TIP Magazine - September/Oktober - 2025

Bescherm jouw meubels

Zo voorkom je verkleuring door de zon

Review - Donkey Kong Bananza

Een zalige bananasplit?

Interview met Ron Jans

‘Als je leeft, leef dan ook!’

Jaargang 6 - Nummer 6 September/Oktober 2025 - € 5,95

Beste lezer,

Colofon

September: de maand van frisse starts en nieuwe inspiratie. De scholen zijn weer begonnen, de vakantiefoto’s worden voorzichtig opgeborgen, en langzaam keren we terug in ons ritme. Maar dat betekent niet dat we moeten inleveren op plezier en avontuur!

Dit septembernummer staat boordevol spannende content voor het hele gezin. Zo duiken we in de nieuwste games die je deze herfst niet mag missen - perfect voor regenachtige dagen of een ontspannen avond. Ook brengen we je de meest recente auto’s en testritten: de Suzuki e-Vitara en de Kia EV6 GT.

Daarnaast vind je in dit nummer praktische tips, leuke uitjes en creatieve ideeën die jong en oud kunnen inspireren. Of je nu op zoek bent naar een nieuw recept of een origineel weekendplan: we hebben het allemaal. Daarnaast hebben we ook nog een interview met FC Utrecht-trainer Ron Jans.

En alsof dat nog niet genoeg is, maak je deze maand weer kans op geweldige prijzen met onze winacties. Meedoen is makkelijk, en wie weet verras jij jezelf (of iemand anders) binnenkort met een mooie prijs!

Kortom, een septembernummer vol energie, inspiratie en verrassingen. We wensen je veel leesplezier en een prachtige start van het najaar!

De redactie

24

ISSN Jaargang 6 – 2025

Tip Magazine is een uitgave van Teampress Uitgevers. Kerketuinenweg 97 2544 CZ, Den Haag

Telefoon: 070 308 2050

E-mail: redactie@teampress.nl

Uitgever Jan Glaser

Redactie Carlo Willemsen carlo@teampress.nl

Fotografie Shutterstock

Vormgeving Lisa Glaser

Druk Veldhuis Media BV

Commercie Koen de Jong redactie@teampress.nl

Distributie Teampress Uitgevers, Den Haag

Disclaimer

Hoewel de gegevens in Tip Magazine met grote zorgvuldigheid bijeengebracht zijn, aanvaardt de uitgever geen aansprakelijkheid voor eventuele (zet)fouten of onvolledigheden. De uitgever heeft ernaar gestreefd de rechten van derden zo goed mogelijk te regelen; degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich tot de uitgever (redactie@teampress.nl) wenden.

20 September

de maand van nieuwe tips om er een topmaand van te maken!

nieuwe energie

Na een zomer vol zon, terrasjes en misschien wel verre reizen, is september de maand waarin we weer langzaam opstarten. De scholen beginnen, werkprojecten worden opnieuw opgepakt, en we merken dat de dagen al een beetje korter worden. Maar september is óók de perfecte maand om nieuwe plannen te maken, je huis op te frissen, gezond te eten én samen leuke dingen te doen. In dit artikel geven we je 20 praktische, creatieve en inspirerende tips om van september een maand vol energie, plezier en verbinding te maken — voor het hele gezin!

1. Frisse start: ruim je huis op Na een drukke zomer slingeren er vaak nog overal spullen rond. Denk aan strandspullen, kampeergerei of die stapel boeken die je ‘nog wilde lezen’. Maak een grote opruimronde! Begin met één kamer per keer en vraag het hele gezin om te helpen. Door spullen op te ruimen en op te bergen, creëer je rust in huis én in je hoofd.

2. Maak een nazomer-bucketlist

De zomer mag dan officieel voorbij zijn, de nazomer heeft vaak nog heerlijke warme dagen. Maak een lijstje met dingen die je graag nog wil doen: picknicken in het park, een dagje naar het strand, of een avondwandeling in het bos. Zo haal je het maximale uit de laatste zonnige momenten.

3. Plan een gezinsavond September is ideaal voor quality time met het gezin. Organiseer een spelletjesavond, kijk samen een film of bak iets lekkers. Maak er een traditie van: bijvoorbeeld elke vrijdagavond ‘gezinsavond’. Het zorgt voor verbondenheid en iets leuks om naar uit te kijken.

4. Geef je garderobe een update

De overgang naar herfst betekent vaak nieuwe kleding. Kijk wat je nog hebt van vorig jaar, wat je kunt hergebruiken en wat eventueel vervangen moet worden. Door bewust te shoppen (of te ruilen met vrienden) maak je duurzame keuzes én bespaar je geld.

5. Start met een sport of beweegchallenge

September is hét moment om (opnieuw) te beginnen met sporten. Schrijf je in bij een sportschool, start met yoga, ga hardlopen of doe mee aan een 30-dagenchallenge met vrienden. Door samen te bewegen blijf je gemotiveerd en wordt het meteen leuker.

6. Probeer een nieuw herfstrecept

September brengt nieuwe seizoensproducten zoals pompoen, paddenstoelen, peren en appels. Probeer een nieuw recept, bijvoorbeeld een geurige pompoensoep, een ovenschotel met knolgroenten of zelfgemaakte appeltaart. Samen koken (en proeven!) is een gezellige bezigheid.

7. Plan een mini-break in eigen land

Een weekendje weg in september kan verrassend voordelig en rustig zijn. Kies voor een knus huisje in het bos, een boerderij in de polder, of een stad die je altijd al wilde ontdekken. Even weg van huis geeft nieuwe energie en inspiratie.

8. Start een (school)jaarboek

Voor kinderen (en ouders!) is het leuk om een jaarboek te maken. Verzamel herinneringen, foto’s, en grappige uitspraken van de eerste schoolweken. Ook voor volwassenen kan een ‘herfstjournal’ een mooie manier zijn om doelen op te schrijven en successen bij te houden.

9. Ga op paddenstoelenjacht

De bossen staan in september vol paddenstoelen. Ga samen op ontdekkingstocht en zoek naar de mooiste exemplaren. Let op: plukken is niet altijd toegestaan en sommige soorten zijn giftig. Maak vooral foto’s en geniet van de natuur.

10. Bezoek een lokale markt

September is een toptijd voor streekmarkten. Koop verse groente, fruit, kazen of bloemen. Het is leuker (en vaak lekkerder) dan boodschappen in de supermarkt. Bovendien steun je zo lokale ondernemers.

11. Organiseer een kledingruil

Nodig vrienden of familie uit en wissel kledingstukken die je niet meer draagt. Je zult verbaasd zijn hoe blij iemand kan zijn met een jurkje of trui die bij jou achter in de kast lag. Goed voor de portemonnee en beter voor het milieu.

12. Werk aan je mentale fitheid

Naast lichamelijke gezondheid, is september ook een goed moment om aandacht te besteden aan je mentale welzijn. Start bijvoorbeeld met meditatie, mindfulness of schrijf elke ochtend drie dingen op waar je dankbaar voor bent. Zo bouw je aan een positieve mindset voor het najaar.

13. Ga (her)ontdekken in je eigen stad Kijk eens met toeristenogen naar je eigen stad of dorp. Bezoek een museum waar je nog nooit bent geweest, wandel een andere route, of ga naar een nieuwe lunchplek. Je zult versteld staan hoeveel er nog te ontdekken valt.

14. Doe mee aan een good cause September is een maand vol evenementen, vaak ook voor het goede doel. Denk aan sponsorwandelingen, fietstochten of opruimacties. Samen bijdragen aan iets groters geeft een goed gevoel en versterkt je band met de community.

15. Maak een herfstdecoratie

Ga creatief aan de slag met herfstbladeren, dennenappels en kastanjes. Knutsel samen met de kinderen een mooie krans voor aan de deur of vul een grote schaal met herfstschatten. Zo haal je de warme sfeer van het seizoen in huis.

16. Plan je vrije dagen vooruit

De drukke maanden komen eraan. Neem nu even de tijd om alvast wat vrije dagen in te plannen: een lang weekend, een dagje weg of gewoon een thuisblijfdag om te relaxen. Door het in je agenda te zetten, voorkom je dat je er later niet aan toe komt.

17. Start een nieuwe hobby

Altijd al willen leren schilderen, gitaar spelen of breien? September is hét moment om te starten. Veel cursussen beginnen na de zomerstop, en je hebt nog

genoeg tijd voordat de feestmaanden aanbreken.

18. Zet je digitale leven op orde

Verwijder onnodige apps, orden je foto’s en maak een back-up van belangrijke bestanden. Een opgeruimd digitaal leven zorgt voor meer overzicht en voorkomt dat je kostbare herinneringen kwijtraakt.

19. Ga offline avonden inlassen

Na de zomer zijn we vaak geneigd om veel tijd online door te brengen: mailtjes, sociale media en tv-series. Probeer minstens één avond per week helemaal offline te gaan. Lees een boek, speel een spel of klets bij met je partner of vrienden.

20. Vier kleine successen

September voelt vaak als een nieuwe start, maar leg de lat niet te hoog. Vier ook de kleine stappen: een opgeruimde kamer, een nieuwe sportles die je hebt geprobeerd, of een gezellige avond met het gezin. Door stil te staan bij kleine successen, blijf je gemotiveerd en tevreden.

Extra tip: doe mee aan onze winacties!

In dit septembernummer vind je weer leuke winacties, speciaal om je extra te inspireren. Blader snel verder voor alle details en doe mee!

Laat september jouw maand zijn

Met deze 20 tips hopen we je te inspireren om september niet te zien als ‘het einde van de zomer’, maar juist als een frisse start vol kansen. Of je nu samen met je gezin, je vrienden of juist alleen op pad gaat: deze maand biedt alle ruimte om nieuwe energie op te doen, plannen te maken en te genieten van de kleine dingen.

Maak er een maand van vol warmte, creativiteit en verbinding. En wie weet win je onderweg nog een mooie prijs ook. ■

Na de zomer zijn we vaak geneigd om veel

tijd online door te brengen: mailtjes, sociale media en tv-series. Probeer minstens één

avond per week helemaal offline te gaan. Lees een boek, speel een spel of klets bij met je partner of vrienden.

Sevilla

Edinburgh

Krakau

Porto

Bilbao

Reis slimmer

Ontdek deze 5 city dupes voordat iedereen ze ontdekt

Een citytrip naar Parijs, Londen of Barcelona blijft natuurlijk een favoriet, maar steeds meer reizigers zoeken naar verborgen parels die net zo veel charme en avontuur bieden, vaak tegen een lager budget. Maak kennis met City Dupes –– de trend die viral gaat op TikTok en alternatieve, authentieke bestemmingen in de spotlights zet. Uit onderzoek blijkt dat 80% van Gen Z en Millennials steeds vaker op zoek gaat naar unieke hotspots, weg van de massa.

Scroll door TikTok en je wordt overspoeld met video’s van reizigers die hun beste 'dupe' delen – alternatieve steden die dezelfde vibes hebben als bekende citytrip bestemmingen. Het is geen verrassing dat 64% van Gen Z het platform als reisgids gebruikt.

Voor fans van Barcelona? Bilbao is je nieuwe must-visit. Al helemaal verkocht aan Berlijn? Dan hoort Krakau op je bucketlist. Van de levendige straten van Porto tot de historische grandeur van Edinburgh – deze steden bieden een compleet nieuwe kant van Europa.

De verborgen parels

Het moderne reizen draait steeds minder om het afvinken van bekende bezienswaardigheden en steeds meer om een stad op je eigen manier ervaren. TUI selecteerde vijf city dupes die dezelfde charme en energie hebben als grote steden – maar dan met een eigen unieke twist.

Bilbao (voor de liefhebbers van Barcelona)

Ben je al gek op Barcelona? Dan moet Bilbao absoluut op je radar staan. Met zijn indrukwekkende Guggenheim Museum, levendige street art en bruisende pintxos-scene, biedt de stad een perfecte mix van kunst, cultuur en culinaire hotspots.

Een echte must-visit voor reizigers die houden van een Mediterrane sfeer met een creatieve edge.

Porto (voor wie gek is op Lissabon) Heeft Lissabon je hart al veroverd? Dan is Porto de volgende bestemming voor jou. Deze kleurrijke stad combineert de charme van smalle steegjes en historische architectuur met een relaxte sfeer langs de Douro-rivier. Voeg daar wereldberoemde wijnhuizen en iconische zonsondergangen aan toe en je hebt de perfecte bestemming voor een ontspannen citytrip.

Edinburgh (voor wie houdt van Londen) Londen is en blijft een iconische bestemming, maar voor wie op zoek is naar een alternatief met net zoveel historie, grandeur en charme, is Edinburgh dé plek. Van het sprookjesachtige kasteel tot de levendige straten van Old Town – deze Schotse stad ademt cultuur, mystiek en avontuur.

Krakau (voor de urban explorers van Berlijn)

Krakau is de onmisbare bestemming

Voor

voor wie Berlijn geweldig vindt. De stad heeft een bruisend nachtleven, een groeiende kunstscene en indrukwekkende geschiedenis, maar met een compactere en intiemere sfeer. Van historische pleinen tot moderne cafés: Krakau is het best bewaarde geheim van Oost-Europa.

Sevilla (voor de fans van Marrakech) Marrakech-lovers, opgelet: Sevilla is dé stad waar je Moorse invloeden, levendige markten en een warme, authentieke sfeer vindt – maar dan met een Spaans tintje. De sinaasappelbomen, het magische Alcázar en de Flamenco-cultuur maken Sevilla een bestemming vol passie en energie.

Waarom city dupes de toekomst zijn Reizen in 2025 draait niet alleen meer om de bestemming, maar ook om hoe en waarom we reizen. De city dupes-trend speelt perfect in op deze verandering: minder bekende steden ontdekken, lokale cultuur écht ervaren en tegelijkertijd genieten van een authentieke vibe – in een rustigere setting en vaak ook vriendelijker voor je portemonnee. ■

WINACTIEs!

KANS MAKEN

Wat weet jij van Ajax? De roemruchte geschiedenis van de 125-jarige club zit boordevol voetbalfeiten en wetenswaardigheden. Hoeveel Johannen speelden in Ajax 1? Welke spelers scoorden direct bij hun debuut? Wie maakte het vaakst het openingsdoelpunt en kan met recht ‘Mr. 1-0’ worden genoemd? Alle antwoorden op deze en heel veel andere vragen staan in Ajax Lukraak, verplichte kost voor de miljoenen Ajax-fans over de hele wereld.

Nu te koop

Ontspoord

Nique raakt in de ban van een mysterieuze YouTuber. Zijn kanaal is verslavend voor haar, maar ze kan niet verklaren wat ze zo interessant aan hem vindt. Tegen alle logica in besluit ze hem te gaan zoeken. Haar vriendin Harriet, een briljante hacker, vertrouwt het niet. Ze volgt Nique via een online opsporingsdienst. Maar zij is niet de enige die meekijkt… Hoe dieper Harriet graaft, hoe duidelijker het wordt: dit is levensgevaarlijk.

Nu te koop

boek code: ajax

Vlaag van waanzin

In de herberg van haar ouders ontmoet Adeline de excentrieke schilder Vincent. Terwijl hun band groeit, maakt Adeline zich zorgen om haar vriendin Charlotte en voelt ze dat er meer speelt dan ze ziet. Wanneer Vincent op een dag zwaargewond terugkeert uit het korenveld en men beweert dat hij zichzelf heeft neergeschoten, weigert Adeline dat te geloven. Wat is er écht gebeurd?

Vanaf 24 september te koop

Vergiftigd

boek code: ontspoord

Bij een onderzoek naar gevaarlijke stoffen stuit Renske op een lang verborgen geheim. In een eeuwenoude grafkelder wordt een gloednieuwe doodskist aangetroffen. Expert gevaarlijke stoffen Renske Nijland wordt ingeschakeld om het mysterie te ontrafelen, maar al snel stuit ze op heftige weerstand en bedreigingen. Wat heeft haar vader, die ze al jaren niet heeft gezien, met deze zaak te maken?

boek code: vergif

Nu te koop

BOEK code: waanzin

Ajax Lukraak

Een halve leugen

Het leven van Bettina Drijver komt op zijn kop te staan als haar dochter een vreselijk geheim onthult. Een geheim dat zo pijnlijk is, dat Bettina het amper kan geloven. Spreekt haar dochter de waarheid, dan is alles waar Bettina in gelooft een leugen. Is wat haar dochter beweert een leugen, dan zal hun relatie nooit meer dezelfde kunnen zijn. Verscheurd door twijfels gaat Bettina op zoek naar antwoorden.

Vanaf 7 oktober te koop

Ben je doof, of zo!?

Acteur en influencer Robin Frings vertelt samen met zijn vaste tolk Georgia van der Gen op geestige en indringende wijze hoe hij op de middelbare school omging met zijn beperking – én met de beperkingen die zijn omgeving hem oplegde. Een openhartig, indringend en humoristisch boek voor jongens en meisjes vanaf 12 jaar, maar ook inspirerend voor docenten en ouders.

Nu te koop

Check-in voor liefde

Een langzaam stervende zaak

Michael Lobb wordt dood aangetroffen op de vloer van de tinlegeringwerkplaats van zijn familie in Cornwall. Het is al verdacht genoeg dat zijn lichaam werd gevonden door een vertegenwoordiger van EcoMining, een bedrijf dat graag het land van zijn familie wil overnemen. De situatie wordt nog vreemder wanneer blijkt dat Michael de meerderheidsaandeelhouder van het bedrijf was en het enige obstakel vormde voor het sluiten van een deal.

Vanaf 25 september te koop

Populaire zanger Dave Wilson is na een groot drama met de roddelpers ondergedoken in een slaperig dorp. Hij gebruikt een schuilnaam en hoopt in Moledoarp tot rust te komen. Om zichzelf van alle gebeurtenissen af te leiden, besluit hij de charmante eigenares van de B&B een handje te helpen. Als hij echter gevoelens voor haar krijgt, wordt het steeds moeilijker om zijn geheim voor Imke verborgen te houden…

Vanaf 15 oktober te koop

De Kronieken van Narnia

In 2025 is het 75 jaar geleden dat C.S .Lewis De Kronieken van Narnia schreef, het magische begin van een tijdloze fantasysaga. Dat wordt gevierd met deze nieuwe prachtige editie met alle 7 verhalen die zich afspelen in het rijk waar kinderen koningen worden en dieren spreken. Een wereld die generaties blijft betoveren. Treed binnen en beleef – Narnia wacht!

