Jong043, de kinderkrant voor Maastricht en het Heuvelland

Page 1

MAART 2021

5

De school van Stan

6

Bomen planten

8

Muziek maken

10

Striptekenen

EEN NIEUWSBERICHT VOOR DE SCHOOL

FOTOGRAAF PAUL VAN DER VEER

VAALS – Benthe (8), Dex (8) zitten in de leerlingenraad van basisschool de kleine Wereld. Zij filmden samen met Siem (11) een nieuwsbericht toen de scholen nog gesloten waren. TEKST: RIANNE SIEBENGA Benthe: ‘We wilden de klassen informeren.’ ‘Ouders en leerlingen konden niet naar school. We wilden ze vertellen hoe het was op school zonder leerlingen’, zegt Dex. Siem: ‘Leerlingen hadden weinig te doen. Het was voor hen misschien leuk om te zien.’

Presentator en verslaggever

Dex: ‘Benthe en ik waren presentator.’ ‘We hebben de tekst samen bedacht. We hebben de tekst uitgetypt op een blaadje. We zaten aan een grote tafel. We hebben de tekst van een blaadje voorgelezen’, vertelt Benthe. Siem: ‘Ik was verslaggever.

Ik heb juf Tanja vragen gesteld in haar lokaal.’ ‘Juf Janneke heeft alles gefilmd. We hebben het daarna op YouTube gezet’, zegt Dex.

Doventolk

Siem: ‘We waren aan het nadenken over het maken van het nieuwsbericht. Ik moest denken aan de doventolk die ik vaak op televisie zie. Zij maakt gebaren zodat mensen die niet kunnen horen het nieuws ook kunnen begrijpen. Het leek me leuk om een doventolk in ons nieuwsbericht te hebben. Er wordt dan niet alleen gepraat, maar je kunt ook ergens naar kijken. Ik sta daarom in het filmpje achter Benthe en Dex als ze presenteren. De doventolk op televisie heeft gebarentaal geleerd. Ik maak gebaren die ik zelf verzonnen heb. Ze passen bij wat Benthe en Dex zeggen.’


Prikbord

MAART 2021

WIN

EEN PUZZELBOEKJE

MOP OF EEN GOED HEB JIJ EEN LEUKE E RUBRIEK? MAIL RAADSEL VOOR DEZ AM EN JE LEEFTIJD NA OR VO JE T DEZE ME JONG043.NL NAAR REDACTIE@

Jantje en Pietje lopen buiten in de zon. Jantje zegt tegen Pietje: ‘Kijk, er loopt een mier op je ,ijsje!’ Pietje: ‘Ach, laat hem toch lekker genieten van de wintersport!’ Nina (9)

S

L

A A P O M P O E N L

S

P

S

P

I

N A Z

E M E

E

B

R O C C O L

S A A R D B

I

E O P

K D K

I T

P N N W Z

R W N M R O O

R D A T O

I

U A N E I

2 slangen komen elkaar tegen in het moeras. De ene slang zegt tegen de andere: ‘Ik hoop dat ik niet giftig ben.’ Vraagt de andere slang: ‘Waarom?’ Zegt die ene weer: ‘Omdat ik net in mijn tong heb gebeten!’ Marianne (9)

E

I

E

K R

S A U M M

E G N

I

K A

R A N E

J

T

B V G O T

T IJ S O T

E

S

E O E M E

P

E

J

N B

E A P

L N M N

E

S

I

N A A S A P

S

B

L O E M K O O L

P

E

L

R N

AARDBEI MANDARIJN ANANAS MANGO APPEL POMPOEN BIETJES SINAASAPPEL BLOEMKOOL SLA BOERENKOOL SPERZIEBONEN BROCCOLI SPINAZIE DRUIVEN SPRUITJES ERWTEN TOMATEN KIWI WORTEL KOMKOMMER

HET ANTWOORD VAN DE WOORDZOEKER VAN JANUARI IS: DE KINDERKRANT DE WINNAAR IS:

ANTWOORD:

LIEKE DOBBELSTEIN

REGELS: DE WOORDEN VIND JE HORIZONTAAL, VERTICAAL EN DIAGONAAL. JE MAG LETTERS MEERDERE KEREN GEBRUIKEN. ALS JE DE OVERGEBLEVEN LETTERS IN DE JUISTE VOLGORDE ZET, KRIJG JE HET ANTWOORD. MAIL DIT ANTWOORD SAMEN MET JE VOORNAAM, LEEFTIJD EN HET TELEFOONNUMMER VAN JE OUDER(S) OF VERZORGER(S) (ZODAT WE CONTACT MET JE KUNNEN OPNEMEN ALS JE HEBT GEWONNEN) NAAR ANTWOORD@JONG043.NL. ALLEEN DE WINNAAR KRIJGT BERICHT.

WOORDZOEKERFABRIEK.NL

Dokter: ‘Weet je wat ik in je maag heb gevonden, Jantje? 21 theelepels!’ Jantje antwoordt: 'Maar dokter, dat stond op het recept. 3 keer per dag één theelepel. Maria (9)

Zie je ‘ABC’? Dan wordt er een moeilijk woord uitgelegd.

