Veine zesentwintig

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

HET KERSTDINER Ook voor de kinderen!

HEUPPROBLEMEN Deel twee

PRIKKELVERWERKING Tien vragen

NIEUW IN VEINE: Cartoonist Peter Hoek

Mede mogelijk gemaakt door

zesentwintig, 2021

COVERMODEL De zevenjarige Esmée ontmoetten we op de VeineDAGEN in 2020. Dit echte dametje heeft een behoorlijke eigen wil en eigenlijk zie je dat meteen als je haar ontmoet. Thuis wordt ze vaak ‘boef’ genoemd omdat ze mensen ook altijd uitprobeert. Zeker nieuwe mensen moeten een ‘plekje’ verdienen om Esmée bijvoorbeeld eten te mogen geven. Als één van de ervaren leidsters dan zegt, ‘nu is het klaar Esmée’ begint ze hard te lachen en gaat ze overstag. Buiten zijn, lichtjes en geluidjes zijn favoriet bij Esmée, maar ook van autorijden vindt ze heel fijn. Eenmaal bijna thuis weet ze precies waar ze is, want dan begint ze het piepgeluid dat de auto maakt met achteruitrijden alvast na te doen. Dit mooie meisje heeft ook nog humor!

s

De kleding van Esmée is gesponsord door Voorwinden.

VEINE

2

COLOFON

VAN DE REDACTIE

PUNT VAN RENÉE - hoofdredacteur

UITGEVER Stichting Veine HOOFDREDACTIE Renée Ruisch EINDREDACTIE Marianne Zwanenburg ART DIRECTION ConQuest FOTOGRAFIE COVER Emile Peters REDACTIE Frieda Zebrowski, Anne van Zwieten

TERUGBLIK OP DE VEINEDAGEN...

WEBMASTER EN DESIGN Stephan van Rijt, Talk Today DRUKKERIJ Van de Water, Schiedam VERZENDING Juist! Druk & Print COLUMNISTEN Sandra Titulaer, Angela Slagter (CliëntenondersteuningPLUS), Eva Koppius, Nicole Kien, Arie van Tienhoven, Anne van Zwieten (moeder), Martin Meeuwissen, Lyzette Havinga, Susanne Frens (KIDSPROOFPLUS), Nolanda van Well (Nestlé Health Science), Chris (moeder) ABONNEMENTEN abonnee@veine.nl ADVERTENTIES advertentie@veine.nl ADRES Nobelstraat 25, 3262 PL Oud-Beijerland

Wat was het leuk om jullie weer te ontmoeten op de VeineDAGEN! Het is altijd een hele klus en de laatste weken voor de beurs merk ik dat ik met ‘niks anders meer dan VeineDAGEN’ bezig ben.

Lange dagen werken en het stressniveau komt tot een kookpunt. Op de dagen van de opbouw zien we dan langzaam dat het eindproduct van al het werk ontstaan. Ondanks de enorme drukte zeiden Mariëlle en ik de eerste vrijdagochtend tegen elkaar: "Laten we niet vergeten om zelf te genieten”. En die gedachte hebben we twee dagen vastgehouden. We hebben genoten!

BANKREKENINGNUMMER NL66 INGB 0006 799 696

De zondag erna voelde als leeg, maar wel als heel gelukkig. Terugkijkend Copyright © 2021 Stichting Veine Niets uit deze uitgave mag geheel of gedeeltelijk worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

op een feestje dat we maar net op tijd hadden georganiseerd. Ik merk dat tijdens de donkere dagen en weken erna een ‘deken’ van maatregelen en coronamoeheid over Nederland valt. Wederom verliezen mensen om mij

gegevensbestand of openbaar worden gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

heen dierbaren. Ondernemers worden weer getroffen, vrienden en familie zijn allemaal wat gedeprimeerd.

Het is niet toegestaan Veine zonder schriftelijke goedkeuring op te nemen in een leesportefeuille. Veine is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden in deze uitgave en niet verantwoordelijk voor handelingen van derden welke mogelijkerwijs voortvloeien uit het lezen van deze uitgave. Veine behoudt zich het recht voor ingezonden materiaal zonder kennisgeving vooraf geheel of gedeeltelijk te publiceren. Over uitslagen van prijsvragen en/of speciale acties kan niet worden gecorrespondeerd.

Dat terwijl het mooiste feest van het jaar er weer aankomt; kerst. En dus zou ik graag een afspraak met je maken. Laten we dit jaar nog meer dan andere jaren ons best doen om het huis gezellig te maken. De boom, de lampjes en het diner. En laten we vooral niet vergeten om te genieten! •

3

ADVERTENTIE

#VeineDAGEN2022

VEINE

4

Schrijf alvast in je agenda!

5 en 6 februari 2021 11 en 12 november 2022 www.veinedagen.nl www.veinedagen.nl

INHOUD

50

12 6

36

EXTRA TERUGBLIK OP DE VEINEDAGEN

62

40

KLEIN GELUK

VRAAG HET NOLANDA WAT EEN MOOIE VEINEDAGEN

11

43

COLUMN EVEN SLIKKEN...

DOSSIER ALS KOP EN KOM NIET LEKKER SAMENWERKEN DEEL II

12

44

69

22

48

70

25

50

75

26

57

76

COLUMN DONKERE DAGEN

EXTRA DEZE KERST DELEN WE ALLES

CARTOON UIT HET LEVEN VAN ROBIN

COLUMN WONDEREN...

OOKLEUK

33

COLUMN PRIKKELVERWERKING

35

COLUMN EVEN TOT HIER...

MOOI INITIATIEF IEDEREEN MOET KUNNEN FIETSEN

ADVERTORIAL 25 JAAR R82 - ETAC

MOOI MENS HET MAGISCHE EFFECT VAN DE STEM

OOKCIJFERS

58

KIDSPROOFPLUS KERSTUITJES

61

COLUMN LEUKE DINGEN IN LASTIGE TIJDEN

62

COLUMN OPA HEEFT GELIJK

EXTRA ONBEPERKT SPELEN

COLUMN WAT EEN RUST!

COLUMN VAN ANNE SCHAKELEN 5

78

EXTRA TIEN VRAGEN OVER PRIKKELVERWERKING

86

(P)APPTALK

KLEIN GELUK De titel van ons tijdschrift komt uit de Franse taal en spreek je uit als vènne. 'La veine' staat voor geluk, fortuin en gelukzaligheid.

Anderzijds kun je veine vertalen als de ader, de nerf of bloedader.

Naast een prettig klinkende naam vonden we de betekenis illustratief.

Een bloedader staat voor verbinding en is iets dat je nooit kunt doorknippen. Zo is ook de band van ouders met een beperkt kind.

Een verbinding die er is en altijd blijft.

Daar waar andere kinderen hun vleugels uitslaan en loskomen van ouders, blijven kinderen met een beperking veelal heel dichtbij.

Als het niet letterlijk fysiek is dan is het wel mentaal. Anderzijds sluit de gelukzalige uitleg van Veine feilloos aan op de visie achter dit magazine. Veine wil op positieve wijze inspireren en informeren.

Het is onze stellige mening dat ontwikkeling (en comfort) gelukkig maken. Elk kind verdient dat!

VEINE

6

KLEIN GELUK

SCHAATSEN MET EEN FRAME, NATUURLIJK! Toen er begin dit jaar ijs lag, bleek al snel dat

maar op de plek van de wielen komen ijzers.

Nederlanders echte schaatsers zijn. Massaal (soms

Onder de schoenen komen spikes en zo komen de

met iets te veel) ging iedereen het ijs op. Helaas konden

kinderen vooruit. Dat kan behoorlijk hard gaan, want

kinderen met een fysieke beperking niet meedoen.

op het gladde ijs hebben de smalle ijzers maar weinig

En dat moet anders bedacht de Stichting het

weerstand. Dankzij het schaatsframe kunnen ook

Gehandicapte Kind in samenwerking met de Sven

kinderen met een minder goede balans schaatsen,

Kramer Academy. Samen organiseerden ze in

zonder te vallen.”

november een pilot ‘frame schaatsen’.

“Je ziet het plezier en het enthousiasme ervan af Inge, programmamanager bij het Gehandicapte Kind:

spatten en daar doen we het voor! Afhankelijk van het

“Kinderen met een beperking kunnen dankzij de

succes van deze eerste pilot in Heerenveen willen we

ontwikkeling van het schaatsframe schaatsen.

zorgen dat kinderen met en zonder beperking samen

Dit aangepaste sporthulpmiddel lijkt op een gewoon

kunnen schaatsen in heel Nederland”, vertelt Inge.

runningframe dat bij het frame runnen wordt gebruikt,

7

KLEIN GELUK

ZO GAAT REKENEN STEEDS BETER! Het leukste houten oefenspeelgoed vind je bij de Lidl. Zo zijn bijvoorbeeld dit magnetische doolhof en dit telraam geweldig voor de fijne motoriek, het logisch denken en het herkennen van vormen en kleuren. Te leuk toch?

Verkrijgbaar voor € 9,99 bij lidl.nl

WELKE KIES JIJ? De Action heeft dit jaar vier heerlijke kerstknuffels. Bij de redactie kiezen wij voor het rendier. En jij?

Verkrijgbaar voor € 2,99 bij de Action

VEINE

8

KLEIN GELUK

SENSORISCH BOUWEN! Met deze set van zestien grote rubberhouten blokken kun je niet alleen geweldig bouwen, ook andere zintuigen worden geprikkeld om ingezet te worden! De blokken bevatten parels, doorzichtig-gekleurd acrylaat zand en water/glittergevulde zakjes in vier verschillende vormen (vierkant, rechthoek, driehoek en halve cirkel).

9

Verkrijgbaar voor € 61,19 bij senso-care.nl

KLEIN GELUK

EEN BAL MET GROTE MOND! De MOX knijpbal is een bal met een grote mond. Hij houdt van praten, lachen, zingen en vooral van eten. Hij eet knikkers, munten en andere dingen die lekker in zijn maag rommelen.

Mox houdt ook van rollen, gooien en vangen of zelfs jongleren. In tegenstelling tot elke andere bal heeft hij het vermogen om samen met zijn broers en zussen te balanceren en torens te vormen. Mox is nogal een karakter en heeft veel geheime talenten die wachten om ontdekt te worden...

Verkrijgbaar voor € 7,50 bij toys42hands.nl

MAGISCH GLOW IN THE DARK TEKENBORD Een tip voor de kerstman!

Dit is een geweldig hulpmiddel om jouw kind te helpen zijn of haar creativiteit te ontdekken. Helemaal voor kinderen die visueel beperkt zijn.

Laat ze geweldige tekeningen maken, die gloeien in het donker, met dit 10

speciale tekenbord. Hoe donkerder de

VEINE

kamer, hoe helderder het beeld.

Verkrijgbaar voor € 19,95 bij bol.com

COLUMN

NICOLE KIEN - advocaat

Donkere dagen In deze tijd van het jaar wordt mijn leven altijd volkomen geregeerd door de agenda. Zoals u misschien weet, heb je als advocaat vaak met deadlines te maken waarbinnen processtukken bij de rechtbank ingediend moeten worden. Die deadlines zijn tegenwoordig streng en dus wijkt daar alles voor. Als je dan kort gedingen tussendoor moet voeren in spoedzaken, dan wordt het best wel spannend om alles steeds op tijd rond te krijgen.

geprocedeerd worden. Daardoor hebben deze maanden naar 1 januari toe, bij mij in ieder geval, inmiddels een bijzondere lading aan de term ‘donkere dagen’ gegeven.

Inderdaad, de dagen dat ik heel vroeg (als het nog donker is) begin en dat ik pas laat (als het weer donker is) kan stoppen.

Vind ik dat erg? Nou nee, want dit is wat ik doe en ik houd van mijn vak. Het is ook een voorrecht om op deze manier mijn steentje bij te dragen, want ik sta niet alleen zakelijk, maar ook als mens, achter de zaken die ik doe.

Hoe ik die lange dagen volhoud? Dat komt denk ik Tegelijkertijd is iedereen een beetje aan het einde van

doordat deze dagen, juist doordat het vroeg donker wordt,

zijn Latijn. Iedereen heeft het hele jaar hard gewerkt

uitnodigen om het supergezellig te maken. Vroeg de

en iedereen moet in deze tijd dan nog dat extra tandje

kerstboom opzetten, lichtjes aan, kaarsjes en haard aan,

bijzetten. Dat trekt zo zijn wissel op de stemming op

thee of cappuccino erbij, iets lekkers en een plaid over

kantoor en het incasseringsvermogen van iedereen.

mijn benen.

Er wordt toch beduidend minder gelachen in deze tijd.

Dat geeft dan toch weer een behaaglijk en ontspannen In de zorg is het zo, dat tegen het eind van het jaar

gevoel waardoor de dagen ook weer wat minder donker

zorgverzekeraars en gemeenten vaak plannen en beleid

zijn. En dat behaaglijke en ontspannen gevoel wens

met lastige consequenties bekend maken. Ze beslissen

ik iedereen toe, hoe donker de dagen ook mogen zijn

wie er wel en niet gecontracteerd worden volgend jaar.

of worden. En gelukkig worden de nachten vanaf eind

Daar moet dan weer in diverse kort gedingen tegen

december alweer langer. Dat helpt ook! •

Nicole Kien is één van de topadvocaten in de gezondheidszorg en staat aan de basis van de succesvolle ontwikkeling van LS&H Lawyers. Meer informatie: www.lshlawyers.nl

11

EXTRA

“Lekker en super makkelijk te maken"

VEINE

12

EXTRA

TEKST: RENÉE RUISCH | FOTO’S: PRIVÉCOLLECTIE

DEZE KERST DELEN WE ALLES Een tafel vol grote en kleine gerechten om met elkaar te delen, dat noem ik nou echt genieten.

Shared dining is de perfecte manier om een gezellige avond met vrienden en familie door te brengen, zeker met de kerst! Handig als kinderen niet alles lusten, ieder eet wat ie wil!

Het klinkt ingewikkeld om veel verschillende hapjes op tafel krijgen, maar dat hoeft het zeker niet te zijn. Wij hebben een driegangen-shareddining diner voor jullie bedacht dat bij iedereen moet lukken. En ben jij niet zo’n keukenster, vraag dan aan een familielid of vriend(in) om ook wat gerechtjes te maken. >

13

EXTRA

VOORGERECHTEN PLANK Een romig tomaten-paprika soepje, kleine bakjes met ragout, pannenkoekrolletjes met zalm en roomkaas, knakworstjes in bladerdeeg, groentefrieten met een warme bagno dip en meloen met parmaham.

INGREDIENTEN 1 blikje

EEN ROMIG TOMATEN-PAPRIKA SOEPJE

biologische tomatenblokjes,

Snij de tomaat en de paprika in kleine stukken en doe deze met alle andere

4 tomaten, 1 rode puntpaprika,

ingrediënten in een pan. Giet er één liter water bij en breng het geheel aan de kook.

5 blaadjes basilicum,

Laat de soep zo’n 15 minuten zakjes koken en pureer daarna het geheel met een

1,5 blokje groentebouillon,

staafmixer. Je kunt dit een of twee dagen van tevoren maken en klaarzetten in de

2 el Philadelphia.

koelkast.

INGREDIENTEN 2 of 3 pakken

KLEINE BAKJES RAGOUT

minipasteibakjes (liefst in

Snipper het uitje. Doe een klontje roomboter in een steelpan en bak het uitje op

kerstvorm), 500 ml kippenbouillon,

lage temperatuur glazig. Voeg dan de bouillon, tijm, citroensap en peper naar

300 gr kipfilet, 75 gr champignons

smaak toe en breng dit aan de kook. Zodra het kookt, voeg je de kipfilet toe en

(in plakjes gesneden), 100 ml

kook je deze in ca. 15 minuten gaar. Haal de kip uit de bouillon.

kookroom, 50 gr roomboter,

14

60 gr bloem, 1 ui, 1 tl tijm, 1 tl

Giet de bouillon door een vergiet en vang deze op in een maatbeker. Vul dit met

citroensap, peper, zout en een

water aan tot 500 ml. Laat de kip en bouillon afkoelen. Pluk de afkoelde kip in

extra klontje roomboter. Voor

kleine stukjes.

de garnering wat takjes verse

VEINE

peterselie.

Doe 50 gram roomboter in een pan op laag vuur en laat dit smelten. Voeg beetje bij beetje de bloem toe en bak dit kort tot het gaat schiften/zweten. Al roerend met een garde voeg je beetje bij beetje de bouillon toe tot je een gladde saus hebt.

Doe de champignons, kip, peterselie en de kookroom erdoor. Breng op smaak met

EXTRA

peper en zout en kook dit even in tot de champignons bijna gaar zijn.

Je kunt dit een of twee dagen van tevoren maken en klaarzetten in de koelkast.

Verwarm de oven voor en bak daarin de pasteibakjes zoals aangegeven op de verpakking. Warm de ragout zachtjes op en doe er wat water bij als deze te dik dreigt te worden. Daarna is het tijd om de pasteibakjes te vullen met de ragout en te garneren met het dekseltje en wat extra peterselie. Eet smakelijk!

