LAVA Jaargang 18 | Editie 3

LAVA

magazine van de jonge socialisten in de pvda

defensie

1 lava­

voorwoord

inhoud artikelen 4

Een Europees leger: voor of tegen?

7

Winter is coming

Jonge Socialisten Abel Hendriks en Rolf de Goeij kruisen de verbale degens over een heet hangijzer in het Defensie-dossier: is een verenigd Europees leger nu een goed idee of niet?

Luitenant-kolonel bij de landmacht Mostafa Hilali schrijft als gastredacteur van deze LAVA over de paralellen die hij ziet tussen zijn ervaringen als militair en, geloof het of niet, de populaire televisieserie Game of Thrones.

Voorbij oorlog en vrede

11 Niet water naar de zee dragen,

maar twee handen op één buik

Het was het einde van de geschiedenis, volgens sommigen.

In de vroege jaren negentig nam een massale overwinningsroes bezit van de Westerse wereld. De Koude Oorlog was voorbij, het communisme was overwonnen en de liberale democratie zou nu spoedig overal ter wereld vrijheid en voorspoed brengen. Bij afwezigheid van een serieuze militaire uitdager besloten veel landen die voorheen uit angst voor het Rode Gevaar in opperste staat van militaire paraatheid hadden verkeerd om hun krijgsmacht in te krimpen. Zo ook Nederland.

Humanitaire crisishulp of reguliere steun aan ontwikkelingslanden vanuit Nederland is vaak vooral financieel, ook in fragiele staten waar bijvoorbeeld conflicten woeden. Maar als conflicten het probleem zijn, hoe kan geld dan de oplossing zijn? En, doen we er als Nederland niet beter aan militaire hulp in te zetten in fragiele staten en conflictgebieden die wij nu financieel steunen? In dit artikel bespreekt LAVAredacteur Mikal Tseggai de rol van Defensie in ontwikkelingssamenwerking.

De sociaaldemocraten waren, om goede redenen, enthousiast over die ontwikkeling. Door de bezuinigingen op Defensie kwamen er middelen vrij die geïnvesteerd konden worden in mensen in plaats van in bommen. Gaandeweg werd beknibbelen op de krijgsmacht, in ieder geval voor sommigen in het linkse kamp, een panacee voor de oplopende kosten van de verzorgingsstaat.

16 “Veiligheid een VVD-issue?

Onzin!”

LAVA-redacteur Samir Ahraui gaat in gesprek met PvdA-Kamerlid en Defensiewoordvoerster Angelien Eijsink, die na 14 jaar in de Tweede Kamer het defensiestokje aan iemand anders zal overdragen. Hoe is de houding van de PvdA tegenover Defensie veranderd over de afgelopen jaren? Waar moet de komende periode de nadruk op worden gelegd? En: koestert Eijsink wellicht ministeriële ambities?

De afgelopen vijfentwintig jaar is de mondiale veiligheidssituatie fundamenteel veranderd. De klassieke tegenstelling van oorlog en vrede is achterhaald. In de 19e en 20e eeuw was defensiepolitiek vooral gericht op oorlogssituaties tussen verschillende landen. In de 21e eeuw zijn dat soort oorlogen een zeldzaamheid geworden. Conflicten overstijgen grenzen en worden vaak aangejaagd door niet-statelijke groepen.

Denk maar aan de separatisten in Oekraïne of de jihadisten in Irak en Syrië. Tegelijkertijd is vrede ingewikkelder geworden. In de meeste Europese landen heerst nu al decennia de vrede. Door een lange stroom aanslagen en toenemende maatschappelijke spanningen zullen veel mensen in bijvoorbeeld Frankrijk dat echter niet zo ervaren.

rubrieken 3 agenda 10 ons nieuwste lid 19 uit de bestuurskamer 19 colofon

De gecompliceerde 21e -eeuwse realiteit kan niet worden gevat in termen als oorlog en vrede. De onzekerheid die deze nieuwe realiteit met zich mee brengt stelt ons voor moeilijke vragen. Moeten we de bezuinigingen van de afgelopen vijfentwintig jaar nu in rap tempo gaan terugdraaien? Welke rol kunnen nationale legers nog spelen wanneer grenzen er steeds minder toe lijken te doen? Hoe garanderen we veiligheid voorbij oorlog en vrede? Deze LAVA zoekt naar antwoorden.

Casper Gelderblom, hoofdredacteur 2 lava

Defensie, duurzaamheid, en Jan Pronk Tekst: Lilit Zeltsburg Bestaat er een uitknop voor nervositeit? Die had ik namelijk hard nodig voordat ik naar de JS-avond met Jan Pronk ging. Wat als ik er met niemand kan praten? Wat als iedereen meteen doorheeft dat ik er voor het eerst ben? Ik had me geen zorgen hoeven te maken, zo bleek. “De Partij van de Arbeid heeft haar beginselen verloochend,” waren Jan Pronks eerste woorden tijdens de door de Werkgroep Defensie georganiseerde avond. Ik was meteen verkocht.

Beginselen en het al dan niet verloochenen daarvan waren een centraal thema van het gesprek dat volgde.

Pronk, die bekend staat als één van de grootste idealisten van de Nederlandse politiek, maakte zijn reputatie waar in een pleidooi dat voor een groot gedeelte rustte op de beroemde Millenniumdoelen. De Millenniumdoelen zijn immers een uitstekend voorbeeld van hoe idealen vertaald kunnen worden in beleid.

Idealen die niet alleen westers zijn, maar min of meer universeel. Ook voor de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van 2015 had Pronk veel lof.

Voornamelijk voor het feit dat ze, in tegenstelling tot de Millenniumdoelen, meer dan ooit bottom-up tot stand zijn gekomen.

Pronk argumenteerde somber dat niet alleen de PvdA, maar de hele wereld haar waarden verloochent.

Er wordt nog steeds niet genoeg gedaan om klimaatverandering tegen te gaan en vluchtelingenstromen groeien iedere dag. Komt het nog goed? Misschien wel, zegt Pronk, maar alleen als de PvdA en gelijkgestemden wereldwijd terugkeren naar hun beginselen en idealen.