Wat krijg je als je een egel en een slang me t elkaar kruist? Mary (11) Prikkeldraad

Hoe krijgt een skelet de deur open? Remon (9) Met zijn sleutelbeen. JONG043 WORDT MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR:

JONG043 – MAART 2021 JAARGANG 1 – EDITIE 2 OPLAGE – 7500 DE NIEUWE JONG043 VERSCHIJNT

DONDERDAG 8 APRIL! HEB JIJ EEN TIP VOOR JONG043? REDACTIE@JONG043.NL

OPRICHTER: RIANNE SIEBENGA FOTOGRAFEN: EUGENIE DUYNSTEE EN PAUL VAN DER VEER VORMGEVING: GITTA ORBONS WEBSITE: WWW.ISSUU.COM/JONG043


Regio

MAART 2021

HET HET RESTAURANT RESTAURANT IS IS DICHT DICHT

GULPEN – De vader en moeder van Silvester (10) en Hessel (8) hebben een restaurant en een campingwinkel. Alle restaurants zijn sinds 14 oktober dicht vanwege de coronamaatregelen. Het restaurant van Silvester en Hessel is daarom ook dicht. TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA Hessel: ‘Wij wonen naast het restaurant. Onze vader en moeder werken in het restaurant. Ze werken in de keuken. Ze maken bijvoorbeeld pizza of friet. Ze bedienen ook mensen die naar het restaurant komen.’ ‘De campingwinkel is naast het restaurant. In de campingwinkel verkopen mijn vader en moeder eten en speelgoed voor mensen die op de camping naast het restaurant staan’, zegt Silvester. Hessel: ‘Het was voor de coronamaatregelen vaak heel druk in het restaurant. Er waren soms wel 200 mensen. In de zomer zaten de gasten buiten op het terras.’

Hard werken Hessel en Silvester in het lege restaurant.

essel: ‘Mijn vader en moeder werken heel hard als het H restaurant open is. Er is dan vaak een oppas die voor ons zorgt. Ik kan wel altijd naar mijn vader en moeder toe als ik iets wil vragen. Dat is fijn.’

SCHRIJF EEN VERHAAL

VOOR DE KINDERKRANT! Jong043 is benieuwd naar jullie verhalen. Daarom vragen we jullie een verhaal te schrijven voor de kinderkrant. We kiezen het mooiste verhaal en dat plaatsen we in de volgende Jong043. Er zijn een paar regels voor het schrijven van het verhaal:

1. Het 2.

Er

verhaal begint met de volgende zin:

Toen ik opstond om mijn gordijnen open te doen, zag ik ….. moet iets in het verhaal voorkomen dat te maken heeft met

Maastricht en het Heuvelland. Dat kan een plaats zijn, een gebouw, maar ook bijvoorbeeld eten.

3. Het

verhaal mag niet meer dan 250 woorden zijn, wel minder.

4. Het

verhaal moet voor zaterdag 20 maart bij Jong043 zijn.

Schrijf je verhaal en mail het samen met je voornaam, leeftijd, en het telefoonnummer van je ouders of verzorgers naar antwoord@jong043.nl. Alleen de winnaar krijgt bericht. We kijken uit naar jullie verhalen!

Er komen veel toeristen naar Maastricht en het Heuvelland. Daarom zijn er veel restaurants. Die zijn nu dicht. Dat betekent dat nu veel volwassenen minder werk hebben.

Meer samen

‘Er is vaak veel verkeer dat naar de parkeerplaats rijdt als het restaurant open is. Dat maakt veel geluid. Het is nu heel stil. We zijn nu meer samen met mijn vader en moeder, omdat het restaurant dicht is. Mijn vader en moeder verdienen nu minder geld. Dat vind ik jammer,’ zegt Hessel. Silvester: ‘Ik vind het jammer dat mensen niet meer kunnen komen om lekkere dingen te eten.’


Sociaal

MAART 2021

EEN MIDDELBARE SCHOOL KIEZEN Manon

Ryanne MESCH – Alle leerlingen uit groep 8 moeten in maart kiezen naar welke middelbare school ze willen gaan. Ellen (11), Manon (11) en Ryanne (11) van basisschool Mesch vertellen over hun keuzes.

Maartenscollege wilde’, vertelt Manon. ‘Ik vond het niet erg dat er geen Open Dag op de school was. Ik vond het fijn dat niemand het merkte als je een fout maakte bij de proeflessen.’

Ellen: ‘Ryanne en ik willen allebei naar het Bernard Lievegoedcollege in Maastricht.’ ‘Ik wil naar het Sint Maartenscollege in Maastricht’, zegt Manon.

Sport en drama

Geschiedenisles

‘Ellen en ik zijn naar een Open Dag van het Bernard Lievegoedcollege geweest toen we vorig jaar in groep 7 zaten’, zegt Ryanne. ‘Het was fijn dat ik het gebouw heb gezien.

