Eva Christiaens, Luana Difficile, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Sophie Soukias, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Michaël Bellon, Annelies Bontjes, Andy Furniere, Elien Haentjens, Luc Kempen, Karl Meesters, Niels Ruëll, Maya Toebat, Matisse Van der Haegen, Bram Van Renterghem, Michel Verlinden (medewerkers)
Bart Dewaele, Kim, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER
Dirk De Clippeleir
Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw, wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie
MELD NIEUWS
Zelf nieuws gespot? Tips zijn altijd welkom via: BRUZZ.be/meldnieuws Persberichten kunnen via redactie@bruzz.be
VOER UW EVENEMENT IN OP ENCODEZ VOTRE ĂVĂNEMENT SUR ENTER YOUR EVENT ON www.extranet.brussels
WWW.BRUZZ.BE
Kris Hendrickx BRUZZ-redacteur
Doodslag in het verkeer
De jonge vrouw op de cover van dit magazine heet Romane. Ze overleed vorig jaar, toen een chauffeur met 1,9 promille alcohol in zijn bloed haar van achteren aanreed op haar step. De automobilist reed te snel, remsporen waren er niet.
Een vaak gebruikte deïŹnitie van âongevalâ vermeldt dat het om een onverwachte gebeurtenis gaat. Maar kan je bij de dood van de 24-jarige studente wel van onverwacht spreken? Of was het net logisch dat de man en zijn voertuig van 1.500 kg rondrijdend staal slachtoffers zouden maken?
De naasten van Romane pleiten voor een nieuwe term in de strafwet: doodslag in het verkeer. Die kwaliïŹcatie moet â net als in andere landen â strengere straffen mogelijk maken en zo vermijden dat verkeerscriminelen even later weer beschonken achter het stuur kruipen. Want recidive in het verkeer is een echte pest, ook in Vlaanderen.
âRecidive in het verkeer is een echte pestâ
Zoân toevoeging kan een van de puzzelstukken zijn voor een stad zonder verkeersdoden. Maar om daar echt te raken, zal meer nodig zijn, zoals meer alcoholsloten, autoâs die niet sneller kunnen dan de maximumsnelheid, lichtere en gewoon minder personenwagens. Het kan allemaal, maar vraagt natuurlijk politieke moed.
EN The name of the young woman on the cover of this magazine was Romane. She was killed last year by a driver with 1.9 permille of alcohol in his blood who ran her over from behind on her scooter. The motorist was speeding and made no attempt at breaking. A common definition of an âaccidentâ is that it is an unexpected event. But can anyone really call the death of this 24-year-old student unexpected? Or was it obvious that the man driving around in 1.5 tonnes of steel would cause casualties? Romaneâs relatives are arguing for the introduction of a new crime, that of manslaughter in road traffic. This would â as it does in other countries â allow for harsher punishments and thus prevent traffic offenders from getting behind the wheel drunk over and over again. Because reoffending in traffic is a massive problem, in Flanders too. This could be one of the puzzle pieces for a city with no deaths in traffic. But more will be needed if we truly want to achieve that, such as more alcohol locks, cars that cannot go faster than the speed limit, and lighter and simply fewer passenger cars. It is all possible, but it obviously takes some political courage.
âWe viseren de krankzinnigen in het verkeerâ
Een jaar geleden maaide een stomdronken automobilist Romane van haar step nabij het Flageyplein. De chauffeur reed te snel, de 24-jarige studente liet het leven. Romanes naasten organiseren zondag een mars en willen âdoodslag in het verkeerâ in de strafwet laten opnemen. âHet stond in de sterren geschreven dat deze man iemand zou doden.â door Kris Hendrickx fotoâs Ivan Put
Dat alles wordt in een klap weggeveegd als Romane rond halfdrie die zaterdagnacht vertrekt met een elektri-
sche step. Twee vriendinnen rijden voorop en Romane volgt, als een wagen met hoge snelheid van achteren op haar inrijdt op de Renbaanlaan, zonder te remmen. Ze belandt met haar hoofd op de voorruit, de automobilist rijdt verder, het slachtoffer raakt onder de wielen.
Een voorligger die getuige is, laat de auto stoppen en neemt de sleutels af van de bestuurder, die even later toch wegvlucht en zijn telefoon vernielt voor hij wordt ingerekend. Voor Romane komt alle hulp te laat. De chauffeur, die blijkt 1,9 promille alcohol in zijn bloed te hebben, het equivalent van minstens negen alcoholconsumpties. In zijn wagen stond een ïŹes vodka van eigen makelij.
âWat ons echt gechoqueerd heeft, is het gebrek aan interesse van de dader,â vertelt vader Rinaldo Pontello (56). We ontmoeten hem samen met Marc Depauw, de partner
van Romanes moeder. âHij heeft Romane zelfs niet bekeken. Hij dacht enkel aan zichzelf. Dat komt boven op de pijn van het verlies: de gemene, crapuleuze kant van wat er gebeurd is.â
Vader Rinaldo heeft een leven voor en na het ongeval. âRomane was mijn enige kind. Sindsdien vraag ik me af waarom ik zou opstaan en mis ik een doel in het leven. Onze strijd om doodslag in het
verkeer in de strafwet te krijgen leveren we ook een beetje daarom: het geeft me een doel en het zou de dood van Romane tenminste niet zinloos maken.â
Reed de dader te snel?
RINALDO PONTELLO: Hij accelereerde en reed met meer dan de maximumsnelheid. Aanvankelijk werd de bestuurder ook verdacht van vrijwillige doodslag. De
politie was zo verbluft dat er geen remsporen waren, dat eerst onderzocht is of er geen conïŹict voorafging aan de aanrijding. Romane was perfect in orde: ze had niet gedronken, reed op de juiste plaats en de lichten van haar step werkten.
De mars die u zondag organiseert is niet enkel ter nagedachtenis van Romane. Het is
ook een pleidooi om daders van dodelijke ongevallen onder invloed zwaarder te straffen. Wanneer besefte u dat er een probleem is op dat vlak?
PONTELLO: Toen we met onze advocaten samenzaten, bleek dat het Belgische systeem grote lacunes heeft. Je kan in BelgiĂ« iemand doden met de auto en daar hangt amper een gevangenisstraf aan vast. Denk aan de ïŹetsster die
Rinaldo Pontello (links) verloor zijn dochter Romane bij een verkeersongeval. Samen met Marc Depauw, de plusvader van Romane, organiseert hij een mars ter herdenking van de jonge vrouw.
Sinds het tijdperk van Jean-Luc Dehaene zijn er pogingen om de wetgeving strenger te maken, met een puntenrijbewijs of een alcoholslot op autoâs. Maar de politiek is er telkens in geslaagd om die voorstellen ergens weg te moffelen. We zijn zelf naar de politiek getrokken. Van de ministers die toen in functie waren, heeft enkel Elke Van den Brandt (Brussels minister voor Mobiliteit en Verkeersveiligheid, Groen, red.) gereageerd, van Georges Gilkinet (federaal mobiliteitsminister, Ecolo, red.) hoorden we niets. Dus hebben we besloten om zelf te handelen.
Maakt een strengere bestraffing het verkeer wel veiliger? Moet je niet eerder kijken naar de manier waarop we onze wegen inrichten?
DEPAUW: Tegelijk verandert de maatschappij wel. Jongeren lijken me minder tolerant tegenover alcohol in het verkeer dan onze generatie. De grappen in de stijl van âIk weet niet hoe ik ben thuisgeraakt, mijn auto heeft gewoon gereden,â die hoor je minder.
Concreet vraagt u om de term âdoodslag in het verkeerâ toe te voegen aan de nieuwe strafwet voor gevallen als het ongeval met Romane. Die nieuwe strafwet is ondertussen gestemd en wordt van kracht in 2026.
PONTELLO: Ja, dat zou een categorie van doodslag worden, die strenger wordt bestraft. Zoals in Italië, de Scandinavische
âOnze strijd geeft me een doel in het leven, zodat de dood van Romane tenminste niet zinloos isâ
landen, de meeste staten van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Canada. In dat laatste land kan je niet zomaar met de wagen rijden als je een glas op hebt. Zoân maatregel maakt deel uit van een andere omgang met verkeersveiligheid. En wie toch een ongeval veroorzaakt, kan twintig jaar cel krijgen en een miljoen dollar boete.
âEr verandert wel iets. Jongeren lijken me minder tolerant tegenover alcohol in het verkeer dan onze generatieâ
Marc Depauw
Plusvader van Romane Pontello
Om die term in de strafwet te krijgen bespeelt u ook de politiek en wil u de kwestie in het federaal parlement aankaarten. Hoe?
DEPAUW: We willen aan het woord komen in het parlement via een petitie. Onze aanvraag moet eerst goedgekeurd worden en dan kunnen we op zoek gaan naar 25.000 handtekeningen, verdeeld over de drie gewesten. Daarnaast hebben we ook Kamerleden en partijvoorzitters aangeschreven. De antwoorden waren in het algemeen eerder positief, enkel van de PS en CD&V kregen we geen antwoord. Hopelijk maakt de nieuwe federale regering nu ook werk van de toevoeging van âdoodslag in het verkeerâ. Dat zou een signaal zijn naar de slachtoffers, maar we geloven ook dat het verkeer zo veiliger wordt.
Verkeersveiligheid stond hoog op de politieke agenda de voorbije legislatuur in Brussel. De laatste jaren groeide echter het protest tegen het beleid van de ontslagnemende regering. Vreest u niet dat het gewest de komende jaren onveiliger wordt?
PONTELLO: Het is vandaag nog onveilig hoor, al heeft de zone 30 wel effect gehad.
DEPAUW: Romane is overleden omdat ze een elektrische step genomen heeft in plaats van een Uber of taxi. Die steps zijn duidelijk een probleem voor de verkeersveiligheid. Romane voelde zich veilig,
maar ze was het niet. We hebben nood aan gescheiden ruimtes voor zwakke weggebruikers.
PONTELLO: En de e-steps moeten we verbieden, zoals in Parijs.
Kijken jullie vandaag anders naar het verkeer dan voor het ongeval?
DEPAUW: Ik merk vooral dat ik anders kijk naar mensen die drinken en van wie ik weet dat ze nadien de auto zullen nemen. Ik kan dat nog moeilijk verdragen. Bij BX1 (Depauw werkt er als commercieel directeur, red.) hadden we onlangs nog een uitzending over verkeersveiligheid. Een Brusselse fractieleider legde na aïŹoop uit dat hij niet zomaar een fruitsapje kan drinken als hij naar een evenement gaat. (Schudt het hoofd) Dat gaat er bij mij dus niet meer in.
Even terug naar Romane. Haar grote hobby was paardrijden en ze had een jong veulen gekocht. Wat is er met dat dier gebeurd?
PONTELLO: Ik kan zelf niet paardrijden, haar moeder wel. Verkopen kon ik niet, we hebben het paard nog steeds en binnenkort kan er ook op gereden worden. Op die manier is er tenminste iets blijven verder leven van onze dochter.
De mars ter nagedachtenis van Romane vertrekt op zondag 17 november om 14u aan de Gedachtenissquare in Elsene.
NOT A SIMPLE ACCIDENT
EN A year ago, a stupendously drunk motorist hit Romane on her scooter near Flageyplein/Place Flagey. The driver was speeding and the 24-yearold student lost her life. This Sunday, Romaneâs family is organising a march to get âmanslaughter in trafficâ to be included in the penal code. âWhen someone under the influence drives a car and hits another person, it is not an unfortunate accident,â Romaneâs father Rinaldo Pontello says.