Agenda De komende tijd staan er weer veel activiteiten op de planning, ook gerelateerd aan het thema van deze LAVA! 3 november: FMS Lunchmeeting ‘Toekomst Europese Ontwikkelingssamenwerking’, Den Haag 5 november: Afrikadag 2016, Amsterdam 7 november: Bijeenkomst PvdANetwerk Defensie, Den Haag 7 november: JS-Werkgroep Defensie met minister Hennis-Plasschaert, Den Haag 11 november: Festival van de Toekomst, Zwolle 19 november: JS-Najaarscongres, Tilburg Meer weten? Houd www.js.nl in de gaten voor updates over deze en andere activiteiten, of neem contact op met de redactie.

3 lava­

Een Europees leger: vóór of tegen?

Tekst: Abel Hendriks en Rolf de Goeij Beeld: Renée van den Kerkhof

VOOR:

Rolf de Goeij: “Op naar een Europese defensiegemeenschap!”

4 lava

2016 is een jaar waarin Europa en onze defensie bovenaan de politieke agenda zijn komen te staan. De steeds grotere chaos in het continent Afrika, de crisis in Syrië en het ontwaken van de Russische beer zorgen dat de traditionele grenzen van Europa bijzonder onrustig zijn. Hierdoor struinen onze schepen de Middellandse zee af op zoek naar vluchtelingen, laten onze vliegtuigen bommen vallen in het Midden-Oosten en traint onze krijgsmacht in NAVO-verband in Polen ter voorbereiding van een mogelijke Russische inval in de Baltische staten. Typerend voor deze tijd is dat vrijwel al onze taken in samenwerking gaat met lidstaten van de Europese Unie. Ik voorzie de komende 15 jaar nog geen normalisering van de internationale veiligheidssituatie, eerder een verslechtering, en pleit daarom om die tijd te gebruiken voor verdere Europese integratie van defensiepolitiek.

De besluiten die vandaag de dag uit ‘’Plein 4’’ (adres van het ministerie van Defensie) rusten voornamelijk op de NAVO en de leidende hand van de Verenigde Staten. Dit gaat in 2017 veranderen. Ongeacht welke president er wordt gekozen zal er minder aandacht worden gegeven aan Europa. Trump wil eerst dat de andere lidstaten hun defensiebudget opschalen en Clinton zet Obama’s politiek door waardoor er een machtsverschuiving ontstaat naar de Pacifische regio. Door de Brexit is één van de vier Europese grootmachten buiten de EU komen te staan. Het Verenigd Koninkrijk zal zich minder geneigd voelen in de toekomst op te komen voor de belangen van EU-lidstaten wanneer het niet in het eigenbelang is. Hierdoor valt een gat in de militaire slagkracht van de unie. Momenteel geeft de EU gezamenlijk jaarlijks rond de 190 miljard euro uit en komt daarmee uit op 40% van het budget dat de VS besteedt per jaar. Helaas blijft de operationele capaciteit van de ’’Europese krijgsmacht’’ steken op maar 10% van die van de VS. Maar wat wil je ook als er binnen de EU 4 verschillende soorten tanks, 23 typen gevechtsvoertuigen, 3 typen gevechtstoestellen en 89 (!) onafhankelijke wapenprogramma’s lopen. Fransen vliegen graag in eigen straaljagers, Italianen schieten graag met Baretta’s en de Duitsers rijden rond in hun Panters.

Ik pleit niet voor de onmiddellijke oprichting van een Europees leger, dat is iets voor een veel langere termijn en daarbij moeten heel moeilijke politieke beslissingen worden genomen. Wel pleit ik voor het oppoetsen van de Europese Defensiegemeenschap. Dit was een niet geratificeerd-verdrag uit 1952 waarbij (West-) Duitsland, Frankrijk, de Benelux en Italië afspraken om hun militaire productie gelijk te schakelen en haar krijgsmachten in elkaar op te laten gaan.

Momenteel is Duitsland hier groot voorstander van. Ze werkt al nauw samen met Nederland en er zijn plannen met Tsjechië en Polen om datzelfde te doen. De Nederlandse en Belgische marine kan je al bijna één noemen.

5 lava­

In theorie liggen de kaarten er dus beter voor dan men wellicht denkt. Frankrijk twijfelt momenteel, maar door de Brexit ziet zij de noodzaak van verdere samenwerking in. Wanneer de gehele EU gaat samenwerken kan men zelfs 26 miljard euro per jaar besparen op defensiebudgetten, terwijl de operationele efficiëntie omhoog springt. Dan hebben we minder hulp nodig van ‘Uncle Sam’ en kunnen we onze taken beter dan ooit uitvoeren, zonder dat we onze begrotingen met miljarden tegelijkertijd hoeven te verhogen. Een winwin voor vrede en veiligheid.

tEgEN:

Abel Hendriks: “Een Europees leger is een onwenselijke fantasie” Wegens materiaalgebrek is Defensie niet meer in staat om de huidige buitenlandse operaties te onderhouden.

In Mali dragen onze mannen en vrouwen in uniform bij aan stabilisering van het land. De huidige inzet van 350 militairen is logistiek onhoudbaar; de drie Chinook- en vier Apachehelikopters ondergaan een slijtageslag.

Boven Syrië en Irak vliegen nu Belgische, in plaats van Nederlandse F-16’s, om ISIS-doelwitten te raken. Na decennialange bezuinigen op Defensie is dit hetgeen wat over is van de Nederlandse slagkracht anno 2016; slechts een paar opeenvolgende jaren van bescheiden missies binnen brede internationale coalities zijn voldoende om het gehele apparaat te doen haperen.

Ook de PvdA moet verantwoordelijkheid nemen voor deze situatie. Onze partij is mede schuldig geweest aan het kortzichtige bezuinigingsbeleid dat ten grondslag heeft gelegen aan deze armzalige situatie. Tegelijkertijd moeten wij vooruit kijken en weer ambitieus durven te denken. Afgelopen jaar zijn er honderden miljoenen extra bijgekomen, te danken aan financiële meevallers. Een stap in de goede richting, maar we hebben nog ver te gaan. Dit geld is bedoeld als smeerolie, zodat de organisatorische radertjes van Defensie goed kunnen blijven draaien. Dit is een basisbehoefte, maar niet voldoende an sich, gezien de internationale verantwoordelijkheid die Nederland draagt.