Nu weet ik hoe de school er uit ziet. Dit jaar heb ik online proeflessen gevolgd. De school had een escaperoom gemaakt voor de geschiedenisles. Ik speelde samen met een groepje anderen. Je moest in de escaperoom de naam en leeftijd uitvinden van een soldaat die vroeger heeft geleefd. Dat vond ik erg leuk.’

Aardige juffen en meesters

‘Ik heb eerst de Open Dag film van het Sint Maartenscollege gekeken. Ik heb daarna proeflessen tekenen en natuurkunde gevolgd. Ik vond de juffen en meesters erg aardig. Ik heb toen besloten dat ik naar het Sint

Manon: ‘Ik vond de school heel interessant. Het Sint Maartenscollege doet veel aan sport en drama. De school heeft ook een eigen band die muziek maakt. Ik vind dat allemaal heel leuk en belangrijk. Ik dacht eerst dat er niet veel kinderen die ik ken naar het Sint Maartenscollege zouden gaan. Ik was bang dat ik iedereen zou missen. Ik weet nu dat er ook andere kinderen die ik ken

uit je hoofd te laten doen. De leraren lieten ons bijvoorbeeld een deelsom uit het hoofd uitrekenen.’

naar het Sint Maartenscollege willen. Dat is wel fijn.’

Hoofdrekenen

‘Ik vind het belangrijk dat de school waar ik heen ga veel aandacht besteedt aan creatieve activiteiten. Je kunt er bijvoorbeeld met hout werken en koken,’ vertelt Ellen. ‘Het Bernard Lievegoedcollege vindt zelfstandig werken ook belangrijk. Ik vind het fijn dat ik volgend jaar vaker zelf kan kiezen welk werk ik doe voor school’. Ryanne: ‘Ik vond het ook leuk bij het Bernhard Lievegoed vanwege de creatieve activiteiten, zoals pottenbakken. Ik vond het interessant dat de leraren proberen je veel

Ellen


Sociaal

MAART 2021

Stan zit graag op de schommels

STAN ZIT ZIT OP OP EEN EEN

BIJZONDERE BIJZONDERE SCHOOL SCHOOL

COÖRDINEREN: bewegingen op elkaar laten aansluiten. Zorgen dat de ene beweging goed op de andere volgt. FYSIOTHERAPIE: oefeningen om problemen met botten, spieren of gewrichten (bijvoorbeeld knieën en enkels), op te lossen of te voorkomen.

VALKENBURG Stan (12) heeft DCD en autisme. DCD is een probleem waardoor Stan zijn lichaam minder makkelijk kan bewegen dan andere kinderen. Hij vindt het moeilijk om goed om te gaan met plotselinge veranderingen, omdat hij autisme heeft. TEKST: RIANNE SIEBENGA /

MOTORIEK:

de manier waarop je beweegt

FOTO’S: EUGENIE DUIJNSTEE

Stan: ‘Het is voor mij moeilijk om mijn bewegingen goed te coördineren. Ik kan bijvoorbeeld niet zelf mijn tanden poetsen. Ik kan de tandenborstel niet de goede kant op bewegen. De tandenborstel gaat alle kanten op als ik mijn tanden poets. Mijn moeder of mijn zusje helpen mij daarom met tandenpoetsen.’

Op school

Stan zit in groep 8 van van het speciaal basisonderwijs bij Adelante. Stan: ‘De klassen zijn klein op Adelante. Ik zit maar met 12 kinderen in de klas. De leraren hebben daardoor meer tijd om ons te helpen. Ik kan niet zo lang met een pen schrijven. Ik werk meestal op de computer. Ik heb op school veel geoefend om goed te leren typen. Ik kan met 10 vingers typen. ’

Rennen en langer lopen

Leerlingen krijgen niet alleen onderwijs op Adelante. ‘Ik heb 2 keer in de week fysiotherapie. Ik werk daar aan mijn motoriek en conditie. Ik leer rennen en verder lopen’, vertelt Stan. ‘Ik heb ook steunzolen in mijn schoenen. Steunzolen veranderen de houding van je voeten. Ze helpen me om langer en verder te kunnen lopen.’

Sterke gevoelens

Stan: ‘Mensen merken soms aan mij dat ik autisme heb. Ik gedraag me anders als ik zenuwachtig ben of nieuwe mensen ontmoet. Ik kan ook heel emotioneel worden.

Stan

Dat betekent dat ik sterke gevoelens heb en heel verdrietig of heel boos kan zijn.’

De emotiebus

Stan krijgt op school ook dramatherapie. ‘Ik ga met een paar leerlingen samen naar dramatherapie. We spelen daar toneel. We oefenen dan met het voelen van emoties,’ zegt Stan. ‘We spelen bijvoorbeeld de emotiebus. Iedereen krijgt een kaartje met een emotie. Je moet spelen dat je met die emotie in de bus stapt. Op een kaartje staat bijvoorbeeld verdrietig. Je kunt dan denken aan een keer dat je je verdrietig voelde. Je speelt dat je in de bus stapt terwijl je laat zien dat je heel verdrietig bent. Deze oefening helpt me om met mijn emoties om te gaan.’


