__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

St ro mend e K ra c h t Een visie voor de rivierdelta als één aaneengesloten natuurgebied Mirte van Laarhoven

kaart van Nederland met lichtvervuiling en meest gebruikte fietsroutes. Opvallend is de relatief lage gebruikersintensiteit in de rivierdelta.

Het gemanipuleerde kaartbeeld toont de delta als één aaneengesloten natuurgebied. Met behulp van landschapsvormende maatregelen en het principe van building with nature als alternatief voor het maakbare landschap worden op belangrijke schakelpunten de ooit vrij stromende rivieren opnieuw tot leven worden gewekt.


Mirte van Laarhoven Master Landschapsarchitectuur Academie van Bouwkunst Amsterdam juni 2017 Willemsstraat 67, 3LA 1015 HX Amsterdam 0650537029 mirtevanlaarhoven@okra.nl Commissieleden Bruno vermeersch Eric-Jan Pleijster Eric Frijters

Š Mirte van Laarhoven Neem contact met me op voor meer informatie, vermelding bij publiciteit en overige vragen. Alle rechten zijn voorbehouden, zowel voor het gehele werk als delen ervan.


Stromende Kracht onderzoekt hoe we landschappen kunnen vormgeven met behulp van grootschalige landschapsvormende processen. Het project toont hoe -door het gebruik te maken van een andere ontwerpmethodologie- een heel ander type landschap kan ontstaan. Een leefomgeving met meer ruimte voor water, meer ruimte voor biodiversiteit en meer ruimte voor menselijke ontdekking; een combinatie van elementen die we niet vaak zien in het strak gecultiveerde Nederlandse landschap.


D E LTA A LTA S Stromende Kracht De Delta-atlas is een bundeling van het project Stromende Kracht -een onderzoek naar vormgeving met natuurlijke dynamiek-. De atlas bestaat uit een 6-delige serie waar onderzoek, experiment en ontwerpvoorstellen samen de visie illustreren.

Dit boekje betreft het eerste deel, de verhaallijn, waarin een samenvatting wordt gegeven van de aanleiding, problematiek en voorgestelde oplossingen. Daarnaast is voor elk van de 6 delen een korte overzicht in beeld en tekst opgenomen.

Verhaallijn

Ontwerp

Stroomexperimenten

Delta-inventarisatie

Locatie-analyse

Ontwerplagen

Verbeelding


Inhoud sop g ave

1 . Verhaa l l i jn Introductie: Ambities:

Thema’s en problematiek

Hypothese en strategie

Vormgeving met dynamiek: Toepassingen en effecten:

Stroomexperimenten en invloedfactoren

Demonstratie dynamische delta als bestemming

Transformatie van rivierengebied:

2 . Stro o mexp e r i m e n t e n 3 . D el ta - i nven t ar i s a t i e 4 . Lo cati e a nal y s e 5 . O ntw erp l ag e n 6 . Verb eel d i n g Bi j l a g e n - A 0 k a a r t m a t e r i aa l

Een toolbox van landschapsvormers


Historie Waterlopen door de tijd De voormalige rivierlopen van Rijn en Maas in de Nederlandse delta. Rivierlopen (zandbanen) over elkaar geprojecteerd uit de tijdperken laatglaciaal, holoceen en antropogeen. Vanaf ongeveer 17.000 jaar terug in de tijd tot nu.

Heden De jongste 1.000 jaar Ontginning, ontwatering en bedijking: De ontstaansgeschiedenis van de Rijn-Maasdelta is tot ongeveer 1000 jaar geleden. Weliswaar beĂŻnvloed door de mens, maar toch in hoofdzaak natuurlijk. Vanaf de Middeleeuwen begon de mens de delta zelf ingrijpend te veranderen.

N

verleden - heden dynamiek versus, maakbaar landschap


Introd uctie De Nederlandse rivierdelta speelt een grote

alleen

rol in onze nationale identiteit en onze

ook prachtig is om te bezoeken en de

economie. We hebben het vormgegeven

biodiversiteit verhoogt.

zodat we veilig kunnen leven, efficiënt onze schepen er doorheen kunnen varen, en erlangs kunnen fietsen wanneer we dat willen. Maar na decennia van bouwen, zijn we uit het oog verloren welk prachtig

veilig

Stromende ontwerp’

en

economisch

Kracht voor

is

de

is,

een

Dutch

maar

‘cultureel Delta,

dat

stakeholders wil laten ‘omdenken’ in hun benadering van opgaves in dit gebied.

natuurgebied recht door ons land trekt.