Vanaf 23 september te koop

BOEK code: liefde

boek code: narnia

boek code: langzaam

Iedereen is emotioneel belast

Psychische problematiek is een onderwerp dat iedereen aangaat. En er zou altijd goede en effectieve hulp beschikbaar moeten zijn. Echter, de huidige ggz is vastgelopen in haar organisatie, strakke protocollering en overbod aan medische diagnostiek en behandelingen. Dit boek biedt oplossingen en handvatten voor noodzakelijke veranderingen. Het geeft inzicht in wat eigenlijk iedereen zou moeten weten over psychische problematiek.

Nu te koop bij Uitgeverij SWP

Herfstmelodie

BOEK code: belast

Voor Willow draait alles om muziek. Herfst Beats, de grootste clubnacht dit najaar, móét een succes worden. Willow laat niets aan het toeval over. Maar dan duikt Rafael op – een clubbezoeker met een grote naam in de muziekwereld. Eigenwijs, charmant en tot haar frustratie vastberaden zich met haar werk te bemoeien. En dan loopt het gruwelijk mis. Haar droom dreigt in duigen te vallen.

Nu te koop

De brieven uit Berlijn

Een doos gecodeerde brieven zet CIA-agente Luisa op het spoor van haar verdwenen vader, net voor de val van de Berlijnse Muur. Voor fans van Amanda Barratt en Kate Quinn is deze historische spionageroman een must-read. Doe mee en maak kans op dit meeslepende verhaal vol geheimen, moed en intrige!

Vanaf 25 september te koop

BOEK code: herfst

boek code: berlijn

boek code: leugen

BOEK code: doof

SCHOON IN ÉÉN BEWEGING!

Stofzuigen, dweilen én drogen: de Kärcher FCV 3 vloerreiniger doet het allemaal tegelijk. Dankzij slimme technologie ben je tot 50% sneller klaar én krijg je een grondig schoon resultaat, zelfs op tapijt.

Met krachtige reiniging die moeiteloos dierenharen en hardnekkig vuil aanpakt, blijft geen hoekje ongereinigd. Het handige 2-tanksysteem scheidt schoon en vuil water, zodat je altijd hygiënisch schoonmaakt.

Met het overzichtelijke LED-display en een werktijd van 30 minuten wordt schoonmaken bijna ontspannend. En na afloop? De vloerreiniger reinigt zichzelf

www.karcher.nl

De prijs van ophef

In de bestseller Fantoomgroei legde Hendrik Noten met Sander Heijne de scheve verdeling van economische groei bloot. In dit nieuwe boek ontrafelt Noten waarom het zo moeilijk is om dat te veranderen. Hij volgt het spoor van Amerikaanse propagandisten, mediagenieke economen en Haagse politici en ontdekt: een uiterst succesvolle strategie van beeldvorming en ophef houdt verandering tegen.

Nu te koop

Zwaargewicht

boek code: ophef

Cabaretier Fimme Bakker neemt je mee in het hoofd en het lichaam van een dikke man die vastbesloten is om gewicht te verliezen. Bakker schrijft met veel humor en zelfspot, en zijn scherpe observaties over mateloosheid, vetrollen en een verlangen naar verlichting, zowel letterlijk als figuurlijk, zijn kenmerkend voor hem. Deze bundel vol persoonlijke verhalen is rauw én hoopvol, pijnlijk eerlijk en zwaar, maar ook verrassend luchtig.

Vanaf 12 september te koop

Ruzland

Als een van de weinige westerse correspondenten bleef Eva Cukier in Rusland, om van binnenuit verslag te doen van de effecten van de oorlog. Zij reisde door het land en sprak met inwoners van de Zwarte Zee tot ver in Siberië over de impact van oorlog en repressie op hun levens. Haar indrukken en ervaringen geven een unieke en waardevolle inkijk in het leven in het Rusland van Poetin.

Nu te koop

Foodie

Maak kans op dit heerlijk pittige feelgood-verhaal vol culinaire chaos! Volg Isabella’s strijd om een celebrity-chef te maken van een Hollywood-diva die niet van koken houdt. Vlammen gegarandeerd – in én buiten de keuken!

Nu te koop

Contouren van een nieuw land

Journalist Floor Milikowski reist kriskras door Nederland op zoek naar verfrissende ideeën en nieuwe manieren van leven. In het spoor van pioniers en vooruitgangdenkers ziet ze hoe geleidelijk aan een meer duurzame, sociale en verbonden samenleving ontstaat. Zo biedt ze een optimistisch perspectief op het Nederland van morgen.

boek code: land

BOEK code: zwaar

BOEK code: ruzland

boek code: foodie

Nu te koop

Hocus Pocus!

Goocheltrucs? Die maak je – simsalabim! – helemaal zelf met dit geweldig leuke boek. Bijna alle spullen die je nodig hebt, liggen al in de keukenla, handwerkkist of hobbydoos. Maak in een wip tientallen trucjes en betover daarna je publiek. Laat munten verdwijnen, tover speelkaarten weg, laat een potlood zweven en goochel luciferdoosjes leeg. Kortom: met dit boek tover je in een handomdraai een hele voorstelling uit je hoge hoed!

Nu te koop

Grace

BOEK code: hocus

Het is de vooravond van de Ierse hongersnood. Wanneer de aardappeloogsten mislukken verandert het leven van de jonge Grace abrupt. Op een gure oktoberochtend scheert haar moeder Grace’ hoofd kaal en kleedt haar als een jongen. Grace krijgt de opdracht om buiten te overleven. Ze begint aan een wanhopige zoektocht naar voedsel in een wereld die steeds onvoorspelbaarder wordt.

Nu te koop

Vertellis kalender

De Vertellis Dag voor Dag scheurkalender inspireert je 365 dagen lang met vragen, inzichten en oefeningen over thema’s als zelfliefde, dankbaarheid en groei. Flexibel in te vullen, prachtig vormgegeven en geliefd door tienduizenden fans. Jouw jaar vol bewustwording begint hier!

BOEK code: grace

code: vertellis

Nu verkrijgbaar op vertellis.nl

Grixx Powerbank 15.000mAh

Of je nu op kantoor zit, in het vliegtuig naar Bali stapt of de hele dag door de stad rent, de fast charging powerbank geeft je de vrijheid om te gaan en staan waar je wilt. Met opgeladen telefoon, tablet en draadloze oordopjes. Je kunt tot drie apparaten tegelijk aansluiten. Dankzij de USB-C Power Delivery laad je ook zwaardere apparaten zoals een tablet of een draagbare gameconsole razendsnel op.

Wibra babycollectie

De nieuwe babycollectie van Wibra combineert schattige prints, zachte stoffen en betaalbare prijzen. Van rompertjes tot dekentjes: alles is ontworpen met comfort en stijl in gedachten. Perfect voor jouw kleintje én je portemonnee. Doe mee aan onze winactie en maak kans op een waardebon van €50!

Nu te koop

code: wibra

‘Den Haag onder de zeespiegel’ in Museon-Omniversum

Dit najaar presenteert Museon-Omniversum het themaprogramma Den Haag onder de zeespiegel. Met gratis Minecraft-workshops en shows, de grootbeeldfilm Cities of the Future en diverse activiteiten geeft Museon-Omniversum aandacht aan de zeespiegelstijging. De stad Den Haag staat hierbij symbool voor heel Nederland, een land dat voor een groot deel onder de zeespiegel ligt.

2 kaarten code: omniversum

Sinners

Twee broers, een tweeling, willen een poging doen om hun moeilijke leven achter zich te laten. Om opnieuw te beginnen, keren ze terug naar de stad waar ze zijn geboren. Daar ontdekken ze echter een nog groter kwaad dat op hun komst heeft gewacht.

blu-ray code: sinners

BYRON

Glinsterende verzorging voor de herfst. Deze vegan after sun shimmer oil met aloë vera, kokosolie en vitamine E hydrateert intens en geeft een subtiele glow, ook tijdens de donkere, koudere dagen. Perfect om je huid te verwennen na een frisse herfstwandeling. Byronbaysuncare.com

HappySoaps Scrub Bar Gin Tonic

Deze nieuwe Scrub Bar biedt de verfrissende, tintelende sensatie van je favoriete cocktail, maar dan zonder de kater en volledig plasticvrij. Wat deze innovatie extra bijzonder maakt, is het gebruik van circulaire ingrediënten. De Bar is gemaakt met upcycled gin en restjes komkommer – reststromen die te mooi zijn om weg te gooien en nu een tweede, waardevolle bestemming krijgen in de badkamer.

Nu te koop

Batmanweek & Gumball

Batwheels zie je vanaf 15 september elke dag om 15.30 uur op Cartoonito en HBO Max. Win een Batwheels-pakket met een tote bag, stickerboekje en activity sheet!

De Onwaarschijnlijk Waanzinnige Wereld van Gumball is vanaf 6 oktober te zien op Cartoon Network en HBO Max. Win een Gumball-pakket met sokken, drinkfles en deken!

code: scrub

Het Lieve Spookje Elli

Elli is een spookje dat is weggelopen bij haar oom omdat ze geen spook wil zijn dat mensen laat schrikken. Ze wil lief en vriendelijk zijn. Op zoek naar vrienden en een plek waar ze zichzelf mag zijn, komt ze terecht op een oude Spooktrein. Daar ontmoet ze een bijzonder team van vrolijke monsters. Maar wanneer Elli per ongeluk de aandacht van de buitenwereld trekt, komt hun geheime leven in gevaar.

Vanaf 17 september in de bioscoop

2 BioscoopkaartEN + Elli-pakket code: ELLI

Nu te koop via Grixx.eu

code: grixx

Alzheimer Nederland is er voor iedereen die met dementie te maken krijgt. Voor een beter leven mét dementie en een toekomst zónder dementie. Steun ons. Alzheimer-nederland.nl

Moet je je oren schoonmaken met een wattenstaafje?

Zes fabels over je gehoor ontkracht

Of je nu in een gehoorcentrum bent of op een festival staat, overal wordt tegenwoordig het belang van gehoorbescherming benadrukt. Dat is een goede ontwikkeling, maar het leidt soms ook tot misinformatie. Tijd om zes hardnekkige mythes over gehoor en oorverzorging te ontkrachten.

Ondanks de toenemende aandacht voor gehoorbescherming blijft gehoorverlies een onderwerp waar mensen niet graag over praten. Het wordt vaak geassocieerd met ouderdom, en velen vinden het ongemakkelijk om te erkennen dat hun gehoor achteruitgaat. Toch is het onverstandig om gehoorproblemen te negeren. Studies tonen aan dat onbehandeld gehoorverlies het risico op dementie vergroot. Dit komt doordat sociale isolatie en verminderde communicatie leiden tot cognitieve achteruitgang.

Gehoorproblemen kunnen iedereen treffen, jong en oud. Soms zijn ze het gevolg van aandoeningen, maar ouderdom speelt ook een rol. Vanaf je veertigste begint je gehoor langzaam achteruit te gaan. Daarom is het belangrijk om goed geïn-

formeerd te zijn en de feiten van de fabels te onderscheiden. Hier zijn zes veelvoorkomende misverstanden over gehoor.

1. Een korte piep in je oren wijst op gehoorschade Veel mensen maken zich zorgen wanneer ze plotseling een korte piep in hun oren horen. Dit kan optreden na een harde knal of zomaar uit het niets. Gelukkig betekent een incidentele piep meestal geen blijvende gehoorschade. Dit fenomeen is vaak een tijdelijk ‘foutje’ in de hersenen, die verantwoordelijk zijn voor hoe we geluid waarnemen.

Een ander verhaal is de aanhoudende piep na een avondje uit zonder gehoorbescherming. Als je ’s ochtends wakker wordt met een piep in je oren, is dat een teken

dat je oren overbelast zijn geweest. Hoewel deze piep vaak verdwijnt, kan herhaalde blootstelling leiden tot blijvende gehoorschade. Voorkomen is beter dan genezen: draag dus altijd oordoppen in luidruchtige omgevingen.

2. Noise-cancelling koptelefoons zijn slecht voor je gehoor Koptelefoons met noise cancelling onderdrukken omgevingsgeluiden en helpen je beter te focussen, bijvoorbeeld in een drukke trein of op kantoor. Dit is op zichzelf niet schadelijk voor je gehoor. Sterker nog, doordat je minder last hebt van omgevingslawaai, hoef je het volume van je muziek minder hoog te zetten, wat juist gehoorschade kan voorkomen.

Toch kan overmatig gebruik van

noise-cancelling koptelefoons leiden tot overgevoeligheid voor geluid. Als je hersenen te veel gewend raken aan stilte, kan het lastiger worden om drukke omgevingen te verdragen. Dit kan stress en angst voor harde geluiden veroorzaken. De oplossing? Gebruik noise cancelling met mate en zorg ervoor dat je oren regelmatig blootgesteld worden aan normale geluiden.

3. Je moet oorsmeer weghalen met een wattenstaafje

Veel mensen gebruiken dagelijks wattenstaafjes om hun oren schoon te maken, maar dat is niet alleen onnodig, het kan zelfs schadelijk zijn. Oorsmeer heeft een belangrijke functie: het beschermt de gehoorgang tegen vuil en bacteriën. Bovendien wordt het op natuurlijke wijze afgevoerd dankzij de bewegingen van je kaak en trilharen in de gehoorgang.

Door een wattenstaafje te gebruiken, loop je het risico om het oorsmeer dieper in de gehoorgang te duwen, wat een oorprop kan veroorzaken. Dit kan leiden tot een verstopt gevoel, slechter horen en soms zelfs pijn. Wil je je oren schoonmaken? Gebruik dan een vochtig doekje om alleen de buitenkant van je oren te reinigen. In de meeste gevallen is dat meer dan voldoende.

4. Oorsuizingen zijn altijd een piep

Veel mensen denken bij tinnitus (oorsuizen) meteen aan een hoge pieptoon. In werkelijkheid kunnen de geluiden die mensen met tinnitus horen enorm variëren. Sommigen horen een brom, anderen een ruis, en weer anderen een fluitend geluid. Tinnitus kan continu aanwezig zijn of af en toe opkomen en wordt vaak erger in stilte.

Omdat tinnitus veroorzaakt wordt door gehoorschade of overactieve hersenen, is het belangrijk om er goed mee om te leren gaan. Geluiden maskeren met zachte achtergrondmuziek of een witte-ruis-app kan helpen om de hinder te verminderen.

5. Er valt niets te doen tegen tinnitus

Hoewel er geen directe genezing voor tinnitus bestaat, betekent dat niet dat je ermee moet leren leven zonder enige verlichting. Therapieën zoals cognitieve gedragstherapie (CBT) kunnen helpen om beter met de aandoening om te gaan. Hierbij leer je om minder aandacht aan het geluid te besteden, waardoor de last ervan afneemt.

Voor sommige mensen heeft fysiotherapie effect, vooral als de tinnitus verband houdt met spanning in de nek of kaak. Daarnaast zijn ontspanningstechnieken, zoals meditatie en ademhalingsoefeningen, nuttig om de impact van tinnitus te verminderen. De sleutel is om stress en angst, die tinnitus vaak verergeren, onder controle te houden.

6. Oordopjes kunnen

oorontstekingen veroorzaken

Veel mensen vrezen dat het dragen van oordopjes hun oren kan infecteren. In werkelijkheid is het risico op een oorontsteking door oordopjes minimaal, mits je hygiënisch met je oordopjes omgaat. Zorg ervoor dat je herbruikbare oordopjes regelmatig schoonmaakt met een vochtige doek of wat ontsmettingsalcohol. Wegwerp-oordopjes kun je na een paar keer dragen vervangen.

Wil je nog veiliger zijn? Gebruik speciale oordopjes die lucht laten circuleren en je gehoor beschermen zonder je oren af te sluiten. Zo vermijd je ophoping van vocht en bacteriën.

Conclusie

Door een wattenstaafje te gebruiken, loop je het risico om het oorsmeer dieper in de gehoorgang te duwen, wat een oorprop kan veroorzaken

Gehoorproblemen zijn een serieus onderwerp, maar helaas bestaan er nog veel misverstanden over. Door de juiste informatie te verspreiden, kunnen we gehoorschade beter voorkomen en onze oren gezonder houden. Draag gehoorbescherming op luidruchtige plekken, wees voorzichtig met wattenstaafjes en luister niet te lang op hoog volume naar muziek. Je oren zijn onmisbaar – zorg er goed voor! ■

Tips tegen moeheid op het werk

Hoe blijf je energiek gedurende de werkdag?

Moeheid op het werk is een veelvoorkomend probleem dat de productiviteit en het welzijn van werknemers beïnvloedt. Vermoeidheid kan ontstaan door verschillende factoren, zoals slaapgebrek, slechte voeding, gebrek aan beweging en een hoge werkdruk. Gelukkig zijn er verschillende strategieën die je kunnen helpen om energiek en gefocust te blijven tijdens de werkdag.

Iedereen heeft een ander energieniveau en het is belangrijk om te luisteren naar de signalen van je lichaam. Neem rust als je merkt dat je energie opraakt en zorg voor voldoende ontspanning buiten werktijd.

Een van de belangrijkste oorzaken van vermoeidheid op het werk is een gebrek aan slaap. Volg deze tips om je slaapkwaliteit te verbeteren:

• Houd een vast slaapschema aan: probeer elke dag op hetzelfde tijdstip naar bed te gaan en op te staan, zelfs in het weekend.

• Creëer een rustgevende slaapomgeving: zorg voor een donkere, stille en koele kamer zonder afleidingen zoals telefoons of televisies.

• Vermijd cafeïne en alcohol voor het slapengaan: deze stoffen kunnen je slaapkwaliteit negatief beïnvloeden.