Partner

MAART 2021

EEN EETBAAR HEK MAASTRICHT – Het Centrum voor Natuur en Milieu Educatie (CNME) verzorgt natuur in Maastricht en in de regio. De medewerkers helpen scholen om het schoolplein groener te maken. Op 23 februari maakten de leerlingen van UWC Maastricht een eetbaar hek.

Mark van het CNME legt uit hoe je een boom plant

TEKST: RIANNE SIEBENGA / FOTO’S EUGENIE DUIJNSTEE

Johannes (9) : ‘Het hek tussen de speeltuin en het schoolplein is grijs en saai. We planten fruitbomen zoals appelbomen. We planten struiken met bessen bij het hek. We planten ook plantjes die de bodem bedekken. Het plein wordt zo mooier.’

ze niet eens kunt zien. De bomen geven via hun wortels energie van de zon aan deze beestjes. De beestjes zorgen ervoor dat de bomen mineralen krijgen. De samenwerking van bomen en beestjes zorgt voor gezonde grond, waar planten goed kunnen groeien.’

Een struik planten

MINERALEN: materiaal uit de grond dat mensen, dieren en planten nodig hebben om gezond te blijven.

Wil jij ook eetbaar groen aanplanten op jouw schoolplein? Vraag je leraar contact op te nemen met het CNME Maastricht!

‘De struik die ik ga planten zit nu nog in een plastic pot’, zegt Samuel (10). ‘Ik graaf een gat voor de struik. Het gat wordt zo diep dat de pot erin zou passen. Ik kan de plant niet met een plastic pot in de grond stoppen. Ik haal eerst de plant uit de pot en stop hem dan in de grond. Ik bedek de plant met aarde.’

Gezonde grond

‘We planten bomen en struiken omdat het goed is voor de grond’, zegt Guusje (9). ‘Er zitten allemaal beestjes in de grond. Sommige zijn zo klein dat je

BEKIJK EN TEKEN EENS EEN BOOM

Johannes graaft een gat

Guusje stopt een plant in de grond

Tiktokfilmpje:

WORMEN @CNMEMAASTRICHT TEKST: RIANNE SIEBENGA / FOTOGRAFIE EUGENIE DUIJNSTEE

MAASTRICHT – Bomen zijn heel verschillend van elkaar. Je ziet dat vaak pas als je ze heel goed bekijkt. Het helpt ook als je ze tekent. Je kunt het best een boom tekenen als er nog geen blaadjes aan zitten. Abby (9) bekeek en tekende een boom. Heb je een boom getekend? Deel het op TikTok of Instagram en tag CNME Maastricht. TEKST: RIANNE SIEBENGA / FOTO’S: EUGENIE DUIJNSTEE

STAP 1.

Abby: ‘Ik kijk rond en kies een boom die ik leuk vind. Ik ga erbij zitten. Ik kijk goed naar de boom. Ik teken de omtrek van de boom.

STAP 2.

Abby: ‘Ik zie dat de boom veel takken heeft. Ze verschillen allemaal in lengte. Ik zie ook dat de takken veel verschillende vormen hebben.

STAP 3.

Valerie

Abby: ‘Ik bekijk de bast van de boom. De bast is ruw.

STAP 4.

Abby: ‘Ik teken nu de stam en de takken in de omtrek die ik al getekend had. Ik kan ook nog bladeren, knoppen of zaden tekenen.

Valerie (10): ‘Je ziet in het filmpje waar wormen wonen en wat wormen eten. Ik vind het cool dat je in het filmpje ziet dat mensen wormen in hun hand houden. Ik zou dat wel spannend vinden. Ik vind wel dat wormen grappig bewegen.’


Partner

MAART 2021

VEGETARISCH KOKEN

VALKENBURG – Kok Stan heeft een kookboek geschreven voor kinderen ‘Mama, ik kook wel’. Er staan allemaal vegetarische recepten in het kookboek. Stan praat erover met Bas (7) en ze maken samen muffins. TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA

VOEDINGSSTOFFEN: Onderdelen van eten die je nodig hebt om te kunnen spelen, werken en nadenken.

Stan: ‘Vegetarisch betekent dat er geen vlees of vis in het eten zit.’ ‘Ik eet meestal vlees bij mijn avondeten,’ zegt Bas. Stan: ‘Dat is heel normaal. Veel mensen eten vaak vlees bij het avondeten.’

Voedingstoffen

‘In eten zitten veel voedingsstoffen. Dat zijn bijvoorbeeld eiwitten of vetten. Veel mensen denken dat de voedingsstoffen die in vlees zitten nergens anders in zitten. Dat is niet zo. De eiwitten die in vlees zitten, zitten bijvoorbeeld ook in linzen of kikkererwten’, legt Stan uit.

Het kookboek

Stan: ‘Ik eet zelf steeds minder vlees. Ik merk dat ik me beter voel als ik minder vlees eet. Ik voel me fitter en actiever. Ik wil graag dat andere mensen zich ook zo voelen. Ik vind het ook leuk om met kinderen te koken. Ik heb daarom een kookboek gemaakt met vegetarische recepten voor kinderen.’