Stromende

Functionaliteit

de

niveau tot op object niveau hoe een heel

recreatieve

voert de

waarde

boventoon, niet

toont

van

delta

zijn

ander denkbeeld kan ontstaan van de

potentie, de natuurlijke dynamiek is laag,

Nederlandse rivierdelta, door specifieke

en de onderhoudsgevoelige waterwegen

ontwerpopgaven op een andere manier

krijgen

te benaderen en het landschap toch zijn

door

bereikt

kracht

klimaatverandering

alleen

maar meer uitdagingen.

huidige functies te laten behouden.

Wat als we de rivierdelta kunnen omvormen

Eén

naar een meer duurzaam, zelfvoorzienend

één sterk merk: een dynamisch nationaal

systeem waarin alle belangrijke functies

park dat zich uitstrekt van de Oost- tot

samenwerken?

Westgrens van Nederland, waar nieuwe

Een

systeem

waar

we

aaneengesloten

gebruik maken van de natuurlijke krachten

generaties

om het landschap opnieuw vorm te geven.

genieten

En waar we met behulp van stroming,

tegen

erosie en sedimentatie een dynamisch

fundamenteel

rivierensysteem kunnen creëren dat niet

mindset verandert.

natuurgebied,

Nederlanders en

wat

ons

hoogwater.

Een

verandert,

van ook

met

kunnen

beschermt

landschap doordat

dat onze


Er wordt hard gewerkt in de onderhoudsintensieve rivierdelta.


Stand van zake n Er wordt hard gewerkt aan het rivierengebied.

Daarnaast

De laatste 15 jaar is de visie van Plan Ooievaar

landschapsvormende karakteristiek van de

-dat pleitte voor het omvormen van buitendijks

rivieren nooit als één van de hoofddoelstellingen

agrarisch gebied naar natuur, waarin water en

geformuleerd. De Nederlandse ontwerpcultuur

wildernis samen de biodiversiteit en veiligheid

blijft voortkomen uit de maakbaarheid van het

zouden verhogen- in de praktijk vertaald in het

landschap.

programma Ruimte voor de Rivier. Het maakte op verschillende plekken meer ruimte vrij voor wateropvang tijdens hoge rivierstanden. ‘Veilig én aantrekkelijk’, zo luidde de doelstelling van

dit

programma,

waarbij

er

naast

waterveiligheid en biodiversiteit ook werd nagedacht over de esthetische en recreatieve waarde van het landschap. De

komende

jaren

Deltaprogramma

staan

werd

vanuit

verschillende

het

opgaven

vergroting

van

de

Door de jaren heen hebben we de delta naar onze behoeftes gevormd. Hoewel er hierbij tot nu toe nog weinig werd gekeken naar de aanwezige landschapsvormende kracht, vindt er wel een omslag plaats. Er wordt meer ruimte gemaakt voor water en natuur. De geleidelijke verschuiving van onze watermanagement

er

de

traditie

naar

meebewegen

met landschapsvormende processen is een boeiende

ontwikkeling.

Een

ontwikkeling

centraal rondom waterveiligheid, versterking

waarbinnen ruimte ontstaat meerdere doelen

van dijken, het waarborgen van voldoende

met elkaar te verenigen en waarbinnen nieuwe

zoetwater

kansen ontstaan voor dynamiek, biodiversiteit

en

een

klimaatrobuuste

landschappelijke inrichting. De verhoging van ruimtelijke kwaliteit is echter niet langer door het Rijk als vereiste opgenomen.

en landschapsbeleving. Stromende Kracht neemt deze ontwikkelingen als vertrekpunt voor de invulling van één de rivierdelta als aaneengesloten natuurgebied.

een duurzame, dynamische delta

2000

dynamisch 2050

Dynamische delta Stromende Kracht

Concept

watterbufferend

genormaliseerd

Natuurambitie grote wateren

1800

voortzetting Deltaprogramma

begeleid meanderend

Ruimte voor de Rivier

1000

Plan Ooievaar

meanderend


A mb i ti es Vergroten van dynamiek en beleving De doelstelling van Stromende Kracht is tweeledig: Het benaderen van de gestelde opgaven vanuit de natuurlijke karakteristiek van de rivierdelta en daarnaast het verhogen van landschappelijke kwaliteit. Dit is geen nieuw concept, maar wel een nieuwe stap in de benadering van waterveiligheidsopgaven.