Een van de maatregelen die de slagkracht van de Nederlandse strijdkrachten kan vergroten, zou de creatie van één Europees leger zijn. Ik citeer hier bij gelegenheid de JS-website :“Door een Europees leger wordt het mogelijk om veel efficiënter te werken (…) Bovendien is een Europees leger veel krachtiger naar de buitenwereld dan een versnippering van vele losse legertjes”.

In theorie is dit een aardige argumentatie, ware het niet dat wij een voorbeeld hebben uit de praktijk om dit door te prikken. Er bestaan namelijk militaire eenheden onder de vlag van de Europese Unie; de zogeheten EU Battlegroups (EU BG), die roteren op basis van bijdragen van individuele lidstaten. Iedere BG is een snellereactie-eenheid ter grootte van een bataljon (1,500 man) onder het Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid (GBVB). Sinds totstandkoming van operationele capaciteit in 2007 is er echter nooit gebruik gemaakt van de BG’s, en het is onwaarschijnlijk dat ze binnenkort worden ingezet. Door de stroperige EU-beslissingsprocedures en codecisierechten van nationale parlementen heeft dit initiatief juist bijgedragen aan verdere versnippering en verspilling.

Militaire slagkracht raakt de diepste essentie van nationale soevereiniteit. De socioloog Max Weber definieerde de staat als “de enige menselijke gemeenschap die de monopolie op het gebruik van legitiem geweld

claimt”. Dat legt de vinger precies op de zere plek: zo is economisch beleid niet essentieel voor het bestaan van een staat, en is dankzij de naoorlogse consensus over het vrijemarktprincipe veel succesvol geïntegreerd.

Over het gebruik van militair geweld is echter geen Europees consensus – verre van. Dit wordt geïllustreerd door de Frans-Duitse as, de bakermat van de naoorlogse Europese wederopstanding. De Fransen hebben, gezamenlijk met de Britten, het meest geavanceerde en actieve leger van de Europese Unie. Zo heeft Frankrijk de opmars van jihadisten in Mali grotendeels zelfstandig gestopt in 2013, en levert het een relatief grote bijdrage aan de strijd in Irak en Syrië. De Duitsers, echter, worstelen nog steeds met de erfenis van de Tweede Wereldoorlog, en zijn (begrijpelijkerwijs) zeer terughoudend.

Bedenk nu eens dat de EU niet uit 2, maar uit 28 landen bestaat. Ieder land heeft zijn eigen militair-strategische cultuur en zijn eigen dreigingsanalyse. Deze landen zullen het nooit eens worden over een slagkrachtig, centraal aangestuurd defensiebeleid: in een tijd waar de instituties van de EU vanuit alle hoeken van Europa als corrupt en illegitiem worden neergezet, is zo’n radicale maatregel onverkoopbaar. Bovendien is de NAVO - een veel gestroomlijndere organisatie op het gebied van defensie -, de primaire hoeder van de collectieve Europese veiligheid. De magere Europese bijdragen (bijna niemand haalt de norm van 2%) aan defensie worden zo wat gecompenseerd door de Amerikaanse aanwezigheid. De Baltische staten en Polen, de landen die zich het meest bedreigd voelen door de recente Russische militaire agressie, kijken naar de NAVO, niet naar de EU. Dat betekent overigens niet dat er geen mogelijkheden zijn voor effectieve integratie. Een goed voorbeeld voor hoe het wél kan is de Europees Defensieagentschap (EDA). Het EDA levert nuttig werk, bijvoorbeeld op het gebied van standaardisering van wapenprocuratie.

Het EDA is echter volledig intergouvernementeel, en kan geen dwangmaatregelen opleggen. Kleinschaligere samenwerking is ook mogelijk, getuige de recente integratie van Nederlandse militairen in het Duitse 1.

Panzerdivision.

De grootste winst voor Defensie ligt echter op nationaal niveau. Primair moet ervoor gezorgd worden dat de operationele inzetbaarheid verbeterd wordt. De ring van instabiliteit rond Europa vraagt om een beter paraat leger. Dat vergt simpelweg meer investeringen - niet een vruchteloos avontuur binnen de bureaucratische molen van de EU. ◄

6 lava

Winter is coming Tekst: Mostafa Hilali Beeld: Maria van der Heijden

Mostafa Hilali, luitenant-kolonel bij de landmacht, werd in 1973 geboren te Meknes in Marokko. Op driejarige leeftijd kwam hij samen met zijn ouders, broers en zussen naar Nederland. Mostafa werd meermaals uitgezonden in het kader van internationale vredesoperaties. Hij won The Other Manager 2010, een prijs voor multiculturele managers die hun dubbele cultuur als kracht gebruiken. In maart 2016 sprak Mostafa in een TEDxTalk over zijn jeugd en over het het hebben van verschillende identiteiten in het leger. Naast zijn militaire loopbaan is Mostafa actief op maatschappelijk gebied, onder andere bij het internetinitiatief #Nietmijnislam. In zijn gastbijdrage aan de LAVA beschrijft hij de paralellen die hij ziet tussen de televisieserie Game of Thrones en zijn ervaringen als militair.

7 lava­

Het komt regelmatig voor dat ik pas na een lange dag op de kazerne thuis kom. Eerst moeten we natuurlijk eten met zijn drieën zodat daarna de kleine naar bed kan. Wat is het dan fijn om de TV aan te zetten en lekker samen voor de buis te gaan zitten. Verstand op nul en even mentaal vluchten naar een andere wereld.

Nu ben ik een fanatiek Star Wars fan, maar sinds een paar jaar ben ik ook verknocht geraakt aan de bekende fantasy-serie Game of Thrones. Het is een ijzersterke serie en mijn vrouw en ik kijken er graag naar. Je kunt de serie namelijk gewoon als entertainment zien en genieten van de intriges, het politiek manoeuvreren om bondgenoten te vinden, de worstelingen tussen Kerk en Staat, de bloederige gevechten en uiteraard de vele blootscènes. Maar het komt steeds vaker voor dat ik er meer in zie. Ik zie in deze fictieve wereld veel zaken terug die mij doen denken aan het hier en nu. Zaken die resoneren omdat ze zo ontzettend herkenbaar zijn.

Ik pleit niet voor het herinvoeren van de dienstplicht.

