Page 1

_ Jaarverslag 2019


MISSIE

JAARVERSLAG | 2019

De missie van het Airborne Museum at Hartenstein luidt als volgt:

Airborne Museum at Hartenstein vertelt, als kennisinstituut en als enig museum van Nederland, het historische en sociaal culturele verhaal rondom de Slag om Arnhem voor (internationaal) publiek, dat op zoek is naar kwalitatieve ontspanning en/of een plek van herinnering; in een tijdperk van toenemende interesse voor persoonlijke geschiedbeleving en authenticiteit.

P

2

Airborne Museum at Hartenstein

P

3


VOORWOORD

JAARVERSLAG | 2019

P

P

4

5

- Directeur-bestuurder Sarah Heijse samen met negen Arnhem veteranen na de overdracht van het vaandel van de Arnhem 1944 Veterans Club

Airborne Museum at Hartenstein


VOORWOORD

_ Het Airborne Museum vervult sinds jaar en dag de rol als kenniscentrum van de Slag om Arnhem. Het museum programmeert 363 dagen per jaar een primair en secundair activiteitenprogramma voor een breed en divers publiek. De organisatie exploiteert een tweetal locaties: Airborne Museum Hartenstein in Oosterbeek en de dependance Airborne at the Bridge in Arnhem. P

6

H

et museum is tevens een belangrijk herinneringscentrum en ontmoetingsplek voor veteranen en 1e- dan wel 2e-lijns betrokkenen en vervult, tijdens de septemberdagen, een belangrijke functie en centrale rol. Vele organisaties steunen op het museum voor inhoud en expertise. Lokale en regionale afstemming en samenwerking is van het grootste belang. Het museum neemt dan ook actief deel aan de activiteiten binnen de Airborne regio en de activiteiten in Gelderland. Nationaal werkt het museum samen met twaalf andere musea en herinneringscentra via de Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 (SMH). Via de SMH is het museum vertegenwoordigd in het samenwerkingsverband Platform Tweede Wereldoorlog. Ten tijde van het schrijven van dit jaarverslag brak de Coronacrisis uit in de wereld. Ook in Nederland resulteerde dit in noodzakelijke, maar ook voor de culturele sector desastreuse, maatregelen van het kabinet. Het Airborne Museum hoorde op de vooravond van zijn grote heropening (13 maart 2020) dat het museum gesloten moest blijven voor publiek en dus niet zijn deuren mocht openen. Dit was een grote klap voor medewerkers, vrijwilligers en betrokkenen, want sinds

JAARVERSLAG | 2019

2017 werkt de organisatie aan een grote transformatie van het museum als geheel. Grootschalige restauraties aan het exterieur en interieur van ons rijksmonument Hartenstein, een complete museale herinrichting van de vaste presentatie en de Airborne Experience, een tijdelijke kindertentoonstelling en een upgrade van de look and feel. Het museum heeft sinds 2017 met veel kunst- en vliegwerk het museum open kunnen houden voor publiek, maar sloot vanaf 28 oktober 2019 voor een korte periode zijn deuren voor de geplande werkzaamheden. Beoogd was om maximaal 5 maanden te sluiten; de Corona crisis verlengt deze periode. Een zeer dubbel gevoel, want het jaar 2019 is het derde jaar met een bezoekersrecord op rij voor zowel Hartenstein als Airborne at the Bridge (in tien maanden tijd bezochten 155.000 bezoekers onze locaties) en ook kende de organisatie verscheidene hoogtepunten.

De aandacht die het museum kreeg van alle Britse bezoekers onderstreept de hechte relatie van het Airborne Museum met Groot-Brittannië en The Parachute Regiment. Een hoogtepunt tijdens de herdenkingsweek was de overdracht van het vaandel van de Arnhem 1944 Veterans Club aan het museum, uit handen van de 93-jarige Arnhem veteraan Glider Pilot Frank Ashleigh, in aanwezigheid van acht andere Arnhem veteranen. Het jaar 2019 was een memorabel jaar, waarvoor grote dankbaarheid uit gaat naar alle betrokkenen en in het bijzonder naar medewerkers, vrijwilligers en de leden van de Raad van Toezicht! Sarah Heijse Directeur-bestuurder April 2020