TIP: Voor kinderen die geen paddenstoelen lusten, kun je deze weglaten. Ik zeg altijd dat we het binnenste van een kroket eten en dan lust iedereen het. En er zijn ook hele goede kant-en-klare ragouts. Zelfs als je een blikje neemt en je voegt er wel zelf wat kip en champignons bij, dan zit je heerlijk te eten!

s

INGREDIENTEN Een pakje

KNAKWORSTJES IN BLADERDEEG

vierkante bladerdeegplakjes

Laat de plakjes bladerdeeg ontdooien en snij deze in 8 repen. Omwikkel elk worstje

uit de vriezer en 1 blikje

met een reepje deeg en leg deze op een bord. Je kunt deze pakketjes een paar uur

partyknakworstjes (eventueel

van tevoren maken en wegzetten in de koelkast.

vega).

Haal de bakplaat uit de oven en verwarm de oven voor (heteluchtoven op 200°C).

Leg op de bakplaat een stukje bakpapier en leg hierop de worstpakketjes.

Bak de hapjes in maximaal 15 minuten gaar en goudbruin.

INGREDIENTEN Diverse soorten

GROENTEFRIETEN MET EEN WARME BAGNO DIP

groenten (bijvoorbeeld wortel,

Een Italiaanse fondue waarbij je rauwe groenten van het seizoen in een warme

bleekselderij, venkel, paprika,

pittige saus doopt. Letterlijk betekent het 'warm bad'.

bloemkool), 50 ml olijfolie of slaolie, 200 gr ansjovisfilets uit

Snij de rauwe groenten in mooie lange frieten, serveer de bloemkoolroosjes met

blik, 3 geperste teentjes knoflook,

steel. Laat de olie in een pan met een dikke bodem heet worden. Fruit de knoflook

200 ml kookroom, peper uit de

in de olie goudgeel. Hak de ansjovisfilets zo fijn mogelijk of pureer de filets met de

molen.

helft van de room met je vork of met een staafmixer. Voeg de ansjovispuree bij de knoflook in de pan en giet er de room bij. Roer de ingrediënten goed door elkaar en breng de saus aan de kook. Laat de saus op een matige warmtebron tot ongeveer de helft inkoken. >

15

EXTRA

Je kunt dit een of twee dagen van tevoren maken en klaarzetten in de koelkast!

Warm de bagno heel voorzicht op, voeg indien nodig een beetje extra room erbij.

Proef de saus en voeg naar smaak peper toe.

TIP: geen zin om de bagno te maken? Je kunt ook een kant-en-klare humus in de supermarkt kopen en daar de groenten in dippen.

s

INGREDIENTEN 1/2 pak

PANNENKOEKROLLETJES MET ZALM EN ROOMKAAS

pannenkoekenmix, 4 dl melk, 1 ei,

Doe de mix in een beslagkom en voeg de helft van de melk toe. Roer het geheel

bakboter, een bakje roomkaas,

met de mixer of garde tot een glad beslag. Voeg al roerende de rest van de melk

1 groene appel, 100 gr gerookte

en eieren toe. Verhit een klontje boter of een scheutje olie in een koekenpan.

zalm in plakken.

Giet wat beslag in de pan, laat het uitlopen over de bodem en bak de pannenkoeken aan beide zijden goudbruin en laat afkoelen.

Dit kun je een dag van tevoren doen en de pannenkoeken in de koelkast bewaren.

Een paar uur van tevoren: Snij de appel in vieren, verwijder het klokhuis en maak flinterdunne plakjes met een (kaas)schaaf. Snij daarna de plakjes zalm tot kleine blokjes. Smeer de pannenkoeken in met roomkaas, verdeel er de plakjes zalm en appel over en rol de pannenkoeken op. Snij er stukjes van ± 2-3 cm van en zet deze vast met een prikker.

INGREDIENTEN 1 galiameloen,

MELOEN MET PARMAHAM

150 gr parmaham, verse basilicum

Snij de meloen in kwarten en deze vervolgens in parten. Verwijder de schil en

en prikkers.

snij het vruchtvlees in gelijke stukjes. Snij een plakje parmaham over de lengte doormidden en rol hier een stukje meloen in. Steek vast met een prikker en een blaadje basilicum.

Je kunt dit een dag van tevoren klaarzetten in de koelkast.

VEINE

16

EXTRA

HOOFDGERECHTEN PLANK Bief tagliata met kappertjes, gegrilde asperges met knoflook, limoncellopasta met zalm, krokante kip met parmazaankorst, little gems uit de oven en broodpizza.

INGREDIENTEN 200 gr

BIEF TAGLIATA MET KAPPERTJES

haasbiefstuk, 2 el olijfolie, een

Maak de dressing van tevoren door de tomatenpesto, mosterd, olijfolie en

half zakje rucola, 2 el kappertjes,

balsamicoazijn goed te mengen. Leg de biefstukken en de dressing een half uur tot

grove Parmezaanse kaas flakes,

een uur voor bereiding uit de koelkast. Wrijf de biefstuk in met olijfolie en bestrooi

2 el tomatenpesto (potje), 1 tl

met zeezout en gemalen peper. Verwarm de grillpan op hoge stand en schroei de

Franse mosterd, 2 el olijfolie,

biefstukken aan beide kanten in een minuut dicht. Neem ze uit de pan en leg ze op

1 el balsamicoazijn.

een snijplank. Verdeel de rucola over het midden van de borden. Snijd de biefstukken in dunne plakken en verdeel deze dakpansgewijs over de borden langs de rucola. Besprenkel het vlees met de dressing (op kamertemperatuur) en bestrooi met kappertjes en Parmezaanse kaas.

TIP: Uiteraard kun je de biefstuk langer bakken als je niet van rood vlees houdt.

s

INGREDIENTEN 2 teentjes

LIMONCELLOPASTA MET ZALM

knoflook, olijfolie, 250 ml

Maak de limoncellosaus een dag van tevoren en bewaar deze in de koelkast.

kookroom, 100 gr geraspte

Snijd de knoflook fijn. Verwarm een klein steelpannetje met een scheutje olijfolie

pecorino (Italiaanse kaas),

op laag vuur. Doe de knoflook erbij en bak 1 minuutje, blijf roeren. Voeg de

6 el limoncello, 1 citroen (rasp +

kookroom en kaas toe en roer door elkaar tot de kaas is gesmolten. Vervolgens

2 el sap), 400 gr verse tagliatelle,

voeg je de limoncello, rasp van 1 citroen en 2 eetlepels sap toe. Laat even zachtjes

100 gr zalmsnippers.

pruttelen zodat de saus dikker wordt. >

17

EXTRA

Op de dag zelf warm je de saus op laag vuur op, voeg twee eetlepels water toe.

Kook de pasta volgens de gebruiksaanwijzing. Verse pasta is na 4 minuten klaar.

Voeg de zalmsnippers toe aan de limoncellosaus. Roer de saus door de pasta.

INGREDIENTEN 70 gr vers

KROKANTE KIP MET PARMAZAANKORST

broodkruim, 20 gr geraspte

Verwarm de oven voor op 200°C. Meng broodkruim, Parmezaanse kaas, boter,

Parmezaanse kaas, 30 g boter

tijm en peper. Leg de kip in een met bakpapier beklede ovenschaal en bedek

(gesmolten), 1 el fijngehakte

met het broodkruimmengsel. Bak 10 min. tot de kip gaar is en het broodkruim

tijm, versgemalen peper, 200 gr

goudbruin.

kippendijen.

TIP: De stukken kip lijken verdacht veel op nuggets, zo presenteer ik ze bij de kinderen. Of maak bij de kip een sausje van mayo en ketchup met voor de volwassenen een klein scheutje whisky.

s

INGREDIENTEN 4 kropjes little

LITTLE GEMS MET PANKO EN SPEKJES

gem, 1 zakje geraspte kaas, 1 pakje

Bak de spekjes in een heel klein beetje olie in een koekenpan tot ze hard en

spekjes, balsamicoazijn, 8 el panko

knapperig zijn. Laat de spekjes uitlekken op keukenpapier. Vouw dit dubbel en

en olijfolie.

verkruimel de spekjes met een vijzel of met de onderkant van een wijnfles. Halveer de little gems in de lengte, snij het kontje eraf en leg ze met de snijkant naar boven in een met olijfolie ingesmeerde ovenschaal. Druppel wat olie en balsamicoazijn (liefst uit een spuitfles) over de sla. Verdeel de spekjes, kaas en panko over de 8 halve kropjes. Zet weg in de koelkast (liefst een paar uur van tevoren).

18 VEINE

Bij het diner: Verwarm de oven voor op 200°C. Zet de schaal met little gems 15 minuten in de oven tot de bovenkant begint te bruinen.

EXTRA

INGREDIENTEN 1 Turks brood,

BROODPIZZA

2 teentjes knoflook (dit kun je

Verwarm de oven voor op 200°C. Halveer het Turks brood horizontaal. Pel en hak

weglaten als de kinderen niet

de knoflook fijn. Meng de helft van de knoflook met een scheut olie en smeer het

van knoflook houden), olijfolie

brood ermee in. Bak de bodems in de oven in circa 5 minuten krokant. Meng de

om in te bakken, 200 ml gezeefde

overgebleven knoflook met de gezeefde tomaten en de Italiaanse kruiden. Bestrijk

biologische tomaten, 1 el gedroogde

de bodems met het mengsel. Halveer de paprika’s, verwijder de zaadlijsten en snijd

Italiaanse kruiden, 1 rode paprika,

de paprika’s in repen. Snijd de courgette en tomaten in dunne plakkenen verdeel

1 gele paprika, 1 courgette,

de groente over de bodem. Zet de vooraf gemaakte pizza maximaal een dag in de

4 tomaten, 250 gr mozzarella,

koelkast.

150 gr geraspte belegen kaas, zout en peper.

Op de avond van kerst: Verwarm de oven voor op 200°C. Beleg de twee helften van het Turks brood met stukjes mozzarella en bestrooi met geraspte kaas. Bak de broodpizza’s in ongeveer 15 minuten in de oven tot de kaas gesmolten is.

TIP: Er moeten heel wat gerechten in de oven. Maar let op, alles kan op 200°C worden gemaakt. Bak eerst de pizza en net voor het eten plaats je de little gems en de kip tegelijk in de oven. Succes verzekerd! >

19

EXTRA

NAGERECHTEN PLANK Vers fruit in sinaasappelbakje, appelstrudel, pindakaas cheesecake, chocodip en losse lekkernijen.

INGREDIENTEN sinaasappels

VERS FRUIT IN SINAASAPPELBAKJE

(een halve sinaasappel per

Snij de sinaasappels in tweeën en pers ze zorgvuldig uit. Zet het sap weg voor

persoon), vers fruit zoals kiwi,

het ontbijt. Snij de grote vruchten in kleine stukjes en meng deze samen met het

mango, zwarte bessen, frambozen,

kleinere fruit in een grote schaal. Snij de munt fijn en meng deze erdoor.

aardbeien enzovoort, een bakje

Vul de halve sinaasappels met het mengsel.

blaadjes verse munt, fijngehakt.

TIP: Neem geen appel, banaan of andere fruitsoorten die snel verkleuren, dan kun je alles van tevoren al klaarzetten.

s

INGREDIENTEN 1 rol vers

APPELSTRUDEL

bladerdeeg, 3 grote of 4 kleine

Verwarm de oven voor op 180° graden. Maak eerst het appelmengsel; schil de

rode appels, 4 el rozijnen,

appels en snijd ze in kleine blokjes. Voeg de rozijnen, kaneel, vanillesuiker en

1 zakje vanillesuiker, snufje kaneel,

paneermeel toe. Rasp de citroen en pers het sap eruit. Voeg 1 eetlepel sap en 1

1 citroen, 2 el paneermeel,

eetlepel rasp toe. Schep alles goed door elkaar.

3 el amandelschaafsel.

Leg het bladerdeeg op een schone ondergrond op je met bloem bestrooide keukenblad. Rol het deeg uit zodat het wat dunner wordt (ongeveer anderhalf keer zo groot). Schep het appelmengsel op het deeg. Verdeel het mooi als een soort 20

worst over de lengte en houd een paar cm aan de rand over links en rechts.

VEINE

Vouw deze randen over de vulling naar binnen rol het deeg dan voorzichtig op.

Leg op een bakplaat met bakpapier.

EXTRA

Smelt de margarine en bestrijk de appelstrudel hiermee. Bestrooi met amandelschaafsel en bak de strudel ongveveer 30 minuten in de oven. Als je de strudel eerder wil maken, hou dan maximaal 25 minuten aan en warm de strudel in 10 minuten op 120 graden op. Serveer (lauw)warm met eventueel wat slagroom en poedersuiker.

INGREDIENTEN Voor 6 kleine

PINDAKAAS CHEESECAKE

glaasjes heb je nodig: 4

Maal de koekjes in de keukenmachine fijn en meng met de gesmolten boter.

Bastognekoekjes plus extra voor

Bedek de bodem van de glaasjes met de koekjesmix en zet in de koelkast. Klop 40

garnering, 10 gr gesmolten boter,

ml slagroom op. Meng in een mixer pindakaas en roomkaas, voeg vanille-extract

50 gr fijngehakte melkchocolade

toe en meng tot een glad geheel. Voeg poedersuiker in delen toe en spatel de

(of gesmolten), 40 ml slagroom,

opgeslagen slagroom er doorheen. Verdeel dit mengsel (liefst met behulp van een

125 gr smeuïge pindakaas, 110 gr

spuitzak) boven op de koekjesbodem in de glaasjes. Klop de overige slagroom

roomkaas, 0,5 tl vanille-extract,

(150ml) op met kristalsuiker en garneer de glaasjes ermee, maak af met (gebroken)

80 gr poedersuiker, 150 ml

koekjes en de gehakte of gesmolten chocola.

slagroom, 1 el kristalsuiker.

INGREDIENTEN 2 repen Verkade

CHOCODIP

kookchocolade, eventueel een

De kookchocolade is ideaal om te gebruiken; deze smelt sneller en het vloeit

scheutje slagroom, aardbeien,

mooier dan gewone chocolade. Warm de chocolade au bain-marie* op en serveer

marshmellows, lange vingers en

in een stenen bakje met daaromheen de spullen om te dippen.

alles wat je lekker vindt om in de chocola te dippen, prikkers.

*Bij de au bain-marie kooktechniek verwarm je de chocola in een kom boven een pan met warm water. Zo kun je een glazen (oven)schaal hangen in een kookof steelpan waarin een laag water langzaam aan de kook gebracht wordt. De producten die je in de bovenste kom legt, nemen de temperatuur van het water aan.

21

LOSSE LEKKERNIJEN Vul de plank gezellig op met bonbons, noga, gekleurde macarons en alles wat je maar lekker vindt! •

CARTOON

VEINE

22

CARTOON

UIT HET LEVEN VAN ROBIN! Cartoonist Peter Hoek zal vanaf nu in elke Veine een tekening maken uit het leven van Robin. De achttienjarige vrolijke Robin is meervoudig beperkt. Ze kent wat woorden en kan in korte zinnetjes een heleboel duidelijk maken. Samen met hond Japie maakt ze van alles mee.

En dan zie je maar, de humor ligt op straat!

Peter Hoek tekent zijn leven lang al. Als kleine jongen tekende hij situaties, bijvoorbeeld op het voetbalveld. Dat deed hij toen en hij nu nog steeds. Inmiddels voetbalt hij zelf al lang niet meer, maar als trainer legt hij nog altijd alle perikelen op en rond het veld vast.

Peter werkt als ICT-er in de Rotterdamse Haven bij de ECT. Hij heeft van het tekenen nooit zijn beroep gemaakt. Op de vraag waarom niet, antwoordt Peter dat hij kleurenblind is: "Nogal onhandig voor een tekenaar!" ,zegt hij lachend. Maar dat het tekenen wel een serieuze wending heeft gekregen, blijkt wel als Peter vertelt dat hij nooit iemand kan ontmoeten, zonder meteen te kijken met welke karakteristieken hij degene die hij leert kennen, zou portretteren.

Peter vertelt enthousiast: “Ik kijk altijd of iemand een grote neus heeft, afwijkende oren of een bijzonder kapsel.” Zijn wekelijkse cartoons plaatst Peter op Instagram waar je hem natuurlijk kunt gaan volgen. • 23

VOLG PETER OP INSTAGRAM: via @hoek.p

ADVERTENTIE

VEINE

24

COLUMN

LYZETTE HAVINGA - Psycoloog

Wonderen...

‘Alles is van betekenis’ zei een psycholoog ooit tegen mij. Een zinnetje waar ik nog veel aan terugdenk. Ons gesprek ging over opvoeden en de psycholoog bedoelde hiermee dat gedrag en gevoelens van betekenis zijn.

Of beter gezegd; de woorden die níet gezegd worden.

De derde hoek van de driehoek* waarin we als begeleiders ons werk moeten doen. Dat is niet gek; we hebben het immers over het meest kostbare en kwetsbare dat ouders hebben; hun kind. Dat brengt een stroom van emoties mee die zwaar, complex en soms moeilijk te begrijpen is, zowel voor ouders als begeleiders. Wat de relatie met onze cliënten ons leert, mogen we best wat meer toepassen in de relatie tussen ouder en begeleider.