• Beperk schermtijd in de avond: blauw licht van telefoons en computers kan je biologische klok verstoren.

Begin de dag met een voedzaam ontbijt

Een gezond ontbijt geeft je de energie die je nodig hebt om de dag goed te beginnen. Kies voor voedingsmiddelen met langzame koolhydraten, eiwitten en gezonde vetten, zoals:

• Havermout met noten en fruit

• Volkorenbrood met avocado en ei

• Griekse yoghurt met granola en honing

Blijf gehydrateerd

Uitdroging kan leiden tot vermoeidheid en een gebrek aan concentratie. Zorg ervoor dat je gedurende de dag voldoende water drinkt. Een goede richtlijn is om minstens 1,5 tot 2 liter water per dag te drinken. Vermijd overmatige consumptie van suikerhoudende dranken, omdat deze kunnen zorgen voor energiepieken gevolgd door een energiedip.

Sta regelmatig op en beweeg Langdurig zitten kan leiden tot vermoeidheid en een verminderde bloedcirculatie.

Plan elk uur een korte pauze in om even op te staan en te bewegen. Enkele effectieve manieren om beweging in je werkdag te integreren zijn:

• Een korte wandeling maken tijdens de lunchpauze

• Staand werken met een verstelbaar bureau

• Rek- en strekoefeningen uitvoeren

Creëer een positieve werkcultuur

Een ondersteunende en positieve werkomgeving kan bijdragen aan een hogere energieniveaus. Werkgevers kunnen bijdragen door:

• Werknemers de mogelijkheid te geven flexibel te werken

• Een gezonde balans tussen werk en privéleven te bevorderen

• Teambuildingactiviteiten te organiseren

Beheer je werkstress

Stress is een belangrijke oorzaak van mentale en fysieke vermoeidheid. Om stress op het werk te verminderen, kun je de volgende technieken toepassen:

• Prioriteer je taken: maak een to-dolijst en focus je op de belangrijkste taken eerst.

• Delegeer waar mogelijk: vraag om hulp als je merkt dat je te veel werk hebt.

• Gebruik ademhalingsoefeningen of meditatie: korte ademhalingsoefeningen kunnen helpen om je stressniveau te verlagen.

• Neem korte pauzes: even afstand nemen van je werk kan helpen om je focus te herstellen.

Zorg voor een ergonomische werkplek

Een slechte werkhouding kan leiden tot vermoeidheid en lichamelijke klachten. Zorg ervoor dat je werkplek ergonomisch is ingericht:

• Stel je bureaustoel en bureau op de juiste hoogte af.

• Gebruik een scherm dat op ooghoogte staat om nekklachten te voorkomen.

• Zorg voor voldoende verlichting om oogvermoeidheid te verminderen.

Beperk cafeïne-inname

Hoewel cafeïne je tijdelijk een energieboost kan geven, kan overmatig gebruik leiden tot vermoeidheid en slapeloosheid. Beperk je cafeïne-inname en probeer in de middag over te schakelen op cafeïnevrije dranken zoals kruidenthee of water met citroen.

Luister naar je lichaam Iedereen heeft een ander energieniveau en het is belangrijk om te luisteren naar de signalen van je lichaam. Neem rust als je merkt dat je energie opraakt en zorg voor voldoende ontspanning buiten werktijd.

Door deze tips in de praktijk te brengen, kun je vermoeidheid op het werk verminderen en je productiviteit en welzijn verbeteren. Een combinatie van gezonde voeding, voldoende slaap, beweging en stressmanagement helpt je om energiek en gemotiveerd te blijven gedurende de werkdag. ■

Autotest - Suzuki e-Vitara

Suzuki neemt entree tot de EV-markt heel serieus

Suzuki is gespecialiseerd in kleine modellen en vierwielaandrijving. Daar voegen de Japanners graag een expertise aan toe: elektrische aandrijving. Binnenkort komt de allereerste EV van het merk op de markt: de nieuwe Suzuki e-Vitara.

Bij sommige merken nemen de ontwikkelingen meer tijd in beslag dan bij andere. Toen BMW in 1983 zijn eerste model met dieselmotor aankondigde, had rivaal MercedesBenz al meerdere miljoenen oliestokers in een personenauto gelegd.

En toen Volkswagen het SUVstrijdveld betrad met de Tiguan, konden de Japanse merken zich inmiddels beroepen op een jarenlange ervaring in dit deel van de markt. Suzuki nam zijn eerste ‘softroader’ namelijk al in 1988 in productie, de Vitara. Van deze naam wordt in 2025 nog altijd dankbaar gebruik gemaakt, in zijn jongste gedaante is Suzuki’s

compacte SUV echter geheel elektrisch.

3 Uitvoeringen

Suzuki mag de EV-markt dan pas laat betreden, de nieuwe e-Vitara neemt zijn taak wel serieus. Gebaseerd op een nieuw, geheel in eigen huis ontwikkeld elektrisch platform - dat Toyota ook gaat gebruiken voor de Urban Cruiserbetreedt de in het Indiase Gujarat gebouwde nieuwkomer in oktober van dit jaar de Europese wegen.

Suzuki heeft drie verschillende versies op stapel staan. Twee daarvan beschikken over een enkele elektromotor en voorwielaandrijving (144 of 174

pk). Het topmodel krijgt ook op de achteras een elektromotor en mag daarom het AllGrip-label dragen. Met 174 pk op de voorwielen en 65 pk op de achteras, komt deze 4x4versie aan een systeemvermogen van 183 pk.

Waarom niet meer? Omdat beide motoren nooit gelijktijdig hun maximale vermogen leveren. Daardoor pakt het systeemvermogen bij vrijwel elke meermotorige EV lager uit dan de eenvoudige som der delen. Lekker eenvoudig

Het goede nieuws: wanneer je in de comfortabele bestuurdersstoel plaatsneemt achter het stuur,

maakt de e-Vitara gelijk een vertrouwde indruk. Je wordt niet losgelaten in een digitaal doolhof met moeilijke multimedia. Over het dashboard zijn tal van fysieke knoppen en schakelaars te vinden, die de bediening vereenvoudigen en weinig te vragen overlaten.

Suzuki is zich er zeer van bewust dat niet de technofreak of liefhebber van gadgets de doelgroep is, maar vooral de wat oudere koper voor de e-Vitara zal kiezen. Hypermoderne touchscreens en een multimediawoud schrikken dan alleen maar af.

Kleine kofferbak

Met zijn lengte van 4,28 meter is de e-Vitara een compacte verschijning, de wielbasis van 2,70 meter belooft een riant interieur. En inderdaad: ook op de achterbank is aan beenruimte geen gebrek, al zit je wel wat met je knieën opgetrokken. Dat is het gevolg van het accupakket in de vloer. Met zijn tweede elektromotor op de achteras, lever je bagageruimte in.

Met een volume van 238 tot maximaal 1052 liter, moet de Suzuki zijn hoofd diep buigen voor concurrenten als de Renault 4, MG S5 en Hyundai Kona Electric.

Zo zwaar als een E-klasse

Zonder belading weegt de e-Vitara

AllGrip al zo’n 1800 kilo. Dat is bijna net zoveel als een Mercedes E-klasse… Een deel van alle massa komt op conto van de bij BYD ingekochte accucellen. Hoewel deze direct in het batterijhuis zijn gelegd volgens het cell-topack-principe, en dus niet eerst zijn samengevoegd als modules, heeft Suzuki volgens eigen zeggen ruimte weten te besparen. Gelukkig maar…

49 of 61 kWh

De e-Vitara wordt leverbaar met twee verschillende batterijvarianten, die een capaciteit hebben van

49 of 61 kWh. Dat de versie met voorwielaandrijving en het grootste accupakket ook de grootste actieradius heeft, laat zich raden. Suzuki geeft 428 kilometer op, een segmentconforme afstand. Voorzien van de kleine batterij, is de stroomvoorraad na 345 kilometer op. De e-Vitara AllGrip wordt na 396 kilometer bij de laadpaal verwacht.

Snel genoeg

Met een vermogen van 183 pk en maximum koppel van 300 Nm gaat de Suzuki e-Vitara AllGrip er als een haas vandoor. Voor de sprint van 0 naar 100 km/h staat een tijd van 7,4 seconden, de topsnelheid is afgeregeld op 150 km/h.

Suzuki neemt zijn entree tot de EV-markt heel serieus. De nieuwe e Vitara blinkt uit in een overzichtelijke en begrijpelijke bediening, en biedt genoeg ruimte voor vier inzittenden.

Snel genoeg voor de beoogde klandizie.

De eerste testkilometers op een testcircuit bevestigen wat we al vermoedden: Suzuki heeft een goedmoedig rijdende auto ontwikkeld, met een onderstel dat is afgestemd op een soepele verwerking van het wegdekverloop. De auto moedigt niet aan om het acceleratiepedaal diep in te trappen, en straft je dat af met hinderlijk overhellen en duiken.

Standaard al heel compleet

De standaarduitrusting is heel compleet. Zaken als

een multimediasysteem met geïntegreerde navigatie, 18-inch lichtmetalen wielen, een over een afstand van 16 centimeter verschuifbare achterbank en een uitgebreid veiligheidspakket met onder meer adaptieve cruisecontrol en dodehoekwaarschuwing zijn bij de prijs inbegrepen.

De duurdere Select voegt daar een 360-gradencamera, stoelverwarming, een vast panoramadak en stoelbekleding met stof en kunstleer aan toe.

Conclusie

Suzuki neemt zijn entree tot de EV-markt heel serieus. De nieuwe e Vitara blinkt uit in een overzichtelijke en begrijpelijke bediening, en biedt genoeg ruimte voor vier inzittenden. De rijeigenschappen zijn niet spectaculair, maar roepen daarom ook geen kritische noten op.

Kijk voor al het autonieuws op autowereld.com ■

Het leukste Sinterklaasboek van het jaar!

Schoolpiet en de Pepernotenpikker

Schoolpiet heeft de leukste taak van allemaal: ’s nachts sluipt hij stiekem de scholen in om snoepgoed op de tafels van de leerlingen te leggen. Maar op een ochtend ontdekken de kinderen tot hun grote schrik dat alle pepernoten verdwenen zijn. Op de tafels ligt alleen nog maar... fruit.

Vastbesloten om het mysterie op te lossen, gaat Schoolpiet op onderzoek uit. Hij sluipt door donkere gangen en speurt in verlaten lokalen. Zal het hem lukken om de geheimzinnige pepernotenpikker te ontmaskeren? Nu te koop op LEESDEAL.NL

De goedkoopste en duurste vakantielanden van Europa om uit eten te gaan

Zon op je huid, een koel drankje in de hand en een bord vol lokale lekkernijen voor je neus: voor velen is dat hét ultieme vakantiegevoel. Maar hoe ontspannen je ook aan tafel zit, de rekening aan het einde van de avond kan die sfeer flink beïnvloeden. In sommige landen kun je nog voor een zacht prijsje dineren, terwijl je elders flink in de buidel moet tasten voor een driegangenmenu.

Uit het jaarlijkse prijsonderzoek van reissite FerryGoGo, gebaseerd op gegevens van het internationale platform Numbeo, blijkt dat de prijzen voor een diner in Europa sterk uiteenlopen. Waar je in Nederland gemiddeld rond de 80 euro kwijt bent voor een driegangendiner voor twee personen in een gemiddeld restaurant, lopen de kosten in andere landen flink op of juist omlaag.

Scandinavië en Zwitserland het duurst

De absolute uitschieters aan de bovenkant zijn IJsland en Zwitserland. Voor een etentje met z’n tweeën ben je in Reykjavik gemiddeld 130 euro kwijt, terwijl je in het Zwitserse Basel zelfs tegen de 133 euro betaalt. Ook in andere steden in deze landen ligt de prijs rond of boven de 120 euro. Daarmee zijn het de duurste culinaire bestemmingen van Europa. Deze hoge prijzen zijn te verklaren door het algemene prijsniveau in deze landen, dat ook voor andere uitgaven – van hotels tot boodschappen – fors hoger ligt dan in de rest van Europa.

Gemiddeld goedkoper dan thuis

Toch is er goed nieuws voor vakantiegangers: in de meeste Europese landen ben je juist goedkoper uit dan in Nederland. Gemiddeld ligt de prijs voor een driegangendiner in Europa rond de 58 euro voor twee personen. Wie een beetje slim kiest, kan dus aanzienlijk besparen op eetmomenten tijdens de vakantie.

Smaakvol én betaalbaar in Zuid- en Oost-Europa Zuid- en Oost-Europa blijven de koplopers als het gaat om

betaalbaar genieten. In landen als Griekenland en Portugal kun je nog voor respectievelijk 50 en 45 euro met z’n tweeën uitgebreid eten. Spanje scoort eveneens goed, met een gemiddelde van 50 euro per diner, terwijl Italië met 70 euro nét iets boven het Europese gemiddelde zit – maar nog altijd onder de Nederlandse prijs.

Duitsland is verrassend vriendelijk voor de portemonnee: een etentje voor twee kost hier gemiddeld 65 euro. Frankrijk komt uit op een gemiddelde van 60 euro, waarmee het land nog steeds goedkoper is dan Nederland, maar duurder dan haar mediterrane buren.

Voor wie écht voordelig wil dineren, is Oost-Europa de plek bij uitstek. In landen als Slowakije en Albanië liggen de prijzen al onder de 45 euro, en wie naar NoordMacedonië reist, hoeft zelfs maar zo’n 25 euro neer te tellen voor een volwaardig driegangenmenu voor twee personen. Daarmee is het land momenteel de goedkoopste culinaire bestemming van Europa.

Stedenvergelijking:

Porto versus Lissabon

Ook binnen landen kunnen de prijzen sterk verschillen per stad. In Spanje is het bijvoorbeeld aanzienlijk goedkoper om in Sevilla uit eten te gaan dan in Valencia. In Sevilla dineer je gemiddeld voor 40 euro met z’n tweeën, terwijl je in Valencia al snel 50 euro kwijt bent.

In Portugal blijkt Porto voordeliger dan de hoofdstad Lissabon. Wie in Porto dineert, betaalt gemiddeld 5 euro minder voor een driegangendiner. Deze prijsverschillen zijn interessant voor reizigers die hun vakantie flexibel

plannen en graag besparen zonder in te leveren op beleving.

Wat kost een drankje?

Een avondje uit draait natuurlijk niet alleen om eten – ook drankjes spelen een rol. En ook daar variëren de prijzen aanzienlijk. In Sevilla betaal je gemiddeld slechts 2 euro voor een halve liter bier, terwijl je voor een cappuccino nog geen 2 euro neertelt. In Porto ligt de bierprijs iets hoger, op 3 euro, terwijl een cappuccino ongeveer 1,92 euro kost.

In Frankrijk kan een terrasbezoek flink in de papieren lopen. Een lokaal biertje van een halve liter kost gemiddeld 6 euro – en opvallend genoeg is geïmporteerd bier daar zelfs iets goedkoper. Wie zin heeft in een frisje, moet voor een flesje cola (33 cl) rekenen op zo’n 2,81 euro. Italië zit daar net onder: een halve liter bier kost gemiddeld 5 euro, een flesje cola ongeveer 2,55 euro.

Conclusie: kiezen met smaak én verstand

Waar je ook heengaat in Europa, uit eten blijven gaan is voor velen een essentieel onderdeel van de vakantiebeleving. Gelukkig biedt het continent volop mogelijkheden om goed én voordelig te genieten van lokale keukens. Wie het geen probleem vindt om de toeristische hotspots een beetje te mijden of net buiten het centrum te dineren, kan in veel landen flink besparen –zonder in te leveren op smaak en sfeer.

Dus of je nu kiest voor de bergen van Albanië, de zon van Sevilla of de wijn van Porto: met een beetje inzicht in de prijzen kun je genieten zonder dat je portemonnee eronder lijdt. ■

IJsbaden: Hype of Gezondheidsrisico?

Steeds meer Nederlanders dompelen zich onder in ijswater. Maar hoe gezond is deze trend nu echt? Wij zochten het uit.

In een wereld waarin we steeds vaker op zoek gaan naar manieren om ons lichaam te versterken en ons hoofd tot rust te brengen, wint een opvallende trend razendsnel aan terrein: het ijsbad. Je hoeft Instagram maar te openen en je ziet video’s van mensen – vaak met een blije of bijna extatische blik – die zich juichend onderdompelen in een ton met ijskoud water. In Nederland vind je inmiddels ijsbaden in sportscholen, wellnessresorts, buitenlocaties en zelfs in achtertuinen. Het fenomeen wordt gepresenteerd als een krachtig hulpmiddel tegen stress, ontstekingen en zelfs depressies. Maar wat zegt de wetenschap?

Volgens aanhangers van de koudetherapie – met als bekendste promotor de Nederlandse ‘Iceman’ Wim Hof – biedt het onderdompelen in ijswater een breed scala aan voordelen. Het zou het immuunsysteem versterken, stress verminderen, spierherstel versnellen, mentale veerkracht bevorderen en zelfs chronische pijn tegengaan.

Deze claims zijn aantrekkelijk in een tijd waarin velen kampen met stress, een verminderde weerstand of een zittende levensstijl. Een natuurlijke, toegankelijke methode die je gezondheid een boost geeft? Wie wil dat nou niet? Maar zoals bij veel gezondheidshypes, ligt de waarheid genuanceerder.

Koude prikkelt – maar met risico’s Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kortdurende blootstelling aan kou het lichaam inderdaad kan prikkelen. Het zorgt onder meer voor een verhoogde afgifte van noradrenaline en endorfines – stoffen die verantwoordelijk zijn voor alertheid en een gevoel van euforie. Sommige studies wijzen ook op een tijdelijke toename van het aantal witte bloedcellen, wat duidt op een geactiveerd immuunsysteem.

Toch waarschuwen onderzoekers ervoor dat deze effecten vaak tijdelijk zijn, en vooral optreden bij goed getrainde, gezonde mensen die het ijsbad zorgvuldig voorbereiden en doseren. De keerzijde van die ‘gezonde schok’ is echter dat het lichaam in een heftige stressreactie schiet: ademhaling versnelt, hartslag gaat omhoog en bloeddruk stijgt.

