Issuu on Google+

Nynorsk

Turid Fosby Elsness er førsteamanuensis ved Høgskolen i Østfold. Ho har doktorgrad innanfor emnet lese- og skriveopplæring og har i mange periodar vore invitert som gjesteforskar og gjesteførelesar ved amerikanske universitet. Ho har gjennomført lengre opphald ved eit australsk universitet for å studere leseopplæring i Australia og på New Zealand. Elsness har gitt ut ei rekkje fag- og lærebøker.

ZEPPELIN FOR FØRSTE TRINN – EIT DIFFERENSIERT VERK FOR UTVIKLING AV LESE- OG SKRIVEDUGLEIK ZEPPELIN 1A og 1B – SNØGGARE PROGRESJON ELEVBØKENE • gir ei systematisk innlæring av omgrep • har nivådifferensierte oppgåver som øver opp språkleg medvit • har illustrasjonar godt tilpassa munnleg aktivitet • introduserer bokstavane og lydane éin etter éin i ei slik rekkjefølgje at elevane snøgt kan knekkje lesekoden og ta til å lese • har eit eige lesekurs med lesetekstar tilpassa bokstavinnføringa • har ein Les meir-del bakarst i boka for elevar som kan alle bokstavane Elevbøkene finst i to utgåver: med store bokstavar eller store og små bokstavar ARBEIDSBØKENE utdjupar stoffet i elevbøkene. Her er oppgåver som • gir elevane trening i å skrive bokstavar, ord og setningar • øver inn omgrep • stimulerer språkleg medvit

Arbeidsbøkene finst i fire utgåver: med trykkskrift, stavskrift, lykkjeskrift eller store bokstavar LÆRARRETTLEIINGA gir konkret og oversiktleg rettleiing i korleis Zeppelin 1A og 1B kan brukast. Siste del inneheld kopiark.

ZEPPELIN START – MEIR LANGSAM PROGRESJON Zeppelin START har som mål at elevane skal knekkje lesekoden i løpet av skoleåret. Som i Zeppelin 1A og 1B får elevane ei innføring i grunnleggjande omgrep, trener språkleg medvit og lærer bokstavane. Elevane blir inviterte til å lese enkle ord og setningar saman med ein vaksen, etter kvart også til å lese sjølve. Zeppelin START har ein meir langsam progresjon enn Zeppelin 1A og 1B. Zeppelin START kan brukast parallelt med Zeppelin 1A og 1B i klassar med ulike behov.

Tilleggsmateriell til ZEPPELIN ISBN 978-82-03-34070-3

• Bokstavplansjar • Alfabetremser som kan klistrast på bordet til eleven

(finst i trykkskrift, stavskrift og lykkjeskrift) 9 788203 340703

• Bilet-, bokstav- og ordkort som gir ekstra lesetrening og høver for ulike typar spel • Nettstad: www.lokus123.no • ZEPPELIN LESESERIE – nivådifferensierte småbøker for 1.–7. trinn

Turid Fosby Elsness

i n l e p p

e Z

Arbeidsbok – Stavskrift

1a


Turid Fosby Elsness

i n l e p p

e Z

Eg heiter

Arbeidsbok – Stavskrift Nynorsk

1a

__________________________

Norsk for barnetrinnet

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 1

29.07.11 14.26


Føreord Til kvar av bøkene Zeppelin 1A og 1B høyrer

Skriving stør opp om og skundar fram

det ei arbeidsbok. Arbeidsbøkene har ein viktig

leseutviklinga (pkt. c). I arbeidsbøkene får barna

funksjon: Dei har som mål å stadfeste og utvide

trening i å bruke bokstavane dei har lært for å

kunnskapane som barna får gjennom Zeppelin

forme ord i skrift. Men barna bør òg oppmodast

1A og 1B. I arbeidsbøkene er det oppgåver som

til å skrive ønskjelister, hugselister, tekstar

a gir trening i å skrive og å skilje bokstavane

til teikningar osv. I Zeppelin 1A og 1B er det

frå kvarandre b øver inn omgrep og øver opp barna sin dugleik i å lytte ut lydar i ord c gir lesetrening og trening i å skrive ord, etter kvart òg setningar

mange slike oppgåver. Oppgåvene i arbeidsbøkene er differensierte. Fargar syner vanskegraden til oppgåvene. Raud representerer nivå 1, gul nivå 2 og blå nivå 3. Midtsidene i arbeidsboka er meint som ei eiga «lesebok» for barna. Dei vil nok trenge hjelp frå