Want ook hierin kunnen we terugschakelen, ruimte geven

Binnen de zorg zie ik deze ‘betekenis’ in allerlei facetten

en daardoor écht leren begrijpen wat er gezegd wordt.

terug en vooral in de relatie met onze cliënten. Veelal

En dat is soms genoeg; je hoeft het niet altijd eens te zijn,

kunnen zij niet eens woorden gebruiken om ons te

je kunt het er gewoon laten zijn náást je eigen gevoelens

vertellen wat ze voelen, of ze pijn hebben, honger hebben

en meningen. Dan ontstaat er in dit geval een ‘three-way-

of gewoon aandacht willen. Wij moeten anders leren

street’; een veilige wisselwerking tussen cliënt, ouder en

lezen. Wij moeten hun kleine signalen zien en daaraan de

begeleider, waar we allemaal onze verantwoordelijkheid in

juiste betekenis verbinden. En dat kan ook. Ik geloof dat

hebben. Zo creëren we met elkaar een veilige omgeving.

wij meer van hen kunnen leren dan zij van ons. Leren om terug te schakelen, ruimte te geven, te kijken, te voelen en

In een omgeving waar mensen zich onveilig voelen wordt

écht te luisteren. Wanneer iemand zich gehoord en gezien

gehandeld vanuit angst; dan ontstaan er rampen. In een

voelt dan ontstaat er een psychologisch veilige connectie.

omgeving waar mensen zich veilig voelen wordt gehandeld

Iemand mag er zijn en mag zichzelf zijn.

vanuit vertrouwen; dan gebeuren er wonderen.

s•

Ik merk dat het soms moeilijk is om een veilige en open relatie te creëren tussen ouder en begeleider.

*De driehoek verwijst naar driehoekskunde van orthopedagoog Chiel Egberts. Driehoekskunde benadrukt het belang van een goede basis in de driehoek cliënt-ouders-zorgprofessional.

25

Bij kerst hoort gezellig samen zijn, lekker eten en cadeaus onder de boom. Maar bij dat alles zou de kerststal waarmee je kan uitleggen wat kerst écht inhoudt, niet mogen ontbreken. Voor mij is dit stalletje uit het kerstboek van DICK BRUNA - dat wij thuis elk jaar van stal halen - wel de ultieme!

Verkrijgbaar via Bol.com vanaf € 16,95.

VEINE

26

OOKLEUK als je uitlegt waarom we kerst vieren!

OOKLEUK om naar te kijken en te luisteren

Deze houten tuimelaar in de vorm van een pinguïn is te leuk. Geef ‘m een zetje en dan maakt hij ook nog eens de leukste geluidjes! De houten tuimelaar Roly pinguïn van DJECO stimuleert je kleintje met beweging en geluid. De tuimelaar heeft kralen aan de binnenkant en de buitenkant is de vorm van een pinguïn.

Onder andere verkrijgbaar via kleine-monsters.nl voor € 17,95.

27

OOKLEUK en lekker warm

De mama’s Shirin en Sarah van MIKI4ALL maken van alles voor kinderen met een 28

beperking; van slabbetjes tot coolsjaals. Inmiddels maken ze ook deze toffe truien die

VEINE

je met verschillende teksten kunt laten bedrukken; ze zijn heel zacht en ook nog eens lekker warm. Zeker weten dat je daarmee indruk maakt onder de kerstboom!

Verkrijgbaar via Miki4all.nl voor € 39,00.

Niet goedkoop, maar wel heel mooi en onverwoestbaar speelgoed. Deze houten sorteerboom met ringen van GRIMM'S helpt kinderen om hun motoriek te trainen en het leren onderscheiden van kleuren. En het ziet het er ook nog eens supergezellig uit. Wie bestelt via villahoera.nl kan de cadeautjes meteen mooi laten inpakken. Wel zo handig voor de feestdagen!

Verkrijgbaar via villahoera.nl voor € 51,00.

OOKLEUK en lekker kleurrijk

29

Het blijft een geniaal product deze, UPSEE, en goed te gebruiken voor kinderen tot een jaar of acht. Met dit speciale pak kun je samen op stap met je kind. Een loophulpmiddel van duurzaam, wasbaar en ademend materiaal om met je kind te oefenen. Kleine stapjes maken soms een groot verschil!

Verkrijgbaar via pomrevalidatietechniek.nl voor € 485,00.

VEINE

30

OOKLEUK om te leren lopen

OOKLEUK puzzelen maar

Met de ‘ORTHO PUZZLE SPEELMAT’ heb je niet alleen een vrolijke mat waar kinderen op kunnen spelen, het is meteen een orthopedisch hulpmiddel. De matjes worden gebruikt om platvoeten te corrigeren, maar kunnen ook ingezet worden om kinderen motorisch te prikkelen. Niet alleen leuk dus, vooral ook nuttig!

Verkrijgbaar bij orthopuzzle.store voor € 58,50.

31

OOKLEUK Lekker en makkelijk eetbaar

INNOPASTRY EASY-TO-EAT ‘kaneelsmaak’ is een heerlijk toetje met extra eiwitten; gemaakt van frisse zuivel en erbovenop een gelei van kaneel. Het toetje is speciaal ontwikkeld voor kinderen (en volwassenen) met kauw- en slikproblemen. Gewoon verkrijgbaar bij de Jumbo en veilig 32

voor kinderen met dysfagie (slikstoornis). Handig te weten dat

VEINE

het bovendien glutenvrij is.

Verkrijgbaar bij Jumbo voor € 9,50 per 6 stuks.

COLUMN

SANDRA TITULAER - kinderrevalidatiearts

Prikkelverwerking...

In mijn positie maak ik vaak in een vroeg stadium kennis met de kinderen en het gezin. In een fase waarin men zich nog niet zo bewust is van onderen of overprikkeling.Dat wil zeggen, de meeste mensen zien overprikkeling wel.

Uitspraken als ‘mijn kind huilt altijd als de stofzuiger aangaat’, kom ik wel vaker tegen. Onderprikkeling is eigenlijk een groter gevaar, veel ouders vinden een kind juist makkelijk en hebben niet door dat extra prikkels nodig zijn om een stapje te kunnen maken in de ontwikkeling.

Je ziet een combinatie van onder- en overprikkeling relatief vaak voorkomen bij kinderen waar ook sprake is van een afwijking in de hersenen.

want dan komt er een moment dat je niets meer kunt doen.

Dan is bijvoorbeeld stofzuigen alleen maar mogelijk als het kind uit logeren is. Je moet iets vinden waardoor het kind wel kan leren omgaan met die prikkels - in een fijne vertrouwde omgeving - zodat het er later niet in blijft hangen. Soms is het vermijden van een bepaalde hele heftige prikkel de oplossing om ervoor te zorgen dat het kind in de basis rustig is. Dan kan een kind aan de hand van minder zware prikkels eerst wat leren alvorens aan de slag te gaan met de meest heftige prikkels.

In eerste instantie adviseer ik altijd om het verder te onderzoeken en te bekijken hoe je een kind toch kunt laten wennen. En ik verwijs dan naar een logopedist, fysio- of ergotherapeut met een SI*-specialisatie.

Het is belangrijk dat je uitzoekt wat werkt en wat niet.

Een standaard ‘kookboekje’ bestaat daarvoor niet. Als je bepaalde hulpmiddelen zomaar inzet, kan het juist ook een

Zo kan er bijvoorbeeld bij het eten sprake zijn van een combinatie van overprikkeling en onderprikkeling. Ik zie kinderen die pas als er een klein beetje sambal door het eten gaat, ervaren dat ze eten in hun mond hebben en dan maken ze een goede slikbeweging. In een wat flauwer hapje dat niet geregistreerd wordt qua smaak kunnen ze zich veel gemakkelijker verslikken.

Ik ga altijd het gesprek aan en stel dan algemene vragen.

Hoe reageert je kind op bepaalde geluiden? Hoe reageert je kind als het water op het hoofd voelt? Kriebelen kleren vaak?

averechts effect hebben. Per zintuig moet je kijken in welke situatie onder- en of overprikkeling plaatsvindt, en je kunt dan geen tien dingen tegelijk uitproberen. Ik adviseer altijd om bij een SI-therapeut een screeninglijst in te vullen, een heleboel vragen die soms heel gewoon kunnen lijken, maar daardoor wel een beeld geven van ‘hé, dit kind reageert wel wat heftig op een hele gewone prikkels’.

Soms zie ik ouders die alles al hebben geprobeerd en dan lukt het toch niet. Dan moet je keuzes maken en kijken welke prikkels je gaat vermijden om het wel leefbaar te maken voor iedereen in huis! •

Als je er alert op bent en je kunt gaan helpen om je kind aan de prikkels te laten wennen, dan kun je er vaak weer mee verder.

Het risico is veel groter dat je als ouder de prikkels gaat mijden,

*SI=sensorische integratie

33

ADVERTENTIE

24uurs 24uurshoudingsmanagement houdingsmanagement

Innocare InnocareComfort ComfortLigsysteem Ligsysteem

Dag Dagénénnacht nachteen eengoede goedehouding houdingis isvan vangroot grootbelang belang voor vooreen eenhoge hogekwaliteit kwaliteitvan vanleven. leven.Een Eengoede goedehouding houding zorgt zorgtimmers immersvoor vooreen eenontspannen ontspannenenenuitgerust uitgerust lichaam/geest. lichaam/geest.Helaas Helaasis isdat datniet nietvoor vooriedereen iedereen vanzelfsprekend. vanzelfsprekend.BijBijeen eenlichamelijke lichamelijkebeperking beperkingmoet moet het hetlichaam lichaamsoms somseen eenbeetje beetjeworden wordengeholpen. geholpen.

Wij Wijhebben hebbendedeeer eervaak vaakonderdeel onderdeeltetemogen mogenzijn zijnvan van het hetverbeteren verbeterenvan vandedelichaamshouding lichaamshoudingvanmensen vanmensen die diedaar daarhulp hulpbijbijnodig nodighebben. hebben.Deze Dezemensen mensenzien zienwijwij opopverschillende verschillendeplekken plekkenenenininverschillende verschillendesituaties. situaties.

We Wekunnen kunnendaarbij daarbijputten puttenuituitjarenlange jarenlangekennis kennisenen ervaring ervaringopophet hetgebied gebiedvan vanhoudingsmanagement. houdingsmanagement.

Iedereen Iedereenheeft heeftrecht rechtopopeen eengoede goedenachtrust! nachtrust!

Interesse?

Interesse?Maak Maakeen eenafspraak afspraak

Meespelen Meespelenininplaats plaatsvan vanaan aandedezijlijn zijlijnstaan! staan!

VEINE

34

Ringoven Ringoven 4343

Postbus Postbus 4088 4088

026 026 388 388 3535 9898

info@innocare.nl info@innocare.nl

6826 6826 TPTP Arnhem Arnhem

6803 6803 EBEB Arnhem Arnhem

026 026 388 388 3939 3636

www.innocare.nl www.innocare.nl

COLUMN

ANGELA SLAGTER - CliëntondersteuningPLUS

Even tot hier...

Het ochtendritueel is achter de rug; Jan wakker maken, broodje met beleg laten kiezen, drinken, wassen, aankleden en stimuleren om zoveel mogelijk zelf te doen.

Rond kwart voor negen stapt Jan fris en fruitig op de bus om naar zijn dagbesteding te gaan. Ik heb net een overdracht naar zijn begeleiders gemaild en stort me op een drukke dag als cliëntondersteuner.

Er wachten vele mails en een aantal cliënten die veel ondersteuning vragen.

Het gevoel van geblokkeerd te worden in de dingen die ik wil doen en de zorg en aandacht die nu ad hoc geboden moeten worden, al 28 jaar lang, maakt het voor mij nog steeds dubbel.

Terwijl ik weet dat ik het beste mijn blik even op oneindig moet zetten en hem prioriteit moet geven, komt er zo nu dan toch even een vervelend gevoel de hoek om kijken. Niet helemaal eerlijk naar Jan toe, maar het gebeurt toch.

Het hoort bij kleine kinderen met al hun perikelen en vermindert als zij zelfstandiger worden. Voor kinderen met een beperking blijven onverwachte zaken altijd spelen. Bovendien is er altijd iets te regelen, op het gebied van medische zaken, aanpassingen,

Ik ben net de eerste mail aan het beantwoorden als ik word gebeld door de dagbesteding. Of ik direct Jan wil ophalen, want hij heeft gespuugd. Slik, dat komt zoals altijd helemaal niet gelegen... even tot tien tellen en rustig ademen. Ik overleg met zijn vader of die mogelijkheden heeft vandaag om samen de opvang te delen, dat gaat helaas niet. Een app aan zijn begeleiders of er iemand ruimte heeft vandaag levert ook niets op. Ik ben dus de klos. Ik bel direct mijn afspraken voor de ochtend af en ga Jan ophalen. Hij zit met een spierwit gezicht

indicaties enzovoort. Je raakt eraan gewend dat je ongelofelijk veel geduld moet hebben en je leert accepteren dat je niet alles kan. En dat het soms heerlijk is als je lekker mag klagen over alles wat even tegenzit. Je weg vinden om evenwicht te bereiken is niet altijd makkelijk, maar met een aantal handvatten en een fijn netwerk om je heen is het zeker haalbaar. Als ik een ding heb geleerd de afgelopen jaren is het wel om flexibel te zijn. Deze worsteling en hoe verschillend mensen daarmee omgaan zie ik vaak terug in mijn werk als cliëntondersteuner.

rustig op de trap, een geliefd plekje op zijn dagbestedingslocatie.

Hij kijkt mij aan en gaat zowaar direct staan om met mij mee te, hij voelt zich duidelijk niet lekker, die schat.

Een van zijn begeleidsters belt dat ze tussen twee en vier de zorg op zich wil nemen. Yes, onverwacht toch een beetje lucht vandaag. Ik besluit een aantal dringende boodschappen te gaan

Thuisgekomen gaat hij op de bank liggen. Na een half uur is hij er klaar mee. Typerend voor hem, eerst als een dood vogeltje echt ziek zijn en dan ineens is het over. Dan begint zijn vraag om hem te entertainen, even tv kijken, daarna filmpjes van hemzelf kijken op de computer, spelen op zijn keyboard. Iets wat hem steeds een minuut of tien boeit en dan begint het meestal weer

doen waardoor ik de volgende dag mijn werk kan inhalen. Hoe flexibel wil je het hebben! De dag vliegt voorbij en rond een uur of acht ’s avonds komt Jan naast me zitten op de bank en nestelt zich tegen mij aan. Wat heerlijk dat we zo samen genieten van elkaar. Het is alsof hij zegt, bedankt dat je er voor mij was vandaag. •

van voren af aan.

CliëntondersteuningPLUS is een onafhankelijk adviesbureau. Alle mensen die een Wlz-indicatie hebben, kunnen gratis hulp krijgen van één van hun cliëntondersteuners. Ook wanneer er (nog) geen indicatie WLZ is, kan CliëntondersteuningPLUS in veel gevallen ook gratis helpen.Het merendeel van de cliëntondersteuners is ook mantelzorgmakelaar.

35

EXTRA

"We zijn alle twee de dagen geweest. Nu alle info laten bezinken..."

VEINE

36

EXTRA

TERUGBLIK VEINEDAGEN Wat was het fijn jullie allemaal eind oktober weer eens te ontmoeten. Net voor de nieuwe golf van besmettingen konden we, weliswaar met een QR-code, elkaar weer eens spreken.

Ruim honderd exposanten informeerden, verrasten en inspireerden ouders, begeleiders en zorgprofessionals. Voor velen voelden het als reünie; soms was dat emotioneel, maar veelal vooral leuk!

Heb je de VeineDAGEN gemist? Gelukkig houden we deze beurs elk jaar, immers de ontwikkeling van onze kinderen gaat door en gelukkig geldt dat ook voor alle producenten en dienstverleners in deze sector. Schrijf alvast 11 en 12 november 2022 in je nieuwe agenda, want dan vindt de vierde editie van de VeineDAGEN plaats. >

37

EXTRA

“Het waren onze eerste VeineDAGEN, maar er volgen er zeker meer!”

VEINE

38

“Zoveel input, mooie dingen gekocht”

EXTRA

“Gezellig, inspirerend, gevarieerd!”

“Wat een warmte en liefde van al die mooie kinderen, standhouders en alle verzorgers en ouders”

39

“We zijn geweest, veel info en tips gekregen. Hele zinvolle beurs"

VRAAG HET NOLANDA

VRAAG HET NOLANDA

Nolanda van Well werkte ruim vijftien jaar als zelfstandig diëtiste. Ze adviseerde veel ouders van kinderen met een (ernstig meervoudig) beperking. In 2017 werd zij gevraagd om te komen werken bij Nestlé Health Science; voeding en gezondheidsmanagement. Het bedrijf wilde meer patiëntvolgend zijn met haar producten. Niet alleen de producten die al op de markt waren, maar ook producten die nog ontwikkeld kunnen worden zodat ze passen bij de behoefte van eenieder.