Voor mensen met hart- en vaatziekten – en zelfs voor mensen die denken kerngezond te zijn – kan dit risico’s opleveren. Wetenschappers van de University of Portsmouth stellen dat de plotselinge blootstelling aan extreme kou hartritmestoornissen kan veroorzaken, of in zeldzame gevallen zelfs leiden tot een hartstilstand. Het zogenaamde ‘afterdrop’effect, waarbij de lichaamstemperatuur na het bad verder daalt, vergroot dat risico. Vooral als iemand na het bad onvoldoende wordt opgewarmd, kan dit leiden tot onderkoeling.

Sporters opgelet

Ook in de sportwereld zijn ijsbaden populair, vooral als herstelmethode na zware inspanning. Koude remt ontstekingsreacties, en dat kan helpen tegen spierpijn. Dat

effect is reëel en goed onderzocht. Maar, zo waarschuwen bewegingswetenschappers van onder meer de Universiteit Maastricht: diezelfde onderdrukking van ontstekingen kan ook de natuurlijke spieropbouw belemmeren. Voor sporters die werken aan spiermassa of krachtontwikkeling is dat een belangrijk nadeel.

Met andere woorden: wie direct na krachttraining in een ijsbad springt, kan het effect van zijn of haar work-out deels tenietdoen. Dat maakt koude onderdompeling een kwestie van afwegen. Wil je sneller herstellen voor een volgende wedstrijd, of wil je juist op de lange termijn sterker worden?

Gevolgen op lange termijn

Waar minder over gesproken wordt, zijn de risico’s van herhaald of langdurig gebruik van ijsbaden. Uit onderzoek blijkt dat chronische blootstelling aan kou schadelijke effecten kan hebben op zenuwen en bloedvaten – met name in extremiteiten zoals handen en voeten. Koude hoeft niet tot bevriezing te leiden om schade aan te richten. Zelfs milde, herhaalde blootstelling kan op den duur leiden tot gevoelloosheid, tintelingen of slechtere doorbloeding.

Daarnaast is het psychologische effect van ‘doorgeven aan de kou’ niet voor iedereen geschikt. Hoewel sommigen er mentale kracht en discipline uit halen, kan het bij anderen juist extra stress of zelfs paniek oproepen – vooral als het bad slecht begeleid wordt of als mensen zichzelf overschatten.

Conclusie

IJsbaden kunnen zeker een plek hebben in een gezonde levensstijl – mits ze veilig en met mate worden gebruikt. De oppepper die mensen ervaren is echt, en voor sommigen vormt het een waardevolle vorm van zelfdiscipline of mentale reset. Maar het idee dat een ijsbad een wondermiddel is voor je gezondheid, verdient nuancering.

Kortom: neem een ijsbad als je er plezier aan beleeft, of als je ervan ontspant. Maar gebruik het niet als vervanging van slaap, beweging of een gezond dieet. En laat je niet misleiden door de suggestie dat meer kou altijd beter is.

De wetenschap is duidelijk: de kracht van kou zit hem in de juiste dosis – én in weten waar je mee bezig bent. ■

REVIEW - DONKEY KONG BANANZA

Een zalige bananasplit?

Mario mag met vakantie en Donkey Kong duikt de mijnen in om het stokje over te nemen. Donkey Kong Bananza is hier, de eerste 3D-platformer met de grote gorilla in lange tijd. In onze Donkey Kong Bananza review lees je hoe deze exclusieve Nintendo Switch 2 game in de smaak valt.

Dat Donkey Kong Bananza gemaakt is door het team dat Super Mario Odyssey maakte, spat vanaf het eerste moment van het scherm. Kleine geluidjes, de manier van presentatie en hoe het verhaal aangeleverd wordt; je

zou bijna denken dat deze nieuwe 3D-platformer een direct vervolg is.

Gelukkig is daar geen sprake van en staat het avontuur van Donkey Kong en een 13-jarige Pauline keurig op zichzelf. De goedlachse

primaat heeft zijn hele eigen manier van spelen, die indruk maakt op technisch vlak. Met zijn grote armen en kracht slaat DK door vrijwel elke omgeving heen.

Tunnels graven, stenen uit de

grond trekken en vijanden in elkaar beuken is voor Donkey Kong geen enkel probleem. Het is indrukwekkend om te zien hoe de game toelaat dat vrijwel elk soort terrein dat DK logischerwijs kapot zou kunnen maken, te verwoesten is. In Breath of the Wild zie je een berg en kun je die beklimmen. In Donkey Kong Bananza zie je een berg en kan die tot op het laatste stukje rots kapot.

Snoepwinkel

Dat maakt al snel dat je als kind in de snoepwinkel alle kanten op rent zodra je voor het eerst in één van de Layers terechtkomt. Het spel bestaat uit verschillende van deze gebieden, Layers genaamd, die je onderweg tijdens het verhaal tegenkomt. Elke wereld heeft zijn eigen thema en is steeds weer kleurrijk of vol creativiteit waardoor je er urenlang in rond kan rennen zonder je te vervelen.

Het doel van het duo is om bij de planeetkern te komen om zo hun grootste wensen in vervulling te laten komen. Maar dan moet je daar natuurlijk wel eerst nog komen. Dat kan nog wel eens een uitdaging zijn. Niet vanwege de moeilijkheidsgraad (die in de eerste helft van de game bijna niet aanwezig lijkt), maar vanwege de verzameldrang die binnen de kortste keren overneemt.

Nu komt de aap uit de mouw!

Donkey Kong Bananza is stiekem gewoon een gigantische collect-a-thon verpakt als een 3D-actieplatformer. Dat was Super Mario Odyssey ook al (maar dan met minder actie), maar in Bananza is het belangrijk om constant Banandium (kristallen bananen) en fossielen te verzamelen.

Voor elke vijf Banandium Gems krijgt DK namelijk een skill point, waarmee je tal van nieuwe moves en aanvallen kunt vrijspelen. En doordat in elke omgeving vrijwel alles te slopen is met die brute baviaan, begin je al snel iedere omgeving uit te kammen alsof je leven er van afhangt.

Onderweg vind je meer dan alleen Banandium Gems, want ook zijn

Nintendo levert in grote delen de tweede toptitel af voor de Nintendo Switch 2, zelfs al laat Bananza op sommige momenten al de hardwarelimitaties van het systeem zien

er allerlei fossielen om te vinden. Daarmee koop je allerlei outfits voor zowel Donkey Kong als sidekick Pauline. Niet alleen zorgt het voor ontzettend leuke combinaties die er cool, kleurrijk of simpelweg krankzinnig uitzien, maar ook heeft zo’n outfit een functie.

Kleding brengt een bepaalde statusboost met zich mee, zoals twee keer zoveel energie hebben in een Bananza-vorm. Dat heeft een duidelijke invloed op de gameplay tijdens het vechten, waardoor je met reden ieder fossiel dat je ziet, probeert te verzamelen. Het is niet zomaar werk om je bezig te houden.

Knallende co-op

Wat wel meer bezigheidstherapie is, is de co-op modus. Deze werkt

vergelijkbaar als die van Super Mario Odyssey. Toen was de ene speler Mario en de andere Cappy, maar wie als de vliegende hoed speelde, had een stuk minder spelplezier. Dat is nu weer het geval, al heeft speler 2 wel iets meer invloed op de spelwereld.

Speler 1 krijgt in Bananza controle over Donkey Kong en speler 2 is Pauline. DK heeft nog volledig toegang tot zijn moveset als wanneer je in je eentje speelt, maar speler 2 kan als Pauline rotsblokken afvuren met haar stem. Hiermee kun je als tweede speler vrijwel elke omgeving helemaal met de grond gelijkmaken of vijanden verslaan.

Het is vooral leuk voor de jongere spelers die samen met hun grote broer, zus, vader of moeder

meespelen. Maar een volwaardige co-op-ervaring is het natuurlijk niet. Zie het vooral als een leuk extraatje.

Broodje Bananza

Onderweg verzamel je met het dynamische duo, dat op leuke wijze steeds verder naar elkaar toe groeit, ook nog verschillende Bananzatransformaties. Onderweg naar de planeetkern raken DK en Pauline namelijk in gevecht verzeild met de kwaadaardige VoidCo, onder leiding van Void Kong.

Maar om de vele creatieve bazen te bestrijden die je onderweg tegenkomt, heb je soms wat meer kracht nodig. Daar komt de interessantste mechanic van de game bij om de hoek kijken: de Bananza-transformaties. Hoewel je deze vaak maar voor korte tijd kunt gebruiken, is het constant leuk om in deze vormen door de omgevingen te razen.

Of dat nu is als giga-gorilla met een mega-aanval of een ooievaar die tijdelijk kan zweven en bommen kan lossen; iedere vorm is uniek, bestuurt heerlijk en maakt het platformen erg dynamisch. Wel zie je soms dat het spel soms wat moeite heeft om te draaien in uiterste momenten, iets wat het meest opvalt wanneer je in een Bananza-transformatie zit. In de Kong Bananza-transformatie

beuk je al heel snel veel stenen gelijktijdig kapot. Als op dat moment ook veel vijanden op het scherm zijn of het goud je om de oren vliegt, zie je de framerate soms inkakken. In rustigere momenten merk je dat de game dit ook bewust doet om impact van klappen harder aan te laten voelen, maar op drukke momenten zie je ook dat het een hardwarelimitatie is en dat is toch jammer.

Apenstreken

Minstens net zo jammer is het feit dat Donkey Kong Bananza een aantal bizarre checkpoints heeft. In de latere uren van dit pakweg 20 uur-durende avontuur, als je ook wat van de omgevingen doorspit om extra bananen te vinden, zijn er een aantal checkpoints die niet te verklaren zijn.

Wegens mogelijke spoilers kunnen we niet heel erg uitwijden over hoe en waar deze checkpoints precies zitten, maar vreemd was het wel. Het is niet uit te leggen dat een baasgevecht niet simpelweg opnieuw begint als je dood gaat, maar dat je in plaats daarvan hele platformuitdagingen in aanloop naar een gevecht opnieuw moet doen.

Daar is niks leuks aan. Als je flinke tijd zit te strijden om een gevecht te winnen en het net niet lukt, frustreert

niets zo erg als slechte checkpoints die je té ver terugsturen. Het laat een zure nasmaak in een anderzijds uitstekend avontuur. Een avontuur waarvan de speeltijd gerust nog verdubbeld gaat worden om alle andere geheimen in elke wereld te ontdekken.

De aap imponeert

Dat we gelijk na het uitspelen van Donkey Kong Bananza met liefde nog eens 20 of misschien wel 30 uur in de game willen steken, spreekt boekdelen voor de nieuwe 3D-actieplatformer. Nintendo levert in grote delen de tweede toptitel af voor de Nintendo Switch 2, zelfs al laat Bananza op sommige momenten al de hardwarelimitaties van het systeem zien. Gelukkig stoort het niet vaak.

Wat wel storender is, zijn de slechte checkpoints. Als je daar doorheen kijkt (of simpelweg niet sterft) is Donkey Kong Bananza een geweldig avontuur dat zowel alleen als in co-op leuk is om te spelen. De aap met zijn stropdas imponeert wat dat betreft flink met diverse, kleurrijke omgevingen, krankzinnige krachten en dat allemaal in een speeltuin vol plezier.

Kijk voor meer gamenieuws op XGN.NL ■

Is je verkeerskennis nog up-to-date?

Wie mag hier eerst?

Het verkeer wordt drukker en er komen nieuwe vervoermiddelen bij. Test of je verkeerskennis nog up-to-date is met de VVN Opfrisquiz.

Weet jij het antwoord op bovenstaande vraag? Ga naar vvn.nl/opfrisquiz. Je ziet direct de goede antwoorden met uitleg.

Kijk voor meer vragen op vvn.nl/opfrisquiz

‘Toen we ons kwalificeerden, zei Leo: ‘vergeet je dansschoenen niet’’

Don Leo en de droom van Trinidad en Tobago ‘De grootste prestatie in het voetbal ooit’

Met het overlijden van Leo Beenhakker verloor de voetbalwereld een van haar kleurrijkste figuren. Een geboren trainer. Directeur van de niet-lullen-maar-poetsen-school. Een verhalenverteller, een avonturier, en bovenal iemand die zelden een uitdaging uit de weg ging. Zijn carrière voerde hem van De Kuip tot Bernabéu, maar een van de meest opmerkelijke hoofdstukken schreef hij in de Cariben. Daar, als bondscoach van Trinidad en Tobago, liet Beenhakker de wereld zien dat de magie van voetbal ook kan doordringen tot de meest onverwachte plekken. Wat volgde, was een verhaal om nooit te vergeten. Trinidad en Tobago ging in 2006 naar het WK in Duitsland. Wij blikken terug met sterspeler Dwight Yorke. “Mijn tijd met Leo betekent nog altijd ontzettend veel voor me.”

Het was 2005 toen Leo Beenhakker, toen 62 jaar oud, een telefoontje kreeg uit een land met meer stranden dan profvoetballers. “Ik wist dat Dwight Yorke daar vandaan kwam. Toch een spits van Manchester United. Dan ga ik eens kijken waar dat ligt. Voor de kust van Venezuela dus,” vertelde Beenhakker later aan Het Nieuwsblad. Menig toptrainer zou het aanbod lachend naast zich neerleggen. Beenhakker niet. “Integendeel. Ik dacht: leuk. Ik heb in mijn loopbaan altijd twee dingen vooropgesteld: ambitie en avontuur. Dit trok me aan vanwege

dat laatste.” Avontuurlijk werd het zeker. “Er wil hier nog weleens een moord gebeuren. De stand wordt elke dag in de krant bijgehouden. Vorig jaar stond de teller op vierhonderd moorden bij een bevolking van 1,2 miljoen,” aldus Beenhakker destijds.

Voetbal is meubels verplaatsen

Ook voor de spelers van Trinidad en Tobago kwam zijn aanstelling als een verrassing, vertelt Dwight Yorke, inmiddels 53, vanuit zijn appartement in Dubai. “We hadden altijd buitenlandse coaches, meestal Zuid-Amerikanen.

Maar de president had grootse plannen, en Leo was een enorme persoonlijkheid. Het was onverwacht, maar de perfecte keuze.” Ook omdat er een grote behoefte aan verandering bestond. Hoewel Trinidad en Tobago eerder Saint Vincent en de Grenadines en Saint Kitts en Nevis uit de voorrondes had gewerkt, bungelde het team inmiddels stijf onderaan in de kwalificatiepoule.

“Leo kwam binnen op een moment dat we écht toe waren aan verandering,” blikt Yorke terug. “Hij bracht die verandering. Niet door

alles radicaal om te gooien, maar door ons weer te laten geloven. In onszelf, in het team, en in het systeem dat hij voor ogen had.”

Beenhakkers aanpak was opvallend simpel, zegt Yorke, die in zijn carrière 123 doelpunten maakte in de Premier League. “Gestructureerd en logisch. Hij zei altijd: ‘Voetbal is als meubels verplaatsen. Als je iets weghaalt, moet je zorgen dat er iets voor in de plaats komt.’ Voor hem was voetbal een spel in beweging, maar met vaste patronen.”

Genieten van het moment

Die benadering sloeg aan. “Je merkte aan alles hoeveel ervaring hij had. Hij wist precies wat hij deed en deed dat op een manier waarmee hij het hele team meekreeg. Als een coach dat voor elkaar krijgt, heb je een kans op succes.” Beenhakker zelf zag veel voetbaltalent. “Ze hadden daar hun eigen profcompetitietje. Bij negen van de tien hing de bal als aan een touwtje aan de voet. En ze stonden zonnig in het leven. Daar kon ik wel wat mee.” Dat laatste, vertelt Yorke, was een essentieel onderdeel van Beenhakkers filosofie. “Wat ik van hem heb geleerd? Genieten. Hij herinnerde me er vaak aan hoe mooi een dag kon zijn, en hoe bijzonder het is om iets te doen waar je zóveel plezier uit haalt; dat is voetbal natuurlijk. We kregen betaald om mensen te vermaken, om iets te doen waarvan we hielden. Onze gesprekken gingen vaak over meer dan alleen voetbal. Uiteindelijk kwam het altijd neer op: geniet van het moment. En je zag aan alles dat hij dat zelf ook deed. Hij genoot oprecht van zijn werk.”

Veel van de spelers die Beenhakker aantrof waren actief in de lagere divisies van Engeland. Enkelen speelden hoger. De grote ster van het elftal was natuurlijk Yorke, in Manchester een levende legende na de Champions League-winst met United in 1999 en op Trinidad en Tobago een nationale held. Tussen Yorke en Beenhakker klikte het vanaf het eerste moment. De toen 34-jarige aanvaller werd het verlengstuk van de Nederlandse coach op het veld. En dat voelt hij

nog steeds. “Ik doe dit interview omdat het over Leo gaat. Onze tijd samen betekent nog altijd ontzettend veel voor me,” zegt Yorke. “We hadden een sterke band. Leo was uniek. Hij deed alles op zijn eigen manier, met flair en een enorme dosis charisma. Er hing een soort aura om hem heen. Ik begreep meteen waarom mensen hem ‘Don Leo’ noemden. Kijk wat hij allemaal bereikt heeft. Hij ademde voetbal.”

Op het moment dat Beenhakker aantrad, stonden beide mannen aan het staartje van hun carrière. Yorke had de Premier League en de Champions League veroverd, maar zijn ultieme voetbaldroom leek onvervuld te blijven: het WK. “Ik had me er eigenlijk al bij neergelegd dat ik dat nooit zou meemaken. Maar Leo bracht iets bijzonders. Hij gaf ons geloof. Hij liet ons voelen dat het kón. Dat geloof bestond daarvoor gewoon niet.”

