Issuu

Z a d a n i e * * E D U K A C J A

Rokrocznie Ośrodek Kultury Leśnej odwiedzają tysiące gości rządnych zarówno wytchnienia i relaksu, jak i wiedzy na temat lasu, jego bogactw oraz dobrodziejstw. Są oni wodą na młyn dla edukatorów pracujących w OKL. Bo właśnie z myślą o nich – potencjalnych odbiorcach wiedzy leśnej – pracownicy OKL przygotowują różnorodne formy edukacyjne. Kalendarz stałych, dobrze znanych imprez, wzbogacany jest nowościami. Rok 2008 w tym zakresie nie odbiegał od swoich poprzedników. Po raz siódmy odbyły się obchody Dnia Ziemi, czwarty raz zorganizowano festyn „Spotkanie z lasem”, po raz drugi Ogólnopolski Konkurs „Bajarze z Leśnej Polany”. Regularnie odbywały się zajęcia terenowe i muzealne, warsztaty i seminaria. Uczniowie uczestniczyli w dobrze znanych jesiennych akcjach Sprzątania Świata i „Ratowania kasztanowców”, zdobywali odznakę „Honorowego Opiekuna Miejsc Przyrodniczo-Cennych Gołuchowa”. Łącznie w imprezach okolicznościowych zorganizowanych na terenie ośrodka udział wzięło 2396 osób, prawie tyle samo uczestniczyło w zajęciach terenowych i muzealnych. Dużym zainteresowaniem cieszyły się konkursy. W regionalnym etapie XXI edycji konkursu „Mój Las” rywalizowało 214 uczestników, w „Niezwykłym spacerze – za zielonymi drzawiami” – 36, a w plastycznym współzawodnictwie pod nazwą „Ośrodek Kultury Leśnej w czterech porach roku” – 95. W tym ostatnim stawką była publikacja najlepszych prac w kalendarzu OKL na 2009 rok. Z początkiem wiosny pełną parą ruszyły „Zielone szkoły”. Przystosowany do organizowania właśnie tej formy edukacji obiekt „Obora”, udostępniony w 2006 roku, znakomicie spełnił swoje zadanie. Kilkudniowe pobyty w OKL pozwalały utrwalać wiedzę o lesie na różnych płaszczyznach. Aktywna praca na zajęciach, samodzielne poszukiwanie informacji i wyciąganie wniosków, zwiedzanie muzeum z przewodnikiem, warsztaty zdobienia drewna, zielone kino czy marsz na orientację to żelazne punkty programu każdej „zielonej szkoły”. OKL nie stronił od pomysłów i sugestii nauczycieli. Każdorazowo program pobytu podlegał twórczej dyskusji, w której uczestniczyli pedagodzy. Ale nie tylko na terenie ośrodka można było zapoznać się z jego działalnością. Pracownicy odwiedzali szkoły, w których wygłaszali prelekcje oraz uczestniczyli w plenerowych imprezach, organizowanych przez zaprzyjaźnione instytucje. Związki lasu ze sztuką przybliżali na festynie „Lasom Przyjazny”, który odbył się w Koninie. Obcowanie z gołuchowską przyrodą i zabytkami było również inspiracją dla artystów. Za ich pośrednictwem pieśń o lesie popłynęła w szeroki świat. Zorganizowany w lipcu międzynarodowy plener artystyczny „Inspiracje leśne” zaowocował licznymi pracami z dziedziny malarstwa, grafiki, rzeźby i fotografii. [cd. str. 2]

Festyn edukacyjny „Spotkanie z lasem”, 13 czerwca 2008 roku (fot. K. Ziółkowska)

Konkurs przedszkolny „Niezwykły spacer – za zielonymi drzwiami”, 17 maja 2008 roku (fot. R. Koch)

Warsztaty plastyczne w sali edukacyjnej ośrodka, 21 października 2008 roku (fot. A. Antonowicz)