Verzilveren van aanwezige kwaliteiten Wat tijdens verschillende bezoeken aan het rivierenlandschap opvalt zijn de kansen op het gebied van beleving en ontsluiting. De gebieden zijn moeilijk te bereiken met de auto,

Ook zijn stopgelegenheden dun bezaaid voor mensen die niet op zondag het rivierengebied willen bezoeken voor recreatie, maar toch dagelijks de Nederlandse Delta oversteken. Bruggen

bieden

de

automobilist

slechts

beperkt zicht op het weidse landschap en afslagen die naar uitkijkpunten over de rivier leiden zijn zeer schaars.

Recreatieve strategie Door meer aandacht te besteden aan ontvangst van bezoekers en maximalisering van de landschapsbeleving

kan

meer

waardering

ontstaan voor de natuurlijke krachten die ons land oorspronkelijk gevormd hebben.

de wandelaar. De faciliteiten bedienen met

Door niet te starten bij oplossingen voor

name het middensegment van de recreatieve

waterveiligheid

markt.

kwaliteitsverhoging als startpunt te nemen

Er

zijn

geen

goed

toegankelijke

maar

uiteenlopende

de

ambitie

opgaven

voor

hotspots waar mensen van buiten het gebied

zouden

gemakkelijker kunnen kennismaken met het

gebied kunnen worden verenigd. Dit zou de

in

het

rivierenlandschap.

rivierdelta in haar geheel als aaneengesloten natuurgebied en sterk merk op de kaart zetten, met meerwaarde op verschillende niveaus. ‘Van ruimte voor water naar ruimte voor dynamiek’, zo luidt de ambitie van Stromende Kracht.

+

+ Meekoppeldoelstelling: Verruiming van (recreatief) pallet met publiekstrekkers en kleinschalige voorzieningen


Stroomexp eri ment en Hoe

kunnen

we

de

landchapsvormende

krachten inzetten om de rivier het werk voor ons te laten doen? Welke karakteristieken van

het

rivierensysteem

kunnen

worden

ingezet om het principe van building with

nature een stap verder te brengen, zodat het

built by nature wordt. Met behulp van

drie verschillende stroomexperimenten is de invloed van stroming, erosie en sedimentatie op

landschapsvorming landschapsvormende

naar voren zijn gekomen.

Benedenrivier - invloed van getijde •

krachten

en

implementaties in het landschap van belang. Dit is getest in drie type stroomexperimenten.

Hoge stroomsnelheden in diepe geulen bepalen vorming en positie van kreken

Toename stroomsnelheid bij vernauwing van waterpassage.

Op

stromingsluwe

plekken

ontstaan

zandplaten, slikken en schorren

inzichtelijk

gemaakt. Hierbij is met name de relatie tussen

met dynamiek die uit de stroomexperimenten

Middenrivier - nevengeulen en rivierduinen •

Erosie in buitenbocht, sedimentatie in binnenbocht

Overstroming met zandafzetting, moet

Het experiment in maquette heeft geleid tot een

gevolgd

overzicht aan invloedsfactoren die gebruikt zijn

laagwater met blootliggend zand.

om een toolbox van 15 ‘landschapsvormers’

vorm te geven. De experimenten vragen nog

worden

door

periode

van

Activeren van embryonale duinvorming door kleine obstakels in de ondergrond.

om opschaling naar de maat en kracht van het werkelijke rivierenlandschap. In samenwerking

Bovenrivier - meanders en moeras

met experts zouden de eerste aannames in

praktijk kunnen worden vertaald en de toolbox worden getoetst aan werkelijke processen. Hiernaast

volgt

een

overzicht

van

belangrijkste invloedfactoren voor vormgeving

Stroomexperiment | invloed van erosie vorming van kreken, slikken en schorren

in ondergrond bepalen waterverdeling •

de

Hoogteverschillen en sortering van sediment Ruimtebeslag van meanderbochten is ca. 7 x breedte van rivierbedding

Verschuivende positie van wateraanvoer bepaalt consistentie van meandervorming

Stroomexperiment | invloed van sedimentatie vorming van nevengeulen, oeverwallen & rivierduinen

Stroomexperiment | invloed van stroming vorming van meanders en moeras


De l t a - i nve n t a r i s a t i e Waar zou het beste begonnen kunnen worden

van opslibbende uiterwaarden, uitbaggeren

met

van

deze

nieuwe

aanpak?