Marc Depauw en Rinaldo Pontello vragen om de term doodslag in het verkeer toe te voegen aan de nieuwe strafwet.
In beeld door Saskia Vanderstichele
Gapend geraamte
Vlak naast het Beursplein ligt een gapend geraamte. Waar onlangs nog de hoofdzetel van Actiris was en veel vroeger de Grands Magasins de la Bourse, komt binnenkort The Dome. Het complex zal onder meer een 3.500 vierkante meter grote vestiging van de Italiaanse delicatessenketen Eataly herbergen. Daarnaast komt er opnieuw een Delhaize-supermarkt, kantoren en helemaal bovenaan appartementen en cohousingruimtes. De buitenmuren, hoektoren en enkele traphallen blijven bewaard, de rest wordt nieuw gebouwd. Tegen 2026 zou het hele project af zijn. âZouâ, want die datum schoof al enkele keren op en wanneer een project afraakt, dat is vaak kofïŹedik kijken. KH
In de kijker
Regeringsvorming
Franstaligen stellen Vlaamse bescherming in parlement in vraag
Franstalige partijen zien hun kans schoon om een institutionele hervorming in Brussel op tafel te leggen. Volgens Nicolas Bouteca zal er dan automatisch ook gesproken worden over de federale evenwichten.
De Brusselse regeringsvorming sleept al sinds de verkiezingen van juni aan. En er lijkt nog altijd geen licht aan het eind van de tunnel. Formateur David Leisterh (MR) probeert Groen mee aan boord te krijgen na het debacle rond de lage-emissiezone (LEZ) en de Nederlandstalige Brusselaars zijn nog altijd op zoek naar een meerderheid. Zolang die er niet is, kan er geen Brusselse regering op de been worden gebracht. Franstalige partijen grijpen de patstelling nu aan om een hervorming van de instellingen voor te stellen.
De partij begrijpt dat de waarborgen voor Nederlandstaligen in Brussel samenhangen met de beschermingsmechanismes voor de Franstaligen op federaal niveau, maar de partij merkt op dat een federale regering geen meerderheid nodig heeft in de beide taalgroepen, wat in Brussel wel het geval is.
afschafïŹng van de taalgroepen zoals die nu bestaan.
Brussels PS-voorzitter Ahmed Laaouej (PS) stelt een kiessysteem voor zoals bij de gemeenteraadsverkiezingen, met taalgemengde lijsten en zonder dubbele meerderheid in het parlement voor de aanstelling van de regering. Heel concreet is dat voorstel niet, maar de vergelijking die hij maakt met de gemeenteraden mag tot argwaan leiden: de macht van de Nederlandstaligen is op gemeentelijk niveau zeer beperkt. Ook MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez heeft zich in die zin uitgesproken. Hij laat het ook niet na om de Nederlandstaligen te jennen wegens hun geringe aantal voorkeurstemmen.
Volgens politoloog Nicolas Bouteca (UGent), die met Only
in Belgium een boek heeft geschreven over de geschiedenis van de Belgische staatshervormingen, klopt het dat de Nederlandstaligen in Brussel goed beschermd zijn, en op het vlak van de regeringsvorming beter beschermd dan de Franstaligen op federaal vlak. âEen Brusselse regering kan alleen gevormd worden met een meerderheid in beide taalgroepen. Dat is inderdaad uitzonderlijk. Maar je mag ook niet vergeten dat in de laatste staatshervorming (in 2001, red.) een aantal waarborgen voor de Nederlandstaligen juist zijn afgezwakt, zoals de dubbele meerderheid in de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (waar na dertig dagen met een gewone meerderheid kan worden gestemd, red.).â
is het vaste aantal Nederlandstalige parlementsleden in het Brussels parlement
Bouteca: âAls er aan de dubbele meerderheid voor de Brusselse regering gemorreld wordt, zal er toch ergens in een compensatie moeten worden voorzien, bijvoorbeeld door de afzwakking uit 2001 terug te schroeven.â
Meer vrouw op straat kenden we al, meer vrouw in de woontoren is een andere zaak. De Brusselse regering heeft een leidraad klaar om publieke woningen inclusiever te maken en dan vooral rond gender. âNu keukens open en centraal in de woning staan, koken mannen meer. Waarom doen we dat niet met wasruimtes?â
Ook in klassieker gezinsverband missen vrouwen in woonblokken of huurappartementen dikwijls ruimte voor huishoudelijk werk, dat nog altijd vaker op hun schouders valt, zoals wassen.
Een keramiekatelier, houtbewerking, tips bij cvâs opstellen en andere begeleiding. Op de achttiende verdieping van de Brunfauttoren in Molenbeek, dit jaar na grondige renovatie weer bewoond, vinden alleenstaande mamaâs hun weg naar werk en sociale steun. âWe geven digitale lessen, zoals werken met graïŹsche software, of helpen mamaâs die hier een verjaardagsfeestje willen organiseren,â zegt Laura Baiwir-Papazoglou. De architecte en jobcoach helpt nu zestien vrouwen uit de toren en omliggende buurt. âAllemaal alleenstaande mamaâs, maar sommige zijn al twintig jaar alleen, andere maar net,â zegt Baiwir. Creatieve therapie opent het gesprek, vertelt ze. âZe leren elkaar om optimistisch te blijven. Wij begeleiden hen verder naar werk, voor wie dat nog niet heeft. En dat lukt.â
De gedeelde verdieping in de Brunfauttoren is een project van Atelier Groot Eiland met de openbare vastgoedmaatschappij Molenbeekse Woningen. Mimosa, heet het, maar
architecte Baiwir wil zich niet beperken tot de achttiende verdieping. âMet genoeg geld zou ik de inkomhal beneden graag omvormen tot een gedeelde bieb met leeszaal en speelruimte voor kinderen.â
Het toont de geleidelijke evolutie naar inclusieve sociale woningen, met uitdrukkelijke aandacht voor de vrouwelijke bewoners. Cohousing voor sociale huurders, zeg maar, op maat van gezinnen in alle vormen en maten. Zowel bij single ouders als senioren in Brussel zijn vrouwen oververtegenwoordigd: bijna negen op de tien eenoudergezinnen worden hier gerund door alleenstaande mamaâs, weten ze bij Brussel Huisvesting. Dat gaat om ruim 55.000 gezinnen.
âIn het straatbeeld en openbare plaatsen kwam de laatste jaren meer aandacht voor vrouwen, maar als het gaat om woningen is die denkoefening veraf,â zegt Baiwir. Een studiedag van Brussel Plaatselijke Besturen en equal.brussels bundelde afgelopen donderdag toch de laatste kennis en inspiratie voor vastgoedmaatschappijen die zulke woningen bouwen en renoveren.
âHet is inmiddels verplicht om een genderexpert aan te stellen in het architectenteam van nieuwe woningen of renovatieprojecten,â zegt Guillaume Sokal van de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij.
âDie expert moet aandacht hebben voor de goede praktijken rond gender en inclusie. Al is het nog niet verplicht om die tips allemaal toe te passen. We
hebben gedeïŹnieerd wat goed werkt, de uitvoering is de volgende stap.â
Wassen waarderen
Zo kwam er een gids met vrouwvriendelijke tips voor publieke woningbouw in samenwerking met Angela D. Die vzw is daarin gespecialiseerd en zit al mee achter het cohousingproject Calico in Vorst, met aparte ïŹats voor eenoudergezinnen.
De tips gaan breed: van gedeelde en energiezuinige ruimtes om kosten te besparen tot kamers van gelijke grootte voor elke huisgenoot.
âNu slapen veel mamaâs in een kleinere kamer en groeperen ze de kinderen in de masterbedroom. Het moet mogelijk zijn om een woning aan verschillende situaties aan te passen,â zegt Baiwir. Zo zijn alle keukens in de Brunfauttoren open geĂŻnstalleerd, maar kunnen gezinnen die vrij laten afsluiten als ze dat willen.
Buiten de woning oppert de gids van Brussel Huisvesting onder meer betere verlichting
âMet wat tafels en stoelen kan je van een wasruimte een gezellige plek van makenâ
Voorlopig op de vrouwvriendelijke agenda: de renovatie van de Gandhitorens in Molenbeek en de Brigittinentoren in de Marollen. Daar zitten vzwâs nu samen met de bewoners, ook vrouwen en jongeren, om hun speciïŹeke noden te leren kennen.
geen aparte aansluiting voor een wasmachine, dus zetten gezinnen die in de keuken. Terwijl de meeste mensen hun was liefst zo dicht mogelijk bij de badkamer laten drogen en opbergen,â zegt ze. âIn gedeelde wasruimtes is dan weer vaak geen natuurlijk licht of amper plaats om de was te drogen of te strijken.â
Net dat wassen en strijken blijft, volgens tal van studies, overwegend een vrouwentaak: in ruim zeven op de tien gezinnen neemt de moeder de was en de plas voor zich, leert een Vlaamse studie uit 2021. In Brussel is dat vermoedelijk nog meer. âDat is anders voor koken. Nu keukens meer open en centraal in de woning staan, sinds de jaren 1980, is die taak gelijkgetrokken en doen mannen mee. Ik vraag me af of dat ook met wasruimtes kan. Met wat tafels en stoelen kan je er een gezellige plek van maken.â
In ons land is zoân verband niet bekend, zeggen ze bij het kenniscentrum Samenhuizen vzw. âDe locatie van een wasplaats in een gedeeld woonproject is niet top of mind, maar er zijn wel projecten die de ruimte zichtbaar laten aansluiten op de tuin of openstellen voor de buurt,â zegt stafmedewerker Roland Kums. âJe ziet dan soms spontane was- en strijkclubjes ontstaan, ook met mannen. Al zijn bewoners van cohousingprojecten gemiddeld vaker
POUR DES TOURS DâHABITATION ADAPTĂES AUX FEMMES
Voorlopig is het dus wachten op de goodwill van de genderexperts. Ontslagnemend staatssecretaris voor Huisvesting en Gelijke Kansen Nawal Ben Hamou (PS) vraagt dat de volgende regering haar vrouwvriendelijke tips in bindende wetgeving giet. Dat geldt ook voor woonprojecten voor LGBTQIA+-personen en andere vormen van inclusie. âDe subsidies voor projecten als Mimosa lopen eind dit jaar af. Ik ben trots dat zij en de gids het daglicht hebben gezien, maar de deadline voor een volgende regering nadert om die te kunnen vernieuwen,â besluit Ben Hamou.
EVA CHRISTIAENS
âRESIDENTIAL TOWERS NEED TO BE MORE WOMAN-FRIENDLYâ
EN The Brussels government has a guideline ready to make public housing more inclusive, especially around gender. A study day last week updated the property sector on this, but we will have to wait for the next government for any binding measures and subsidies. âOnce we started opening up the kitchens, men started cooking more. Why donât we do the same with laundry rooms?â
In het cohousingproject La Borda in Barcelona hangen aan de wasdraden op het terras ook kinderschommels.
Talentenjacht De Roemeense toppianist in de backstage van Flagey
Sinds zijn zevende zit de Roemeen Ionut Cibotariu achter de piano. Het is zijn passie, een levensbehoefte. Toen hij in Brussel belandde en bij Flagey achter de schermen ging werken, wist het concerthuis van niets. Tot de directie toevallig zijn talent ontdekte via een filmpje. Nu maakt hij met de steun van Flagey zijn droom waar.
