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ. µ³­óÇ §üÇ­½Ç­Ï³­ Ï³Ý ùÇ­Ùdz¦ Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ¹³­ëÁݭó­óÇó` ݳ Ùß³­Ï»É ¨ Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ñ³­ÛáõÙ ¹³­ë³­í³Ý­¹áõÙ ¿ ѳ­ïáõÏ ¹³­ëÁÝ­ óó­Ý»ñ` §Øá­É»­Ïáõ­É³­ÛÇÝ ëå»Ïï­ñáë­Ïá­ådz¦, §ìǭ׳­Ï³·­ñ³­Ï³Ý ûñ­Ù᭹ǭݳ­Ùǭϳ¦, §Î»Ý­ë³­ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ùÇ­Ùdz¦, §Î»Ý­ë³­Ùá­É»­ÏáõÉ­Ý»­ñÇ Ñ»­ï³­½áï­Ù³Ý ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý Ù»­Ãá¹­Ý»­ñÁ¦ ¨ ³ÛÉÝ: Þ. سñ­·³ñ­Û³­ÝÁ Ñ»­Õǭݳ­Ï»É ¿ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 180 ·Ç­ï³­Ï³Ý ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ, á­ñáÝó ½·³ÉÇ Ù³­ëÁ ïå³·ñ­í»É ¿ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñ»­ñáõÙ: ä³­ñáÝ Ø³ñ­·³ñ­Û³ÝÝ ³ñ­Å³­Ý³­ó»É ¿ ÙÇ ß³ñù å³ñ·¨Ý»­ñÇ. 2003 í-ÇÝ Ýñ³Ý ßÝáñÑ­í»É ¿ ÐÐ ­Ý³­Ë³­·³­ÑÇ Ùñó³­Ý³Ï, ÇëÏ 2010 í-ÇÝ` ÐÐ µ­Ý³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³ë­å³­ñ»­½áõ٠ɳ­í³­·áõÛÝ Ùñó³­Ý³Ï: ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³­·áñ­ ͳϭóáõí۳Ý` Ýñ³ Õ»­Ï³­í³­ñáõí۳ٵ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í µ³½­Ù³­ÃÇí Íñ³·ñ»ñ ³ñ­Å³­Ý³­ó»É »Ý ¹ñ³­Ù³ß­ÝáñÑ­Ý»­ ñÇ: 1997 í-ÇÝ åñá­ý»­ëá­ñÇ Ý³­Ë³­Ó»é­Ýáõí۳ٵ ëï»ÕÍ­í»É ¿ ¹áÏ­ïáñ­Ý»­ñÇ ³­ÏáõÙµ, á­ñÁ, 볭ϳÛÝ, ·áñ­Í»É ¿ ß³ï ϳñ×, µ³Ûó Áëï Þ. سñ­·³ñ­Û³­ÝÇ` »­Ã» ³ß­Ë³­ï»ñ, ³­å³ Çë­Ï³­å»ë ³ñ¹­Ûáõ­Ý³­í»ï ÏÉÇ­Ý»ñ ¹ñ³ ·áñ­Íáõ­Ý»áõí Ûáõ­ÝÁ:

îá­ÝÁ ïáÝ ¿. ÉÇ­ÝÇ ²ñ­ùÇ­Ù»­¹Ç û ýÇ­½Ç­Ïá­ëÇ ûñ

§ÑÅÐÅÁÐßÍÛÉ ÂÅʦ-Á Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»ó ³­ß³­Ï»ñï­Ý»­ñÇÝ ²å­ñÇ­ÉÇ 19-ÇÝ èáõ­ë³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ ÑÛáõ­ñÁݭϳɭí»É ¿ÇÝ ºñ¨³­ÝÇ í»ó ³­í³· ¹åñáó­Ý»­ñÇ (ѳ­Ù³ñ 29, 65, 139, 149, 170, 182) ³­ß³­Ï»ñï­Ý»ñ ¨ áõ­ëáõ­óÇã­Ý»ñ: î³Ã¨ÇÏ öÇ­ñáõÙ­Û³Ý

50 ï³­ñÇ ³­é³ç ÙÇ ËáõÙµ ýÇ­ ½Ç­Ïáë­Ý»­ñÇ Ý³­Ë³­Ó»é­Ýáõí Û³Ùµ §ÍÝí³Í¦ ²ñ­ùÇ­Ù»­¹Ç ûñÝ ³ñ­¹»Ý Ýáñ ³­ÝáõÝ áõ­ÝÇ` üÇ­½Ç­ Ïá­ëÇ ûñ: î³Ã¨ÇÏ öÇ­ñáõÙ­Û³Ý ºäÐ ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ áõ­ ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ϳ­éáõÛó­Ý»­ñÇ ¨ ¹³­ë³­ Ëá­ë³­Ï³Ý ϳ½­ÙÇ ßÝáñ­ÑÇí »ñ­Ï³ñ Áݹ­ÙÇ­çáõ­ÙÇó Ñ»­ïá ³ñ­¹»Ý 3-ñ¹ ­ï³­ñÇÝ ¿, ÇÝã ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ÝßíáõÙ ¿ ³Û¹ û­ñÁ: ²Ûë ï³­ñÇ ïá­ÝÁ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ Ýßí»ó ³å­ñÇ­ÉÇ 20-ÇÝ: §Þ³ï áÕ­çáõ­Ý»­ÉÇ ¿, áñ ·Ý³­Éáí Ù»­ ͳ­ÝáõÙ ¿ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ³Ï­ïÇ­íáõíÛáõ­ ÝÁ: Ø»Ýù áõ­½áõÙ »Ýù, áñ Ù»ñ ³Ûë ݳ­ ˳­Ó»é­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ãë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³Ï­íÇ ÙdzÛÝ üÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ßñç³­ ݳϭݻ­ñáí: ò³Ý­Ï³­ÝáõÙ »Ýù ݳ¨ í»­ ñ³­Ï³Ý·­Ý»É áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ·³­ñáõÝ­ Ý»­ñÇ ß³ñ­ùÁ, á­ñÇ ³­é³­çÇÝ Í³­ÕÇ­ÏÁ Ù»ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å³Í ÙÇ­çá­ó³­éáõÙÝ ¿ñ¦,- ³­ëáõÙ ¿ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­ Õ³­Ï³É È­¨áÝ ²ë­É³Ý­Û³­ÝÁ: Æ ¹»å, ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­Ï³ÉÝ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ³­Ý³ÏÝ­Ï³É ¿ñ å³ï­ñ³ë­ï»É` ï³ñ­µ»ñ Ýϳñ­Ý»­ñáí áõ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ٻϭݳ­µ³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí ï»­ë³Ý­Ûáõ­Ã»­ñÇ ï»ë­ùáí: ØÇ­çá­ó³é­Ù³Ý Áݭóó­ùáõÙ Ïáïñ­í»ó ³ÛÝ Ï³ñÍ­ñ³­ïÇ­

åÁ, û ýÇ­½Ç­Ïá­ëÁ Éáõñç ¿, ѳ߭í³ñ­ ÏáÕ: ²Û­ÝÇÝã ³Û¹ û­ñÁ ýÇ­½Ç­Ïá­ëÁ Ñáõ­ Ùáñ ¿ñ ³­ÝáõÙ, »ñ­·áõÙ, Ýí³­·áõÙ, ï³ñ­ µ»ñ ˳­Õ»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ, Ñáõ­ß»ñ ¿ñ å³ï­ÙáõÙ. ÙÇ Ëáë­ùáí` ïá­Ý³­Ï³Ý ïñ³­ Ù³¹­ñáõíÛáõÝ áõ­Ý»ñ: ü³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý èá­É³Ý¹ ²­í³·­Û³­ÝÁ, ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ»­Éáí µá­Éáñ ýÇ­ ½Ç­Ïáë­Ý»­ñÇÝ ûñ­í³ ϳ­å³Ï­óáõí۳ٵ, Ýß»ó, áñ ý³­ÏáõÉ­ï»ïÝ ³ã­ùÇ ¿ ÁÝÏ­ÝáõÙ ¹³­ë³­Ëáë-áõ­ë³­ÝáÕ ç»ñ٠ѳ­ñ³­µ»­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí, 볭ϳÛÝ ¹³ ãÇ Ë³Ý­ ·³­ñáõÙ, áñ Éáõñç, ·Ç­ï³­Ï³Ý ÙÃÝá­Éáñ­ ïáõ٠ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý å³­Ñ»É Ç­ñ»Ýó ã³­ ÷Ç ½·³­óáõ­ÙÁ: ܳ Ïáã ³­ñ»ó ݳ¨, áñ ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý Áݭóó­ùáõÙ ¹³­ë³­Ëáë­ Ý»­ñÇ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É ³ñ­í³Í Ñáõ­Ùá­ñ³­ÛÇÝ Ñ³­Ù³ñ­Ý»­ñÇÝ ÝáõÛÝ­å»ë í»­ñ³­µ»ñ­í»Ý Ñáõ­Ùá­ñáí: Æ­ñáù, ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÇ Ñáõ­Ùá­ñÁ ß³ï ëáõñ ¿ñ, »ñ¨³­Ï³­ÛáõíÛáõ­ ÝÁ` í³é... àõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ Ñ³­çáÕ­í»ó ÷áù­ ñÇÏ, ˳­Õ³ñ­Ï³­ÛÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõÙ­Ý»­ñÇ ßÝáñ­ÑÇí ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇÝ ï»­Õ³­÷á­ Ë»É Ç­ñ»Ýó áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»ñ: ì»ñ­çÇÝ­Ý»ñë ¿É á·¨áñ­í³Í Ñáõ­ß»ñ ¿ÇÝ å³ï­ÙáõÙ ³Û¹ ų­Ù³­Ý³Ï­Ý»­ñÇó: ØÇ­ çá­ó³­éáõ­ÙÁ ݳ­Ë³­ï»ë­í³­ÍÇó »ñ­Ï³ñ ï­¨»ó. ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÁ Ïïñ»­óÇÝ ïá­Ý³­Ï³Ý ïáñ­ÃÁ ¨ éáù »­ñ³Åß­ïáõÃ­Û³Ý ÑÝãÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ý»ñ­ùá ß³­ñáõ­Ý³­Ï»­óÇÝ Ç­ñ»Ýó ïá­ÝÁ:

ÎÇ­ë³­Ùáõà ë»Ý­Û³Ï, Ùá­ÙÇ ÉáõÛ­ë»ñ, Ñá­·»­å³­ ñ³ñ »ñ·-»­ñ³Åß­ïáõíÛáõÝ ¨ éáõ­ë³­Ï³Ý åá»­½Ç³­ ÛÇ ·»­Õ»­óÇÏ å³­ï³­éÇÏ­Ý»ñ: ²­Ñ³ ³Ûë­å»ë èáõ­ ë³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ ÑÛáõ­ñ»­ñÇÝ Ù³­ïáõó­í»ó 19ñ¹ ­¹³­ñ³­í»ñ­çÇ ¨ 20-ñ¹ ­¹³­ñ³ëϽ­µÇ éáõ­ë³­Ï³Ý åá»­½Ç³Ý: ØÇ­çá­ó³é­Ù³­ÝÁ, µ³­óÇ ÑÛáõ­ñ»­ñÇó, Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ Ý³¨ èáõ­ë³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ³Ï­ïÇí ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÁ` ºäÐ éá­Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­ Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí۳Ý, éáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõí۳Ý, Ç­ñ³­í³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ¨ ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ: Üß»Ýù, áñ ÙÇ­çá­ó³­éáõ­ÙÁ ϳ½­ Ù³­Ï»ñå­í»É ¿ñ èáõ­ë³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ¨ ØÇÝ㭠ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý ÏñÃáõÃ­Û³Ý í³ñ­ãáõÃ­Û³Ý ç³Ý­ù»­ñáí: §¸åñá­óÇó ³­é³­ç³ñÏ »­Õ³í ³Ý¹­ñ³­¹³é­ ݳ­É 19-ñ¹ ­¹³­ñ³­í»ñ­çÇ ¨ 20-ñ¹ ­¹³­ñ³ëϽ­µÇ` §Ñå­ðåá­ðÿ­íûé âåê¦ Ïáã­íáÕ Å³­Ù³­Ý³­Ï³­ ѳï­í³­ÍÇ éáõë ·ñ³­Ï³­Ýáõí۳­ÝÁ, ù³­ÝÇ áñ ¹åñá­ó³­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñáõÙ ·ñ³­Ï³Ý ³Ûë ßñç³­ÝÁ ÷áùñ ͳ­í³­Éáí ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í: à­ñá­ß»­óÇÝù

áã û ¹³­ë³­Ëá­ëáõíÛáõÝ Ï³ñ­¹³É, ³ÛÉ ï³ñ­µ»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ÙÇó ·ñ³­ ϳÝ-»­ñ³Åß­ï³­Ï³Ý ÏáÙ­å᭽ǭódz å³ï­ñ³ë­ï»É ³­ß³­Ï»ñï­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ¦,- ³­ëáõÙ ¿ èáõ­ë³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý ²­ñáõë­Û³Ï Ü»ñ­ë»ë­Û³­ÝÁ: ØÇ­çá­ó³é­Ù³Ý Áݭóó­ùáõ٠ѳ­Õáñ­¹³­í³ñ­ Ý»­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ ³Û¹ ų­Ù³­Ý³­Ï³ßñ­ç³­ÝÇ ·ñ³­Ï³Ý Ï۳ݭùÁ, Áݭûñó­í»­óÇÝ ². ´Éá­ÏÇ, ê. º­ë»­ÝÇ­ÝÇ, ì. ´ñÛáõ­ëá­íÇ, Æ. ´áõ­ÝÇ­ÝÇ ¨ ³ÛÉ Ñ»­ Õǭݳϭݻ­ñÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó, ÑÝã»­ óÇÝ Ø³­ñdz òí»­ï³¨³­ÛÇ ¨ ´á­ñÇë ä³ë­ï»é­Ý³­ ÏÇ µ³­Ý³ë­ï»Õ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÑÇ­Ù³Ý íñ³ ·ñí³Í »ñ­·»ñ: ºñ¨³­ÝÇ Ñ³­Ù³ñ 29 ³­í³· ¹åñá­óÇ ïÝû­ñ»Ý èáõ­½³Ý­Ý³ ê³­ñáõ­Ë³Ý­Û³­ÝÁ, ßÝáñ­Ñ³­Ï³­Éáõí ÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­Éáí ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÇÝ ¨ ϳñ¨á­ ñ»­Éáí éáõ­ë³ó É»½­íÇ ¹»­ñÁ Ù»ñ Ï۳ݭùáõÙ, Ýß»ó, áñ ³Ûë­åÇ­ëÇ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÁ Ù»½ ³­í»­ÉÇ »Ý Ùá­ï»ó­ÝáõÙ éáõ­ë³­Ï³Ý ·ñ³­Ï³­Ýáõí۳­ÝÁ, É»½­ íÇÝ ¨ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇÝ: г­í»­É»Ýù ݳ¨, áñ ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý ³­í³ñ­ ïÇÝ ²­ñáõë­Û³Ï Ü»ñ­ë»ë­Û³­ÝÁ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇÝ Ññ³­íÇ­ñ»ó Ý»ñ­Ï³ ÉÇ­Ý»É Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ¨ë­ Ç­ñ»Ýó Ï»Ýï­ñá­Ýáõ٠ϳ½­Ù³­Ï»ñå­í»­ÉÇù ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­ Ý»­ñÇÝ` å³ñ­½³­µ³­Ý»­Éáí, áñ ãݳ­Û³Í Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ·ïÝíáõÙ ¿ ºäÐ-áõÙ, µ³Ûó Ýñ³ ¹éÝ»ñÁ µ³ó »Ý Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ó³Ý­Ï³­óá­ÕÇ ³éç¨:


35

| www.ysu.am

ܳ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ ¿ Çë­Ï³­Ï³Ý ëÇ­ñá ÑáõñÝ áõ µ»ñÏ­ñ³Ý­ùÁ ³å­ñ»É... »¨ Ù»ñ ³Ûë ѳ­Ù³­ñÇ §Èë³­ ñ³­ÝÇó ¹áõñë¦ Ëá­ñ³·­ñÇ ÑÛáõ­ñÁ` ºäÐ éáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ¹³­ë³­Ëáë, µ³­Ý³­ëÇ­ñ³­Ï³Ý ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ã»Ï­Ý³­Íáõ, ¹á­ó»Ýï γ­ñ»Ý г­Ïáµ­Û³­ÝÁ, ¹»é ãÇ Ñ³Ý­¹Ç­å»É ׳­Ï³­ï³·­ñáí Çñ ѳ­Ù³ñ ë³Ñ­Ù³Ý­í³Í ¿³­ÏÇÝ, µ³Ûó ݳ ѳ­×³Ë ¿ ëÇ­ñ³­Ñ³ñ­ íáõÙ, ëÇ­ñáõÙ ¿ ϳ­Ý³Ýó Ï»­Ý³ó­ Ý»ñ ÝíÇ­ñ»É, áõ ÃáÕ ½³ñ­Ù³­Ý³­É Ç ãÃí³` ëÇ­ñáõÙ ¿ ·»­Õ»­óÇÏ ë»­éÇ ïá­ÝÁ` سñ­ïÇ 8-Á... ä³ï­ñ³ë­ï»ó гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³­ÝÁ - ÌÝÝ¹Û³Ý ÃÇ­íÁ ¨ í³Û­ñÁ... - ÌÝí»É »Ù 1977 í-ÇÝ ²¹ñ­µ»­ç³­ÝÇ ÎÇ­ñá­í³­µ³¹ ù³­Õ³­ùáõÙ: - ÌÝáÕ­Ý»­ñÁ... - гÛñë` êáõ­ñ»Ý г­Ïáµ­Û³­ÝÁ, ·³É­í³­ ÝÇϳÛÇ Ù³ëݳ·»ï ¿ (·³Éí³ÝÇÏ³Ý ¿É»Ïïñ³ùÇÙdzÛÇ áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇó ¿), Ù³Ûñë` ²Ý­Å»­É³ г­Ïáµ­Û³­ÝÁ, ïݳ­ÛÇÝ ïÝï»­ëáõ­ÑÇ ¿: - ÎñÃáõíÛáõ­ÝÁ... - 1999 í-ÇÝ ³­í³ñ­ï»É »Ù ºäÐ éáõë µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ µ³­Ï³­ ɳí­ñdz­ïÁ, 2001 í-ÇÝ` Ù³­·Çëï­ñ³­ïáõ­ ñ³Ý, ÇëÏ 2005 í-ÇÝ å³ßï­å³­Ý»É »Ù ûϭݳ­Íá­õ³­Ï³Ý ³­ï»­Ý³­Ëá­ëáõíÛáõÝë: - ²ß­Ë³­ï³Ý­ù³­ÛÇÝ ÷áñ­ÓÁ... - 2002 í-Çó ëÏë³Í ¹³­ë³­í³Ý­¹áõÙ »Ù سÛñ µáõ­ÑáõÙ: - Ò»ñ §»ñÏ­ñáñ¹ Ï»­ëÁ¦... - ò³­íáù, ¹»é¨ë ­ã»Ù ·ï»É ÇÙ §»ñÏ­ñáñ¹ Ï»­ëÇݦ: - ²­Ù»­Ý³­ÑÇ­ß³ñ­Å³Ý ѳ­çá­ÕáõíÛáõ­ ÝÁ... - ºñ¨Ç ³ÛÝ, áñ §²­ç³Ï­óáõíÛáõÝ »­ñÇ­ ï³­ë³ñ¹ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇ µÝ³­ ϳ­ñ³­Ý³­ßÇ­Ýáõí۳­ÝÁ¦ Íñ³·­ñÇ ßÝáñ­ÑÇí ϳ­ñá­Õ³­ó³ Ó»éù µ»­ñ»É µÝ³­Ï³­ñ³Ý: - ²­Ù»­Ý³ï­Ñ³× á­ñá­ßáõ­ÙÁ, áñ »ñµ¨¿ ÁÝ­¹áõ­Ý»É »ù: - Þ³ï ïÑ³× ¿, »ñµ Ñdzë­Ã³÷­í»­Éáí ÇÝã-áñ Ù»­ÏÇó` á­ñá­ßáõÙ »ë ³Ûɨë ãß÷­í»É Ýñ³ Ñ»ï: - ²Û­ëûñ DZÝã Ý­å³­ï³Ï »ù ¹ñ»É Ò»ñ ³éç¨: - àõÕ­Õ³­ÏÇ ¹Ç­Ù³­Ý³É ³ÛÝ Í³Ý­ñ³­ µ»éÝ­í³­Íáõí۳­ÝÁ, áñÝ áõ­Ý»Ù ³Û­ëûñ: - ¼·³­óá­ÕáõíÛáõÝ, áñ Ïáõ­½»­Ý³­ÛÇù ³å­ñ»É: - ºë ѳ­×³Ë »Ù ëÇ­ñ³­Ñ³ñ­íáõÙ, µ³Ûó Ïáõ­½»­Ý³­ÛÇ ³å­ñ»É Çë­Ï³­Ï³Ý ëÇ­ñá ÑáõñÝ áõ µ»ñÏ­ñ³Ý­ùÁ: - ¼·³­óá­ÕáõíÛáõÝ, áñ í³­ÝáõÙ »ù ÝáõÛ­ÝÇëÏ ÙïùáõÙ: - ²­ï»­ÉáõíÛáõ­ÝÁ, ù³­ÝÇ áñ ã»Ù ³­ïáõÙ áã á­ùÇ ¨ Ïó³Ý­Ï³­Ý³­ÛÇ, áñ ÙÇßï ½»ñÍ Ùݳ٠³Û¹ ½·³­óá­ÕáõíÛáõ­ÝÇó: - ƱÝã­»ñ­µ»ù ã»ù ³­ÝÇ: - Îáõ­½»­Ý³­ÛÇ Ñ³­í³­ï³É, áñ »ñ­µ»ù ã»Ù ëå³­ÝÇ, ã»Ù ˳­µÇ áõ ã»Ù ·á­Õ³­Ý³: - ÆÝ­ãDZó­»ù í³­Ë»­ÝáõÙ: - ì³­Ë»­ÝáõÙ »Ù, áñ Ï۳ݭùÇ á­ñá­ß³­ÏÇ Ç­ñ³­íǭ׳ϭݻ­ñáõÙ ã»Ù áõ­Ý»­Ý³ µ³­í³­ñ³ñ

áõÅ áõ í×鳭ϳ­ÝáõíÛáõÝ` ë˳ɭݻ­ñÇó Ëáõ­ë³­÷»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: - êÇ­ñ³Í ·Çñ­ùÁ... - êÇ­ñáõÙ »Ù ü. ¸áë­ïá¨ëÏáõ ¨ Ø. ´áõÉ­·³­Ïá­íÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ. ³Û¹ ë»­ñÁ »ë å³­ÑáõÙ »Ù ¹»é¨ë ¹å­ñá­ ó³­Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇó: ÆÝã í»­ñ³­µ»­ñáõÙ ¿ ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó éáõë Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñÇÝ, ³­å³ Ýñ³Ý­óÇó »ñ¨Ç ³­é³Ýӭݳó­Ý»Ù ÈÛáõ¹­Ùǭɳ àõ­É Çó­Ï³­Û³­ÛÇÝ ¨ î³ï­Û³­Ý³ îáÉë­ï³­Û³­ÛÇÝ, µ³Ûó Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ³é­Ù³Ùµ ϳñ­ÍáõÙ »Ù, áñ Ý»ñ­Ï³­ÛÇë ·ñáÕ­Ý»­ñÁ, á­×Ç ¨ É»½­íÇ §Ñ»ï¨Çó ÁÝÏ­Ý»­Éáí¦, Ùá­é³­ÝáõÙ »Ý µá­í³Ý­¹³­ÏáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ: - γñ­¹³­ó³Í í»ñ­çÇÝ ·Çñ­ùÁ... - æ. ü³áõÉ­½Ç §Øá­·Á¦ ¨ ¾. ´Ûáñ­ç»­ëÇ §Ø.ü.¦-Ý: - êÇ­ñ³Í ³­ýá­ñǽ­ÙÁ... - ȳ­ïǭݳ­Ï³Ý í¨³­íáñ ÙÇ Ëáëù` §Omnia mea mecum porto¦ (éáõ­ë»­ñ»Ý` §Âñå ñâîå íîøó ñ ñîáîé¦), ÇÝ­ãÁ ëïÇ­ åáõÙ ¿, áñ ÙÇßï ѳ­í³ù ÉÇ­Ý»ë: - î³ñ­í³ ëÇ­ñ³Í »­Õ³­Ý³­ÏÁ... - ²­ßáõÝ: - êÇ­ñ³Í Ù³ñ­½³Ó¨Á... - êÇ­ñáõÙ »Ù ˳­Õ³É ë»­Õ³­ÝÇ Ã»­ÝÇë, ѳ­×³Ë ݳ­ÛáõÙ »Ù ýáõï­µáÉ: - êÇ­ñ³Í ÃÇ­ÙÁ... - γ­ï³­Éá­Ý³­Ï³Ý §´³ñ­ë»­Éá­Ý³Ý¦: - êÇ­ñ³Í ïá­ÝÁ... - îá­Ý»­ñÇó ëÇ­ñáõÙ »Ù Üáñ ï³­ñÇÝ ¨ سñ­ïÇ 8-Á: - êÇ­ñ³Í »ñ­·Á, »­ñ³Åß­ïáõíÛáõ­ÝÁ... - êÇ­ñáõÙ »Ù ¹³­ë³­Ï³Ý »­ñ³Åß­ïáõí ÛáõÝ ¨ éáù: â·Ç­ï»Ù` ÇÝã­ù³­Ýáí »Ý ¹ñ³Ýù ѳ­Ù³­ï»­Õ»­É Ç, µ³Ûó ÉëáõÙ »Ù û° Ù»­ÏÁ, û° ÙÛáõ­ëÁ` ϳ˭í³Í ïñ³­Ù³¹­ñáõíÛáõ­ÝÇó: - êÇ­ñ³Í áõ­ï»ë­ïÁ... - ú­ñÇ­·Ç­Ý³É ãÉÇ­Ý»­Éáí` ³­ë»Ù, áñ ëÇ­ ñáõÙ »Ù ¹áÉ­Ù³: - êÇ­ñ³Í Ï»­Ý³­óÁ...