2 Kolejny numer „Zagajnika” oddajemy do rąk czytelników. To numer – wiosna 2009. Jest on w zasadzie w całości poświęcony analizie roku ubiegłego, tj. edukacji i wydawnictwom. Taka jest w naszej rzeczywistości prawidłowość. A ponieważ tak jest, to kwartalnik edukacyjno-informacyjny musi przestrzegać zasad obowiązujących w Lasach Państwowych. Staramy się zamieszczać informacje konkretne, rzetelne i wyczerpujące. Dotrzymywać kroku innym w procesie nieformalnej edukacji przyrodniczo-leśnej oraz relacjonować nasze plany wydawnicze. Chciałbym zwrócić uwagę na „Forest Day 2” i jego przebieg w Ośrodku Kultury Leśnej 7 grudnia 2008 roku. To było wydarzenie o skali międzynarodowej oraz wielki

Zapraszamy: P Wystawy stałe w Muzeum Leśnictwa: „Las w sztuce” „Historia gospodarstwa leśnego na ziemiach polskich” „Spotkanie z lasem” „Diorama – grąd środkowoeuropejski w aspekcie wiosennym” „Diorama – świerczyna borealna w aspekcie zimowym” „Czerwona Księga – gatunki chronione” „Technika leśna”

zaszczyt dla nas i dla Lasów Państwowych. Tradycyjnie zapraszam do pracy edukacyjnej, zwiedzania Ośrodka Kultury Leśnej oraz uczestniczenia w całości tegorocznej działalności. Życzę sympatycznych wrażeń w 2009 roku. mgr inż. Benedykt Roźmiarek Dyrektor Ośrodka Kultury Leśnej

P Wystawy czasowe w Muzeum Leśnictwa: „Ten pejzaż” – wystawa malarstwa Małgorzaty Andrzejewskiej (do maja 2009 r.) „Las i jego mieszkańcy w ekslibrisie” Krzysztof Kmieć (do maja 2009 r.) „Kora drzew” – wystawa fotograficzna Elżbiety Dzikowskiej (do czerwca 2009 r.) Wystawa rzeźb Mariana Bucały (do maja 2009 r.) „Świętemu Hubertowi Cześć!” (do lipca 2009 r.) „Ewolucja życia na Ziemi” (do lipca 2010 r.)

Zadanie: EDUKACJA [cd. ze str. 1]

Nowością 2008 roku była pięciodniowa ogólnopolska akcja „LAS czeka na WAS”, przeprowadzona w ramach Europejskiego Tygodnia Leśnego, w której na terenie ośrodka wzięło udział ponad 900 osób. W minionym roku OKL odwiedzały dzieci i młodzież, pracownicy instytucji kultury, parków narodowych, brać leśna, samorządowcy i artyści. Na podkreślenie zasługuje wizyta uczestników Światowej Konferencji Klimatycznej COP 14. Przedsięwzięcia edukacyjne gromadziły zarówno stałych bywalców, jak i nowych uczestników. We wszystkich oferowanych przez ośrodek formach edukacji, uwzględniając zwiedzających Muzeum Leśnictwa oraz park-arboretum i Pokazową Zagrodę Zwierząt, wzięło udział niemal 211 tysięcy osób.

OKL docierał do swoich odbiorców nie tylko ze słowem żywym, ale także pisanym. Opracowane i wydane zostały cykliczne oraz okazjonalne wydawnictwa. Z myślą o osobach chcących zgłębiać tajniki lasu na bieżąco wzbogacano bibliotekę OKL o nowe pozycje książkowe i czasopisma. W zakresie popularyzowania i rozpowszechniania informacji o przedsięwzięciach edukacyjnych współpracowano z mediami, które od wielu już lat są sprzymierzeńcem OKL. Działalność edukacyjną i wydawniczą, podobnie jak w latach ubiegłych, dofinansował Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.