De grootste prestatie in het voetbal ooit Onder Beenhakker gebeurde iets wat niemand voor mogelijk hield; een moderne parabel, recht uit

de Cariben. Een eilandstaatje, dat qua landoppervlak acht keer in Nederland past, met amper een miljoen inwoners en nauwelijks infrastructuur, baande zich een weg langs de Verenigde Staten, Mexico en Panama. Niets werd iets. Een onmogelijke werkelijkheid. Een laatste strohalm werd gepakt: een kwalificatieduel met de nummer vier uit Azië: Bahrein. Thuis werd het 1-1. Alles hing af van de return, in het oliestaatje zelf. Veertien uur vliegen. “Ze konden ons bij elkaar vegen toen we dat vliegtuig uitstapten,” zei Beenhakker later. Maar het lot had andere plannen. Dennis Lawrence kopte de 0-1 binnen en Trinidad en Tobago ging naar het WK. “Het hele eiland heeft drie dagen platgelegen. Normaal gesproken was het twintig minuutjes van het vliegveld naar het hotel. Nu deden de jongens er zes uur over. Dat deed iets met dat land. Plots hoorde je erbij. Je ging naar het WK. Je was iemand. Je bestond,” vertelde Beenhakker in 2018.

Yorke geeft aan te hebben gehuild als een baby. “Ik had met United de Treble gewonnen. Maar dit... dit was

nog mooier.” En nog steeds spreekt hij erover met een glans in de ogen, zien we via de videobelverbinding. “De vreugde die Leo ons gaf, aan mij, aan het team, aan de mensen van Trinidad en Tobago, was enorm. Ik denk echt dat alleen iemand als Leo dat kon doen. Dat hij die job überhaupt aannam, en het vervolgens ook nog flikte om het WK te halen, is een van de grootste prestaties in het voetbal ooit.” Hij lacht. "Die play-off tegen Bahrein vergeet ik nooit. Maar eerlijk gezegd was dat maar één van vele mooie herinneringen. Zoals ik al zei: Leo was uniek in álles wat hij deed. Hij maakte je aan het lachen, gewoon door wie hij was. Ik zie hem zo weer voor me. Ik hoor hem nog praten, over voetbal en over het leven. Het had altijd betekenis. Ik heb intens genoten van de tijd dat hij er was.”

Fietsen naar de training, compliment van Beckham

Op het WK zelf stal Trinidad en Tobago de harten van voetballiefhebbers wereldwijd. Zweden werd op 0-0 gehouden, en zelfs Engeland had het lastig;

totdat Peter Crouch in minuut 83 scoorde, overigens niet zonder eerst verdediger Brent Sancho aan diens dreadlocks te trekken. David Beckham kon na afloop slechts bewondering tonen voor zijn tegenstander. “Great job, boss. Great job,” zei hij tegen Beenhakker. Die glimlachte er jaren later nog om. “Als Beckham dat zegt, is dat toch een mooi complimentje.” Maar misschien nóg mooier was het beeld van het team dat op de fiets naar de training ging. Beenhakker had voor elke speler namelijk een fiets geregeld, inclusief fietsslot en een kit om een lekke band te plakken.

Na de wedstrijd tegen Engeland zat het avontuur op het veld erop. Maar de impact reikte veel verder dan het scorebord. “We waren zó trots op wat we hadden bereikt,” vertelt Yorke. Uiteindelijk had Beenhakker precies dat bereikt wat hij vanaf dag één had nagestreefd: plezier maken. Vlak voor de reis naar Duitsland hamerde Beenhakker daar nogmaals op, vertelt Yorke. “Toen we ons kwalificeerden, zei hij op een

gegeven moment: ‘We gaan drie tot vier weken samenleven op dat WK; vergeet je dansschoenen niet’. Ik keek hem aan en dacht: serieus? Maar hij meende het. ‘We gaan niet alleen binnen zitten in dat hotel. We gaan ook genieten, de stad in duiken, dansen.’ Ik vond dat briljant. Hij coachte een team zonder WK-ervaring en zijn boodschap was: vergeet niet te genieten. Dat typeert hem.”

Leo Beenhakker wordt in elk geval nooit vergeten op Trinidad en Tobago. Ook niet door Yorke. “Tot op de dag van vandaag is hij nog steeds de enige die Trinidad en Tobago naar een WK heeft gebracht. Niemand dacht dat het mogelijk was. Maar hij veranderde dat beeld volledig. Hij bracht ons naar ‘het beloofde land’. Ik ben ongelooflijk dankbaar dat ik onderdeel mocht zijn van die reis. Er zijn eigenlijk geen woorden voor wat Leo teweegbracht. Leo, en ik weet zeker dat ik namens iedereen spreek, verdient alle eer voor ons succes.” ■

Autotest - Kia EV6 GT

Zuiniger dan in de folder

Liefst 450 kilometer is de officiële actieradius van de 650 pk sterke Kia EV6 GT. Maar wat is zijn échte bereik? Dus hoe ver kom je als met 100 km/h (of 130 km/h) over de snelweg rijdt? Dat testen wij!

De Kia EV6 GT is razendsnel op verschillende manieren: hij sprint in 3,5 seconden naar de honderd, heeft een voor EV-begrippen indrukwekkende topsnelheid van 260 km/h en laadt in 18 minuten van 10 tot 80 procent.

Als het opladen zo snel gaat, kun je je afvragen wat de meerwaarde is van een actieradiustest zoals deze. Want als-ie leeg is, gooi je ‘m toch gewoon weer vol? Een verplichte koffiepauze van 18 minuten is tenslotte altijd welkom. Precies genoeg tijd om onze tijdelijke abo-actie te checken. Maar het tegenovergestelde is ook waar: als één EV in staat zou moeten zijn om kilometers te verslinden met 130

km/h, dan is het de EV6 GT wel. Toch?

Kia communiceert een batterijcapaciteit van 84 kWh en we kunnen bevestigen dat dat de bruikbare capaciteit is. Daar gaan we dan ook van uit tijdens deze actieradiustest. We rijden onze gebruikelijke testronde van precies 100 kilometer lang over de snelweg, overdag en 's avonds.

Actieradius bij 100 km/h

Het is 24 graden wanneer we met 100 km/h over de snelweg sukkelen. De goede weersomstandigheden en de relatief lage snelheid (voor EV6 GT-begrippen) zorgen voor een stroomverbruik van 19,8 kWh/100

km. Dat is minder dan wat Kia zelf opgeeft: de fabrieksopgave bedraagt namelijk 20,9 kWh/100 km.

Als je met 650 pk onder je rechtervoet het geduld kunt opbrengen om de hele batterij leeg te rijden met een gemiddelde snelheid van 100 km/h, dan kom je 424 kilometer ver. Dat is maar 6 procent verwijderd van de WLTPactieradius van 450 kilometer.

Actieradius bij 130 km/h

Helaas mag het in Nederland alleen op bepaalde tijden en plekken, maar 130 km/h rijden past een stuk beter bij de Kia EV6 GT. Wanneer we ’s avonds zijn verbruik testen bij 21 graden Celsius, komt het

Helaas mag het in Nederland alleen op bepaalde tijden en plekken, maar 130 km/h rijden past een stuk beter bij de Kia EV6 GT

Echte actieradius in verhouding tot WLTP

• Actieradius WLTP - 450 km - 100%

• Actieradius 100 km/h - 424 km - 94%

• Actieradius 130 km/h - 301 km - 67%

gemiddelde stroomverbruik uit op 27,9 kWh/100 km. Het resultaat is een 130 km/h-actieradius van 301 kilometer.

Conclusie

Het gebeurt maar zelden dat de officiële actieradius die gemeten wordt volgens de WLTP-methode en de uitslag van onze praktijktest op de snelweg zo dicht bij elkaar

liggen: 450 versus 424 kilometer. Dat is voor een deel te danken aan de weersomstandigheden, maar toch. Respect voor de Kia EV6 GT.

Trap je het gaspedaal dieper in, dan moet je na 301 kilometer

verplicht uitwijken naar een snellaadpaal met een koffiemachine. En zoals we eerder al schreven, is dat geen ramp.

Kijk voor al het autonieuws op autowereld.com ■

OP DE TOCH AL VOORDELIGE PRIJZEN

NOG EENS 10% EXTRA KORTING MET ACTIECODE: TM2025

warmt snel op, levert zeer efficiënte resultaten op en een Double Ion Booster en Nano keramische coating zorgen voor ultieme glans en zacht haar.

Van € 52.99 voor slechts € 39.74

Bigben Aromasound Lantao Aroma Diffuser

De Bigben Aromasound Lantao Aroma Diffuser zorgt voor heerlijk aangename geur en muziek in jouw ruimte. De Bigben Aromasound etherische essentiële oliën plaats je gemakkelijk in de USB diffuser om een ruimte tot wel 30m2 zalig te laten ruiken. De diffuser plaats je in de Lantao speaker om aroma’s te vernevelen terwijl je naar je favoriete muziek luistert.

Van € 55.00 voor slechts € 49.50

Clckr Universal Phone Grip - Holographic

Deze handige Universal Phone Grip van Clckr is een absolute musthave! De houder is eenvoudig op de achterzijde van uw telefoon te bevestigen, is om te vouwen tot een handsfree standaard en zorgt voor extra grip op uw smartphone. Ideaal!

• Vervaardigd van stevig kunststof en kunstleder

• Eenvoudig op de achterzijde van een telefoon te bevestigen

Van € 11.95 voor

slechts € 10.75

all you need is love - Bordspel

Leer elkaar beter kennen door het stellen van persoonlijke vragen. Bij een goed antwoord verdienen jij en je medespeler een hartje. Spelers gebruiken deze hartjes om een plek te verdienen in het midden van het bord. Let wel op, er zit steeds een andere speler in de liefdes caravan, waarmee jullie vriendschap op de proef wordt gesteld. De eerste twee spelers die in het midden van het bord hun ultieme vriendschap of onbreekbare relatie kunnen bewijzen, winnen het spel!

Van € 14.99 voor slechts € 11.24

Tweet Beats - basisset Tweet Beats zijn hele muzikale vogeltjes die allemaal hun eigen stijl en geluid hebben. Zet een Tweet Beat in de boom op één van de vier takken en het vogeltje begint meteen muziek te maken. Elke vogel heeft zijn eigen drums, bas, melodie en zang, die passen bij zijn muziekstijl. Dus elke vogel klinkt anders op elk podium. Door de Tweet Beats te variëren kun je eindeloos verschillende liedjes maken. Wissel de vogels van plaats, maak de mooiste Tweet Beat-combinaties en luister naar de leukste muziek.

Bunsy feestbox 1 Bunsy Shampoo + 1 Pinja Eau de toilette Elke dag is een feestje waard met CIL-LOU! Onze zalige geuren en kleuren verpakt in één mooie feestbox! Het ideale geschenk voor communies, lentefeesten, verjaardagen en zoveel meer.

Bunsy feestbox bevat een Bunsy Shampoo (250ml) en Pina Eau de toilette (50ml)

Ook buiten de badkamer nog uren plezier verzekerd! De feestbox kan veranderen in een super coole kijkdoos.

200% kids-proof

Van €24.95 voor slechts € 22.45

HOE ACTIVEER IK DEZE AANBIEDING?

Ga snel naar leesdeal.nl en klik op het product naar keuze. In de ´winkelwagen´ vult u vervolgens de actiecode TM2025 in.

Van € 21.99 voor slechts € 16.49

REVIEW - MAFIA: THE OLD COUNTY

Terug naar de gloriedagen?

Met Mafia: The Old Country neemt Hangar 13 een stap terug in de tijd en bezoeken we het moederland van de maffia. Maar dat is niet de enige throwback voor de studio. Is dat een slimme keuze geweest?

Al sinds de eerste Mafia speelt de franchise zich af in de Verenigde Staten. Van Lost Haven (een stad die duidelijk is geïnspireerd op Chicago) tot Empire Bay (New York City) en New Bordeaux (New Orleans). In Mafia: The Old Country gaat de serie voor de eerste keer naar een ander land en dat is, zoals de titel al verklapt, het Italiaanse eiland Sicilië.

Daar maken we direct kennis met

Enzo Favara, een jongen die is opgegroeid in een mijn, onder de rook van de Etna. Samen met zijn beste vriend hebben ze bijna genoeg geld gespaard om afscheid te nemen van hun harde omgeving en te vertrekken naar de Verenigde Staten, net zoals zovelen dat doen aan het begin van de 20ste eeuw.

Er wordt echter snel een streep door dat plan getrokken, nadat hij

de rechterhand van Don Spadaro ernstig verwondt. De redding komt op het nippertje in de vorm van Don Torrisi en zijn mannen. De twee familiehoofden zijn verwikkeld in een vendetta en Enzo is daarin een speelbal geworden. Het levert hem in elk geval een bed, onderdak en een nieuw doel in het leven op.

De kneepjes van het vak leren Als onderdeel van de familie wordt Enzo aan het werk gezet op de

wijngaard van Torrisi, maar niet als druivenplukker. Hij leert al snel hoe een dag in het leven van een enforcer eruitziet. Van het innen van schulden bij ‘trouwe klanten’ in het nabijgelegen stadje San Celeste tot aan het overtuigen van stakers om weer aan het werk te gaan.

Mafia: The Old Country vertelt daarbij een klassiek verhaal in het maffia-genre dat fans niet onbekend in de oren zal klinken. Langzaam maar zeker werkt Enzo zich omhoog in de rangen en raakt hij steeds meer vertrouwd met de geheimen en werkwijze van Don Torrisi - die zeker niet zo barmhartig is als hij er op het eerste gezicht lijkt.

De uitvoering van het klassieke verhaal is echter wel uitstekend gedaan. Je voelt je als snel nauw verbonden met de personages. Niet alleen Enzo, maar ook Torrisi’s rechterhand Luca en zijn neefje Cesare. En dan is er nog zijn knappe dochter, Isabella. Mafia: The Old Country had zo een film kunnen zijn van de hand van Francis Ford Coppola of Martin Scorsese.

Dat kan ook mede op het conto worden gezet van de cast. De acteurs hebben niet alleen de stemmen ingesproken, maar zijn ook duidelijk tot leven gebracht

via performance capture. Gezichtsuitdrukkingen en kleine details brengen de personages echt tot leven. Hangar 13 heeft dan ook bewust ervaren acteurs ingehuurd van Italiaanse komaf, zoals Tony Amendola, Carlo Rota en Johnny Santiago.

Een stapje terug

Niet alleen op het gebied van het verhaal doet Mafia: The Old Country niks nieuws, ook op het gebied van gameplay worden er geen baanbrekende concepten gebruikt. Sterker nog, Hangar 13 gaat juist weer terug naar de originele Mafia games, met een verhaal dat is opgedeeld in verschillende hoofdstukken en een meer lineaire structuur. De

compleet open wereld uit Mafia 3 is verdwenen, inclusief de bloat die daarbij komt kijken.

Je hebt wel geregeld de kans om de natuur en cultuur op Sicilië - die overigens prachtig is vormgegeven - te verkennen, maar meestal wordt je wel een duidelijke kant op gestuurd. Het ligt voornamelijk aan de opdracht die je hebt meegekregen, of je wel of geen tijd hebt voor wat persoonlijke avonturen. En dat is logisch, want als je iemand moet waarschuwen voor een inval van de politie, is het niet verstandig om rustig een foto te maken van een historische opgraving.

Op locatie worden meestal één of

meerdere van drie elementen van je verwacht: je moet op onderzoek uitgaan, sluipen langs allerlei (niet heel snuggere) bewakers of met mes en pistool je een weg banen door vijanden. Het zal veelal vertrouwd aanvoelen voor fans van de eerdere games, waarbij ook de wapens lekker authentiek aanvoelen. Je zal bijvoorbeeld geen reeks headshots kunnen uitvoeren met een ouderwetse revolver over een lange afstand. Een dubbelloops shotgun geeft een heerlijke kick.

Het scherpst van de snede Voor de messen is er helemaal een speciale rol weggelegd. Zo kan je kiezen uit verschillende varianten en soorten, die elk unieke perks en specialiteiten met zich meebrengen. Het ene mes kan je bijvoorbeeld gebruiken voor assassinations op afstand, terwijl de ander veel gebruikt kan worden om sloten te openen. Die messen komen ook weer uitgebreid terug tijdens baasgevechten. Vrijwel elke sleutelfiguur die je moet verslaan, komt in de vorm van een één-opéén gevecht, met een stiletto of

ander Italiaans mes in de hand. Het is een bekende mix van zware en lichte aanvallen, parry’s en dodges, maar het geeft wel de ruimte voor dialogen tussen Enzo en zijn tegenstanders. Iets dat nogal lastig is met een snelle kogel door de kop.

De old-school structuur waar Hangar 13 voor heeft gekozen zorgt er overigens ook voor dat je niet 40 uur of langer in Mafia: The Old Country hoeft te steken. Na iets meer dan 11 uur op de normale moeilijkheidsgraad zagen wij de credits voorbij rollen, maar het voelde niet aan als een korte game. De pacing van het verhaal was nagenoeg perfect, waarbij we weer de vergelijking moeten maken met de films van Coppola en Scorsese.

Niet de lengte, wel de glitches Mafia: The Old Country heeft dus niet de lengte van een open world game als Mafia 3 en andere titels in het genre, al heeft Hangar 13 er zeker geen kleine wereld van gemaakt. Je kan een behoorlijk stuk van Sicilië verkennen en tijdens het avontuur kom je op veel plekken terecht.

Voor de messen is er helemaal een speciale rol weggelegd.

Zo kan je kiezen uit verschillende varianten en soorten, die elk unieke perks en specialiteiten met zich meebrengen.

Het ene mes kan je bijvoorbeeld gebruiken voor assassinations op afstand, terwijl de ander veel gebruikt kan worden om sloten te openen.

Mogelijk is dat ook de reden waarom we wel een aantal glitches zijn tegengekomen, die we wel vaker verwachten in open world games. Hier en daar zagen we bijvoorbeeld dat de physics van de kleding niet meewerkt of een lantaarnpaal die de wetten van de zwaartekracht is vergeten. Het waren veelal kleine dingetjes, maar

we stoorden ons wel twee keer aan scènes die zich afspelen in mistige omgevingen. Het zorgde er namelijk voor dat er een soort ghosting ontstond, die zeer duidelijk in beeld komt.