Minder vlees eten

Ik houd erg van groenten en fruit zoals boontjes en appels’, zegt Bas. ‘Ik weet niet zo goed of ik minder vlees wil eten. Ik vind vlees erg lekker.’ ‘Je kunt misschien eens proberen om een paar dagen achter elkaar geen vlees te eten. Probeer dan lekker vegetarisch te eten. Kijk maar eens hoe je je dan voelt’, zegt Stan.

Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door SMPM. SMPM zet zich in voor gezond leven, bewegen en leren in Limburg. Zie www.smpm.nl

STAP 1.

Bas: ‘Ik doe het ei en de melk in de kom.’

BAS BAKT MUFFINS

STAP 4.

Bas: ‘Ik doe de havermout in de kom.’

VALKENBURG – Bas maakt samen met kok Stan muffins met banaan en kaneel. TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA

STAP 2.

Bas: ‘Ik snijd de banaan in plakjes.’

STAP 3.

Bas: ‘Ik doe de kaneel en het bakpoeder in de kom.’

Ingrediënten: - 1 ei - 2 bananen - 150 mililiter melk - 150 gram havermout - 1 eetlepel bakpoeder - 2 eetlepels kaneel - 6 ongezouten walnoten - poedersuiker

Verder nodig: - Een beslagkom - Een lepel of een garde - Een mes - Een oven. Zet de oven alvast op 200 C

STAP 6.

STAP 5.

Bas: ‘Ik roer alles goed door elkaar. Daarna breek ik de walnoten in stukjes en roer die er nog door.’

Bas: ‘Ik doe het beslag in de muffinvormen. Daarna gaan de muffins 8 minuten in de oven. Test samen met een volwassene of ze goed zijn door er een prikker in te steken. Als er geen beslag meer aan de prikker zit zijn ze goed. Als er nog wel beslag aan de prikker zit, laat ze dan nog 5 minuten in de oven zitten. Laat ze even afkoelen als ze klaar zijn. Strooi er wat poedersuider over voor je ze opeet.’


MAART 2021

Cultuur

Thijs H met zijn hoorn

Thijs D met zijn trompet

Etienne met zijn trombone

SAMEN SPELEN BIJ DE HARMONIE

MHEER – Thijs D (12), Thijs H (12) en Etienne (12) spelen alle 3 bij Jeugdorkest Mherimba. Leden van het jeugdorkest komen uit Mheer, Noorbeek en Banholt. TEKST: RIANNE SIEBENGA

Dat kan bij geen enkel ander instrument in het orkest’.

/

FOTO’S : EUGENIE DUIJNSTEE

Instrumenten

Thijs D: ‘Ik speel de trompet bij het orkest.’ Thijs H: ‘Ik speel de hoorn.’ ‘Ik speel de trombone’, zegt Etienne. ‘Ik vind het leuk dat ik mijn instrument in- en uit kan schuiven om muziek te maken.

Verschillende stemmen

‘Er zijn wel 8 trompetten, 4 hoorns en 3 trombones in het orkest’, zegt Thijs D. ‘De trompetten spelen niet allemaal precies hetzelfde in een muziekstuk.’ ‘We zeggen dan dat er verschillende stemmen zijn. Het zijn er meestal 3’, legt Thijs H uit. Etienne: ‘De derde stem is vaak wat makkelijker dan de tweede stem. De eerste stem is het moeilijkst

DE HELPOORT GESCHIEDENIS

MAASTRICHT – De Helpoort in Maastricht is de oudste poort in Nederland. De poort is bijna 800 jaar geleden gebouwd, in 1230. Dean (10) en Megan (7) bekijken samen met Rianne de poort. TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA

Megan: ‘De poort is heel groot. Het lijkt op een kasteel.’ Rianne: ‘Kastelen hadden vaak dit soort poorten. Om de stad stond een muur. Alleen door de poort kon je de stad in.’ ‘Er was vroeger vaak oorlog. De muren en de poort boden bescherming tegen aanvallen. De stenen muur van de poort is heel dik. Vijanden kwamen er niet snel doorheen’, zegt Dean.

Pijlen en bogen

In de muur naast de poort zitten gaten. Dean: ‘Dat zijn schietgaten. Daar konden soldaten uit de stad pijlen doorheen schieten. Die pijlen raakten dan de aanvallers buiten de stad. De gaten zijn vaak breed aan de binnenkant van de muur en smal aan de buitenkant. Er konden alleen pijlen naar buiten, niet naar binnen. De gaten beschermden zo de soldaten in de stad.’

De mezekouw

Er zit een houten aanbouw met ramen precies boven de ingang van de poort. Megan: ‘Het lijkt op een kamer.’ Rianne: ‘Daar lijkt het inderdaad een beetje op. Het heet een mezekouw. Er zaten vroeger gaten in de bodem. Soldaten konden door de gaten pijlen schieten naar de vijand.’

Megan en Dean: ‘Je kunt hier zien dat de poort heel hoog is’.

en heeft vaak een solo. Dat betekent dat hij een stukje alleen mag spelen. De rest van het orkest speelt dan niet.’