Dé job voor Nolanda!

40

Nolanda geeft in ieder nummer van Veine antwoord op vragen van lezers.

VEINE

Heb jij als ouder of als begeleider een prangende vraag over voeding, kauwen, slikken enzovoort? Mail je vraag dan naar onze redactie info@veine.nl en Nolanda zorgt voor een antwoord!

VRAAG HET NOLANDA

W

AT EEN MOOIE VEINEDAGEN

voor instructiefilmpjes of bereidingswijze. Op het etiket

hebben we gekend! Geweldig

staat meestal de bereiding met water genoemd, deze

om iedereen weer live te

hoeveelheid vormt het uitgangspunt. Besef dat als je

zien en samen te kijken naar

bijvoorbeeld soep wil indikken, dat dit al van zichzelf

mogelijkheden voor de toekomst. Ik heb me verbaasd

minder vloeibaar is dan water. Op diverse websites van

over de mooie dingen die gebeuren om de kwaliteit van

fabrikanten staan instructiefilmpjes hoe je bijvoorbeeld

leven voor iedereen meer toegankelijk te maken.

melk of vruchtensap verdikt.

Op vrijdag heb ik zelf wat gesprekken gevoerd met

VERGEET VOORAL NIET OM NA DE BEREIDING HET

ouders, verzorgers, begeleiders en therapeuten.

PRODUCT EVEN TE LATEN STAAN OM ‘NA TE DIKKEN’.

Er waren veel vragen over dysfagie (kauw- en

Aan kinderen leg ik altijd uit dat water en poeder vriendjes

slikproblematiek) en sondevoeding. We spraken over

moeten worden in het glas en dat ze elkaar moeten leren

de ‘struggles’ die ouders hiermee regelmatig ervaren.

kennen en dat je daarom even moet wachten. Misschien

Helaas kan ik deze vragen hier niet beantwoorden, maar

voor alle ouders en begeleiders ook een handig

samen met het redactieteam van Veine Magazine beloven

ezelsbruggetje

s.

we jullie deze op te pakken. De vragen die wij kregen hebben we al doorgeven en hieraan wordt zeker aandacht

Sommige ouders en begeleiders stelden ook vragen die

besteed.

weliswaar betrekking hebben op kinderen met dysfagie, maar waarbij je het antwoord niet direct bij een diëtiste

Eén van de problemen die vaker naar voren kwam, was

krijgt. Zoals een moeder die vroeg wanneer ze kon

de vraag hoe ouders en begeleiders als er sprake is

overgaan van een tuitbeker naar een gewone beker.

van dysfagie, voeding veilig kunnen indikken en ervoor

Dat is nu een vraag voor de ergotherapeut al dan niet

kunnen zorgen dat de juiste consistentie bereikt wordt

in samenwerking met de logopedist. Zij zullen kijken

om verslikken te voorkomen. Daarvoor zijn er diverse

wanneer deze overgang kan plaatsvinden en ze zullen

producten op de markt van poeder tot gel, elk met

oefeningen doen en u thuis laten zien hoe u dit veilig

een eigen bereidingswijze. LEES DUS GOED OP HET

kunt begeleiden. •

ETIKET OF BEZOEK DE WEBSITE van de fabrikant

41

ADVERTENTIE

Doeltreffend

Werkzaam

Helpt te voldoen aan de voedings- en vochtbehoefte van jonge kinderen vanaf 6 maanden met dysfagie of reflux.

Bereikt IDDSI verdikkingsniveaus 1 t/m 4 om veilig te kunnen slikken

Neutrale smaak

Eenvoudig in gebruik

Behoud van de natuurlijke smaak van vloeistoffen en helpt bij kinderen met slikof refluxproblemen voor een aangenamere ervaring van voeden.

Makkelijk klaar te maken in een grote variatie van dranken

VEINE

42

•  Nestlé Health Science Birminghamstraat 221 1070 Brussel Tel. : 02 529 52 30 www.NestleHealthScience.be

Voeding voor medisch gebruik.

Alleen gebruiken onder medisch toezicht.

NL Nestlé Health Science Hoevestein 36G 4903 SC Oosterhout Tel. : 020 5699588 www.NestleHealthScience.nl

COLUMN

CHRIS - moeder

Even slikken...

“Time flies”, denk ik vaak. Over een paar weken is het alweer kerst terwijl de kerst van vorig jaar nog zo dichtbij voelt. De jaren tikken weg en lijken in de tweede helft van mijn leven een stuk sneller te gaan dan in de eerste helft. En dat het hard gaat, voel ik ook met de kinderen.

Van dat eerste moment dat je ze in je armen kreeg en hetgeen ze nu zijn, wow, waar blijft de tijd. Je staat er misschien wel te weinig bij stil hoe snel ze groter worden. Toen de oudste twee jaar geleden achttien werd, stond dat in het teken van een ‘groter dan andere jaren’feest, rijlessen en eindelijk dat wijntje wat ze vanaf nu zelf kon bestellen in een kroeg. Zij genoot. Als moeder genoot ik volop mee.

vertelde dat we een ernstig meervoudig gehandicapte dochter hadden. Het negatieve antwoord op alle vragen die ik stelde in de zin van ‘kan ze later…’. En alle verdriet in de periode daarna.

De woorden van de arts van destijds: “U moet erop rekenen dat uw dochter nooit volwassen zal worden”, dreunen de hele dag door mijn hoofd. Wat betekent het dat we dat punt hebben bereikt? Ik denk aan de steeds zwaarder wordende zorg, aan de aangevraagde uitkering en aan een volwassene nog steeds in een luier.

Pas aan het eind van de dag lukt het mij om mijzelf te vermannen. Mijn volwassen kind is natuurlijk niet ineens anders. De dag voor haar verjaardag had ik volop genoten van alle praatjes die ze tegenwoordig heeft. Van het etentje met de familie waarbij ze spontaan in het restaurant begon te schreeuwen ‘wijnen, wijnen, wijnen’ toen de ober kwam. En haar antwoord toen deze ober uiteindelijk vroeg wat ze wilde

Vorige maand werd ook onze tweede dochter achttien. Ik

drinken: “Water!”

probeerde mij net zo feestelijk te voelen, maar eerlijk gezegd had ik vooral het gevoel van ‘even slikken’. Op zo’n dag gaan je gedachten ook terug. Haar geboorte waarbij van alles misging. Mijn moeder die destijds nog leefde en mijn steun en toeverlaat was. De verontruste verpleegkundige. De eerste weken waarin we nog niet wisten hoe anders de rest van ons leven eruit zou zien. Onderzoek na onderzoek. Het gesprek dat we na zes weken met onze kinderarts voerden die ons

Een dochter van achttien met beperking (grappig dat we dat achttien jaar geleden gehandicapt noemden) betekent natuurlijk niks. Haar leven is daarmee echt niet ineens veranderd en dat van ons uiteraard ook niet. We gaan gewoon weer verder waar we zijn geëindigd toen ze zeventien jaar en driehonderdvierenzestig dagen oud was! •

43

MOOI INITIATIEF

"Ons bedrijf BeldPoint is ontstaan VEINE

44

doordat wij zelf een zoon hebben met onder andere een groeibeperking"

MOOI INITIATIEF

TEKST: RENÉE RUISCH | FOTOGRAFIE: PRIVÉCOLLECTIE

IEDEREEN MOET KUNNEN FIETSEN! Op de VeineDAGEN ontmoetten we de familie Beld. Onder het motto ‘small things can make your live better’ startten Mathijs en Maike Beld hun bedrijf ‘BeldPoint’. Want wat als je door een groei-, kracht- en of stabiliteitsbeperking niet op een reguliere fiets kunt? Papa Mathijs liet het er niet bij zitten en ontwikkelde voor zijn zoon een fiets waar hij wel mee vooruit kwam.

Toen bleek dat er veel meer ouders interesse hadden, startten Mathijs en zijn vrouw Maike hun eigen bedrijf. Hoe gaaf is dat! >

45

MOOI INITIATIEF

Soms ontmoet je mensen en denk

met een (groei)beperking hebben. De

je meteen ‘wow’. Dat gevoel hadden

aanvragen stroomden binnen.” Wat

we toen we Mathijs en Maike

begon als sympathiek idee resulteerde

ontmoetten. Hun twee kinderen rijden

in de start van een eigen bedrijf waar de

rond op een opvallend gaaf fietsje;

Threely Bike in productie genomen kon

stoer, lichtgewicht en klaarblijkelijk

worden. De toepasselijke naam BeldPoint

gebruiksvriendelijk. Mathijs: “Ons

past perfect bij dit mooie gezin.

bedrijf BeldPoint is ontstaan doordat wij zelf een zoon hebben met onder

VERDER DENKEN

andere een groeibeperking. Toen hij

Het bleef niet bij de 12inch Threely

tweeëneenhalf was, wilde hij ook graag

Bike. Mathijs: “Ondertussen heb ik veel

op een driewieler. Door zijn geringe

nieuwe producten ontwikkeld. Zo is er

beenlengte paste hij echter nergens op.

inmiddels ook een 16inch Threely Bike

De driewielers die wel beschikbaar waren

beschikbaar. Deze is vooral geschikt

voor zijn lengte waren ook nog eens

voor kinderen die moeite hebben

veel te zwaar waardoor hij niet vooruit

met stabiliteit. Daarnaast heb ik ook

kwam.” Mathijs liet het er niet bij zitten

aangepaste tweewielers, de Bobo Bikes,

toen hij nergens een geschikte fiets kon

in ons assortiment. Deze zien eruit als

vinden. “Het moet toch mogelijk zijn dat

reguliere fietsen, maar door diverse

onze jongen ook kan fietsen”, dacht hij.

aanpassingen fietst de Bobo Bike vele

Mathijs: “Ik bedenk graag nieuwe dingen

malen lichter. Zo kunnen ook kinderen

en zo begon ik met het tekenen en

die minder kracht hebben fietsen”, vertelt

produceren van een eigen driewieler voor

Mathijs enthousiast. Hij vervolgt: “Ook

onze zoon. Uiteindelijk is de Threely Bike

voor kinderen die door een beperking

ontstaan en kon hij ook leren fietsen! Ik

aan hun benen niet kunnen fietsen, maar

vergeet nooit meer zijn blije gezichtje

die tóch de fietsbeleving willen ervaren,

toen hij voor het eerst op ‘zijn eigen fiets’

heb ik de Threely Handbike ontwikkeld.

zat.”

Dit is een handaangedreven fiets.” Maike vult aan: “Op al onze fietsen kunnen

VEINE

46

TWEE OM WEG TE GEVEN

extra aanpassingen gedaan worden

Destijds maakte Mathijs twee Threely

zoals een duwstang, rugsteun met riem

Bikes extra, vertelt Maike. Hij wilde ze

en voetenbakjes. Wij zijn supertrots dat

weggeven aan andere gezinnen die ook

onze fietsen al uit voorraad leverbaar zijn.

tegen hetzelfde probleem aanliepen.

Mooie bijkomstigheid is dat in de meeste

Mathijs zette de Threely Bike op

gevallen onze fietsen door de WMO

Facebook en al snel bleek dat er heel

worden vergoed.” •

veel gezinnen waren die ook een kind

MOOI INITIATIEF

47

MEER INFORMATIE OVER DE FIETSEN EN ANDERE HULPMIDDELEN? Kijk dan eens op beldpoint.nl

WINACTIE!

Feest! R82 is 25 jaar in Nederland Maak kans op een weekend naar de prachtige Kindervallei!

R82 levert al 25 jaar kinderhulpmiddelen in Nederland.

En dat gaan we een jaar lang vieren! Doe mee met onze winactie en maak met jouw gezin kans op een weekend naar de prachtige Ronald McDonald Kindervallei in Valkenburg!

Meedoen? Ga naar R82.nl/winactie

Al 25 jaar samen op zoek naar de beste oplossing voor jouw kind • Slim ontworpen hulpmiddelen voor kinderen & jongvolwassenen • De juiste pasvorm voor elk kind en meegroeimogelijkheden • De ontwikkeling van vaardigheden stimuleren 48 VEINE

Bekijk onze hulpmiddelen op:

www.R82.nl

www.etac.nl

ADVERTORIAL

Al 25 jaar samen op zoek naar de beste oplossing voor het kind.

Al 25 jaar ontwikkelt R82 hulpmiddelen voor kinderen met een beperking in Nederland. Wat ooit begon in de garage van de Deense oprichters, is inmiddels uitgegroeid tot een sterk merk op het gebied van de kinderrevalidatie. Betrokken adviseurs met oog voor het welzijn van de kinderen en ouders is wat R82 kenmerkt.

De noodzaak voor specifieke kinderhulpmiddelen

Hulpmiddelen die de zorg makkelijker maken

Nog niet zo heel lang geleden waren de medische hulpmiddelen

Het welzijn van het kind staat voorop. Daarnaast moet het

voor kinderen ongeveer gelijk aan die voor volwassenen, maar

hulpmiddel ook een meerwaarde voor de ouder zijn. Een buggy

dan kleiner. De Deense oprichters van R82 zagen dat daarmee

waarbij de zitting omgedraaid kan worden, geeft de ouder de

niet werd tegemoetgekomen aan de specifieke ergonomie en

mogelijkheid hun kind in de ogen te kijken. Een autostoeltje dat

behoeften van het kind en de ouders. Een kind is immers in de

met een vernuftig systeem deels buiten de auto kan worden

groei, dat vraagt om een maatgerichte aanpak. De aanpak van

geschoven, maakt het plaatsen van het kindje in het stoeltje een

R82 werd omarmd in Scandinavië en andere delen van Europa

stuk makkelijker. Het hulpmiddel moet de zorg vergemakkelijken.

volgden. Nederland kreeg 25 jaar geleden de eerste buitenlandse

De therapeut en ouders weten vaak welke aanpassingen nodig

vestiging van R82.

zijn. Het is aan R82 om met oplossingen te komen.

‘Nothing compares to a smile’, is de onderliggende drijfveer van

De adviseurs van R82 worden veelal ingeschakeld als het kind

R82. Een kind voelt zich beter en vrijer met de juiste hulpmid-

één jaar is. Door de groeiontwikkeling die een kind doormaakt,

delen. Kinderen zijn in de groei en een hulpmiddel moet met ze

blijven de R82 adviseurs vaak nauw betrokken bij het kind en de

meegroeien. Wanneer een kind er na enkele jaren uiteindelijk

ouders. Wanneer vroegtijdig de juiste medische hulpmiddelen

toch is uitgegroeid, zijn de hulpmiddelen niet afgeschreven. In het

worden gebruikt, kunnen complicaties op latere leeftijd verme-

kader van duurzaamheid en betaalbaarheid worden hulpmidde-

den worden.

len meerdere keren ingezet. De voorzieningen zoals de rolstoelen en wandelwagens gaan vele jaren mee. Duurzaamheid, design en functionaliteit gaan prima samen!

49

MOOI MENS

"Ik richt mij dan ook vooral op ouders VEINE

50

en de rol van hun stem bij de ontwikkeling van hun kind."

MOOI MENS

TEKST: RENÉE RUISCH | FOTOGRAFIE: PRIVÉCOLLECTIE/STOCKBEELD

HET MAGISCH EFFECT VAN DE STEM De Loosdrechtse Mathilde Keij zingt al haar leven lang.