Toen de Roemeense Brusselaar Ionut Cibotariu enkele jaren geleden bij Flagey achter de schermen begon te werken, hield hij er zich bezig met de catering en de backstage. De job werd hem aangereikt door het OCMW. Maar zodra hij een pauze had, ging Cibotariu aan een van de vele pianoâs in het cultuurhuis zitten en speelde. Het instrument was hem niet vreemd, jarenlang had hij er zich al aan gewijd, aan de kunsthumaniora en het conservatorium. Toen hij op een dag een ïŹlmpje van zijn oefensessie â Rachmaninovs Tweede Pianosonate â toonde aan een andere pianist, luisterde ook jazzprogrammator Maarten Van Rousselt mee. Die stuurde de video vervolgens naar enkele collegaâs, die met open mond toekeken.
Niet veel later kreeg Cibotariu de uitnodiging om een klein concert te geven aan de directie, als een soort van auditie. âDat was een heel
spannende, stresserende dag,â herinnert hij zich. âDie mensen luisteren naar de grootste pianisten ter wereld. Hoe kon ik me daarvan onderscheiden? Moest ik zo perfect mogelijk spelen of juist als mezelf? Op advies van mijn vrienden deed ik dat laatste, en uiteindelijk is alles goed verlopen. Na de auditie vroeg directeur Gilles Ledure me naar mijn ambities. Een stem in mijn hoofd zei toen dat ik een docent nodig had om te verbeteren en veerkrachtiger te worden.â
Het spotten en laten groeien van opkomende talenten maakt deel uit van het DNA van Flagey. Sinds een halfjaar wordt Cibotariu dan ook begeleid door niemand minder dan pianist JeanClaude Vanden Eynden, die in 1964, toen hij amper 16 was, de derde prijs behaalde in de Koningin Elisabethwedstrijd. Ook ondersteunt Flagey hem met een portretsessie, een professionele opname en helpt het cultuurhuis hem om
een repertoire samen te stellen.
Klarinet of piano?
Voor Cibotariu is het een kinderdroom die uitkomt. In zijn familie, waar muzikaal talent van generatie op generatie wordt doorgegeven, werden jazzlegendes als Dizzy Gillespie en Charlie Parker net zo vaak gespeeld als de klassieke werken van Chopin. Zijn vader, een bevlogen klarinettist en saxofonist, speelde soms zelfs tot 3 uur âs nachts. Het was vooral de warme klank van de klarinet die Cibotariu betoverde. âMijn vaders klarinetkist was mijn speelgoed,â vertelt hij. âWanneer hij speelde, sloeg ik steevast het ritme, al van toen ik twee jaar oud was. Ik wilde ook klarinet spelen. Er bestond geen ander instrument voor mij. Toch heb ik nooit lessen gevolgd. Als vierjarige was het blaasinstrument veel te moeilijk voor mij. Ik had niet eens de kracht om een klarinet in mijn armen te houden.â
De jonge Cibotariu had amper oog voor andere instrumenten, tot hij een opname van de Chopin Competition in Warschau zag. âHet was een van de eerste edities, die uiteindelijk werd gewonnen door de Russische pianist Yakov Zak,â herinnert hij zich. âHij speelde ongelofelijk goed. Zo perfect, bijna bovenmenselijk. Nog steeds begrijp ik niet hoe hij het doet. Dankzij hem ben ik piano beginnen te spelen. Ik wilde ook aan dat instrument zitten, op dat podium. Al leek piano me wel een onmogelijk instrument. Hoe zat dat met die polyfonie? En de pedalen? Het leek mij een stuk moeilijker dan de klarinet, die je overal mee naartoe kan nemen.â
Uren oefenen
Cibotariuâs unieke muzikale voeling werd ook opgemerkt door zijn vader. âVan mijn vijfde tot mijn zevende leerde hij me notenleer en trainden we thuis mijn gehoor,â vertelt Ionut. âHij wilde dat ik muziek door en
door kende voordat ik een instrument leerde bespelen, en daar ben ik hem dankbaar voor. Zo kende ik al alle noten toen ik startte aan de muziekschool in het dorp. Ik herkende de noten ook blindelings. Voor het examen moesten we met onze rug naar de piano staan, terwijl de leraar enkele tonen aansloeg. Ik herkende ze allemaal. Schokkend vonden mijn docenten dat.â
Al was het wel hard werken als beginnende pianist. Zeker als je de droom hebt om ooit op grote podia te staan. Elke dag oefende Cibotariu, meerdere uren per dag. Het was zowat alles wat hij deed. âAls kind vond ik dat moeilijk,â bekent hij. âOp een gegeven moment wilde ik er zelfs mee stoppen, maar mijn vader overtuigde me om door te zetten.â Zo volgden na de lokale muziekschool ook die in ConstanÈa en de prestigieuze muziekhumaniora George Enescu in Boekarest. âOp mijn veertiende werd ik daar toegelaten, en in die periode raakte ik steeds meer verweven
met de muziekscene. Zo begon ik deel te nemen aan mijn eerste wedstrijden. Enorm stresserend vond ik dat. Ik was zo bang om fouten te maken. Nochtans is dat de beste oefening: in stressvolle omstandigheden op het podium staan. Daar word je elke keer veerkrachtiger en sterker van als muzikant.â
Pianopauze
Het harde werk wierp zijn vruchten af, want Cibotariu won verschillende wedstrijden. Maar
het eiste ook zijn tol: in het laatste jaar van de humaniora belandde hij in een depressie, die enkele jaren zou duren. âIk was goed omringd, door familie en muzikanten, maar dan nog zat ik in overlevingsmodus. Het was langzaam wachten tot het overging.â In die vier jaar raakte hij de piano nog maar zelden aan.
principe naar elk concert gaan. Dat vond ik heel motiverend. Ik kan het moeilijk uitleggen, maar de context hier geeft me een enorme kracht en inspiratie. Ik krijg de kans om mezelf te vergelijken met grote muzikanten. Daaruit leer ik veel over wat ik anders kan doen en hoe ik kan verbeteren als pianist.â
Niet alleen wandelt Cibotariu dagelijks door de muzikale gangen, sinds Flagey zijn talent ontdekte, krijgt hij ook professionele ondersteuning. Zijn traject loopt sinds februari 2024, na de voorbereiding vindt Flagey het nu tijd om een concertprogramma samen te stellen en Cibotariu voor te stellen aan een breder publiek. Want de ambitie om professioneel pianist te worden is al van bij de start aanwezig.
âMuziek is voor mij veel meer dan een passie. Het is een levensbehoefte,â benadrukt hij. âDe piano is mijn meest oprechte expressievorm. Elke noot die ik speel is een deel van mij. Elk stuk is een verkenning van mijn ziel. Maar professioneel pianist worden is niet alleen een doel, het vergt totale toewijding om mijn artistieke grenzen te verleggen, het instrument met absolute precisie te beheersen en de emotionele kracht van de muziek over te brengen. Dat is een enorme verantwoordelijkheid om te dragen.â
MAYA TOEBAT
THE ROMANIAN TOP PIANIST IN THE BACKSTAGE OF FLAGEY
EN Ever since he was seven, Romanian Ionut Cibotariu has been sitting at his piano. It is his passion, a necessity of life. When he ended up in Brussels and started working behind the scenes at Flagey in catering and as a backstage assistant, the concert house did not know about his talent. Until they accidentally saw a video. With Flageyâs support, Cibotariu is now making his dream come true. âThis place gives me enormous strength and inspiration.â
Een depressie hield Ionut Cibotariu vier jaar weg van de piano. Vandaag is het vuur weer opgelaaid: âDe piano is mijn meest oprechte expressievorm.â
Fietsnietjes, decumul of lage-emissiezone: alles moet weg
Bram Van Renterghem Elke week neemt een BRUZZ-redacteur het nieuws op de korrel
Beleid terugdraaien, is niet ongewoon. Eigen beleid terugdraaien, is dat wel. En als burgemeester de wet naast je neerleggen omdat je er anders over denkt, is al helemaal te gek voor woorden.
Wat hebben de lage-emissiezone, de decumul, enkele ïŹetsnietjes in Ukkel en verkeersluwe straten rond de vijvers van Elsene met elkaar gemeen? Het zijn alle vier maatregelen die de nieuwe bestuurders willen terugdraaien, of al teruggedraaid hebben.
Dat hoeft niet erg te zijn. Weer tweerichtingsverkeer aan de vijvers van Elsene of op de Fraiteurbrug aan de ULB: dat is het democratische recht van het nieuw verkozen bestuur daar.
gekozenen in het Brusselse halfrond willen ook titelvoerend burgemeester kunnen blijven â om op terug te vallen, of om ook tijdens dat mandaat aan de gemeentelijke touwtjes te kunnen blijven trekken.
Loopje met procedures
Daarvoor wilde PS zelfs een loopje nemen met de parlementaire procedure. De socialisten wilden de cumul vrijdag via een spoedstemming door het parlement jagen, waardoor het op dezelfde dag in zowel de commissie als het halfrond aan bod komt.
Dat daar normaal gezien een week of meer tussen zit,
is net bedoeld om de debatten sereen te laten verlopen, amendementen te laten rijpen, andere parlementsleden in te kunnen lichten enzovoort. Dat de PS dat allemaal aan de kant wilde schuiven omdat men dan toch liever niet tussen twee mandaten wil kiezen, en alsnog een maximum aan macht bijeen wil harken, is bijzonder kwalijk. Temeer omdat men die regels zelf heeft goedgekeurd.
Maar het kan nog erger. Zo liet burgemeester Boris DilliĂšs (MR) donderdag drie ïŹetsnietjes verwijderen op de Waterloosesteenweg in Ukkel. Dat is een gewestweg, waar
âWe zitten in een machtsvacuĂŒm, dat dreigt te worden ingenomen door mensen met een cirkelzaagâ
Nochtans stonden die net daar omdat je er â op minder dan vijf meter van het zebrapad â volgens de wegcode toch niet met de wagen mag parkeren, zichtbaarheid weet je wel. Maar dat maakt de burgervader niks uit. âIk heb het Gewest gezegd dat als zij die nietjes niet wegnemen, ik dat zelf zou doen. Op een bepaald moment moet je zelf stappen zetten,â aldus een zichtbaar trotse DilliĂšs. De Ecolo-schepenen in het bestuur? Die stonden erbij en keken ernaar.
Zoân onnozel ïŹetsnietje, hoor ik u denken, wat deert het? Maar in welke mate verschilt die actie van het gewelddadige anti-GoodMoveprotest in Schaarbeek in 2022, waarbij actievoerders paaltjes uit de grond trokken en verkeersborden voor het stadhuis op een hoop gooiden? Wat gaat hij zeggen als een handelaar volgende week zelf parkeerplaats creĂ«ert? Een burgemeester hoort het voorbeeld te geven, en niet de wet naast zich neer te leggen omdat hij er anders over denkt.
Wie gehoopt had dat de rust wat ging weerkeren na de gemeenteraadsverkiezingen, is eraan voor de moeite. Zolang er geen Brusselse regering is, lijken we in een machtsvacuĂŒm te zitten. En dat vacuĂŒm dreigt te worden ingenomen door mensen met een cirkelzaag.
Kort gesprek
Philippe Fatien, uitbater van dansclub Madame Moustache
âWij zullen hier geen techno draaien, we blijven oldskoolâ
Na een lange sluiting door een felle brand gaat de nachtclub Madame Moustache op de Vismarkt vrijdag weer open. Medeuitbater Philippe Fatien legt uit.