Samen muziek maken

Thijs H: ‘Ik vind het gezellig om met elkaar muziek te maken.’ ‘Ik hoor niet alleen mijn eigen instrument in een orkest. Ik hoor ook de trompet van Thijs D en de hoorn van Thijs H’, vertelt Etienne. ‘Muziek klinkt leuker als er meer instrumenten te horen zijn’, zegt Thijs D.

De Helpoort


Partner Cultuur

MAART 2021

DE JEUGDBIEB ONLINE ST. GEERTRUID – Een bibliotheek is er niet alleen om boeken te lenen. De bibliotheek heeft ook online allerlei informatie beschikbaar. Jorja (11) en Bo (11) van basisschool St. Geertruid bekeken de website www.jeugdbieb.nl.

Jorja en Bo achter de laptop

Bo

TEKST: RIANNE SIEBENGA – FOTO’S: PAUL VAN DER VEER

Bo: ‘Bovenaan de pagina staan verschillende onderwerpen waar ik op kan klikken zoals: dieren, hobby en sport of techniek. Daaronder staat een rode balk. Dat is de zoekbalk. Ik kan hier een woord typen om te zoeken.’ ‘Het is wel handig dat de balk zo groot is en in het midden staat. De zoekbalk is zo makkelijk te vinden,’ zegt Jorja. Bo: ‘Onder de zoekbalk staat “Nu in het Nieuws”. Daar staat nu bijvoorbeeld een artikel over Chinees Nieuwjaar, omdat het bijna Chinees Nieuwjaar is.’

Zoeken en vinden

websites om te knutselen. Er zijn bijvoorbeeld links naar pagina’s om knutsels te maken voor carnaval of voor Pasen.’

Veel informatie

Bo: ‘De website helpt me om informatie te vinden. De website heeft de infor­ matie niet zelf, maar stuurt me naar andere websites.’ ‘Het is handig dat op deze website zoveel informatie bij elkaar te vinden is. Ik hoef niet elke keer opnieuw te zoeken,’ zegt Jorja. ‘De taal is ook makkelijker dan van bijvoorbeeld Wikipedia.’

Jorja: ‘Ik type ‘knutselen’ in de zoekbalk. Ik kom nu op een pagina met allemaal links naar

Jorja

www.centreceramique.nl www.bibliotheekgulpen-wittem.nl www.heuvellandbibliotheken.nl www.bibliotheekmeerssen.nl

Je vindt leestips van de jeugdbieb ook op Instagram: Zoeken-vinden-weten, Jeugdbieb is dé website boordevol weetjes en (lees)tips speciaal voor jou!

Fréderique

MAASTRICHT – Veel mensen in Maastricht en het Heuvelland spreken Limburgs dialect. Julie (10) en Fréderique (10) spreken Maastrichts.

TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA

JULIE EN FRÉDERIQUE SPREKEN MAASTRICHTS

Fréderique: ‘We zeggen nooit dat we dialect spreken. We hebben het altijd over Maastrichts. Ik spreek het thuis, met sommige familieleden en met vrienden. Niet al mijn familieleden spreken Maastrichts’ ‘Ik spreek het met al mijn familieleden en met vrienden’, zegt Julie.

Op school

Fréderique: ‘Ongeveer de helft van de kinderen in de klas spreekt Maastrichts. We spreken

Julie

Joonk Veldeke zet zich in voor het blijven spreken van de Limburgse taal

Nederlands in de klas. We stellen soms vragen aan de juf of meester in het Maastrichts.’

Dat is raar. Je spreekt dan 2 talen door elkaar’.

2 Talen

De taal

Julie: ‘Ik begin altijd in het Nederlands te praten als ik nieuwe mensen ontmoet. Ik vraag of ze Maastrichts zijn, als we elkaar even hebben gesproken. Als dat zo is, gaat het spreken in het Maastrichts vanzelf. Ik spreek geen Maastrichts met iemand die alleen Nederlands spreekt.

Fréderique: ‘Je schrijft de woorden anders dan in het Nederlands. Je schrijft bijvoorbeeld vaak een ‘a’ en een ‘o’ achter elkaar. Dan wordt het ‘ao’. Julie: ‘Het Maastrichts heeft soms heel andere woorden dan het Nederlands. Het klinkt soms grappig. Ik vind het woord sjottelsplak heel leuk. Dat betekent vaatdoekje.’


MAART 2021

Partners De schatgraverstocht

Tuur en Loek met een fossiel uit het museum

MAASTRICHT – Tuur (6) en Loek (6) gaan op schat­ graverstocht in de ENCI-groeve in Maastricht. Helène van het Natuurhistorisch Museum Maastricht laat zien hoe ze fossielen kunnen zoeken. TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA Tuur: ‘Er was vroeger een zee in Zuid-Limburg. In de zee zwommen Mosasauriërs, maar ook Megalodons. Dat waren hele grote haaien.’ ‘Er waren zeeëgels, zeeslakken en zeesterren’, zegt Loek.