Toch denk ik dat de krijgsmacht wel een voorbeeldfunctie heeft voor de maatschappij. Dat wij-gevoel dat zo merkbaar mist in de samenleving is juist de kern waaromheen de krijgsmacht is opgebouwd. En het is de moeite waard om onszelf de vraag te stellen waar we dat gevoel kwijt zijn geraakt en hoe we het voorbeeld van de krijgsmacht kunnen gebruiken om het weer te krijgen.

Maar er zijn meer overeenkomsten tussen de Night’s Watch en de krijgsmacht. Zo zien we gedurende het verlopen van de serie dat de Watch het niet makkelijk heeft. De Ordemeester stuurt regelmatig boodschappers naar de heersers van de Zeven Koninkrijken met verzoeken om steun. Steun die op basis van eeuwenoude overeenkomsten is vastgelegd toen de herinnering aan wat er aan de andere kant van de wal leefde nog vers in het geheugen verbleef. Die gezanten vragen om de toegezegde steun in de vorm van financiering, logistieke ondersteuning en nieuwe troepen. En steeds zien we dat de reacties van de koningen en prinsen op elkaar lijken. De gezanten worden behandeld als gerespecteerde gasten, ze zijn welkom en al hun verzoeken worden als belangrijk en begrijpelijk gezien. Maar het toegezegde goud en zilver laat op zich wachten. De beloofde goederen en proviand zijn niet te vinden. En zelfs de rekrutering van nieuwe ordeleden verloopt moeizaam. Beloftes alom dus, maar weinig concrete acties.

“Winter is coming.” In menig aflevering van Game of Thrones wordt dit gezegd, als een herinnering dat onheil eraan komt. Wat is dat onheil dan? Nou, een koude winter. Zo erg is dat natuurlijk ook niet. Maar de fans weten inmiddels dat die winter meer is dan wat kou...

Nee, die winter bevat een vijandelijk leger dat uit is op de verovering van de Zeven Koninkrijken. En al wat tussen het onheil en die zeven landen met hun inwoners staat is een wal met op die wal de Night’s Watch.

Een in het zwart gehulde ridderorde, die een eed gezworen hebben om hun voorouderlijke landen en samenlevingen te beschermen tegen elk kwaad dat zich aan de andere kant van de wal bevindt.

Dit doet me wel eens denken aan onze huidige tijd. Ooit hebben we namelijk afgesproken als NAVO-landen Het is precies die Night’s Watch die mij fascineert en dat we twee procent van ons Nationaal Bruto Product niet vanwege de voor de ingewijden bekende Jon Snow. zouden besteden aan Defensie om zo een effectieve en Een groep mannen, een eenheid die ver van de samen- geloofwaardige bijdrage te kunnen leveren aan onze leving onder zware omstandigheden leeft. Regelmatig collectieve zelfverdediging. Een mooie afspraak, maar moeten ze samen ontberingen delen en zijn ze op el- inmiddels zitten we daar bijzonder ver onder. En iederkaar aangewezen. Mannen uit alle lagen van de samen- een zegt dat de afspraak nog steeds staat, dat het een leving en uit verschillende koninkrijken. Een mix van goede afspraak was en dat we “op den duur” invulling adel en dieven. Mannen wiens verleden individueel is aan moeten geven. Maar wat is een afspraak echt waard opgebouwd, maar wiens toekomst collectief besloten als we die niet nakomen? Niet veel, natuurlijk. We zien wordt. De Night’s Watch is een groep van broeders die en horen veel discussie en debat over wat Defensie noleven naar kernwaarden als gedeelde verantwoorde- dig heeft. Toch lijkt de leidende vraag: hoeveel kan er lijkheid, plicht en dienstbaarheid. Hun broederschap nog vanaf? Ook de PvdA heeft jarenlang vanuit het zie je terug in het uniform dat ze dragen. Ongeacht idee van het vredesdividend Defensie gekort. Er was hun afkomst, verleden, sociale status of functie, ze immers geen dreiging meer, zo redeneerde men, dus dragen allemaal dezelfde zwarte uitrusting en worden waarom zouden we nog een sterke defensieorganisatie door hun tegenstanders regelmatig Crows of kraaien financieren? En zo zien we de tekorten en beperkingen genoemd. Het uniform zorgt voor een gezamenlijke zich opstapelen. Maar in ieder debat en discussie roeuitstraling en is een symbool van hun verbondenheid. pen de partijen om het hardst dat de krijgsmacht beAllemaal elementen die ik als militair herken. Het zijn de langrijk is en zijn taken moet kunnen uitvoeren. Zeker zaken waar ik altijd trots op ben. De manier waarop wij in verkiezingstijd gaan de ideeën weer oppoppen. In de dankzij onze opleiding en vorming van individuen mili- verkiezingsprogramma’s zullen vast weer briljante patairen maken die de groep voorop stellen en zich samen ragrafen staan over de taken en toekomst van Defensie. sterk maken voor de vrede en veiligheid van anderen. Hoe Tot na de verkiezingen. Want meestal vervalt Defensie we met onze manier van werken en met elkaar omgaan dan weer tot de te onderhandelen onderwerpen. Oftebruggen kunnen slaan tussen mannen en vrouwen met wel veel praatjes, maar bijzonder weinig daden. heel verschillende achtergronden, culturen en ideeën. En ook bij ons zien we de functie van het uniform. Nu zien we Een ander punt is me ook bijgebleven van de Night’s er niet allemaal uit als kraaien, maar ook wij stralen ge- Watch. Op een gegeven moment blijkt dat van de diverzamenlijkheid uit door het uniform. Onze regimentsem- se forten en opstellingen die zij hebben op de verdediblemen verbinden ons met een lange traditie van mannen gingswal, zij maar een paar daadwerkelijk nog kunnen en vrouwen die samen zijn ingezet. En als ik om mij heen bemannen. De vele tekorten en beperkingen hebben kijk, zie ik dat we dat gevoel van cohesie en verbonden- hun vermogen om ver van hun hoofdopstelling, Castle heid missen in onze samenleving.

Black, op te kunnen treden nagenoeg doen verdwijnen.