P Zajęcia terenowe dla dzieci i młodzieży prowadzone w parku-arboretum: „Symetria w przyrodzie” P Zajęcia muzealne dla dzieci i młodzieży prowadzone w Muzeum Leśnictwa: „Gatunki leśne z Czerwonej Księgi” „Budowa warstwowa lasu” Informacje dotyczące zajęć: tel. (062) 761 50 45, e-mail: okl_dybul@sisco.pl

Alicja Antonowicz Leszek Chojnacki

P Cykliczne imprezy edukacyjne: „Dzień Ziemi” – 24 kwietnia 2009 r. „Bajarze z Leśnej Polany” 15 maja 2009 r. „Spotkanie z lasem” – 5 czerwca 2009 r.

Pakiet wydawniczy 2008 roku obejmował szereg pozycji, zarówno kontynuowanych, jak i nowych. Przede wszystkim ukazał się kolejny, 7 numer „Studiów i Materiałów Ośrodka Kultury Leśnej”. O jego zawartości napisał w poprzednim numerze „Zagajnika” (nr 4 (12)/ZIMA 2008) doktor Dariusz J. Gwiazdowicz. Ukazała się kolejna pozycja z cyklu „Las – czy go znasz?” pn. „Rok pracy leśnika w lesie”. Jest to pozycja przeznaczona dla młodzieży szkolnej, od szkół podstawowych do szkół średnich. Bogato ilustrowane wydawnictwo, co podkreśla jego walor edukacyjny, to spore kompendium wiedzy o pracy ludzi lasu podczas czterech pór roku. „Leśne łamigłówki” to z kolei pozycja adresowana do najmłodszych miłośników

fot. J. Zalejska-Niczyporuk

Wydawnictwa w 2008 roku

lasu. Są tu zagadki, rebusy oraz kolorowanki. Całość zredagowana z humorem i łatwo dostępna. W 2008 roku wznowiono „Nasze drzewa leśne”, wydawnictwo książkowopocztówkowe, traktujące o 30 gatunkach drzew rosnących w polskich lasach. Dodrukowano również sześć rodzajów folderów: Informator, Edukacja, Historia i Sztuka, Technika, Przyroda oraz Ośrodek Kultury Leśnej „w pigułce”. Ponadto dopracowaliśmy się w minionym roku porządnego notatnika, którego nam brakowało. Leszek Chojnacki