Verschillende

verlandende

watergangen,

uitdiepen

kennisinstellingen hebben hier naar gekeken.

van vaargeulen, verharden van oevers tegen

Het

afkalving en opspuiten van zandplaten ter

kennisplatform

Smart

Rivers

pleit

bijvoorbeeld voor het gebruiken van het natuurlijk DNA als uitgangspunt bij ruimtelijke ontwerpen binnen het rivierengebied. Door te kijken naar de oorspronkelijke karakteristiek van

verschillende

riviertrajecten

kan

een

nieuwe stap gezet worden met betrekking tot gebiedseigen ontwikkeling van riviernatuur. Ook

zou

het

ons

kunnen

helpen

met

terugkerend onderhoud zoals het afgraven

bevordering van de biodiversiteit. Rijn in Beeld stelde in 2012 dat met name de natuurlijke dynamiek nog niet overal voldoende is om een robuust netwerk van natuurgebieden te vormen langs de rivieren. We hebben nog te weinig ‘actief zand’, stromende geulen en voedselrijke moerassen, aldus het rapport.

DNA van de Rijn-Maastakken, elk stroomgebied heeft haar eigen karakteristiek


Om de hypothese in onderzoek en ontwerp te

De bundeling van deze thema’s - in het 3e deel

kunnen omzetten is een start gemaakt bij de

van de delta-altas- toont een aantal duidelijke

inventarisatie op het delta-schaalniveau van

‘hotspots’, schakelpunten waar verschillende

een achttal thema’s, te weten:

opgaven samenkomen én waar er de komende

1. Historische waterlopen door de tijd 2. Huidige, bedijkte waterlopen 3. Het DNA van de Maas- Rijntakken 4. Ontbrekende schakels mbt hydromorfologie 5. Opgaven binnen het natuurnetwerk 6. Waterveiligheid en klimaatopgaven 7. Routenetwerk en ontsluiting 8. De delta als bestemming

jaren plannen liggen vanuit waterveiligheid. In het 4e deel van de atlas worden de problemen nader geanalyseerd Het 5e deel doet ontwerpvoorstellen voor deze locaties, om zo een meer dynamische rivierdelta te demonstreren. Op de volgende pagina’s is hier de samenvatting van opgenomen.


Afkalvende oevers

Aanzandende geulen

Verlanding

Oeververdediging

Strek- en langsdammen

Landbouw

Afhankelijkheid zoetwater groeit

Hoogwaterveiligheid

Splitsing Pannerden

noodzakelijke bescherming tegen golfslag

ontbreken vegetatieve gradiĂŤnten land - water

maatregelen zoutindringen Haringvliet/drinkwater/ landbouw als gevolg van kierbesluit

onderhoudsgevoelige vaarwegen

verlies van zand tussen kribvakken

waterstandverlaging; hoogwatergeul Varik-Heeselt

geringe doorstroming, achterstallig (maai)beheer

Natura 2000 doelstelling rietmoeras vs agrarisch peilbeheer

benedenstroomse waterverdeling en buffercapaciteit afhankelijk van splitsing. Openen Rijnstrangen beĂŻnvloedt afvoer/verdeling


Locatieanalyse Door in te zoomen op drie locaties komen een

of er naast de Waal een bypass kan worden

viertal thema’s aan bod die Stromende Kracht

aangelegd, om zo extra water af te voeren bij

binnen één ontwerp wil integreren.

hoogwater.

De drie locaties hebben een verschillend DNA

*

maar schetsen gezamenlijk een overkoepelend

Bij de Ventjagersplaten wordt gekeken hoe het

beeld van vier typen opgaves die er spelen in

onderwaterleven en de zoetwatervoorziening

de rivierdelta:

voor de landbouw kan veranderen wanneer in

De

onderhoudsgevoeligheid

dijken,

dammen

van

uiterwaarden

de en

waterwegen. en faunasoorten zijn, kent het gebied nog steeds achterstand in biodiversiteit •

Opgaves op het gebied van klimaatadaptatie.

Beperkte

bereikbaarheid

en

beleefbaarheid van het landschap.

bestudeerd welke ingrepen nodig zijn om de

de dichtgeslibte, voormalige rivierarm weer opnieuw zou kunnen meestromen tijdens en

zodoende

toekomst. Een zuiver technische benadering van deze opgaven zal echter niet leiden tot gebieden waar dynamiek, duurzaamheid, biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit toenemen.