8 lava

En zo zien we dat hoewel de Night’s Watch beseft dat ze steeds minder zicht hebben op wat er in de omgeving gebeurt, dat ze langzaam omsingeld en afgesneden raken, ze daardoor ook niet meer de mensen kunnen beschermen die verder weg onder druk staan van aanvallen. En dat laatste zie je knagen aan de mannen van de Night’s Watch. Ze hebben een eed gezworen om anderen te beschermen, maar zien zich genoodzaakt keuzes te maken. Keuzes die niets meer zijn dan het kiezen tussen twee kwaden.

En dat is ook iets dat ik herken in de huidige situatie.

Door alle druk en tekorten op Defensie zien we dat de mogelijkheden om expeditionair op te treden steeds minder worden. Ons ambitieniveau is zelfs misschien niet meer haalbaar. Maar tegelijkertijd zien we dat door de ontwikkeling aan de zuid- en oostflank van Europa de noodzaak om ons meer te richten op de eerste hoofdtaak, namelijk collectieve zelfverdediging. Maar wat betekent dat voor de missies die we doen in het kader van de tweede hoofdtaak? Kunnen we in de toekomst nog wel bijdragen leveren aan het bevorderen van de internationale rechtsorde door het uitzenden van militairen voor de vrede en veiligheid van anderen? Juist dit laatste is iets dat de PvdA die internationale solidariteit heel hoog in het vaandel heeft toch moet raken?

Want wat als we moeten kiezen tussen deze twee opties? Kunnen we überhaupt kiezen voor het een of het ander? Want beide taken vereisen mensen en middelen. Kiezen we dan voor onszelf of kiezen we voor een ander? En wat betekent het als we ervoor kiezen om ons te gaan richten op de eerste hoofdtaak? Het belang van de NAVO is daarin duidelijk. Maar wat gebeurt er als we minder willen meedoen met de VN? Een organisatie waar de PvdA sterk in gelooft, maar waar we dan misschien weinig voor kunnen betekenen. Zijn we door voor eigenbelang te kiezen dan misschien een van de belangrijkste internationale organisaties aan het uithollen?

Game of Thrones is uiteindelijk gewoon een soort modern sprookje. Het is amusement waar we de dag mee kunnen afsluiten na alle rompslomp daarvan. Maar het is een sprookje met een boodschap. Voor mij is die boodschap een duidelijke. De serie laat ons zien hoe een groep dankzij hun broederschap en plichtbesef voor elkaar en hun doelen doorstrijden. Een mooie inspiratie in tijden waar we soms wat inspiratie missen. Maar laten we voorkomen dat onze eigen Night’s Watch in dezelfde situatie terecht komt zoals die in de serie. Laten we de mensen die zich inzetten voor onze veiligheid, die op die wal staan tussen ons en onveiligheid niet wegsturen met valse beloftes. Laten we hun verzoeken om steun en draagvlak serieus nemen en ook invullen.

Niet met woorden maar met daden. Niet omdat het verkiezingstijd is, maar omdat het nodig is. Want het blijft natuurlijk een feit dat “Winter is coming.” Misschien sneller en kouder dan we ons kunnen voorstellen. ◄

10 lava

Niet water naar de zee dragen, maar twee handen op één buik Tekst: Mikal Tseggai Beeld: Renée van den Kerkhof

Humanitaire crisishulp of reguliere steun aan ontwikkelingslanden vanuit Nederland is vaak vooral financieel, ook in fragiele staten waar bijvoorbeeld conflicten woeden. Maar als conflicten het probleem zijn, hoe kan geld dan de oplossing zijn? En, doen we er als Nederland niet beter aan militaire hulp in te zetten in fragiele staten en conflictgebieden die wij nu financieel steunen?

11 lava­

Conflicten

Als er in een land gewapende conflicten uitbreken, is het bij militair ingrijpen zaak deze zo snel mogelijk tot een staakt-het-vuren te brengen. Belangrijke (democratische) instituties werken dan al niet meer en hebben dus ook geen mogelijkheid de conflicten op een geweldloze manier te beslechten: de enige oplossing lijkt dan nog reactief optreden van de militaire macht, tot het conflict weer over is. Hier lijkt natuurlijk de primaire rol voor de Nederlandse krijgsmacht te liggen, namelijk militair ingrijpen bij gewapende conflicten. Daarnaast is er toch ook een andere rol voor de krijgsmacht. In gebieden waar geweld heerst kunnen hulpverleners niet zonder de steun van (Nederlandse) militairen. Mensen in acute nood hebben recht op hulp, ongeacht de brute dictatuur die over hen heerst of het conflict dat hen bedreigt: dat is het belangrijkste grondbeginsel van humanitaire hulp. Humanitaire hulp kan echter moeilijk tot stand komen als er in een gebied totale chaos en onveiligheid heerst. Om hun werk relatief veilig te kunnen doen, hebben ook hulpverleners in een conflictgebied baat bij militaire ondersteuning.

Maar is de rol van de Nederlandse krijgsmacht rondom conflictgebieden en fragiele staten niet veel groter?

den van de sociaaldemocratie. Een krijgsmacht die ‘sociaaldemocratie-proof’ is zou zich dan ook niet primair moeten richten op het militair beslechten en bevechten van allerlei conflicten, maar op het beschermen en handhaven van vrede en de democratische rechtsstaat, oftewel: ‘peacekeeping’ en ‘nation building’. Maar dat kan de krijgsmacht niet zonder hulpverleners en experts die zich bezig houden met ontwikkelingshulp en –samenwerking. Andersom geldt hetzelfde, alleen ontwikkelingssamenwerking helpt niet bij het creëren duurzame oplossingen in fragiele staten die geteisterd worden door conflicten en geweld. Gebrek aan geld is daar namelijk niet het probleem en het sturen van geld dus niet de oplossing: armoede, hongersnood en economische problematiek versterken de fragiliteit van een staat en worden op hun beurt ook versterkt door een gebrekkige rechtsstaat. Economische problemen zijn dan ook een gevolg van wanbestuur, gebrek aan democratische instituties en een instabiel fundament van de samenleving en geen primaire oorzaak van een fragiele staat op zichzelf.