Loek en Tuur zoeken in de mergel

Loek en Tuur vinden een stukje schelp

Vuurstenen en fossielen

Loek: ‘In de groeve is veel vuursteen te vinden. Vuursteen is zwart. Met vuursteen kun je vuur maken door 2 steentjes tegen elkaar aan te wrijven.’ ‘Er zijn ook fossielen in de groeve. Fossielen zijn botten en tanden van dieren. Fossielen kunnen ook versteende stukken van dieren of planten zijn’, vertelt Tuur.

Mergel

WAND: de hoge zijkant van de groeve

Helène: ‘Mergel bestaat uit allemaal hele kleine stukjes fossiel. Er zitten soms ook grotere stukken fossiel in.’ Tuur: ‘Ik herken fossielen aan een andere kleur. Ik kan ze ook herkennen aan de lijntjes die in de steen zitten.’ Loek: ‘Ik vind soms een schelp in de mergel. Dat is ook een fossiel, want de schelp zit al miljoenen jaren vast in de mergel.’

Fossielen zoeken Er komt ook een expositie over schatgraven bij het Natuurhistorisch Museum Maastricht met allerlei leuke activiteiten! Kijk op www.nhmmaastricht.nl/exposities/schatgraven/

Helène: ‘Er ligt een grote berg mergel in de groeve. Daar mag iedereen fossielen zoeken. Mergel uit de wand van de groeve uithakken mag niet.’ Loek: ‘Ik kan de mergel makkelijk breken. Hij is erg zacht.’ ‘Ik kan met mijn vinger wat mergel wegvegen als ik een fossiel zie’, zegt Tuur. ‘Ik moet wel heel voorzichtig zijn, want de fossielen breken gemakkelijk.’

Mirèze tekent een strip

3 Mirèze: ‘Ik trek nu een lijn met zwarte pen langs de omtrek van de figuren. Ik gum daarna de potloodlijnen weg.’

MAASTRICHT – Mirèze (13) volgt een cursus striptekenen bij Kumulus. Ze laat zien hoe je een strip tekent. Mirèze: ‘Ik verzin eerst welke grap ik wil tekenen. Je kunt je eigen grap tekenen, maar er ook een uit een boek kiezen.’

Tuur met een stuk mergel vol fossielen

TEKST: RIANNE SIEBENGA / FOTO’S: PAUL VAN DER VEER

2

4

DE GRAP Thomas: ‘Hé G, mag ik je wat vragen?’ Thomas: ‘Ik hoop dat je het niet erg

vindt dat ik dat glas sinaasappelsap heb opgedronken dat op tafel stond?’ G: ‘Thomas, dat was oranjekleurige verf.’

1

Mirèze: ‘Ik maak een strip met 3 vakjes. Ik teken de figuren in de vakken. Ik let er goed op dat hun hoofden en andere lichaamsdelen ongeveer dezelfde grootte hebben.’

Mirèze: ‘Ik schrijf de tekst op een lege plek in het vak. Ik kan de tekst eerst op een ander papier schrijven. Ik weet dan precies wat ik op moet schrijven en maak geen fouten. Ik teken tekstballonnen om de tekst heen. Ik doe dit pas als ik de tekst heb opgeschreven. Ik weet dan precies hoe groot de ballon moet worden.’

Mirèze: ‘Ik kleur de stripfiguren in. Om schaduw te maken gebruik ik een donkerder kleur. Ik gebruik bijvoorbeeld geel voor de trui van de linkerfiguur en oranje voor de schaduwen in de trui. De strip is nu af’

Striptekenen is 1 van de cursussen van de Kinderacademie. Bij de Kinderacademie krijg je les van kunstenaars. Je maakt kennis met allerlei materialen en technieken om kunstwerken te maken. Zie: www.kumulus.nl/beeldende-kunsten/


Maastricht & Heuvelland

MAART 2021

Hoe denk jij over

duurzaamheid? Marente (9):

MEERSSEN – Er wordt vaak gesproken over duurzaamheid. Dat betekent dat we goed voor de aarde moeten zorgen. Hoe denk jij over duurzaamheid? TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA

‘Ik wil graag dat de natuur mooi wordt en de aarde niet vergaat. Ik probeer minder vaak te douchen. Ik gebruik zo minder water. We moeten ook niet zomaar rotzooi in de natuur gooien.’

Lucas (7):

‘Ik vind dat we altijd de lampen uit moeten doen als we een kamer uitgaan. Dan gebruik je minder energie.

Robin (12):

Ik vind het goed dat Nederland al veel windmolens bouwt om schone energie te produceren. Ik probeer er rekening mee te houden dat ik niet teveel energie gebruik. Ik probeer het licht uit te doen, zodat ik niet teveel stroom gebruik.’

Liz (7):

‘Ik vind dat je niet teveel water moet gebruiken. Je moet kranen niet de hele tijd aan- en uitzetten. Dan verspil je water. In bad doe ik er niet telkens weer water bij.’

Lore (10):

Janne (8):

‘Ik vind dat het niet heel goed gaat met de aarde. We gebruiken te veel energie. Ik vergeet zelf ook wel eens om het licht of een computer uit te doen. Ik zou briefjes met ‘UIT’ moeten opplakken bij de dingen die ik vergeet uit te doen. Dan vergeet ik het misschien minder snel.’