XXII edycja konkursu MÓJ LAS W Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie podsumowano pierwszy etap konkursu „Mój Las”. Wręczenie nagród i dyplomów laureatom, w ciepłej atmosferze, odbyło się 4 lutego br. w obiekcie muzealnym „Powozownia”. Jest to już XXII edycja konkursu organizowanego przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa oraz Ligę Ochrony Przyrody. Skierowany jest do młodzieży szkolnej i obejmuje zagadnienia związane z lasem oraz przyrodą. Podzielony został na cztery kategorie wiekowe. W tegorocznym finale okręgowym konkursu napłynęło 109 prac. Najwięcej – 39 prac – przysłali uczniowie I, II i III klas szkół podstawowych (I kategoria wiekowa). Temat w tej kategorii brzmiał: „Zwierzęta i ptaki żyjące w lasach mojego regionu i ich rola w przyrodzie”. Sąd konkursowy przyznał nagrody za prace uczniów: Anity Chudaś i Szymona Mocnego (Szkoła Podstawowa w Sierzchowie) – I miejsce, Katarzyny Kujawy i Moniki Nowackiej (Zespół Szkół Publicznych nr 3 Romanowskiej (Zespół Szkół Ponadgimnaw Pleszewie) – II miejsce oraz Klaudii zjalnych w Tarcach) – II miejsce oraz Duszczak i Sary Piotrowskiej (Zespół Katarzyny Łyskawki (Zespół Szkół UsłuSzkół Publicznych w Lenartowiczach) – gowo-Gospodarczych w Pleszewie) – III III miejsce. miejsce. Przyznano również wyróżnienia we wszystkich kategoriach wiekowych. Najlepsze prace zostały wysłane do Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa w Warszawie, gdzie wezmą udział w drugim etapie (szczebel centralny) konkursu. Na uroczyste podsumowanie do „Powozowni” przyjechali autorzy nagrodzonych i wyróżnionych prac, ich opiekunowie, dyrektorzy szkół oraz pracownicy ośrodka. Uczestnicy obejrzeli film pn. „Wąż EskuUroczystość otworzył Benedykt Roźmiarek, dyrektor Ośrodka Kultury lapa”, po którym odbyło się wręczenie naLeśnej (fot. A. Antonowicz) gród i dyplomów laureatom oraz podziękowań dyrektorom i nauczycielom. Po częW II kategorii wiekowej napłynęło 38 prac. Uczniowie klas IV-VI szkoły podstawowej rozwijali temat: „Być przyjacielem lasu i przyrody – co przez to rozumiesz?”. Nagrodzono prace uczniów: Martyny Melka i Malwiny Olenderek (Szkoła Podstawowa w Gołuchowie) – I miejsce, Moniki Rybak i Anny Sobierajczyk (Zespół Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie) – II miejsce oraz Donaty Galant (Zespół Szkół w Choczu) – III miejsce. W III kategorii młodzież uzasadniała określenie „Lasy – zielonymi płucami kraju”. Z okolicznych gimnazjów przysłano 23 prace, wśród których I miejsce otrzymała praca Dominiki Nowak (Gimnazjum nr 1 w Jarocinie), II miejsce – Weroniki Woźniak (Gimnazjum w Dobrzycy), a III miejsce – Olgi Hajdasz (Gimnazjum nr 2 w Pleszewie). Uczniowie liceów ogólnokształcących Uczestnicy konferencji na wystawie w Muzeum Leśnictwa – „Oficyna” (fot. K. Ziółkowska) oraz ponadgimnazjalnych szkół zawodowych pisali na temat: „Znaczenie różnoŚwiatowa Konferencja Klimatyczna rodnych funkcji lasu dla gospodarki, COP 14 odbywała się od 1 do 12 grudnia środowiska i społeczeństwa”. W tej kate2008 roku. W jej ramach Lasy Państwowe gorii nagrodzono prace uczniów: Julii podjęły się organizacji dwóch dni Forest Ostrowskiej (I Liceum Ogólnokształcące Day 2 (6-7 grudnia 2008 roku). w Pleszewie) – I miejsce, Agnieszki

ści oficjalnej młodzież i opiekunowie mieli również możliwość zwiedzania wystaw w Muzeum Leśnictwa, parku-arboretum oraz zagrody zwierząt. Joanna Zalejska-Niczyporuk

Wręczanie nagród w I kategorii wiekowej: Anita Chudaś i Szymon Mocny, uczniowie Szkoły Podstawowej w Sierzchowie zajęli I miejsce (fot. K. Ziółkowska)

Wydarzenia 7 grudnia zorganizowano wyjazdy studyjne do nadleśnictw z RDLP w Poznaniu i Pile. W wielkopolskich lasach uczestnicy konferencji zapoznali się z działaniami polskich lasów na rzecz łagodzenia zmian klimatu. Goście, po odwiedzeniu m.in. rezerwatów leśnych, zrekultywowanych terenów pokopalnianych i szkółek leśnych, przyjechali do Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie. W OKL zwiedzili wystawy stałe i czasowe w Muzeum Leśnictwa, park-arboretum, a także zapoznali się z działaniami ośrodka w zakresie edukacji leśnej. Dzień zakończył się uroczystą kolacją, na której uczestnicy konferencji podziękowali organizatorom za przygotowanie fachowego programu i serdeczne przyjęcie. Redakcja

Jakub Szymon Kicman , urodzony 18 marca 1984 roku. Absolwent Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Leśnik z wykształcenia, od 2008 roku pracuje na stanowisku stażysty w Nadleśnictwie Celestynów. Miłośnik muzyki klasycznej, polskiej literatury i pomników przyrody. Pisze różne utwory, głównie na gitarę klasyczną, ale także na sygnałówki. Powyżej zamieszczamy fragment rękopisu utworu (stronę 2 i 3) na sygnałówkę, napisany przez Jakuba Szymona Kicmana – „Divertimento”, podtytuł „Bałwan”.