Democratie

De rol van de Nederlandse krijgsmacht rondom conflictgebieden en fragiele staten kan echter veel groter. Democratie is een van de belangrijkste waar-

12 lava

Stabiliteit

In gebieden waar instabiliteit een gevaar vormt voor de democratische rechtsstaat of de opbouw daarvan, kan militaire hulp een rol spelen in het handhaven van factoren die mogelijk ontwrichtend kunnen werken voor de samenleving. Een fatsoenlijke rechtsstaat kan namelijk alleen werken als geweld en onrecht in toom gehouden wordt. Als bepaalde (democratische) instituties niet goed werken of zwak zijn, is de kans dat militaire groepen de samenleving opnieuw ontwrichten veel groter. Om te kunnen bouwen aan een sterke en stabiele democratische rechtsstaat en een duurzame economie in een ontwikkelingsland, is het dus noodzakelijk dat daar allereerst stabiliteit ontstaat. En hier komt Defensie om de hoek kijken: waar stabiliteit nodig is, kan Defensie een rol spelen. In de transitiefase van fragiele staat/conflictgebied naar een afronding van de wederopbouw is een land namelijk erg kwetsbaar. Oude conflicten kunnen opnieuw oplaaien en nieuwe conflicten ontstaan makkelijker door de kwetsbare situatie waarin een land zich bevindt. Dat betekent dat stabiliteit een zeer belangrijke randvoorwaarde is voor duurzame ontwikkelingshulp. Economische groei, een goede wederopbouw en een goede inzet van financiële steun vanuit het buitenland, hebben geen kans van slagen als een nieuw conflict ieder moment op nieuw los kan barsten. Buitenlandse investeerders zullen wegblijven, mensen zullen het land ontvluchten en een parlementaire demo-

cratie zal niet werken. Een combinatie van peacekeeping (door Defensie) en ontwikkelingshulp is dus goud waard en zorgt voor kansen voor economische groei, betere leefomstandigheden voor de lokale bevolking en een goede omgeving voor het duurzaam bouwen aan een democratische rechtsstaat.

Water naar de zee dragen

Ontwikkelingssamenwerking en militair ingrijpen staan nog te vaak los van elkaar, terwijl beiden elkaar juist heel goed kunnen versterken. Willen we naar duurzame oplossingen en (economische) ontwikkeling voor landen in nood, dan moéten we de randvoorwaarden daarvoor creëren: een veilige omgeving om te bouwen aan sterke en democratische samenlevingen wereldwijd.

Financiële steun is niet altijd de oplossing, evenals militair ingrijpen: fragiele staten hebben na conflicten een palet aan allerlei oplossingen nodig om zich te herstellen.

Om te voorkomen dat ontwikkelingssamenwerking of militair ingrijpen een kwestie van ‘water naar de zee dragen’ wordt, is dus zaak dat Nederland de raakvlakken van Defensie en Ontwikkelingssamenwerking opzoekt en de samenwerking verbetert! ◄

13 lava­

Ons nieuwste lid…

Hevien Dahly Tekst: Casper Gelderblom Beeld: Maria van der Heyden

Leuk dat je lid bent geworden van de Jonge Socialisten! Waarom ben je lid geworden?

Ik heb altijd al het besef gehad dat de wereld verder reikt dan mijn eigen horizon. Mijn ouders zijn allebei politieke vluchtelingen. Van heb ik veel geleerd over hoe de wereld in elkaar zit. Ik kan zo ontzettend boos worden over al het onrecht om mij heen. Ik vind het bijvoorbeeld belachelijk dat er in Nederland nog steeds gezinnen zijn die het niet breed hebben, dat er kinderen het land worden uitgezet terwijl ze hier zijn opgegroeid en soms zelfs geboren, dat het voor achttienjarigen moeilijker is om aan een bijbaan in de supermarkt te komen dan voor een vijftienjarige.

Door alleen de actualiteit te volgen en gefrustreerd te zijn over al deze dingen, schiet ik helemaal niks op.

Vandaar mijn keuze om lid te worden van een jongerenpartij. Het feit dat mijn ouders gevlucht zijn voor de politiek is voor mij een reden de politiek op te zoeken. Ik hoop dat ik door mijn lidmaatschap van de Jonge Socialisten bij kan dragen aan positieve verandering in Nederland.

Waarom de JS en geen andere (jongeren)partij?

In de vierde klas heb ik een aantal dagen stage gelopen bij de PvdA in de Tweede Kamer. Ik heb veel geleerd in die korte periode. Wat de PvdA doet en wil doen voor de mensen in Nederland, sprak me echt aan. Na deze stage wist ik het zeker: ik ben links. Vervolgens ben ik over (linkse) jongerenpartijen in Nederland gaan lezen en al heel snel kwam ik op de website van de Jonge Socialisten. En nu sta ik in het ledenblad, best tof!

Ben je van plan om actief te worden binnen de vereniging?

Jazeker! Ondanks dat ik in mijn examenjaar van het gymnasium zit, ga ik zoveel mogelijk activiteiten bijwonen. Ik hoop dat we door mijn inzet nog groter en leuker worden!

Waar ligt je passie?

Ik heb verschillende hobby’s. Zo doe ik aan karate, lees ik graag, werk ik als vrijwilliger en onderneem ik leuke dingen met vrienden. Maar ook tijdens een verhitte discussie in de klas voel ik me in mijn element. Het klinkt vast heel zweverig, maar het komt erop neer dat ik gewoon blij ben dat ik kan zeggen wat ik denk en dat ik het ook met anderen mag en kan delen. Ik denk dat daar mijn passie ligt: gewoon lekker doen en zeggen waar ik zelf zin in heb.

Wat zou je veranderen als je één dag aan het ‘politieke stuur’ zou mogen staan?

Nou, heel makkelijk! Ik zou de kloof tussen autochtoon en allochtoon, rijk en arm, hoogopgeleid en laagopgeleid, jong en oud, gelovig en niet-gelovig willen verkleinen.

Het klinkt vast heel cliché, maar het liefst zie ik dat iedereen in Nederland respectvol met elkaar om kan gaan.

Je hoeft echt niet met iedereen vrienden te zijn, maar de ander moet altijd in zijn waarde gehouden worden, hoe vreemd diegene ook is in jouw ogen.

14 lava

15 lava­

Veiligheid een VVD-issue?

Onzin!