Tijdens haar zwangerschap besluit ze te zingen voor de baby in haar buik omdat ze gehoord had dat ook ongeboren kinderen hun moeder al kunnen horen. Dat dit klopt, weet ze inmiddels zeker. “Ik kreeg uiteindelijk te maken met zwangerschapsvergiftiging en bovendien bleek dat onze zoon Xavi na de geboorte zuurstofgebrek had gehad. Dit was het begin van een rollercoaster nog altijd zit terwijl Xavi inmiddels vier jaar oud is. Drie uur na de bevalling was onze eerste ontmoeting en toen lag Xavi aan allemaal slangetjes. Hij belandde op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) en daar ontdekte ik dat als ik voor Xavi zong, dat hij zich direct ontspande omdat hij het lied en mijn stem herkende van tijdens de zwangerschap. Hij werd zichtbaar rustiger. Daardoor lukten medische handelingen veel beter en dat scheelde veel tijd. Wat begon als een experiment tijdens mijn zwangerschap groeide uit tot een missie. Ik gun elke ouder de mooie band die je opbouwt door al zingend kennis te maken met je ongeboren kind.” >

51

Mathilde Keij

MOOI MENS

Ook tijdens de vijf maanden die volgden op de NICU-

werden wanneer de muziek werd afgespeeld die ze in de

afdeling bleef Mathilde zingen voor Xavi. “Ik zag ook hoe

buik hadden gehoord. Baby’s worden ook rustiger wanneer

zorgprofessionals met hun stem omgaan en merkte dat daar

ze de stem van hun moeder horen, omdat dit herkenbaar

een wereld te winnen viel. Maar kijkend naar de druk in de

voor ze is. Veel studies hebben gunstige effecten op

zorg, zal ik niet snel de kans krijgen om verpleegkundigen te

korte termijn aangetoond. Uit een recente studie bleek

coachen. Ze komen al zoveel tijd tekort. Ik richt mij dan ook

dat het luisteren naar muziek die dagelijks meerdere

vooral op ouders en de rol van hun stem bij de ontwikkeling

malen afgespeeld werd tijdens het verblijf op de NICU de

van hun kind.”

functionele netwerken van de hersenen tussen de auditieve hersenschors en de centrale hersenregio’s van premature

Dankzij de wetenschap komen we steeds meer te weten

baby’s verbeterden.

over hoe het leven in de baarmoeder eruitziet. Tijdens het luisteren naar muziek hebben de hormonen oxytocine en

De hersenontwikkeling bepaalt voor een groot deel

endorfine een grote betekenis. Deze hormonen reduceren

wat een kind wel of niet kan. Een belangrijk onderdeel

angst, pijn en stress en geven je een ‘geluksgevoel’. Ze

daarvan is het leren begrijpen en gebruiken van taal.

spelen ook een invloedrijke rol bij de hechting tussen

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat taalvaardigheid

moeder en kind.

essentieel is voor goede schoolprestaties, het opbouwen van vriendschappen, het vinden van werk en voor het

De hersenontwikkeling verloopt aan het einde van de

algeheel welzijn van een individu. Kleine kinderen lijken taal

zwangerschap en direct na de geboorte heel snel. Het

automatisch en moeiteloos op te pikken. De onderliggende

is een kwetsbare periode, maar tegelijkertijd is het ook

hersenprocessen zijn echter complex en die kunnen alleen

een periode waarin ook veel mogelijkheden liggen om de

hun werk doen als een kind wordt ondergedompeld in taal. >

ontwikkeling te beïnvloeden. Er zijn dus zowel positieve als ook negatieve factoren die van invloed kunnen zijn op de hersenontwikkeling, waarbij het belangrijk is te realiseren dat deze factoren zowel voor als na de geboorte een rol kunnen spelen.

JE STEM, MUZIEK EN HERSENONTWIKKELING Uit onderzoek van een universiteit in Parijs is gebleken 52

dat pasgeboren baby’s muziek herkennen die ze in de

VEINE

baarmoeder hebben gehoord. In datzelfde onderzoek is naar voren gekomen dat baby’s van een maand oud rustiger

"Baby’s hebben gemiddeld al meer dan zeven miljard woorden gehoord voordat ze zelf hun eerste woord produceren! Die onderdompeling begint, als alles goed gaat, heel vroeg in het leven, namelijk voor de geboorte, in de laatste drie maanden van de zwangerschap."

MOOI MENS

53

MOOI MENS

Tijdens de zwangerschap luisteren

gepubliceerd interview vertelde

baby’s naar hun moeder die praat,

Benders: “Baby’tjes die veel te vroeg

wat voor spraakgeluiden ze maakt en

zijn geboren, hebben vaak beademing

wat voor emoties zij in haar spraak

nodig, ondergaan soms meerdere

overbrengt. Des te vaker baby’s naar die

operaties en zijn gevoelig voor infecties.

spraak luisteren, hoe meer herkenning

Dat kan gevolgen hebben voor de

van bijvoorbeeld klinkers en patronen.

hersenontwikkeling of kan erger -tot

Kort na geboorte blijkt dat ze al veel

hersenschade leiden. Met mijn collega’s

geleerd hebben. Ze herkennen de stem

wil ik eraan bijdragen om heel kwetsbare

van hun moeder en ze kunnen de taal

kinderen een zo goed mogelijk

die moeder spreekt onderscheiden

toekomstperspectief te bieden. Winst

van andere talen, op grond van het

aan het begin betekent namelijk winst

ritme. Kennis van het spraakritme helpt

voor het hele leven.” Ze voegt daaraan

vervolgens bij het leren van woorden en

toe: “We waren eerst erg bezig met de

zinsstructuren.

technische aspecten van het vak. Nu gaan we de zachte kant op. We zijn meer

HERSENONDERZOEK IN HET

bezig met het comfort van de baby's, en

WILHELMINA KINDERZIEKENHUIS

hoe ze pijn ervaren door stress. Verder

“Als je in het tempo van de eerste 1000

willen we ouders veel meer betrekken

dagen (geteld vanaf de bevruchting tot je

bij de zorg. We gaan nu op de Neonatale

tweede verjaardag) zou doorgroeien dan

Intensive Care Unit (NICU) van acht

zou je nog voor je naar de basisschool

bedden in één grote ruimte over naar

gaat 1 miljoen kilo wegen!”

eenpersoonskamers. Dan kunnen de ouders erbij blijven. Wij denken dat dit

Onder leiding van professor Manon

voor ouders en kinderen beter is.”

Benders, kinderarts-neonatoloog in

VEINE

54

het Wilhelmina kinderziekenhuis, wordt

MET JE STEM KUN JE VEILIGHEID

hersenonderzoek gedaan bij baby’s. In

BIEDEN; ER ONTSTAAT

dit Utrechtse ziekenhuis behandelen

NEUROLOGISCHE INTEGRATIE

ze (te vroeg geboren) baby’s met

Xavi is inmiddels vier jaar en Mathilde

een compleet team van deskundigen

vertelt trots dat hij onlangs voor het

rondom vroeggeboren baby’s en de

eerst ‘mama’ heeft gezegd. Nog

zwangerschap zelf. Ook Mathilde maakt

altijd zingt ze voor hem. Mathilde: “Ik

hier onderdeel uit.

zing nu vooral om hem veiligheid te

Tijdens een eerder afgenomen en

bieden. Kinderen die zoals Xavi met

MOOI MENS

een ontwikkelingsachterstand kampen, pakken normale signalen vaak minder goed op, waardoor ze zich minder snel veilig voelen. Zingen helpt dan enorm.”

Dit geldt niet alleen voor baby’s.

Mathilde gaat enthousiast verder: “Neurologische integratie ontstaat als je zingt, zeker als je bijvoorbeeld de bewegingen van je hand meeneemt tijdens het zingen. Muziek komt binnen via je oren, maar diverse hersengebieden worden daarmee opgelicht. Er worden nieuwe verbindingen gemaakt die blijvend kunnen zijn. Daarom is het ook zo magisch dat muziek dat kan doen.”

Ik vertel Mathilde dat ik het zelf vroeger lastig vond om altijd maar te praten tegen mijn gehandicapte kind, omdat ik geen idee had of ze mij hoorde. Als een kind geen teken van herkenning geeft, niet aangeeft dat het je hoort en je niet aankijkt dan lijkt het ook zinloos.

Mathilde zegt meteen: “Maar dat is absoluut niet het geval. Als je stopt met praten tegen je kind en je stopt met Mathilde

zingen dan gaat er iets verloren van

Keij

het feit dat je kind jou herkent en zich veilig voelt. Je mist dan een kans om de hersenen te stimuleren om nieuwe wegen aan te leggen. Daar ben ik van overtuigd!” •

55

ADVERTENTIE

COMFORTABEL & VEILIG WONEN Visser Elektrotechniek is specialist in domotica. Wij leveren slimme huisautomatisering die uw leefomgeving comfortabeler en veiliger maakt.

VEINE

56

Zo kunt u de verwarming een graadje lager zetten, de rolluiken laten zakken, een alarminstallatie inschakelen of alle verlichting met één druk op de knop uitzetten.

U regelt het eenvoudig met uw mobiele telefoon of tablet.

WWW.VISSER.NL

KINDEREN

OOKCIJFERS

EN FEITEN OVER PRIKKELVERWERKING

5 zintuigen

Waarschijnlijk heb je ooit geleerd dat we vijf zintuigen hebben: smaak, reuk, gehoor, zicht en tast. Toch zijn er meer. Het evenwichtsorgaan, pijnsensoren en temperatuursensoren zijn ook zintuigen. Daarnaast hebben we de positiezin (proprioceptie), daarmee zijn we ons bewust van ons eigen lichaam en de positie in de ruimte.

die overgevoelig zijn voor geluid, horen soms GELUIDEN die voor andere mensen niet waarneembaar zijn. Kinderen die overgevoelig zijn voor GEUREN kunnen dingen ruiken die anderen niet waarnemen.

Kinderen met een probleem in de sensorische INFORMATIEVERWERKING

hebben vaak moeite met het in slaap vallen en doorslapen.

Je hoort het mensen vaak hardop denken: “Wat een vervelend kind!”

Prikkelverwerkingsproblemen zijn vaak de oorzaak van dit voor anderen ‘STORENDE’ gedrag.

Prikkelproblematiek komt niet alleen voor bij kinderen met een beperking. Op een reguliere basisschool heeft

29 TOT 36%

van de kinderen een niet-optimale prikkelverwerking. Zij laten minder goede prestaties zien op een aandachts- en rekentest dan kinderen met een optimale sensorische prikkelverwerking.

57

KIDSPROOFPLUS

Wat worden we blij van nieuwe initiatieven en organisaties die toegankelijkheid als vast onderdeel in hun programmering zetten. Maar we zijn er nog lang niet, hopelijk volgen er nog veel meer inclusieve activiteiten! Hebben wij iets gemist? We zijn blij met jullie tips, mail ze gerust naar: susanne@kidsproofplus.nl De winterperiode is aangebroken. Op zoek naar inspiratie? We verzamelen ze op onze site. Hierbij alvast vijf aanraders:

SPEEL-O-THEEK TUF-TUF Spelen is leuk en leerzaam. Helaas is geschikt speelgoed vinden vaak DE KLEINE ZEEMEERMIN Deze

lastig en duur. Bij speel-o-theek

kerstvakantie geniet je bij de

Tuf-Tuf in Utrecht vind je speelgoed

Stadsschouwburg Utrecht van

dat speciaal geselecteerd is voor

de kerstproductie 'De Kleine

kinderen met een beperking. Je kunt

SOUNDLAB WORKSHOPS In het

Zeemeermin'. Duik samen in de

het bij speel-o-theek Tuf-Tuf lenen.

SoundLAB in het Muziekgebouw

onderwaterwereld van Annebel en

Zo ontdek je welk speelgoed jouw

in Amsterdam maak je kennis met

haar vrienden! 30 december 2021

kind stimuleert en ondersteunt.

wonderlijke instrumenten, en ontdek

om 15.00 uur is de voorstelling

je hoe ‘gewone’ voorwerpen gebruikt

geschikt voor mensen met

worden in een compleet nieuw

een visuele beperking, met

muziekinstrument. Er is een grote

audiodescriptie. Vooraf geeft de

familie aan unieke elektronische

blindentolk ook extra uitleg over het

en akoestische instrumenten, de

decor en de kostuums, de ‘meet &

meeste zijn speciaal voor SoundLAB

feel’ inleiding.

VEINE

58

MUSEUM DE LAKENHAL Op

gemaakt. Iedereen kan er muziek

19 december neemt rondleider

mee maken.

NEDERLANDS KERSTCIRCUS

Lara het publiek mee op speelse

Circusbezoekers die afhankelijk

ontdekkingstocht door Museum De

Ben jij laatst bij een tof kinderfeestje

zijn van een rolstoel zijn meer dan

Lakenhal. De NGT-rondleiding (vanaf

geweest of heb je voor ons een leuke

welkom. Met toegankelijke entree

6 jaar) wordt speciaal georganiseerd

tip of favoriete plek die nog niet op

voor rolstoelgebruikers en mooie

voor gezinnen met dove familieleden.

Kidsproofplus.nl staat? Mail ons dan!

zitplekken. Het circus komt in

De rondleidingen worden ook

susanne@kidsproofplus.nl

Almere, Haarlem, Enschede, Oss en

verzorgd door dove rondleiders

Heerhugowaard.

Veel feestplezier!

Liefs, Susanne

KIDSPROOFPLUS

KIDSPROOFPLUS.NL Speciaal voor ouders met kinderen van 0 tot 18 jaar, met een beperking of handicap, vind je op Kidsproofplus. nl het meest complete overzicht van toegankelijke uitjes. Geschikt voor kinderen met een fysieke, zintuigelijke of verstandelijke beperking, een prikkelgevoeligheid of een allergie. Je vindt er niet alleen de leukste uitjes, maar ook restaurants, geschikte clubjes en kinderfeestjes, aangepaste overnachtingsadressen en fijne (web)shops. Zoek je een toegankelijk uitje? Kijk op kidsproofplus.nl.

59

Voor iedereen een veilige plek Voor iedereen een veilige plek ADVERTENTIE

NIEUW Ale

rt bedb ox met ex tra lage instap VERKOOP VERHUUR VERKOOP ONDERHOUD VERHUUR ONDERHOUD STANDAARD MAATWERK STANDAARD MAATWERK

NOVAC v.o.f. | Tukseweg 87 | 8334 RS TUK | 0521-36 25 39 | info@alertbedboxen | www.alertbedboxen.nl |

/alertbedboxen

NOVAC v.o.f. | Tukseweg 87 | 8334 RS TUK | 0521-36 25 39 | info@alertbedboxen | www.alertbedboxen.nl |

/alertbedboxen

DE ORTHO SPIDER Bij Ortho Innovatief zoeken we niet naar een rolstoel waar jij in past. We bouwen een rolstoel die mee kan groeien om jou heen. Immers het gaat om jou! Wat jij nodig hebt, dat bouwen wij. Kortom echt maatwerk dat mee kan groeien.

Medewerkers van Ortho Innovatief

VEINE

60

Ortho Innovatief is een Social Enterprise.

ortho-innovatief.nl

COLUMN

ARIE VAN TIENHOVEN - Circulair sociaal ondernemer

Leuke dingen in lastige tijden Het is nou niet gepaald de leukste tijd met alle beperkende maatregelen, af en toe lijkt het wel of alles in een hoog tempo in negatieve zin verandert. Zo’n lastige tijd zet ondernemers aan het denken.

Hoe gaan we het doen? Hoe houden we het bedrijf overeind? Hoe zorgen we voor onze medewerkers? Hoe kunnen we onze klanten nog helpen? Kortom, af en toe lijkt het hier wel de hogeschool voor puzzelen, terwijl wij eigenlijk bezig zouden moeten zijn met het uitoefenen van ons mooie vak.

of voor een klant. Iets dat niet vergoed wordt of iets dat er gewoonweg niet is. Zo maakten we ooit voor een jongeman een knots van een waterpistool op zijn rolstoel, elektrisch bediend met zijn hoofd omdat dit de enige manier was waarop hij kon schieten. Of die keer dat we een orthese op een ski maakten zodat de gebruiker in de sneeuw ook de heuvel af kon skiën samen met zijn vrienden. En hoe gaaf was die orthese achter op die dikke motorfiets omdat ouders en zoon in een orthese wel motor konden rijden. En als je denkt dat voetballen niet kan in een rolstoel, dan heb je het mooi mis! Ook dat konden we fixen!

Als ik hieraan terugdenk krijg ik weer een glimlach op m’n gezicht. Blije gezichten bij kinderen, ouders, therapeuten en

OP ZOEK NAAR BALANS " Als het tegenzit, moet je gewoon even iets leuks doen", roep ik regelmatig tegen onze medewerkers. En echt waar, dat helpt vaak! Het helpt ook als je weer even kunt terugdenken aan leuke dingen in het verleden of vooruitdenken aan leuke dingen die je nog gaat doen. Maar in deze tijd lukt het slecht. Het gekke is dat een negatieve spiraal niet altijd om te buigen is naar iets leuks en dan lijkt het ook wel alsof we ineens helemaal niets leuks meer doen.

En dat terwijl die leuke dingen zo broodnodig zijn.

bij onze medewerkers. Maar door COVID staan deze FUNmiddagen stil. Daar is ie weer; een neergaande spiraal van leuke dingen. Terwijl iedereen wel toe is aan iets leuks of geks.

Dus wil ik jullie allemaal vragen mee te helpen. Laten we niet bij de pakken gaan neerzitten en kom in actie ouders, begeleider en therapeuten! Jullie hebben vast wel wat gekke ideeën, ik daag jullie uit. Doe mee, ga naar onze website, klik op het linkje FUN en schrijf jouw verhaal. •

Zo hebben we ooit de FUN-middag in het leven geroepen.

Iedere medewerker krijgt een dag in de maand de mogelijkheid om iets geks of leuks te maken of te doen met

Arie van Tienhoven is circulair sociaal ondernemer en oprichter en eigenaar van het bedrijf Ortho Innovatief.

Daarnaast is hij ondernemer van het jaar 2016. Zelf een keer komen kijken? Bel gerust 0180 32 01 91 of mail naar: a.tienhoven@ortho-innovatief.nl

61

DOSSIER

VOORAF: In Veine 25 hebben we aandacht besteed aan heupproblemen en scoliose die veelvuldig voorkomen bij kinderen met een lichamelijke beperking. Het is goed te horen dat ouders naar aanleiding van het artikel vragen 62

zijn gaan stellen bij hun orthopeed of kinderarts. Dat is ook precies waar Veine voor bedoeld is; we willen ouders

VEINE

informeren, inspireren en aanzetten tot verder denken. De vragen die naar aanleiding van het eerste deel van het dossier in diverse ziekenhuizen zijn gesteld, deden echter wel wat stof opwaaien. Dat er verschillende inzichten bestaan in de medische wereld blijkt als we op de redactie berichten krijgen dat diverse orthopeden de uitspraken in het dossier als eenzijdig zien en voor ouders verwarrend vinden.