- ¶»­Õ»­óÇÏ ë»­éÇÝ ÝíÇñ­í³Í Ï»­Ý³ó­ Ý»­ñÁ... Æ ¹»å, ³Û¹ ë»­éÁ áã û ÃáõÛÉ, ³ÛÉ Ç­ñ³­Ï³­ÝáõÙ áõ­Å»Õ ë»éÝ ¿: - à±í­¿ Ò»ñ Ïáõé­ùÁ: - ÀÝ­¹áõ­Ý»­Éáí ѳݭ׳­ñ»Õ áõ ﳭճݭ ¹³­íáñ Ù³ñ¹­Ï³Ýó` ³Û­¹áõ­Ñ³Ý­¹»ñÓ Ïáõé­ ù»ñ ãáõ­Ý»Ù: - à±í ­Ï³Ù DZÝãÝ­ ¿ Ò»½ ѳ­Ù³ñ Ùßï³­Ï³Ý á­·»ßÝã­Ù³Ý ³Õµ­Ûáõñ: - ²ÛÝ ¿³Ï­Ý»­ñÁ, á­ñáÝó »ë ëÇ­ñ³­Ñ³ñ­ í³Í »Ù ÉÇ­ÝáõÙ ïíÛ³É å³­ÑÇÝ: - ÆÝ­ãDZ ѳ­Ù³ñ »ù ³÷­ëá­ëáõÙ: - ºñ­µ»ÙÝ Ùï³­ÍáõÙ »Ù, áñ ϳ­ñ»­É Ç ¿ñ áõ­ñÇß Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõíÛáõÝ ÁÝï­ñ»É, »ñ­µ»ÙÝ ¿É ³÷­ëá­ëáõÙ »Ù, áñ ã»Ù ѳ­ë»É ³ÛÝ ³­Ù»­ ÝÇÝ, ÇÝã Íñ³·­ñ»É ¿Ç: - ƱÝãÝ­ »ù ³­Ù»­ÝÇó ß³ï ·Ý³­Ñ³­ ïáõÙ Ï۳ݭùáõÙ: - ²½Ý­íáõíÛáõ­ÝÁ: - ÆÝ­ãá±í ­Ï³Ù áõ­Ùá՞í »ù ³Û­ëûñ Ñå³ñ­ï³­ÝáõÙ: - Ðå³ñ­ï³­ÝáõÙ »Ù ÇÙ ÍÝáÕ­Ý»­ñáí, áí­ ù»ñ ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ Ñ»­ñáë »Ý: - º­Ã» ²ëï­ÍáõÝ Ñ³ñó ï³­Éáõ Ñݳ­ ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ áõ­Ý»­Ý³­ÛÇù, DZÝã ϭѳñó­ Ý»Çù: - ²ëï­ÍáõÝ Ñ³­×³Ë »Ù ѳñó ï³­É Çë, µ³Ûó ³Û¹ ѳñ­ó»­ñÁ ËÇëï ³Ýӭݳ­Ï³Ý ÉÇ­ Ý»­Éáí` ã»Ù áõ­½áõÙ Ëá­ë»É ¹ñ³Ýó Ù³­ëÇÝ: - ƱÝãÝ­ »ù ³­Ù»­ÝÇó ß³ï ·Ý³­Ñ³­ ïáõÙ Ù³ñ­¹áõ Ù»ç: - ä³ñ­Ï»ß­ïáõíÛáõ­ÝÁ: - êÇ­ñ³Í ³­Ý»Ï­¹á­ïÁ... - гۭϳ­Ï³Ý é³­¹Çá­ÛÇÝ Ñ³ñó­ÝáõÙ »Ý. §Æ±Ý㠭ϳ­Ý»ù, »­Ã» Ò»ñ ½á­ù³Ý­ãÇ íñ³ í³·ñ ѳñ­Ó³Ï­íǦ: è³­¹ÇáÝ å³­ï³ë­ ˳­ÝáõÙ ¿. §ÆÝ­ùÁ ѳñ­Ó³Ï­í»É ¿, ÇÝùÝ ¿É ÃáÕ å³ßï­å³Ý­íǦ: - ²­Ù»­ÝÇó ß³ï ·áñ­Í³Í­íáÕ ³ñ­ï³­ ѳۭïáõíÛáõ­ÝÁ Ò»ñ Ëáë­ùáõÙ... - ²­ÝÁݹ­Ñ³ï ·áñÍ áõ­Ý»­Ý³­Éáí É»½­í³­

µ³­ÝáõÃ­Û³Ý ¨ É»½­í³­Ï³Ý »½­ñáõÛíݻ­ñÇ Ñ»ï` »ñ¨Ç Ñ»Ýó §É»­½áõ¦ µ³­éÁ: - ܳ­ËÁÝï­ñ³Í ѳݷë­ïÇ í³Û­ñÁ ¨ Ó­¨Á... - êÇ­ñáõÙ »Ù Íá­í³÷Ý­Û³ ѳݭ·Çë­ïÁ ¨ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë çñ³­ÛÇÝ ï³­ñ»ñ­ùÁ: ij­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó­Ý»­ñÇó á±õÙ­ ³½­¹»­óáõíÛáõÝÝ »ù ÏñáõÙ Ò»½ íñ³: - àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ »ñ­Ïáõ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇë áõ­Å»Õ ³½­¹»­óáõíÛáõ­ÝÁ ϳݭËá­ñá­ß»ó ÇÙ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ÁÝï­ ñáõíÛáõ­ÝÁ, ÇëÏ ³Û­ëûñ ¹Åí³­ñ³­ÝáõÙ »Ù å³­ï³ë­Ë³­Ý»É ³Û¹ ѳñ­óÇÝ: - γñ­·³­Ëáë, á­ñáí ³­é³ç­Ýáñ¹­ íáõÙ »ù: - â»Ù ëÇ­ñáõÙ Ï۳ݭùáõ٠ϳñ­·³­Ëáë­ Ý»­ñáí ³­é³ç­Ýáñ¹­í»É: - êÇ­ñ³Í ù³­Õ³­ùÁ... - ºñ¨³­ÝÁ: - êÇ­ñ³Í ϳ­éáõÛ­óÁ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ¨ г­Û³ë­ï³­ÝÇó ¹áõñë: - Þ³ï »Ù Éë»É ¨ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ϳñ­ ¹³­ó»É ѳۭϳ­Ï³Ý »­Ï»­Õ»­óÇ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, µ³Ûó ų­Ù³­Ý³Ï ã»Ù ·ïÝáõÙ, áñ ³Û­ó»­É»Ù ¨ ¹ñ³Ýù ï»ë­Ý»Ù: Îó³Ý­Ï³­Ý³­ÛÇ ÉÇ­Ý»É Ý³¨ ì»­Ý»­ïÇ­ÏáõÙ: - êÇ­ñ³Í ϻݭ¹³­ÝÇÝ... - سݭÏáõÃ­Û³Ý ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ëÇ­ñ»É »Ù ϳï­í³½­·Ç­Ý»­ñÇÝ, ÇëÏ ÑÇ­Ù³ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ÏÉÇ­Ý»ñ ·³Û­É»­ñÇ Ù³­ëÇÝ ³­í»­É Ç ß³ï µ³Ý Ç­Ù³­Ý³­É Á: - ƱÝã ­ë»­÷³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ áõ­Ý»ù: - ì»ñ­ç»ñë Ó»éù µ»­ñ³Í µÝ³­Ï³­ñ³­ÝÁ: - ܳ­ËÁÝï­ñ³Í ÷á­Ë³¹­ñ³­ÙÇ­çá­ óÁ... - ÐÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ »ñè»­ÏáõÙ »Ù ï³ù­ ëÇ­Ý»­ñáí: - ܳ­ËÁÝï­ñ³Í ѳ­·áõë­ïÇ á­×Á... - êÇ­ñáõÙ »Ù ³­í»­É Ç ß³ï ëåáñ­ï³­ÛÇÝ, ³­½³ï á­×Á, µ³Ûó ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ µÝáõÛ­ Ãáí å³Û­Ù³­Ý³­íáñ­í³Í` ëïÇå­í³Í »Ù ѳ·Ýí»É ¹³­ë³­Ï³Ý á­×áí: - ܳ­ËÁÝï­ñ³Í ·áõÛ­ÝÁ... - ØáË­ñ³­·áõÛ­ÝÁ ¨ ϳ­åáõÛ­ïÁ: - ì»ñ­çÇÝ ýÇÉ­ÙÁ, áñ ¹Ç­ï»É »ù: - §ÂéÇãù ÏÏíÇ µÝÇ íñ³­Ûáí¦ (é»Å.` ØÇ­Éáß üáñ­Ù³Ý): - êÇ­ñ³Í Ñ»­éáõë­ï³­Ñ³­Õáñ­¹áõ­ÙÁ... - §ÍÒ¦ Ñ»­éáõë­ï³ÁÝ­Ï»­ñáõí۳ٵ óáõ­ó³¹ñ­íáÕ §Ñâîÿ èãðঠѳ­Õáñ­¹áõ­ÙÁ: - ²­Ù»­Ý³­Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ÷Ç­ÉÇ­ëá­÷³Ý, áõ٠ѳ­×³Ë óÇ­ïáõÙ »ù: - êÇ­ñáõÙ »Ù Ø. ØáÝ­ï»­ÝÇ §öáñ­Ó»ñ¦-Á, ä³ë­Ï³­É Ç, ȳ­éáß­ýáõ­Ïá­ÛÇ ³­ýá­ñǽ٭ݻ­ ñÁ, µ³Ûó ѳ­×³Ë ã»Ù óÇ­ïáõÙ: - Êáë­ïá­í³­ÝáõíÛáõÝ, áñ »ñµ¨¿ ã»ù ³­ñ»É: - ²­Ù»­Ý³ÛÝ Ñ³­í³­Ý³­Ï³­Ýáõí۳ٵ ÑÇ­ Ù³ ¿É ã»Ù ³­ÝÇ: - ´á­Éáñ ų­Ù³­Ý³Ï­Ý»­ñÇ Ýϳ­ñÇã­Ý»­ ñÇó á±õ٠ϭݳ­ËÁÝï­ñ»Çù, áñ å³ï­Ï»­ñ»ñ Ò»ñ ¹Ç­Ù³Ý­Ï³­ñÁ: - ²Ý­Ï»ÕÍ ³­ë³Í, ã¿Ç áõ­½»­Ý³ áõ­Ý»­ Ý³É ÇÙ ¹Ç­Ù³Ý­Ï³­ñÁ. áõÕ­Õ³­ÏÇ Éáõ­ë³Ýϳñ­í»É ã»Ù ëÇ­ñáõÙ, ÇëÏ ÇÝã í»­ñ³­µ»­ ñáõÙ ¿ Ýϳ­ñÇã­Ý»­ñÇÝ, ³­å³ ß³ï »Ù ·Ý³­ ѳ­ïáõÙ è»Ùµ­ñ³Ý¹­ïÇ ³ñ­í»ë­ïÁ: - ¸áõù Ò»½ »ñ­ç³­ÝÇÏ Ñ³­Ù³­ñá±õÙ »ù: - ²­Ûá°, µ³Ûó ÇÝã­å»ë ³­ëáõÙ ¿ñ Ñ»­ñáë­ Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ` §Èdz­Ï³­ï³ñ »ñ­ç³Ý­Ïáõí Û³Ý Ñ³­Ù³ñ ÇÝÓ å³­Ï³­ëáõÙ ¿...¦:


36

ö³­é³­ïá­ÝÇ ßáõÝ­ãÁ ÙdzѭÛáõë­í»É ¿ñ ·³ñ­Ý³Ý Ѩ­ùÇÝ Øß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý γ­ñÇ­Ý» ¸³íí۳­ÝÁ: ¸»ë­å³­ÝÇ Ñ³­Ù³ñ ³­é³­í»É ïå³­íá­ñÇã »­ñ»ù ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­ Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ ºäÐ-áõ٠ϳ½­Ù³­ Ï»ñå­í³Í ÷³­é³­ïáÝÝ ¿ñ, á­ñÇÝ ¿É ݳ ³Ý¹­ñ³­¹³ñ­Ó³í ³­é³­çÇ­ÝÁ: ²Ý­ñÇ è»­ÝáÝ Ëá­ë»ó ³ÛÝ Ù³­ ïáõó­Ù³Ý Ó­¨Ç Ù³­ëÇÝ, á­ñáí ³ã­ùÇ ¿ÇÝ ÁÝ­Ï»É ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ` åñá­ý»­ëÇá­Ý³É ѳ­Ù»ñ­·Ç ïå³­íá­ ñáõíÛáõÝ ëï»Õ­Í»­Éáí: ܳ ³­é³ÝÓ­ ݳó­ñ»ó Øß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ ÝÇ »ñ·­ã³ËÁÙ­µÇ Ù»­Ý³­Ï³­ï³ñ, îÝï»­ë³­·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ 3-ñ¹ ­Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­Ýá­Õáõ­ÑÇ Ø³­ ñdzݭݳ ì³­ñáë­Û³­ÝÇ` §ìǻݭ ݳ­Ï³Ý í³Éë¦-Ç Ï³­ï³­ñáõ­ÙÁ, á­ñáí ¿É Ñ»Ýó ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í ÁÝ­ ¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý µ³­óáõ­ÙÁ: ÞÝáñ­ ѳ­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­Éáí µá­Éáñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åÇã­Ý»­ñÇÝ` ¹»ë­å³­ÝÁ Ù»Ï ³Ý­·³Ù ¨ë ­Ëá­ë»ó ³ÛÝ Ë³Ý­ ¹³­í³­éáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ, á­ñáí ÝßíáõÙ »Ý üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ û­ñ»­ ñÁ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ:

ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý ѳٳÉë³ñ³ÝÇ Ù»Í ¹³Ñ­ÉÇ­ ×áõÙ ÏñÏÇÝ Ã­¨³­ÍáõÙ ¿ñ ýñ³Ý­ëdz­Ï³Ý »ñ­·»­ñÇ ¨ üñ³Ý­ëdz­ÛÇ Ñ³­ñáõëï Ùß³­ ÏáõÛ­ÃÇ ßáõÝ­ãÁ: гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý

üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ û­ñ»­ñÇ ßñ糭ݳ­ÏáõÙ ³å­ñÇ­ÉÇ 17-ÇÝ ºäÐ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ èá­ Ù³­Ý³­·»ñ­Ù³­Ý³­Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ ñáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ýñ³Ý­ëdz­ Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ ³­ç³Ï­óáõí۳ٵ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É ¿ñ ýñ³Ý­ëdz­Ï³Ý »ñ­·Ç ÷³­é³­ ïáÝ: ØÇ­çá­ó³é­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ ÐЭ-áõÙ üñ³Ý­ëdz­ÛÇ ³ñ­ï³­Ï³ñ· ¨ Édz­½áñ ¹»ë­å³Ý ²Ý­ñÇ è»­ÝáÝ, ÐЭ ²¶ ݳ­Ë³­ñ³­ñÇ` üñ³Ý­Ïá­ýá­ Ýdz­ÛÇ ·Íáí ËáñÑñ­¹³­Ï³Ý, ¹»ë­ å³Ý øñÇë­ïÇ³Ý î»ñ-êï»­÷³Ý­ Û³­ÝÁ, ºäÐ åñá­é»Ï­ïáñ­Ý»ñ èáõ­ µ»Ý سñ­Ïáë­Û³ÝÝ áõ ²­ñ³­ñ³ï سɭ˳ë­Û³­ÝÁ, ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇ ¹»­Ï³Ý­Ý»ñ, ºäÐ-Ç ¨ ³ÛÉ µáõ­Ñ»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ, Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³­ùÇ ÙÇ ß³ñù ³­í³· ¹åñáó­Ý»­ñÇ áõ­ëáõ­óÇã­ Ý»ñ ¨ ³­ß³­Ï»ñï­Ý»ñ: ºñ­·Ç ÷³­é³­ïá­ÝÁ ëÏëí»ó »ñ­ Ïáõ »ñÏñ­Ý»­ñÇ å»­ï³­Ï³Ý ûñÑ­Ý»ñ­ ·»­ñáí, ÇÝ­ãÇó Ñ»­ïá ¹»ë­å³­ÝÇÝ ¨ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ áÕ­çáõ­Ý»ó åñá­ é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ. §²ñ­¹»Ý ³­í³Ý­¹áõÛà ¿ ¹³ñ­Ó»É, áñ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ` Ù³ñï-³å­ñÇÉ ³­ÙÇë­ Ý»­ñÇÝ, г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³½­¹³­ ñ³ñ­íáõÙ ¿ üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ Ù»­ ϳÙëÛ³­ÏÁ, áñÝ ³Ûë ï³­ñÇ ³Ýó­ ϳó­íáõÙ ¿ Ù³ñ­ïÇ 15-Çó ÙÇÝ㨠³å­ñÇ­ÉÇ 23-Á: üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ Ù»­Ï³Ùë­Û³­ÏÁ ɳ­í³­·áõÛÝ íϳ­ ÛáõíÛáõÝÝ ¿ ³ÛÝ µ³­ÝÇ, áñ г­Û³ë­ ï³­ÝÁ Édzñ­Å»ù ³Ý­¹³­Ù³Ï­óáõÙ ¿ üñ³Ý­Ïá­ýáÝ Ù»Í ÁÝ­ï³­ÝÇ­ùÇÝ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ í³é û­ñÇ­Ý³Ï ¿ ѳÛýñ³Ý­ëdz­Ï³Ý µ³­ñ»­Ï³­Ùáõí ۳ݦ: ¸»ë­å³Ý ²Ý­ñÇ è»­ÝáÝ ¿É, ѳ­Û»­ñ»Ý áÕ­çáõ­Ý»­Éáí Ý»ñ­Ï³­Ý»­ ñÇÝ, ³­ë³ó. §ºë ³Û­ëûñ »ñ­ç³­ ÝÇÏ »Ù µá­Éá­ñǹ Ñ»ï ÙÇ ¹³Ñ­ÉÇ­ ×áõÙ ·ïÝí»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: ºñ­·Ç ³Ûë ÷³­é³­ïá­ÝÁ ÉÇá­íÇÝ Ñ³­ Ù³­ÑáõÝã ¿ ·³ñ­Ý³Ý ·³Éëï­Û³Ý Ñ»ï. ³Ûë û­ñÁ Çë­Ï³­å»ë ѳ­ïáõÏ »ñ­·»­Éáõ ѳ­Ù³ñ ¿: àÕ­çáõ­ÝáõÙ »Ù ݳ¨ ºäÐ-ÇÝ` üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõ٠ϳ½­Ù³­Ï»ñå­ íáÕ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇÝ ³Ï­ïÇ­íá­ ñ»Ý Ù³ë­Ý³Ï­ó»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: â»Ù ϳñ­ÍáõÙ, áñ ³ß­Ë³ñ­Ñáõ٠ϳ ÙÇ áõ­ñÇß »ñ­ÏÇñ, áñ­ï»Õ üñ³Ý­Ïá­ýá­ ÝÇ³Ý ³Ûë­å»ë µáõéÝ ³å­ñáõÙ ¨ ½·áõÙ »Ý¦: Üß»Ýù, áñ ³Ûë ï³ñ­í³ ÷³­é³­ ïáÝÝ áõ­Õ»Ïó­íáõÙ ¿ñ 17-ñ¹ ­¹³­ñÇ

ȳ­éáß­ýáõ­Ïá­ÛÇ ³­ýá­ñǽ٭ݻ­ñÇó *** º­Ã» Ù»Ýù ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ »Ýù ¹Ç­Ù³¹­ñ»É Ù»ñ Ïñù»­ñÇÝ, ¹³ áã û Ù»ñ ½á­ñáõíÛáõ­ÝÇó ¿, ³ÛÉ Ïñù»­ñÇ Ãáõ­Éáõí Ûáõ­ÝÇó: *** Ø»Ýù ÙÇßï ëÇ­ñáõÙ »Ýù Ýñ³Ýó, áí­ ù»ñ Ñdz­ÝáõÙ »Ý Ù»½­Ýáí, µ³Ûó ÙÇßï ã¿, áñ ëÇ­ñáõÙ »Ýù Ýñ³Ýó, áí­ù»ñ Ù»½ »Ý Ñdzó­ÝáõÙ:

ýñ³Ý­ëdz­Ï³Ý ³½Ý­í³­Ï³­Ýáõí Û³Ý Ëá­ßá­ñ³­·áõÛÝ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­ óÇã­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÇ` üñ³Ý­ëá­õ³ ¹Á ȳ­éáß­ýáõ­Ïá­ÛÇ ³­ýá­ñǽ٭ݻ­ñáí: üñ³Ý­ëdz­Ï³Ý ¹³­ë³­Ï³Ý­Ý»­ ñÇ` Äá ¸³­ë»­ÝÇ, Æí ØáÝ­ï³­ÝÇ, ä³ï­ñÇ­ëdz γ³­ëÇ, Þ³éÉ ²½­Ý³­ íáõ­ñÇ ¨ ³Û­Éáó Ñdzë­ù³Ýã »ñ­·»­ñÇ Ï³­ï³­ñáõÙ­Ý»­ñáí ѳݭ¹»ë »­Ï³Ý ºäÐ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ »ñ·­ã³­ ËáõÙ­µÁ ¨ Ù»­Ý»ñ­·Çã­Ý»­ñÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ì. ´ñÛáõ­ëá­íÇ ³Ý­í³Ý å»­ï³­ Ï³Ý É»½­í³­µ³­Ý³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õáõ­ÑÇ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ: ØÇ­çá­ó³é­Ù³Ý µ»­Ù³¹­ñ³­Ï³Ý Ù³ëÝ ³­å³­Ñá­íáõÙ ¿ÇÝ Øß³­ ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ §Ð³­Ù³É­ë³­ ñ³­Ý³­Ï³Ý¦ óï­ñáÝ-ëïáõ­¹Ç³Ý, ïÕ³­Ý»­ñÇ ¨ ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ å³­ñ³­ ÛÇÝ Ñ³­ÙáõÛíݻñÝ áõ ϳ­Ù»­ñ³­ÛÇÝ Ýí³­·³­ËáõÙ­µÁ: г­Õáñ­¹³­í³ñ­Ý»ñ Þáõ­ß³Ý سñ­·³ñ­Û³ÝÝ áõ èá­½³ س­ ÝáõÏ­Û³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ Ññ³­Å»ßï ïí»­óÇÝ ºäÐ-áõÙ ³­Ù»Ý ï³­ñÇ

üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ ßñ糭ݳϭݻ­ ñáõ٠ѳݭ¹Ç­å»­Éáõ ³Ïݭϳ­ÉÇ­ùáí` ѳ­í»­É»­Éáí, áñ ÝÙ³­Ýû­ñÇ­Ý³Ï ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÁ ëÇ­ñá Ëáë­ïá­ í³­ÝáõíÛáõÝ »Ý üñ³Ý­ëdz­ÛÇÝ áõ ýñ³Ý­ëdz­Ï³Ý Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇÝ: î»Õ»Ï³óÝ»Ýù, áñ ÙÇ­çá­ó³é­ Ù³Ý Áݭóó­ùáõÙ ºäÐ åñá­é»Ï­ ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ ßÝáñ­ ѳ­Ï³­É³·­ñ»­ñáí å³ñ·¨³ï­ñ»ó ì. ´ñÛáõ­ëá­íÇ ³Ý­í³Ý å»­ï³­Ï³Ý É»½­í³­µ³­Ý³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ ÝÇ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ËáñÑñ­¹Ç ÏáÕ­ ÙÇó ³Ýó­Ï³ó­í³Í Çݭﻭɻϭïá­õ³É ˳­ÕáõÙ Ñ³Õ­Ã³Í ºäÐ-Ç ÃÇ­ÙÇÝ: Üß»Ýù, áñ ³ñ­¹»Ý ÙÇ ù³­ÝÇ ï³­ñÇ ¿` í»­ñáÝß­Û³É Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÁ üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ ßñç³­ ݳϭݻ­ñáõÙ ýñ³Ý­ë»­ñ»Ý É»½­íáí ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõÙ ¿ ·Ç­ï³Çݭﻭɻϭ ïá­õ³É ÷³­é³­ïáÝ, á­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ï»­ÕÇ »Ý áõ­Ý»­ÝáõÙ ¨° µ³­Ý³­í»×, ¨° §Æ±Ýã, áñ­ï»±Õ, »±ñµ¦ ˳Õ: Ø³ë­ Ý³­ÏÇó Ûáà ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ß³ñ­ùáõÙ ³­é³­ç³­ï³­ñÁ ºäÐ-Ý­ ¿ñ:

Æ ¹»å, ¹³ Ù»ñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ³­é³­çÇÝ Ñ³Õ­Ã³­Ý³­ÏÁ ã¿ñ. سÛñ µáõ­ÑÇ ÃÇÙÝ ³Ýó­Û³É ï³­ñÇ ÝáõÛÝ­ å»ë ·ñ³­í»É ¿ ³­é³­çÇÝ ï»­ÕÁ: Ð.¶.: üñ³Ý­Ïá­ýá­Ýdz­ÛÇ û­ñ»­ ñÇ ßñ糭ݳ­Ïáõ٠ϳ½­Ù³­Ï»ñå­ í³Í ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇ å³ß­ï᭠ݳ­Ï³Ý ÷³­Ïáõ­ÙÇó Ñ»­ïá` ³å­ñÇ­ ÉÇ 26-ÇÝ, ¹»ë­å³Ý ²Ý­ñÇ è»­ÝáÝ ¹»ë­å³­Ý³­ïáõÝ ÁÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý ¿ñ Ññ³­íÇ­ñ»É ³ÛÝ Ï³­éáõÛó­Ý»­ ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÇÝ, áí­ù»ñ ³Ï­ïÇí Ù³ë­Ý³Ï­óáõíÛáõÝ ¿ÇÝ áõ­ Ý»­ó»É ³Û¹ ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»­ñÇÝ: ÀÝ­¹áõ­Ý»­Éáõí۳­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ øñÇë­ïÇ³Ý î»ñ-êï»­÷³Ý­Û³­ÝÁ, Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»ñ ²¶Ü-Çó, ²Ä å³ï­·³­Ù³­íáñ ²­ñ³ ´³µ­Éá­ Û³­ÝÁ, ¶á­ñÇ­ëÇ ù³­Õ³­ù³­å»ï ܻɭ ëáÝ àë­Ï³Ý­Û³­ÝÁ, ýñ³Ý­ë³­É»­½áõ ¹åñáó­Ý»­ñÇ ïÝû­ñ»Ý­Ý»ñ: ºäÐ-Çó Ññ³­íÇñ­í³Í ¿ÇÝ åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­ µ»Ý سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ, üñ³Ý­ëdz­ Ï³Ý µ³­Ý³­ëÇ­ñáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã ¼³­í»Ý г­ñáõíÛáõÝ­Û³­ÝÁ,

*** ¸Åí³ñ ¿ ëÇ­ñ»É Ýñ³Ýó, á­ñáÝó µÝ³í ã»Ýù ѳñ­ ·áõÙ, µ³Ûó ³­ í»­ ÉÇ ¹Åí³ñ ¿ ëÇ­ñ»É Ýñ³Ýó, á­ñáÝó ³­í»­ÉÇ ß³ï »Ýù ѳñ­·áõÙ, ù³Ý Ù»½: *** ´³ñÓñ ³ñ­Å³­ÝÇù­Ý»­ñÇ Çë­Ï³­Ï³Ý ¹ñáß­ÙÁ ÍÝí³Í ûñ­í³­ÝÇó ݳ­Ë³ÝÓ ãáõ­Ý»­Ý³ÉÝ ¿: *** ´á­Éáñ Ïñù»­ñÁ Ù»½ ëïÇ­åáõÙ »Ý ë˳ɭݻñ ·áñ­Í»É, µ³Ûó ë»ñÝ ¿, áñ Ù»½ ëïÇ­åáõÙ ¿ ³­Ù»­Ý³­Íǭͳ­Õ»­ÉÇ ë˳ɭ Ý»­ñÁ ·áñ­Í»É: *** Ø»ñ Ï۳ݭùÇ ³­Ù»Ý ÙÇ ï³­ñÇ­ùÇ Ù»ç ÙïÝáõÙ »Ýù áñ­å»ë Ýá­ñ³­ÍÇÝ ¨ ѳ­ ׳Ë, ãݳ­Û³Í ³å­ñ³Í ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ, ÉÇ­ÝáõÙ »Ýù ³Ý­÷áñÓ: *** 䳭ﳭѳ­Ï³­ÝáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ ³­éÇà »Ý ëï»Õ­ ÍáõÙ, áñ­ å»ë­ ½Ç áã ÙdzÛÝ ßñç³­å³­ïÇ Ù³ñ­¹ÇÏ Ù»½ ׳­Ý³­ã»Ý, ³Ûɨ ÇÝù­Ý»ñë Ù»½: *** ä³ï­í³­íáñ Ù³ñ­¹ÇÏ Ù»½ ·Ý³­Ñ³­ ïáõÙ »Ý Ù»ñ ³ñ­Å³­ÝÇù­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ, ÇëÏ ³Ù­µá­ËÁ` µ³Ë­ï³­íáñ ³ëï­ÕÇ:


37

| www.ysu.am

²ÛÝ­ù³Ý Ý»ñ­¹³ß­Ý³­ÏáõíÛáõÝ, áñ µ³­í³­Ï³­Ý³ó­ÝÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­Í»­ÉáõÝ ä³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïÇ áñ¨¿ ѳ­í³ù ³­é³Ýó Ýñ³ Ïǭó­éÇ ãÇ ³Ýó­ÝáõÙ: ä³ï­ñ³ëï »Ý Ýñ³Ý Éë»É ÝáõÛ­ÝÇëÏ ¹³­ëÇ Å³­ÙÇÝ... ¹³­ë³­Ëá­ëÇ Ñ»ï: Êáë­ùÁ ºäÐ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ áõ­ë³­ÝáÕ ´»­ÝÇÏ ø³­ ñ³Ù­Û³­ÝÇ Ù³­ëÇÝ ¿: ä³ï­ñ³ë­ï»ó Ìá­íǭݳñ γ­ñ³­å»ï­Û³­ÝÁ

ä³ï­ÙáõÙ ¿ ÇÝ­ùÁ` ´»­ÝÇ­ÏÁ: êϽµÇó áõ­½áõÙ ¿Ç ÁÝ­¹áõÝ­í»É ØÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­ñ³­µ»­ñáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ù³­Õ³­ù³­·Ç­ ïáõÃ­Û³Ý µ³­ÅÇÝ, µ³Ûó ù³­ÝÇ áñ ³ñ­í»ë­ï³­µ³­ÝáõíÛáõÝÝ ÇÝÓ ÝáõÛÝ­ å»ë Ñá­·»­Ñ³­ñ³­½³ï ¿ñ, ѳۭïáõÙ Ýß»­óÇ Ý³¨ ³Û¹ µ³­ÅÇ­ÝÁ: â»Ù ³­ëÇ, áñ Ñdzë­Ã³÷­í»É »Ù, å³ñ­ ½³­å»ë ã¿Ç ëå³­ëáõÙ, áñ Ñ»Ýó ѳۭϳ­Ï³Ý ³ñ­í»ë­ïÁ Ïáõ­ëáõÙ­ ݳ­ëÇ­ñ»Ù: سë­Ý³­·Ç­ïáõí۳Ýë Ù»ç ¿É ÙÇÝã ³ÛÅÙ ³­Ù»­Ý³­Ñá­·»­ ѳ­ñ³­½³­ïÁ ˳ã­ù³­ñ»­ñÇ Ã»­Ù³Ý ¿: ²­é³­çÇÝ Ïáõñ­ëáõÙ ¹ñ³Ýó Ù³­ ëÇÝ Ïáõñ­ë³­ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù »Ù ·ñ»É: ²­í»­ÉÇ ß³ï Ñ»­ï³ùñùñ­íáõÙ »Ù ˳ã­ù³­ñ»­ñÇ ëÇÙ­íá­Éǭϳ­Ûáí: ²Ûë ï³­ñÇ ¿É å³ï­ñ³ëï­íáõÙ »Ù áõ­ëáõÙ­ ݳ­ëÇ­ñ»É 12-ñ¹ ­¹³­ñÇ Ë³ã­ù³­ñ»­ñÁ:

§¸³ ìÇÝ­ãÇÇ Í³Í­Ï³­ ·Ç­ñÁ¦ ³ÛÉ Í³Í­Ï³·­ñ»­ñÇ µ³­ó³­Ñ³Ûï­Ù³Ý ³Õµ­Ûá±õñ ­êÇÙ­íáÉ­Ý»­ñáí ëÏë»­óÇ ï³ùñùñ­í»É, »ñµ ϳñ­ ¹³­óÇ ¸»Ý ´ñ³áõ­Ý Ç §¸³

Ñ»­

ìÇÝ­ãÇÇ Í³Í­Ï³­·Ç­ñÁ¦ ·Çñ­ùÁ: ʳã­ù³­ñ»­ñÇ ëÇÙ­íá­ÉÇ­Ï³Ý áõ­ëáõÙ­ ݳ­ëÇ­ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ ß³ï ų­Ù³­ Ý³Ï ¿ å»ïù, »ë ¹»é Áݭϳ­ÉáõÙ »Ù ÝÛáõ­ÃÁ: ú­ñǭݳÏ` »ñµ ˳ã­ù³­ñ»­ñÇ ³ñ­Ù³­í³­½³ñ­¹»­ñÇ í»ñç­Ý³­Ù³­ëÁ Ó­¨³­÷áË­íáõÙ ¿ ÃéãÝÇ ·ÉËÇ, DZÝã­ ¿ ¹³ Ýß³­Ý³­ÏáõÙ: ì³ñ­Ï³Í­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÇ Ñ³Ù³Ó³ÛÝ` ¹³ ѳ­í³­ÉáõëÝ ÃéãáõÝÝ ¿, á­ñÁ, Áëï ³­í³Ý­¹áõí Û³Ý, Çñ Ï»­ñ³Ï­ñ³­÷á­ÕÁ Ïïó³­ Ñ³­ñ»­Éáí` Ï»­ñ³Ï­ñ»É ¿ Ó³­·»­ñÇÝ: ²Ûë­ï»Õ ݳ¨ øñÇë­ïá­ëÇ ËáñÑÁñ­ ¹³­µ³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ϳ: ܳ¨ ã»Ù µ³­ó³­éáõÙ, áñ ë³ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ Ϲ³é­Ý³ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ñ»­ï³­½á­ïáõÃ­Û³Ý Ã»­Ù³:

î³ù ·áõÛ­Ý»­ñÁ ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ø»ëã­Û³­ÝÇ ¹Ç­Ù³Ý­Ï³­ ñáõÙ... 2-ñ¹ ­¹³­ë³­ñ³­ÝÇó ѳ­×³­Ë»É »Ù ì»­¹ÇÇ Ýϳñ­ã³­Ï³Ý ¹åñáó: ÆÝÓ Ñ³­Ù³ñ ¨° Ïǭó­éÁ, ¨° Ýϳñ­ ãáõíÛáõ­ÝÁ å³ñ­½³­ å»ë Ñáµ­µÇ ã»Ý. Ù³ë­ Ý³­·Ç­

ïáõíÛáõ­ÝÇó ÙÇ ùÇã å³­Ï³ë »Ý, Ñáµ­µÇÇó ¿É` ³­í»­ÉÇ: ì»ñ­ç»ñë ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ ¹Ç­Ù³Ý­Ï³ñ­Ý»ñ »Ù ³­ÝáõÙ: ØÇ Å³­Ù³­Ý³Ï ¿É µÝ³Ýϳñ­Ý»ñ ¿Ç íñÓÝáõÙ: γñ­ÍáõÙ »Ù` ³ñ­í»ë­ïÁ §copy-paste¦ ã¿: ä»ïù ¿ ÝáõÛ­ÝÇëÏ µÝáõíÛáõ­ÝÁ Ûáõ­ñá­íÇ Ý»ñ­ ϳ­Û³ó­Ý»É: º­Ã» áõ­½áõÙ »ë µÝ³­ å³ï­Ï»­ñÁ ÝáõÛ­Ýáõí۳ٵ ëﳭݳÉ, ³­å³ ϳ­ñáÕ »ë å³ñ­½³­å»ë Éáõ­ë³Ý­Ï³­ñ»É: ä»ïù ¿ ³­Ù»Ý ÇÝ­ãÇ Ù»ç ù»½­ÝÇó ÙÇ µ³Ý ¹Ý»ë: ú­ñÇ­ ݳÏ` ê³ñ­Û³­ÝÁ é»³É ·áõÛ­Ý»­ñÁ ãÇ û·­ï³­·áñ­Í»É, µ³Ûó ¹ñ³Ýù ß³ï ï³ù »Ý: ØÇÝ㨠ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý ÁÝ­¹áõÝ­í»­ÉÁ Ýϳñ­Ý»ñë ÙÇ ï»­ë³Ï ·áñß »Ý »­Õ»É: ÐÇ­Ù³, 볭ϳÛÝ, ÷áñ­ÓáõÙ »Ù ³­í»­ÉÇ å³Û­Í³é ·áõÛ­ Ý»­ñáí Ýϳ­ñ»É, ãݳ­Û³Í ³ñ­¹»Ý áã û Ûáõ­Õ³­Ý»ñÏ »Ù û·­ï³­·áñ­ÍáõÙ, ³ÛÉ ãáñ Ù³­ïÇï­Ý»ñ: ¸Ç­Ù³Ý­Ï³ñ­ Ý»ñë ¿É »Ý ·áõ­Ý³­íáñ: ì»ñ­çÇ­ÝÁ »­Õ»É ¿ ²ñ­Ãáõñ Ø»ëã­Û³­ÝÇ ¹Ç­Ù³Ý­Ï³­ñÁ: Üϳ­ñ»É »Ù ë³Ý­·Ç­Ý³­Ûáí ûË­ñ³­Û³­·áõÛÝ ÃÕÃÇ íñ³: º­Ã» ÙÇ Ýϳ­ñÇ íñ³ ß³ï »Ù ï³Ýç­íáõÙ, ³­Ù»Ý Ù»­ÏÇÝ Ñ»ß­ïáõí Û³Ùµ ã»Ù ï³­ÉÇë: º­Ã» ÝíÇ­ñáõÙ ¿É »Ù, ëñï³Ýó »Ù ³­ÝáõÙ, ѳ­ ×áõÛ­ùáí: Üϳ­ñ»­Éáõ ѳ­Ù³ñ ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ á­·»ßÝã­Ù³Ý ³Õµ­Ûáõñ »Ý ѳݭ¹Ç­ë³­Ýáõ٠ѳ­Ï³­é³Ï ë»­éÇ Ý»ñ­Ï³­ Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ: ºñ­µ»ÙÝ ÉÇ­ÝáõÙ ¿ ݳ¨, áñ Ùáõ­ë³Ý §»­éáõÙ ¿¦. ¹³ ³ñ­ï³­ ѳÛï­íáõÙ ¿ ϳ°Ù ݭϳ­ñáí, ϳ°Ù­ ³Ù­µáÕç û­ñÁ Ïǭóé Ýí³­·»­Éáí: ºñµ ³­É»­

ÏáÍ­í³Í »Ù ÉÇ­ÝáõÙ, ÏÇ­Ã³é »Ù Ýí³­·áõÙ, Ýϳ­ñáõÙ »Ù ÙdzÛÝ É³í ïñ³­Ù³¹­ñáõÃ­Û³Ý Å³­Ù³­Ý³Ï:

ºñ­Ï³­Ã» ɳ­ñ»­ñÇó áõ ³­é³­çÇÝ ³­Ïáñ¹­Ý»­ñÇó Ñ»­ïá... ...µ³Ûó Ïǭóéë ÏÇ­ëáõÙ ¿ ݳ¨ áõ­ñ³Ë å³­Ñ»ñë: öáùñ ų­Ù³­Ý³Ï­ í³­ÝÇó ¿É ëÇ­ñ»É »Ù г˭í»ñ¹­Û³­ÝÇ áõ Ø»ëã­Û³­ÝÇ »ñ­·»­ñÁ (ã·Ç­ï»Ù ¿É, û ÇÝã ¿Ç Ñ³ë­Ï³­ÝáõÙ ¹ñ³Ý­óÇó): ºñ­·Á ëÇ­ñáõÙ »ë Ý³Ë »­ñ³Åß­ïáõí Û³Ùµ, Ñ»­ïá Ëá­ñ³­ÝáõÙ Ç­Ù³ë­ïÇ Ù»ç: ÌÝáÕ­Ý»ñë ¿É å³ï­ÙáõÙ »Ý, áñ »­Ã» áõ­½áõÙ ¿ÇÝ, áñ ùÝ»Ù, Ø»ëã­ Û³Ý ¿ÇÝ Ùdzó­ÝáõÙ: ØÇßï áõ­½»É »Ù Ïǭóé Ýí³­·»É: 10 ï³­ñ»­Ï³Ý ¿Ç, »ñµ ÍÝáõÝ­¹Çë Ïǭóé Ýí»ñ ëï³­ó³: ²ÛÝ ß³ï ÑÇÝ, ËáñÑñ­¹³­ ÛÇÝ ÏÇ­Ã³é ¿ñ` »ñ­Ï³­Ã» ɳ­ñ»­ñáí, µ³Ûó ß³ï ¿Ç ëÇ­ñáõÙ: ²­é³­çÇÝ 2 ³­ÙÇ­ëÁ ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ùáï ¿É ã¿Ç ·ÝáõÙ, µ³Ûó Ñ»­ïá ÙÇ »ñ· ϳñ, áñ ¹åñá­óÇ ÙÇ­çá­ó³é­Ù³Ý ų­Ù³­Ý³Ï å»ïù ¿ ϳ­ï³­ñ»Ç: êá­íá­ñ»­óÇ: سÛñë ÙÇ Ã»Ã¨ Ýí³­·áõÙ ¿ñ, ÇÝÓ ÙÇ ù³­ÝÇ ³­Ïáñ¹ ëá­íá­ñ»ó­ñ»ó, Ùݳ­ó³ÍÝ ¿É` ÇÝù­Ýáõë: º­ñ³Åß­ï³­Ï³Ý ¹åñáó ã»Ù ·Ý³­ó»É, á­ñáí­Ñ»ï¨ Ù»½ Ùáï, ó³­íáù, ãϳñ: ²­Ïáñ¹­Ý»­ñÁ ·Ç­ï»ë, Éëá­ÕáõíÛáõÝ áõ­Ý»ë, ÇÝãÝ ¿É áñ ß³ï ¹Åí³ñ ¿, û·­ÝáõÃ­Û³Ý ¿ ѳë­ÝáõÙ ÇÝ­ï»ñ­Ý»­ïÁ:

§àõ å³ñ½­í»ó, áñ »ë ¿É Ýí³­·»É ·Ç­ï»Ù...¦ ÀÝ­Ï»­ñ³­Ï³Ý ѳ­í³ù­Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï Ïǭóéë Ùßï³­å»ë ÇÝÓ Ñ»ï ¿: ÐÇ٭ݳ­Ï³­Ýáõ٠г˭ í»ñ¹­Û³­ÝÇ »ñ­·»ñÝ »Ù ϳ­ï³­ñáõÙ, ÇëÏ Ø»ëã­Û³­ÝÇÝÝ ³ÛÝ­ù³Ý ¿É ã»Ù ѳ­Ù³ñ­Ó³Ï­íáõÙ. ÙdzÛÝ ÉëáõÙ »Ù: ܳË` á­ñáí­Ñ»ï¨ Ýñ³ »ñ­·»­ñÇ Ñ³­ Ù³ñ Ù»Ï Ïǭó­éÁ ùÇã ¿, Ñ»­ïá ¿É` Ýñ³ Ó³Û­ÝÁ... áõ­ñÇß ¿: ÆÙ »ñ­·³­ ó³Ý­ÏáõÙ Ùßï³­å»ë §Beatles¦ ¿É ϳ: ÆÝùë »ñ­µ»ù ¹»é ã»Ù ÷áñ­Ó»É ëï»Õ­Í³­·áñ­Í»É: ¸ñ³ ѳ­Ù³ñ ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³­Ï³Ý ѳ­ëáõ­ÝáõíÛáõÝ ¿ å»ïù, á­ñÁ ·áõ­ó» ÙÇ ûñ Ï·³: öáù­ñÇÏ Ù»­Õ»­¹³­ÛÇÝ §åáéíÏáõÙ­Ý»ñ¦ »­Õ»É »Ý, µ³Ûó » ñ ·

ã»Ý ¹³ñ­Ó»É:

¸³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇÝ §Ýí³­×áõÙ »Ý¦ ݳ¨... ­Ïǭó­éáí... ü³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ÁÝ­Ï»ñë` ¶»­ Õ³ÙÝ ¿É ¿ Ïǭóé Ýí³­·áõÙ:

ØÇ ³Ý­·³Ù ݳ Çñ Ïáõñ­ë»­óÇ­Ý»­ ñÇ Ñ³­Ù³ñ ѳ­Ù»ñ· ¿ñ ϳ½­Ù³­ Ï»ñ­å»É: ºñµ 2-ñ¹ ­Ù³­ëÁ ëÏë»­ Éáõó ³­é³ç ѳݷë­ï³­ÝáõÙ ¿ñ, »ë í»ñó­ñÇ Ïǭó­éÁ ¨ ëÏë»­óÇ ÍÝ·ÍÝ·³ó­Ý»É: àõ å³ñ½­í»ó, áñ »ë ¿É Ýí³­·»É ·Ç­ï»Ù (Íǭͳ­ÕáõÙ ¿): л­ï³­·³­ÛáõÙ ¶»­Õ³­ÙÇ Ñ»ï ³­í»­ÉÇ Ùï»ñ­Ù³­ó³Ýù: ²ñ­ß³í­Ý»­ñÇ ·Ý³­ÉÇë ݳ­Ë³­å»ë ³ñ­¹»Ý ·Ç­ ï»Ù` ÇÝã »ñ­·»ñ »Ý 峭ѳݭ续Éáõ` §Beatles¦-Ç §Girl¦-Á, §For no one¦-Á, §Yesterday¦-Á, §Let it be¦-Ý, г˭í»ñ¹­Û³­ÝÇ §Ö»ñ­Ù³Ï ÓÇݦ, §Ø»ñ ëÇ­ñá ³­ßáõ­ÝÁ¦, §º­Ã» Ç­Ù³­Ý³­ÛÇñ¦, §ú~, ù³­ÙÇ°, ù³­ÙÇ°¦-Ý ¨ ³ÛÉÝ: ÈÇ­ÝáõÙ ¿ ݳ¨, áñ ³­é³Ýó áñ¨¿ å³ï­×³­éÇ »Ù Ýí³­·áõÙ, ³­ë»Ýù, ¹³­ëÇ Å³­ÙÇÝ: Æ ¹»å, ¹³ ÇÝÓ ß³ï ¿ û·­ÝáõÙ (Íǭͳ­ÕáõÙ ¿): ¸³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³Ï­ñ³Ý­ùÁ ѳë­ï³ï ß³­ÑáõÙ »Ù, ѳï­Ï³­å»ë, »­Ã» ÏÇÝ ¿: ¸³­ë³­ÙÇ­çá­óÇÝ Ýí³­ ·áõÙ »Ù, ÙÇÝ㨠¹³­ë³­Ëá­ëÁ ·³­ ÉÇë ¿, ¨... ­ß³­ñáõ­Ý³Ï­íáõÙ ¿: ºÕ­ µ³Ûñ­Ý»ñë ¿É »Ý Ýí³­·áõÙ, ¨ ݳ¨ ÁÝ­ï³­ÝÇ­ùÇ Ñ³­Ù³ñ »Ýù §Ñ³­Ù»ñ­ ·ÇÏ­Ý»ñ¦ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­åáõÙ:

...¨ í»­ñ³­¹³é­ÝáõÙ ¿ ѳ­Ù³ñ­Ó³­ÏáõíÛáõ­ÝÁ ØÇßï ã¿, áñ Ïǭóé Ýí³­·»­ ÉÇë ÏáÕ­ùÇë Ù³ñ¹ ¿ ÉÇ­ÝáõÙ: Þ³ï ѳ­×³Ë å³ñ­½³­å»ë ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ »Ù Ýí³­·áõÙ: Îǭó­éÁ ѳݷÁë­ ï³ó­ÝáÕ áõÅ áõ­ÝÇ: ²Û¹ ų­Ù³­Ý³Ï ѳ­Ù³ñ­Ó³Ï­íáõÙ »Ù Ø»ëã­Û³Ý Ýí³­·»É: ø³­ÝÇ áñ ٳݭÏáõó »Ù ÉëáõÙ, ³½­¹»­óáõíÛáõÝÝ ¿É µÝ³­Ï³­ ݳ­µ³ñ á­ñá­ß³­ÏÇá­ñ»Ý ÏñáõÙ »Ù: Ø»ëã­Û³ÝÝ áõ г˭í»ñ¹­Û³­ÝÁ ëïÇ­ åáõÙ »Ý, áñ ³­í»­ÉÇ ëó÷ ¹³­ï»Ù: ÆÙ ßñç³­å³­ïáõÙ ³Û¹­åÇ­ëÇ »ñ­·»ñ ÉëáÕ­Ý»ñ ã»Ý ¿É »­Õ»É: ä³ñ­½³­å»ë ¹³ë­ïdz­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý ÑÇÙùÝ ÁÝ­ï³­ ÝÇùÝ ¿: ij­Ù³­Ý³­ÏÇ Áݭóó­ùáõÙ »­ñ³Åß­ï³­Ï³Ý ×³­ß³Ïë ¿É ¿ ÷áË­ í»É: ÐÇ­Ù³ ÙÇ ùÇã ³­í»­ÉÇ µ³ñ¹ ·áñ­Í»ñ »Ù ݳ­ËÁÝï­ñáõÙ, ³­ë»Ýù` §Pink Floyd¦: Üϳñ­ãáõÃ­Û³Ý Ù»ç ¿É ÇÝÓ ¹áõñ ¿ ·³­ÉÇë ÇÙå­ñ»­ëÇá­ Ýǽ­ÙÁ, µ³Ûó ¹»é ã»Ù ÷áñ­Ó»É: ¸»é å³ï­ñ³ëï ã»Ù:

²ñ­í»ëïÝ ³­å³­·³­ÛáõÙ ¿É... ²­å³­·³ë ¿É Ñ³ë­ ï³ï ³ñ­í»ë­ïÇ á­Éáñ­ ïáõÙ »Ù ï»ë­ÝáõÙ: ÜáõÛ­ÝÇëÏ »­Ã» ÇÙ µáõÝ Ù³ë­Ý³­·Ç­ïáõí Û³Ùµ ¿É ã½µ³Õ­í»Ù, ÙÇ­·áõ­ó» í»µ­¹Ç­½³Û­ ÝÇ Ï³Ù ·ñ³­ýǭϳ­Ï³Ý ¹Ç­½³Û­ÝÇ áõÕ­Õáõí۳ٵ Ïß³­ ñáõ­Ý³­Ï»Ù: ä»ïù ¿ ëï»Õ­Í³­·áñ­ Í»­Éáõ Ñ»ï ϳå áõ­Ý»­Ý³Ù: ÆÙ »­ñ³­½³ÝùÝ ¿ áõ­Ý»­Ý³É ÇÙ ÁÝ­ï³­ÝÇ­ ùÁ ¨ ÇÙ Ù»ç ³ÛÝ­ù³Ý Ý»ñ­¹³ß­Ý³­ ÏáõíÛáõÝ, áñ ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ù ëï»Õ­ ͳ­·áñ­Í»É...


38

§²­½³ï­í»É ÇÝùë ÇÝÓ­ÝÇó, ³ÛÝ ³­Ù»­ÝÇó, ÇÝ­ãÁ ÏñÍáõÙ ¿ Ñá­·Çë...¦ ͳ­Ï³Ý Ý»ñßÝ­ã³Ý­ùÇ ³Õµ­Ûáõ­ñÇÝ, óáõ­ó³¹ñ­í³Í ýÇÉ­ÙÇ Ñ»­ñáë­Ý»­ñÇ ×³­Ï³­ï³·­ñÇÝ ³éÝã­íáÕ Ã»­Ù³­ Ý»ñ: ¶ÛáõÙ­ñ»­óáõÝ µÝá­ñáß Ñáõ­Ùá­ ñáí å³­ï³ë­Ë³­Ý»­Éáí µá­Éáñ ѳñ­ ó»­ñÇÝ` é»­ÅÇ­ëá­ñÁ ï»­Õ»­Ï³ó­ñ»ó, áñ å³ï­ñ³ëï­íáõÙ ¿ ØÑ»ñ ØÏñïãÛ³­ÝÇ Ï۳ݭùÇÝ ÝíÇñ­í³Í ÷³ë­ï³­í³­ í»­ñ³·­ñ³­Ï³Ý ýÇÉÙ Ýϳ­ñ»É êáë ê³ñ·ë­Û³­ÝÇ §È³­Ïá­ïÁ¦ íÇ­å³­ÏÇ

Øß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ¨ ²½­·³­ÛÇÝ ÏÇ­Ýá­Ï»Ýï­ñá­ ÝÇ Ý³­Ë³­Ó»é­Ýáõí۳ٵ ëï»ÕÍ­í³Í ÏÇ­Ýá³­ÏáõÙ­µÁ ß³­ñáõ­Ý³­ÏáõÙ ¿ ³ñ­í»ë­ ï³­ë»ñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÇÝ µ³ñÓ­ñ³­×³­ß³Ï ³ñ­í»ëï Ññ³Ùó­Ý»É. Ù³ñ­ïÇ 28-Çó ³å­ñÇ­ÉÇ 11-Á` Ûáõ­ ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ãá­ñ»ù­ß³µ­ÃÇ, ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³Ý ýÇÉ­Ù»­ñÇ ¹Ç­ïáõÙ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»ñ, á­ñáÝó Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ Ý³¨ óáõ­ó³¹ñ­í³Í ýÇÉ­Ù»­ñÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³­Ï³Ý ϳ½­Ù»­ ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­ñÁ:

л­ï³ùñ­ùÇñ ¿...

гë­ÙÇÏ ²ë­É³Ý­Û³Ý

§àõ­ñ³Ë ³í­ïá­µáõë¦` ãëådz­ó³Í í»ñ­ù»­ñÇ ÏëÏÇÍ­Ý»­ñáí ²ñ­¹»Ý »ñÏ­ñáñ¹ ï³­ñÇÝ ¿` ºäÐ Ùß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­Ýáõ٠г­Û³ë­ ï³­ÝÇ ³½­·³­ÛÇÝ ÏÇ­Ýá­Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ³­ç³Ï­óáõí۳ٵ ·áñ­ÍáõÙ ¿ ÏÇ­ Ýá³­ÏáõÙ­µÁ, á­ñÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ å³ñ­µ»­ñ³­µ³ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ »Ý ýÇÉ­Ù»­ñÇ ¹Ç­ïáõÙ­Ý»ñ ¨ ³Û¹ ýÇÉ­ Ù»­ñÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³­Ï³Ý ËÙµ»­ñÇ Ñ»ï ѳݭ¹Ç­åáõÙ-ùÝݳñ­ÏáõÙ­Ý»ñ: Øß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý γ­ñÇ­Ý» ¸³íí۳­ÝÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ ñ»ó ÏÇ­Ýá³­ÏáõÙµ ëï»Õ­Í»­Éáõ ß³ñ­ ų­éÇíݻ­ñÁ. §Ü»ñ­Ï³­ÛáõÙë Ù»ñ ³½­·³­ÛÇÝ ÏÇ­ÝáÝ ³Ý­ï»ë­íáõÙ ¿, ÇëÏ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÇ Ù»Í Ù³ëÝ ³Ý­·³Ù ãÇ Éë»É Ù»ñ ³Ý­í³­ÝÇ é»­ ÅÇ­ëáñ­Ý»­ñÇ áõ Ýñ³Ýó ·áñ­Í»­ñÇ Ù³­ ëÇÝ, áõë­ïÇ ËݹÇñ ³­é³­ç³­ó³í, áñ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÁ ׳­Ý³­ã»Ý ³½­·³­ ÛÇÝ ÏÇ­ÝáÝ áõ Ù»ñ Ù»­Í»­ñÇÝ, ï»Õ­Û³Ï ÉÇ­Ý»Ý Å³­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ѳۭϳ­ Ï³Ý ÏÇ­Ýá­ÛÇó: ²ß­Ë³ñ­Ñ³Ñé­ã³Ï é»­ÅÇ­ëáñ­Ý»ñ áõ­Ý»Ýù` ²ñ­ï³­í³½¹ ö»­É»ß­Û³Ý, ê»ñ­·»Û ö³­ñ³­ç³­Ýáí, èáõ­µ»Ý س­ÙáõÉ­Û³Ý, á­ñáÝó Ù³­ ëÇÝ ß³­ï»­ñÁ á­ãÇÝã ã·Ç­ï»Ý. áñ­ï»­ ÕDZó­ Ç­Ù³­Ý³Ý, »­Ã» Ýñ³Ýó Ù³­ëÇÝ áã ÙÇ ï»Õ ãÇ Ëáë­íáõÙ¦: ÎÇ­Ýá³­ÏáõÙ­µáõ٠ϳ½­Ù³­ Ï»ñå­íáÕ óáõ­ó³¹­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ

ï³ñ­µ»ñ­íáõÙ »Ý ³ÛÉ óáõ­ó³¹­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇó. ³Ûë­ï»Õ ÏÇ­Ýá ëï»Õ­ÍáÕ­ Ý»­ñÁ, ß÷í»­Éáí Ç­ñ»Ýó »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ ѳݭ¹Ç­ë³­ï»­ëÇ Ñ»ï, ѳë­Ï³­ÝáõÙ »Ý` ÇÝã »Ý Ýñ³Ýù áõ­½áõÙ, ÇÝãÝ ¿ Ýñ³Ýó Ñ»­ï³ùñù­ñáõÙ: ²Û­ëÇÝùÝ` ³Û¹­åÇ­ëÇ Ó­¨³­ã³­÷áí ѳݭ¹Ç­ åáõÙ­Ý»ñÝ û·­ï³­Ï³ñ »Ý áã ÙdzÛÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ³Ûɨ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ é»­ÅÇ­ëáñ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ. ·áõ­ó» í»ñ­ çÇÝ­Ý»ñë »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÇ ³­é³­ ç³ñ­Ï³Í Ýáñ ·³­Õ³­÷³ñ­Ý»ñÝ û·­

Æ ¹»å... ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³ÝÝ ³­é³ÝÓ­ ݳ­Ñ³­ïáõÏ Ã³Ë­ÇÍáí ¿ ÑÇ­ßáõÙ Çñ ÁÝ­ï³­ÝÇ­ùÇ ³Ý­¹³Ù­Ý»­ñÇÝ` Ñá­ ñÁ, Ùá­ñÁ ¨ »Õ­µá­ñÁ` Ñ³Û ÏÇ­Ýá­ ÛÇ ³­Ù»­Ý³ï­Ëáõñ ¹»­ñ³­ë³­ÝÇÝ` ØÑ»ñ ØÏñïãÛ³­ ÝÇÝ. §Ð³Ûñë 10 ï³­ñ»­Ï³Ý ¿ »­Õ»É, »ñµ Ýñ³Ý ³­å³ë­ï³Ý »Ý ïí»É ¶ÛáõÙ­ñáõ ³­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý áñ­µ³­Ýá­óáõÙ: ºë ÍÝáÕ­Ý»­ñÇë Ç­ñ³ñ Ñ»ï Ëá­ë»­ ÉÇë ã»Ù ï»­ë»É: Üñ³Ýù Ùßï³­å»ë Éáõé ÝëïáõÙ ¿ÇÝ áõ ó˭Íáï ѳ­ Û³ó­ùáí Ç­ñ³ñ ݳ­ÛáõÙ: ²Û¹ ѳ­ Û³ó­ùÁ ų­é³Ý­·»É ¿ñ ݳ¨ ØÑ»ñ ØÏñïãÛ³­ÝÁ. üñáõÝ­½Ç­ÏÇ ³ã­ù»ñÝ ³Û¹ ïËñáõÃ­Û³Ý ³Ý¹­ñ³­¹³ñÓÝ ¿Çݦ:

ï³­·áñ­Í»Ý Ç­ñ»Ýó ëï»Õ­Í³­·áñ­Íáõí ÛáõÝ­Ý»­ñáõÙ: ºí ³­Ñ³ Ù³ñ­ïÇ 28-ÇÝ Ù»Ï­ ݳñ­Ï»ó ýÇÉ­Ù»­ñÇ óáõ­ó³¹­ñáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ»ñ­Ã³­Ï³Ý ß³ñ­ùÁ. ³Ûë ³Ý­·³Ù óáõ­ó³¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ ÝíÇñ­ í³Í ¿ñ é»­ÅÇ­ëáñ ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ ÝÇ ÍÝÝ¹Û³Ý 75-³Ù­Û³­ÏÇÝ: òáõ­ ó³¹ñí»ó í»ñ­çÇ­ÝÇë §àõ­ñ³Ë ³í­ïá­µáõë¦ ýÇÉ­ÙÁ: 2000 í-ÇÝ Ñ³Û­ñ»­ÝÇ ù³­Õ³­ùÇÝ å³­ïáõ­Ñ³­ë³Í µÝ³­Ï³Ý ³­Õ»­ïÇ ¹»é ãëådz­ó³Í í»ñ­ù»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ·ÛáõÙ­ñ»­óÇ ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³ÝÝ áõ­ ñ³Ë ÙÇ §ÏÇ­Ýá­µ³­É³­ë³Ý¦ ëï»Õ­ Í»ó` §àõ­ñ³Ë ³í­ïá­µáõë¦-Á, á­ñÁ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý ýÇÉÙ ¿ 1988 í-Ç êåÇ­ï³­ÏÇ »ñÏ­ñ³­ß³ñ­ÅÇó Ñ»­ ïá ÙÇ³Û­Ý³Ï Ùݳ­ó³Í »­ñ»­Ë³­Ý»­ ñÇ ¨ Ù»­Í³­Ñ³­ë³Ï­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ: üÇÉ­ÙáõÙ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­íáõÙ ¿ ÙÇ ù³­ Õ³ù, á­ñÇ µÝ³­ÏÇã­Ý»ñÝ ³Ù­µáÕ­ç³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý »Ý Ó·ïáõÙ Ñݳ­ñ³­íáñ áõ ³Ýѭݳñ µá­Éáñ ÙÇ­çáó­Ý»­ñáí: ²Û¹ ù³­Õ³­ùÇ ÙÇ³Û­Ý³Ï Ùݳ­ó³Í ïÕ³Ý, Ç Ñ»­×áõÏë ³­Ù»Ý ÇÝ­ãÇ, Çñ ÁÝ­ï³­ÝÇùÝ ¿ áõ­½áõÙ ëï»Õ­Í»É áõ å³Ñ­å³­Ý»É` ¶ÛáõÙ­ñáõ Ïá­Éá­ñÇ­ïáí ÷Ç­ÉÇ­ëá­÷³­Û»­Éáí. §ÀÝ­ï³­ÝÇ­ùÁ µ³Õ­Ï³­ó³Í ϻխÝÇ Ñá­ñÇó, Ùá­ñÇó áõ »­ñ»­Ëáõó: ¸áõ ÇÙ Ù»ñë åïÇ ¿Õ­ ÝÇë¦: ê³ ¿ ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÇ §àõ­ñ³Ë ³í­ïá­µáõ­ëǦ áõÕ¨á­ñÇ Ñ³­í³­ï³Ù­ùÁ:

ÆÝã­å»ë Ýß»ó ïÇ­ÏÇÝ ¸³íÃÛ³­ÝÁ, ﳭճݭ¹³­ß³ï é»­ ÅÇ­ëá­ñÇ ³ñ­í»ë­ïÇ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ³ÛÝ ¿, áñ ݳ, í»ñó­Ý»­Éáí ÙÇ Ï»ñ­å³ñ, ÙÇ ¹ñí³·, í³ñ­å»­ïá­ñ»Ý ³ÛÝ­å»ë ¿ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³ó­ÝáõÙ, áñ ѳëó­ÝáõÙ ¿ ѳ­Ù³­Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÇ. µ³­ó³­éáõíÛáõÝ ã¿ Ý³¨ §àõ­ñ³Ë ³í­ïá­µáõ­ëÁ¦: üÇÉ­ÙÇ ¹Ç­ïáõ­ÙÇó Ñ»­ïá áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ Ç­ñ»Ýó Ñ»­ï³ùñù­ñáÕ Ñ³ñ­ó»ñÝ áõÕ­Õ»­óÇÝ é»­ÅÇ­ëá­ñÇÝ: øÝݳñÏ­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ ¿ÇÝ Ý³¨ ºäÐ åñá­é»Ï­ïáñ èáõ­µ»Ý سñ­ Ïáë­Û³­ÝÁ, ²½­·³­ÛÇÝ ÏÇ­Ýá­Ï»Ýï­ ñá­ÝÇ ïÝû­ñ»Ý ¶­¨áñ· ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ, ÏÇ­Ýá­·»ï ¸³­íÇà Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ, Ýϳ­ñÇã ²­ßáï г٭µ³ñ­ÓáõÙ­Û³­ÝÁ: äñá­é»Ï­ïáñ سñ­Ïáë­Û³­ÝÁ, Ñá­ µ»É­Û³­ÝÇ Ï³­å³Ï­óáõí۳ٵ ßÝáñ­ ѳ­íá­ñ»­Éáí Ù»­Í³­ÝáõÝ é»­ÅÇ­ëá­ ñÇÝ, ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó سÛñ µáõÑ ³Û­ó»­É»­Éáõ ѳ­Ù³ñ ¨ Ëáë­ï³­ó³í, áñ ÝÙ³Ý Ó­¨³­ã³­÷áí ѳݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»ñÝ ³­í»­ÉÇ Ñ³­×³Ë ÏÉÇ­Ý»Ý: ä³­ñáÝ Ø³ñ­Ïáë­Û³­ÝÁ ݳ¨ Áݹ·­Í»ó, áñ ³Ûë­åÇ­ëÇ ÏÇ­ Ýá³­ÏáõÙµ áã ÙÇ ³ÛÉ µáõ­ÑáõÙ ãÇ ·áñ­ÍáõÙ (Ëáë­ùÁ, ǭѳñ­Ï», áã Ù³ë­ Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý µáõ­Ñ»­ñÇ Ù³­ëÇÝ ¿): øÝݳñÏ­Ù³Ý Áݭóó­ùáõÙ ³ñ­Í³ñÍ­í»­óÇÝ é»­ÅÇ­ëá­ñÇ Ñ»­ï³­·³ ³­Ý»­ÉÇù­Ý»­ñÇÝ, Ýñ³ ëï»Õ­Í³­·áñ­

¶»ñ­Ù³­Ý³­óÇ ÏÇ­Ýáùݭݳ­ ¹³ï­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ, ¹Ç­ï»­Éáí ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÇ §ÐÇÝ û­ñ»­ñÇ »ñ­·Á¦ ýÇÉ­ÙÁ, ³­ë»É ¿. §ÊáñÑÁñ­ ¹³­ÛÇÝ ØÇáõíÛáõ­ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ ³Ý­·³Ù »ë ï»ë­ÝáõÙ »Ù ÙÇ ýÇÉÙ, áñ­ï»Õ Ù»ñ µá­Éá­ñÇ` ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ­ Ý»­ñÇ, ѳ­Û»­ñÇ, éáõë­Ý»­ñÇ ó³­íÁ ÝáõÛÝÝ ¿` §ë¨ ÃáõÕ­ÃÁ¦: ²­é³­çÇÝ ³Ý­·³Ù »Ù Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ýÇÉÙ ï»ë­ÝáõÙ, áñ­ï»Õ ·»ñ­Ù³­Ý³­óÇ­Ý»­ ñÇÝ ã»Ý Ïñ³­ÏáõÙ áõ ëå³­ÝáõÙ: ÞÝáñ­Ñ³­Ï³­ÉáõíÛáõÝ ¹ñ³ ѳ­ Ù³ñ¦: ÑÇ­Ù³Ý íñ³. ³ÛÝ ÏëÏëíÇ º­Õ»é­ Ýáí ¨ Ïí»ñ­ç³­Ý³ üñáõÝ­½Ç­ÏÇ Ù³­ Ñáí: è»­ÅÇ­ëá­ñÁ Ëá­ë»ó ݳ¨ Ç­ñ»Ýó ³å­ñ³Í ¹Åí³ñ ï³­ñÇ­ Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ, ³ÛÝ ¿` û ÇÝã­å»ë Ù³­ÝáõÏ Ñ³­ë³­ÏáõÙ, ã·Ç­ï³Ï­ ó»­Éáí Ç­ñ»Ýó ³­ñ³ñ­ùÇ ³­Ñ³­íá­ ñáõíÛáõ­ÝÁ, áõ­ñ³Ë-áõ­ñ³Ë §ë¨ ÃáõÕæ ¿ÇÝ ï³­ ÝáõÙ` ÷᭠˳­ ñ»­ÝÁ ѳó áõ­½»­Éáí. §î³­ñÇ­Ý»ñ Ñ»­ ïá, »ñµ »ë Ñ³ë­ Ï³­ ó³, û ÇÝã ѳݭ󳭷áñ­ÍáõíÛáõÝ »Ù ³­ñ»É, û­ñ»­ñáí ɳ­óáõÙ ¿Ç¦: ²ÛÝ Ñ³ñ­óÇÝ ¿É, û ÇÝã ¿ Ç­ñ ѳ­Ù³ñ ÏÇ­ ÝáÝ, ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÁ å³­ï³ë­ ˳­Ý»ó. §²­½³ï­í»É ÇÝùë ÇÝÓ­ ÝÇó, ³ÛÝ ³­Ù»­ÝÇó, ÇÝ­ãÁ ÏñÍáõÙ ¿ Ñá­·Çë, ï³Ý­çáõÙ áõ Ñáõ­½áõÙ ¿ ÇÝÓ. ë³ ¿ ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ ÏÇ­ÝáÝ, óï­ñá­ÝÁ¦: §Æñ ˳éÝ­í³Í­ùáí µá­Éá­ñá­íÇÝ ¿É 75-³Ù­Û³ Í»­ñáõ­ÝÇ ã¿ ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÁ, ³ÛÉ ³Ï­ïÇí, »­é³Ý­ ¹áõÝ, ëï»Õ­Í³­·áñ­Í³­Ï³Ý ÑÕ³­ óáõÙ­Ý»­ñáí ÉÇ ³Ýӭݳ­íá­ñáõíÛáõÝ,³Ý­í³­ÝÇ ÏÇ­Ýá­·áñÍ­ãÇÝ ³Ûë­å»ë

²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³Ý ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÁ ÏÇ­Ýá­ÛÇ ¨ óï­ñá­ÝÇ é»­ÅÇ­ëáñ ¿, ëó»­Ý³­ñÇëï, ÐÐ Å ­ á­Õáíñ­¹³­Ï³Ý ³ñ­ïÇëï: гÛï­ÝÇ ¹»­ñ³­ë³Ý ØÑ»ñ ØÏñïãÛ³­ÝÇ ÷áùñ »Õ­µ³ÛñÝ ¿: ܳ ÍÝí»É ¿ 1937 í-Ç ÷»ïñí³­ñÇ 27-ÇÝ ¶ÛáõÙ­ñÇáõÙ: 1960 í-ÇÝ ³­í³ñ­ï»É ¿ ºñ¨³­ÝÇ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ã³­ï»­ñ³­Ï³Ý, 1971 í-ÇÝ` ØáëÏ­í³­ÛÇ ÎÇ­Ý»­Ù³­ïá·­ñ³­ýdz­ÛÇ ÇÝë­ïÇ­ïáõï­Ý»­ñÁ: 1960-66 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ »­Õ»É ¿ ѳۭϳ­Ï³Ý Ñ»­éáõë­ï³ë­ïáõ­¹Ç³­ÛÇ, 1971 í-Çó` §Ð³Û­ýÇÉÙ¦ ëïáõ­¹Ç³­ÛÇ é»­ÅÇ­ëáñ, 1995-99 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ` ¶ÛáõÙ­ñáõ ¹ñ³­Ù³­ïǭϳ­Ï³Ý, 2000 í-Çó` ºñ¨³­ÝÇ ØÑ»ñ ØÏñïãÛ³­ÝÇ ³Ý­í³Ý ³ñ­ïÇë­ï³­Ï³Ý óï­ñáÝ­Ý»­ñÇ ïÝû­ñ»Ý ¨ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý Õ»­Ï³­í³ñ: 1980-2001 Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ ¹³­ë³­í³Ý­¹»É ¿ Ê. ²­µáí­Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý å»­ï³­Ï³Ý Ù³Ý­Ï³­í³ñ­Å³­Ï³Ý ѳ­ ٳɭ볭ñ³­ÝáõÙ (1995 í-Çó` åñá­ý»­ëáñ), 2001 í-Çó` ³ï­ñá­ÝÇ ¨ ÏÇ­Ýá­ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïáõÙ: ȳ­í³­·áõÛÝ ÏÇ­Ýáݭϳñ­Ý»­ñÇó »Ý` w §Ðáõ­ß³ñ­Ó³Ý¦ (1971 Ã., ϳñ­×³­Ù»ï­ñ³Å), w §Î۳ݭùÇ É³­í³­·áõÛÝ Ï»­ëÁ¦ (1979 Ã., ÐÐ å ­ »­ï³­Ï³Ý Ùñó³­Ý³Ï` 1981 Ã.), w §Êá­ßáñ ß³­ÑáõÙ¦ (1980 Ã.), w §ÐÇÝ û­ñ»­ñÇ »ñ­·Á¦ (1982 Ã., ÐÐ ­å»­ï³­Ï³Ý Ùñó³­Ý³Ï` 1985 Ã.), w §Ø»ñ ٳݭÏáõÃ­Û³Ý ï³Ý­·áݦ (1985 Ã., ÐÐ å ­ »­ï³­Ï³Ý Ùñó³­Ý³Ï` 1985 Ã.), w §àõ­ñ³Ë ³í­ïá­µáõë¦ (2000 Ã., ÐÐ ­å»­ï³­Ï³Ý Ùñó³­Ý³Ï` 2000 Ã.): Æñ ýÇÉ­Ù»­ñáõÙ ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÁ ßá­ß³­÷»É ¿ ëá­ódzÉ-µ³­ñá­Û³­Ï³Ý ³ñ­¹Ç³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»ñ: Üñ³ µá­Éáñ ÏÇ­Ýá­Ñ»­ñáë­Ý»ñÝ áõ­Ý»Ý Áݹ·Í­í³Í ³½­·³­ÛÇÝ Ýϳ­ñ³­·Çñ, µ³­Ý³ë­ï»Õ­ ͳ­Ï³Ý »Ý ¨ Ñáõ­½³­Ï³Ý: è»­ÅÇ­ëá­ñÁ óï­ñá­ÝáõÙ µ»­Ù³¹­ñ»É ¿ γé­Éá ¶áÉ­¹á­ÝÇÇ §ºñ­Ïáõ ïÇ­ñáç ͳ­é³Ý¦, §²­í»ñ­í³Í ù³­Õ³­ùÇ Ù»­Õ»­¹Çݦ, ¶³ñ­ëdz سñ­Ï»­ëÇ §êÇ­ñ³­ÛÇÝ Ý³­Ë³­ ïÇÝù µ³½­Ï³­Ãá­éÇÝ Ýëï³Í ³­Ùáõë­Ýáõݦ ¨ ³ÛÉ åÇ»ë­Ý»ñ: ². ØÏñïãÛ³­ÝÁ å³ñ·¨³ïñ­í»É ¿ ÐÐ §Øáí­ë»ë Êá­ñ»­Ý³­óǦ (2000 Ã.), ÐÐ Ù­ß³­ÏáõÛ­ÃÇ Ý³­Ë³­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý áë­Ï» (2007 Ã.) Ù»­¹³É­Ý»­ñáí:


39

| www.ysu.am

¿ ¨ ³å­ñáõÙ ¿ Ù»ñ ÏáÕ­ùÇݦ: г­í»­É»Ýù ݳ¨, áñ ѳݭ¹Çå­ Ù³Ý í»ñ­çáõÙ óáõ­ó³¹ñ­í»ó ²½­·³­ ÛÇÝ ÏÇ­Ýá­Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ÏáÕ­ÙÇó å³ï­ ñ³ëï­í³Í ÷áù­ñÇÏ ýÇÉÙ, á­ñÁ å³ï­ ÙáõÙ ¿ ²É­µ»ñï ØÏñïãÛ³­ÝÇ ¨ Ýñ³ ³ñ­í»ë­ïÇ Ù³­ëÇÝ:

Ð³Û »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÁ Ñdzó­ÝáõÙ »Ý Ç­ñ»Ýó ﳭճݭ¹áí

¶³éÝÇÏ Î³ñ³å»ïÛ³ÝÁ

¿ µÝáõ­Ã³·­ñáõÙ ¸³­íÇà Øáõ­ñ³¹­ Û³­ÝÁ,- ݳ Ù»Í ·áñÍ ¿ ³­ñ»É Ù»ñ ÏÇ­Ýá­ÛáõÙ. ëï»Õ­Í»É ¿ ¶ÛáõÙ­ñáõ ÏÇ­Ýá¿­åáë. Ëáë­ùÁ ѳï­Ï³­å»ë Ýñ³ §ÐÇÝ û­ñ»­ñÇ »ñ­·Á¦, §Ø»ñ ٳݭÏáõÃ­Û³Ý ï³Ý­·áݦ ¨ §àõ­ ñ³Ë ³í­ïá­µáõë¦ ýÇÉ­Ù»­ñÇ Ù³­ëÇÝ ¿, á­ñáÝù Ù»Í ëÇ­ñáí »Ý Ý»ñÍÍ­í³Í ¹»­åÇ Ñ³Û­ñ»­ÝÇ û­ç³­ËÁ, ÑáÕÝ áõ ëá­íá­ñ³­Ï³Ý Ù³ñ­¹Á¦: ²Ý¹­ñ³­¹³ñÓ »­Õ³í ݳ¨ ų­ Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ÏÇ­Ýá­ÛÇ á­ñ³­ÏÇÝ ¨ ³­å³­·³­ÛÇÝ: سë­Ý³­·»ï­Ý»­ ñÁ, ǭѳñ­Ï», ãÅËï»­óÇÝ, áñ Ù»Í ³Ýçñå»ï ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ ÑÇÝ ¨ Ýáñ ÏÇ­Ýá­ÛÇ ÙÇç¨, µ³Ûó ÑáõÛë ѳÛï­Ý»­óÇÝ, áñ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ ñÁ Ïí»­ñ³­¹³é­Ý³Ý Ù»ñ ³½­·³­ÛÇÝ ÏÇ­Ýá­ÛÇÝ, ù³­ÝÇ áñ ³Û­ëûñ ¿É Çë­Ï³­

Æ ¹»å... è»­ÅÇ­ëá­ñÇ Ëáë­ù»­ñáí` Çñ ýÇÉ­Ù»­ñÇ Ï»ñ­å³ñ­Ý»ñÝ áõ­Ý»Ý ݳ­Ë³­ïÇ­å»ñ. §ºë ÇÙ Ùá­ñÁ µ³­ ų­Ý»É »Ù µá­Éáñ ýÇÉ­Ù»­ñÇë Ù»ç: ²ÛÝ­ï»Õ, áñ­ï»Õ ÏÝáç ·É˳­íáñ Ï»ñ­å³ñ ϳ, Ùáñë µÝ³­íá­ñáõí Ûáõ­ÝÇó ¿É ³Ý­å³Û­Ù³Ý ϳ¦: å»ë Ï³Ý ßÝáñ­Ñ³­ÉÇ é»­ÅÇ­ëáñ­Ý»ñ, áí­ù»ñ ÷áñ­ÓáõÙ »Ý µ³ñÓ­ñ³­×³­ß³Ï ³ñ­í»ëï ëï»Õ­Í»É: îÇ­ÏÇÝ ¸³íí۳­ÝÁ, Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ ѳݭ¹Çå­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ ßÝáñ­Ñ³­Ï³­ ÉáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»­Éáí é»­ÅÇ­ëá­ñÇÝ, Ýß»ó. §ÞÝáñ­Ñ³­Ï³É »Ýù ݳ¨ ³ÛÝ ³­í³Ý­¹Ç ѳ­Ù³ñ, áñ Ý»ñ¹­ñ»É »ù ѳۭϳ­Ï³Ý ÏÇ­Ýá­ÛÇ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý Ù»ç, Ýñ³ ѳ­Ù³ñ, áñ Ò»ñ ï»­ë³­ÏÁ ·á­ÛáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ, áñ ݳ Ñ³Û Ù³ñ¹

²å­ñÇ­ÉÇ 4-ÇÝ ¨ë Ø­ß³­ÏáõÛ­ ÃÇ Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ ¿ÇÝ Ù»Ï­ï»Õ­í»É ³ñ­í»ë­ï³­ë»ñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ ϳݭݻ­ñÁ: ÎÇ­Ýá³­ÏáõÙ­µÇ ·áñ­Íáõ­ Ý»áõÃ­Û³Ý ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ ³Ûë ³Ý­·³Ù óáõ­ó³¹ñ­í»­óÇÝ Ê. ²­µáí­ Û³­ÝÇ ³Ý­í³Ý å»­ï³­Ï³Ý Ù³Ý­Ï³­ í³ñ­Å³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ùß³­ ÏáõÛ­ÃÇ µ³Å­ÝÇ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­ãáõÃ­Û³Ý Ù³­·Çëï­ñ³­ ïáõ­ñ³­ÛÇ 1-ÇÝ Ïáõñ­ëÇ »­ñ»ù áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇ` ¶³é­ÝÇÏ Î³­ñ³­å»ï­Û³­ ÝÇ, ܳǭñáõ­ÑÇ Ø³ñ­·³ñ­Û³­ÝÇ ¨ س­ëÇë ÎÛáõ­ñ»Õ­Û³­ÝÇ Éáõ­ë³Ýϳñ­ Ý»­ñÇ ß³ñ­ù»­ñÁ ¨ ¹Çå­Éá­Ù³­ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÁ: Èáõ­ë³­å³ï­Ï»ñ­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­óáí óáõÛó ïñí³Í ¨ Ù»Í í³ñ­å»­ïáõí Û³Ùµ ³ñ­í³Í Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ ï»­Õ³­÷á­Ë»­óÇÝ ·»­Õ»­óÇ­ÏÇ áõ ³ñ­í»ë­ïÇ ³ß­Ë³ñÑ: Ü»ñ­Ï³­Ý»­ñÇÝ ³­é³­çÇ­ÝÁ Ù³­ïáõó­ í»­óÇÝ ¶³é­ÝÇÏ Î³­ñ³­å»ï­Û³­ÝÇ Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñÁ ¨ ¹Çå­Éá­Ù³­ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ. í»ñ­çÇÝë Ýϳ­ñ³­ ѳݭí»É ¿ 11.430 Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ ñáí ¨ ³­é³Ýó ѳ­Ù³­Ï³ñ·­ã³­ÛÇÝ ÙÇ­ç³Ù­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ: ÆÝã­å»ë Ýß»ó ùÝݳñÏ­Ù³­ÝÁ Ý»ñ­Ï³ Ýϳ­ ñÇã ²­ßáï г٭µ³ñ­ÓáõÙ­Û³­ÝÁ, ¹³ »­½³­ÏÇ Ùá­ï»­óáõÙ ¿ ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­ Ï³Ý Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­ãáõÃ­Û³Ý Ù»ç: г­çáñ¹ óáõ­ó³¹­ñáõíÛáõ­ÝÁ ܳǭñáõ­ÑÇ Ø³ñ­·³ñ­Û³­ÝÇÝÝ ¿ñ, áí ݳ¨ å³­ñáõ­ÑÇ ¿ ¨ å³­ñáõÙ ¿ §´³­ñ»­Ï³­ÙáõíÛáõݦ ѳ­ÙáõÛ­ÃáõÙ: ܳǭñáõ­Ñáõ` å³­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ ï³­Í³Í Ù»Í ë»ñÝ Çñ ¹ñë¨á­ñáõÙÝ ¿ ·ï»É ·»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý Éáõ­ ë³Ý­Ï³ñ­ãáõÃ­Û³Ý Ù»ç. Ýñ³ ¨° Éáõ­ ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñáõÙ, ¨° ¹Çå­Éá­Ù³­ÛÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùáõÙ ·ñ»­Ã» µ³­ó³­ é³­å»ë µ³­É»­ï³­ÛÇÝ Ï³¹­ñ»ñ ¿ÇÝ: ÆÝã­å»ë ÷³ë­ï»­óÇÝ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÁ, µá­Éáñ Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñÁ µ³­É»­ïÇ å³­ñ³­ÛÇÝ ß³ñ­ÅáõÙ­Ý»­ñÇ ÏáõÉ­ÙÇ­ ݳ­óÇáÝ ¨ ³­Ù»­Ý³­·»­Õ»­óÇÏ å³­ Ñ»ñÝ ¿ÇÝ: ºñ­ñáñ¹ Éáõ­ë³Ý­Ï³­ñÇ­ãÁ` س­ ëÇë ÎÛáõ­ñ»Õ­Û³­ÝÁ, áí ÍÝáõݹáí ¶³Ý­Ó³­ÛÇó ¿, ½µ³Õ­íáõÙ ¿ ݳ¨ û­å»­ñ³­ï­ñáõí۳ٵ: гۭñ»­ÝÇ

¶³Ý­Ó³­ÛÇ ãùÝ³Õ µÝáõí۳Ý, Ñá­ ÕÇ áõ çñÇ ßáõÝ­ãÁ í¨³­ÍáõÙ ¿ Ýñ³ Éáõ­ë³Ý­Ï³ñ­Ý»­ñáõÙ, á­ñáÝù ³å­ß»­ óáõ­óÇã ·»­Õ»­óÇÏ »Ý áõ µÝ³­Ï³Ý ¨ ³ñ­ï³­óá­ÉáõÙ »Ý ù³­Õ³­ù³Ïñ­Ãáõí Û³Ý ÏáÕ­ÙÇó ¹»é¨ë ãåÕÍ­í³Í µÝáõíÛáõÝÝ áõ ϻݭ볭ϻñ­åÁ: ¶»­Õ³ñ­í»ë­ï³­Ï³Ý Éáõ­ë³Ýϳñ­ãáõí۳ٵ Ñdz­Ý³­Éáõó Ñ»­ïá Ñ»ñ­ÃÁ ÏÇ­Ýá­ÛÇÝÝ ¿ñ. óáõ­ó³¹ñ­í»­ óÇÝ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ é»­ÅÇ­ëáñ ¸³­ íÇà ¾Ý­ý»Ýç­Û³­ÝÇ »ñ­Ïáõ ϳñ­×³­ Ù»ï­ñ³Å ýÇÉ­Ù»­ñÁ` §ìóñ¦-Á ¨ §Error¦-Á, á­ñáÝù Ýϳ­ñ³­Ñ³Ý­ í»É »Ý ²½­·³­ÛÇÝ ÏÇ­Ýá­Ï»Ýï­ñá­ÝÇ ¹»µ­Ûáõ­ï³­ÛÇÝ Íñ³·­ñáí: ¸³­íÇÃÝ ³ÛÝ »­½³­ÏÇ ³Ý­Ñ³ï­Ý»­ñÇó ¿, áí ¹»é áõ­ë³­ÝáÕ Å³­Ù³­Ý³Ï Ù³ë­ Ý³Ï­ó»É ¿ ÙÇ ù³­ÝÇ ÷³­é³­ïáÝ­Ý»­ ñÇ. Ýñ³ ýÇÉ­Ù»­ñÁ óáõ­ó³¹ñ­í»É »Ý γ­Ý³­¹³­ÛáõÙ, ¶»ñ­Ù³­Ýdz­ÛáõÙ: Æ ¹»å, ¸³­íÇ­ÃÁ áã ÙdzÛÝ é»­ÅÇ­ ëáñ ¿, ³Ûɨ ¹»­ñ³­ë³Ý. ˳­ÕáõÙ ¿ Çñ ýÇÉ­Ù»­ñáõÙ: 12 ñá­å» 17 í³ÛñÏ­Û³Ý ï­¨á­ Õáõí۳ٵ §ìóñ¦ (2008 Ã.) ýÇÉ­ÙÁ ßñç³­å³­ïÇ Ñ»ï ãѳ­Ù³­ Ï»ñå­íáÕ ÙÇ Ù³ñ­¹áõ Ù³­ëÇÝ ¿, áí ÏÛ³ÝùÝ ³­í³ñ­ïáõÙ ¿ íó­ñáí: л­ ñá­ëÁ, áí, Ç ¹»å, ²½­·³­ÛÇÝ Åá­Õá­ íÇ å³ï­·³­Ù³­íáñ ¿, ï³­é³­åáõÙ ¿ ßñç³­å³­ïáõ٠ϳ­ï³ñ­íáÕ ³­Ù»Ý ÇÝ­ãÇ å³ï­×³­éáí` ¨° µéÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ, ¨° ³­Õ»ï­Ý»­ñÇ, ¨° ë»­÷³­Ï³Ý ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, á­ñáÝù Ùßï³­ Ï³Ý »Ý áõ ³­Ù»­Ýáõñ` ˳­Õ³­ï³­ÝÁ, ëÇ­ñáõ­Ñáõ Ñ»ï, ׳­Ý³­å³ñÑ­Ý»­ñÇÝ: Æ í»ñ­çá, Ù»­ù»­Ý³Ý í³­ñ»­ÉÇë ݳ Ïáñó­ÝáõÙ ¿ ÇÝù­Ý³­ïÇ­ñ³­å»­ïáõÙÝ áõ íó­ñÇ »Ý­Ã³ñÏ­íáõÙ: 10 ñá­å» ï­¨á­Õáõí۳ٵ §Error¦ (2010 Ã.) ýÇÉÙÝ ¿É å³ï­ ÙáõÙ ¿ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹ Ñ»­ñá­ëÇ ëÇ­ñá áõ Ñdzë­Ã³­÷áõÃ­Û³Ý å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ` áñ­å»ë Ñá­·»­íÇ­×³Ï ¨ ÁÙ­ µáë­ïáõíÛáõÝ Ç­ñ³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý ¹»Ù: üÇÉ­ÙÇ Ñ»­ñá­ëÁ ÙÇ ³Ý­·³Ù ³ñí ݳ­ÝáõÙ ¿ ¨ ëÏëáõÙ ù³Û­É»É ³­é³ë­ ï³­Õáí: Üñ³ áÕç ų­Ù³­Ý³­ÏÁ ßñçí³Í ¿, ¨ ³Ý­·³Ù ٳѭ׳­Ï³ÉÝ ¿ ³­é³ë­ï³­ÕÇÝ Ñ³ÛïÝ­í»É: üÇÉ­ÙÇ Ýϳ­ñ³­Ñ³­ÝáõÙ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ѳ­ ïáõÏ ï³­Õ³­í³ñ ¿ ëï»ÕÍ­í»É, áñ­ ï»Õ Ñ»­ñá­ëÇ Ç­ñ»ñÝ ³Ù­ñ³ó­í»É »Ý ³­é³ë­ï³­ÕÇÝ: §ÆÙ ýÇÉ­Ùáí »ë áõ­ ½áõÙ ¿Ç óáõÛó ï³É ÙÇ »­ñÇ­ï³­ë³ñ­ ¹Ç Ñá­·»­íǭ׳­ÏÁ û° ëÇ­ñ³­Ñ³ñ­ í³Í ų­Ù³­Ý³Ï, û° ѳñ­ë³­ÝÇ­ ùÇó ³­é³ç ¨ û° Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ³Ù­µáÕç Ï۳ݭùáõÙ: Æ­ñ³­Ï³­ÝáõÙ, 볭ϳÛÝ, ³ß­Ë³ñ­ÑÁ ãÇ ÷áË­í»É. Ù»Ýù »Ýù ßñçí»É¦,- Çñ Ýϳ­ñ³­Ñ³­ ÝáõÙÝ ¿ í»ñ­Éáõ­ÍáõÙ »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹

é»­ÅÇ­ëá­ñÁ: Üñ³ ϳñ­ÍÇ­ùáí` ϳñ­ ׳­Ù»ï­ñ³Å ýÇÉ­Ù»­ñÁ Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ »Ý Ñ»Ýó Ýñ³­Ýáí, áñ ³­ë»­ÉÇùÝ ³Û¹­ ï»Õ Ñëï³Ï ¿ áõ ãÇ ÏñÏÝíáõÙ: Üß»Ýù, áñ ¸³­íÇà ¾Ý­ý»Ýç­Û³­ ÝÇ §Error¦ ýÇÉ­ÙÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í»É ¿ §àë­Ï» ÍÇ­ñ³Ý¦ ÙÇ­ç³½­·³­ÛÇÝ 7-ñ¹ ­ÏÇ­Ýá­÷³­é³­ïá­ÝÇ §Ð³Û­Ï³­ Ï³Ý Ñ³­Ù³Û­Ý³­å³ï­Ï»ñ¦ Ùñóáõ­ ó­ÛÇÝ Íñ³·­ñáõÙ: ¸³ ÷³­é³­ ïá­ÝÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­ó»­Éáõ é»­ÅÇ­ëá­ñÇ ³­é³­çÇÝ ÷áñ­ÓÁ ã¿. Ýñ³ §ìóñ¦ ýÇÉ­ÙÁ ¨ë ­óáõ­ó³¹ñ­í»É ¿ ÷³­é³­ïá­ ÝÇ ßñ糭ݳϭݻ­ñáõÙ: ´á­Éáñ Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÁ Ñdz­ó»É ¿ÇÝ ÝÙ³Ý Ó­¨³­ã³­÷áí ¨ µá­í³Ý­¹³­ ϳ­ÉÇó ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ѳۭϳ­ Ï³Ý ÏÇ­Ýáݭϳñ ï»ë­Ý»­Éáí. 10-12 ñá­å»³­Ýáó ýÇÉ­Ù»ñ, á­ñáÝù ß³ï ³­í»­ÉÇÝ »Ý ³­ëáõÙ, ù³Ý Ù»ñ Ñ»­ éáõë­ï³»­Ã»­ñÁ á­Õá­Õ³Í ³Ý­í»ñ­ç³­ ݳ­ÉÇ ë»­ñdzɭݻ­ñÁ:

§Üé³Ý ·áõÛ­ÝÁ¦ Çñ ·³Õï­ ÝÇù­Ý»ñÝ ¿ µ³­ó³­Ñ³Û­ïáõÙ üÇÉ­Ù»­ñÇ óáõ­ó³¹­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ í»ñ­çÇÝ û­ñÁ` ³å­ñÇ­ÉÇ 11-ÇÝ, óáõ­ ó³¹ñ­í»ó ê»ñ­·»Û ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÇ §Üé³Ý ·áõÛ­ÝÁ¦ ýÇÉ­ÙÁ: ö³­ñ³­ ç³­Ýá­íÇ ïáõÝ-óݭ·³­ñ³­ÝÇ ïÝû­ ñ»Ý ¼³­í»Ý ê³ñ·ë­Û³­ÝÁ ¨ Ýϳ­ ñÇã ²­ßáï г٭µ³ñ­ÓáõÙ­Û³­ÝÁ, Ëá­ ë»­Éáí ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÇ ÏÇ­Ýá­ÛÇ Ù³­ ëÇÝ, Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñÇÝ Ýñ³ ³ñ­í»ë­ïÇ ³­é³Ýӭݳ­Ñ³ï­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ: §Üé³Ý ·áõÛ­ÝÁ¦ (1968 Ã.) ê»ñ­·»Û ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÇ ·ÉáõË­ ·áñ­ÍáóÝ ¿: üÇÉ­ÙÇ Ñ»­Õǭݳ­Ï³­ÛÇÝ ³­Ýáõ­ÝÁ §ê³­Û³Ã-Üá­í³¦ ¿, ë³­ ϳÛÝ ËáñÑñ­¹³­ÛÇÝ ·ñ³ùÝ­ÝáõÃ­Û³Ý ×ÝßÙ³Ý Ý»ñ­ùá ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÁ ëïÇå­í³Í ¿ »­Õ»É Ïñ׳­ï»É, ÉñÇí í»­ñ³­ÙáÝ­ï³­Å»É ¨ ÷á­Ë»É ýÇÉ­ ÙÇ ³­Ýáõ­ÝÁ: ¾Ï­ñ³Ý ¿ µ³ñÓ­ñ³­ó»É ݳ¨ ê»ñ­·»Û ÚáõïϨǭãÇ í»­ñ³­ ÙáÝ­ï³­Å³Í ï³ñ­µ»­ñ³­ÏÁ: üÇÉ­ÙÁ

л­ï³ùñ­ùÇñ ¿... 1988 í-ÇÝ ²Ùë­ï»ñ­¹³­ÙáõÙ ï»­ÕÇ áõ­Ý»­ó³í ³ß­Ë³ñ­ÑÇ Ñ³Ûï­ ÝÇ ³ñ­í»ë­ï³­·»ï­Ý»­ñÇ áõ é»­ÅÇ­ ëáñ­Ý»­ñÇ §û­ÍáõÙ¦. Ýñ³Ýó ßÝáñÑ­ í»ó §Ù³»ëï­ñá­ÛǦ Ïá­ãáõÙ: §úÍ­ í³Í¦ 16 Ñëϳ­Ý»­ñÇ ß³ñ­ùáõ٠ϳ­ÛÇÝ »ñ­Ïáõ Ñ³Û Ñ³Ý­×³ñ­Ý»ñ` ê»ñ­·»Û ö³­ñ³­ç³­Ýáí ¨ ²ñ­ï³­ í³½¹ ö»­É»ß­Û³Ý: Ñ³Û Ñ³Ý­×³­ñ»Õ µ³­Ý³ë­ï»ÕÍ, ³­ßáõÕ ê³­Û³Ã-Üá­í³­ÛÇ Ï۳ݭùÇÝ áõ ³ñ­í»ë­ïÇÝ ÓáÝ­í³Í µ³­Ý³ë­ï»Õ­

¼³ñáõÑÇ ØÏñïãÛ³ÝÁ (§Ð³Ù³Éë³ñ³Ý³Ï³Ý¦ óïñáÝëïáõ¹Ç³ÛÇ ³Ý¹³Ù)

ͳ­Ï³Ý å³­ïáõÙ ¿. ËáñÑñ­¹³­ÝÇß­ Ý»­ñÇ ¨ ³Û­É³­µ³­ÝáõÃ­Û³Ý É»½­íáí é»­ÅÇ­ëá­ñÁ å³ï­ÙáõÙ ¿ Ù»Í »ñ·­ãÇ Ù³Ý­Ïáõí۳Ý, å³­ï³­Ý»­Ïáõí۳Ý, ѳ­ëáõ­Ýáõí۳Ý, ëÇ­ñá, ٳѭí³Ý ¨ ³Ý­Ù³­ÑáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ: üÇÉ­ÙÁ Ýϳñ­í»É ¿ Ë׳ݭϳ­ ñÇ ëϽµáõÝ­ùáí. Ë׳ݭϳ­ñÇ Ûáõ­ ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ Ù³ë­ÝÇÏÝ ³­é³Ý­ÓÇÝ á­ãÇÝã ãÇ Ýß³­Ý³­ÏáõÙ, 볭ϳÛÝ µá­Éá­ñÁ Ùdz­ëÇÝ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ïáõÙ »Ý ÇÝã-áñ å³ï­Ï»ñ: îíÛ³É ¹»å­ùáõÙ ³­é³Ý­ÓÇÝ ï»­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÙÇ­çá­ óáí ëï³ó­í»É ¿ »ñÏ­ñÇ å³ï­Ï»­ñÁ: üÇÉ­ÙáõÙ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í ¿ ѳۭ ϳ­Ï³Ý ٳݭñ³Ý­Ï³ñ­ãáõÃ­Û³Ý ¨ ϳñ­å»ï­Ý»­ñÇ Ïá­Éá­ñÇ­ïÁ, ³­é³­çÇÝ ³Ý­·³Ù ÑÝãáõÙ »Ý ѳۭϳ­Ï³Ý ³­ÕáÃù­Ý»­ñÁ, óáõ­ó³¹ñ­í³Í »Ý Ù»ñ Í»­ë»­ñÁ` Ù³­ï³Õ, ÏÝáõÝù, ÇÝ­ãÁ ų­Ù³­Ý³­ÏÇ Ñ³­Ù³ñ Ù»Í Ñ³­Ù³ñ­ Ó³­ÏáõíÛáõÝ ¿ñ: üÇÉ­ÙÁ, ѳ­Ù³­ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ³ñ­Å»ù­Ý»ñ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ Ý»­Éáí, Çñ Ïá­Éá­ñÇ­ïáí, Ùï³­Í»­É³­ Ï»ñ­åáí ³­Ù»­Ý³­Ñ³Û­Ï³­Ï³ÝÝ ¿: Æ ¹»å, ýÇÉ­ÙÇ Ýϳ­ñ³­Ñ³­ÝáõÙ­Ý»­ñÁ ¹»é¨ë ­ã³­í³ñï­í³Í` 40 å»­ïáõí ÛáõÝ­Ý»ñ ѳÛï ¿ÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ»É ³ÛÝ ·Ý»­Éáõ ѳ­Ù³ñ: Ð.¶.: »¨ óáõ­ó³¹­ñáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï ¹³Ñ­ÉÇ­×Á ÑÇÙ­ ݳ­Ï³­ÝáõÙ ÏÇ­ë³­¹³­ï³ñÏ ¿ñ, µ³Ûó ϳñ­ÍáõÙ »Ýù` ϳñ¨á­ñÁ áã û ù³­Ý³ÏÝ ¿, ³ÛÉ á­ñ³­ÏÁ: âݳ­ Û³Í ë³­Ï³­í³­Ù³ñ­¹áõí۳­ÝÁ` ѳݭ¹Ç­åáõÙ­Ý»ñÝ Çë­Ï³­å»ë ß³ï Ñ»­ï³ùñ­ùÇñ áõ µá­í³Ý­¹³­Ï³­ÉÇó ¿ÇÝ. Ý»ñ­Ï³­Ý»­ñÁ á­ãÇÝã ãÏáñó­ñÇÝ, 볭ϳÛÝ §µ³­ó³­Ï³­Ý»­ñÁ¦, Ëݳ­ Û»­Éáí Ç­ñ»Ýó ų­Ù³­Ý³­ÏÁ, Çë­Ï³­ å»ë ß³ï µ³Ý Ïáñó­ñÇÝ:

ê»ñ­·»Û ö³­ñ³­ç³­Ýáí ê»ñ·»Û Ðáí­ë»­÷Ç ö³­ñ³­ç³Ý­Û³­ÝÁ (ê³ñ·Çë ö³ñ³ç³ÝÛ³Ýó) 20-ñ¹ ­¹³­ñÇ Ëá­ßá­ñ³­·áõÛÝ Ñ³Û ÏÇ­Ýá­é»­ÅÇ­ëáñ ¿, г­Û³ë­ï³­ÝÇ (1990 Ã.) ¨ àõÏ­ñ³Ç­Ý³­ÛÇ Åá­Õáíñ­¹³­Ï³Ý ³ñ­ïÇëï (1990 Ã.): ÌÝí»É ¿ 1924 í-Ç ÑáõÝ­í³­ñÇ 9-ÇÝ ÂµÇ­ÉÇ­ëÇáõÙ: ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÇ Å³­é³Ý­·áõÃ­Û³Ý Ù»ç ³­Ù»­Ý³­í³é Ï»ñ­åáí Ý»ñ­Ï³­Û³ó­í³Í ¿ Îáí­Ï³­ëÇ µ³½­Ù³­½³­ÝáõíÛáõ­ÝÁ: ºñ­·»­óá­ÕáõíÛáõÝ ¨ Ýϳñ­ãáõíÛáõÝ ëá­íá­ñ»­Éáõó Ñ»­ïá` 1946 í-ÇÝ, ݳ ÁÝ­¹áõÝ­íáõÙ ¨ ëá­íá­ñáõÙ ¿ ØáëÏ­í³­ÛÇ ÎÇ­Ý»­Ù³­ïá·­ñ³­ýdz­ÛÇ å»­ï³­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïáõÙ: Üñ³ ³­é³­çÇÝ Ï³ñ¨áñ ÏÇ­Ýáݭϳ­ñÁ §Øá­é³ó­í³Í ݳ˭ÝÇ­Ý»­ñÇ ëïí»ñ­Ý»­ñÁ¦ ýÇÉÙÝ ¿ (1964 Ã.): ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÁ Ùï³­¹Çñ ¿ñ Ýϳ­ñ»É ų­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ѳ­Ï³­å³­ï»­ñ³½­Ù³­Ï³Ý ÙÇ ýÇÉÙª §ÎÇ¨Û³Ý áñ٭ݳݭϳñ­Ý»­ñÁ¦, á­ñÁ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»­Éáõ ¿ñ å³­ï»­ñ³½­ÙÇ ³­ÝÇ­Ù³ë­ïáõíÛáõÝÝ áõ ã³­ñÇ­ùÁ, 볭ϳÛÝ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ ÙÇ ù³­ÝÇ ï»­ë³­ñ³Ý Ýϳ­ñ»­Éáõó Ñ»­ïá Ýñ³Ý ÃáõÛÉ ãïí»­óÇÝ Ç­ñ³­·áñ­Í»É Çñ ·³­Õ³­÷³­ñÁ: ºñ­Ï³ñ ï³­ñÇ­Ý»ñ` µǭÉÇ­ëÇáõÙ ³å­ñ»­Éáõ ų­Ù³­Ý³Ï, ö³­ñ³­ ç³­Ýá­íÇÝ ³ñ­·»­É»É ¿ÇÝ ýÇÉ­Ù»ñ Ýϳ­ñ³­Ñ³­Ý»É, 볭ϳÛÝ 80-³­Ï³Ý Ãí³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Ýñ³Ý Ãáõۭɳï­ñ»­óÇÝ Ýϳ­ñ»É §êáõ­ñ³­ÙÇ ³Ù­ñá­óÇ É»­·»Ý­¹Á¦ (1984 Ã.), §²­ßáõÕ Õ³­ñÇ­µÁ¦ ýÇÉ­Ù»­ñÁ, á­ñáÝù Ýñ³ í³Õ ų­Ù³­Ý³Ï­Ý»­ñÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñÇ µ³½­Ù³­·áõ­ÝáõÃ­Û³Ý ³ñ­Ó³­·³ÝùÝ »Ý: Î۳ݭùÇ í»ñ­çÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÁ Ýϳ­ñáõÙ ¿ñ ÇÝù­Ý³­Ï»Ý­ë³·­ñ³­Ï³Ý §Êáë­ïá­í³­Ý³Ýù¦ ýÇÉ­ÙÁ, áñÝ ³­Ý³­í³ñï ÙÝ³ó ¨ Ñ»­ï³­·³­ÛáõÙ ³Ù­µáÕ­çáõí۳ٵ û·­ï³­·áñÍ­í»ó ØÇ­ù³­Û»É ì³ñ­¹³­Ýá­íÇ §ö³­ñ³­ç³­Ýáí: ì»ñ­çÇÝ ·³­ñáõݦ (1992) í³­í»­ñ³·­ñ³­Ï³Ý ýÇÉ­ÙáõÙ: ö³­ñ³­ç³­Ýá­íÁ 1990 í-Ç Ñáõ­ÉÇ­ëÇ 21-ÇÝ ù³Õó­Ï»­ÕÇó Ù³­Ñ³­ó»É ¿ ºñ¨³­ÝáõÙ: 2010 í-ÇÝ Ðá­ÉÇ­íáõ­¹áõÙ ëï»ÕÍ­í»É ¿ §ö³­ñ³­ç³­Ýáí-ì³ñ­¹³­Ýáí¦ ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÁ (Parajanov-Vartanov Institute)` ³Û¹ í³ñ­å»ï­Ý»­ñÇ ëï»Õ­Í³­·áñ­ÍáõíÛáõÝ­Ý»ñÝ áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñ»­Éáõ Ýå³­ï³­Ïáí: Üß»Ýù ݳ¨, áñ ö³­ñ³­ç³­ÝáíÁ ÙdzÛÝ Çñ Ï۳ݭùÇ í»ñ­çÇÝ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ¿ ³å­ñ»É ¨ ëï»Õ­Í³­·áñ­ Í»É Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ. ³ÛÝ ïáõ­ÝÁ, áñ­ï»Õ ݳ ³å­ñ»É ¿, í»­ñ³Í­í»É ¿ Ýñ³ ³Ý­í³Ý ïáõÝ-óݭ·³­ñ³­ÝÇ:


40

ȳí ýáõï­µá­ÉÇëï­Ý»ñ, ɳí ѳ­í³­ù³­Ï³Ý áõ... Ï³Ã­í³­Í³­Ñ³ñ Ù³ñ­½³­¹³Ñ­ÉÇ× ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ: §´³­óÇ ¹ñ³­ÝÇó` ÙñóáõÙ­Ý»ñÝ ³Ýó­Ï³ó­íáõÙ »Ý ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ û­ÉÇÙ­ådz­Ï³Ý Ùñó³­Ï³ñ­·áí, ¨ å³ñï­íáÕÝ ³Ý­ÙÇ­ç³­å»ë ÉùáõÙ ¿ Ùñó³ë­å³­ñ»­½Á: ê³ ÝáõÛÝ­å»ë ËݹÇñ ¿, ù³­ÝÇ áñ ³­é³­çÇÝ ÇëÏ Ë³­ÕáõÙ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ Ù»Ï ·Ý¹³­ÏÇ ï³ñ­µ»­ñáõí۳ٵ ϳ­ñáÕ »Ýù å³ñï­ í»É Ùñó³Ï­óÇÝ áõ ¹áõñë ÙÝ³É Ùñó³­ß³­ñÇó¦,- Çñ ³Ý­Ñ³Ý·ë­ïáõí ÛáõÝÝ ¿ ѳÛï­ÝáõÙ å³­ñáÝ Øáõ­ ñ³¹­Û³­ÝÁ: ØÇ ù³­ÝÇ ï³­ñÇ ³­é³ç, »ñµ Ù³ñ­½³­¹³Ñ­ÉÇ­×Ç íǭ׳­ÏÁ ¹»é¨ë­ ³Ûë­ù³Ý í³ï­Ã³ñ ã¿ñ, ÙÇç­ý³­ ÏáõÉ­ï»­ï³­ÛÇÝ ³­é³ç­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ϳ½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ ¿ÇÝ Ñ»Ýó سÛñ µáõ­ÑáõÙ, ÇëÏ ³Û­ëûñ ѳ­Ù³­å³­ ï³ë­Ë³Ý å³Û­Ù³Ý­Ý»­ñÇ µ³­ó³­ ϳ­ÛáõíÛáõ­ÝÁ ëïÇ­åáõÙ ¿, áñ ÙÇç­ ý³­ÏáõÉ­ï»­ï³­ÛÇÝ ýáõï­µá­ÉÇ ³­é³ç­ ÝáõÃ­Û³Ý Ë³­Õ»ñÝ ³Ýó­Ï³ó­í»Ý

²­é³Ýó ѳ­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý »Ý­Ã³­Ï³­éáõó­í³Íù­Ý»­ñÇ ¹Åí³ñ ¿ å³ï­Ï»­ñ³ó­Ý»É, û ÇÝã­å»ë Ͻ³ñ­·³­Ý³ ýáõï­ µá­ÉÁ سÛñ µáõ­ÑáõÙ: г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³Ý üáõï­µáÉ Ù³ñ­½³Ó¨Ç ëÇ­ñ³­Ñ³ñ­ Ý»­ñÇÝ áÕç ³ß­Ë³ñ­Ñáõ٠ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ѳ߭í»É ÙÇ­ÉÇáÝ­Ý»­ñáí, ÇëÏ ýáõï­ µá­ÉÇëï­Ý»­ñÇÝ` ï³ëÝ­Û³Ï Ñ³­½³­ñ³­ íáñ­Ý»­ñáí: Àëï ³ÛëÙ` 峭ﳭѳ­ Ï³Ý ã¿, áñ ýáõï­µá­ÉÁ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ ¿ ³ß­Ë³ñ­ÑÇ ³­Ù»­Ý³­ëÇñ­í³Í áõ ³­Ù»­Ý³­Ù³ë­ë³­Û³­Ï³Ý Ù³ñ­ ½³Ó¨Á: º­Ã» Ýß»Ýù, áñ г­Û³ë­ï³­ ÝáõÙ ¿É ùÇã ã»Ý û° ýáõï­µá­É³­ë»ñ­ Ý»­ñÁ, û° ýáõï­µá­ÉÇëï­Ý»­ñÁ, ³­å³ á°ã ­Ñ»­Í³­ÝÇí ÏѳÛï­Ý³­·áñ­Í»Ýù, á°ã­ ¿É ²­Ù»­ñǭϳ ÏѳÛï­Ý³­µ»­ñ»Ýù. ë³ Ýϳ­ï»­ÉÇ ¿ ³Ý­·³Ù ³Ý­½»Ý ³ã­ùáí: سÛñ µáõ­ÑáõÙ ÝáõÛÝ­å»ë ß³ï ýáõï­µá­É³­ë»ñ­Ý»ñ áõ ýáõï­µáÉáí ½µ³Õ­íáÕ­Ý»ñ ϳÝ. ³Ûë Ù³ñ­ ½³Ó¨Ç ë»Ï­óÇ³Ý ¿É µ³­í³­Ï³ÝÇÝ ÑÇÝ å³ï­ÙáõíÛáõÝ áõ­ÝÇ` ѳխó­ ݳϭݻ­ñáí áõ µ³½­ÙáõÙ í»­ñ»Éù­Ý»­ ñáí É»­óáõÝ: §²ñ­¹»Ý 5-ñ¹ ­ï³­ñÇÝ ¿, ÇÝ㠳߭˳­ïáõÙ »Ù áñ­å»ë ýáõï­µá­ÉÇ ë»Ï­ódz­ÛÇ Ù³ñ­½Çã: ²Ûë 5 ï³­ñÇ­Ý»­ ñÇ Áݭóó­ùáõÙ Ù»ñ ÃÇ­ÙÁ µ³½­Ù³­ ÃÇí ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¿ ѳ­ë»É, ÇÝ­ãÁ ãÇ Ï³­ñáÕ ãá·¨á­ñ»É Ù»ñ ˳­ Õ³­óáÕ­Ý»­ñÇÝ` Ýñ³Ýó ÙÕ»­Éáí Ýáñ ѳխó­Ý³Ï­Ý»­ñÇ áõ µ³ñ­ÓáõÝù­Ý»­ ñǦ,- ÝßáõÙ ¿ ë»Ï­ódz­ÛÇ Ù³ñ­½Çã, §öÛáõ­ÝÇϦ ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ ³­ÏáõÙ­µÇ Ù³ñ­½³¹å­ñá­óÇ Ý³Ë­ÏÇÝ Ù³ñ­½Çã ê³­ñÇ­µ»Ï Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ: Àëï Ýñ³` ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ ßñç³­ÝáõÙ ýáõï­µá­Éáí ½µ³Õ­í»­Éáõ ó³Ý­ÏáõíÛáõ­ÝÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ù»Í ¿, ÇÝ­ãÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ³Û­ëûñ ïÕ³­Ý»­ ñÁ å³­ñ³­åáõÙ »Ý »ñ­Ïáõ ËÙµáí: ØÇ ËÙµáõ٠ɳí å³ï­ñ³ëï­í³Í áõ ų­Ù³­Ý³­ÏÇÝ ýáõï­µá­ÉÇ å³­ñ³å­ ÙáõÝù­Ý»­ñÇ Ù³ë­Ý³Ï­ó³Í ïÕ³­Ý»ñÝ »Ý, á­ñáÝó Ù»­Í³­Ù³ë­ÝáõíÛáõ­ÝÁ ˳­ÕáõÙ ¿ ºäÐ ýáõï­µá­ÉÇ Ñ³­í³­ ù³­Ï³­ÝáõÙ: §Ø»ñ ÃÇ­ÙÇ 6 ɳí ˳­Õ³­óáÕ­ Ý»ñ ѳ­Û³ë­ï³Ý­Û³Ý ɳ­í³­·áõÛÝ ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ ³­ÏáõÙµ­Ý»­ñÇ Ý³Ë­ ÏÇÝ ßÝáñ­Ñ³­ÉÇ ë³­Ý»ñ »Ý: ²Û¹ ïÕ³­Ý»­ñÁ ϳ­ñáÕ ¿ÇÝ ³Ý­·³Ù ѳ­ çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³ë­Ý»É ýáõï­µá­ÉÇ ÙÇ­çá­óáí: ÂÇ­ÙÇ ³­í³·Á` ²­É»ù­ ë³Ý¹ñ ê³ñ·ë­Û³­ÝÁ, è³ý­ýÇ ø³­ ñ³Ù­Û³­ÝÁ, èáõ­µ»Ý ²Û­í³½­Û³ÝÝ áõ ¶áé ²­í³·­Û³ÝÝ ³ÛÝ ïÕ³­Ý»ñÝ »Ý, áí­ù»ñ ³Û­ëûñ µ³ñÓñ Ù³­Ï³ñ­ ¹³­Ïáí Ë³Õ »Ý óáõ­ó³¹ñáõÙ: ì»­ ñáÝß­Û³É »­ñÇ­ï³­ë³ñ¹­Ý»­ñÁ ѽáñ Ý»­ ñáõÅ áõ­Ý»Ý¦,- ³­ëáõÙ ¿ ë»Ï­ódz­ÛÇ Ù³ñ­½Ç­ãÁ: ºñÏ­ñáñ¹ ËÙµáõÙ å³­ñ³­åáõÙ »Ý Ù»Í ó³Ý­ÏáõíÛáõÝ áõ­Ý»­óáÕ, 볭ϳÛÝ Ý³Ë­ÏÇ­ÝáõÙ ýáõï­µá­Éáí

ã½µ³Õ­í³Í áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ: º­Ã» í»ñ­çÇÝ­Ý»­ñÇë Ãíáõ٠ѳÛïÝ­íáõÙ »Ý ³ÛÝ­åÇ­ëÇ Ëáë­ïáõ٭ݳ­ÉÇó ˳­Õ³­óáÕ­Ý»ñ, áí­ù»ñ ϳ­ñáÕ »Ý ½·³­ÉÇá­ñ»Ý áõ­Å»­Õ³ó­Ý»É ³­é³­çÇÝ ËÙµÇ ÃÇ­ÙÁ, ³­å³ ³Ý­ÙÇ­ç³­å»ë ѳÛïÝ­íáõÙ »Ý áõ­Å»­Õ³­·áõÛÝ­Ý»­ñÇ ÏáÕ­ùÇÝ` Ùdz­Ý³­Éáí ºäÐ ÃÇ­ÙÇ ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý ϳ½­Ùáõ٠˳­Õ³­Éáõ å³Û­ù³­ñÇÝ: Þ³­µ³­Ã³­Ï³Ý 3 Ù³ñ½­Ù³Ý Ù³ë­Ý³Ï­ó»­Éáí` ºäÐ ýáõï­µá­É³­ ÛÇÝ áõ­Å»Õ ÃÇ­ÙÁ ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ ¿ å³Ñ­å³­Ý»É ³ÝÑ­ñ³­Å»ßï Ù³ñ­½³­ íǭ׳­ÏÁ ¨ å³ï­ß³× Ï»ñ­åáí Ý»ñ­ ϳ­Û³­Ý³É ³­Ù»Ý ï³­ñÇ ³Ýó­Ï³ó­ íáÕ àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ˳­Õ»­ñÇÝ: §Ø»ñ ·áñ­ÍÁ ¹Åí³­ñ³ó­ÝáõÙ ¿ áã å³ï­ß³× Ù³ñ­½³­¹³ß­ïÁ, á­ñÁ í³­Õáõó ß³­ï»­ñÇÝ ¿ ѳÛï­ ÝÇ: àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÙñóáõÙ­ Ý»ñ ÝáõÛÝ­å»ë ùÇã »Ý Ï³½­Ù³­ Ï»ñå­íáõÙ, ÇÝ­ãÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ

ýáõï­µá­ÉÇëï­Ý»­ñÇó ß³­ï»­ñÁ ϳ­ ñáÕ »Ý Ó³ÝÓ­ ñ³­ ݳÉ: Àëï Çë` ÙñóáõÙ­Ý»­ñÁ å»ïù ¿ ß³­ñáõ­Ý³­ ϳ­Ï³Ý ÉÇ­Ý»Ý, ³ÛÉ áã û ï³­ ñÇÝ Ù»Ï Ï³Ù »ñ­ Ïáõ ³Ý­ ·³Ù: ²Ù­µáÕç ï³­ñÇÝ å³­ñ³­å»­Éáí` ˳­Õ³­óáÕ­Ý»­ñÁ ã»Ý ϳ­ñá­Õ³­ Ýáõ٠˳­Õ³­ÛÇÝ åñ³Ï­ïǭϳ áõ­Ý»­Ý³É¦,- ÝßáõÙ ¿ ë»Ï­ódz­ÛÇ ÙÛáõë Ù³ñ­½Ç­ãÁ` гÛÏ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ, áõ٠ϳñ­ÍÇ­ùáí` í³ï Ù³ñ­½³­¹³Ñ­ ÉÇ­×Á ÝáõÛ­ÝÇëÏ »ñÏ­ÏáÕ­Ù³­ÝÇ Ë³­ Õ»ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ ñáõíÛáõÝ ãÇ ï³­ÉÇë: ê³­ñÇ­µ»Ï Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ ѳ­ í»­ÉáõÙ ¿, áñ ϳñ­×³ï¨ Ùñó³­ß³­ñ»­ ñÁ ã»Ý ϳ­ñáÕ Éñ³ó­Ý»É ³ÛÝ µ³­óÁ, á­ñÁ ëï»ÕÍ­íáõÙ ¿ àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÉÇ­·³ ãáõ­Ý»­Ý³­Éáõ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ: ê»Ï­ódz­ÛÇ Ù³ñ­½Çã­Ý»­ñÇ Ëáë­ ù»­ñáí` àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ˳­Õ»­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ »Ý ùÇã ÃÇ­Ù»ñ, ÇÝ­ãÁ ÝáõÛÝ­å»ë µ³­í³­ñ³ñ ã¿ ýáõï­µá­ÉÇ

³ÛÉ Ù³ñ­½³­¹³Ñ­ÉÇ×­Ý»­ñáõÙ: §êï»ÕÍ­í³Í ËݹÇñ­Ý»­ñÁ ÃáõÛÉ ã»Ý ï³­ ÉÇë, áñ ºäÐ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ýáõï­µáÉ Ë³­Õ³Ý Ñ»Ýó ë»­÷³­Ï³Ý ѳñ­ÏÇ Ý»ñ­ùá: ÆÝù­Ý»ñë ÙÇßï ¿É Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ »Ýù ÙÇç­ý³­ÏáõÉ­ï»­ï³­ÛÇÝ Ë³­ Õ»­ñÇÝ` ÷áñ­Ó»­Éáí ѳ­Ù³­å³­ ï³ë­Ë³Ý 뻭ɻϭódz ϳ­ï³­ñ»É` ÁÝï­ ñ»­ Éáí Ýáñ áõ ɳí ˳­ Õ³­ óáÕ­Ý»ñ¦,- ³­ëáõÙ »Ý ë»Ï­ódz­ÛÇ Ù³ñ­½Çã­Ý»­ñÁ: ij­Ù³­Ý³­ÏÇÝ ÉÇ­Ý»­Éáí §öÛáõ­ ÝÇϦ ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ Ù³ñ­½³¹å­ñá­ óÇ Ù³ñ­½Çã` ê³­ñÇ­µ»Ï Øáõ­ñ³¹­Û³­ ÝÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ËÇëï ¿ í»­ñ³­µ»­ ñáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ` Ù³ñ­½áõÙ­Ý»­ñÇÝ Ñ³­×³­Ë»­ÉáõÝ: §º­Ã» ³Ý­·³Ù ݳ Ç ÍÝ» ï³­ ճݭ¹³­íáñ ¿ ϳ٠¿É ýáõï­µá­É³­ ÛÇÝ ³ëïÕ, ³­å³ ¹³ áã ÙÇ Ýß³­ ݳ­ÏáõíÛáõÝ ãÇ Ï³­ñáÕ áõ­Ý»­Ý³É ÇÝÓ Ñ³­Ù³ñ: üáõï­µá­ÉÇë­ïÁ å»ïù