De brand vond plaats in september 2022, we zijn eind 2024. Waarom duurde het zo lang?
De verzekering deed heel moeilijk, ze liet de regeling eindeloos aanslepen om ons te ontmoedigen. We zijn pas na anderhalf jaar uitbetaald, intussen waren we helemaal blut. En toen moesten de werken nog beginnen.
Wat moest er gebeuren?
Er was veel schade door de brand, maar nog meer door de regen die nadien maandenlang door het gat in het dak naar binnen viel. Alles is nieuw, het dak, de loodgieterij, elektriciteit, verwarming en verluchting, de klank- en lichtinstallatie. Alles moest ook volgens de nieuwste normen. We hebben nu een volledige geluidsisolatie en een groendak. Voorts ligt er nieuw parket op de danspiste en is het podium vernieuwd, zodat er meer concerten en voorstellingen mogelijk zijn.
Jullie gaan diversifiëren?
Ja, we willen meer cabaret, dragshows en karaoke op het programma zetten. Bij de opening treden er al artiesten op van de Crazy Horse in Parijs.
Madame Moustache begon veertien jaar geleden. Hoe kwamen jullie uit bij het concept van een vintage dancing?
zagen, hebben we meteen besloten: hier maken we een vintage dancing van met vintage muziek. Dat laatste had er ook mee te maken dat er geen goede geluidsisolatie was en er buren waren. Bovendien hielden wij van oudere muziek, swing, soul, r&b, funk, disco, muziek van de jaren tachtig, negentig.
Geen electro of techno dus. Vandaag nog steeds niet?
Nu we volledig geluidsdicht zijn, kunnen we het muziekprogramma misschien wat verbreden, met disco house of funky house. Maar we gaan geen techno draaien, geen boem-boem-boem. Dat genre laten we liever aan de specialisten, die zijn er genoeg in Brussel. Wij blijven oldskool.
Hebben jullie het vintage decor kunnen reconstrueren?
Ja, het decor is in dezelfde stijl als voorheen. We konden de spiegels recupereren, we hebben speciale muurverven gebruikt. De rode woonwagen, waar de djâs altijd zaten, staat er nog, maar het is een toiletruimte geworden voor personen met een beperking. Madame Moustache heeft haar DNA en carnavaleske vibe zeker behouden. De sfeer van een cabaret of rondreizend circus met freakshow hangt er nog steeds. BETTINA HUBO
BPPF ft. SpeakEasy BXL present:
@THE PLANETARIUM
Thu 28.11.2024
âBe the starâ
Doors & Sign up 19:00 Start 19:30
Free/gratis/gratuit
Planetarium Brussel, Boechoutlaan 10, Laken
More info: poetryfest.brussels
ARS MUSICA
With artists such as Kronos Quartet, Caroline Shaw, Quartetto Prometeo, Bruce Brubaker & Bryce Dessner
MAISON DE LA POSTE TOUR & TAXIS, BRUSSELS FREE ENTRY FORTHENOW.BE 16 - 17 NOV 2024 U R B A N N AT U R E 1 3 / 1103/ 12 / 202 4
And events such as an a ernoon Satie at Brigittines, the Electromania evening at Botanique & a contemporary ball at La Maison du Peuple
Roodwangbromvlieg Aaseter hoopt op een strenge winter
Nu de temperaturen zakken, bereiden insecten zich met verschillende strategieën voor op het doorkomen van de winter. Het antivries in het bloed van de bromvlieg maakt het insect zo resistent tot temperaturen van -15°C. door Andy Furniere
Iedereen kent wel het fenomeen van de kleine fruitvliegjes die het tijdens de warme maanden massaal op de fruitmand en de oranje zak gemunt hebben. Maar wanneer mensen plots geconfronteerd worden met een eskader bromvliegen, is het voor velen een raadsel waar die plots vandaan komen. De alternatieve naam voor de vliegensoort verklaart al veel: bromvliegen worden ook vleesvliegen genoemd.
âBromvliegen zijn aaseters die van op meer dan een kilometer afstand dood vlees kunnen ruiken en dan heel snel ter plaatse zijn, ze zijn nog een stuk doeltreffender dan aasgieren,â zegt insectenexpert Peter Berx. Een plotse invasie van bromvliegen kan er dus op wijzen dat er ergens in huis een dood dier ligt, bijvoorbeeld een vogel of muis.
Ook op vleesresten in afval komen ze af. âEen afvalzak met vlees kan op die manier vol komen te zitten met maden, oftewel onvolwassen exemplaren, van bromvliegen. Omdat er in steden meer afval te vinden valt, voelen bromvliegen zich er goed thuis. Sowieso zijn het echte cultuurvolgers, wat betekent dat ze gretig gebruikmaken van de mogelijkheden geboden door menselijke aanwezigheid.â
Er zijn verschillende soorten bromvliegen die in Brussel op dood vlees jagen, met de roodwangbromvlieg als een van de belangrijkste vertegenwoordigers. Dat is een blauwe soort met roodbruine vlekken onder de ogen, de zogenoemde âwangenâ.
Dat de kans op hoge aantallen bromvliegen groter is bij warme temperaturen, net zoals bij de fruitvliegen, komt doordat ze zich sneller vermenigvuldigen bij zachte temperaturen. âWanneer het zoân 20 Ă 25 graden warm is, doorlopen bromvliegen hun vier ontwikkelingsstadia (eiâlarveâpopâvolwassene, red.) al in iets meer dan twee weken. Als de temperaturen daarentegen rond de tien graden schommelen, kan die hele cyclus meer dan een maand in beslag nemen.â Volwassen vliegen leven ongeveer vijf weken.
Eigenschappen
âą Produceerteendiep, brommendgeluiddoorkleine haartjesopdevleugels,die tijdens het vliegentrillingenin deluchtveroorzaken
âą Forensischeexpertsgebruiken ze om te bepalenrondwelk tijdstipiemandgestorvenis
âą Langzamerengroterdande gewonehuisvlieg, zodatze als eenminiatuurdronedoorde luchtvliegt
In deze herfstige periode van het jaar vertraagt niet alleen hun ontwikkelingsproces, de bromvliegen bereiden zich ook voor op de winter. Soms overleven ze die dankzij de aanwezigheid van dood vlees ergens verborgen in een warm huis, maar hun voornaamste strategie is om als poppen ingegraven onder de grond te blijven. Om de lange koudeperiode door te komen, hopen de vliegen enigszins paradoxaal op voldoende lage temperaturen in de komende maanden.
âHet is absoluut een misvatting dat er minder insecten zijn na harde winters,â zegt Berx. âInsecten zoals bromvliegen hebben antivries in hun bloed en kunnen onder de grond zelfs temperaturen tot min 15 graden verdragen.â
Opstoten van warmte zijn echter nefast voor hun winterrust.
âTijdelijke hogere
temperaturen tijdens de winter stimuleren hen om zich te bewegen, waardoor ze energie verbruiken en sneller door hun vetreserves heen raken. Dat kan ertoe leiden dat ze de winter niet overleven of te zwak zijn om in het voorjaar uit hun cocon te komen.â
Als dat voorkomt, is dat niet enkel slecht nieuws voor de dieren zelf, maar voor de hele natuur. De vleesvliegen maken zich niet enkel nuttig door afval, zoals dode dieren, op te ruimen, maar ze dienen ook als voedselbron voor andere dieren, in de eerste plaats vogels. Daarnaast helpen ze mee met de bestuiving van bepaalde bloemen en planten.
Reeks nalezen?
Lees de hele reeks op BRUZZ.be/beestigbrussel
Mobiliteit Pareltjes op wielen te zien op de Heizel
âMet een oldtimer kan je
ontsnappen aan de ratraceâ
Gaat uw hart ook wat sneller slaan als er zoân elegante oldtimer voorbijrijdt? Dan moet u volgend weekend dringend naar de beurs Interclassics in Brussels Expo. Enkele oldtimerfanaten vertellen alvast over hun rijdende erfgoed. âIk heb minder comfort, maar meer sociaal contact.â
door Elien Haentjens fotoâs Saskia Vanderstichele
Mobiliteit Pareltjes op wielen te zien op de Heizel
Twee jaar geleden kocht ik in Laken een CitroĂ«n Rosalie uit 1933, die in de voormalige CitroĂ«nfabriek in Vorst â waar nu Audi Brussels ligt â is gemaakt,â vertelt Nathan Langlois niet zonder enige trots. Topsnelheid: 70 kilometer per uur, maar dat deert de jongeman niet. Het verhaal achter zijn oldtimer, dat koestert hij. âDe vorige eigenaar kocht hem in de jaren 1980 voor zijn in 1933 geboren vrouw Rosalie. Het was een van de eerste modellen met een carrosserie in staal in plaats van hout. Hij heeft slechts drie versnellingen, is negentig jaar oud, maar rijdt nog prima.â
In 1933 was een auto bezitten nog de uitzondering. Pas na de Tweede Wereldoorlog kochten meer en meer gezinnen een eigen wagen. Als object van voorspoed en vrijheid maakten de machines integraal deel uit van de familie, en stonden ze vaak mee op de vakantiefotoâs.
Ook binnen de familie DâIeteren wordt veel belang gehecht aan dat verleden, zegt Michiels. âNet als zijn vader Roland koestert Nicolas DâIeteren een voorliefde voor oldtimers. Die lenen we uit aan Autoworld of tonen we in ons eigen museum, dat zich in de hoofdzetel aan de Maliestraat in Elsene bevindt. Het erfgoed is deel van onze identiteit.â
Nathan Langlois weet als automecanicien waarover hij praat. Hij hekelt de mindere kwaliteit van nieuwe wagens: âMet oude autoâs heb je doorgaans minder problemen. Nu wordt er veel meer plastic gebruikt, en geven de batterijen op zoân 200.000 kilometer de geest.â
âDie wagen was ook lange tijd mijn favoriet,â beaamt Langlois. âAl hou ik nu nog meer van de vloeiende lijnen van de autoâs van voor WO II. Op een standaardmotor en -chassis konden klanten hun carrosserie op maat samenstellen. Dat geeft de autoâs een ziel.â
Niet alleen professioneel â als Dr. Heritage â ook in zijn vrije tijd koestert Tijs Michiels een voorliefde voor oldtimers. âAfgelopen zomer trok ik met het gezin zes weken rond in ItaliĂ« met een vintage Westfalia-busje uit 1979. Ik kies bewust voor minder comfort, maar krijg in ruil veel meer sociaal contact. Het busje vormt een laagdrempelige uitnodiging voor mensen om te komen babbelen. Dat maakt het reizen met deze duplex op wielen extra gezellig,â vertelt Michiels.
âDaarnaast dwingt een oldtimer je om te vertragen. Op de snelweg kan ik maximaal honderd kilometer per uur rijden. Ik moet ook meer stoppen, maar leer zo het echte land kennen, en niet louter naar de toeristische hoogtepunten.â
âHet is exact dat gevoel waaraan we refereren bij het gebruik van het woord âlovebrandâ. Oldtimers roepen emotionele herinneringen op, en vormen een magische brug naar het verleden. De Lovebugsparade met historische Kevers, die we elk jaar aan Autoworld organiseren voor Valentijn, krijgt altijd fantastische reacties,â zegt Michiels.