Når det gjeld bokstavskriving (pkt. a), er det

ein vaksen når dei skal lage boka. Slik gjer de:

i Lærerveiledning til Zeppelin 1A og 1B eit

1 Riv ut midtsidene. Hald midtsidene bretta slik

«treningsark» som læraren kan kopiere. Sjå òg side 60–62 i denne arbeidsboka. Omgrep (pkt. b) er grunnlaget for all læring. Dei omgrepa som elevane møter i dei

at dei dannar eit A4-format. 2 Brett det doble A4-arket langs klippelinja (markert med saks), og klipp langs den same linja, slik:

to arbeidsbøkene og i Zeppelin 1A og 1B, er viktige når det gjeld å forme bokstavar og korleis ein stiller seg til skrift generelt. Forsking syner at det er ein samanheng mellom barna sin dugleik i å lytte ut lydar i tale (pkt. b) og kor snøgt barn lærer å lese og skrive. Difor krev mange av oppgåvene i arbeidsbøkene at barna skal lytte etter lydar

3 Brett arka samla langs brettelinja (den stipla linja). 4 Sy eller stift saman «leseboka» i brettelinja.

i ord, eller at dei skal skrive bokstavar inn i «boksar». Det tek tid før barn er i stand til

Lykke til!

å lytte ut alle lydar i ord. Difor vil mange trenge hjelp frå vaksne for å kunne gjere lytteoppgåvene i dei to arbeidsbøkene. I slike oppgåver bruker vi av og til nemninga «i-ord», «l-ord» osv. Med det meiner vi at lyden /i/ eller /l/ finst først, sist eller midt i ordet. Orda is, si og gris er altså i-ord.

3

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 3

29.07.11 14.26


I i 10–11

Ii 1

1

2

1

2

III iii

IiIiIiIiIi

3

4

• 1 Skriv oppå I og i med fingeren tre gonger. • 2 Øv deg på å skrive I og i. • 3 Les bileta høgt. Fargelegg berre i-ord. • 4 Lag mønster med rette linjer nedover og bortover. • 5 Lag mønster på biletet. Bruk rette linjer. • 6 Fargelegg felta.

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 4

29.07.11 14.26


Rett linje, nedover, bortover 12

4

5

6

o

o o o i o o o i i o o o l o

o o i i i i o o i o o o o

i = brun   l = gul   o = grøn Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 5

5

29.07.11 14.26


Vi les 14–15

7

Is, is, liker du is? Is, is, is med strø? Is, is, is med brød? I alt

I og

is

du

8

i med

strø

• 7 Les teksten saman med ein vaksen. Skriv oppå I og i med raud blyant. Kor mange I og i finn du? Skriv tala i boksane under biletet. Fargelegg teikninga.

• • 9 Les det første biletet. Er dette eit i-ord? I så fall skriv du i i boksen under biletet. 8 Les orda. Finn dei same orda i teksten ovanfor, og set ring rundt dei.

6

(Set kryss i boksen dersom det ikkje er eit i-ord.) Hald fram med dei andre bileta.

10 Les bileta høgt. Kva for nokre er i-ord? Set ring.

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 6

29.07.11 14.26


Vi les 14–15

9

i

10

7

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 7

29.07.11 14.26


Vi les 26–27

7

Her ser du Noa med bytte og kost. Han flytta til Månen og lever av ost. I alt 8

Noa

O og kost

o og

ost

• 7 Les teksten saman med ein vaksen. Skriv oppå O og o med raud blyant. Kor mange O og o finn du? Skriv tala i boksane under biletet. Fargelegg teikninga.

• • 9 Les det første biletet. Er dette eit o-ord? I så fall skriv du o i boksen under biletet. 8 Les orda. Finn dei same orda i teksten ovanfor, og set ring rundt dei.

14

(Skriv kryss i boksen dersom det ikkje er eit o-ord.) Hald fram med dei andre bileta.