Humor

ISBN 83-922141-2-9 ISSN 1897-3906

NASZE DRZEWA LEŚNE W PRZYRODZIE, GOSPODARCE I KULTURZE

WIĄZ Do rodzaju Ulmus – wiąz należy około 30 gatunków rosnących w strefie umiarkowanej półkuli północnej. W Polsce, w stanie dzikim, rosną trzy z nich: wiąz szypułkowy, wiąz górski i wiąz polny. Drzewa te najczęściej występują w formie domieszki w lasach liściastych. Często były używane do obsadzania ulic w aglomeracjach miejskich, gdyż wykazują dość dużą odporność na działanie emisji przemysłowych. Obecnie bardzo rzadko spotykane w miastach z uwagi na tzw. naczyniową (holenderską) chorobę wiązów, powodującą usychanie drzew. Wywołuje ją grzyb pasożytniczy Ceratocystis ulmi. Walka z tą chorobą jest praktycznie niemożliwa. Jedynie wycinanie i palenie porażonych drzew przeciwdziała szerzeniu się choroby. 4

1 1 2

7 5

Wiąz polny (pospolity) – Ulmus minor Mill. Drzewo o wysokości do 30 m. Koronę ma gęstą i rozłożystą. Kora na starszych pniach jest poprzecznie i podłużnie spękana. Na gałązkach niekiedy występują listewki korkowe. Liście są eliptyczne lub odwrotniejajowate, najszersze zwykle w środku. Blaszki mają nasady klinowe i niesymetryczne. Górna strona liścia jest ciemnozielona, błyszcząca, a dolna – jasnozielona, z kępkami włosków w kątach nerwów. Kwiaty zebrane w pęczki, prawie siedzące, są podobne do kwiatów wiązu górskiego. Kwitnie przed rozwojem liści, w marcu-kwietniu. Owoce trochę mniejsze niż u wiązu górskiego, a orzeszek osadzony nie pośrodku skrzydełka, lecz bliżej wierzchołka. Owoce dojrzewają pod koniec maja lub na początku czerwca. Wiąz ten rośnie bardzo szybko, ale jego wzrost na wysokość słabnie w wieku około 60 lat. Żyje do 300 lat. Wymaga gleb żyznych i wilgotnych. Jest gatunkiem ciepłolubnym i cienioznośnym. Zasięgiem swym obejmuje Europę Środkową i Południową, Azję Mniejszą, północny Iran i północną Afrykę. W Polsce występuje pospolicie na niżu. Spotykany również na pogórzu do wysokości 400-500 m n.p.m. Gatunek ten jest najmniej odporny na chorobę holenderską wiązów. Z tego powodu w miastach praktycznie wyginął. 6

2 1

oderwij - zachowaj

9 Wiąz szypułkowy: 1. liść 2. pęd nieulistniony 3. pędy z kwiatostanami 4. kora

5. siewka 6. owoce 7. drewno w przekroju poprzecznym 8. pęd z owocami i liśćmi 9-10. drewno w przekroju podłużnym

8 Wiąz górski: 1. liść 2. pędy nieulistnione 3. kora 4. pęd z liśćmi i owocami

fot. J. Zalejska-Niczyporuk

5. siewka 6. owoce 7. drewno w przekroju poprzecznym 8-9. drewno w przekroju podłużnym 8