Ook Michielsâ familie houdt de DKW van haar grootvader in ere. âHet exacte verhaal van de aankoop kennen we niet, maar aangezien hij nooit iets kon wegdoen, kwam onder meer die auto boven water na zijn overlijden in 1978. Van de 251 DKWâs F7 tweezits cabrioâs die in 1938 zijn gemaakt, zijn er nu wereldwijd wellicht een vijftal over. Wat niet zoveel mensen weten, is dat de vier Audi-ringen geĂŻnspireerd zijn door de Olympische Spelen van 1936 en afkomstig zijn van Auto Union, een groep merken met DKW, Horch, Wanderer en Audi. Op die manier is de DKW zelfs gelinkt aan mijn huidige job,â lacht Michiels.
Autoverslaafde ïŹlechauffeurs
Rest nog de vraag of âvervuilendeâ oldtimers de stad nog wel in mogen. Dat was sinds de invoering van de lage-emissiezone (LEZ) in Antwerpen en Gent niet meer het geval â een besluit dat in mei
âEen oldtimer is een levensstijl: ik hou van de elegantie, het vakmanschap en de gedetailleerde afwerkingâ
2024 is teruggedraaid. Brussel hanteerde altijd een uitzonderingsmaatregel: oldtimers ouder dan 30 jaar, met een oldtimernummerplaat mogen rijden in de lage-emissiezone.
Terwijl het aantal oldtimers tussen 2018 en vandaag met ongeveer 1.200 exemplaren is gestegen, is het aantal elektrische wagens met 28.500 exemplaren toegenomen. Vooral door de stijging van die laatste wagens zijn er vandaag 9.000 wagens meer ingeschreven dan in 2018. Ongeveer een procent van het Brusselse wagenpark is vandaag ouder dan dertig jaar.
âUiteraard zijn elektrische wagens beter voor de luchtkwaliteit, en was de eerste stap van de LEZ broodnodig. Intussen hebben we een gigantische kwaliteitssprong gemaakt, en voldoet Brussel bijna aan de normen,â vertelt voormalig Vlaams bouwmeester en architect Leo Van Broeck.
âEen nog strengere LEZ is niet de meest duurzame optie. Het is een
antropocentrische keuze die goed is voor de luchtkwaliteit en volksgezondheid, maar slecht voor het klimaat. Een nog goed werkende wagen te vroeg moeten wegdoen en een nieuwe kopen, veroorzaakt immers een stijging van de CO2-uitstoot. De totale milieu-impact van
LA PASSION DES VOITURES DE COLLECTION
de productie â inclusief staal, rubber, mijnbouw, internationaal transport, dealers, publiciteit â is veel groter dan het uitstootverschil tussen het oude en nieuwe model. Berekeningen tonen aan dat het vaak milieuvriendelijker is om je oude wagen op te rijden.â
âDaarnaast is het kwestie om voor elk type verplaatsing de juiste vorm van mobiliteit te kiezen, en de auto zoveel mogelijk te vermijden. Zelf heb ik voor langere afstanden een elektrische wagen, maar ik ben ook toleranter voor wie â gedreven door verstandig burgerschap â in het weekend met de oldtimer rijdt dan voor de autoverslaafde ïŹlechauffeurs. NOx (stikstofoxide) komt uit de uitlaat, maar ïŹjnstof komt van de wrijving tussen banden en wegdek, en dat is niet louter een probleem van de stad,â stelt Van Broeck.
In zijn job als automonteur heeft Langlois het niet zo voor die nieuwe exemplaren. Hij werkt voltijds bij het Lakense Depauw Engineering Brussels, dat ook op Interclassics staat. âHoewel ons type garage stilaan verdwijnt, vind ik het zelf veel boeiender om met mijn handen te werken dan in een moderne garage met de computer. Met mechanica, carrosserie en soms houtbewerking is het werk gevarieerder. We restaureren autoâs voor klanten in heel BelgiĂ«â, vertelt Langlois.
âElke zomer ga ik op zoek naar een oud wrak, dat ik hier wat verderop in onze âzondagsgarageâ geduldig herstel. Die botergele Renault was bijvoorbeeld volledig uit elkaar gehaald, en zat jarenlang verstopt in een wijnvat. En de ZĂšbre uit 1916 heeft nog lichten op gas. Ik ben een beetje een oude ziel, ook wat muziek betreft. Dat zit in de familie.â
Interclassics, van 15 tot en met 17 november, Brussels Expo.
EN Does your heart also beat a little faster when you see an elegant classic car drive by? Then you definitely need to spend next weekend at the InterClassics trade fair in Brussels Expo. Classic car enthusiasts are only too happy to tell you about their own piece of automotive history. âAntique cars are not as comfortable but they are great for social contact,â and, of course, âPeople spontaneously start waving when I drive by, especially when I have my dogs sitting in the car with me.â
Van broodjeszaken tot sterrenrestaurants, voor een lunch met collegaâs of een diner met vrienden, er is voor elk wat wils en ook voor ieders budget!
Ga naar www.goodfood.brussels/resto voor de lijst van restaurants met een GoodFood-label
Waarom is Brussel zo in de ban
van lachgas?
Luana Difficile
zoekt elke week een antwoord op een lezersvraag, deze week van Leila uit Anderlecht.
Ook een vraag?
Stel je vraag en stem op BRUZZ.be
Bekijk en lees antwoorden op BRUZZ.be/bigcity
Je gevoel bedriegt je niet als je denkt overal in de stad cilinders van lachgas te zien liggen. In een paar jaar tijd groeide het uit tot een waar fenomeen. Het begon met de kleine zilveren capsules die in slagroomspuitbussen zitten, maar het nam veel grotere proporties aan. Net Brussel vond in 2023 om en bij de 200 ton aan kleine en grotere lachgasïŹessen in de Brusselse straten.
Zowel de capsules als de grotere cilinders zijn gevuld met distikstofmonoxide â NâO in chemietaal. Dat gas wordt gebruikt voor uiteenlopende doeleinden, in verschillende sectoren. In de automobielsector kan het dienen om motoren op te drijven. In de medische wereld is het gemengd met zuurstof een pijnbestrijdings- of kalmeringsmiddel. Ook tandartsen kunnen patiĂ«nten er kort mee verdoven.
Het grote publiek maakte kennis met het goedje door toepassingen in onze keuken, bijvoorbeeld slagroomspuitbussen, waarin de kleinere capsules zitten. Het gas opsnuiven geeft
even een dronken gevoel, waardoor je, ja inderdaad, begint te lachen. Omdat die kleine capsules snel leeg zijn, gingen gebruikers via achterpoortjes grotere hoeveelheden en grotere bussen aankopen, ondanks wettelijke beperkingen op de verkoop ervan.
De federale regering greep in: sinds april dit jaar zijn de invoer, de uitvoer, de verkoop, het te koop stellen, de opslag en het bezit van lachgas verboden, tenzij voor medische of technische doeleinden of als voedingsadditief. Of dat verbod echt wordt nageleefd, is een andere vraag: de grote hoeveelheid lege cilinders verklapt hoezeer het gas in omloop is op een illegale manier.
Wie het onwettig gebruikt, kan een ïŹkse boete krijgen. Experts wijzen ook op de gezondheidsrisicoâs. De lijst van bijwerkingen voor lachgasgebruikers is lang: duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid en verwardheid. Voor wie het veelvuldig opsnuift, zijn er nog grotere risicoâs, zoals gevoelloosheid in ledematen, pijnscheuten,
zenuwschade, ademhalingsproblemen of zelfs de aantasting van de hersenen.
OntplofïŹngsgevaar
En dan is er nog de openbare netheid. De grotere cilinders zijn best zwaar en niet zomaar te recycleren in een van de vuilniszakken. Gevolg: gebruikers gooien ze gewoon de straat op, tot grote frustratie van buurtbewoners en voorbijgangers.
Als ze toch in een van de zakken van Net Brussel belanden, ontstaat er nog een extra probleem. Op het moment dat ze in de verbrandingsovens terechtkomen, bestaat er ontplofïŹngsgevaar. Vorig jaar moest Net Brussel de verbrandingsoven van het restafval meer dan veertig keer stilleggen. Heel vaak was dat door de ontplofïŹng van een lachgasïŹes. En daar hangt een serieus prijskaartje aan, tussen de 8 Ă 10 miljoen euro per jaar. Onschuldig gebruik van een goedje met een plezierige benaming, heeft dus gevolgen die absoluut geen lachertje zijn.
Fagi, 32 jaar geleden geboren in een dorp in het westen van Eritrea, is sinds enkele maanden Belg. In het voorjaar van 2018 belandde hij in Brussel, na een even fascinerende als gevaarlijke vlucht uit zijn geboorteland. Zijn missie nam in totaal meer dan drie jaar in beslag. Met veel zin voor detail beschrijft hij zijn tochten door Soedan (twee jaar verbleven), Libië (negen maanden), Italië (twee maanden) en Frankrijk (twee dagen).
uitbreekt, blijven alleen de sterksten over.â Veel meer wil hij er niet over kwijt, alleen dat ze na een tijd door de Italiaanse marine werden opgemerkt en uiteindelijk onderdak kregen op een terrein vlak bij de Siciliaanse stad Catania. Daar lichtte hij ook zijn moeder en broer in. Zij wonen nog in Eritrea, zijn vader vluchtte eerder al naar Soedan.
In Soedan verdiende hij wat nodig was om de oversteek naar Europa te wagen. âIk heb 13.000 dollar betaald aan de ïŹguren die het konden regelen,â zegt hij op steeds zachtere toon. Voor de kust van LibiĂ« werden ze in groepjes in een plastic bootje gepropt en vervolgens naar een gammele sloep vervoerd. Hij heeft die nacht mensen zien verdwijnen in de donkere zee. âAls er paniek
Sinds hij zijn job als lasser inruilde voor een baan bij winkelketen TraKKs aan de Waterloosesteenweg is sport Fagiâs voornaamste bekommernis. Gezien zijn âgevorderdeâ leeftijd is het vervolg van zijn carriĂšre beperkt, beseft hij. Zondag start hij als schaduwfavoriet in het BK veldlopen in het Kempische Hulshout, maar eigenlijk is zijn blik vooral gericht op maart 2025. Dan wil hij uitblinken in de halve marathon van Gent. Hij lacht hartelijk. âIk ben een jongen van de bergen en veldlopen is goed voor mijn bovenbenen, maar het asfalt is mijn toekomst.â Luc Kempen
Luister naar ons en wij luisteren naar jou. Tijdens de ochtendblokken van BRUZZ radio (7-10u) en (16-19u) kan je praten met onze presentatoren via Whatsapp.
RUPTURE ON TOUR
De gemeenschapscentra vertonen de BRUZZ-docu Rupture nog tot 30 november met een nagesprek met een van de jongeren of begeleiders. Alle info op n22.brussels/rupture
DE HAVEN IN BEELD
Op dinsdag 19 november volgt BRUZZ BC Materials, een pionier in circulair bouwen, in de reeks rond de Haven van Brussel. Elke dinsdag van november op BRUZZ 24
BRUZZ RADIO LUISTERT
verhaal uit de Brusselse sportwereld. Deze week: atleet Daniel Fagi.
De slaapkamer
Edmond
Edmond is negen en woont in Sint-Agatha-Berchem. Hij wil er graag goed uitzien. âIk weet hoe ik mezelf moet aankleden, ik draag bijvoorbeeld geen roze met zwart.â
âIk wil papa worden, maar niet van een heel elftalâ
Elke week gaat BRUZZ op bezoek bij een kind in Brussel in zijn of haar slaapkamer. Deze keer is dat bij Edmond (9) die met zijn oudere zus en ouders in Sint-Agatha-Berchem woont. âMijn droom is om alleen nog maar goede cijfers te halen.â
Heel veel. Als je een aanvaller bent, moet je goed kunnen dribbelen, schieten en een klein beetje verdedigen, want je mag niet de hele tijd op dezelfde plek blijven staan. Als middenvelder moet je een beetje kunnen
dribbelen en heel goed kunnen passen. En als verdediger moet je, tja, goed kunnen verdedigen.