10 Les bileta høgt. Kva for nokre er o-ord? Set ring.

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 14

29.07.11 14.26


Vi les 26–27

9

10

15

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 15

29.07.11 14.26


S s 34–35

1

2

Ss 1

1

SSS sss

3

S 20

• 1 Skriv oppå S og s med fingeren tre gonger. • 2 Øv deg på å skrive S og s. (Elevane bør gjere oppgåve 4 og 5 før dei gjer oppgåve 2.) • 3 Les bileta høgt. Fire av bileta er s-ord. Finn dei, og set strek frå s-orda til bokstaven S. Bruk ulike fargar. • 4 Lag mønster med bogar. • 5 Lag mønster på duken. Bruk bogar.

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 20

29.07.11 14.26


Boge 36

4

5

21

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 21

29.07.11 14.26


Vi les 38–39

6

7

22

IS

Sisi sol Ivo Sisi is Li Ivo sol • 6 Kva for nokre ord får du når du legg saman puslespelbitane? Skriv orda i boksane. • 7 Les orda. Kva for ord skreiv du i boksane? Set ring rundt dei. • 8 Les orda. Set strek til rett bilete. • 9 Les bileta høgt. Skriv orda. • 10 Rebus: Les bileta høgt. Kva for ein bokstav tek orda til med? Skriv, og les ordet du får.

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 22

29.07.11 14.26


Vi les 38–39

8

SOL

vi vil

IS Ivo

SISI sol

VI VIL Sisi

IVO is

9

10

= 23

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 23

29.07.11 14.26


N n 86–87

Nn 1

1

2

1

2

NNN nnn

3

Fargelegg ballar med n-ord grøne. I alt Fargelegg ballar med r-ord blå. I alt

52

• 1 Skriv oppå N og n med fingeren tre gonger. • 2 Øv deg på å skrive N og n. • 3 Les bileta høgt. Fargelegg. Kor mange baller er grøne? Blå? Skriv. • 4 Les bileta høgt. Klapp stavingane. Kor mange stavingar er det i orda? Fargelegg ei rute for kvar staving. • 5 Set strek mellom like bokstavar i kvar rute.

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 52

29.07.11 14.27


Vi finn stavingar 89

4

1

2

3 4

1

2

3 4

1

2

3 4

1

2

3 4

1

2

3 4

1

2

3 4

5

n t n r Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 53

i t l i

l v s l

53

29.07.11 14.27


Vi les 90–91

6

7

l l v a v a a T ø i t

ni ni no li ni ni ti ni sa sa so ro sa la ra sa • 6 Følg linja frå ein «bokstavboks», og skriv den same bokstaven i boksen du kjem til. Hald fram med dei andre bokstavboksane. Les orda du får.

• • 8 Les setningane. Set strek til rett bilete. • 9 Les bileta høgt. Skriv orda.

7 Første linje: Set ring rundt ni. Andre linje: Set ring rundt sa.

54

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 54

29.07.11 14.27


Vi les 90–91

8

Ein nisse ler. Røv vil ta ein nase.

Ran ser ei løve. Ivo vil ta tran.

Ei stor tann. Ta vassar.

BÖLLERS TRAN

9

as

t a

BÖLLERS TRAN

ra

i s s 55

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 55

29.07.11 14.27


Vi les 96–97

6

7

j e n o i n j V o n i

jo jo ja lo ni jo ja jo le le li le ne te le to • 6 Følg linja frå ein «bokstavboks», og skriv den same bokstaven i boksen du kjem til. Hald fram med dei andre bokstavboksane. Les orda du får.

• • 8 Les setningane. Set strek til rett bilete. • 9 Les bileta høgt. Skriv orda.

7 Første linje: Set ring rundt jo. Andre linje: Set ring rundt le.

58

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 58

29.07.11 14.27


Vi les 96–97

8

To roser i ein vase. Liv vatnar.

Rose vinn ein vev. Ei stor elv.

Ali vil ta lua. Oli vinn ein jojo.

9

o

v

o

e

e

v i

v

e 59

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 59

29.07.11 14.27


No kan eg skrive desse bokstavane Når vi skal øve oss på å skrive bokstavane, kan vi bruke «bokstavhus»: Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Ll Ii Ll Oo

60

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 60

29.07.11 14.27


Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Vv Ss Uu Ee Aa 61

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 61

29.07.11 14.27


Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Øø Rr Tt Nn Jj

62

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 62

29.07.11 14.27


Favorittbokstavane mine Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar

Loft Stove Kjellar 63

Zepp_1A_Arb_Stav_nn.indd 63

29.07.11 14.27


Zeppelin 1A. Arbeidsbok stavskrift, nyn