Op die glitches na hebben we weinig te klagen over de performance van de game. Character models hadden misschien iets meer details mogen hebben, maar de wereld zelf ziet er prachtig uit en de game draait als een zonnetje. Op onze PC met een AMD 9700 XT en Ryzen 5800X3D konden we de game draaien op

4K, High settings met FSR op Quality, met een framerate tussen de 120 en 144 fps. Het werd daardoor wel heel duidelijk dat de cutscenes een cap hebben van 60 fps.

Oud, maar vertrouwd

Al met al vindt Mafia: The Old Country niet het wiel opnieuw uit en dat is ook niet nodig. Sterker nog, Hangar 13 wilde juist terug naar de roots van de franchise en doet dat met een meer lineaire, cinematische ervaring. Het verhaal in kwestie is ook niet origineel, maar wel sterk uitgevoerd met memorabele personages.

Ook qua gameplay doet The Old Country niks nieuws, je zal voornamelijk rijden, sluipen en schieten achter cover, maar de basis staat als een huis. De ontwikkelaar heeft zelfs geleerd van fouten uit het verleden (de iconische race heeft eindelijk checkpoints!). Er zijn hier en daar wel wat glitches, maar spelers die willen genieten van een gangsterfilm in gamevorm hoeven niet verder te zoeken dan Mafia: The Old Country.

Kijk voor meer gamenieuws op XGN.NL ■

Eet smakelijk!

ster in de keuken

Lekker eten kan een mens een ultiem geluksgevoel geven. Daarom is het belangrijk om in de keuken uitgebreid de tijd te nemen om een goede maaltijd voor te bereiden. Tip Magazine helpt je aan dit ultieme geluksgevoel door elke maand twee lekkere en verrassende recepten te geven. Even aan de slag, maar dan heb je deze maand wel wat bijzonders op tafel staan.

Galette met groene asperges

Een galette is een hartige Franse open taart met een rustieke korst. Je kunt deze vullen met hartige en zoete vullingen. In dit recept gaan wij voor groene asperges, paprika en een frisse ricotta met citroen en dille.

INGREDIËNTEN (4 personen):

• 100 gr groene asperge tips

• 1 gele paprika

• 1 citroen (biologisch)

• 0.5 bosje verse dille

• 250 gr ricotta

• 1 snuf peper en zout

• 1 eetlepel pistache Deeg

• 125 gr boter (koud)

• 200 gr bloem

• 1 snuf zout

• 30 ml water (koud)

• 0.5 ei

BEREIDINGSWIJZE:

1. Meng de bloem met een snuf zout in een kom. Snijd de koude boter in blokjes en voeg toe. Wrijf met je vingers de boter door de bloem tot een kruimelig geheel.

2. Voeg het halve ei en het koude water toe. Kneed kort tot een samenhangend deeg. Druk het plat, wikkel in folie en leg het minstens 30 minuten in de koelkast.

3. Was de groene asperge tips. Snijd de gele paprika in dunne reepjes. Rasp de schil de citroen en meng deze met de ricotta. Pers een helft uit en voeg ook het citroensap toe samen met een snuf peper, zout en fijngehakte dille.

4. Verwarm de oven voor op 200 graden. Rol het deeg uit op een stuk bakpapier tot een ronde lap van ongeveer 3-4 mm dik. Verdeel het ricottamengsel over het midden (bewaar een klein beetje voor de garnering), laat circa 3 cm van de rand vrij.

5. Verdeel de asperges en paprika over de ricotta. Vouw de randen van het deeg over de vulling, zodat je een open galette krijgt. Druk de rand een beetje aan.

6. Bestrijk de deegranden met wat losgeklopt ei (van het overgebleven halve ei) voor een mooie glans.

7. Bak de galette in ongeveer 35 minuten goudbruin en gaar. Garneer de galette na het bakken met wat overgebleven ricotta, verse dille en grofgehakte pistachenoten. Laat de galette 5 minuten afkoelen voor het serveren.

8. Bewaartip: je kunt de galette 2 dagen in de koelkast bewaren. Warm hem even op in de oven of eet koud als lunch.

Sinaasappel yoghurt mousse

Wij zijn dol op desserts die fris, romig én makkelijk zijn. Deze sinaasappel-yoghurtmousse is echt een favoriet. Hij is heerlijk licht na een wat zwaardere maaltijd en op een zonnige dag past hij perfect als verfrissend toetje. En die krokante koekjes bovenop maken het helemaal af.

INGREDIËNTEN (4 personen):

• 300 gr Griekse yoghurt (5 of 10% vet)

• 200 ml slagroom

• 3 eetlepels honing

• 1 theelepel vanille extract

• 2 sinaasappel

• 4 galette koekjes

BEREIDINGSWIJZE:

1. Rasp eerst de schil van de sinaasappels. Zorg dat je geen wit van de schil meeneemt, dat is bitter.

2. Pers daarna een deel van de sinaasappels uit en het andere deel van de sinaasappels snijd je in partjes. Dit doe je zo: snijd een klein stukje van de onderkant en bovenkant van de sinaasappel, zet hem rechtop en snijd met een scherp mes de schil en het wit eraf. Snijd vervolgens langs de vliesjes de partjes los. Zet de rasp, partjes en het sap apart.

3. Klop de slagroom stijf in een ruime kom. Zet even apart.

4. Meng in een andere kom de dikke Griekse yoghurt met het vanille-extract, de sinaasappelrasp en een beetje van het sap.

5. Spatel voorzichtig de opgeklopte slagroom door het yoghurtmengsel tot een luchtige mousse. Doe dit rustig zodat het mengsel luchtig blijft. Voeg de honing toe en roer door. Proef en voeg eventueel extra honing toe als je het zoeter wilt.

6. Verdeel de sinaasappel yoghurt mousse over glazen of kommetjes. Verdeel hier de partjes over en eventueel nog een beetje extra rasp. Zet minimaal 1 uur in de koelkast om op te stijven en goed koud te worden.

7. Serveer de sinaasappel yoghurt mousse met stukjes van de galatte koekjes.

8. Tips: Je kunt de mousse 1 dag van tevoren maken. Bewaar hem afgedekt in de koelkast en voeg de koekjes pas op het laatst toe, anders worden ze zacht. Dit dessert is ook lekker met stukjes pure chocolade erop.

Ron Jans geniet niet alleen van voetbal

‘WE DELEN IN ONS GEZIN

HET ENTHOUSIASME

VOOR SPELLETJES’

Als je leeft, leef dan ook! Een prachtige uitspraak van Ron Jans. Passend bij zijn levensmotto. Op de eerste en zeker tweede plaats is hij hoofdtrainer. Met succes! Hij leidde FC Utrecht vorig seizoen na zes jaar weer naar Europees voetbal. Tegelijk is de 66-jarige oefenmeester te vinden bij popconcerten, in de padelhal, aan tafel bij een gezelschapsspel, stoeiend met de kleinkinderen of in een stoel met een leesboek. “Ik heb inmiddels geleerd om vaker ‘nee’ te zeggen.”

De trainerskamer van Ron Jans op de eerste etage van het FC Utrecht Topsportcentrum in Overvecht is groot. Een ingelijst wedstrijdshirt met 600 op de achterzijde aan de korte wand. Een fotocollage van zichzelf als FC Utrecht-trainer in een kleinere lijst schuin achter zijn bureau naast een enorm bord waarop rode en witte magneten twee opstellingen vormen. En vanaf zijn stoel zicht op een gigantische foto van zijn ploeg voor een feestvierend uitvak na de laatste wedstrijd van het seizoen 2023/24 op bezoek bij AZ.

Verder een foto als speler van FC Groningen uit tegen Ajax en een ingelijste cartoon. Daarbuiten veel wit. “Toen ik hier begon, hing er zelfs helemaal niets. Het oogt gelukkig nu iets gezelliger,” meent Jans.

“Ik ben absoluut blij met deze ruimte. Ik voer hier alle gesprekken. Met spelers, met de technische staf, met de leden van de directie. Op andere momenten staat de deur haast altijd open. De andere leden van de technische staf zitten in de kamer hier precies tegenover.

We lopen zo bij elkaar binnen. Elke ochtend arriveren we tussen zeven uur en kwart over zeven. Dat heeft twee hoofdredenen. We blijven zo net de files rond Utrecht voor en kunnen overleg voeren en zaken voorbereiden voordat de spelers tussen half negen en negen uur arriveren. Beelden bekijken, beelden klaarzetten. Een training uittekenen. Bij een voetbalclub ligt er altijd werk.”

Werk dat met succes wordt uitgevoerd. Na een droogte van

zes seizoenen plaatste FC Utrecht zich weer voor Europees voetbal. Een huzarenstukje van de ervaren oefenmeester. Toen Jans in september 2023 het trainersstokje in de Domstad overnam, bivakkeerde FC Utrecht puntloos op de laatste plaats van de Eredivisie. Hij wil zichzelf daarvoor niet op de borst kloppen. “Natuurlijk begint dat bij goede spelers in een selectie. Die hadden en hebben we. Een goede staf om je heen die goed samenwerkt en zijn visie goed kan overbrengen op spelers, is essentieel. Dan een groep creëren die voor elkaar strijdt en elkaar ondersteunt. En ook bewust is voor elkaar te werken. Die niet denkt aan ‘ik’, maar denkt aan ‘wij’. Als ‘ik’ beter word, dan worden ‘wij’ beter. En ook enorm belangrijk: rust in de club. Vanaf het moment, dat ik hier binnen ben gekomen, heb ik gelukkig geen onrust meegemaakt.”

Meer tijd Na zijn geplande afscheid als trainer van FC Twente na het seizoen 2022/23 had hij zich voorgenomen een sabbatical te nemen. De behoefte was groot na een 22-jarige trainerscarrière langs elf clubs, inclusief dienstverbanden in de Verenigde Staten en België. Een voornemen waar ook zijn vrouw Marjo een groot voorstander van

was. “Als trainer ben je zelden thuis. Draait je volledige leven om voetbal, om het trainerschap. Dag in, dag uit. Ik had behoefte om even gas terug te nemen. Om meer tijd te besteden aan mijn gezin, aan mijn huis, aan mijn hobby’s als muziek, lezen, fietsen, padellen en tennissen. Het beviel me erg goed. In juni ben ik meteen een weekend naar het Holland International Blues Festival in Grollo geweest. Ik heb naar veel sporten gekeken, ben met Marjo vier dagen naar vrienden in Kopenhagen geweest, drie dagen naar een hotel niet ver van Bremen en twee dagen naar Venlo. Daar zit ook een grote vestiging van Sounds, een van de bekendste muziekzaken van Nederland. Heb ik mijn cd-collectie weer uitgebreid. Ik had gehoopt dat mijn sabbatical minimaal een halfjaar zou duren, haha.”

Na amper twee maanden ging de telefoon. FC Utrecht wilde Jans

graag aanstellen als opvolger van de ontslagen Michael Silberbauer. “Veruit de mooiste club om in te stappen. Ik heb prachtige clubs getraind. PEC Zwolle, sc Heerenveen, FC Groningen en FC Twente. Allemaal clubs die bij me pasten. Die ongeveer op hetzelfde niveau presteerden. De enige die daarin nog ontbrak, was FC Utrecht. Van clubs daarboven verwacht je niet dat ze nog komen. Ik moest uiteraard goed nadenken. Al na vier wedstrijden in het seizoen weer instappen, dat was vroeg. Ik kon FC Utrecht natuurlijk niet drie maanden laten wachten. Stel dat ik ‘nee’ zou zeggen, hoe groot is de kans dat FC Utrecht nog een keer komt. Het voelde als nu of nooit.”

“Ik ben door minimaal twintig personen benaderd voor een buitenlands avontuur. Dat wilde ik sowieso niet meer doen. Dat had ik Marjo beloofd. Ook met het oog op ons gezin was dat niet

‘Het buitenland wilde ik sowieso niet meer doen. Dat had ik Marjo beloofd.’

wenselijk. We zijn inmiddels opa en oma van zes kleinkinderen. Hen wil je natuurlijk regelmatig zien. Ik vond het belangrijk dat Marjo bij de contractonderhandelingen zat. Iets dat ze niet eerder had gedaan, maar voor haar zijn de gevolgen van mijn keuze groter. Over de gesprekken kregen we allebei een uitstekend gevoel. We besloten nog eenmaal om te verhuizen en er gezamenlijk voor te gaan.”

Ze vestigden zich in Soest. “We wonen in een hele leuke buurt, hebben heel goede contacten met mensen in de straat. Met de Soesterduinen ligt een mooie omgeving om de hoek om te wandelen. De rit naar het FC Utrecht Topsportcentrum bedraagt precies 27 kilometer, maar is helaas zelden filevrij te rijden. Ons huis in Tynaarlo, dat we na mijn afscheid bij FC Twente weer betrokken, blijft echter ons huis. Daar vestigen we ons straks definitief. In beide huizen tref je weinig herinneringen van mijn voetbalcarrière aan. Sowieso niet in de woonkamer. Dat hoeft van mij niet. Waarom moet ik laten zien dat ik profvoetballer ben geweest?

Of dat ik trainer ben? Op de wc hangt een zeefdruk van Herman Brood van een speler in een PEC Zwolle-shirt. Wie? Dat weet ik niet. De tastbare herinneringen liggen in dozen op zolder.” Ook de rode badjas die werd uitgereikt na de gewonnen KNVB Bekerfinale tegen Ajax? “Ja, al zou ik niet weten in welke doos ik moet zoeken, haha. Mijn eigen shirts heb ik allemaal weggegeven. Ik heb enkel een paar gekregen shirts bewaard. Het debuutshirt van Trent Sainsbury van het nationale elftal van Australië, een PEC Zwolle-shirt van Kamohelo Mokotjo en een van Bas Dost van sc Heerenveen, die ik kreeg na mijn laatste wedstrijd als trainer daar.”

De shirts hangen in een hoekje van een kamer op de bovenverdieping, voegt Jans toe. “Die ruimte hebben we mooi verdeeld. Marjo vindt het leuk om creatief bezig te zijn. De ene helft gebruikt ze als een soort atelier. In de andere helft staan mijn cd’s en platen. Ik heb ze nooit geteld, maar het zijn er honderden. Welke artiest het meest terugkomt? Ik vermoed

‘Ik was geen leraar die vaak straffen moest uitdelen’

Bob Dylan met Neil Young en David Bowie daar snel achteraan. Ik zag Dylan zes jaar geleden voor het eerst in Northern Kentucky. Helaas te laat, want het was niet meer de Bob Dylan zoals ik hem ken. Neil Young gaf in 2008 een topoptreden als afsluiter van de vrijdag van Bospop. Welke band ik nog graag had willen zien? Dan kom ik uit bij Frank Zappa. Ik had eens kaarten, maar dat concert ging niet door. Ik heb later wel zijn zoon Dweezil Zappa gezien, maar hij kan niet tippen aan de kwaliteiten van zijn vader. Ook de Velvet Underground had ik graag eens live gezien.”

Jans moest door het vervroegd afbreken van zijn sabbatical twee concerten afzeggen. “Ik zou naar de Blue Men Group gaan, het andere is me ontschoten. Nu ben ik weer aangewezen op de interlandweekenden. Of zoals laatst op het eerste weekend van mei. Omdat het thuisduel met Ajax naar voren werd geschoven, waren we dat weekend vrij. Die vrijdagavond heb ik Joy Division Undercover bezocht in TivoliVredenburg. Mijn tweede concert dit jaar. De eerste? Steve Wynn (op 13 februari, red.) in Amersfoort (in Fluor, red.). Ik probeer dat aan te houden. Als je leeft, leef dan ook, is mijn motto. En maak daarvoor tijd. Ik ben ook beter geworden in ‘nee’ zeggen. Dat is lastig, maar je bereidwilligheid mag niet ten koste gaan van jezelf.”

Vanachter zijn trainerstafel verdwijnen zijn gedachten even naar momenten van vroeger. “Als kind was ik aan het sparen tot ik weer geld genoeg had om een lp te kopen. Dan kon mijn dag niet meer stuk. Nu verkeer ik in de luxe situatie dat ik probleemloos vijf cd’s in een keer koop. Mijn verzameling heeft zich steeds verder uitgebreid. Ik ben meer een verzamelaar dan een luisteraar. Mijn eerste aankopen ben ik nooit vergeten. In 1970, ik

was net twaalf jaar, kocht ik twee singletjes. Lola van The Kinks en Back Home van The Golden Earring. Mijn eerste lp moet ik vol schaamte vertellen, dat was Alle 13 Goed! De beste nummers uit die periode. Nederlandstalig, Engelstalig, van alles door elkaar.”

“In de loop van de jaren heb ik veel lp’s verkocht. Ik verwachtte dat de cd het volledig zou overnemen. Ook handiger. Cd’s nemen veel minder ruimte in beslag. Maar de laatste jaren is vinyl weer helemaal terug. In de kleedkamer bij FC Utrecht wordt mijn muziek niet gedraaid, haha. Daar klinkt vaak house, hiphop, ik bemoei me daar niet mee. Volgens mij is Noah Ohio onze kleedkamer-dj.”

Muziektijdschriften

“Ik ben geabonneerd op twee muziektijdschriften. Al jaren. Op Heaven en op het Platenblad met als doel om nieuwe muziek te ontdekken. Heaven verschijnt zes keer in het jaar. Jammer dat daarin steeds minder vaak artikelen of recensies over nieuwe bands zijn te lezen. Het is te breed geworden. Negentig procent is niet meer interessant om te lezen. Het Platenblad, dat acht keer per jaar verschijnt, is niet te koop in de boekhandel. Daar kom ik wel nieuwe bands tegen en vind ik ook informatie over het verleden van bands. Ik probeer elke editie helemaal te lezen.”

Zijn kinderen hebben de muziekpassie niet overgenomen. “Ik heb het geprobeerd, maar dat is helaas niet gelukt. Misschien straks de kleinkinderen. De oudste luisteren nu nog naar Juf Roos. Mijn drie zoons zijn trouwens allemaal rechtsbenig. Ook hun sterke been hebben ze niet overgenomen van vader, haha. We delen wel ons enthousiasme voor spelletjes. Dat gaat er vaak fanatiek aan toe. Iedereen wil winnen. Of het

nu om klaverjassen draait, Yahtzee of gezelschapspellen als Catan, Monopoly en Risk. Iedereen speelt vol passie. Zelfs in de onderlinge spelletjes Wordfeud of als we sjoelen in de winter.”