Vind je nog een sport leuk?
Vroeger deed ik ook boksen, maar ik ben gestopt omdat ik de trainer niet leuk vond.
Wat zijn je hobbyâs?
Voetballen, tekenen en ik spaar de voetbalstickers van Panini. Ik heb er al heel veel.
Je hebt een oudere zus, spelen jullie weleens samen?
Nee, zij luistert vaak naar muziek en ik speel liever op mijn telefoon: Brawl Stars, FC Mobile en Fortnite.
Luister jij dan niet naar muziek?
Jawel, naar rap, vooral Franse rappers zoals Gazo en Zola.
Waar zit je op school?
In Elsene, op een immersieschool. Het is ver weg. Ik ga met de tram en terug met de auto.
Woon je graag in Sint-Agatha-Berchem?
Ja. Mijn thuis is goed. Naar Thurn & Taxi gaan is leuk en ik kan voetballen hier in de buurt.
Wat zou je veranderen als je de burgemeester zou zijn?
Niets, want alles is goed. Hoewel, misschien zouden er meer speelpleintjes voor kinderen kunnen komen.
Er hangen veel posters van dieren, heb je een lievelingsdier?
De schildpad, want die is heel langzaam en ik ben juist heel snel. We zijn tegenpolen.
Waar ben je goed in?
Dribbelen en ik weet hoe ik mezelf goed moet aankleden.
Bedoel je dat je weet hoe je kledingcombinaties maakt?
Ja, ik draag bijvoorbeeld geen roze met zwart. Iedereen wil er toch goed uitzien?
Ben je ergens bang voor? Killerclowns. Daar heb ik een een ïŹlm over gezien. Ook de nieuwe ïŹlm vind ik eng, waarin Winnie de Poeh kwaadaardig is en mensen vermoordt.
Heb je een droom?
Ik zou willen dat ik alleen nog maar goede cijfers zou halen.
Waarom vind je dat zo belangrijk? Omdat ik niet wil blijven zitten. Als je blijft zitten, dan raak je achter op de anderen en dan raak je misschien je vrienden kwijt.
âIk ben wel bang voor killerclowns, daar heb ik ooit een ïŹlm over gezienâ
âI WOULD LOVE TO BE A DAD ONE DAYâ
EN Every week, BRUZZ visits a child in Brussels in their bedroom. This time, we meet up with Edmond (9), who lives with his older sister and parents in Sint-Agatha-Berchem/Berchem-SainteAgathe. âMy dream is to do really well in school, and become a professional footballer. And a dad. But not to a whole team.â
âOnze
sport verbindt alle
mensenâ
De oervorm van het spel mag dan eeuwen oud zijn, steeds meer Brusselaars vinden de weg naar een schaakbord. Hoe slaagt een eenvoudig bordspel op slechts 64 vakjes erin wereldwijd miljoenen mensen te begeesteren? âDat je enkel je brein gebruikt, maakt winnen des te leuker.â
door Matisse Van der Haegen fotoâs Bart Dewaele
Een schaaktoeronooi in de bibiliotheek, voorlopig nemen vooral mannen deel. âSommige mannen hebben het moeilijk als ze verliezen van een vrouw.â
De laatste avondzon schijnt door de hoge ramen van de Muntpuntbibliotheek als de timers worden gestart en het toernooi begint. Tanish Gupta (19) opent met zijn koningspion, drukt op de klok en wacht in zijn karmijnrode jasje bewegingloos de reactie van zijn tegenstander af. Die moet niet lang nadenken, de eerste paar zetten van de partij volgen elkaar snel op, maar dan vertraagt het tempo.
Naarmate het spel vordert, wordt duidelijk wie de overhand heeft. Beide spelers beschikken nog over evenveel stukken, maar met iedere zet moet zijn tegenstander ruimte inleveren. Voor Gupta is het een kwestie van geduld, hij bulldozert niet over zijn tegenstander, maar ontneemt hem vakkundig iedere kans op tegenspel, als een slang die zich om zijn prooi wikkelt. Een tiental zetten later is het voorbij. Handen worden geschud, wit wint.
Het is niet Guptaâs eerste overwinning: van kinds af aan al speelde hij talloze toernooien in India tot hij vorig jaar naar Brussel verhuisde om hier te studeren. Schaken was een manier om sociale contacten te leggen in zijn nieuwe thuisstad. âJe deelt iets met anderen: je praat niet dezelfde taal, maar begrijpt allebei wel de taal van het schaken,â vertelt hij. âIk stuitte per toeval op de schaakclub, nu heb ik hier heel wat vrienden.â
NetïŹix-serie
Daar kunnen er nog heel wat bijkomen, want schaken zit in de lift. In de negen ofïŹciĂ«le Brusselse clubs zijn vandaag 685 spelers aangesloten, een stijging van meer dan vijftig procent tegenover 2018. Daar worden bovendien heel wat âonofïŹciĂ«leâ clubjes niet bijgeteld, zoals die van Muntpunt. De bibliotheek begon in 2022 met toernooien waarbij geen FIDE-punten (die geven de sterkte aan van een speler en worden gebruikt in een internationaal ratingsysteem) kunnen worden gewonnen.
Het gaat om de hoogste aantallen sinds eind de jaren 1980, toen de prestigieuze Swift-toernooien plaatsvonden in Brussel. Daarin speelde de Brusselse grootmeester â een eretitel voor sterke spelers â Luc Winants tegen wereldkampioenen als Garry Kasparov en Anatoli Karpov.
Ook buiten Brussel is de sport aan een opmars bezig. De Belgische Schaakfederatie telt 6.000 leden, een toename van 18 procent tegenover 2018. En in de populairste schaakapp Chess.com staan zoân 23.000 Belgische accounts geregistreerd.
Een deel van die sprong heeft de schaakwereld te danken aan het succes van de NetïŹix-serie The Queenâs Gambit die in 2020 uitkwam en waarin het weeskind Beth Harmon, gespeeld door een roodharige Anya Taylor-Joy, zich opwerkt tot de top van de schaakwereld.
Tegelijk vonden tijdens de covidperiode miljoenen mensen hun weg naar het onlineschaken en kregen ook populaire streamers en YouTube-sterren interesse. Dat hielp de sport om haar stofïŹge imago af te schudden. De streamers maakten met humor en entertainende commentaar het spel toegankelijk en onthulden de wereld achter de pionnen.
Bovendien heeft het schaakspel enkele unieke eigenschappen die een blijvende aantrekkingskracht uitoefenen. Bij welk ander spel volstaat een halve A4 aan regels om eraan te beginnen? Op een bord met slechts 64 vakjes, dat tegelijk grenzeloos in zijn uitkomsten is? Ter illustratie: al na zes zetten â drie voor wit en drie voor zwart âstijgt het aantal mogelijke opstellingen op het bord tot meer dan negen miljoen. Schaken raakt door die eindeloze resem mogelijkheden nooit âuitgespeeldâ, waardoor het uitdagend blijft. âHet is easy to learn, maar hard to master,â beaamt Arno Sterck, die in Elsene woont en voorzitter is van de Vlaamse Schaakfederatie. âOmdat je eerder met je brein bezig bent, is winnen des te leuker dan wanneer je gewoon beter
mechanisch begaafd bent in pakweg een videospel. Meer mensen hebben het gevoel dat ze kunnen winnen.â
Toch is schaken volgens Sterck geen synoniem van intelligentie. âSchaken heeft dat imago â ik heb dat al uitgespeeld in mijn sollicitaties â maar het gaat maar om een bepaald deel van je brein. Dat zegt niets over je algemene intelligentie. Het blijft vooral een kwestie van wat je erin steekt, krijg je terug: als je traint, word je beter.â
Vigen Rshtuni, de oprichter van de Muntpunt-club, wijst dan weer op de afwezigheid van de factor âgelukâ in het spelletje. âIt is a battle of minds en als je verliest, kan je dat enkel aan jezelf wijten, dat maakt het spel zo mooi.â
Schaken onder de WTC-torens
Rshtuni wijst op het verbindende karakter van het spel. âZodra je de regels kent, kan je met iedereen spelen: drempels als taal of nationaliteit vallen weg. In ons clubje telde ik al meer dan twintig etniciteiten, onder wie ook twee OekraĂŻense vluchtelingen.â
Daarom zijn volgens hem schaakclubs in een grootstad belangrijk. âVeel mensen zijn hier erg eenzaam. Ironisch toch? Naarmate er meer mensen samen in een stad wonen, wordt het moeilijker om te connecteren.â
âHet idee haalde ik in New York. Voor de aanslagen zaten daar altijd schakers onder de WTC-torens. Zwervers en Wall Streettraders speelden met toeristen en studenten: een mooie plek. Ze is nu verdwenen.â
âAls mijn zicht nog verslechtert, overweeg ik een speciaal bord voor blinden te gebruiken. Daarbij zijn de zwarte vakjes wat verhoogd en hebben de zwarte stukken een extra uitstulping en een pinnetje om ze in het bord te bevestigen.â
De concurrentie met meer fysieke sporten zoals voetbal of atletiek is groot en de namen van topspelers klinken niet echt bekend in de oren. âNochtans zijn ze er,â
De spelregels
Schaken is een strategisch bordspel voor twee spelers waarvan de oudste herkenbare versie afstamt uit de zesde eeuw. In de moderne regels wordt gespeeld op een bord van 64 vakjes.
Elke speler beschikt over zestien schaakstukken die voor de ene speler wit zijn en voor de andere zwart. Er zijn zes verschillende soorten stukken: pion, paard, loper, toren, koningin en koning. Die hebben elk hun eigen unieke eigenschappen. Iedere speler mag om beurten een stuk verplaatsen. Door handig te manoeuvreren en de stukken van de tegenstanders te âslaanâ, waardoor ze van het bord verwijderd worden, kan een speler een winnende positie creĂ«ren. Het doel van het spel is de vijandelijke koning schaakmat zetten: dan wordt de koning aangevallen en is er voor hem geen mogelijkheid meer om te ontsnappen. Ook hij wordt âgeslagenâ. Opdat spelers evenveel bedenktijd zouden krijgen, wordt - zeker in competitieverband - gebruikgemaakt van een schaakklok. Die duwen spelers af nadat ze een zet hebben gedaan, waarna de tijd van de tegenstander begint te lopen.
zegt Arno Sterck van de Vlaamse Schaakfederatie. âDenk aan DaniĂ«l Dardha (19-jarige speler uit Antwerpen en viervoudig Belgisch kampioen, red.).â Inzetten op de jeugd is een grote uitdaging voor de schaakwereld. Jongeren vinden hun weg niet zo gemakkelijk naar een club, spelen
Ook scholen doen inspanningen: de toernooien tussen scholen winnen aan populariteit. âIn Brussel nemen daar jaarlijks intussen zoân 200 leerlingen aan deel,â vertelt Laurent Wery, voorzitter van de Belgische Schaakbond. âScholen zoals de Singelijn in Sint-Lambrechts-Woluwe hebben schaken zelfs opgenomen in hun curriculum, omdat ze geloven in de pedagogische meerwaarde ervan.â
Laatste pijnpunt: schaken blijkt een mannensport. Slechts 56 aangesloten spelers in Brussel zijn vrouwen, amper 8 procent. âVeel meisjes die beginnen te schaken, stoppen op een bepaalde leeftijd,â vertelt Sterck. âDat heeft onder meer te maken met de opmerkingen die ze soms krijgen als ze een man verslaan. Op dat vlak kunnen we nog veel meer bereiken.â
CHESS IS ON THE UP AMONG BRUSSELS RESIDENTS
Bodytekst samenvatting
EN Even though the gameâs origins date back to thousands of years ago, more and more Brussels residents are today finding their way to a chess board. The nine official Brussels clubs currently have 685 members between them, an increase of more than 50 per cent compared to 2018. How does a board game on just 64 squares manage to enthrall millions of people around the world? âThe fact that you only use your brain makes winning all the more fun.â The biggest challenge is getting young people and women excited about the mind game.