Wiąz szypułkowy (limak) Ulmus laevis Pall. Drzewo osiągające 30 m wysokości. Koronę ma szeroką, zaokrągloną. Jego pień w części odziomkowej (przy ziemi) często jest charakterystycznie deskowato rozszerzony. Kora, w młodości gładka i brązowoszara, u starszych osobników łuszczy się tafelkowato. Liście tego wiązu są odwrotniejajowate, najszersze powyżej połowy, bardzo niesymetryczne u nasady. Kwiaty są zebrane w baldaszkowate kwiatostany i osadzone na długich szypułkach. Kwitnie w marcu-kwietniu, przed rozwojem liści. Owocem jest orzeszek osadzony pośrodku skrzydełka (skrzydlak), orzęsionego na brzegu. Owoce zwisają w pęczkach na długich szypułkach. Dojrzewają w majuczerwcu i zaraz opadają. Gatunek ten ma duże wymagania glebowe. Dobrze rośnie na glebach żyznych i wilgotnych. Często jest spotykany w dolinach rzek. Znosi okresowe zalewy, trwające do 20 dni. Wiąz ten jest cienioznośny, odporny na wiatry i mrozy. Limak rośnie dość szybko. Osiąga wiek 200-300 lat. Zasięgiem swym obejmuje środkową Europę. W Polsce jest pospolity na terenach nizinnych, czasem można go spotkać na pogórzu. Spośród wiązów występujących w Polsce jest najbardziej odporny na holenderską chorobę wiązów. Wiąz górski (brzost) – Ulmus glabra Huds. Drzewo wysokości do 40 m, o wysokiej koronie i prostym pniu. Korę ma czerwonobrązową, głęboko spękaną.

Brzost ma liście niesymetryczne, grube i szorstkie. Na dolnej stronie jaśniejsze i owłosione. Czasem występują liście rozszerzone w górnej części blaszki i trójzębne. Kwiaty (również potem owoce) zebrane w pęczki, osadzone na krótkich szypułkach. Kwitnie w marcu-kwietniu, przed rozwojem liści. Orzeszek jest osadzony w środku skrzydełka (największy wśród krajowych wiązów), nagi. Owoce dojrzewają na początku czerwca i szybko opadają. Wymagania ma podobne do wiązu szypułkowego. Jest jednak bardziej cienioznośny i mniej odporny na susze. Źle rozwija się na glebach suchych i zabagnionych. Rośnie stosunkowo wolno. Dożywa wieku 300-400 lat. Zasięgiem swym obejmuje Europę Północną i Środkową, Bałkany, Kaukaz oraz Azję Mniejszą. W Polsce występuje na niżu, wraz z dwoma rodzimymi wiązami, jako domieszka w lasach liściastych. Spotykany również na wyżynach – tu jego udział jest większy od innych wiązów, a także w górach, gdzie na wysokościach 600-1000 m n.p.m. nie ulega porażeniom przez grzyb z rodzaju Ceratocystis, powodujący holenderską chorobę wiązów. W Karpatach przekracza wysokość 1000 m n.p.m. C i e k a w o s t k i: Jedne z najgrubszych wiązów rosną: - szypułkowy – w miejscowości Komorów k. Gubina, jego obwód wynosi 8,9 m; - polny – przy osadzie Gonie (gmina Krajenka), jego obwód wynosi 6,75 m; - górski – w Trzebieży k. Szczecina, jego obwód wynosi 5,6 m.

Wiąz polny: 1. pędy z kwiatostanami 2. kora 3. liść 4. pędy nieulistnione

5. siewka 6. owoce 7. drewno w przekroju poprzecznym 8-9. drewno w przekroju podłużnym

Mapa zasięgu występowania wiązu szypułkowego Źródło: Alberi (1976) Dendroflora Italica

Mapa zasięgu występowania wiązu górskiego Źródło: Alberi (1976) Dendroflora Italica