DOSSIER

TEKST: RENÉE RUISCH | FOTOGRAFIE: PRIVÉCOLLECTIE/STOCKBEELD

ALS KOP EN KOM NIET LEKKER SAMENWERKEN DEEL II Hoewel ik dacht dat ze lijnrecht tegenover elkaar zouden staan, blijken Piet van Loon en Adhiambo Witlox het veelal met elkaar eens. “Heel veel dingen die Piet zegt zijn steekhoudend, ik vind het alleen niet altijd passend in deze tijd. Het gaat ook om de nuance, nu lijkt het erop dat als alle ouders de juiste ‘hygiënemaatregelen voor de houding’ voor hun kinderen in acht zouden nemen, scoliose en heupproblemen niet meer zouden voorkomen. Als we nog op het land zouden werken, fysiek bezig om te zorgen voor onze dagelijkse maaltijd, zouden we én nauwelijks obesitas hebben én nauwelijks scoliose. Maar we leven in 2021 en ons leven ziet er nu eenmaal anders uit!”

Natuurlijk vraag ik mij af hoe Adhiambo Witlox aankijkt tegen het ontstaan van heupproblemen. Hoe komt het nu dat we juist bij kinderen met een fysieke beperking zo vaak zien dat er problemen ontstaan in het heupgewricht? Adhiambo: “Vanaf de start in de baarmoeder wordt de heupkop in de heupkom gedrukt en daardoor ontwikkelt zich een mooi kommetje. Bij kinderen met een beperking zien we dat dit in sommige gevallen niet goed lukt. Hoe dat precies komt, weten we niet. We denken dat het te maken heeft met de samenstelling van kraakbeen, het samenspel en de balans van de spiergroepen rondom het heupgewricht en dat het iets te maken heeft met de positie van de kop, die heeft misschien vanaf het begin niet helemaal goed in het kommetje gezeten en na de geboorte nog Adhiambo Witlox

steeds niet. Maar de echte, exacte reden weten we niet. Bij kinderen met een fysieke beperking waarbij sprake is van een disbalans, >

63

DOSSIER

een aansturingsprobleem, krachtsverlies of asymmetrie weten we eigenlijk dat de spieren die ervoor zorgen dat de kop lekker in de kom wordt gedrukt niet helemaal doen wat wij graag willen. Daardoor treedt er een mindere druk op. Er treedt disbalans op van de spieren die aan het bovenbeen trekken en de spieren die aan het bovenbeen duwen. En dat zorgt ervoor dat die kop-kom verhouding niet optimaal is. We weten ook dat als kinderen niet kunnen staan, die kop-kom verhouding niet ideaal is en zich niet goed kan door ontwikkelen. Wanneer de druk van de heupkop in de kom niet goed is, kan migratie ontstaan waarbij de heupkop langzaam uit de heupkom beweegt. Dan zie je dat de kom minder mooi wordt en krijg je problemen zoals een heupdysplasie* of een heupluxatie*.”

BEWEGING Ook als het gaat om het belang van bewegen, merk ik dat Adhiambo Witlox het in grote lijnen eens is met de mening van Piet van Loon die daarover vertelt in deel één van dit dossier. Zij legt uit dat vlak na de geboorte het kraakbeen dat later de kom vormt, vergelijkbaar is met een soort glijbaan. Dat kraakbeen gaat zich door het duwen van de kop steeds mooier vormen tot een kommetje. En daar heb je inderdaad beweging bij nodig. Het is ook goed om een kind regelmatig van houding te verwisselen. Kinderen in een statafel te zetten en op de grond te laten bewegen: hoe meer, hoe beter!

Adhiambo: “Het is goed dat we met elkaar het gesprek aangaan.

Ouders, begeleiders en professionals in de zorg, hoe we nu het beste organiseren dat het kind zoveel mogelijk gestimuleerd wordt om te bewegen. Ik zie echter wel dat bij sommige ouders het water al aan hun lippen staat. Deze ouders hebben de ruimte niet om naast de dagelijkse zorg zich ook nog met dit soort thema’s bezig te houden. Dat snap ik ook heel goed.” > Ze benadrukt nog wel dat je met bewegen veel kunt

64 VEINE

*Bij heupdysplasie is de verhouding tussen kop en kom verstoord.

Het kommetje is niet diep genoeg. De heupkop kan daardoor verschuiven in de kom en (gedeeltelijk) in en uit de kom glijden. *Bij heupluxatie is de heupkop uit de heupkom.

"Ik vind dat als je op metaniveau kijkt hoe we voor onze kinderen zorgen, ze er in alle opzichten bekaaid vanaf komen. Ze zitten vaak te lang in een rolstoel, terwijl ik denk dat ze veel meer activiteiten aangeboden zouden moeten krijgen. Binnen, buiten, in het zwembad enzovoort. De hele dag zitten is voor niemand goed. Dat kun je ouders niet aanrekenen, maar dat is iets dat in de maatschappij zo is geregeld. We kunnen dat in de zorg vaak onvoldoende bieden.”

DOSSIER

65

DOSSIER

bereiken, maar als de disbalans te groot

het beste uitgewerkt. We werken daarbij

is, dan kun je met eindeloos bewegen

met een stoplichtsysteem waarbij

met bijvoorbeeld een brace een scoliose

groen betekent dat alles tiptop in orde

niet tegenhouden. “Het is een illusie

is, oranje ‘we moeten wat gaan doen’

en ik vind het belangrijk dat ouders

en rood staat voor ‘het gaat niet goed

beseffen dat je met veel bewegingen

meer’. Door een op maat gemaakt

het scheefgroeien kunt vertragen, of

fysiotherapietraject kunnen kinderen

minder erg maken, maar als de disbalans

dan preventief geholpen worden.”

te groot is kun je het niet voorkomen.

Adhiambo vervolgt: “Wat ik persoonlijk

In Veine 25 werd gesproken over het

heel jammer vind, is dat dit vaak binnen

feit dat in landen als Rusland en Polen

de fysiotherapiesessies moet, terwijl het

veel minder scoliose voorkomt, maar

veel mooier zou zijn als je door de hele

dat geloof ik niet. Er wordt daar ook

dag heen het functionele bewegen meer

minder geregistreerd en bijgehouden

aandacht geeft. Met twintig minuten in

en veel kinderen belanden ook in een

de week therapie kun je de oorlog niet

hoekje waarbij we helemaal niet weten

winnen.”

hoe het met die kinderen gaat”, vertelt Adhiambo.

"Ouders hebben er moeite mee om de zorg van hun kind uit handen te geven.

BETER MONITOREN EN SIGNALEREN

Ik zeg altijd tegen hen dat je beter

Hoewel dus niet alles te voorkomen

ondersteuning kunt zoeken, je af en toe

is, zien we wel met bijvoorbeeld een

bij kan komen en niet met je tong op de

speciaal programma voor kinderen

hielen loopt waardoor je in onvoldoende

met cerebrale parese dat vroegtijdig

mate aan al die andere zaken als

signaleren, continu monitoren en

preventie en stimuleren van bewegen

intensieve fysiotherapie wel zijn vruchten

enzovoort toekomt."

afwerpt. Als het gaat om het op tijd

VEINE

66

signaleren of dat we kinderen pas zien

Of een scoliose als eerste ontstaat

als het fout gaat, reageert Adhiambo

en dan een heupluxatie of dat dit juist

met een ja en een nee. “Binnen de

andersom is, lieten we in het vorige

kinderrevalidatie is het inmiddels in

dossier in het midden. Adhiambo

Nederland veel beter geregeld. We

glimlacht en voegt daaraan toe: “Heel

zijn ons ervan bewust dat je juist door

verstandig!” Ze legt uit dat dit afhankelijk

preventief zaken op te pakken heel

is van het kind en de situatie. Je zult

veel kunt bereiken. Voor kinderen met

altijd heel goed naar het gehele kind zelf

cerebrale parese is dat op dit moment

moeten kijken. Dat alle kinderen nooit in

DOSSIER

een hoek van 90 graden zouden mogen

niks niet. Dat is omdat ze er gewoon nog

zitten zoals Piet van Loon aangaf in deel

niet aan toe zijn!”

één van dit dossier vindt Adhiambo niet terecht. “Ik snap wat Van Loon zegt en

“Het is mijns inziens onbelangrijk

ook ik ben voorstander van een actieve

wanneer een kind gaat lopen, ook niet

zit. Je moet op zoek naar een zithouding

als je dat vergelijkt met het gegeven

die dat mogelijk maakt en hangen moet

dat kinderen tegenwoordig niet zo snel

je altijd vermijden. Maar als je maar

tot lopen komen als vroeger. We leven

beperkte spierkracht of een stoornis

niet meer in 1950, in 2021 zien we dat

in de aansturing van die spierkracht

meisjes eerder menstrueren, dat baby’s

hebt, is ‘actief zitten’ niet zo simpel.

minder snel gaan lopen. We moeten iets

We proberen dan toch op zoek te gaan

doen wat handig is voor deze tijd. We

naar de meest optimale situatie voor

moeten bedenken hoe we in deze tijd

het betreffende kind, waarbij het voor

onze kinderen kunnen stimuleren om te

het kind ook comfortabel is. Ik denk dan

bewegen en daarmee zorgen dat ze hun

vooral pragmatisch en geloof nooit zo in

motorische vaardigheden zo optimaal

linialen en geodriehoeken, maar ik denk

mogelijk kunnen ontwikkelen.”

dat je iets moet vinden dat werkbaar is.

De leidraad dat het nooit 90 graden mag

Tegen alle ouders van kinderen met

zijn, daar geloof ik niet in, ‘de wereld is

een fysieke beperking zou ik willen

niet zwart-wit’.

zeggen: als het past binnen je situatie en mogelijkheden, zou ik ervoor willen

BABY’S EN TE SNEL ZITTEN

pleiten om kinderen meer op de grond

Adhiambo: “Ik onderschrijf het standpunt

te laten bewegen, meer buiten met ze

van Piet van Loon dat baby te snel zitten.

te doen. Minder in kaders, maar juist

Baby’s horen te liggen en wat je heel

in contact met dieren, met andere

veel ziet, is dat mensen vol trots zeggen

kinderen, met de natuur. Als dat lukt,

‘kijk eens, hij kan al zitten’. Maar dat is

zou het prachtig zijn. En dat hoef je niet

geen zitten, want dan hebben ze de baby

allemaal zelf te doen. Vraag ook aan

zelf zo neergezet. Zitten is vanuit rol

anderen, aan de mensen om je heen,

zelf tot zit komen, iets dat het kind zelf

om met jouw kind dingen te doen,

doet als het eraan toe is. En tot die tijd

waarmee het bewegen en ontwikkelen

moet een kind vooral niet zitten. Ook die

van je kind wordt gestimuleerd. •

loopstoeltjes vind ik een draak van een uitvinding. Dan wordt zo’n baby in een loopstoel gezet en tippelt op de tenen door het huis. Kinderen lopen niet voor

67

VEINE

68

Wij wensen iedereen fijne feestdagen! www.veine.nl

COLUMN

MARTIN MEEUWISSEN - expert houdingsmanagement

Opa heeft gelijk Het is niet zomaar een opa, maar het is de opa van Charles Darwin. Charles is bij velen bekend van de evolutietheorie, bij anderen van het televisieprogramma ’De reis met de Beagle'. Maar heel weinig mensen kennen zijn opa, Erasmus Darwin, geboren in 1731 en overleden in 1802. Opa was arts, maar ook natuurkundige, dichter en uitvinder.

Eigenlijk is Charles Darwin doorgegaan met het werk van Erasmus, zijn opa.

hij aangaf dat deze jonge, zwakke kinderen als zij moe waren een paar uur moesten gaan liggen. Daarin had deze opa gelijk.

Dat geldt natuurlijk voor alle kinderen met een verminderde of wisselende spiertonus, welke naam we er ook aan geven.

Met dit inzicht zouden op mytyl- en tyltylscholen kinderen met een scoliose die moe zijn en met een verminderde spierkracht te maken hebben in de middagpauze absoluut een uur moeten kunnen liggen om verdere schade te voorkomen. •

Een van de werken van opa Erasmus werd in 1824 bewerkt en vertaald, dus ruim twintig jaar na zijn dood. We hebben het hier over ’Aanleiding Tot De Ligchamelijke En Zedelijke Opvoeding’.

Bij hoofdstuk 34 ‘Zorg voor Houding en Groei’, vallen zijn opmerkzaamheid en analytisch vermogen op. De eerste bladzijde van dit hoofdstuk begint met de beschrijving van zeer slanke, jonge meisjes met een grote kans om scheef te groeien. Hij bedoelt hiermee scoliose en heeft dus 250 jaar geleden het fundament gelegd van alle scolioseverenigingen ter wereld.

Belangrijk is dat deze Erasmus niet alleen de oorzaak van de verkromming aangeeft, maar ook komt hij met een heldere en duidelijke oplossing. Natuurlijk is op alles dat hij schreef wel iets af te dingen, maar het belangrijkste is toch wel dat

Als je vragen of opmerkingen hebt, mail deze dan naar info@zorgvoorhouding.nl

69

EXTRA

“Het ontoegankelijke ontwerp ging de prullenbak in” VEINE

70

EXTRA

TEKST: MARIËL VERBURG | FOTO’S: ©SAMENSPEELNETWERK

ONBEPERKT SPELEN Wat doe je als jouw kind niet mee kan doen in de buurt doordat de speelplekken ontoegankelijk zijn voor kinderen met een beperking? Het kan lonen om dan naar de gemeente te stappen, blijkt uit het verhaal van Marriëtte Coops.

Marriëttes zoon Valentijn (10) heeft een verstandelijke beperking, autisme en epilepsie. Voor hem was in zijn woonplaats Zutphen niets te doen. “Dat kwartje viel bij mij toen zijn zusje Lieve zich kon aanmelden voor zwemles”, vertelt Marriëtte. “Toen vroeg ik me voor het eerst af: welke vrijetijdsbesteding is er voor Valentijn eigenlijk mogelijk? Terwijl andere kinderen gingen sporten of bij een clubje gingen, zat Valentijn thuis, en wij als gezin dus ook.” Voor haar was dit aanleiding om zich samen met andere ouders te gaan inzetten voor een inclusiever aanbod van vrijetijdsbesteding. >

71

EXTRA

Toevallig kwam Marriëtte erachter dat ook het nieuwe speelpark dat aangelegd zou worden, ontoegankelijk zou zijn voor kinderen met een beperking. Met de andere ouders nam ze contact op met de gemeente.

“De tekening was al klaar. We hebben de gemeente verteld dat veel kinderen op deze speelplek niet mee zouden kunnen doen: het hoofdpad was bijvoorbeeld niet toegankelijk voor een rolstoel. En omdat er geen omheining was, konden kinderen met een verstandelijke beperking zo de weg op rennen. We hebben uitgelegd dat je daarmee niet alleen deze kinderen uitsluit, maar ook hun broertjes, zusjes en ouders. Én dat je mensen zonder beperking ook de kans ontneemt om kennis te maken en te spelen met stadsgenoten die een handicap hebben.”

Zo overtuigden ze de gemeente om het hele ontwerp opnieuw te doen. ”De tekening ging de prullenbak in en de gemeente heeft een nieuwe ontwerper aangesteld, die ervaring had met ‘inclusief’ spelen.

Kinderen en jongeren werden actief benaderd om mee te denken over het ontwerp. Dit leidde tot een samenspeelplek en ontmoetingsplek voor en dóór de ouders, bewoners van de wijk én alle toekomstige gebruikers van het park.”

“Nu ligt er een supertoffe samenspeelplek”, vertelt Marriëtte. “Een plek die druk bezocht wordt door alle leeftijdsgroepen, waaronder veel kinderen met een beperking. Want door het samen te doen, ontstond er 72

ook automatisch een grote fanclub. Mijn dochter Lieve

VEINE

speelt er graag en vindt het fijn dat Valentijn nu ook mee kan spelen. En wij zijn heel blij dat we als gezin samen in onze stad iets kunnen ondernemen!” •

EXTRA

ONBEPERKTSPELEN.NL HELPT JE OP WEG Hoe kun je als ouder invloed uitoefenen bij de gemeente? Waar moet een toegankelijke speelplek eigenlijk aan voldoen? En naast de fysieke toegankelijkheid: hoe zorg je ervoor dat kinderen met een beperking zich er ook welkom voelen en mee kunnen spelen? Dat lees je op de website onbeperktspelen.nl, met praktische tips, technische richtlijnen, publicaties, onderzoeken en ervaringsverhalen. De website is een initiatief van het SamenSpeelNetwerk, een samenwerking tussen tientallen speeltuinen, gemeenten, ontwerpers en andere partijen die zich inzetten voor samenspelen.