Vriendelijk bedankt
âKan ik u helpen?â Een vriendelijke, ietwat opdringerige stem haalde me plots uit mijn diepe concentratie. Ik stond in Brussel-Centraal aandachtig te luisteren naar een dringende mail die werd uitgelezen door mijn smartphone. Ik glimlachte beleefd en bedankte kort maar vriendelijk voor de aangeboden hulp.
Karl Meesters is concertorganisator bij rien Ă voir en presentator van het VRT-programma Niks Te Zien, waar hij als slechtziende met bekende gasten op reis gaat. Hij schrijft tweewekelijks over zijn Brussel.
Op weg naar huis neem ik wel vaker de metro richting Sint-Katelijne. Die route is zowaar rustiger dan de korte, maar drukke en onvoorspelbare wandeling door het centrum. Als ik moet kiezen tussen de peatonale jungle van dwalende toeristen, racende Deliverooâs en zigzaggende steps of de vertrouwdheid van mijn eigen trein der traagheid, dan weet ik het wel.
âMeneer, het stoort echt niet, hoor, ik heb tijd en wil u graag helpen.â Ik keek licht gegeneerd op, pauzeerde de mail en herhaalde met een glimlach dat dat echt niet nodig was. Ontgoocheld stapte ze verder.
Ik ken dit station intussen zo goed dat ik er haast blindelings mijn weg vind (pun
intended), maar had gewoon even tijd en ruimte nodig om die dringende mail te beluisteren en beantwoorden. Ik zette dus een paar stappen uit de mensenstroom, dook de eerst volgende nis in en focuste snel weer op de mail op mijn smartphone.
Gedwee mee
Haast meteen hoorde ik opnieuw stappen naderen. âMeneer, u bent verdwaald, nu ga ik u echt helpen!â Daar was ze weer, vastberadener dan ooit. Met lichte irritatie smeekte ik haar mij vijf minuten te geven om een werkmail te beantwoorden. âOh, u werkt?â zei ze verbaasd. Ik moest even de neiging onderdrukken om haar met mijn stok onder de metro te duwen, maar ging uiteindelijk overstag en liet me gedwee meeleiden tot aan de metro.
Voor veel mensen is blindheid iets zwart-wits, nochtans kent slechtziendheid minstens 50 shades of gray Sommige slechtzienden zien alles door een mistgordijn, anderen hebben een scherp centraal zicht, maar moeten als het ware door een grote zwarte vlek heen kijken.
Ikzelf heb geen centraal zicht meer, maar kan wel nog
contouren ontwaren met mijn perifere zicht. Dat maakt lezen of tv-kijken onmogelijk, maar behoedzaam navigeren in een vertrouwde omgeving lukt. Zelfs voor vrienden die me al lang kennen, blijft het soms moeilijk om te weten wat ik wel of niet kan zien.
Dus wie ben ik om ondankbaar te zijn wanneer een wildvreemde weldoener een slechtziende ziet en wil helpen? Maar toegegeven, het geeft soms lastige situaties. Zoals die keer toen ik op het perron stond te wachten en iemand me zonder vragen bij de arm greep en nog snel de vertrekkende metro in werkte. Op hetzelfde moment stapte de persoon op wie ik al enige tijd stond te wachten uit en zag me verbouwereerd wegrazen. Aarzel zeker niet om hulp aan te bieden als je iemand met een visuele beperking tegenkomt, maar vraag misschien eerst even of je hulp nodig is. Dan zijn we er zeker van dat we niet hand in hand de greppel in sukkelen.
Reeks nalezen?
Wie alle columns van BRUZZ wil herlezen, kan de teksten terugvinden op BRUZZ.be/column
Uw gids door de culturele agenda 15 > 21/11
Shay laat haar tanden zien in de hiphopscene
Met haar kordate raps en glamoureuze flair veroverde Shay een unieke plek in de (Franstalige) hiphop. De zelfverklaarde âjolie garceâ uit
Molenbeek, die net zo onverbiddelijk kan verleiden als scherp uithalen, grijpt na een turbulent parcours de scepter in Vorst Nationaal.
door Tom Zonderman
Pas besoin dâun mec, jâfais des ravages seule,â zong Vanessa Lesnicki toen ze in 2016 debuteerde onder haar rappende alias Shay. De toon was meteen gezet. De straat had haar opgevoed, rapte ze, ze had zich een weg gebaand âzonder school.â
âTâas vu ma gueule, jâsuis une bombe Ă retardement,â klopte ze zich op de borst, âJolie garce, jâsuis le poison et le calmant.â
Hier stond een rapster die balanceerde tussen schoonheid en rebellie, zelfverzekerd, stijlvol en uitdagend. Uit Brussel, nota bene. Dat ze vrouwelijke kracht en zelfvertrouwen uitstraalde in een genre dat vaak door mannen werd en wordt gedomineerd, zorgde ervoor dat ze snel haar eigen plek veroverde en succes oogstte. Op Spotify tikte ze miljoenen streams aan, op sociale media speelde ze zichzelf uit als harde tante. Ook in de modewereld scoorde ze. Zo stond ze op de cover van de Japanse Vogue en werkte ze samen met Burberry.
Bekendheid kreeg Shay vooral in Franstalige contreien, het gros van haar streamers zit in Parijs. In 2019 ontving ze in Frankrijk twee gouden platen voor haar album Antidote, deze zomer verkocht ze er het mythische Olympia uit. Die populariteit heeft ze onder meer te danken aan haar samenwerking met superster en enfant terrible van de Franse rap Booba. Dat hij haar meenam naar zijn stadionshow in Bercy, zorgde voor haar grote doorbraak.
Shay zich na het harde leven op straat alsnog een weg naar de top heeft geknokt, toont haar veerkracht en vechtlust
kandidaten, ze beoordeelde de deelnemers niet alleen op hun rapskills, maar ook op hun presentatie en identiteit. Zo moedigde ze de deelnemers aan om een opvallende persoonlijkheid te ontwikkelen en daarbij uit te gaan van hun eigen kracht, iets wat ze zelf altijd hoog in het vaandel heeft gedragen. Empowerment is voor de zangeres een codewoord.
Shay staat op een kruispunt: kiest ze voor een toekomst als karikaturale bad bitch of als een icoon van kracht en authenticiteit?
dering uit voor drugskoningin Griselda Blanco. âMes ennemis veulent ma mort, mais jâen ai rien Ă branler,â snoefde ze. Door zich te meten met stoere vrouwen die zich niet laten intimideren door mannen, onderstreept Shay haar zelfredzaamheid en onafhankelijkheid, maar de Brusselse moet ook uitkijken dat ze van zichzelf geen karikaturale bad bitch maakt. De huidige hiphopscene is die typecasting ook allang voorbij, veel rappers leggen de nadruk op hun twijfels, worstelingen en mentale kwetsbaarheid. Een mens van
vlees en bloed, met verlangens maar ook met zwaktes, is voor struggelende jongeren net zo goed een krachtig rolmodel.
Liefde, strijd en trots
Shay kan zich daarvoor spiegelen aan haar grootvader, Tabu Ley Rochereau, een van de grote wegbereiders van de Congolese rumba. Aan hem heeft ze ook haar artiestennaam te danken, die zoveel betekent als âzij die het licht brengt.â Rochereau vermengde traditionele Congolese muziek met Latijns-Amerikaanse ritmes en soul, en creĂ«erde zo een eigen geluid, dat wereldwijd weerklank vond. Als eerste Congolese artiest ooit stond hij in het Olympia. Rochereau zong vaak over de liefde en het leven, maar zijn nummers bevatten ook subtiele kritiek op het regime van Mobutu. Voor mensen die naar verandering verlangden, bracht hij een boodschap van verzet en hoop.
In interviews heeft Shay aangegeven dat de connectie met haar grootvader haar een diepere waardering voor muziek en cultuur heeft bijgebracht. In haar muziek sluimeren dezelfde themaâs van liefde, strijd en trots, die ook in het werk van haar grootvader weerklonken. Als Shay deze artistieke diepgang durft voorop te stellen en het bravoure-imago wat loslaat, ligt er voor haar een toekomst open waarin ze niet alleen de Franstalige hiphopscene verrijkt, maar ook een blijvende impact achterlaat als een icoon van kracht en authenticiteit.
Shay treedt op 16/11 op in Vorst Nationaal, vorst-nationaal.be
Wie de kleine letters graag onder een vergrootglas legt, is de naam Robert Glasper vast al tegengekomen. De Amerikaanse pianist en producer werkte al samen met onder meer Herbie Hancock, Anderson .Paak en Mac Miller. Op Kendrick Lamars magnum opus To pimp a butterfly speelde hij een prominente rol. Solo trad Glasper uit de schaduw met zijn Black radio-trilogie, waarop hij traditionele jazz mengde met hiphop, r&b, soul en elektronica. In 2013 won hij er de eerste van zijn vijf Grammyâs mee.
ROBERT GLASPER 15/11, Flagey, flagey.be
Van de straat naar de arena
Noblesse oblige
Alle lof voor de Zuid-Koreaanse Han Kang, maar de echte hoofdvogel schiet je niet af met de Nobelprijs voor de Literatuur. Pas wanneer Passa Portaâs Nobele Prijs op je schoorsteenmantel prijkt, weet je dat je als schrijver goed zit voor de eeuwigheid. Vraag maar aan lui als Virginia Woolf, Louis Paul Boon, Franz Kafka en Jorge Luis Borges. Dit jaar valt die eer de messcherpe Afro-Amerikaanse pionier van het afrofuturisme Octavia E. Butler (1947-2006) te beurt.
DE NOBELE PRIJS PASSA PORTA VOOR OCTAVIA E. BUTLER 19/11, Passa Porta, passaporta.be
Powerschrijver
Fontaines D.C. wierp zich vijf jaar geleden met zijn debuut Dogrel op als een van de meest tot de verbeelding sprekende bands uit de nieuwe postpunkgolf. Het vijftal uit Dublin combineerde referenties aan James Joyce met rauwe verhalen over de grootstad. Op zijn recente album Romance verbreedde de groep zijn geluid met shoegaze, elektronica en big beats, een recept waarmee ze nu arenaâs proberen te veroveren.