Drewno wiązów Jest pierścieniowonaczyniowe, jego słoje roczne na przekroju poprzecznym są dobrze widoczne dzięki pierścieniowi dużych naczyń. Naczynia drewna późnego są dużo mniejszej średnicy, występują wraz z miękiszem drzewnym i cewkami, tworząc faliście przebiegające pasma. Promienie drewna są bardzo Zastosowanie drewna wiązowego Stosowane bywa w budownictwie wodnym, w szkutnictwie, przemyśle meblo-

wąskie, na przekroju promieniowym występują w postaci krótkich odcinków wstęg wyróżniających się swoistym połyskiem, przez co nazywane są lusterkami. Drewno wiązów ma jasnożółty biel i jasnobrunatną lub szarobrunatną twardziel. Drewno to odznacza się dobrymi właściwościami mechanicznymi. Jest ciężkie, twarde i trwałe, trudne w obróbce, dobrze

jednak przyjmuje politurę. Jest odporne na gnicie pod wodą, ale w trakcie suszenia silnie się paczy.

wym. Robi się z niego wagony, klepki podłogowe, narzędzia i sprzęt sportowy. Najbardziej cenione jest drewno wiązu polnego, z którego produkowane są okleiny i podłogi. Mapa zasięgu występowania wiązu polnego Żródło: Alberi (1976) Dendroflora Italica

Nazwa „wiąz” pochodzi prawdopodobnie od słowiańskiego „węz” lub litewskiego „vinkśna”, co oznacza wiązanie łykiem. Właśnie u tego gatunku łyko ma najlepsze właściwości użytkowe. Słowianie techniką krzyżową wyplatali z łyka buty. Do wyrobów plecionkarskich służyły także młode gałązki wiązu. Znane było zastosowanie lecznicze tego gatunku. Z soku wiązu przyrządzano nalewki przeciw bólom wątroby i żołądka. Kora służyła do robienia wywaru, w którym kąpano chorych na suchoty. Wiąz stosowano także w leczeniu schorzeń skóry, a nawet głębokich ran. Kora znajdowała zastosowanie w garbarstwie, a popiół służył do wyrobu potażu.

Indianie ze szczepu Czejenów z miazgi wiązu amerykańskiego przyrządzali kawę. Miazga łączona z tłuszczem zwierzęcym była również przysmakiem indiańskich dzieci. Spożywano ją także w Skandynawii, w okresie głodu. W Chinach do dziś jada się niedojrzałe owoce wiązu. Wszystkie dobrodziejstwa płynące z właściwości wiązu zdecydowały o tym, że powszechnie był traktowany jako drzewo przyjazne i życzliwe ludziom. Wiąz występuje w greckich mitach i podaniach. Orfeusz pod wiązem opłakiwał utratę ukochanej Eurydyki, zaś Achilles, obalając potężny wiąz i przechodząc po nim, pokonał wezbrane nurty połączonych rzek Ksantos i Simoeis. Według horoskopu celtyckiego urodzeni

Przekroje drewna wiązowego

pod znakiem wiązu (12-24 stycznia i 15-25 lipca) są ludźmi spokojnymi i opanowanymi. Cechuje ich wierność i uczciwość. Cieszą się powszechnym uznaniem. Są konkretni i praktyczni. Bardzo często zostają mistrzami w jakimś nietypowym zawodzie. styczny J. Frankowski, Wiąz (akwarela)

Literatura: 1. Marszałek E., Ballady o drzewach, Wydawnictwo RS DRUK, Rzeszów 2004 2. Seneta W., Dolatowski J., Dendrologia, Wydawnictwo Naukowe PAN, Warszawa 2005 3. Tomanek J., Botanika leśna, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1997 4. Ziółkowska M., Gawędy o drzewach, Arkona, Warszawa 1993 Opracowanie: Konsultacja naukowa: Alicja Antonowicz dr inż. Władysław Danielewicz Barbara Czołnik Joanna Zalejska-Niczyporuk

Drzewo to upodobały sobie leśne elfy, dlatego nosiło ono dawniej imię Brata Elfów. Podobno wokół wiązu, tuż przed świtaniem, można dojrzeć te istoty tańczące przy łagodnej muzyce.

Przeplecione żółtą wstążką lub najlepiej wełną, gałązki tego drzewa chroniły od plotek. promieniowy