“Mijn twee oudste zoons werken voor de gemeente Groningen. De oudste, Daan, studeerde Frans. Hij werkt nu als Toegepaste Taalwetenschapper. Koen werkte als persvoorlichter voor ADO Den Haag en Vitesse en is nu woordvoerder van twee wethouders. Luuk, de jongste, was professioneel FIFA-speler en eSporter voor FC Emmen en FC Groningen en is nu jeugdsportwerker in de gemeente Emmen.”

Ron Jans vervolgde zijn middelbare school aan de lerarenopleiding Ubbo Emmius in Leeuwarden. “Ik wist op die leeftijd niet goed wat ik wilde worden. Docent van een buitenlandse taal leek me interessant. Engels werd gegeven in Groningen, Duits in Leeuwarden. Ik koos voor die laatste, omdat de kans daar groter was om aangenomen te worden. In die tijd was ik semiprof bij PEC Zwolle. Elke ochtend fietste ik een kwartier naar het station van Zwolle waar ik de trein van half acht naar Leeuwarden nam. Vaak zat ik om half vier terug in de trein. Dan was het snel thuis iets eten en door naar het trainingsveld. Tegen acht uur was ik weer thuis. Dat ging zo elke dag. Ik moest het studentenleven aan me voorbij laten gaan, maar die consequentie moest ik nemen. Tijdens mijn opleiding haalde ik ook de bevoegdheid voor het vak Geschiedenis. Als leraar Duits kon ik direct aan de slag.”

Na zijn betaald voetballoopbaan, die na PEC Zwolle tot mooie dienstverbanden bij FC Groningen, Roda JC en Mazda Sport leidde, ging hij op zijn 32e aan de slag op het Maartenscollege in Haren. “Ik gaf les aan kinderen tussen dertien en zestien jaar. Ik vond het heerlijk. Het gaf me energie. Natuurlijk werd je herhaaldelijk getest als leraar, daar kon ik goed mee omgaan. Ik ken geen negatieve ervaringen. Of ik een strenge leraar was? Dat

gevoel had ik niet. Ik was geen leraar die vaak straffen uitdeelde. Kon ik daar niet omheen, trachtte ik meestal iets ludieks te bedenken. Ik haalde nooit graag iemand voor de groep. Dat probeerde ik meerdere keren, maar dat gaf zelden het gewenste resultaat. Werkte vaak juist averechts en liet bovendien sporen na.”

In zijn huidige werkomgeving komt zijn Duitse taalachtergrond van pas. “Can Bozdogan spreek ik in zijn moedertaal aan. Ik moet nog steeds wennen aan het schakelen tussen Nederlands, Engels, Duits en Spaans. Die laatste taal beheers ik een klein beetje. Op de club spreken we zestig procent Nederlands, veertig procent Engels. Bij wedstrijdbeelden kan ik vaak het Nederlands aanhouden. Beelden zeggen vaak meer dan woorden. De taal maakt niet uit.”

In de Eredivisie was Jans afgelopen seizoen niet alleen de oudste trainer. Met zijn ruim zeshonderd wedstrijden op het hoogste niveau tevens de meest ervaren. “Ook voor mij betekent het dat ik altijd met de tijd mee moet blijven gaan. Het spel heeft een flinke verandering ondergaan. De intensiteit is toegenomen. Ik was vroeger linksbuiten. Er werd van me verlangd dat ik ballen voorgaf of op doel schoot. Nu moet je mee terug verdedigen. Er wordt zoveel meer van spelers verwacht. Ook is het aantal systemen toegenomen, is de technische staf in grootte enorm gegroeid en heeft zich met name het gebruik van elektronische hulpmiddelen geweldig ontwikkeld. Data en beelden waren in 1991, toen ik als hoofdtrainer startte, nog nauwelijks beschikbaar. Stond ik met een vilstift op papier een systeem uit te leggen op flipovers. Moest je persoonlijk naar de wedstrijd van de tegenstander voor een analyse. Zat je met pen en papier op de tribune. Nu kun je vanuit de huiskamer voor de televisie alles volgen en gebruik maken van alle mogelijke analyseprogramma’s.”

Matthy

“Ook het gebruik van social media heeft de voetbalwereld

veranderd. Nee, niet verbeterd. Ik ben me noodgedwongen ervan bewust dat alles in het openbaar opgenomen kan worden.” Zo wordt Jans al jarenlang opgevoerd in de YouTube-video’s van influencer Matthy. Die gebruikte zijn dansje na het winnen van de KNVB Bekerfinale met PEC Zwolle, een boodschappenlijstje dat hij eens insprak voor de Voedselbank en het begrip keukenrol in relatie met de trainer. “Met het gebruik heb ik geen probleem. De intentie was positief van aard, maar met de gevolgen heb ik meer moeite. Kinderen die me blijven naroepen waar ik kom. Ik ging eens kijken in Staphorst waar PEC Zwolle Onder 21 moest voetballen. Een groepje kinderen bleef me maar achtervolgen en naroepen. Toen ik eenmaal op de tribune zat, gingen ze achter me zitten en bleven ze roepen. Toen draaide ik me om met een gebaar van ‘en nu ophoepelen’. Een dag later kreeg ik een mail van een bestuurslid van Staphorst. Dat ik op televisie zo aardig was, maar in de praktijk blijkbaar het tegengestelde. Met zulke zaken krijg je dan te maken.”

“Als ik naar de supermarkt ga, weet ik dat ik word aangesproken. Gelukkig laat negentig procent me mijn gang gaan of reageert plezierig. Ik ga geen verstoppertje spelen. Toen ik trainer van FC Twente was, woonden we in De Lutte. Met mijn vrouw zat ik daar eens op een terras. Wel in een hoekje zodat we minder in het zicht vielen. Er kwam een echtpaar bij ons aan tafel zitten en we hebben heerlijk zitten praten. Daar kan ik van genieten. Als je leeft, leef dan ook! In november heb ik mijn contract verlengd. Ik ben 67 jaar als dat volgend jaar zomer afloopt. Zoals ik het nu zie, is FC Utrecht zeer waarschijnlijk mijn laatste club als trainer. Als ik stop, kan ik zelf bepalen naar welke concerten ik wil, met de kleinkinderen naar de dierentuin, op zaterdagochtend aan de rand van het veld. Daar kijk ik nu al naar uit. Tot die tijd staat mijn leven grotendeels in het teken van FC Utrecht. Ik heb het hier enorm naar mijn zin en ben zeker niet klaar.” ■

Bescherm jouw meubels Zo voorkom je verkleuring door de zon

Van een zonnetje kun je buiten- en binnenshuis heerlijk genieten. Maar als de kussens op de bank door de zon ineens een andere kleur lijken te hebben dan het bankstel zelf, wordt het al gauw minder leuk. Direct zonlicht is heerlijk, maar kan ook funest zijn voor mooie items in huis. Verkleuring door de zon kun je nauwelijks voorkomen, maar je kunt het proces wel vertragen. Zo voorkom je verkleuringen door de zon.

De meeste items zullen verkleuren bij langdurige blootstelling aan direct zonlicht. Dit komt door het UV-licht. Verkleuringen kunnen zowel buitenshuis ontstaan, denk aan schuttingen en vlonders, maar ook binnenshuis: van stoffen banken tot houten vloeren.

Of de items in je woning gevoelig zijn voor verkleuring ligt aan een aantal factoren. De belangrijkste zijn de hoeveelheid ramen in huis en de hoeveelheid direct zonlicht die daardoor naar binnenvalt. Het zonlicht dat door de ramen valt, met name het directe zonlicht, zal er uiteindelijk voor zorgen dat een item of vloer zal verkleuren.

Staat een bank al enige tijd op dezelfde plek naast een raampartij?

Dan is de kans groot dat een deel van de kussens dat wordt blootgesteld aan direct zonlicht is verkleurd. Zo krijg je vrij opvallende kleurverschillen in bijvoorbeeld een bankstel, maar er kunnen ook plekken ontstaan die net vetvlekken lijken. Naast de onfrisse look is dit natuurlijk zonde van het item. Zo kun je verkleuring door de zon voorkomen.

Kies materiaal dat minder snel verkleurt Sommige stoffen zijn vatbaarder voor verkleuring door de zon. Zo is katoen bij te lange blootstelling aan direct zonlicht binnen notime zijn kleur verloren. Staat je mooie bankstel direct bij een grote raampartij? Of hebben de eetkamerstoelen te dealen met

fikse zonnestralen? Dan kun je bijvoorbeeld beter kiezen voor wol plaats van katoen. Wol kan zonlicht over het algemeen beter verdragen.

Ook donkere stoffen verkleuren over het algemeen sneller, omdat ze meer zonlicht aantrekken. Daarnaast valt een verkleuring extra goed op, op een donker bankstel. Kies dus liever voor een lichte tint.

Wissel locaties af Items van textiel zijn extra vatbaar voor verkleuringen. Met name katoen. Zorg er dus voor dat je items van stof regelmatig een nieuwe plek geeft om verkleuring door de zon te voorkomen. Draai bijvoorbeeld eens in de zoveel tijd de kussens op de bank om. Zowel

de rug- als zitkussens. Of neem het een stap verder en geef de hele bank een nieuwe plek.

Hoge items

Als je verkleuring van bijvoorbeeld de bank wilt voorkomen, zorg dan dat er niet te vaak direct zonlicht op kan vallen. Met name niet te lang. Plaats daarvoor hoge items in bijvoorbeeld de vensterbank of bij het te beschermen item in de buurt. Hoge planten zijn hier perfect voor: die zullen het overtollige zonlicht absorberen.

Glas laten behandelen

Direct zonlicht op meubels of vloeren is een no-go als je verkleuring door de zon wilt voorkomen. Dat zonlicht valt normaliter binnen via de ramen, dus is het zaak dit te blokkeren. Nu kun je simpelweg de gordijnen sluiten, maar om nou elke dag in het donker door te brengen is ook niet

Items van textiel zijn extra vatbaar voor verkleuringen. Met name katoen. Zorg

dus

er

en houdt het UV-licht tegen. Dat UV-licht zorgt voor de verkleuring van de meubels.

Beschermende laag

stof

regelmatig

voor dat je items van

een nieuwe plek geeft om verkleuring door de zon te voorkomen.

wenselijk. Maak in plaats daarvan gebruik van bijvoorbeeld raamfolie. Zo komt er wel licht naar binnen, maar wordt het directe zonlicht geblokkeerd.

Ook kan een raam behandeld worden met een speciaal PVB-folie. Deze folie plaats je op of in ramen

Sommige vloeren, zoals houten vloeren en gietvloeren, kunnen ook verkleuren door de zon. Om dit te voorkomen is het verstandig om de vloer te laten behandelen met een beschermende coating. Laat je altijd adviseren door een specialist, want elke vloer vraagt om een speciale coating. De coating zal niet alleen verkleuring voorkomen, maar ook beschermen tegen vocht, vuiligheid en krassen. Altijd mooi meegenomen!

Om buitenshuis verkleuring door de zon te voorkomen, kun je hout behandelen met een extra UVbeschermende olie. Dit werkt perfect als je ervoor wilt zorgen dat een houten schutting of terras niet verkleurt of vergrijst door de zon. ■

De hik:

vervelend, hardnekkig en verrassend complex

Wat is het precies, waarom overkomt het ons, en

– vooral

– hoe kom je er zo snel mogelijk vanaf?

Je zit rustig op de bank, neemt een slok water, en daar is-ie weer: hik!

Zonder waarschuwing kondigt hij zich aan, vaak op de meest ongelegen momenten – tijdens een presentatie, aan de eettafel, of midden in een romantisch diner. De hik is misschien onschuldig, maar zelden welkom. In dit artikel duiken we in de fascinerende wereld van de hik: waar komt hij vandaan, wat veroorzaakt hem, en hoe kom je er nou écht van af?

Wat is de hik eigenlijk? De hik is een reflex, net als niezen of hoesten. Het ontstaat door een plotselinge, onvrijwillige samentrekking van het middenrif –de koepelvormige spier onder je longen die een belangrijke rol speelt bij de ademhaling. Deze samentrekking wordt onmiddellijk gevolgd door het dichtslaan van je stemspleet, wat het bekende hikgeluid veroorzaakt.

Hoewel het allemaal vrij onschuldig klinkt, is het

mechanisme erachter verrassend complex. De hik is het resultaat van een hele reeks zenuwprikkels die via je hersenstam, nervus phrenicus (middenrifzenuw) en nervus vagus (zwerfzenuw) lopen. Dit uitgebreide reflexcircuit verklaart waarom de hik zo lastig te onderbreken is.

Wat veroorzaakt de hik?

De hik kan worden uitgelokt door uiteenlopende triggers, variërend van iets banaals tot een serieus

medisch probleem. De meeste gevallen zijn echter het gevolg van relatief onschuldige invloeden. Denk aan:

• Snel of veel eten, vooral als je lucht inslikt

• Koolzuurhoudende dranken, zoals frisdrank of bier

• Pittig of zuur eten

• Plotselinge temperatuurwisselingen, bijvoorbeeld warme soep gevolgd door ijswater

• Lachen, schrikken of stress

• Alcoholgebruik

Ook bepaalde medicijnen kunnen de hik opwekken, waaronder kalmeringsmiddelen, corticosteroïden en zelfs sommige chemotherapieën.

Als de hik blijft hangen

Normaal gesproken duurt de hik maar een paar minuten. Toch kan hij ook langer blijven hangen. Artsen maken hierbij onderscheid tussen:

Acute hik: duurt minder dan 48 uur. Dit is de meest voorkomende en doorgaans onschuldige vorm.

Aanhoudende hik: duurt tussen de 48 uur en een maand. Dit kan wijzen op onderliggende problemen.

Chronische hik: houdt langer dan een maand aan. Zeldzaam, maar vaak een symptoom van een ernstiger medische aandoening.

Langdurige hik kan onder meer veroorzaakt worden door aandoeningen aan het zenuwstelsel (zoals een beroerte), maag- of slokdarmproblemen (zoals refluxziekte) of zelfs tumoren die tegen zenuwen aandrukken.

Als je langer dan twee dagen hikt, is het dus verstandig om contact op te nemen met een arts.

Hik bij baby’s: schattig of zorgelijk?

Hik bij baby’s ziet er vaak aandoenlijk uit en is meestal volkomen normaal. Het komt vaak voor na het voeden, vooral als de baby lucht heeft ingeslikt. In tegenstelling tot volwassenen lijken baby’s er weinig last van te hebben – veel ouders wel.

Een paar tips:

• Houd je baby rechtop na het voeden

• Laat hem/haar goed boeren

• Geef eventueel een speentje; zuigen kan het middenrif kalmeren

Zolang je kindje goed groeit, alert is en geen andere klachten heeft, hoef je je geen zorgen te maken.

De talloze trucjes om van de hik af te komen

Over de hele wereld bestaan er talloze huis, tuin- en keukenmiddeltjes tegen de hik. Sommige werken, andere zijn vooral goed voor een glimlach. We zetten de bekendste (en effectiefste) op een rijtje.

1. Ademtechnieken

Deze methodes proberen de koolstofdioxide (CO₂) in het bloed te verhogen, wat het ademhalingscentrum in de hersenen kalmeert.

• Adem inhouden: Neem een diepe teug en houd die zo lang mogelijk vast.

• In een papieren zak ademen: Vergelijkbaar effect, maar pas op bij mensen met ademhalingsproblemen.

2. Slikken en drinken

Deze methodes werken door het slikreflex te activeren, wat de zenuwbanen tijdelijk ‘reset’.

• Tien kleine slokjes water achter elkaar drinken zonder ademhalen.

• Drink water terwijl je voorover buigt (bijvoorbeeld boven een wasbak).

• Een theelepel kristalsuiker of honing doorslikken zonder te kauwen.

• Azijn of citroensap nemen – een zure prikkel kan helpen.

3. Zenuwstimulatie

Sommige handelingen stimuleren de nervus vagus, waardoor de hik kan stoppen:

• Gorgelen met koud water.

• Trekken aan je tong.

• Iets bitters of zuurs proeven.

• Kietelen in de keel met een wattenstaafje.

4. Afleiding en schrik

Hoewel het wetenschappelijk bewijs dun is, zweren sommigen erbij: laat je plotseling schrikken. Een onverwachte prikkel zou het zenuwstelsel ‘resetten’. Of dat echt werkt, blijft de vraag –maar het levert in elk geval een verhaal op.

Hoewel

de hik een van de meest voorkomende en ogenschijnlijk banale lichaamsreacties is, blijkt het een verrassend ingewikkeld samenspel van zenuwen, spieren en reflexen

Nieuwe vindingen

De laatste jaren zijn er ook serieuze pogingen gedaan om een medisch verantwoord hulpmiddel te ontwikkelen tegen de hik. Zo is er het ‘HiccAway’-rietje, een soort medisch rietje dat je dwingt om met enige kracht te zuigen, waardoor het middenrif en slikreflex tegelijk worden geactiveerd. Studies wijzen uit dat het bij veel mensen effectief is – zeker bij terugkerende hik.

Andere hulpmiddelen die worden onderzocht zijn elektrische zenuwstimulatoren en speciale ademhalingsapparaten, hoewel die vooral gericht zijn op chronische hik.

Wanneer naar de dokter?

In verreweg de meeste gevallen is de hik vervelend, maar onschuldig. Toch zijn er signalen om serieus te nemen. Neem contact op met een arts als:

• De hik langer dan 48 uur duurt

• Je ook andere symptomen ervaart, zoals gewichtsverlies, pijn of moeite met slikken

• Je recent een operatie of neurologisch incident (zoals een beroerte) hebt gehad

• Medicatie mogelijk de oorzaak is

Hik in de geschiedenis: een fascinerend fenomeen

Wist je dat het wereldrecord voor de langst aanhoudende hik op naam staat van Charles Osborne, een Amerikaan die van 1922 tot 1990 hikte? Maar liefst 68 jaar lang had hij vrijwel voortdurend last van hik – naar schatting meer dan 430 miljoen keer.