âYouâre a dumb cunt,â zingt Amy Taylor op het kersverse album Cartoon darkness van het door haar aangevoerde Amyl and the Sniffers, âNeed to wipe your mouth after you speak âcause itâs an asshole.â De band uit Down Under wierp zich de voorbije jaren op als vaandeldrager van de Australische punkscene met rauwe songs over rebellie, feminisme en ongebondenheid. Taylor neemt daarbij geen blad voor de, euh, mond. (TZ) AMYL AND THE SNIFFERS 17/11, Ancienne Belgique, abconcerts.be
De Nobele Prijs mag nog heel lang buiten het bereik van Richard Powers blijven, die komt enkel schrijvers toe die het tijdelijke al voor het eeuwige inruilden. De Nobelprijs zou de Amerikaanse meesterschrijver dan weer wel als gegoten zitten. Na de bossen uit zijn magistrale Tot in de hemel, duikt Powers in zijn nieuwe roman Vrij spel diep in de oceaan. Bij Bozar zwemt hij langs themaâs als mensheid, technologie en natuur.
MEET THE WRITER: RICHARD POWERS 16/11, Bozar, bozar.be
Sierlijke eeuw
Denim op denim, snorren, Green Day, Donald Trump ... alles komt terug. Zo ook de art deco. De stijlrichting in architectuur en sierkunst viert in 2025 haar honderdste verjaardag, maar wordt nu al bedacht met een tentoonstelling in Villa Empain. Echoes of art deco echoot in de door architect Michel Polak in 1931 opgetrokken parel in Elsene via meubels, tekeningen, keramiek, houtwerk, siersmeedwerk en glas-in-loodramen. (KS) ECHOES OF ART DECO 15/11 > 25/5, Villa Empain, villaempain.com
Nobele Prijs: Octavia E. Butler
Robert Glasper
Klein onderhoud
Gerenommeerde stripgalerie Martel verovert na Parijs ook Brussel
Studio Globo maakte een educatief pakket voor de derde graad van het SO en hogescholen. Het is geĂŻnspireerd op werkvormen die ook in de ïŹlm gebruikt worden, doorde begeleiders van DâBroej.
DOWNLOAD HET GRATIS LESPAKKET OP STUDIOGLOBO.BE/RUPTURE
Heimwee naar Gladiator is geschiedenis. De heerlijke, pompeuze peplum met Russell Crowe als razende gladiator en Joaquin Phoenix als tirannieke keizer kent eindelijk een vervolg. Ridley Scott, regisseur van Blade runner, Alien en Napoleon, nam op zijn 86e zelf de honneurs waar. De zachtaardige Paul Mescal uit Normal people en Aftersun staat meer dan zijn mannetje in de arena. En dit keer was er wel geld voor een neushoorn. Vae victis!
GLADIATOR II US, UK, dir.: Ridley Scott, act.: Paul Mescal, Pedro Pascal, Denzel Washington
Papa van de maffia
Corsica, 1995. Voor de 15-jarige Lesia wordt het om de verkeerde redenen een zomer om nooit te vergeten. Samen met haar vader, de baas van een maffiaclan, moet ze op de vlucht slaan. Regisseur Julien Colonna maakte iets soortgelijks mee. Het kan verklaren waarom zijn inkijk in het gangsterbestaan zo geloofwaardig overkomt. Ook als vader-dochterportret blijft Le royaume hangen.
LE ROYAUME FR, dir.: Julien Colonna, act.: Ghjuvanna Benedetti, Saveriu Santucci, Anthony Morganti
Tijd voor tissues
In Aziatische landen leidde deze kleurrijke feelgoodfilm tot een tekort aan papieren zakdoeken. De Thaise bioscoophit moet ook hier Ă la Intouchables zalen kunnen doen schateren en snotteren. In Bangkok slooft een jonge gamer zich uit voor zijn zieke oma in de hoop op een groter deel van de erfenis. Maar ze doorziet zijn opportunisme. Af en toe zoetsappig, meestal fijngevoelig. (NR) HOW TO MAKE MILLIONS BEFORE GRANDMA DIES TH, dir.: Pat Boonnitipat, act.: Usha Seamkhum, Putthipong Assaratanakul
Podium
Waugh winkelt warm
De Warme Winkel is een van de beste theatergezelschappen van Nederland en werd voor die renommee âbeloondâ met het schrappen van subsidies. De Warme Winkel vergrijpt zich graag aan klassiekers en âmisbruiktâ nu Evelyn Waughs roman Brideshead revisited uit 1945 voor een dissectie van de liefde en het bepalen van een seksuele identiteit. Topacteurs Florian Myjer en Abke Haring belijden hun liefdesfantasieĂ«n in onze huidige cynische tijden.
DE WARME WINKEL: BRIDESHEAD REVISITED 15/11, Westrand, kaaitheater.be
Bezoek uit Latijns-Amerika
Het PrĂłximamente Festival brengt artiesten en organisaties uit Latijns-Amerika en de diaspora samen, en is tegelijk een coöperatief platform van partners uit Europa en acht Latijns-Amerikaanse landen. Met als thema âFuturo ancestralâ worden dit jaar verbindingen gelegd tussen generaties. Blikvangers van het programma zijn Avignon-revelatie Tiziano Cruz, Lukas Avendaño, Lisette Ma Neza, Carolina Mendonça en Moya Michael.
PRĂXIMAMENTE FESTIVAL 18 > 23/11, verschillende locaties, kvs.be
Dood van een dictator
Trump leeft, van Stalin weten we het niet zeker. De Sovjet-dictator met miljoenen doden op zijn geweten beleefde zijn laatste uren naar verluidt in 1953. Maar over zijn doodsstrijd deden al snel verschillende verhalen de ronde. Met Stalin sterft voegt het Brusselse amateurgezelschap D°eFFeKt er daar nog eentje aan toe. Al zal ook hier de ware toedracht overstemd worden door het getouwtrek van partijprominenten. (MB)
D°EFFEKT: STALIN STERFT 15 > 23/11, Comenius vrijetijdspunt, deffekt.be
Na zijn vlucht uit Syrië en de opening van een koffiebar in Brussel heeft de Damascener Bassel Abou Fakher nu een tweede, veel grotere zaak geopend met een patisserie-atelier als blikvanger. Een regelrechte voltreffer.
Zodra je in Stella Pastry Atelier binnenstapt, word je begroet door Stella, de hond die het handelsmerk werd van Bassel Abou Fakhers eerste, nog steeds razend populaire kofïŹezaak. De witte herder eet rustig haar brokjes tussen de werkbank en de prachtige glazen wand die het patisserie-atelier omsluit. Hoewel ze wat stijfjes beweegt door haar bewogen verleden, tovert haar aanwezigheid een glimlach op het gezicht van iedereen die haar bijzondere verhaal kent. Haar baasje, een muzikant, heeft na aankomst in BelgiĂ« hemel en aarde bewogen om zijn trouwe viervoeter
Win Tickets
Cruce
5x2 tickets, Les Halles, 27/11
Marcos Arriola verandert in Cruce de dansvloer in een plaats van verzet voor vijf bevrijde lichamen. Mail âCruceâ
met een speciale reddingsactie via Beiroet en Istanbul tot hier te krijgen.
De hereniging lijkt Bassel Abou Fakher vleugels te hebben gegeven. Zijn tweede zaak, zoân honderd meter verderop in de richting van het Stefaniaplein, is indrukwekkend. De grote ruimte, die opent met een toonbank waarachter het specialty coffee-aanbod van Wide Awake Coffee prijkt (4 tot 4,70 euro), bezit heel wat zitplaatsen. Het interieur is sfeervol aangekleed met houten meubilair, hetzelfde geldt voor het prachtige terras achteraan.
Naast de hoogwaardige kofïŹespecialiteiten kunnen liefhebbers hun hart ophalen aan een âAll-day brunchâ. Tijdens ons bezoek rond 13.00 uur verkenden we de hartige kaart, onderverdeeld in âBowlsâ (13 tot 16 euro) en âBurgersâ (11 tot 14 euro),
Something is approaching
5x2 tickets, Beursschouwburg, 23/11
Choreografe Carolina Mendonça onderzoekt of onze spieren ketens van geweld kunnen doorbreken. Mail âSomethingâ
Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be
allemaal bedacht door de Australische chef Sidney Lauwers. Wij gingen voor de halloumiburger (11 euro), een vegetarische creatie die alle verwachtingen overtrof. Het heerlijk zachte broodje was belegd met rode ui, halfharde kaas en, als kers op de taart, blokjes pompoen. Om je vingers bij af te likken.
TEKST: MICHEL VERLINDEN FOTO: SASKIA VANDERSTICHELE
Memoria, verdad y justicia
5x2 tickets, KVS BOX, 19/11
Omar Jabary Salamanca, Lisette Ma Neza en Gerardo Salinas zoeken via film en debat verbinding in verlies. Mail âMemoriaâ
De vijf inzichten Jente Pironet
âLuister naar je buikâ
Jente Pironet komt met zijn band Portland in het Koninklijk Circus de nieuwe plaat Departures voorstellen. Net voor zijn vertrek liet hij nog deze inzichten optekenen.
door Michaël Bellon
Carpe diem
Op de eerste plaat van The Doors staat een leuk liedje dat âTake it as it comesâ heet. Beschouw elke dag als een nieuw avontuur. Overdenk niet te veel, houd je niet bezig met wat er achter de hoek kan schuilgaan. Je kan plannen maken, maar laat ze los als er iets anders en beters op je pad komt.
Structuur kan handig zijn, maar impulsiviteit en buikgevoel kunnen iets veel mooiers opleveren. Ik word wat gek van indelingen als werk- en weekenddagen, dag en nacht, dalen spitsuren. Als ik zin heb om de nacht door te werken, dan doe ik dat. Soms kan ik een afspraak afzeggen, in de auto springen en twee dagen verdwijnen.
Niemand is voorspelbaar
Onderschat niet hoe mensen altijd groeien en evolueren. Iemand vertelde me onlangs dat mensen als slangen zijn: regelmatig vervellen ze helemaal. Als je elkaar ontgroeit, kan je daar triest over zijn, maar we krijgen nu eenmaal regelmatig een nieuwe huid. En misschien groei je later weer naar elkaar toe.
Gemis is betrouwbaarder dan wilskracht
Melancholie en droefenis vertellen je meer over wat je echt wilt dan geprojecteerde ambities. Het gat in je hart vertelt meer dan een voorgespiegeld ideaalbeeld. Soms is het nodig om terug te kijken om te weten welke richting je uit wilt. Zo kan je het gat in jezelf vullen in plaats van nog altijd de leegte te ervaren op het moment dat je je door de maatschappij ingeïŹuisterde ambitie bereikt hebt.
Portland stelt Departures (uit bij PIAS) voor op 15/11 in het Koninklijk Circus, cirque-royal-bruxelles.be
Brussel Helpt
ZATERDAG 23.11.2024
De Grootste Spaghettislag ter Wereld
âDe Grootste Spaghettislag ter Wereldâ is zoveel meer dan spaghetti. Het is een uitzonderlijk warme actie die Brusselaars bij mekaar brengt om kwetsbare Brusselaars te helpen. Dit jaar zamelen we centen in voor Accolage, een organisatie die burenhulp-netwerken opzet in de strijd tegen eenzaamheid bij ouderen. Net zoals bij Brussel Helpt, staat bij Accolage het âkleine helpenâ en de verbinding tussen buren centraal.
Doe mee en maak spaghetti met je organisatie, bedrijf, of bij je thuis.
Roularta zoekt een gedreven Account Manager voor Kanaal Z en Canal Z, onze toonaangevende televisiezenders. Jij bent de spil in het realiseren van verkoopsobjectieven en het opbouwen van duurzame relaties met klanten. Met jouw commerciële flair en passie voor
â Dankzij de Europese Unie kan ik op school altijd online. Een enorme troef voor onze digitale generatie.â