‘Ik heb een klein lampje dat ik gebruik om te lezen. Ik kan het net als een telefoon opladen. Het lampje blijft het heel lang doen. Het gebruikt weinig energie.’

Elisa (11):

‘Er wordt teveel energie gebruikt. Ik moet er op letten dat ik lampen en apparaten uit doe, want zo gebruik ik minder energie. We doen op school bijvoorbeeld altijd de lampen uit als we het klaslokaal uitgaan.’

In welke winkel verkopen de vader en moeder van Silvester en Hester speelgoed?

Fréderique en Julie hebben het over het

PAGINA 3

PAGINA

Welke proefles heeft Ryanne online gevolgd?

Wat vind je in de mergel?

Maastrichts. Ze

noemen het nooit ….. 9

PAGINA 10

PAGINA 4

Wat heeft Stan in zijn schoenen? PAGINA 5

Wat bekijkt Valerie in het filmpje? Pagina 6

ANTWOORD@JONG043.NL

WIN EEN PUZZELBOEKJE

Welk instrument bespeelt Etienne? PAGINA 8

De website jeugdbieb online helpt om wat te vinden? PAGINA 9

Waar wonen de konijnen van Julian en Thijmen? PAGINA

12

De oplossing van de nieuwspuzzel van januari is: Noodopvang


MAART 2021

Hobby's

Djianno zit op voetbal

Reserve-keeper

Djianno: ‘Ik ben ook reserve-keeper. Dat betekent dat ik keeper ben als de andere keeper niet kan spelen. Keeper zijn is best spannend: Je

Djianno

laat een bal naar je toe schieten. Je weet niet precies wanneer en waar de bal komt. De bal wordt vaak hard geschoten.’

Vrienden en gezelligheid

‘We trainen 2 keer in de week een uur. We spelen op zaterdag wedstrijden, maar nu niet. Er zijn geen wedstrijden vanwege corona’, vertelt Djianno. ‘Ik vind het leuk om samen met vrienden te voetballen. Veel van mijn vrienden en neefjes zitten bij mij op voetbal. Voetballen zorgt ervoor dat ik buiten kom. Ik speel voor het plezier, niet om te winnen.’

VAALS – Djianno (12) speelt voetbal bij de club Rood-Groen in Vaals. Hij is de centrale verdediger. TEKST: RIANNE SIEBENGA / FOTO’S: PAUL VAN DER VEER

‘De centrale verdediger moet proberen de bal van de aanvallers van het andere team af te pakken. Ik moet er voor zorgen dat er zo min mogelijk aanvallers van het andere team langs mij komen. De aanvallers die mij voorbij komen, kunnen makkelijk bij het goal komen om een doelpunt te maken’, legt Djianno uit. ‘Als centrale verdediger heb ik niet zo vaak de bal. Ik moet zorgen dat de bal bij mij wegblijft.’

De konijnen van Julian en Thijmen

Wil jij sporten en is er thuis geen geld voor lessen? Kijk dan met je ouder(s), verzorger(s), leerkracht op www.jeugdfondssportencultuur.nl/fondsen/ limburg-sport/. Of vraag of er bij jou op school een contactpersoon is van het Jeugdfonds Sport Limburg

Een training

Huisdier van de maand

Wil jij ook met je huisdier in Jong043? Laat je ouders of verzorgers een mail sturen naar redactie@jong043.nl met je naam, je huisdier en een telefoonnummer. Alex

Ziva

MAASTRICHT – Julian (10) en Thijmen (7) hebben 2 konijnen, Alex en Ziva. Alex is zwart en Ziva is wit met zwarte stippen. TEKST EN FOTO’S: RIANNE SIEBENGA

Thijmen: ‘Ziva en Alex wonen in een konijnenhok in de tuin. Het is een hok met gaas.’ ‘Een klein deel van het hok heeft een dak. De konijnen kunnen daar schuilen voor de regen en ‘s nachts slapen’, zegt Julian.

Verzorgen

Julian en Thijmen met Alex

Julian: ‘We geven Ziva en Alex ‘s morgens wat lekkers. Ze krijgen druiven of stukjes appel, droge broodkorstjes, sla of konijnensnoepjes.’ ‘’We vullen ‘s avonds hun etensbakje met konijnenvoer. We geven ze vers water,’ vertelt Thijmen.‘We maken ook hun wc schoon. We halen dan de bak waarin ze poepen

uit het hok. We gooien alles wat erop ligt weg. Dan leggen we schoon stro in de bak’, vertelt Julian.

Het hok

Thijmen: ‘Het hok staat op tegels. Konijnen hebben lange nagels. De nagels blijven kort doordat ze over de tegels schrapen.’ Julian: ‘We hebben ook een hok waarin de konijnen op het gras kunnen staan. Dat vinden ze heel leuk. Ze houden er erg van om gras te eten. We moeten dan wel altijd goed oppassen, want de konijnen graven graag gaten in de grond. Ze kunnen dan Ziva eet gras ontsnappen.’