73

ADVERTENTIE

VEINE

74

COLUMN

EVA KOPPIUS - (kinder)ergotherapeut

Wat een rust!

Prikkels zijn er continu om ons heen.

We zien het licht door de gordijnen, horen je kind roepen, ruiken dat hij verschoond moet worden en terwijl we naar zijn kamer lopen in het halfdonker, voelen we dat we op een achtergelaten speelgoedje trappen.

gebieden continu overprikkeld is. Ze is de hele dag bezig met strategieën om zichzelf te dempen. Maar dit werkt maar gedeeltelijk en soms helemaal niet. Zelfs een nachtje slapen is niet voldoende om alle opgedane prikkels van de vorige dag te verwerken waardoor er weer overprikkeling (en uitbarstingen als gillen en schreeuwen) ontstaat de volgende dag. Ik heb haar een zwaartedeken te leen gegeven en na een paar weken kwamen we bij elkaar om

Hoe je prikkels ervaart, verschilt per persoon, maar ook per dag voor die persoon. Als je al dagen slecht slaapt omdat je kind je ‘s nachts wakker houdt, heb je veel sneller last van diverse prikkels om je heen. Wat doe je om dan tot rust te komen? Een wandeling maken, een muziekje op de oren, een warme douche nemen?

Je gebruikt verschillende zintuigsystemen om je zelf tot rust te krijgen.

te kijken hoe het ging. Vanaf de eerste dag sliep ze sneller in en een hele nacht door. Er was rust en ontspanning.

Hierna zijn we deze techniek gaan uitbouwen met een zwaartekussen voor op schoot tijdens de momenten in de huiskamer en tijdens het avondeten. Zij heeft dit kussen zelf gemaakt met haar begeleiders en samen hebben ze helemaal uitgezocht wat ze lekker vond qua stof en vulling en zwaarte van het kussen. Ze was dagen bezig met haar hobby, namelijk samen knutselen en creatief bezig zijn

Kinderen met een beperking zijn hierin precies hetzelfde.

Behalve dat zij zelf vaak niet goed aan kunnen geven wat

en toen was het kussen af. Het eindresultaat was nu iets helemaal voor haar op maat gemaakt.

hen helpt om tot rust te komen en dat ze geholpen moeten worden om dit voor elkaar te krijgen. Een kleuter die gevallen is, wordt door de kleuterjuf op schoot genomen en krijgt een stevige knuffel. Het kind ontspant, stopt met

Dus kijk naar wat een kind helpt om tot rust te komen, en kijk daarbij naar specifieke situaties en verschillende zintuigsystemen. •

huilen en kan daarna weer verder spelen.

Die stevige druk, dat is een belangrijk wapen om de hoeveelheid aan prikkels te kunnen dempen. In de praktijk heb ik een jongedame van twintig die op heel veel

Eva heeft een eigen praktijk in Zwartewaal en Brielle. Zij helpt en adviseert kinderen tussen vier en twintig jaar op kinderdagcentra, scholen en/of bij ouders thuis in Zwartewaal, Brielle en verre omgeving.

75

COLUMN VAN ANNE

SCHAKELEN Ik weet niet hoe het bij jullie aan tafel gaat, maar hier is het avondeten hét moment om naar ieders verhalen van de dag te luisteren en de plannen voor de rest van de week te delen. Het is het enige moment – behalve het gezamenlijke zondagmorgenontbijt dat Nadja en ik met hand en tand verdedigen – dat we als gezin ‘rustig’ bij elkaar zitten, telefoons aan de kant, televisie uit.

VEINE

76

Het woord rustig heb ik bewust tussen aanhalingstekens geschreven, want daar wil ik het even over hebben. Want, hoe gaat dat bij jullie? Natuurlijk prediken wij het: ‘op je beurt wachten en elkaar laten uitspreken’, maar aangezien interesses en leefwereld ver uit elkaar liggen, is dat in praktijk best lastig.

COLUMN VAN ANNE

Bij ons aan tafel heeft iedereen een vaste plek, Jay

En zo schakel ik tussen verhalen over whisky en

zit tegenover mij en Nadja staat met haar rolstoel

kleuren nagellak, tussen goede films en het recept

tegen de korte kant van de tafel. En dan gaat het er

voor wentelteefjes. Tussen een voorgenomen

vaak als volgt aan toe:

weekend weg naar Rome en welk muziekje er

Jay: “We hebben het op de Erasmus nu over het

straks in bad aan moet en tussen gesprekken over

psychologisch klantprofiel.” Ik luister geïnteresseerd

maatschappelijke thema’s en een tekening voor

terwijl ik bewust wat naar hem toebuig over tafel

meester Diderik.

om mijn belangstelling kracht bij te zetten, want Nadja trekt ondertussen aan mijn hand. Nadja:

Pas als ik – terwijl ze net allebei een hap

“Mam…. Mahám! Wat had juf Mirjam aan?” Het is

nemen – zeg dat ze een verlanglijstje voor de

de bedoeling dat ik iedere dag vraag wat juf Mirjam

decembermaand mogen maken, zijn ze even stil.

aanhad, zodat Nadja dat kan opsommen. Voor haar

Ik zie ze denken: wat zal ik vragen?

heel belangrijk. Eerst wrijf ik stiekem over haar hand

Zal ik van de gelegenheid gebruik maken en wat

om tijd te rekken, daarna onderbreek ik Jay even,

vertellen over míjn dag? Inwendig schud ik mijn

want anders kan Nadja’s humeur zomaar kantelen.

hoofd, neem een hap en geniet in de ontstane rust

Timing is alles.

van de smaken op mijn bord. •

77

EXTRA

“Prikkels vanuit je omgeving en lichaam neem je op via de zintuigen."

VEINE

78

EXTRA

TEKST: RENÉE RUISCH | FOTOGRAFIE: STOCKBEELD EN

10 VRAGEN: PRIKKELS EN DE WERKING IN ONZE HERSENEN In onze huidige, drukke maatschappij hebben prikkels een steeds grotere impact op het functioneren van kinderen. Bij kinderen met een beperking komen problemen met de sensorische informatieverwerking (SI) veelvuldig voor. Dat terwijl een goed ontwikkelde prikkelverwerking een basisvoorwaarde is om allerlei vaardigheden aan te leren. Voor onze redactie reden om eens in deze problematiek te duiken. We legden SI-therapeut Miranda Zwijgers van Koninklijk Visio tien vragen voor. >

79

EXTRA

1. WAT WORDT BEDOELD MET SI EN HOE

moeder, aanraking door aaien over de buik

KOMT HET DAT SOMMIGE KINDEREN

en beweging doordat een moeder zich

PROBLEMEN HEBBEN MET HET VERWERKEN VAN PRIKKELS?

draait in bed. De hersenen worden daarbij al ontwikkeld. Immer, de prikkels geven

Sensorische informatieverwerking is het

signalen af aan de hersenen die stimuleren

vermogen om informatie en prikkels vanuit

de hersenen om verder te ontwikkelen.

je omgeving en vanuit je eigen lichaam op

Er worden diverse zenuwbanen aangelegd.

te nemen, deze te selecteren en daarna

Hoe meer je de gelegenheid krijgt om

met elkaar in verband te brengen, te

ervaringen en prikkels op te doen, hoe

verwerken.

groter de kans dat dit optimaal ontwikkelt.

Je kunt je voorstellen dat als er dus

Prikkels vanuit je omgeving en lichaam

ergens in dat traject of bij de geboorte

neem je op via de zintuigen. Dit zijn kijken,

iets misgaat, bijvoorbeeld met één

horen, voelen, proeven, ruiken. Maar dan

van de zintuigen, dan beïnvloed dat de

zijn er nog drie die binnen de theorie van

aanleg van de hersenen en de aanleg

sensorische informatieverwerking bekeken

van de zenuwbanen. Dat hoeft geen

worden en dat zijn het evenwichtsgevoel

problemen te geven. Het kan dat een kind

(vestibulair), spier- en gewrichtsgevoel

door eigen aanleg of alles om zich heen

(propriocepsis) en het gevoel vanuit de

genoeg alternatieven ontwikkeldt en de

interne organen (interoceptief). Je reageert

hersenen dat prima aankunnen, maar bij

niet op alle prikkels; in je hoofd, in je

een groep andere kinderen zien we dat

hersenen, wordt een selectie gemaakt van

die ontwikkeling van informatieverwerking

welke prikkels op dat moment belangrijk

achter blijft lopen.

zijn voor je. De binnengekomen prikkels worden in je hoofd samengevoegd waar

2. HOE WORDT EEN DIAGNOSE PRECIES

er betekenis aan gegeven wordt, zodat de

GESTELD?

meest passende actie of reactie uitgevoerd

Officieel wordt er geen diagnose

kan worden.

gesteld voor een sensorische informatieverwerkingsstoornis, maar geeft

VEINE

80

Als je wil begrijpen hoe het komt dat

een SI-therapeut haar of zijn indruk van

een kind overprikkeld raakt, is het goed

wat de mogelijke aandachtsgebieden in

te beseffen dat prikkelverwerking al

de ontwikkeling van de SI zijn voor een

begint voor de geboorte. Nog tijdens de

persoon. Dit wordt over het algemeen

zwangerschap kan een ongeboren kind al

gedaan door een onderzoek naar het

allerlei prikkels krijgen. De stem van de

verleden (dossieronderzoek) >

EXTRA

"Veelvoorkomend gedrag bij overprikkeling is van de prikkel weg willen gaan, handen over de oren, lichaamsdelen terugtrekken, het materiaal wat de prikkel veroorzaakt wegduwen, maar het kan ook zijn dat iemand heel onrustig gedrag laat zien, maar dit niet direct gekoppeld lijkt aan een prikkel."

81

EXTRA

"Bij onderprikkeling wordt minder snel hulp gezocht. Kinderen liggen dan vaak de hele dag heel rustig, eigenlijk lijken het vooral heel gemakkelijke kinderen. "

VEINE

82

EXTRA

te doen, een vragenlijst door ouders/

deze voor iemand zonder onderprikkeling

begeleiding en eventueel leerkracht in te

prima waar te nemen zijn. Er is ook een

laten vullen (vaak de Sensory Profile en

tegenovergesteld beeld wat ook hoort bij

de Schoolcompanion), en daarnaast te

onderprikkeling. Dit zijn de mensen die

observeren in relevante situaties of tijdens

ergens voelen dat ze bepaalde prikkels

activiteiten van de persoon om in het echt

missen en hierdoor zelf actief op zoek

te zien hoe iemand reageert op allerlei

gaan naar zoveel mogelijk prikkels om

prikkels.

toch hun dosis aan prikkels op een dag te krijgen. Dan zien we vaak dat mensen veel

3. HOE HERKEN JE OVERPRIKKELING?

bewegen, veel geluiden kunnen maken,

Overprikkeling komt meestal niet voor

overal aan kunnen zitten. Zij hebben door

bij alle zintuigen, maar meestal bij

hun onderprikkeling soms wel vier keer

slechts één of een paar zintuigen. Het

meer prikkels nodig dan iemand zonder

is niet altijd meteen te herkennen, maar

overprikkeling om alert te kunnen blijven.

veelvoorkomend gedrag bij overprikkeling is van de prikkel weg willen gaan, handen

Bij onderprikkeling wordt minder snel hulp

over de oren, lichaamsdelen terugtrekken,

gezocht. Kinderen liggen dan vaak de hele

het materiaal wat de prikkel veroorzaakt

dag heel rustig, eigenlijk lijken het vooral

wegduwen, maar het kan ook zijn dat

heel gemakkelijke kinderen. Bij kinderen

iemand heel onrustig gedrag laat zien,

die de hele dag schreeuwen, wordt

maar dit niet direct gekoppeld lijkt aan een

eerder hulp gezocht omdat de ouders of

prikkel. Onrustig gedrag kan zijn toename

begeleiders er simpelweg gek van worden.

spanning van het lichaam, gaan huilen, weglopen, soms zelf agressief reageren.

We zien ook vaak dat overprikkeling en onderprikkeling naast elkaar voorkomen

4. HOE HERKEN JE ONDERPRIKKELING?

bij een persoon. Iemand heeft bijvoorbeeld

Onderprikkeling kan ook op slechts een

last van overprikkeling op het auditieve

paar zintuigen voorkomen, dus voor die

vlak, terwijl tegelijkertijd onderprikkeling

desbetreffende prikkels. Onderprikkeling

voorkomt voor evenwichtsprikkeling.

valt meestal minder snel op. Dit zien we

Dan zijn ze wel heel beweeglijk, maar ze

vaak doordat mensen erg rustig zijn, weinig

kunnen dan heel slecht tegen geluid. Door

initiatief tonen, wat sloom over kunnen

te bewegen probeert een kind dan deze

komen, slappe houding hebben, veel

prikkels zelf op te zoeken. >

hangen op de bank of in hun stoel of lekker half over de tafel hangen. Wat we vaak ook zien, is dat ze soms erg laat of niet reageren op aangeboden prikkels terwijl

83

EXTRA

5. ZIJN ER EEN PAAR SIMPELE TIPS OM

gaan komen. Communicatie en voorbereiden en

KINDEREN EXTRA PRIKKELS TE GEVEN?

aankondigen kan dan al heel veel verschil maken.

Prikkels die over het algemeen veilig zijn om

Verder kan gekeken worden of activiteiten meer

aan te bieden als je niet weet of iemand op

gekoppeld kunnen worden aan specifieke ruimtes

bepaalde zintuigen een over- of onderprikkeling

in huis (als je de keuze hebt uiteraard). Wat we

kan hebben, zijn prikkels die met het spier- en

tegenwoordig op scholen ook steeds meer zien

gewrichtsgevoel te maken hebben. Dit noemen

en wat je thuis misschien ook kunt creëren, is

we ook wel het proprioceptieve zintuig. Er

een stilteplekje. Een hoekje in een tent of in ieder

wordt ook wel gesproken over diepe druk

geval een afgeschermde plek met rustige prikkels

activiteiten. Hierbij kun je denken aan massage,

(een mooi lampje, zachte muziek) waar iemand

verzwaringsmaterialen die je over je lichaam

zich kan ontspannen.

heen legt (let op dat het niet te zwaar is waarbij je de ademhaling bij de borstkas belemmert of

7. BESTAAT ER MEDICATIE OM DE

kwetsbare gewrichten en botten teveel belast),

PRIKKELVERWERKING TE VERBETEREN?

zwaardere materialen verplaatsen of sjouwen

Er wordt nog geen medicatie voorgeschreven

(bijvoorbeeld een winkelwagentje duwen, helpen

als er sprake is van aandachtspunten in de

met vuilniszak wegbrengen). Er is een in het

sensorische informatieverwerking. Wel zien

Nederlands vertaald boek: ‘Met plezier uit de

we bij bepaalde diagnoses zoals ADHD dat

pas’, waarin heel veel leuke ideeën staan. Verder

er medicatie voorgeschreven wordt die de

zijn er op Facebook of het internet ook veel leuke

impulscontrole beïnvloedt waardoor iemand

groepen en websites te vinden. Onder andere

minder snel op allerlei prikkels reageert en

de Facebookpagina: ‘Prikkels in de groep’. Voor

zich wat beter kan concentreren. Zo zijn er ook

meervoudig beperkte mensen zijn er ook mooie

natuurlijke bronnen die iemand kalmeren, maar

programma’s die hier zeker goed op aansluiten

het is nooit bewezen wat dit nu precies doet met

zoals de BIM-werkwijze, Ervaar het Maar, Active

de sensorische informatieverwerking. Daarom

Learning enzovoort.

wordt dit ook nog niet toegepast. Gelukkig zijn er vaak nog heel veel dingen bij de persoon of de

6. HOE KUN JE IN EEN DRUK GEZIN PRIKKELS

omgeving waar aan gewerkt kan worden.

WEGNEMEN?

VEINE

84

Het is vooral goed om eerst bewust te zijn wat

8. ZIJN ER HULPMIDDELEN DIE KUNNEN

voor prikkels er zoal zijn door de dag heen en

WORDEN INGEZET?

dan te bedenken welke prikkels echt storend

Er zijn soms wel specifieke hulpmiddelen die

kunnen zijn voor iemand. Soms ligt de basis al

ingezet worden. Deze worden helaas niet

in het voorspelbaar maken van de prikkels die

vergoed door de zorgverzekering en zijn daardoor

EXTRA

dan ook niet altijd toegankelijk voor iedereen. Dit kan

zodat zelf thuis elke dag aandacht kan worden

bijvoorbeeld een hulpmiddel tijdens het slapen zijn

besteed aan belangrijke activiteiten die mogelijk

zoals een stretchlaken of ballendekbed dat druk geeft

verandering kunnen bewerkstelligen.

of eventueel een verzwaringsdeken (let wel op hoger risico op verstikkingsgevaar bij een verzwaringsdeken

10. ZIJN ER BOEKEN DIE OUDERS KUNNEN LEZEN

omdat je er niet door kunt ademen). Zo zijn er ook

ZODAT ZIJ KUN KIND BETER BEGRIJPEN EN WAAR

verschillende soorten drukvestjes die overdag

VIND JE EEN SI-THERAPEUT?

gedragen kunnen worden. Een ander hulpmiddel is

• Uit de pas – Carol Kranowitz

een hangmat die je niet aan twee punten ophangt,

• Met plezier uit de pas – Carol Kranowitz

maar beide uiteinden aan één haak aan het plafond

• Prikkels in de groep! – Ingrid van der Heijden,

zodat je echt helemaal in de hangmat zit of ligt en de

Sandra Stultiens-Houben, Robert de Hoog

hangmat diepe druk op het hele lijf uitoefent. Gelukkig zijn er ook kleine materialen die minder kostbaar zijn en die voor sommige situaties heel bruikbaar zijn zoals kauw- en friemelmaterialen, wiebelkussentjes of geluidsdempende koptelefoons. Voor alles geldt echter

• Serie boeken ‘Wiebelen en friemelen’ – Monique Thoonsen, Carmen Lamp • Sensational Kids – Lucy Jane Miller (alleen in het Engels) • Leven met sensaties – Winnie Dunn •

dat je goed moet weten waar, wanneer en hoe lang je iets inzet. Zomaar materiaal inzetten of te lang inzetten, kan ook een averechts effect hebben.