Bij de Rijnstrangen bestudeert het Rijk of

waterstanden

gezet. Er wordt door verschillende partijen kwaliteit in dit gebied te waarborgen voor de

hoge

2018 de Haringvlietsluizen op een kier worden

naast

Wat is er nodig om –binnen de begrenzing van dijken- een onderhoudsvriendelijk, biodivers en

klimaatadaptief

waar

ruimtelijke

landschap kwaliteit

en

te

vormen,

recreatieve

agrarisch gebruik ook als waterverdeler, en

mogelijkheden bijkomende voordelen zijn?

waterbufferend natuurgebied kan functioneren.

Deze

In de Bocht van Sint Andries wordt nagedacht over een hoogwatergeul (ook wel bekent als Varik-Heesselt). Op deze plek wordt bekeken

demonstraties

zijn

opgenomen

als

A0 kaartbijlagen en in samenvatting op de volgende pagina. * Tegen de komst van de hoogwatergeul wordt door bewoners gedemonstreerd. van Infrastructuur en Waterstaat, waarna de minister een besluit neemt.


Rijnstrangen; van een afgesloten rivierarm met agrarisch peilbeheer naar meestromende strangen met meanderbochten en moeras.

Bocht van Sint Andries; van een aanzandende hoofdgeul naar een hoogwatergeul met scheepsvaart en laagwatergeul met rivierduinen.

Ventjagersplaten; van oeverobstakels naar geleidelijke land-water overgangen met getijdegradiĂŤnten.

Ventjagersplaten

1

2

Drie typen ontwerpingrepen: 1. landschapsvormers, 2. systeemingrepen, 3. ontsluiting

3

Bocht St. Andries

1


Dr i e d e m o n s t ra t i e s De drie voorbeeldlocaties waar deze visie

onderhoudsgevoelige waterweg in te richten

het ‘omdenken’ illustreert tonen verschil in

als laagwatergeul; een natuurgebied waar

karakteristiek maar vergelijkbare kansen in

de rivier het landschap vormt en bewoners

hun

en bezoekers van stromende kracht kunnen

benadering van de gestelde opgaven

en toegevoegde waarde voor beleving en biodiversiteit.

Een onderzoek naar landschapsontwerp met

De ingrediënten voor een rijke en dynamische

behulp van natuurlijke processen leidde tot

delta bestaat uit drie componenten te weten;

een toolbox van 15 ‘landschapsvormers’ die

systeemingrepen,

uitgaan van het principe van building with

en

een

‘landschapsvormers’

strategische

verbetering

van

de

gebiedsentrees.

nature. Deze tools vormen niet alleen het landschap, maar leveren ook een meerwaarde

en

voor biodiversiteit en recreatie. Denk aan

stroomgeulen zijn ingrepen op systeemniveau.

stuifduinen aangelegd door de wind, die

Deze grootschalige ingrepen zijn van invloed

geschikt zijn als mountainbikeparcour.

De

aanleg

van

dijken,

dammen

op de vormingskracht van stromend water op het landschap, en zijn in te zetten bij projecten bedoeld voor klimaatadaptatie. Een

voorbeeld

is

de

hoogwatergeul

Naast systeemingrepen en landschapsvormers is als laatste nagedacht over de ontsluiting van het landschap. Het gebied is vandaag

bij

moeilijk te bereiken met de auto, eenvormig

Varik, oorspronkelijk ontworpen om alleen bij hoogwater veel water af te voeren. Door

wandelaar. Door een paar hotspots goed te

deze stroomgeul permanent in te zetten

ontsluiten, kunnen mensen van buiten het

voor zowel waterafvoer als scheepsvaart, komt er ruimte om de nu aanzandende en

2

3

Rijnstrangen

1

gebied makkelijker kennismaken met het rivierenlandschap zonder de rust te verstoren.