Tekst: Samir Ahraui Beeld: Maria van der Heyden

Het is een redelijk koele vrijdagmiddag wanneer ik over het Binnenhof fiets. De stukken voor Prinsjesdag zijn al uitgelekt en Defensie blijkt (volgens de geruchten) vanaf 2017 ruim 300 miljoen euro extra te krijgen. Een opmerkelijk feit, vooral ook omdat de PvdA bepaald niet bekend staat om spendeerdrift als het gaat om de krijgsmacht. Na een goed gesprek met Angelien Eijsink, defensiewoordvoerder namens de PvdA in de Tweede Kamer, bleef bij mij de volgende uitspraak hangen: “dat alleen de VVD aan veiligheid zou hechten, is natuurlijk onzin!�

16 lava

Carrièreswitch

naar missies als de Oceanshield en de anti-piraterijacties.

Je kijkt waar je zelf goed in bent en waar andere landen goed in zijn.” Eijsink maakt er dan ook geen geheim van dat Nederland momenteel niet in staat is haar eigen lansgrenzen te beschermen. De vraag is ook of dat nog steeds de bedoeling is, wat haar betreft. “Misschien is dit historisch gezien wel belangrijk, maar we moeten ons wel realiseren dat nationale krijgsmachten in de afgelopen jaren steeds meer met elkaar verweven raken op internationaal niveau. Zo werken wij al sinds 1995 met de Belgen samen voor onze fregatten en met de Duitsers samen op de Airmobile Brigade. Slechts 70 jaar geleden waren we in oorlog met de Duitsers, vandaag de dag werken we intens militair samen. Wij zullen nooit meer een zelfstandig leger hebben.”

Angelien Eijsink (1960) is sinds 30 januari 2003 lid van de Tweede Kamerfractie van de PvdA. Zij begon haar loopbaan in het onderwijs, onder meer als kleuterleidster en muziekdocente. Daarna, na een studie Culturele Antropologie, was zij ambtenaar op Buitenlandse Zaken. Zij is woordvoerster algemeen defensiebeleid en defensie-aspecten van vredesmissies, alsmede oorlogsgetroffenen.

Sinds 2012 is zij voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken. Van kleuteronderwijs naar defensiewoordvoerder, het is een intrigerend carrièrepad. Zelf ziet Eijsink haar professionele ontwikkeling niet als een plotselinge switch, maar als geleidelijke omslag. “Gaandeweg groeide de behoefte om me verder te ontwikkelen en mijn kennis uit te breiden.” Het grootste verschil tussen de twee beroepen die ze beroepende zit volgens Europees leger Eijsink in de zichtbaarheid, immers: “onderwijs kun je Is dit dan de opmaat naar een groot Europees leger? “Laaanraken, maar met betrekking tot veiligheid gebeurt er ten we vooral eerst zeggen dat we goed gaan samenwerjuist veel achter de schermen.” ken en dat we elkaar gaan leren begrijpen. Je moet elkaar eerst in de ogen kijken en je afvragen: kan ik met jou trainen in het veld? Spreken wij dezelfde taal? Letterlijk. Er Bezuinigen Als ik mevrouw Eijsink confronteer met het feit dat de wordt nog al eens makkelijk gedacht en gesproken over PvdA altijd gepleit heeft voor bezuinigingen op het De- Europees leger zonder de dagelijkse praktijk voor de manfensiebudget merk ik onmiddellijk dat ik een gevoelige nen en vrouw die in het veld de tanks moeten besturen in snaar heb geraakt. Snel word ik gecorrigeerd dat de PvdA acht te nemen. Zij moeten het gevecht aangaan, zij moevooral altijd gepleit heeft voor meer efficiency in de krijgs- ten ons beschermen.” macht. “Het was een rechtse coalitie die in 2010 écht flink bezuinigde op Defensie.” Bovendien, zo benadrukt de Toch zou je ervoor kunnen kiezen om de ambitie met elparlementariër, een crisis gebeurt altijd onverwachts en kaar af te spreken om een Europees leger te vormen. Is dat vereist altijd de samenwerking met andere krijgsmach- een reële gedachte? “Niet per se. Je werkt vooral samen ten. “Wij doen in de praktijk nooit iets alleen. Kijk maar omdat je elkaar nodig hebt. Maar je kunt je ook afvragen

17 lava­

of je wel met elk land wil samenwerken. Niet iedereen durven te nemen, moet je ook jezelf afvragen. Zou jij die heeft ook echt wat te bieden. De belangen voor een Euro- beslissing kunnen nemen? Het gaat over mensenlevens, militairen en burgers. Dat is gewoon verdomd lastig.” pees leger kunnen nogal uiteenlopen.”

De kracht van de krijgsmacht

Toekomst

Het in Nederland breed gedeelde pessimisme over de Nederlandse krijgsmacht valt bij mevrouw Eijsink niet goed. “Wij hebben een geweldig leger. Duizenden mannen en vrouwen zijn bereid om hun leven te wagen voor onze vrijheid. Die inzet wordt nog door te veel mensen onderschat. Kijk naar die jonge mensen die nu de Tweede Kamer beveiligen. Mocht er wat gebeuren dan staan zij in de frontlinie, zij moeten een immense inspanning leveren. In de discussies over de krijgsmacht is de naoorlogse generatie ook erg belangrijk. Zij hebben een oorlog nooit meegemaakt en daardoor is veiligheid en de paraatheid van onze troepen bij nood nog te vaak een vanzelfsprekendheid.”

Tot slot een onvermijdelijke vraag. Wat moet het verhaal van de PvdA worden de komende jaren? “Het verhaal van de komende jaren is het verhaal van nu. Voor mij is een goede opleiding voor onze mannen en vrouwen in de krijgsmacht én een fatsoenlijk salaris daarbij het belangrijkste.

Militairen mogen veel meer erkenning en waardering krijgen voor hun werk. Je moet bedenken dat zij in een hele bijzondere positie zitten. Zij mogen niet staken en zijn eigenlijk altijd afhankelijk van de keuzes die de politiek maakt.