¿ Ùßï³­å»ë ÉÇ­ÝÇ Çñ ˳­ÕÁÝ­Ï»ñ­ Ý»­ñÇ ÏáÕ­ùÇÝ, ѳ­×³­ËÇ å³­ñ³å­ ÙáõÝù­Ý»­ñÇÝ: ö³°éù­²ëï­Íá, µá­ÉáñÝ ¿É Ù»Í ëÇ­ñáí »Ý Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ë»Ï­ódz­ÛÇ å³­ñ³å­ÙáõÝù­Ý»­ñÇݦ,ÝßáõÙ ¿ ê³­ñÇ­µ»Ï Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ` ѳÛï­Ý»­Éáí ݳ¨, áñ ÇÝ­ùÁ ·»­ñ³­ ¹³­ëáõÙ ¿ ˳­Õ³ó­Ý»É û­Ïáõ½ áã ß³ï áõ­Å»Õ, 볭ϳÛÝ Ù³ñ­½áõÙ­ Ý»­ñÇÝ Ùßï³­å»ë µ³­ñ»ËÕ­×á­ñ»Ý Ù³ë­Ý³Ï­óáÕ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ: гñÏ ¿ Ýß»É, áñ ë»Ï­ódz­ÛÇ ËÙµ»­ñáõÙ å³­ñ³­åáÕ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ù»­Í³­Ù³ë­ÝáõíÛáõÝÝ ³å­ ñáõÙ ¿ ºñ¨³­ ÝáõÙ, ÇëÏ ³­Ñ³ Ù³ñ­½»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, áí­ù»ñ ã»Ý ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ ³Ï­ïÇ­ íá­ñ»Ý ѳ­×³­Ë»É å³­ñ³å­ ÙáõÝù­Ý»­ñÇÝ, ã»Ý Áݹ·ñÏ­íáõÙ ë»Ï­ódz­ÛáõÙ: гÛÏ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÇ Ñ³­í³ëï­ Ù³Ùµ` Ù³ñ­½áõÙ­Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï ³ÛÝ­åÇ­ëÇ í³ñ­ÅáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ÁÝï­ñáõÙ, áñ ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý û·­ï³­ ·áñ­Í»É Ù³ñ­½³­¹³Ñ­ÉÇ­×Ç ÙdzÛÝ áã §íóñ­í³Í¦ Ù³­ë»­ñÁ, ÇëÏ ¹³ µ³­í³­Ï³ÝÇÝ ùÇã ï³­ñ³­ÍáõíÛáõÝ ¿ ˳­Õ³­ÛÇÝ Ù³ñ­ï³­í³­ñáõíÛáõÝ ¨ Ó»­é³­·Çñ Ùß³­Ï»­Éáõ ѳ­Ù³ñ, û¨ ³­é³­çÇÝ ËÙµÇ Ë³­Õ³­óáÕ­Ý»­ ñÇ Ù»Í Ù³­ëÁ ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ ¿ û° ·ñ³­·»ï å³ßï­å³Ý­í»É, û° ѳñ­ ӳϭí»É ¨ û° ѳ­Ï³­Ñ³ñ­Ó³­ÏáõÙ­ Ý»­ñÇ ¹Ç­Ù»É: §ºñ­µ»ÙÝ û·ï­íáõÙ »Ýù µ³ë­ ϻﭵá­ÉÇ Ù³ñ­½³­¹³Ñ­ÉÇ­×Ç Ñݳ­ ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó, 볭ϳÛÝ ³Û¹ ų­Ù³­Ý³Ï ¿É µ³ë­Ï»ï­µá­ÉÇëï­Ý»ñÝ »Ý ëñïÝ»­ÕáõÙ` Ùï³­Ñá·­í»­Éáí, áñ Ç­ñ»Ýó ¹³Ñ­ÉÇ×Ý ¿É í³ï íǭ׳­ÏáõÙ ãѳÛïÝ­íǦ,- Ïñïë»ñ ·áñ­ÍÁÝ­Ï»­ñáç Ëáë­ù»­ñÇÝ Ñ³­í»­ÉáõÙ ¿ å³­ñáÝ Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ: ²­é³­çÇÝ ³Ý­·³Ù ѳ­Û³ë­ ï³Ý­Û³Ý µáõ­Ñ»­ñÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý Ù»ç Ñ»Ýó سÛñ µáõ­ÑáõÙ Ù»Ï ï³­ ñÇ ³­é³ç ëï»ÕÍ­í»ó ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ ýáõï­µá­ÉÇ ËÙµ³­ÏÁ, á­ñÇÝ ³Û­ëûñ ³Ý­¹³­Ù³Ï­óáõÙ »Ý ³­í»­ÉÇ ù³Ý 15 áõ­ë³­Ýá­Õáõ­ÑÇ­Ý»ñ ºäÐ ï³ñ­µ»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»­ñÇó: §²Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ ßñç³­ÝáõÙ ýáõï­ µá­ÉÇ Ñ³Ý­¹»å ë»­ñÁ 峭ϳë ã¿, 볭ϳÛÝ Ï³Ý ³Õ­çÇÏ­Ý»ñ, áí­ù»ñ ÙÇ­ÙdzÛÝ í³ï íǭ׳­ÏáõÙ ·ïÝíáÕ »Ý­Ã³­Ï³­éáõó­í³Íù­Ý»­ñÇ å³ï­×³­ éáí ã»Ý ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ Ùßï³­å»ë ѳ­×³­Ë»É ë»Ï­ódz­ÛÇ å³­ñ³å­ ÙáõÝù­Ý»­ñÇÝ. Ýñ³Ýù í³­Ë»­ÝáõÙ »Ý íݳë­í»­Éáõó¦,- ³­ëáõÙ ¿ гÛÏ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ: Àëï Ù³ñ½­ãÇ` ÃÇ­ÙáõÙ Ï³Ý ³Õ­çÇÏ­Ý»ñ, áí­ù»ñ ų­Ù³­Ý³­ÏÇÝ Éñçá­ñ»Ý ½µ³Õ­í»É »Ý ýáõï­µáÉáí, ³Ý­·³Ù »­Õ»É »Ý ³½­·³­ÛÇÝ Ñ³­í³­ ù³­Ï³­ÝÇ Ã»Ï­Ý³­Íáõ­Ý»ñ: §²Ý­·³Ù Éá­·³­ñ³Ý ãáõ­Ý»Ýù, áñ­å»ë­½Ç å³­ñ³å­ÙáõÝ­ùÇó Ñ»­ïá ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ýù ÙÇ ÷áùñ Ù³ùñ­í»É áõ ѳݷë­ï³­Ý³É: ê³Ý­Ñ³Ý­·áõÛ­óÇ ³é­Ï³­Ûáõí Ûáõ­ÝÁ µ³­í³­Ï³ÝÇÝ Ï³ñ¨áñ


41

| www.ysu.am

¿ µá­ Éáñ Ù³ñ­ ½³Ó¨»­ ñÇ Ñ³­ Ù³ñ, ë³­ ϳÛÝ ¹³ ¿É ãáõ­Ý»Ýù¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ ê³­ñÇ­µ»Ï Øáõ­ñ³¹­Û³­ÝÁ` Áݹ·Í»­Éáí, áñ í»­ñáÝß­Û³É Ç­ñá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ å³ï­×³­éáí ¿É å³­ñ³å­ÙáõÝù­Ý»­ñÇÝ ã»Ý ÷áñ­ÓáõÙ ß³ï ³ß­Ë³­ï»ó­ Ý»É ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇÝ: ²ÝÅË­ï»­ÉÇ ¿, áñ ºäÐ ýáõï­µá­ÉÇ ÃÇ­ÙÁ ѳ­Û³ë­ï³Ý­ Û³Ý µáõ­Ñ»­ñÇ Ù»ç ³­Ù»­Ý³áõ­Å»Õ­Ý»­ñÇó Ù»ÏÝ ¿, ÇëÏ ³­Ñ³ ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÁ Ùñó³Ï­óáõíÛáõ­ÝÇó §¹áõñë »Ý¦. áã ÙÇ ³ÛÉ µáõÑ ãáõ­ÝÇ ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ ýáõï­µá­ÉÇ ÃÇÙ: ê³ ÝáõÛÝ­å»ë Ù»Í ËݹÇñ ¿, ù³­ÝÇ áñ ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÁ ã»Ý ϳ­ñá­Õ³­ÝáõÙ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ Ùñó³­ß³­ ñ»­ñÇ: ØdzÛÝ ³Ûë ï³­ñÇ ³å­ñÇ­ÉÇÝ Ñݳ­ñ³­íáñ »­Õ³í ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É ÙÇç­ý³­ÏáõÉ­ï»­ï³­ÛÇÝ ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ ³­é³ç­ÝáõíÛáõÝ, á­ñÇÝ Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ ¿ÇÝ 4 ý³­ÏáõÉ­ï»ï­ Ý»­ñÇ ÃÇ­Ù»ñ: §ÐáõÛë áõ­Ý»Ýù, áñ ѳ­çáñ¹ ï³­ñÇ ³Û¹ ÃÇ­íÁ ÏÏñÏݳ­å³ïÏ­íÇ, ù³­ÝÇ áñ ýáõï­µá­ÉÇ Ñ³Ý­¹»å Ù»Í ë»ñ áõ­Ý»Ý áã ÙdzÛÝ ïÕ³­Ý»­ñÁ: º­Ã» å³Û­Ù³Ý­Ý»­ñÁ ɳ­ íÁ ÉÇ­Ý»Ý, ³­å³ ϳ­ñáÕ »Ýù ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ ³éÝ­í³½Ý 2-3 ÃÇÙ ¿É áõ­Ý»­Ý³É¦,- ÷³ë­ïáõÙ ¿ å³­ñáÝ ¶­¨áñ·­Û³­ ÝÁ ¨ ѳ­í»­ÉáõÙ, áñ ÙñóáõÙ­Ý»­ñÇ µ³­ó³­Ï³­ÛáõíÛáõ­ÝÁ ëïÇ­åáõÙ ¿ å³­ñ³­å»É ³­é³Ýó Ùá­ïÇ­í³­ódz­ÛÇ, ÇÝãÝ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ ³Ý­Ãáõۭɳï­ñ»­ÉÇ ¿ Ù³ñ­½³­Ï³Ý á­Éáñ­ïáõÙ: üáõï­µá­ÉÇ ë»Ï­óÇ³Ý ¹³­¹³­ñ»ó­ÝáõÙ ¿ å³­ñ³å­ ÙáõÝù­Ý»­ñÁ, »ñµ ëÏëíáõÙ »Ý ÙÇ­ç³ÝÏ­Û³É ùÝÝáõíÛáõÝ­ Ý»­ñÁ. áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇÝ á­ñá­ß³­ÏÇ Å³­Ù³­Ý³­Ïáí ѳݭ ·Çëï ¿ ïñíáõÙ, áñ­å»ë­½Ç ϳ­ñá­Õ³­Ý³Ý å³ï­ß³­×á­ñ»Ý å³ï­ñ³ëï­í»É ³Û¹ ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ: §Î³ñ­ÍáõÙ »Ù` ýáõï­µá­ÉÇ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ѳ­ Ù³ñ µ»­Ïáõ٭ݳ­ÛÇÝ ÏÉÇ­ÝÇ àõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ÉÇ­ ·³­ÛÇ ëï»Õ­Íáõ­ÙÁ, á­ñÇ áõÕ­Õáõí۳ٵ ³ñ­¹»Ý á­ñá­ ß³­ÏÇ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ »Ý ï³ñ­íáõÙ: ä»ïù ¿ ýáõï­ µá­É³­ÛÇÝ ÙñóáõÙ­Ý»­ñÁ ÉÇ­Ý»Ý áã û Ù»Ï-»ñ­Ïáõ ß³­µ³­Ãáí, ³ÛÉ ³Ù­µáÕç ï³­ñÇÝ, ù³­ÝÇ áñ ˳­Õ³­ óáÕ­Ý»­ñÁ å»ïù ¿ ˳­Õ³­ÛÇÝ åñ³Ï­ïǭϳ Ó»éù µ»­ ñ»Ý¦,- ÝßáõÙ »Ý ë»Ï­ódz­ÛÇ Ù³ñ­½Çã­Ý»­ñÁ: Æ ¹»å, ë»Ï­ódz­Ûáõ٠ϳ­ñáÕ ¿ Ù³ñ½­í»É Ûáõ­ñ³­ ù³Ýã­Ûáõñ ó³Ý­Ï³­óáÕ, 볭ϳÛÝ »­Ã» ݳ ãÇ Ñ³­Ù³­ å³­ï³ë­Ë³­ÝáõÙ ÃÇ­ÙÇ Ë³­Õ³­Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÇÝ, ³­å³ Ñ»­é³­ÝáõÙ ¿ ÃÇ­ÙÇó: §º­Õ»É »Ý ¹»å­ù»ñ, »ñµ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñÝ ÇÝù­Ý³­ ϳ٠»Ý Ñ»­é³­ó»É, ù³­ÝÇ áñ ѳ­Ùá½­í»É »Ý, áñ Ç­ñ»Ýó ˳­Õ³­Ù³­Ï³ñ­¹³­ÏÁ ½·³­ÉÇá­ñ»Ý ó³Íñ ¿ ÙÛáõë­Ý»­ñÇó: Ø»½ Ùáï ·³­ÉÇë »Ý áã û å³ñ­½³­å»ë ýáõï­µáÉ Ë³­ Õ³­Éáõ ѳ­Ù³ñ, ³ÛÉ ÃÇ­Ù»­ñÇ Ñ»ï Ù³ñ½­í»­Éáõ ¨ ϳ½ÙÝ áõ­Å»­Õ³ó­Ý»­Éáõ Ýå³­ï³­Ïáí¦,- ѳ­í³ë­ïáõÙ »Ý Ù³ñ­ ½Çã­Ý»­ñÁ: Ü»ñ­Ï³­ÛáõÙë ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ ë»Ï­ódz­ÛáõÙ Ù³ñ½­íáõÙ »Ý 16, ÇëÏ ïÕ³­Ý»­ñÇ ë»Ï­ódz­ÛáõÙ` 32 áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: §ºñ­µ»ÙÝ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ »Ýù ³­é³ç­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³­Ý³É ïÕ³­Ý»­ñÇ 2 ÃÇ­Ùáí, ÇÝ­ãÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ É³í ÏÉÇ­ÝÇ Ù»½ ѳ­Ù³ñ, 볭ϳÛÝ ³Û¹­å»ë ã»Ý ÃáÕ­ ÝáõÙ¦,- ³­ëáõÙ ¿ гÛÏ ¶­¨áñ·­Û³­ÝÁ: ²Ýó­Û³É ï³­ñÇ ïÕ³­Ý»­ñÇ ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ ÃÇ­ÙÁ Ù³ë­ Ý³Ï­ó»É ¿ ²Ý¹­ñ³­ÝÇÏ Ø³ñ­·³ñ­Û³­ÝÇ Ñáõ­ß³Ùñ­ó³­ ß³­ñÇÝ` ·ñ³­í»­Éáí 2-ñ¹ ­ï»­ÕÁ, í»ñ­ç»ñë ¿É Ï³­Û³­ó³Í àõë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ˳­Õ»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï µ³­í³­ñ³ñ­í»É ¿ 2-ñ¹ ­ï»­Õáí` »½­ñ³­÷³­ÏãáõÙ å³ñï­í»­Éáí г­Û³ë­ï³­ÝÇ å»­ï³­Ï³Ý ïÝï»­ë³­·Ç­ï³­Ï³Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ÃÇ­ÙÇÝ: §ºñ­Ïáõ ³Ý­·³Ù Ù³ë­Ý³Ï­ó»É »Ýù í³ë­ï³­Ï³­íáñ Ù³ñ­½Çã ²­ÉÇÏ ²µ­ñ³­Ñ³Ù­Û³­ÝÇ Ñáõ­ß³Ùñ­ó³­ß³­ñÇÝ` Ù»Ï ³Ý­·³Ù ·ñ³­í»­Éáí 1-ÇÝ, ÙÛáõë ³Ý­·³Ù` 2-ñ¹ ­Ñá­ñÇ­½á­ ݳ­Ï³­ÝÁ: üáõï­µá­ÉÇ Ù»ñ ÃÇ­ÙÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñ³­çáÕ áõ Ýí³­×áõÙ­Ý»­ñáí ѳ­ñáõëï ¿¦,- ÝßáõÙ »Ý Ù³ñ­½Çã­ Ý»­ñÁ` ³­í»­É³ó­Ý»­Éáí, áñ ÙÇßï ¿É ¹³ñ­å³­ë³­å³­ÑÇ ËݹÇñ »Ý áõ­Ý»­ó»É, û¨ ýáõï­½³­ÉÇ Ñ³­Ù³ñ áã í³ï ¹³ñ­å³­ë³­å³Ñ áõ­Ý»Ý: Ð.¶.: º­Ã» ϳ ýáõï­µá­É³­ÛÇÝ ÃÇÙ, áõ ³Û¹ ÃÇ­ ÙÁ ɳí Ë³Õ ¿ óáõ­ó³¹­ñáõÙ, ³­å³ å»ïù ¿ Ýå³ë­ï»É ¹ñ³ ½³ñ­·³ó­Ù³­ÝÁ: ò³­íáù, ³Û­ëûñ ýáõï­µá­ÉÇëï­Ý»­ ñÁ ϳݷ­Ý³Í »Ý µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ µ³ñ¹ ËݹñÇ ³­é³ç. Ùñó³­ß³­ñ»­ñÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ÝáõÙ »Ý سÛñ µáõ­ÑÁ, µ³Ûó ˳­ÕáõÙ »Ý áõ­ñÇß Ù³ñ­½³­¹³ß­ï»­ñáõÙ: Ðáõ­ë³Ýù, áñ ³Ûë ËݹǭñÁ ÏÉáõÍ­íÇ ·á­Ý» ·³­ÉÇù áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ï³­ñáõÙ. Ïϳñ­·³­íáñ­í»Ý û° Ù³ñ­½³­ ¹³Ñ­ÉÇ­×Á, û° ë³Ý­Ñ³Ý­·áõÛ­óÁ, ÇëÏ ºäÐ áõ­ë³­ÝáÕýáõï­µá­É³­ë»ñ­Ý»ñÝ ¿É Ù»Í ëÇ­ñáí ÏÝ»ñ·­ñ³í­í»Ý ýáõï­ µá­ÉÇ ë»Ï­ódz­ÛÇ å³­ñ³å­ÙáõÝù­Ý»­ñÇÝ:

޳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­ß³­ñáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ·»­ñ³­½³Ý­óáõÙ »Ý ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇÝ

Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ ïáõ٠߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­ß³ñÝ ³Û­ëáõ­Ñ»ï Ϲ³é­Ý³ ³­í³Ý­¹³­Ï³Ý: Ðáí­Ñ³Ý­Ý»ë ì³ñ­¹³Ý­Û³Ý ²å­ñÇ­ÉÇ 18-ÇÝ ºäÐ Åáõé­Ý³­ÉÇë­ ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõ٠߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ á­·ÇÝ ¿ñ í¨³­ÍáõÙ. ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÇ áõ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ ÙÇç¨ ³­é³­ çÇÝ ³Ý­·³Ù ߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­ß³ñ ³Ýó­Ï³ó­Ý»­Éáõ ó³Ý­ÏáõíÛáõÝ ¿ÇÝ Ñ³Ûï­ Ý»É 1-ÇÝ Ïáõñ­ëÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, ݳ­Ë³­ Ó»é­Ýáõí۳ÝÝ ¿É ³­ç³Ï­ó»É ¿ÇÝ ý³­ÏáõÉ­ ï»­ïÇ àôÊ-Ý ¨ ¹»­Ï³­Ý³­ïÁ: гï­Ï³Ý­ß³­Ï³Ý ¿, áñ ߳˭ٳ­ï³­ ÛÇÝ Ùñó³­ß³­ñÁ ϳ­Û³­ó³í ×Çßï ³ÛÝ Å³­Ù³­Ý³Ï, »ñµ Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ í³ë­ï³­Ï³­ß³ï ¹³­ë³­ Ëáë, ߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ù»Ï­Ý³­µ³Ý, ³­í»­ÉÇ ù³Ý 40 ï³ñ­í³ ÏÛ³Ýù áõ­Ý»­óáÕ §Þ³Ë­Ù³­ï³­ÛÇÝ Ð³­Û³ë­ï³Ý¦ ѳݭ¹»­ ëÇ ÑÇ٭ݳ­¹Çñ áõ ³Ý­÷á­÷áË ·É˳­íáñ ËÙµ³­·Çñ, §Þ³Ë­Ù³ï 64¦ Ñ»­éáõë­ ï³­Ñ³­Õáñ¹­Ù³Ý Ñ»­ÕÇ­Ý³Ï áõ í³­ñáÕ ¶³­·ÇÏ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ ÝßáõÙ ¿ñ û° ߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ñ³Ý­¹»­ëÇ, û° Ñ»­éáõë­ ï³­ï»­ë³­ÛÇÝ Ñ³­Õáñ¹­Ù³Ý 40-³Ù­Û³­ÏÁ: л­ï³ùñ­ùÇñ ¿ ݳ¨, áñ í»ñ­ç»ñë ÉáõÛë ¿ ï»­ ë»É §Þ³Ë­Ù³­ï³­ÛÇÝ Ð³­Û³ë­ï³Ý¦ ѳݭ ¹»­ëÇ 1000-ñ¹ ­Ñ³­Ù³­ñÁ, ÇëÏ ³å­ñÇ­ÉÇ í»ñ­çÇÝ §Þ³Ë­Ù³ï 64¦ Ñ»­éáõë­ï³­Ñ³­ Õáñ­¹áõ­ÙÁ »­Ã»ñ Ñ»­é³ñ­Ó³Ï­í»ó Ñá­µ»É­

Û³­Ý³­Ï³Ý` 2000-ñ¹­ ³Ý­·³Ù, ³å­ñÇ­ÉÇÝ ¿É Éñ³­ó³í í³ë­ï³­Ï³­ß³ï Ù³ë­Ý³­·»­ïÇ ÍÝÝ¹Û³Ý ï³­ñ»­¹³ñ­ÓÁ: Àݹ á­ñáõÙ` ù³­ÝÇ áñ §Þ³Ë­Ù³­ï³­ÛÇÝ Ð³­Û³ë­ï³Ý¦ ѳݭ ¹»­ëÁ ݳ¨ ³Õ­çÇÏ­Ý»ñ »Ý Áݭûñ­óáõÙ, ¶³­·ÇÏ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ ãó³Ý­Ï³­ó³í ³­ë»É, û ù³­ÝÇ ï³­ñ»­Ï³Ý ¿ ¹³é­ÝáõÙ: Àëï ³ÛëÙ` Äáõé­Ý³­ÉÇë­ïǭϳ­ÛÇ ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÇ Ñ³­Ù³ñ ߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­ ß³­ñÇ ³Ýó­Ï³­óáõ­ÙÁ í»­ñáÝß­Û³É Ç­ñ³­¹³ñ­ ÓáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ¹³­ë³­Ëá­ëÇ Ñ»ï ïá­Ý»­Éáõ Ññ³­ß³­ÉÇ ³­éÇà ¿ñ: §Â»° г­Û³ë­ï³­ ÝáõÙ, û° ³ñ­ï³­ë³Ñ­Ù³Ý­Û³Ý µáõ­Ñ»­ñáõ٠߳˭ٳ­ïÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ù»Í Åá­ÕáíÁñ­ ¹³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ ¿ í³­Û»­ÉáõÙ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ ñÇ ßñç³­ÝáõÙ: ØÇÝ㨠³Û­ëûñ úùë­ýáñ­¹Ç ¨ ø»Ùµ­ñÇ­çÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ ÝáÕ­Ý»­ñÁ Ù»Í ëÇ­ñáí Ù³ë­Ý³Ï­óáõÙ »Ý »ñ­Ïáõ ѳݭñ³­Ñ³Ûï µáõ­Ñ»­ñÇ ÙÇç¨ ³Ýó­ ϳó­íáÕ ³­Ù»­Ý³Ù­Û³ ߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­ß³­ñÇÝ: Ø»ñ ý³­ÏáõÉ­ï»­ïáõÙ ë³ ³­é³­çÇÝ ÷áñ­ÓÁ ÏÉÇ­ÝÇ, á­ñÁ, Áëï Çë, Ñ»­ ï³­·³­ÛáõÙ ß³­ñáõ­Ý³­Ï³­Ï³Ý µÝáõÛà Ïáõ­ Ý»­Ý³¦,- ³­ëáõÙ ¿ Ùñó³­ß³­ñÇ ·É˳­íáñ Ùñó³­í³ñ ¶³­·ÇÏ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ: àÕ­çáõ­Ý»­Éáí Ùñó³­ß³­ñÇ Ù³ë­Ý³­ ÏÇó­Ý»­ñÇÝ ¨ ßÝáñ­Ñ³­íá­ñ»­Éáí ¶³­·ÇÏ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÇÝ` ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹»­Ï³Ý ܳ­Õ³ß سñ­ïÇ­ñáë­Û³­ÝÁ Ýß»ó, áñ ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïáõ٠߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­Ë³­ Õ»ñÝ ³Û­ëáõ­Ñ»ï ³­í³Ý­¹³­Ï³Ý Ϲ³é­ ݳÝ, ù³­ÝÇ áñ ߳˭ٳ­ïÇ Ñ³Ý­¹»å ë»ñÝ áõ Ñ»­ï³ùñù­ñáõíÛáõ­ÝÁ å»ïù ¿ Ù»­Í³ó­Ý»É áã ÙdzÛÝ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ, ³Ûɨ ¹³­ë³­ Ëáë­Ý»­ñÇ ßñç³­ÝáõÙ: ¸»­Ï³­ÝÁ ݳ¨ Ý»ñ­

ý³­ÏáõÉ­ï»­ï³­ÛÇÝ áõ­ë³­Ýá­Õ³­Ï³Ý ߳˭ Ù³­ï³­ÛÇÝ ³­é³ç­ÝáõíÛáõÝ ³Ýó­Ï³ó­Ý»­Éáõ ó³Ý­ÏáõíÛáõÝ Ñ³Ûï­Ý»ó: ²Û­Ýáõ­Ñ»ï¨ ٻϭݳñ­Ï»ó Ùñó³­ß³­ñÁ: §Èñ³·­ñáÕ­Ý»ñ¦ ¨ §²­å³­·³ Éñ³·­ñáÕ­ Ý»ñ¦ ³­ÝáõÝ­Ý»­ñÁ ëï³­ó³Í ¨ 7-³­Ï³Ý ߳˭ٳ­ïÇëï­Ý»­ñÇó ϳ½Ù­í³Í ÃÇ­Ù»­ñÇ å³Û­ù³­ñáõÙ ³­í»­ÉÇ áõ­Å»Õ ·ïÝí»­óÇÝ áõ­ ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ` §²­å³­·³ Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÁ¦, áí­ù»ñ 4.5-3.5 ѳ߭íáí ³­é³­í»­ÉáõÃ­Û³Ý Ñ³­ë³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»­ïÇ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ: Þ³ï áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ µ³­ó³­ ѳۭïáõÙ ¿ñ ѳï­Ï³­å»ë ¹»­Ï³­ÝÇ ï»­Õ³­ Ï³É ²­Ý³­ÑÇï Ø»­Ý»Ùß­Û³­ÝÇ áõ س­Ùáõ­ÉÇ å³ï­ÙáõÃ­Û³Ý ¨ ï»­ëáõÃ­Û³Ý ³Ù­µÇá­ÝÇ í³­ñÇã ¸³­íÇà ä»ï­ñáë­Û³­ÝÇ É³í ˳­ ÕÁ, ÇÝ­ãÇ ³é­ÃÇí ÝáõÛ­ÝÇëÏ Ùñó³­ß³­ñÇ ·É˳­íáñ Ùñó³­í³­ñÁ ϳ­ï³­Ïáí Ýß»ó, áñ »­Ã» Ù»Ï-»ñ­Ïáõ ˳­Õ»­ñÇ ¿É ³Ûë­å»ë å³ï­ñ³ëï­í»Ý, ³­å³ ·áõ­ó» ³ß­Ë³ñ­ÑÇ ³­é³ç­ÝáõÃ­Û³Ý Ù³ë­Ý³Ï­ó»Ý: Æ ¹»å, ߳˭ٳ­ï³­ÛÇÝ Ùñó³­ß³ñÝ ³Ýó­Ï³ó­íáõÙ ¿ñ ³­é³Ýó ų­Ù³­Ý³­ ÏÇ, ù³­ÝÇ áñ Ù³ë­Ý³­ÏÇó­Ý»­ñÇó ß³­ï»­ñÁ ¹»é¨ë­ ³Ù­µáÕ­çá­íÇÝ ã¿ÇÝ ïÇ­ñ³­å»­ïáõÙ Ù³ñ­½³Ó¨Ç ϳ­ÝáÝ­Ý»­ñÇÝ: ʳ­ÕÇ ³­í³ñ­ïÇó Ñ»­ïá ¶³­·ÇÏ Ðáí­Ñ³Ý­ÝÇë­Û³­ÝÁ ã¿ñ Ùá­é³­ó»É ݳ¨ Çñ å³ï­ñ³ë­ï³Í Ùñó³­Ý³Ï­Ý»­ñÇ Ù³­ ëÇÝ: Øñó³­Ý³Ï­Ý»ñ ëï³­ó³Ý áã ÙdzÛÝ Ñ³Õ­ÃáÕ­Ý»­ñÁ, ³Ûɨ å³ñï­íáÕ­Ý»­ñÁ, áí­ ù»ñ å³ñ·¨³ïñ­í»­óÇÝ Ëñ³­Ëáõ­ë³­Ï³Ý Ýí»ñ­Ý»­ñáí:


42

¸Çå­ÉáÙ ëﳭݳ­Éáõ ÙÇ³Ï ÙÇ­çá­óÁ ùñïݳ­ç³Ý ³ß­Ë³­ï³ÝùÝ ¿ س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­ É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ áõ­ ë³­ÝáÕ ÉÇ­Ý»ÉÝ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ Ù»Í å³­ïÇí ¿ ó³Ý­Ï³­ó³Í »­ñÇ­ï³­ë³ñ­¹Ç ѳ­Ù³ñ. ³Ûë­ ï»Õ ëá­íá­ñáõÙ »Ý ÙdzÛÝ ÁÝïñ۳ɭݻ­ñÁ:

л­ï³ùñ­ùÇñ ¿... ²­é³­çÇÝ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ å³ñ­µ»­ñ³­Ï³­ÝÁ ëï»Õ­Í»É »Ý Ñ»Ýó MIT-Ç áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ, áí­ ù»ñ ï³­ñÇ­Ý»ñ ³­é³ç å³ï­ñ³ë­ï»É »Ý ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Ã»ñ­ÃÇ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ï³ñ­µ»­ñ³­ÏÁ:

ä³ï­ñ³ë­ï»ó г­ñáõíÛáõÝ Ì³ïñ­Û³­ÝÁ ²ß­Ë³ñ­ÑÇ É³­í³­·áõÛÝ Ïñó­ Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ` س­ë³­ ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ ïÇ­ïáõ­ïÁ (³Ý·É.` Massachusetts Institute of Technology, ѳݭ ñáõí۳ÝÝ ³­é³­í»É ѳÛï­ÝÇ ¿ MIT ѳ­å³í­Ù³Ùµ), ·ïÝíáõÙ ¿ ³­Ù»­ ñÇÏ­Û³Ý Ø³­ë³­ãáõ­ë»Ãë ݳ­Ñ³Ý­ ·Ç ø»Ùµ­ñÇç áã Ù»Í ù³­Õ³­ùáõÙ, á­ñÁ ѳÛï­ÝÇ ¿ §Ð³­Ù³É­ë³­ñ³­Ý³­ Ï³Ý Ï»Ýï­ñáݦ ³Ý­í³Ùµ. ³Ûë­ï»Õ ¿ ·ïÝíáõ٠ݳ¨ ÙÛáõë ѳݭñ³­Ñ³Ûï áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ѳë­ï³­ïáõíÛáõ­ÝÁ` гñ­í³ñ­¹Ç ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ: س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­Éá­ ·Ç³­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÁ Ù³ë­Ý³­íáñ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý ¿ ¨ ѽáñ áõ ·»ñ­Å³­ Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ѳ­Ù³Éñ­í³­Íáõí Û³Ùµ ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý Ï»Ýï­ ñáÝ: г­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ áõ­ÝÇ ÑÇÝ· Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ¹åñáó ¨ Ù»Ï ùá­É»ç, Áݹ­Ñ³­Ýáõñ ³é­Ù³Ùµ 32 ·Ç­ï³­Ï³Ý µ³­Å³Ý­ÙáõÝù` ·Ç­ï³­ Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ¨ ï»Ë­Ýǭϳ­ Ï³Ý ËÇëï áõÕÕ­í³­Íáõí۳ٵ: Àëï ѳݭñ³­Ñ³Ûï §The Times¦ í³ñ­Ï³­ÝÇ­ß³­ÛÇÝ ë³Ý¹­Õ³­ÏÇ` ³ß­Ë³ñ­ÑÇ É³­í³­·áõÛÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ ñ³Ý­Ý»­ñÇ ß³ñ­ùáõÙ MIT-Ý ·ïÝíáõÙ ¿ 2-ñ¹ ­Ñá­ñÇ­½á­Ý³­Ï³­ÝáõÙ: ²ÛÉ í³ñ­ ϳ­ÝÇ­ß³­ÛÇÝ ë³Ý¹­Õ³Ï­Ý»­ñÇ Ñ³­ Ù³­Ó³ÛÝ` س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­ É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÁ Ùßï³­å»ë Ý»­ñ³é­í³Í ¿ ɳ­í³­·áõÛÝ Ñ³­Ù³É­ ë³­ñ³Ý­Ý»­ñÇ ÑÝ·Û³­ÏáõÙ: г­Ù³É­ ë³­ñ³­ÝÇ Ïñó­Ï³Ý Íñ³·­ñ»­ñÇó ß³­ï»ñÝ ³Û­ëûñ ³­é³­ç³­ï³ñ ¹Çñù »Ý ½µ³­Õ»ó­ÝáõÙ áã ÙdzÛÝ ²ØÜ-áõÙ, ³Ûɨ áÕç ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ: MIT-Ç »Ý­Ã³­Ï³­ÛáõÃ­Û³Ý Ý»ñ­ùá ·ïÝíáÕ ³­Ù»­Ý³­Ñ³Ûï­ ÝÇ Ï³­éáõÛó­Ý»ñÝ »Ý ÈÇÝ­ùáÉ­ÝÇ ³Ý­í³Ý ɳ­µá­ñ³­ïá­ñdzÝ, ÆÝ­ ýáñ­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ ³ñ­Ñ»ë­ï³­Ï³Ý ÇݭﻭɻϭïÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý Ï»Ýï­ñá­ ÝÁ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ ϳ­é³­í³ñ­ Ù³Ý ¹åñá­óÁ: г­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ Çñ ·Ç­ï³­Ï³Ý ½·³­ÉÇ Ýí³­×áõÙ­Ý»­ ñáí ѳ­Ù³ñ­íáõÙ ¿ éá­µá­ï³­ï»Ë­ÝÇ­ ϳ­ÛÇ ¨ ³ñ­Ñ»ë­ï³­Ï³Ý ÇݭﻭɻϭïÇ ëï»ÕÍ­Ù³Ý á­Éáñ­ïÇ ³­Ù»­Ý³­Ñ³Ûï­ÝÇ Ýá­ñ³­ñ³ñ­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ: ´³­óÇ ¹ñ³­ ÝÇó` ÇÝ­Å»­Ý»­ñ³­Ï³Ý, ³ñ­¹Ç ï»­Õ»­ ϳï­í³­Ï³Ý ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ý»­ñÇ, ùÇ­Ùdz­ÛÇ, ýÇ­½Ç­Ï³­ÛÇ, ïÝï»­ë³­·Ç­ ïáõÃ­Û³Ý áõ Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ Ïñó­ Ï³Ý Íñ³·­ñ»ñÝ ³Û­ëûñ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ »Ý س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­Éá­ ·Ç³­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ·É˳­íáñ ѳխó­ÃáõÕ­ÃÁ: г­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ

Æ ¹»å... 2011 í-Ç ¹ñáõí۳ٵ MIT-Ç 77 ßñ糭ݳ­í³ñï­Ý»ñ ëï³­ó»É »Ý Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­Ý³Ï­Ý»ñ, ÇÝ­ ãÁ é»­Ïáñ­¹³­ÛÇÝ ÃÇí ¿, 52-Ý­¿É ¶Ç­ïáõÃ­Û³Ý ³½­·³­ÛÇÝ Ù»­¹³­ÉÇ ¹³÷­Ý»­ÏÇñ­Ý»ñ »Ý: Þñ糭ݳ­ í³ñï­Ý»­ñÇ ÙÇ Ù»Í Ù³ëÝ ¿É ³­é³­ ç³­ï³ñ å³ß­ïáÝ ¿ ½µ³­Õ»ó­ÝáõÙ: Ù»Í Ñ»­Õǭݳ­ÏáõíÛáõÝ ¿ í³­Û»­ÉáõÙ áã ÙdzÛÝ Çñ µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý, ³Ûɨ ϳ­é³­í³ñ­Ù³Ý, ù³­Õ³­ù³­·Ç­ï³­ ϳÝ, É»½­í³­µ³­Ý³­Ï³Ý áõ ÷Ç­ÉÇ­ëá­ ÷³­Û³­Ï³Ý á­Éáñï­Ý»­ñáõÙ áõ­Ý»­ó³Í ѳ­çá­ÕáõíÛáõÝ­Ý»­ñáí: л­é³­íáñ 1861 í-ÇÝ Ø³­ë³­ãáõ­ ë»Ãë ݳ­Ñ³Ý­·Ç Õ»­Ï³­í³­ñáõíÛáõ­ÝÁ ¹ñ³­Ï³­Ýá­ñ»Ý ÁÝ­¹áõ­Ý»ó à­õÇÉ­Û³Ù

´»ñ­ÃáÝ èá­ç»ñ­ëÇ §Ø³­ë³­ãáõ­ë»Ã­ ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ ¨ ´áë­ïá­ÝáõÙ µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ÏñÃáõí ÛáõÝ áõ­Ý»­óáÕ Ñ³­ë³­ñ³­ÏáõÃ­Û³Ý ëï»ÕÍ­Ù³Ý Ù³­ëÇݦ ˳ñ­ïdzÝ: à­õÇÉ­Û³Ù èá­ç»ñ­ëÁ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ ¿ñ ëï»Õ­Í»É µ³ñÓ­ñ³­·áõÛÝ ÏñÃáõí Û³Ý Ýáñ Ó¨ áõ á­ñ³Ï, á­ñÁ ϳ­ñáÕ ¿ñ ³­ñ³­·á­ñ»Ý ³ñ­Ó³­·³Ý­ù»É 19-ñ¹ ­¹³­ñÇ Áݭóó­ùáõÙ ³­ñ³· ½³ñ­·³­ óáÕ ·Ç­ï³­Ï³Ý Ýí³­×áõÙ­Ý»­ñÇÝ. ¹³­ë³­í³Ý¹­Ù³Ý ݳ˭ÏÇÝ á×Ý ³ÛÉ¨ë ­ã¿ñ µ³­í³­ñ³­ñáõÙ ¨ Ñ»ï ¿ñ ÙÝáõ٠ų­Ù³­Ý³­ÏÇó: êﳭݳ­Éáí ݳ­Ñ³Ý­·³­ÛÇÝ Ç߭˳­ÝáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ÃáõÛÉï­íáõíÛáõ­ÝÁ` MIT-Ç ³­å³­·³ ÑÇ٭ݳ­¹Ç­ñÁ ëÏë»ó ýǭݳݭ볭 Ï³Ý ÙÇ­çáó­Ý»ñ ¨ ѳ­Ù³É­ë³­ñ³Ý ϳ­éáõ­ó»­Éáõ ï»Õ ÷Ýïñ»É: à­õÇÉ­Û³Ù èá­ç»ñ­ëÇ Ï³ñ­ÍÇ­ùáí` Ïñó­Ï³Ý åɳ­ÝÁ å»ïù ¿ µ³Õ­Ï³­ó³Í ÉÇ­Ý»ñ

л­ï³ùñ­ùÇñ ¿... §Ð³­ù»ñ¦ µ³­éÁ ͳ­·»É ¿ Ñ»Ýó MIT-Ç Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ, ù³­ÝÇ áñ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÇó ß³­ï»ñÝ Ç­ñ»Ýó ·»­ñ³­½³Ýó »Ý ¹ñë­¨á­ñáõ٠ݳ¨ ³Û¹ ³ë­å³­ñ»­½áõÙ: ²­å³­ óáõó­í³Í ¿, áñ ³ß­Ë³ñ­ÑÇ É³­ í³­·áõÛÝ Ñ³­ù»ñ­Ý»­ñÁ ¹áõñë »Ý ·³­ÉÇë Ñ»Ýó س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇó: 3 ÑÇ٭ݳ­Ï³Ý Ï»­ï»­ñÇó` û·­ï³­Ï³ñ ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ áõ­ëáõ­ó³­ÝáõÙ, µ³­ óÇ ·áñͭݳ­Ï³Ý ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÇó` ݳ¨ ï»­ë³­Ï³Ý á­ñ³Ï­Û³É ·Ç­ï»­ÉÇù­ Ý»­ñÇ ïñ³­Ù³¹­ñáõÙ ¨ µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý áõ Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³ñ ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³­ï»­ÕáõÙ: Àëï à­õÇÉ­Û³Ù èá­ ç»ñ­ëÇ` á­ñ³Ï­Û³É ÏñÃáõíÛáõ­ÝÁ áã

û ÷áñ­Ó³­éáõÃ­Û³Ý íñ³ ¿ ÑÇÙÝÁ­ í³Í, á­ñÁ Ó»éù ¿ µ»ñ­íáõÙ ·áñÍ­ ݳ­Ï³Ý å³­ñ³å­ÙáõÝù­Ý»­ñÇ Å³­ Ù³­Ý³Ï, ³ÛÉ ëï³­ó³Í ï»­ë³­Ï³Ý Ñ³­Ù³­å³­ï³ë­Ë³Ý ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñÇ, á­ñáÝù ³Ù­ñ³åݹ­íáõÙ »Ý ·áñͭݳ­ Ï³Ý ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÇ Å³­Ù³­Ý³Ï, ³Û­ëÇÝùÝ` ³­é³Ýó ï»­ëáõÃ­Û³Ý ãϳ á­ñ³Ï­Û³É ÏñÃáõíÛáõÝ: ø³­Õ³­ù³­ódz­Ï³Ý å³­ï»­ ñ³½­ÙÇ å³ï­×³­éáí áõ­ëáõ٭ݳ­Ï³Ý ¹³­ëÁݭóó­Ý»­ñÁ MIT-áõÙ ëÏëí»­ óÇÝ ÙdzÛÝ 1865 í-Çó Ñ»­ïá: ²Û¹ ï³ñ­í³­ÝÇó ¿É ëÏë»ó ·áñ­Í»É ³­Ù»­ ñÇÏ­Û³Ý É³­í³­·áõÛÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³Ý­ Ý»­ñÇó Ù»­ÏÁ: êϽµÝ³­Ï³Ý ¹³­ë»ñÝ ³Ýó­Ï³ó­íáõÙ ¿ÇÝ ´áë­ïá­ÝÇ ³é¨ïñÇ Ï»Ýï­ñá­ÝáõÙ, á­ñÁ í»ñóñ»É ¿ÇÝ í³ñ­ Ó³­Ï³­É³­Ï³Ý ÑÇ­ÙáõÝù­Ý»­ñáí: л­ï³­·³­Ûáõ٠ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ Õ»­Ï³­í³ñ­Ý»ñÝ áõ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÁ ½·³­ÉÇá­ñ»Ý ß»Õ­í»­óÇÝ §èá­ç»ñ­ëÇ Ç­¹»³­ÉÇó¦. ϳñ¨áñ­íáõÙ ¿ñ áã û ï»­ë³­Ï³Ý ·Ç­ïáõíÛáõ­ÝÁ, ³ÛÉ ·áñÍ­ ݳ­Ï³Ý ¹³­ëÁ: 20-ñ¹ ­¹³­ñÇ ëϽµÇÝ Ø³­ë³­ãáõ­ ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ ïáõ­ïÁ ÏñáõÙ ¿ ýÇ­Ý³Ý­ë³­Ï³Ý ½·³­ ÉÇ ËݹÇñ­Ý»ñ, ÇÝ­ãÇ ³ñ¹­ÛáõÝ­ùáõÙ ¹³­ë³­Ëáë­Ý»­ñÇ Ù»Í Ù³­ëÁ ï»­Õ³­ ÷áË­íáõÙ ¿ гñ­í³ñ­¹Ç ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³Ý, ÇëÏ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ ëÏëáõÙ »Ý µá­Õá­ùÇ Ù»­Í³­Í³­í³É óáõÛ­ó»ñ ϳ½­ Ù³­Ï»ñ­å»É: س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ Ý³­Ñ³Ý­·³­ ÛÇÝ Ç߭˳­ÝáõíÛáõ­ÝÁ 1914 í-ÇÝ ÝáõÛ­ÝÇëÏ ó³Ý­Ï³­ÝáõÙ ¿ñ MIT-Ý Ùdzó­Ý»É гñ­í³ñ­¹Ç ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇÝ, 볭ϳÛÝ Ý³­Ñ³Ý­·³­ÛÇÝ ¹³­ï³­ñ³ÝÝ ³Û¹ á­ñá­ßáõ­ÙÁ ã»Õ­Û³É ¿ ѳۭﳭñ³­ñáõÙ: 1916 í-ÇÝ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³ÝÝ áõ­Ý»­ÝáõÙ ¿ Ýáñ Ù³ë­Ý³­ß»Ýù. ëÏëíáõÙ »Ý MIT-Ç í»­ñ»É­ùÇ ¨ ³­é³­çÁݭó­óÇ ï³­ñÇ­Ý»­ñÁ: ²ñ­¹»Ý ºñÏ­ñáñ¹ ѳ­Ù³ß­Ë³ñ­Ñ³­ÛÇÝ å³­ ï»­ñ³½­ÙÇ ï³­ñÇ­Ý»­ñÇÝ ³ÛÝ Ñ³­Ù³ñ­ íáõÙ ¿ñ ²ØÜ-áõÙ µÝ³­Ï³Ý ·Ç­ïáõí ÛáõÝ­Ý»ñ áõ­ëáõ­ó³­ÝáÕ É³­í³­·áõÛÝ Ï»Ýï­ñá­ÝÁ: ²Û¹ ų­Ù³­Ý³­Ï³­Ñ³ï­ í³­ÍáõÙ é³½­Ù³­Ï³Ý ï»Ë­Ýǭϳ­ÛÇ µÝ³­·³­í³­éáõÙ ³ñ­Ó³­Ý³·ñ­í³Í Ýáñ Ýí³­×áõÙ­Ý»­ñÇ Ñ»­Õǭݳϭݻ­ñÇ Ù»Í Ù³­ëÁ Ñ»Ýó MIT-Ç ßñ糭ݳ­ í³ñï­Ý»ñÝ ¿ÇÝ: л­ï³­·³ ï³­ñÇ­Ý»­ ñÇÝ Ïñó­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ¹³é­ÝáõÙ ¿ ÙÇ ï»­ë³Ï é³½­Ù³³ñ¹­Ûáõ­Ý³­µ»­ ñ³­Ï³Ý ѽáñ µ³­½³, ÇÝ­ãÇ ¹»Ù áõ­ ë³­Ýá­ÕáõíÛáõ­ÝÁ ëÏëáõÙ ¿ µá­Õá­ùÇ ³Ï­ódz­Ý»ñ, óáõÛ­ó»ñ áõ ¹³­ë³­¹áõÉ­ Ý»ñ ϳ½­Ù³­Ï»ñ­å»É: ²Û­ëûñ ¿É ѳ­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÁ ë»ñ­ ïá­ñ»Ý ѳ­Ù³­·áñ­Í³Ï­óáõÙ ¿ ³­Ù»­


| www.ysu.am

ñÇÏ­Û³Ý é³½­Ù³­Ï³Ý áõ­Å»­ñÇ Ñ»ï, 볭ϳÛÝ ·»ñ­Å³­Ù³­Ý³­Ï³­ÏÇó ë³ñ­ù³­íá­ñáõÙ­Ý»­ñáí ѳ­Ù³Éñ­í³Í ·Ç­ï³­Ñ»­ï³­½á­ï³­Ï³Ý ɳ­µá­ñ³­ïá­ ñdz­Ý»­ñáõÙ ½·³­ÉÇá­ñ»Ý Ýí³­½»É »Ý íï³Ý­·³­íáñ ÷áñ­Ó³ñ­ÏáõÙ­Ý»­ñÁ: ²ñ­¹»Ý 1870 í-Çó س­ë³­ãáõ­ ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ ïáõ­ïÇ ¹éÝ»­ñÁ µ³ó ¿ÇÝ Ý³¨ ³Õ­çÇÏ­ Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ, 볭ϳÛÝ Ýñ³Ýó ÃÇ­ íÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ùÇã ¿ñ` ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ ÙÇ ù³­ÝÇ ï³ëÝ­Û³Ï: ØdzÛÝ 1964 í-Çó Ñ»­ïá, »ñµ µ³ó­í»ó áõ ëÏë»ó ·áñ­Í»É سù­Îáñ­ÙÇÏ ÐáÉÉ Ñ³Ý­ñ³­ ϳ­ó³­ñ³­ÝÁ, á­ñÁ ݳ­Ë³­ï»ë­í³Í ¿ñ ÙdzÛÝ ³Õ­çÇÏ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ, áõ­ë³­ Ýá­Õáõ­ÑÇ­Ý»­ñÇ ÃÇ­íÁ ëÏë»ó ³­×»É: 2005 í-Ç ïí۳ɭݻ­ñáí` Ïñó­Ñ³­Ù³­ ÉÇ­ñÇ áõ­ë³­Ýá­ÕáõÃ­Û³Ý 43 ïá­ÏáëÝ ³Õ­çÇÏ­ ¿ñ: ²Ûë ï³ñ­í³ ¹ñáõí۳ٵ áõ­ë³­Ýá­ÕáõÃ­Û³Ý 45, ÇëÏ ³ë­åÇ­ ñ³Ýï­Ý»­ñÇ 29 ïá­ÏáëÁ ϳ½­ÙáõÙ »Ý Ç­·³­Ï³Ý ë»­éÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»­

Æ ¹»å... 2011 í-Ç ïí۳ɭݻ­ñáí` MIT-Ç ï³­ñ»­Ï³Ý µÛáõ­ç»Ý ϳ½­ÙáõÙ ¿ñ Ùáï 10 ÙÉñ¹­²ØÜ ¹á­É³ñ: ñÁ: ÎÝáç ¹»­ñÁ í»ñ­çÇÝ ï³ë­Ý³Ù­ Û³­ÏáõÙ ½·³­ÉÇá­ñ»Ý µ³ñÓ­ñ³­ó»É ¿. 2004 í-ÇÝ µáõ­ÑÇ ³­é³­çÇÝ ÏÇÝ Ý³­Ë³­·³Ñ Ýß³­Ý³Ï­í»ó êÛáõ­½³Ý Ðáù­ýÇÉ­¹Á, áí ¹³ñ­Ó³í ѳ­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ 16-ñ¹ ­Ý³­Ë³­·³­ÑÁ ¨ ϳ­é³­ í³­ñáõÙ ¿ ÙÇÝ㨠³Û­ëûñ: г­Ù³É­ë³­ ñ³­ÝÇ ³ÛÅÙ­Û³Ý é»Ï­ïáñÝ ¿É åñá­ý»­ ëáñ è³­ý³­Û»É è³ÛýÝ ¿: MIT-áõÙ ·áñ­ÍáõÙ »Ý ÙÇ ß³ñù µÝ³­·Ç­ï³­Ï³Ý ý³­ÏáõÉ­ï»ï­Ý»ñ áõ Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­óáõÙ­Ý»ñ` ׳ñ­ï³­ñ³­ å»­ïáõíÛáõÝ, ³ëï­Õ³­·Ç­ïáõíÛáõÝ, ïÇ»­½»­ñ³­·Ç­ïáõíÛáõÝ, ϻݭ볭µ³­ ÝáõíÛáõÝ, ³­éáÕ­ç³­å³­ÑáõíÛáõÝ, ÇÝ­Å»­Ý»­ñ³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ, Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ, ï»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ý»ñ, ϳ­é³­í³­ñáõÙ, ýÇ­½Ç­Ï³ ¨ ùÇ­Ùdz: ¶áñ­ÍáõÙ ¿ ݳ¨ Ñáõ­Ù³­ÝÇ­ï³ñ ·Ç­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ý³­ ÏáõÉ­ï»­ïÁ: г­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ¹Çå­ÉáÙ ëï³­ ݳ­ ÉÁ Ñ»ßï ·áñÍ ã¿. ³ÛÝ å»ïù ¿ í³ë­ï³­Ï»É ùñïݳ­ç³Ý ³ß­Ë³­ï³Ý­ùáí áõ Ó»éù µ»­ñ³Í ·Ç­ï»­ÉÇù­Ý»­ñáí: MIT ÁÝ­¹áõÝ­í»­ Éáõ ѳ­Ù³ñ ¹Ç­Ùáñ­¹Á å»ïù ¿ áõ­ Ý»­Ý³ ³­í³· ¹åñá­óÇ ³­í³ñ­ï³­ Ï³Ý íϳ­Û³­Ï³Ý ϳ٠¿É ¹Çå­ÉáÙ, »­Ã» ǭѳñ­Ï» ݳ ëá­íá­ñ»É ¿ Ù»Ï ³ÛÉ µáõ­ÑáõÙ: ´³­óÇ ¹ñ³­ÝÇó` å»ïù ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»É 3 ï³ñ­µ»ñ ¿ë­ë»­ Ý»ñ. Ù»ÏÁ` ³ÝÓ­ ݳ­ Ï³Ý Ñ»­ ï³ùñù­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ, ÙÛáõ­ëÁ` ϳ­ Ù³­íá­ñ³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõí۳Ý, ÇëÏ 3-ñ¹Á` MIT ÁÝ­¹áõÝ­í»­Éáõ ó³Ý­ÏáõÃ­Û³Ý å³ï­×³é­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ: ÀÝ­¹áõ­Ý»­ÉáõÃ­Û³Ý Ï³ñ­·Ç Ù»ç ÙïÝáõÙ »Ý ݳ¨ ÙÇ ß³ñù ϳñ¨áñ ùÝÝáõíÛáõÝ­Ý»ñ, á­ñáÝó ÃíáõÙ` å³ñ­ ï³­¹Çñ ¿ Ù³­Ã»­Ù³­ïǭϳ­ÛÇ ¨ áñ¨¿ ³ÛÉ µÝ³­Ï³Ý ·Ç­ïáõÃ­Û³Ý ·»­ñ³­ ½³Ýó Ç­Ù³­óáõíÛáõ­ÝÁ: º­Ã» ³Ûë ³­Ù»ÝÝ ³ñ­¹»Ý ³Ýó­Ý»ù, ³­å³ ѳñ­Ï³­íáñ ¿ ݳ¨ ѳñ­ó³½­ñáõÛ­óÇ Ù³ë­Ý³Ï­ó»É áõ ·»­ñ³­½³Ýó ³Ý·­É»­ ñ»­ÝÇ ïÇ­ñ³­å»­ï»É: ÀÝ­¹áõÝ­Ù³Ý Ñ³Û­ï»­ñÁ ¹Ç­Ùáñ¹­ Ý»­ñÁ å»ïù ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ý»Ý ÙÇÝ㨠ÑáõÝ­í³­ñÇ 1-Á:

àõë­Ù³Ý í³ñ­ÓÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ µ³ñÓñ ¿` ï³­ñ»­Ï³Ý ÙÇ­çÇ­ÝÁ 55 ѳ­ ½³ñ ²ØÜ ¹á­É³ñ. ³Ûë ³­Ù»­ÝÇÝ ·áõ­Ù³ñ­íáõÙ ¿ ݳ¨ Ï»­ó³­í³Û­ñÇ Í³Ë­ëÁ: гñÏ ¿ Ýß»É, áñ áõ­ë³­ ÝáÕÝ ¿ ÁÝï­ñáõÙ Çñ ѳݭñ³­Ï³­ó³­ ñ³ÝÝ áõ ³­å³­·³ ѳñ¨³Ý­Ý»­ñÇÝ: ²Û­ëûñ MIT-áõÙ ëá­íá­ñáõÙ »Ý Ùáï 4400 áõ­ ë³­ ÝáÕ­ Ý»ñ ¨ 6500 ³ë­åÇ­ñ³Ýï­Ý»ñ: î³­ñ»­Ï³Ý Ùáï 17 ѳ­½³ñ ¹Ç­Ùáñ¹­Ý»ñ ³Ûë ѳ­ ٳɭ볭ñ³­ÝáõÙ ëá­íá­ñ»­Éáõ ó³Ý­ ÏáõíÛáõÝ »Ý ѳÛï­ÝáõÙ, 볭ϳÛÝ ÁÝ­¹áõÝ­íáõÙ ¿ Ýñ³Ýó ÙÇ­çÇ­ÝÁ 9.7 ïá­Ïá­ëÁ, ÇÝ­ãÁ ¨ë ­Ù»Ï ³Ý­·³Ù íϳ­ÛáõÙ ¿ ³ÛÝ Ù³­ëÇÝ, áñ س­ ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ïáõÙ ëá­íá­ñ»­Éáõ µ³­ó³­ éÇÏ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ »Ý ëï³­ ÝáõÙ ÙdzÛÝ ÁÝïñ­Û³É­Ý»­ñÁ: г­Ù³É­ë³­ñ³­ÝáõÙ ëá­íá­ñáõÙ »Ý ²ØÜ 50 ݳ­Ñ³Ý·­Ý»­ñÇ ¨ ³ß­Ë³ñ­ ÑÇ 115 »ñÏñ­Ý»­ñÇ áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»ñ: ´áõ­ÑáõÙ ·áñ­ÍáõÙ »Ý 380 áõ­ë³­Ýá­ Õ³­Ï³Ý ËÙµ»ñ, á­ñáÝù µ³­í³­Ï³­ ÝÇÝ ³Ï­ïÇí »Ý ¹³ñÓ­ÝáõÙ áõ­ë³­ Ýá­Õ³­Ï³Ý Ï۳ݭùÁ. ³­Ù»Ý ï³­ñÇ Ï³½­Ù³­Ï»ñå­íáõÙ »Ý ½³­Ý³­½³Ý ·Ç­ï³­Ï³Ý ÙÇ­çá­ó³­éáõÙ­Ý»ñ, Ûáõ­ñû­ ñÇ­Ý³Ï ÙñóáõÛíݻñ áõ ßù»Õ Ùñó³­ Ý³­Ï³­µ³ß­ËáõíÛáõÝ­Ý»ñ: ´áõ­ÑÇ 33 ëåáñ­ï³­ÛÇÝ ÃÇ­Ù»ñÝ ¿É ³­í»­ÉÇ Ñ»­ ï³ùñ­ùÇñ »Ý ¹³ñÓ­ÝáõÙ áõ­ë³­Ýá­Õ³­ Ï³Ý ³Ï­ïÇí Ï۳ݭùÁ` Ýå³ë­ï»­Éáí ݳ¨ ³­éáÕç ³å­ñ»­É³­Ï»ñ­åÇÝ:

Æ ¹»å... MIT-Ç Ýß³­Ý³­µ³ÝÝ ¿` §¶ÉËáí áõ Ó»é­ù»­ñáí¦, ³Û­ëÇÝùÝ` Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ѳ­çá­ÕáõÃ­Û³Ý Ñ»ï¨áõÙ ·Ç­ï»­ÉÇùÝ ¿ áõ ѳ­Ù³­ å³­ï³ë­Ë³Ý µ³­ñ»­ËÇÕ× ³ß­Ë³­ ï³Ý­ùÁ: ÆÝë­ïÇ­ïáõïÝ áõ­ÝÇ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 1000 ³ß­Ë³­ï³­ÏÇó­Ý»ñ, á­ñáÝó Ù»Í Ù³­ëÁ` ·Ç­ï³­Ï³Ý Ïáã­Ù³Ùµ: MITáõÙ Ññ³­íÇñ­Û³É ¹³­ë³­Ëá­ëÇ Ï³ñ­ ·³­íǭ׳­Ïáí ¹³­ë³­í³Ý­¹áõÙ »Ý ݳ¨ ³ß­Ë³ñ­ÑÇ ³­é³­ç³­ï³ñ ÁÝ­Ï»­ ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ý»ñ­Ï³­Û³­óáõ­óÇã­Ý»ñ: س­ë³­ãáõ­ë»Ã­ëÇ ï»Ë­Ýá­É᭷dz­ Ï³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõïÝ áõ­ÝÇ 5 Ù»Í ¨ ÙÇ ß³ñù Ù³ë­Ý³­·Ç­ï³­Ï³Ý ÷áùñ ·ñ³­ ¹³­ñ³Ý­Ý»ñ: Àݹ­Ñ³­Ýáõñ ³é­Ù³Ùµ ·ñ³­¹³­ñ³Ý­Ý»­ñáõÙ Ï³Ý ³­í»­ÉÇ ù³Ý 2.8 ÙÉÝ ï­å³­·Çñ ·ñù»ñ, 43 ѳ­ ½³ñ ¿­É»Ïï­ñá­Ý³­ÛÇÝ ³Ù­ë³·­ñ»ñ áõ å³ñ­µ»­ñ³­Ï³Ý­Ý»ñ: ´áõÑÝ áõ­ÝÇ Ý³¨ Ù»Í Ã³Ý­ ·³­ñ³Ý, á­ñÁ ÑÇ٭ݳ¹ñ­í»É ¿ 1971 í-ÇÝ: ²­Ù»Ý ï³­ñÇ µ³½­Ù³­ÃÇí óáõ­ ó³¹­ñáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý ϳ½­Ù³­Ï»ñå­ íáõÙ, á­ñáÝó ÑÇ٭ݳ­Ï³­ÝáõÙ Ù³ë­ Ý³Ï­óáõÙ »Ý MIT-Ç áõ­ë³­ÝáÕ­Ý»­ñÁ` ѳݭ¹Ç­ë³­ï»­ëÇÝ Ý»ñ­Ï³­Û³­Ý³­Éáí Ç­ñ»Ýó ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»­ñáí: ÆÝë­ïÇ­ïáõ­ïÇ Ñ³Ûï­ÝÇ ßñ糭ݳ­ í³ñï­Ý»­ñÇó »Ý` Üá­µ»É­Û³Ý Ùñó³­Ý³­ ϳ­ÏÇñ­Ý»ñ øá­ýÇ ²Ý­Ý³­ÝÁ, èÇ­ã³ñ¹ ü»ÛÝ­Ù³­ÝÁ, ¾­ñÇÏ Îáñ­Ý»­ÉÁ, â³ñɽ ä»­¹»ñ­ë»­ÝÁ ¨ äáÉ Îñáõ·­Ù³­ÝÁ, ³­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý û­¹áõ­ÅÇ ³Ý­í³­ÝÇ ÏÇÝ ·»­Ý»­ñ³É ê³Ý¹­ñ³ ¶ñ»­·á­ñÇÝ, Ðáõ­ ݳë­ï³­ÝÇ Ý»ñ­Ï³­ÛÇë í³ñ­ã³­å»ï áõ ºí­ñá­å³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­Ý³­Ï³Ý µ³Ý­ ÏÇ Ý³Ë­ÏÇÝ ÷á˭ݳ­Ë³­·³Ñ Èáõ­ ϳë ä³­å³­¹»­Ùá­ëÁ, ³­Ù»­ñǭϳ­óÇ ×³ñ­ï³­ñ³­å»ï ¸³­ÝÇ»É â»ë­Ã»ñ üñ»Ý­ãÁ ¨ áõñÇßÝ»ñ:

43


44

àõëáõÙݳ·Çï³Ï³Ý Ë׳Ýϳñ سñ٭ݳ­Ù³ñ­½áõíÛáõ­ÝÁ ¸Ü­-Ç ÷á­÷áË­Ù³Ý å³ï­×³±é ­ dzÛÝ í»ñ­ç»ñë »Ý ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ å³ñ­ Ø ½»É, áñ Ù³ñ٭ݳ­Ù³ñ­½áõíÛáõ­ÝÁ Ù³ñ­¹áõ áã ÙdzÛÝ Ï³­éáõó­í³Í­ùÇ íñ³ ¿ ³½­¹áõÙ, ³Ûɨ ·»­Ý»­ ïÇÏ ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ å³ï­×³é ϳ­ñáÕ ¿ ¹³éݳÉ: ºí­ñá­å³­Ï³Ý γ­ñá­ÉÇÝ­Û³Ý ÇÝë­ïÇ­ïáõ­ ïÇ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ ѳݭ·»É »Ý ³ÛÝ »½­ñ³­Ï³­ óáõí۳­ÝÁ, áñ 20 ñá­å» Ù³ñ٭ݳ­Ù³ñ­½áõí۳ٵ ½µ³Õ­í»­Éáõ ¹»å­ùáõÙ ¸Ü­-Ç Ùá­É»­ÏáõÉ­Ý»­ñáõÙ Éáõñç ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»ñ »Ý Ýϳï­íáõÙ: Àݹ á­ñáõÙ` ·»­Ý»­ïǭϳ­Ï³Ý Ïá­¹Á ÙÝáõÙ ¿ ³Ý­÷á­÷áË: ²Ûë å³­ñ³­·³­ÛáõÙ Ëáë­ùÁ ¿­åÇ­·»­Ý»­ïǭϳ­Ï³Ý ÷á­÷á­ËáõÃ­Û³Ý Ù³­ëÇÝ ¿, áñÝ ³½­¹áõÙ ¿ ¸ÜÂ­Ç ùÇ­Ùdz­Ï³Ý ÝÇ­ß»­ñÇ ³­í»­É³ó­Ù³Ý ϳ٠Ïáñë­ïÇ, ÇÝã­å»ë ݳ¨ Ùϳݭݻ­ñáõÙ ³é­Ï³ ³­ÙǭݳíÃáõ­Ý»­ñÇ ù³­Ý³­ÏÇ íñ³: гñÏ ¿ ݳ¨ Ýß»É, áñ ³Û¹­åÇ­ëÇ ÷á­÷á­ËáõíÛáõ­ÝÁ ѳݭ·»ó­ÝáõÙ ¿ Ùϳݭݻ­ñÇ` ýÇ­½Ç­ ϳ­Ï³Ý áõ­ÅÇ íñ³ ³½­¹áÕ ·»­Ý»­ïǭϳ­Ï³Ý í»­ñ³­Ïá­¹³­íáñ­Ù³­ÝÁ: Æ ¹»å, ³Û¹ ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇó, áñ­å»ë ϳ­ÝáÝ, µËáõÙ »Ý ݳ¨ ³ÛÉ ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»ñ` ϳ­éáõó­í³Í­ù³­ÛÇÝ ¨ Ù»­ï³­µá­ÉÇÏ: ¶Çï­Ý³­ ϳݭݻñÝ ³Ûë ³­Ù»­ÝÁ å³ñ­½»É »Ý, »ñµ í»ñ­Éáõ­Í»É »Ý Ç­ñ³­Ï³­Ý³ó­ñ³Í ÙÇ ß³ñù Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»­ñÁ: л­ï³­½á­ïáõÃ­Û³Ý Ù»ç Ý»ñ·­ñ³í­í³Í »Ý »­Õ»É 14 ϳ­Ù³­íáñ­Ý»ñ, áí­ù»ñ ³ñ­ÛáõÝ »Ý ѳÝÓ­ Ý»É Ñ»­Í³Ý­í³­í³½­ùÇó ³­é³ç ¨ Ñ»­ïá: ¸áÏ­ïáñ æáõ­ÉÇ³Ý ¼»­ñ³­ïÁ ÝßáõÙ ¿, áñ Ù³ñ¹­Ï³­ÛÇÝ ÙϳݭݻñÝ Çë­Ï³­å»ë ß³ï ×ÏáõÝ »Ý ¨ ÁÝ­¹áõ­Ý³Ï ѳñ­Ù³ñ­í»­Éáõ ó³Ý­Ï³­ó³Í ïÇ­åÇ ýÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý ͳݭñ³­µ»éÝÁ­ í³­Íáõí۳­ÝÁ: гñÏ ¿ áõ­ß³¹­ñáõíÛáõÝ ¹³ñÓ­Ý»É ³ÛÝ ÷³ë­ïÇ íñ³, áñ ³­é³­íáï­Û³Ý ËÙ³Í Ù»Ï µ³­Å³Ï ëáõñ­×Á Ù³ñ­¹áõ ûñ­·³­Ýǽ­ÙÇ íñ³ ÝáõÛÝ ³½­¹»­óáõíÛáõÝÝ ¿ áõ­Ý»­ÝáõÙ, ÇÝã Ù³ñ٭ݳ­Ù³ñ­½áõíÛáõ­ÝÁ:

Ö³­Õ³­ïáõÃ­Û³Ý ·³Õï­ÝÇ­ùÁ µ³­ó³­Ñ³Ûï­í³Í ¿ ¶Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ ѳÛï­Ý³­µ»­ñ»É »Ý ³ÛÝ ëåÇ­ï³­Ïáõ­óÁ, á­ñÁ å³­ï³ë­ ˳­Ý³­ïáõ ¿ ïÕ³­Ù³ñ¹­Ï³Ýó ׳­Õ³­ïáõÃ­Û³Ý Ñ³­Ù³ñ: λݭ볭µ³Ý­Ý»­ ñÁ íëï³­Ñ»ó­ÝáõÙ »Ý, áñ ïíÛ³É Ñ³Ûï­Ý³­·áñ­ÍáõíÛáõ­ÝÁ áã ÙdzÛÝ Ïû·­ÝÇ ×³­Õ³­ïáõÃ­Û³Ý Ñ»ï ϳå­í³Í ËݹÇñ­Ý»­ñÇ ÉáõÍ­Ù³­ÝÁ, ³Ûɨ ÏÝå³ë­ïÇ Ýáñ Ù³­½»ñ ³­×»ó­Ý»­Éáõ ·áñ­ÍÇÝ: Üß»Ýù, áñ ³ñ­¹»Ý ÇëÏ ³ß­Ë³­ï³Ýù­Ý»ñ »Ý ï³ñ­íáõÙ ¹»­Õ³­ÙÇ­çá­óÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý áõÕ­Õáõí۳ٵ, ¨ ßáõ­ïáí ßáõ­Ï³­ÛáõÙ ÏѳÛïÝ­íÇ ×³­Õ³­ïáõÃ­Û³Ý ¹»Ù å³Û­ù³­ñáÕ ùëáõ­ùÁ: ìǭ׳­Ï³·­ñáõíÛáõ­ÝÁ óáõÛó ¿ ï³­ÉÇë, áñ ïÕ³­Ù³ñ¹­Ï³Ýó ßñç³­ÝáõÙ Ù³­½³­Ã³­÷áõÃ­Û³Ý ·áñ­ÍÁÝ­ ó­óÁ ëÏëíáõÙ ¿ ÙÇ­çÇÝ ï³­ñÇ­ùáõÙ, ÇëÏ 70 ï³­ñ»­Ï³Ý ѳ­ë³­ÏáõÙ Ýñ³Ýó 80 ïá­Ïá­ëÇ Ùáï Ýϳï­íáõÙ ¿ ³ÏݭѳÛï ׳­Õ³­ïáõíÛáõÝ: ÆÝã­å»ë óáõÛó »Ý ï³­ÉÇë Ñ»­ï³­½á­ïáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ, ³Û¹ ·áñ­ÍÁݭó­óáõÙ ·É˳­íáñ ¹»ñÝ ³­ñ³­ Ï³Ý ï»ë­ïáë­ï»­ñáÝ Ñáñ­Ùá­ÝÇÝÝ ¿, á­ñÇÝ û·­ÝáõÙ ¿ ݳ¨ ų­é³Ý­·³­Ï³­Ýáõí Û³Ý ·áñ­Íá­ÝÁ: ¶Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ ã»Ý å³ï­ñ³ëï­íáõÙ ë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³Ï­í»É Ýßí³Í Ó»éù­µ»­ñáõÙ­Ý»­ñáí: Üñ³Ýù ѳۭﳭñ³­ñ»É »Ý, áñ Ïß³­ñáõ­Ý³­Ï»Ý áõ­ëáõ٭ݳ­ëÇ­ñáõíÛáõÝ­Ý»­ñÁ ¨ ϵ³­ó³­Ñ³Û­ï»Ý ׳­Õ³­ïáõÃ­Û³Ý íñ³ ³½­¹áÕ ³ÛÉ ·áñ­ÍáÝ­Ý»ñ áõ ¹ñ³Ýó ¹»Ù å³Û­ù³­ñáÕ ÙÇ­çáó­Ý»ñ:

ij­é³Ý­·³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»­Ë³­Ýǽ­ÙÇ ·³Õï­ÝÇù­Ý»­ñÁ àñ­å»ë­½Ç ѳë­Ï³­Ý³­ÉÇ ¹³é­Ý³ ų­é³Ý­·³­ ϳ­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»­Ë³­Ýǽ­ÙÇ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÁ, ÙdzÛÝ ·»­Ý»­ïǭϳ­Ï³Ý ѳ­çáñ­¹³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»Ï Ïá­ ¹³­íá­ñáõ­ÙÁ µ³­í³­Ï³Ý ã¿: ´çç³­Ïá­ñÇ­½áõÙ ¸ÜÂ-Ý Ó­¨³­íá­ñáõÙ ¿ ß³ï µ³ñ¹ ÃÝçáõÏ, á­ñÇ, ³Ûë­å»ë ³­ë³Í, ù³ñ­ï»½Ý »Ý ÷áñ­Ó»É ëï³­Ý³É Ð³­ñ³­í³­ÛÇÝ Î³­ÉÇ­ýáéÝdz­ÛÇ Ñ³­Ù³É­ë³­ñ³­ÝÇ ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ: ¸³, Ç ¹»å, Ñëϳ­Û³­Ï³Ý áõ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ËñÃÇÝ ³ß­Ë³­ï³Ýù ¿: ´á­Éá­ñÇÝ ¿ ѳÛï­ÝÇ, áñ ¸Ü­-Ç Ùá­É»­Ïáõ­ÉÁ ·³­É³­ñ³Ó¨ ¿: ºí ù³­ÝÇ áñ µÇá­åá­ÉÇ­Ù»­ñÁ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ »ñ­Ï³ñ ¿, ³­å³ µÝáõíÛáõ­ÝÁ Ë»­É³­óÇá­ñ»Ý åïï»É ¿ ³ÛÝ: ´³­óÇ ¹ñ³­ÝÇó` ³Û¹­åÇ­ëÇ Ï³­éáõó­í³Í­ùÁ ¸Ü­-Ç µçÇç­Ý»­ñÇÝ ÙÇÙ­Û³Ýó Ù»ç ÙÇ­ÉÇá­Ý³­íáñ ϳ­å»ñ ѳë­ï³­ï»­Éáõ Ñݳ­ñ³­íá­ñáõíÛáõÝ ¿ ï³­ÉÇë: ²Û¹ ϳ­å»ñÝ ¿É áõÕ­Õ³­ÏÇá­ñ»Ý ³½­¹áõÙ »Ý ų­é³Ý­·³­Ï³Ý Ù»­Ë³­Ýǽ­ÙÇ ¨ ·»­Ý»­ñÇ ³Ï­ïÇ­íáõÃ­Û³Ý íñ³, áõë­ïÇ ß³ï ϳñ¨áñ ¿ Ç­Ù³­Ý³É ï³­ñ³­ÍáõÃ­Û³Ý Ù»ç ³Û¹ ϳ­å³Ï­óáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¹³­ë³­íáñ­í³­ÍáõÃ­Û³Ý Ù³Ý­ñ³­Ù³ë­Ý»­ñÁ: ºí ³­Ñ³ »­é³­ã³÷ ѳñ­ÃáõÃ­Û³Ý Ù»ç ѳ­Ù³­Ï³ñ·­ã³­ÛÇÝ Ùá­¹»­É³­íáñ­Ù³Ý ÙÇ­çá­óáí ·Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÇÝ Ñ³­çáÕ­í»É ¿ ëï³­Ý³É ³Û¹ å³ï­Ï»­ñÁ, á­ñÇ å³ï­ñ³ëï­Ù³Ý Áݭóó­ùáõ٠ѳ߭íÇ ¿ ³éÝ­í»É ùñá­Ùá­ëáÙ­Ý»­ñÇ ÷á­Ë³½­¹»­óáõíÛáõ­ÝÁ: îíÛ³É ¹»å­ùáõÙ ûµ­Û»Ï­ïÇí ³ñ¹­ÛáõÝù­Ý»ñ ëﳭݳ­Éáõ ѳ­Ù³ñ ϻݭ볭µ³Ý­Ý»­ñÁ ѳ߭íÇ »Ý ³­é»É ݳ¨ ³ÛÝ, áñ Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­ Ûáõñ µççÇ ¸ÜÂ-Ý Ï³­ñáÕ ¿ ï³ñ­µ»ñ ÉÇ­Ý»É: г­Ù»­Ù³­ïáõÃ­Û³Ý ¹»å­ùáõ٠ų­é³Ý­·³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»­Ë³­ Ýǽ­ÙÇ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ í»­ñ³­µ»ñ­Û³É ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ëï³­Ý³É µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ Ñëï³Ï å³­ï³ë­Ë³Ý­Ý»ñ: ²Ûë Ñ»­ ï³­½á­ïáõÃ­Û³Ý ÙÇ­çá­óáí ϳ­ñ»­ÉÇ ¿ ݳ¨ á­ñá­ß³­ÏÇ Ñ»ï¨áõíÛáõÝ­Ý»ñ ³­Ý»É ų­é³Ý­·³­Ï³­ÝáõÃ­Û³Ý Ù»­Ë³­ Ýǽ­ÙÇ ³ß­Ë³­ï³Ý­ùÇ ¨ ¹ñ³ Ñݳ­ñ³­íáñ ëË³É ¹ñë­¨á­ñáõÙ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ:

Øá­Éá­ñ³­ÏÇ ³­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ã ù³­Õ³ù­Ý»­ñÁ ²ß­Ë³ñ­ÑÇ ³­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ã ù³­Õ³ù­Ý»­ñÇ ÑÇÃ-ßù»ñ­ÃÁ µ³­óáõÙ ¿ Æë­É³Ý­¹Ç³­ÛÇ Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³ù è»ÛÏ­Û³­íÇ­ÏÁ, á­ñÁ ÉÇá­íÇÝ û·­ ï³­·áñ­ÍáõÙ ¿ Çñ µÝ³­Ï³Ý é»­ ëáõñë­Ý»­ñÁ, ³ß­Ë³ñ­Ñ³·­ñ³­Ï³Ý ¹Çñ­ùÁ, »ñÏ­ñ³­ç»ñ­Ù³­ÛÇÝ ¨ Ññ³µ­ ˳­ÛÇÝ ¿­Ý»ñ­·Ç³Ý` Ùdz­Å³­Ù³­ Ý³Ï ãíݳ­ë»­Éáí ßñ糭ϳ ÙÇ­ç³­ í³Û­ñÁ: ø³­Õ³­ùÇÝ Ù³­ï³­Ï³­ñ³ñ­ Îáõ­ñÇ­ïÇ­µ³ ù³­Õ³­ùÁ íáÕ ¿­Ý»ñ­·Ç³­ÛÇ ÁÝ­¹³­Ù»­ÝÁ 0.1 ïá­ÏáëÝ ¿ ëï³ó­íáõ٠ѳ­Ý³­Íá í³­é»­ÉÇ­ùÇó, ÇëÏ ¿­Ïá­É᭷dz­å»ë Ù³­ùáõñ çñ³Í­ ݳ­ÛÇÝ ¿­Ý»ñ­·Ç³­ÛÇ ßÝáñ­ÑÇí Ù³Û­ñ³­ù³­Õ³­ùÇ Ñ³­ë³­ñ³­Ï³­Ï³Ý ïñ³Ýë­åáñ­ïÇ ß³­Ñ³­·áñÍ­Ù³Ý Ñ³­Ù³­Ï³ñ·Ý §³­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ãݦ ¿ ³ß­Ë³ñ­ÑáõÙ: 2-ñ¹ ­Ñá­ñÇ­½á­Ý³­Ï³­Ýáõ٠γ­ÉÇ­ýáéÝdz­ÛÇ ê³Ý-üñ³Ý­óÇë­Ïá ù³­Õ³ùÝ ¿, áñÝ ¿­Ïá­É᭷dz­å»ë Ù³­ùáõñ ³­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý ù³­Õ³­ùÇ ã³­÷³­ÝÇß Ï³­ñ»­ÉÇ ¿ ѳ­ Ù³­ñ»É: ²Ûë­ï»Õ µ³­í³­Ï³­ÝÇÝ ËÇëï ϳ­ÝáÝ­Ý»ñ »Ý ·áñ­ÍáõÙ ³ñ­ï³¹­ñ³­Ï³Ý ó­÷áÝ­Ý»­ñÇ ë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³Ï­Ù³Ý ¨ åá­ÉÇ¿­ÃÇ­É»­Ý³­ÛÇÝ ïáå­ñ³Ï­Ý»­ñÇ û·­ï³­ ·áñÍ­Ù³Ý í»­ñ³­µ»ñ­Û³É: г­çáñ¹ ³­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ã ù³­Õ³­ùÁ Þí»Û­ó³­ñdz­ÛÇ Ø³É­Ù³Ý ¿, áñÝ Çñ µÝ³Ï­ãáõÃ­Û³Ý Ãíáí »ñÏ­ñáõÙ 3-ñ¹Ý­¿: Ø³É­Ù³Ý ³­Ù»­Ý³­Ï³­ÛáõÝ ½³ñ­·³ó­Ù³Ý ·áñ­Í³­ÏÇóÝ áõ­Ý»­óáÕ ù³­Õ³ù­Ý»­ñÇó Ù»­ÏÝ ¿, á­ñÁ ѳ­ïáõÏ ù³­Õ³­ù³­Ï³­ÝáõíÛáõÝ ¿ í³­ñáõÙ ¿­Ý»ñ­·³­å³­ß³ñ­Ý»­ñÇ ¨ ϳ­Ý³ã ï³­ñ³Íù­Ý»­ñÇ å³Ñ­å³Ý­Ù³Ý ·áñ­ ÍáõÙ: 2020 í-ÇÝ ù³­Õ³ùÝ Çñ ï³­ñ³Í­ùáõÙ Áݹ­Ñ³Ý­ñ³­å»ë ϵ³­ó³­éÇ ó³Ý­Ï³­ ó³Í ³ñ­ï³¹­ñ³­Ï³Ý ·áñ­Íáõ­Ý»áõíÛáõÝ: г­çáñ¹ Ñá­ñÇ­½á­Ý³­Ï³­Ýáõ٠ϳ­Ý³­¹³­Ï³Ý ì³Ý­Ïáõ­í»ñÝ ¿: ²ÛÝ Î³­Ý³­ ¹³­ÛÇ ³­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ã ù³­Õ³ùÝ ¿, ÇëÏ ÐÛáõ­ëÇ­ë³­ÛÇÝ ²­Ù»­ñǭϳ­ÛáõÙ Çñ ϳ­Ý³ã ï³­ñ³Íù­Ý»­ñáí 2-ñ¹Ý­ ¿ (³­é³­çÇ­ÝÁ ê³Ý-üñ³Ý­óÇë­ÏáÝ ¿): ø³­Õ³ùÝ ¿­Ïá­Éá­ ·Ç³­Ï³Ý ï»Ë­Ýá­É᭷dz­Ý»­ñÇ Ýá­ñ³­ñ³­ñáõÃ­Û³Ý Ï»Ýï­ñáÝ ¿ ѳ­Ù³ñ­íáõÙ: ´Ý³Ï­ ãáõí۳­ÝÁ Ù³­ï³­Ï³­ñ³ñ­íáÕ ¿­Ý»ñ­·Ç³­ÛÇ 90 ïá­Ïá­ëÁ ëï³ó­íáõÙ ¿ оÎ-»­ñÇó: ²­í»­ÉÇ ù³Ý 200 ³Ñ­é»­ÉÇ ï³­ñ³Íù­Ý»ñ ½µ³­Õ»ó­ÝáÕ ½µá­ë³Û­·Ç­Ý»ñ áõ­ÝÇ: 5-ñ¹ ­Ñá­ñÇ­½á­Ý³­Ï³­ÝáõÙ ²ØÜ-Ç ú­ñ»­·áÝ Ý³­Ñ³Ý­·Ç äáñï­É³Ý¹ ù³­Õ³ùÝ ¿, áñÝ ³­é³­çÇÝÝ ¿ ÁÝ­¹áõ­Ý»É ÏÉÇ­Ù³­Û³­Ï³Ý ÷á­÷á­ËáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ ¹»Ù å³Û­ù³­ ñÇ û­ñǭݳ­·Ç­ÍÁ: äáñï­É³Ý¹Ý áõ­ÝÇ ³­í»­ÉÇ ß³ï LEED (Low-energy electron diffraction) ѳ­Ù³­Ï³ñ­·áí ·áñ­ÍáÕ µÝ³­Ï»­ÉÇ ïÝ»ñ, ù³Ý áñ¨¿ ³ÛÉ ³­Ù»­ñÇÏ­Û³Ý ù³­Õ³ù: ´Ý³Ï­ãáõÃ­Û³Ý 90 ïá­ÏáëÝ ¿É û·ï­íáõÙ ¿ Ñ»­Í³­ÝÇí­Ý»­ñÇó ¨ Ñá­ë³Ý­ùáí ³ß­Ë³­ïáÕ Ù»­ù»­Ý³­Ý»­ñÇó áõ ïñ³Ýë­åáñ­ïÇó, ÇëÏ ³Û¹­åÇ­ëÇ ÷á­Ë³¹­ñ³­ÙÇ­ çáó­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ ·áñ­ÍáõÙ »Ý ³Ýí­×³ñ ϳݭ·³é­Ý»ñ, áñ­ï»Õ ù³­Õ³­ùÇ µÝ³­ÏÇã­ Ý»­ñÁ ѳݭ·Çëï áõ ³Ýí­×³ñ ϳ­ñáÕ »Ý ÉÇó­ù³­íá­ñ»É Ç­ñ»Ýó §»ñ­Ï³Ã­Û³ ÓÇ»­ñÁ¦: ²­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ã ù³­Õ³ù­Ý»­ñÇ ÑÇÃ-ßù»ñ­ÃÁ »½­ñ³­÷³­ÏáõÙ ¿ ´ñ³­½Ç­Édz­ÛÇ Îáõ­ñÇ­ïÇ­µ³ ù³­Õ³­ùÁ, á­ñÁ ȳ­ïǭݳ­Ï³Ý ²­Ù»­ñǭϳ­ÛÇ ³­Ù»­Ý³­Ï³­Ý³ã ù³­ Õ³ùÝ ¿: Îáõ­ñÇ­ïÇ­µ³Ý 16 íÇí˳­ñÇ ½µá­ë³Û­·Ç áõ­ÝÇ, 14 ³Ý­ï³é ¨ ³­í»­ÉÇ ù³Ý 1.000 §Ï³­Ý³ã¦ ïñ³Ýë­åáñï: ²ñ­ï³¹­ñ³­Ï³Ý ó­÷áÝ­Ý»­ñÇ 70 ïá­Ïá­ëÁ í»­ñ³Ù­ß³Ï­íáõÙ ¿, ÇëÏ ù³­Õ³­ùÇ ·ñ»­Ã» µá­Éáñ ÷á­Õáó­Ý»­ñÇ »ñ­Ï³ÛÝ­ùáí ³­í»­ÉÇ ù³Ý 1.5 ÙÇ­ÉÇáÝ Í³é ¿ ïÝÏí³Í:

´Ý³­å³Ñ­å³Ý­Ý»ñÝ ³­Ñ³­½³Ý­·áõÙ »Ý §Science¦ ·Ç­ï³­Ï³Ý ³Ù­ë³·­ñÇ Ññ³­å³­ñ³­ Ï³Í ï»­Õ»­ÏáõíÛáõÝ­Ý»­ñÇ Ñ³­Ù³­Ó³ÛÝ` ѳ­Ù³ß­ ˳ñ­Ñ³­ÛÇÝ ûí­Ïdz­Ýáë­Ý»­ñÇ ûù­ëÇ­¹³ó­Ù³Ý ï»Ù­ å»­ñÁ í»ñ­çÇÝ 300 ï³ñ­í³ Ïïñí³Í­ùáí ³­Ù»­Ý³³­ ñ³·Ý »Ý: ¶Çï­Ý³­Ï³Ý­Ý»­ñÁ íëï³Ñ »Ý, áñ ³Û¹ ·áñ­ÍÁݭó­óÇ å³ï­×³éÝ ûí­Ïdz­Ýáë Ý»ï­íáÕ ³ñ­ï³¹­ñ³­Ï³Ý ó­÷áÝ­Ý»­ñáõÙ ³é­Ï³ ³Í­Ë³Í­ ÝÇ »ñ­Ïûù­ëÇ­¹Ç Ù»Í ã³­÷»ñÝ »Ý: л­ï³­½á­ïáÕ­Ý»­ñÁ ѳ­í³ë­ïdzó­ÝáõÙ »Ý, áñ Ùáï ³­å³­·³­ÛáõÙ Ïïáõ­ Å»Ý áã ÙdzÛÝ ûí­Ïdz­Ýá­ë³µ­Ý³Ï ϻݭ¹³­ÝÇ­Ý»­ ñÁ, ³Ûɨ Ù³ñ­¹ÇÏ: ö³ë­ïá­ñ»Ý Ûáõ­ñ³­ù³Ýã­Ûáõñ ï³­ ñÇ µÝ³­å³Ñ­å³­Ý³­Ï³Ý ËݹÇñ­Ý»­ñÇ ÉáõÍ­Ù³Ý Ñ³­Ù³ñ ѳï­Ï³ó­íáÕ ·áõ­Ù³ñ­Ý»ñÝ ³­ÝÇ­Ù³ëï »Ý Í³Ëë­íáõÙ: г­ÙÁݹ­Ñ³­Ýáõñ ß³­Ñ»­ñÇ Ñ³­Ù³ñ áã ÙÇ ·»ñ­ï»­ñáõíÛáõÝ ãÇ Ññ³­ ųñ­íáõÙ Çñ ³Ýӭݳ­Ï³Ý ß³­ÑáõÛíݻ­ñÇó, ÷á­Ë³­ñ»­ÝÁ ѳñ¨³Ý å»­ïáõí ÛáõÝ­Ý»­ñÇÝ ç³­Ý³­ëÇ­ñ³­µ³ñ Ïáã ¿ ³­ÝáõÙ Ñ»ï¨»É Ñé㳭ϳ·­ñ»­ñÇÝ: ìï³Ý­·Á, 볭ϳÛÝ, ³ñ­¹»Ý ³­é³­í»É ù³Ý Ç­ñ³­Ï³Ý ¿ ¨ ßá­ß³­÷»­ÉÇ: ØÇ µ³Ý å³ñ½ ã¿ ÙdzÛÝ. áñ­ù³Ý »Ý ¹»é å³ï­ñ³ëï­íáõÙ ³­é³ç­Ýáñ¹­í»É §êϽµáõÙ ¹á°õ Ù³­ ѳ­óÇñ, Ñ»­ïá »ë¦ ëϽµáõÝ­ùáí:

«Երևանի համալսարան» ամսաթերթ  

Ապրիլ, 2012