En wist je dat ook dieren kunnen hikken? Vooral jonge honden, katten en zelfs muizen kunnen last hebben van deze spiersamentrekkingen. Het komt voor bij zoogdieren, reptielen en zelfs embryo’s. Sommige wetenschappers vermoeden dat de hik een evolutionair overblijfsel is van amfibieën, die hun kieuwen moesten activeren via een soortgelijke beweging.

Artsen kunnen dan aanvullend onderzoek doen en eventueel medicatie voorschrijven, zoals baclofen (spierontspanner), metoclopramide (tegen misselijkheid) of chloorpromazine (een antipsychoticum dat soms bij chronische hik wordt ingezet).

kun je hik voorkomen?

Je kunt het risico op hik verkleinen door aandacht te besteden aan je eet- en drinkgewoonten:

• Eet langzaam en kauw goed

• Vermijd te veel koolzuurhoudende of alcoholische dranken

• Probeer stress te verminderen

• Zorg voor een rustige ademhaling tijdens het eten

• Draag geen strakke kleding rond je buik

Hoewel de hik niet altijd te vermijden is, kunnen deze simpele gewoonten al veel verschil maken.

Conclusie

Hoewel de hik een van de meest voorkomende en ogenschijnlijk banale lichaamsreacties is, blijkt het een verrassend ingewikkeld samenspel van zenuwen, spieren en reflexen. Gelukkig gaat de meeste hik vanzelf over – en als dat niet zo is, zijn er tal van manieren om het onder controle te krijgen.

Dus de volgende keer dat je weer ‘hik!’ zegt tijdens een etentje: weet dat je niet alleen bent. En dat je met een beetje kennis – en een glas water of een theelepel suiker – al snel weer opgelucht adem kunt halen. ■

Like ons op Facebook en maak

maandelijks kans op mooie prijzen. tip

over je brein en persoonlijkheid

Of je nu kippenvel krijgt van klassieke symfonieën, losgaat op technobeats of juist wegdroomt bij melancholische singer-songwriters: jouw muzieksmaak is geen toeval. Steeds meer psychologisch en neurowetenschappelijk onderzoek toont aan dat de muziek waar we naar luisteren veel kan onthullen over hoe ons brein werkt en hoe we in elkaar zitten als persoon. Muziek is niet alleen een vorm van vermaak; het is een spiegel van onze identiteit, onze emoties en zelfs onze cognitieve stijl. Maar wat zegt jouw Spotify-lijst nu écht over jou?

Al decennia lang proberen psychologen verbanden te leggen tussen muzieksmaak en persoonlijkheid. Een van de bekendste studies op dit gebied werd uitgevoerd door psycholoog Jason Rentfrow in samenwerking met Robert McCrae, grondlegger van het Big Five-model van persoonlijkheid. Hun onderzoek wees uit dat mensen met vergelijkbare persoonlijkheidskenmerken vaak ook soortgelijke muziekvoorkeuren delen.

De Big Five persoonlijkheidsdimensies zijn:

• Openheid voor ervaring

• Consciëntieusheid

• Extraversie

• Aangenaamheid

• Neuroticisme

Mensen die hoog scoren op openheid (creatief, intellectueel nieuwsgierig) hebben bijvoorbeeld een voorkeur voor complexe, emotioneel geladen muziekstijlen zoals klassieke muziek, jazz of alternatieve rock. Extraverte personen kiezen juist vaker voor dansbare, energieke genres als pop, hiphop of elektronische muziek. Zij gebruiken muziek vaak als sociaal hulpmiddel — om feestjes op gang te brengen of verbinding te zoeken met anderen.

Voorbeeld: Een open en introverte student zou eerder Bon Iver of Radiohead opzetten tijdens het studeren, terwijl een extraverte sporter eerder een afspeellijst vol reggaeton of EDM gebruikt als workout-motivatie.

Muziek en het brein: wat gebeurt er onder de schedel?

Als je naar muziek luistert, gebeurt er van alles in je brein. Geluidsgolven worden opgevangen door je gehoorzenuw, maar wat er daarna gebeurt is ronduit fascinerend. Hersengebieden die betrokken zijn bij auditieve verwerking, geheugen, motoriek en emoties worden geactiveerd.

Een cruciale rol is weggelegd voor het beloningssysteem van de hersenen. Wanneer we muziek luisteren die we mooi vinden, komt er dopamine vrij — hetzelfde gelukshormoon dat vrijkomt bij eten, seks of sporten. Dit verklaart waarom sommige mensen kippenvel krijgen van bepaalde passages, een fenomeen dat bekend staat als een frisson. Dit treedt vooral op bij mensen met een hoog vermogen tot empathie en muzikale sensitiviteit.

Neurowetenschappelijk gezien is de frontale cortex betrokken bij het verwerken van muzikale structuur en verwachting. Dit verklaart waarom sommige mensen genieten van onverwachte wendingen in muziek (zoals bij jazzimprovisatie), terwijl anderen zich prettiger voelen bij voorspelbare ritmes en harmonieën (zoals in popmuziek).

Muziek als emotionele spiegel Muziek is vaak een uitlaatklep voor emoties. Onderzoek toont aan dat mensen muziek selecteren op basis van hun stemming, maar ook om hun stemming te

beïnvloeden. Dit wordt ook wel het mood management model genoemd. Mensen die hoog scoren op neuroticisme, bijvoorbeeld, luisteren vaker naar verdrietige of introspectieve muziek als een manier om met hun gevoelens om te gaan.

Toch is het effect niet altijd negatief: melancholische muziek kan een gevoel van troost en verbondenheid oproepen. Deze paradox — dat sombere muziek je juist beter kan laten voelen — wordt deels verklaard door het feit dat muziek ons in staat stelt om emoties te “doorleven” zonder ze direct te hoeven ervaren. Dit geeft een vorm van veilige verwerking.

Interessant weetje: Studies laten zien dat mensen die gevoelig zijn voor schoonheid (zowel in kunst als natuur) vaker aangeven dat muziek hen tot tranen toe kan roeren. Dit fenomeen wordt geassocieerd met hogere niveaus van esthetische openheid en interpersoonlijke gevoeligheid.

Culturele invloed en sociale identiteit Muzieksmaak is niet alleen een neurologische of psychologische kwestie — het is ook cultureel bepaald. De muziek die we als kind horen, vormt een soort klankbodem waartegen we latere voorkeuren spiegelen. Daarnaast speelt sociale context een grote rol. Muziek is een vorm van zelfexpressie én groepsidentiteit. Denk maar aan hoe subculturen zoals punkers, hiphopfans of metalheads hun muzikale voorkeur gebruiken om

Jouw muzieksmaak is meer dan zomaar een afspeellijst — het is een soort akoestisch dagboek. Het zegt iets over wie je bent, hoe je denkt, hoe je voelt en hoe je de wereld waarneemt.

zich te onderscheiden.

Jongeren gebruiken muziek vaak om hun identiteit vorm te geven. Onderzoek wijst uit dat de piek van muzikale invloed tussen de 13 en 25 jaar ligt. In deze periode worden muziekvoorkeuren diep verankerd en verbonden met herinneringen, relaties en levensgebeurtenissen.

Praktisch voorbeeld: Vraag iemand naar hun favoriete liedje uit hun middelbare schooltijd, en de kans is groot dat dat nummer sterke emoties oproept — niet alleen vanwege de melodie, maar vanwege de herinneringen die eraan vastzitten.

Muzieksmaak en cognitieve stijl Een opvallende ontwikkeling in recent onderzoek is de koppeling tussen muzieksmaak en cognitieve stijl — de manier waarop mensen informatie verwerken. Psycholoog David Greenberg introduceerde het idee dat mensen zich in drie hoofdgroepen laten indelen:

• Empathizers: mensen die sterk gericht zijn op emoties en sociale signalen.

• Systemizers: mensen die liever analyseren, structureren en logica gebruiken.

• Balanced types: een mix van beide.

Empathizers bleken vaker te houden van muziek met rijke emotionele lading en trage tempo’s — zoals R&B, soul en singer-songwriter. Systemizers gaven de voorkeur aan muziek met complexe structuren, zoals progrock of minimal techno. Deze voorkeuren weerspiegelen onderliggende neurologische verschillen in gevoeligheid voor patroonherkenning en emotie.

Muziekvoorkeur en mentale gezondheid Je muzieksmaak kan ook iets zeggen over je mentale veerkracht. Uit verschillende studies blijkt dat mensen die bewust muziek inzetten om met stress of angst om te gaan, over het algemeen hogere emotionele intelligentie hebben.

Toch is het een tweesnijdend zwaard: sommige mensen blijven hangen in negatieve emoties door repetitief verdrietige muziek te luisteren — een fenomeen dat bekendstaat als maladaptive mood regulation.

Aan de andere kant wordt muziektherapie steeds vaker ingezet bij de behandeling van depressie, angststoornissen en zelfs neurologische aandoeningen zoals Parkinson of Alzheimer. Muziek activeert neurale netwerken die vaak intact blijven bij deze ziekten, en kan herinneringen, taal en motoriek stimuleren.

Muziek en zelfkennis: spiegel of versterker?

Wat kunnen we concluderen?

Jouw muzieksmaak is meer dan zomaar een afspeellijst — het is een soort akoestisch dagboek. Het zegt iets over wie je bent, hoe je denkt, hoe je voelt en hoe je de wereld waarneemt. Natuurlijk moet je voorzichtig zijn met al te snelle conclusies (niet elke metalfan is boos en niet elke jazzliefhebber is een intellectueel), maar de grote lijnen zijn verrassend robuust.

Het is ook belangrijk te erkennen dat muzieksmaak dynamisch is. Net zoals jij als persoon groeit, evolueert ook je muzikale voorkeur. En dat is misschien wel het mooiste: dat muziek ons niet alleen weerspiegelt, maar ons ook kan begeleiden, veranderen en verrijken.

Conclusie

Of je nu houdt van barok, boombap of bubblegum pop, jouw muzieksmaak is een krachtig venster naar je innerlijke wereld. Muziek maakt abstracte dingen tastbaar: emoties, herinneringen, dromen. Het is niet voor niets dat we muziek gebruiken bij rituelen, vieringen, liefdesverklaringen en rouw. Het vormt de soundtrack van ons leven — en vertelt meer over ons dan we misschien zelf beseffen.

Dus de volgende keer dat je op ‘play’ drukt, vraag jezelf af: wat zegt dit nummer over mij? En wat zegt het over waar ik nu ben — in mijn hoofd, mijn hart en mijn leven? ■

De wereld

September wereldwijd Hoe verschillende culturen deze maand beleven

September. Voor veel mensen in Nederland betekent het het einde van de zomervakantie, het begin van een nieuw schooljaar en de eerste tekenen van de herfst. Maar wist je dat september over de hele wereld heel verschillend wordt beleefd? In sommige landen luidt deze maand grote oogstfeesten in, elders markeert het religieuze vieringen of belangrijke culturele tradities.

In dit artikel nemen we je mee op een culturele reis: van Europa tot Azië, en van Afrika tot NoordAmerika. Hoe vullen mensen wereldwijd de maand september? Welke rituelen, gewoonten en tradities horen bij deze tijd van het jaar? Lees en ontdek hoe rijk en divers deze maand kan zijn!

Laten we beginnen dicht bij huis. In Nederland en veel andere Europese landen wordt september vaak gezien als de maand van een ‘nieuwe start’. De scholen beginnen weer, veel mensen gaan fris aan de slag op hun werk en we bereiden ons langzaam voor op het najaar.

Ook in buurlanden als Duitsland en België is september een maand van herstarten. In Duitsland valt de beroemde ‘Oktoberfest’ meestal eind september, ondanks de naam. Dit volksfeest is uitgegroeid tot een wereldwijd symbool van bier, muziek en saamhorigheid. Voor veel Duitsers (en bezoekers) is het een vrolijk hoogtepunt van het jaar, een feest om de zomer af te sluiten en de herfst te verwelkomen.

Strand

In Zuid-Europa, bijvoorbeeld in Spanje en Italië, markeert september vaak het einde van de lange zomervakantie, maar daar blijft het weer vaak nog warm. Veel families trekken in september naar het strand of de bergen om nog even te genieten van de nazomer, zonder de grote toeristische drukte.

In grote delen van Azië is september onlosmakelijk verbonden met de oogsttijd. Vooral in agrarische gemeenschappen is dit een belangrijke en vaak feestelijke periode.

In China wordt vaak in september of oktober het beroemde Midherfstfestival (ook wel Maanfestival genoemd) gevierd. Tijdens dit festival danken mensen de maan voor een goede oogst en brengen families samen tijd door. Typisch voor deze periode zijn de maankoeken: ronde gebakjes gevuld met onder andere lotuszaadpasta, bonenpasta of gezouten eigeel. De ronde vorm symboliseert eenheid en familiebanden.

In Japan valt in september de nationale feestdag Shūbun no Hi, de herfst-equinox. Dit is een dag waarop veel Japanners hun overleden familieleden herdenken en de komst van de herfst verwelkomen. Families bezoeken graven, maken speciale gerechten en brengen bloemen en offers.

Olifantengod

In India hangt september vaak samen met het festival Ganesh Chaturthi, dat de geboorte van de olifantengod Ganesha viert. Dit kleurrijke en uitbundige festival duurt tien dagen en wordt vooral in het westen van India groots gevierd. Overal verschijnen beelden van Ganesha, die aan het eind van het festival in rivieren of de zee worden ondergedompeld — een indrukwekkend ritueel dat symbool staat voor een nieuwe start en het loslaten van het oude.

In Noord-Amerika wordt september vooral gezien als het begin van het ‘fall season’. De beroemde ‘fall foliage’ (de verkleurende bladeren) trekt jaarlijks duizenden toeristen naar bijvoorbeeld New England. Hele families plannen roadtrips om de spectaculaire kleuren te bewonderen.

In de VS is september ook de maand waarin veel scholen weer beginnen, net als hier. Daarnaast is er Labor Day, de eerste maandag van september. Deze dag wordt gezien als de ‘officiële’ afsluiter van de zomer. Veel Amerikanen gebruiken het lange weekend om nog één keer te barbecueën, op vakantie te gaan of tijd met familie door te brengen.

Thanksgiving

Voor Canadezen heeft september een extra cultureel tintje dankzij Thanksgiving, dat in Canada in oktober wordt gevierd, maar waarvoor de voorbereidingen vaak in september al beginnen. Boerenmarkten komen vol met pompoenen, maïs en appelen te liggen, en mensen halen herfstdecoraties in huis.

Hoewel Afrika een enorm gevarieerd continent is met uiteenlopende klimaten en culturen, valt september in veel landen samen met het einde van het droge seizoen en de overgang naar de regentijd.

In Marokko is september bijvoorbeeld het moment dat veel families terugkeren van vakantie en het sociale leven weer op gang komt. De markten worden drukker, er is veel vers fruit en groenten beschikbaar, en er vinden vaak lokale oogstfeesten plaats.

Nieuwe yam

In sommige West-Afrikaanse landen, zoals Ghana en Nigeria, markeert september het einde van de ‘New Yam Festival’-periode. Dit festival is een belangrijk agrarisch feest waarin de eerste nieuwe yam (een soort knol) wordt geofferd aan de goden en de voorouders, als dank voor een goede oogst. Daarna worden de yams in grote hoeveelheden gegeten, vaak in de vorm van stoofschotels of frites.

Wat opvalt aan september wereldwijd, is dat het vaak wordt gezien als een maand van overgang en balans. Het is de tijd van het jaar waarin de dagen en nachten ongeveer even lang zijn (de herfst-equinox), iets wat in veel culturen symbolisch wordt gebruikt.

In spirituele tradities, bijvoorbeeld in Wicca, wordt rond 21 september Mabon gevierd, een feest van dankbaarheid voor de oogst en een moment om stil te staan bij evenwicht in je eigen leven. Mensen versieren hun huizen met herfstkleuren, bereiden speciale maaltijden en nemen tijd voor zelfreflectie.

Waarom september zo verbindend is Hoewel de specifieke feesten en rituelen verschillen, is het mooie dat bijna overal ter wereld september een maand is waarin families samenkomen, tradities worden doorgegeven en mensen dankbaar zijn voor wat ze hebben.

Of het nu om een uitbundig feest gaat zoals Ganesh Chaturthi, een ingetogen herdenkingsdag in Japan, of een gezellige nazomerbarbecue in Nederland — in september draait het vaak om samenzijn, delen en vooruitkijken.

In een wereld die steeds sneller lijkt te draaien, is september voor veel culturen hét moment om even stil te staan. Om te reflecteren, samen te eten, herinneringen op te halen en plannen te maken voor de rest van het jaar. Juist die universele behoefte aan verbinding maakt deze maand zo bijzonder.

Traditie

Hoe je september ook invult, er is geen ‘juiste’ manier. Misschien wil je dit jaar zelf een nieuwe traditie beginnen: een jaarlijkse herfstwandeling met vrienden, een speciaal gerecht koken, of een vision board maken voor de rest van het jaar.

Laat je inspireren door de rijkdom aan gebruiken over de hele wereld. Misschien ga je een maanfeest vieren, een herfstavond offline doorbrengen, of simpelweg genieten van warme chocolademelk onder een dekentje. ■

DE GOEDKOOPSTE MANIER OM

TIJDSCHRIFTEN TE LEZEN

De Leeskring heeft een Leesmap of Leespakket voor iedereen. Thuis of op het bedrijf. De goedkoopste manier om tijdschriften te lezen. De leeskring heeft diverse mogelijkheden; huren of kopen, een wekelijkse of een maandelijkse bezorging, kleine of grote leespakketten. Kortom, er is voor iedereen een passend assortiment met favoriete tijdschriften.

• De populairste tijdschriften

• Duurzaam

• Goedkoop

• Voor ieder wat wils

Ga snel naar www.de-leeskring.nl en bekijk alle mogelijkheden!