2

3


Zeegras (Zostera)

Zilte schijnspurrie (Spergularia salina)

kwelder Zilte rus (Juncus gerardii)

Kraakwilg (Salix fragilis)

id volgroe Zwarte populier (Populus nigra)

Boomvormige Schietwilg (Salix alba)

zone Bittere wilg (Salix purpurea)

pionier Amandelwilg (Salix triandra)

Katwilg (Salix viminalis)

kwelder Schietwilg (Salix alba)

brakke Riet (Phragmites australis)

kwelder Zeekweek (Elytrigia atherica)

hoge Rood zwenkgras (Festuca rubra)

Gewoon kweldergras (Puccinellia maritima)

Zeealsem (Artemisia maritima)

Gewone zoutmelde (Atriplex portulacoides)

zone Zulte, Zeeaaster (Aster tripolium)

Lamsoor (Limonium vulgare)

pionier

Engels slijkgras (Spartina anglica)

Schorrekruid (Suaeda maritima0

Kortarige zeekraal (Salicornia europaea)

Langarig zeekraal (Salicornia dolichostachya)

Wad lage

vloedbo s


Toolbox van landschapsvormers De toolbox van landschapsvormers is een

De tools beĂŻnvloeden de fysische processen, de

serie kleine ingrepen die door strategische

biologische processen en landschapsbeleving.

implementatie grootschalig effect hebben op

Ze zorgen dat recreatie en natuur elkaar niet

landschapsvormende processen.

tegenwerken maar juist gelijktijdig kunnen

Met deze ‘landschapsvormers’ kan optimaal krachten van de rivier. Deze simpele ingrepen gaan uit van het principe van building with nature. Het zijn kortweg stokjes, ingeprikt in

van recreatie, zoals paard en mountainbike routes, wandelaars en uitzichtgenieters op wijdse rivierstranden en zelfs kitesurf- en duikbestemmingen langs de rivier.

het landschap die natuurlijke processen helpen

Met deze verandering van de manier waarop

versnellen en daarnaast ook nieuwe vormen

we

van recreatie faciliteren. Afhankelijk van de

rivierengebied

maat en vormgeving groeien deze ingrepen uit

nu een snelweg is voor scheepverkeer, zou

tot gebruiksobjecten die naar verloop van tijd

een pallet aan hoog- en laagdynamische

steeds meer met het landschap versmelten.

natuurgebieden kunnen worden met paai-

Denk bijvoorbeeld aan een mountainbike trail

en rustplekken voor verwachte terugkerende

waarbij de hindernissen dienen als zandvanger

vissoorten,

en zo duinvorming versnellen, een loopbrug

Atlantische Zalm en Europese Steur weer

die ook dient als water- of sedimentverdeler,

kunnen verschijnen, als bekroning van een

of een waterrif dat onderwaterleven herbergt

geslaagde rijke en dynamische rivierdelta.

en

tevens

functioneert.

als

duik-

en

visbestemming

het

landschap

vormgeven

compleet

waarbij

kan

het

veranderen.

Wat

mogelijk

zelfs

de


10

rijk en dynamisch

20

30

40

50 km

10

20

groots en meeslepend

30

40

50 km


Één sterk merk

De rivierdelta als één aaneengesloten natuurgebied, als een Grand Canyon van Oost naar West-Nederland. Niet door uitvoeringsgerichte ontwerpvoorstellen maar door een geleidelijke verandering van de mindset waarmee we het Nederlandse landschap vormgeven. Met meer ruimte voor natuurlijke processen, waarbinnen mens en natuur elkaar niet tegenwerken maar juist samengaan.

Ik ben ervan overtuigd dat door op een andere

Eén aaneengesloten natuurgebied, met één sterk merk: een dynamisch nationaal park

te kijken er uiteindelijk een heel ander denkbeeld

dat zich uitstrekt van de oost- tot westgrens

van de Nederlandse rivierdelta kan ontstaan;

van

één die vergelijkbaar is met de grootsheid en

Nederlanders van kunnen genieten en wat ons

natuurlijke kracht van nationale parken als de

ook beschermt tegen hoogwater. Een landschap

Grand Canyon, terwijl het landschap toch zijn

dat fundamenteel verandert, doordat onze

huidige functies behoudt. De Nederlandse Delta

mindset verandert. Waar water het landschap

kan daarbij uitblinken in haar eigen stromende

schildert en waar mens en natuur samen in

kracht en een rijk en dynamisch landschap als

kunnen bestaan.

bestemming op de kaart zetten.

Nederland,

waar

nieuwe

generaties


Met behulp van landschapsvormende maatregelen en het principe van building with nature als alternatief voor het maakbare landschap worden op belangrijke schakelpunten de ooit vrij stromende rivieren opnieuw tot leven gewekt.


A 3 * D E LTA A LTA S

50% versie

Profile for Amsterdam Academy of Architecture

Stromende Kracht_Mirte van Laarhoven  

Stromende Kracht_Mirte van Laarhoven  

Profile for bouwkunst