In het verleden zijn zij te vaak een speelbal in de politieke arena geweest en dat is niet goed, daar zijn ook wij als PvdA mede schuldig aan. Er zijn nog genoeg openstaande vacatures bij Defensie, maar mensen zijn wantrouwig. Hoe lang blijft die functie nog bestaan of krijg ik wel voldoende De discussie over de krijgsmacht heeft de afgelopen ja- betaald? Er moet een einde komen aan die onzekerheid.” ren een opvallende ontwikkeling doorgemaakt. Waar bezuinigen op Defensie in het verleden als panacee werd In 2012 werd er in de Volkskrant gepassioneerd gepleit gehuldigd, lijken zowel burgers als politici nu de opvat- voor uw benoeming tot minister van Defensie, omdat u ting te delen dat het hoog tijd is voor investeringen. Ook de krijgsmacht zou kunnen omvormen tot een vredesmevrouw Eijsink geeft aan dat ze merkt dat er steeds organisatie. Vindt u het jammer dat u geen minister van meer aandacht komt voor onze krijgsmacht. “Dat zelfs de Defensie bent geworden? En staat u in de toekomst open LAVA een hele editie hieraan wijdt is voor mij ontzettend voor een mogelijk ministerschap? “Stel de PvdA komt in belangrijk, echt fantastisch. Ook jullie krijgen door dat een coalitie waarin ze het lef heeft om verantwoordelijkje als Jonge Socialist moet nadenken over veiligheid en heid te nemen voor veiligheid en de krijgsmacht, dan wil wat je hier allemaal voor nodig hebt. Natuurlijk speelt de ik daar best een bijdrage aan leveren. Als PvdA hebben we actualiteit ook een rol. We zien na de aanslagen in onder de afgelopen vier jaar al heel veel gedaan. De broodnodige andere Parijs en Brussel dat terreur dichterbij komt. Als je middelen die de krijgsmacht erbij heeft gekregen gedunu naar België of Frankrijk gaat zie je de impact daarvan. rende de afgelopen periode zijn mede mogelijk gemaakt Militairen horen daar inmiddels bij het straatbeeld. Het door de PvdA. In de media wordt vaak gezegd dat veiligheeft alles te maken met je veilig voelen, beveiligd wor- heid een VVD-issue is en dat bijvoorbeeld de zorg een den, veiligheid bieden. De krijgsmacht is daarbij absoluut PvdA-issue is, maar dit is onzin. Wie is onze minister op Zorg? Dat alleen de VVD aan veiligheid zou hechten, is onmisbaar.” natuurlijk onzin! Veiligheid gaat iedereen aan.”

Westerse interventie

De PvdA heeft een moeilijke geschiedenis als het gaat om Westerse militaire interventie in conflictgebieden.

Zo stemde de PvdA in 2011 na lang beraad tegen de trainingsmissie in Kunduz en heeft ze lang gewacht met een beslissing over wel of niet ingrijpen in Syrië. Is het niet juist de taak van rijke Westerse landen om mensen die door oorlog in groot gevaar verkeren te helpen? Hoe komt het toch dat de PvdA vaak schuw is als het gaat om militair ingrijpen? “Voor de PvdA geldt altijd de stellingregel: civiel als het kan en pas militair als het moet. Daar zit de scheidslijn in die discussie. Zolang er nog ruimte is voor dialoog en mensen nog met elkaar in gesprek zijn moet je die kansen aangrijpen. Helaas moet je soms wel erkennen dat de civiele optie, diplomatie, ontwikkelingssamenwerking of andere manieren niet meer toereikend zijn. Dat je geen andere keuze hebt dan de vrede te bevechten. En inderdaad, dat is voor ons is vaak wel lastig. Wij geloven oprecht in die civiele lijn, omdat een oplossing die daaruit voortvloeit voor iedereen beter zou zijn. Maar mocht er geen andere oplossing zijn dan militair ingrijpen, dan durft de PvdA daarvoor te kiezen.

Is dat niet te voorzichtig? Zijn we dan als PvdA niet te naïef? Is ons geloof in het goede van de mens misschien te sterk? “Nee. De vraag is of je een beslissing durft te nemen die over verkiezingen heen gaat, een beslissing op de lange termijn. En de vraag of wij die beslissingen ook 18 lava

uit de bestuurskamer Nieuwtjes, mededelingen, oproepen, weetjes en/of meningen uit bestuurlijke hoek.

Oorlog als een ver-van-mijn-bed-show Als kind speelde ik soldaatje op het pleintje in de buurt.

Gelukkig was het doden van de buurjongen vaak met een “nou vind ik het niet meer leuk” weer ongedaan gemaakt, oorlog hoefde niet realistisch te zijn. Je merkt dat jaren van vrede in Nederland gezorgd hebben dat de dreiging van oorlog als een ver-van-mijn-bed-show voelt. Ik kan me niet voorstellen hoe het is in de angst te leven dat er nooit meer een morgen zou zijn. Deze vrijheid (en niet het liedje van ons aller Marco dat door de vorige zin in mijn hoofd kwam) gun ik iedereen. Afgelopen jaar werd met de vluchtelingencrisis maar al te duidelijk dat nog lang niet iedereen van deze vrijheid kan genieten. Internationale solidariteit vraagt dat we ons inzetten voor de

vrijheid in andere landen. Dat wij zorgen dat mensen niet hoeven te vluchten uit angst voor hun leven. Dat wij conflicten bemiddelen en bedwingen. Dat we zorgen dat kinderen oorlog als een spelletje kunnen voelen en niet als harde realiteit of ze nu in Aleppo of Amsterdam wonen.

Tekst: Lieke Kuiper

foto: Lars Kersten

colofon redactie: Samir Ahraui, Casper Gelderblom, Rolf de Goeij, Abel Hendriks, Mikal Tseggai, Lilit Zeltsburg / gastredactie: Mostafa Hilali / hoofdredactie: Casper Gelderblom / cover: Freek Kilsdonk | fkgo.nl / fotografie: Maria van der Heyden | mariavanderheyden.com / illustratie, Renée van den Kerkhof | neetje.nl / ontwerp & vormgeving: Merijn Dietvorst | vorstontwerp.nl / druk: control media | controlmedia.eu / uitgever: Jonge Socialisten in de PvdA | js.nl Lava is een uitgave van de Jonge Socialisten in de PvdA (JS). Voor tips en suggesties is de hoofdredactie te bereiken via lava@js.nl. Meer informatie over de JS is te vinden op js.nl. alle rechten voorbehouden © Jonge Socialisten in de PvdA / oktober 2016

Lid worden van de Jonge socialisten? ga naar www.js.nl/lidworden!

19 lava

Ook meeschrijven?

Kijk op js.nl/lava

20 lava

jaargang 18 – editie 3