9. IS THERAPIE MOGELIJK OM

WAAR VIND JE EEN SI-THERAPEUT?

PRIKKELVERWERKING TE VERBETEREN?

Op de volgende websites zijn lijsten te vinden met

Therapie kan in sommige situaties zeker helpen.

therapeuten die een SI-scholing gevolgd hebben en

Met de huidige financiële structuur in de zorg is dit

gekwalificeerd zijn om een volledig SI-onderzoek te

echter niet altijd even makkelijk. Soms zijn een paar

doen en eventueel therapie kunnen geven.

behandelingen voldoende om iemand en het gezin of het systeem om hem of haar heen op weg te helpen.

WWW.NSSI.NL

Maar in andere gevallen zou uitsluitend een langere

WWW.ANDERSKIJKENNAARKINDEREN.NL

periode van meer intensieve therapie veranderingen

WWW.SENSOMOTORISCHE-INTEGRATIE.NL

kunnen veroorzaken in de persoon. Dat is vaak niet haalbaar. Daarom wordt er ook steeds vaker gekeken naar hoe we situaties, dus de omgeving, kunnen aanpassen of hoe we het systeem kunnen coachen

85

(P)APPTALK

VEINE

86

LIES & LEX! Twee moeders met allebei een beperkt kind. zij delen wat simpele gedachten via de Whatsapp, maar wel met een knipoog s

(P)APPTALK

TIJD! Het is tijd, de hoogste tijd!

Lies, tijd voor wijn?

Haha Lex, het is ALTIJD tijd voor wijn, maar nu is het tijd voor iets anders. Tijd voor mezelf oftewel: me-time.

Ben je er eindelijk achter gekomen, haha. Vanwaar dit wijze inzicht?

Het begon in het ziekenhuis, jeweetwel, de heupoperatie van Rik. Ik zat daar twee weken op die ziekenhuiskamer en daar vroegen ze gidsen. Ik dacht ik ga solliciteren. Ik heb weer iets voor mezelf nodig. Na anderhalf coronajaar, home schooling, dubbele zorg en de hele zomervakantie revalideren… Ik ben er zooo klaar mee!

Wat goed! En heb je iets gehoord?

Jazeker! Niet uitgenodigd, hmmm. Er waren meer mensen die ‘iets voor zichzelf nodig hadden’.

Om precies te zijn 348 sollicitanten, haha.

Djeez! En nu weer verder zoals het was?

Echt niet! Het hek was van de dam. Ik heb gelijk mijn cv aangepast met een prachtige pasfoto (als ik uitgenodigd word, leg ik het wel even uit s). En hop hop op zoek naar een niet te verantwoordelijke baan. Dat dan weer wel…

Klinkt goed, maar nu ben ik wel benieuwd hoe je dat verder hebt aangepakt. Op hoeveel banen heb je gesolliciteerd? En was dat allemaal te regelen met thuis?

Ik heb welgeteld twee keer gesollicitieerd. Bij de eerste mocht ik de dag erna gelijk op gesprek: aangenomen, ha! Bij de tweede werd ik uitgenodigd na de zomervakantie (dat was dus te laat

s) Deze oude taart doet nog mee in de maatschappij. Het geeft me zo’n goed gevoel. Ik knap er helemaal van op ook al is het een hoop geregel. Gelukkig vangt manlief alles op op de dagen dat ik werk. Ik heb leuke collega’s en een topbaan. Maar het geeft me energie: I love it!

Super voor je meis, alleen maar met Rik en de zorg bezig zijn kost ook veel energie, dat weten wij moeders (en vaders!) van zorgintensieve kinderen maar al te goed. En hey, als het voor jou werkt, dan is het goed toch?

Precies, want met alle dingen die we al móeten, hebben we ook nog dingen die mógen. En die kiest ieder voor zich naar eigen mogelijkheden. En dus Lex is het tijd: tijd voor jezelf op welke manier dan ook!

Check.

X van een werkende moeder a X retour!

87

€ 6,95

Praktische mogelijkheden voor ouders van lichamelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

€ 6,95

Praktische mogelijkheden voor ouders van lichamelijk beperkte kinderen

Praktische mogelijkheden voor ouders van lichamelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

STOER, LEERZAAM EN LEUK

GROEI IS DE GROOTSTE VIJAND

CLIËNT

FIJN VOOR JE KIND IN HET ZIEKENHUIS

Scouting is voor iedereen!

Dossier scoliose

Rotwoord of niet?

Het Pijnpaspoort

DE GIRAF

Intensieve therapie & vakantie

WIE WIL JE ZIJN IN HET LEVEN? De NSGK Jongerencoach helpt

ZEILEN OP ZEE

We willen, dus we kunnen!

PROMPT THERAPIE, BIJZONDER

twee, 2015

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

drie, 2016

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

BP

Leren praten terwijl een kind niets kan zeggen?

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

THERAPIE

BP

Saito ritmiek is meer dan een methode

(P)APPTALK

Een verhaal met een luchtje!

ALS JE TOCH TEVEEL TILT… Kun je het maar beter goed doen!

BOCCIA

HOEZO VAKANTIE DICHTBIJ?

ZIN IN ZEN?

Curaçao, here we come

“Ik doe ook een echte sport hoor!”

Met deze producten kom je zeker in de stemming.

NEDERWIEDEWIEDEWIET

* Bij een abonnement KUN JE ZITTEN? DAN KUN JE OOK ROEIEN! betaal je niets voor het MIX & MATCH magazine, je betaalt alléén de verzendkosten.

KAMPVUUR OP HET ROBINSON CRUSOE EILAND!

Lastige keuzes, wel of niet

Gewoon in de Loosdrechtse plassen.

Roeien met de riemen die je hebt

De leukste zomerkleding

één, 2015

NEEM NU EEN ABONNEMENT OP VEINE MAGAZINE!

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

€ 6,95

GA NAAR VEINE.NL EN ABONNEER JE NU!

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

EERSTE HULP BIJ ZORGVRAGEN GLAMPING IN FRANKRIJK

VAKANTIE BIJ AVAVIEREN

TOT DE DOOD ONS SCHEIDT

HYDROTHERAPIE

DROMEN NAJAGEN MET

veertien, 2018

vijftien, 2019

Bijzonder en lekker dichtbij

Kracht opbouwen én ontspannen in het water

Je staat er niet alleen voor

Ook in je rolstoel

Wat als jij er niet meer bent?

Floor jongerencoaching

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

Mede mogelijk gemaakt door

Mede mogelijk gemaakt door

Mede mogelijk gemaakt door

VEINE

88

DOSSIER AGRESSIEF GEDRAG

ELK PONDJE GAAT DOOR HET MONDJE

DE MOOISTE VAKANTIES BIJ 'BIO'

EEN ANDERE KIJK OP COMMUNICATIE

WE BLIKKEN EVEN TERUG

SPIEREN UIT DE KNOOP

THE SITTING CHEF

NEDERLAND IS FIETSLAND

JOURNEY OF FIEN

BEWEGEN MET BREINGE!N

TENNIS IN EEN ROLSTOEL

TIEN VRAGEN OVER DECUBITUS

Bijten, knijpen, haren trekken, schoppen en slaan

Je intelligentie vormt het plafond, niet je beperking

Over de relatie tussen voeding en bewegen

Oefeningen om het brein te activeren

achttien, 2019

Althans zo zou het moeten gaan

De VeineDAGEN 2020 waren een succes!

Ook voor kinderen met een beperking

Het blijft een leuke sport

negentien, 2020

EEN VIERGANGENKERSTDINER Voor kinderen met slik- en kauwproblemen

In de bossen bij Arnhem

AAIBARE SUPERHELDEN! Alles over hulphonden

Alle ins en outs van triggerpointtherapie

We leven niet in angst, we moeten er wat van maken!

Hoe voorkom je problemen

eenentwintig, 2020

AL NI

Een

ti

DOSSIER SLAPEN

Niet voor iedereen gewoon

Om

negen, 2017

HOSPITAL HEROES

Minder stress in het ziekenhuis

RO

EE

ONTVANG EEN JAAR LANG VEINE IEDER KWARTAAL THUIS VOOR SLECHTS VIJFTIEN EURO*.

Lui

ENERGETISCHE THERAPIE, WAT KUN JE DAARMEE?

Energie is niet tastbaar maar bestaat wel degelijk.

acht, 2017

PR

EERLIJK OVER KINDEREN MET EEN BEPERKING Schoonheid zit juist in imperfectie

LEREN DOOR ERVAREN In gesprek met Thyra Koeleman

tweeëntwintig, 2020

Om

€ 6,95

In Dronten kan dat heel goed

VIJFGANGENDINER DEZE KERST?

MY BREATH MY MUSIC

In de gourmetpannetjes natuurlijk

Omdat iedereen van muziek houdt!

GEZONDE VOEDING

UBERPUBERS EN JONGENS VERSUS MEISJES

OOK EEN HYSTERISCHE MOEDER?

DOSSIER OVER KWIJLEN

Ook als eten niet vanzelf gaat

Een stormachtige periode?

Of gewoon iemand die het beste wil…

Reguliere EN alternatieve behandelmethoden

LAAT DE ZOMER MAAR KOMEN!

BACK TO SCHOOL

DE INZET VAN GEUREN IN DE ZORG

AL KLAAR VOOR KONINGSDAG?

vier, 2016

vijf, 2016

zes, 2016

zeven, 2017

Dolfijntherapie in Curaçao

PROOSTEN IN LA DOUCE FRANCE Vakantie in een wijnvilla

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

RATEN LEER JE DOOR TE LUISTEREN

Bij GoSports kan iedereen meedoen

Niet alleen leuk maar ook nuttig

LS ETEN EN DRINKEN IET VANZELF GAAT

OVER DRIJVEN Zwemhulpmiddelen

PUBERS MET EEN BEPERKTE BROER OF ZUS

n dossier vol hulpmiddelen

SLAPEN IN EEN HEUSE PIPOWAGEN

Openhartig over thuis

EN PEP-MASKER ALS HANDIG HULPJE

Dat kan ook met je rolstoel

DAT KLINKT GOED

m meer lucht in je longen te krijgen

ALLES WAT JE MOET WETEN

Over klankschalen en de mogelijkheden

ien, 2017

Over antibiotica

elf, 2018

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

Mede mogelijk gemaakt door

TROUWE MAATJES

TROUWE MAATJES

NIET ZINDELIJK

NIET ZINDELIJK

De buddy- en hulphonden

twaalf, 2018

1 JAAR VEINE Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

VOOR MAAR

De buddy- en hulphonden

als je 6-9-12-15-18 jaar bent

als je 6-9-12-15-18 jaar bent

DIEPE DRUK, AANRAKING EN STIMULATIE

DIEPE DRUK, AANRAKING EN STIMULATIE

Om meer rust te bieden

Om meer rust te bieden

OVER FYTOTHERAPIE

OVER FYTOTHERAPIE

zestien, 2019

zestien, 2019

Plantaardige versus chemische medicatie

Plantaardige versus chemische medicatie

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

IEDEREEN COMMUNICEERT HOE DAN OOK

Interview met professor Hans van Balkom

LEKKER SCHOMMELEN

mdat ieder kind een voorbeeld nodig heeft

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

IN ELK KIND SCHUILT EEN WATERRAT

istertherapie Tomatis en Samonas

OTTERDAMSE SPORTICONEN

Laat de oranjekoorts maar komen!

Dat kan al heel eenvoudig

Zo ben je er helemaal klaar voor!

Buitenspelen en meer

€15

PRATEN OVER SEKS EN RELATIES Je kunt het maar beter doen!

KANJERS IN DE KEUKEN Lekker samen kokkerellen

BEURSVERSLAG VEINEDAGEN In 2020 de tweede editie!

DE LACHENDE ZON Theater van de zintuigen

zeventien, 2019

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

Mede mogelijk gemaakt door

€ 6,95

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

ODE AAN OPA

Over hun bijzondere rol

KIDS ACHTER DE CAMERA Je verhaal vertellen met film

VAKANTIE IN VILLA PARDOES Het dagboek van…

CONNECTING TOUCH THERAPIE Over ECHT contact maken

dertien, 2018

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

PRATEN OVER SEKS EN RELATIES Je kunt het maar beter doen!

KANJERS IN DE KEUKEN Lekker samen kokkerellen

BEURSVERSLAG VEINEDAGEN In 2020 de tweede editie!

DE LACHENDE ZON Theater van de zintuigen

zeventien, 2019

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

We blikken terug en kijken vooruit

HEUPPROBLEMEN Een orthopedisch chirurg en bewegingstechnoloog leggen uit

NIEUWE COLUMNISTE

GOED SLAPEN BEGINT AL OVERDAG

Leg je niet zomaar neer bij slecht slapen van je kind

MISBRUIK IN DE ZORG

GOED ADEMEN, EEN HELE OPLUCHTING

MOOI LEVEN HUIS

VAKANTIE IN EIGEN LAND

INKOMEN UIT PGB

KOFFIE MET EEN KOEKJE

DOSSIER SCOLIOSE

Hier schrik je van

Spelen en therapie gaan hand in hand

Mentaal en fysiek in balans

Wat is wijsheid?

In een huis van Ronald McDonald

Met kinderrevalidatiearts Margriet Poelma

Wat is eigenlijk goed leven?

twintig, 2020

Gezin blijft centraal staan

Psycholoog Lyzette Havinga

EXTRACORPORALE SHOCKWAVE THERAPIE Behandelmethode bij spasticiteit

JOUW KIND ALS VIP BIJ ONKY DONKY

In Ouwehands Dierenpark in Rhenen

SCHRIJFSTER EN BLOGGER SAMANTHA KROON

Mede mogelijk gemaakt door

Blij worden van schrijven

BETERE DOORBLOEDING MET BEMER-THERAPIE

Elektromagnetische impulsen triggeren spiertjes in de haarvaten

Mede mogelijk gemaakt door

drieëntwintig, 2021

vierentwintig, 2021

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

JUBILEUMNUMMER!

EINDELIJK WEER GAMEN!

€ 6,95

KAMPEREN MET JE BEPERKTE KIND?

Met honden, paarden, konijnen, cavia’s, vissen en garnalen

DROOM WORDT WERKELIJKHEID

Inspiratie voor ouders van lichamelijk en/of verstandelijk beperkte kinderen

Mede mogelijk gemaakt door

ANIMAL THERAPY, HET WERKT

De passie van topcoach Aad Zwaan

Reflexintegratie

€ 6,95

Mede mogelijk gemaakt door

ROLSTOELTENNIS; EEN LOVE GAME

HET ZELFHERSTELLEND VERMOGEN VAN HET LIJF

Praktische mogelijkheden voor ouders van lichamelijk beperkte kinderen

BP

Mede mogelijk gemaakt door

BP

Mede mogelijk gemaakt door

Praktische mogelijkheden voor ouders van lichamelijk beperkte kinderen

BP

€ 6,95

BP

Praktische mogelijkheden voor ouders van lichamelijk beperkte kinderen

vijfentwintig, 2021

89

ADVERTENTIE

VOLG JE VEINE AL OP FACEBOOK EN INSTAGRAM?

VEINE

90

tijdschriftVeine veinemagazine

VEINE MAGAZINE NUMMER ZEVENENTWINTIG komt uit in maart 2022

TOBIIPRAAT.NL In gesprek met Leonieke Wiertz.

KAMPEREN MET EEN HANDICAP Natuurlijk kan dat!

Met natuurlijk de vaste columnisten, sport, hulpmiddelen, OOKLEUKS, enzovoort!

91

Stichting K!ds Unlimited is opgericht in 2008 en richt zich op ernstig gehandicapte kinderen tot 18 jaar.

Kwetsbare kinderen die veel zorg nodig hebben.

K!ds Unlimited neemt financiële drempels weg door therapieën te vergoeden die niet worden vergoed door de zorgverzekeraars in Nederland. Bovendien zet de stichting zich in om ouders en verzorgers informatie te geven over de mogelijkheden die zij hebben met hun kind.

www.kidsunlimited.nl