Vanaf januari 2019 verwelkomde de organisatie de heer Fred de Graaf als nieuwe voorzitter van de Raad van Toezicht. In het voorjaar van 2019 werd de tweede fase van het sinds 2017 in uitvoering zijnde masterplan opgeleverd: de restauratie van het historische interieur van Hartenstein en de gerestaureerde kapconstructie. Per mei 2019 kon de staforganisatie de kantoren weer betrekken, na 9 maanden op een externe kantoorlocatie (Jacobiberg, Arnhem) verbleven te hebben. Heel veel dank gaat uit naar de vrijwilligers van het museum én de afdeling facilitaire dienst die het museum dagelijks opende voor het publiek; en met zelfredzaamheid de dagelijkse problematiek oplosten. Graag bedanken wij ook de provincie Gelderland en de afdeling Monumentenbeleid voor haar financiële ondersteuning en haar inhoudelijke expertise.

P

7

In juni 2019 opende Anita Witzier samen met burgemeester Agnes Schaap van de gemeente Renkum onder brede belangstelling de Stiltekamer: een plek waar vanaf dat moment betrokkenen hun geliefden kunnen herdenken die zij verloren tijdens Operatie Market Garden. Vanaf augustus 2019 werd het nationale themajaar 75 jaar Bevrijding ingeluid. In september 2019 stonden de activiteiten in onze regio dan ook in het teken van 75 jaar Operatie Market Garden en de Slag om Arnhem. Zowel Museum Hartenstein als Airborne at the Bridge stonden breed in de belangstelling, niet alleen dankzij het bezoek van HRH Prince Charles, maar ook door de groter wordende belangstelling voor de pelgrimage door de latere generaties die het museum, zo’n 75 jaar na de Slag om Arnhem, net als de veteranen, nog steeds bestempelen als hun ‘huis’.

Airborne Museum at Hartenstein


VOORWOORD

JAARVERSLAG | 2019

_ Inhoud 1. PUBLIEK & PRESENTATIE 11

1.1 Tijdelijke tentoonstellingen Hartenstein: 1.1.1 Het Netwerk. Verzet van burgers tijdens de Slag om Arnhem 1.1.2 Arnhem Boys: fototentoonstelling door Richard Jopson 1.2 Vernieuwing vaste presentatie Hartenstein: de Stiltekamer 1.3 Educatie 1.3.1 Educatie Lifelong Learning 1.3.2 Educatieve activiteiten breed publiek 1.3.3 Educatie scholen Samenwerking met ROC Rijn Ijssel 1.3.4 Kwaliteitsimpuls Educatie 1.4 Outreach project: Nieuwe Zondagen

11 11 12 13 14 14 14 16 16 16 17

2. AIRBORNE AT THE BRIDGE 18

P

8

2.1 Vaste presentatie 19 2.2 Tijdelijke tentoonstellingen in Airborne at the Bridge 19 2.2.1 Tentoonstelling: Eindeloos betwist: Matouš Lorenzini 19 2.2.2 Tentoonstelling: Gevlucht! 22 2.2.3 Tentoonstelling The Human Tragedy of the Bridge Too Far; a tribute to Dilip Sarkar 22 3. MARKETING & SALES 24 3.1 Bezoekcijfers 24 3.1.1 Doelgroepen 24 3.1.2 Online media 25 3.1.3 E-mailnieuwsbrief 26 3.2 PR en free publicity: samenwerking met de media 26 3.3 Samenwerking met toerisme 26 3.4 Acties 26 3.5 Nominaties en awards 26 3.5.1 Nominatie European Museum of the Year Award 26 3.5.2 Museumkids 27 2.5.3 Tripadvisor Award of excellence 27 4. COLLECTIE EN ONDERZOEK 28

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Stichting Beheer Collectie Airborne Museum Meerjarig collectiebeleid Schenkingen Bruikleenverkeer en internationale samenwerking Bruikleenverkeer en internationale samenwerking

5. MASTERPLAN 32 5.1 Aanleiding 32 5.2 Behoefte en noodzaak 32 5.3 Realisatie 2016-2019/20 33 5.3.1 Ontwikkelfase (2016/2017) 33 5.3.2 Restauratiefase (2017/2018/2019) 33 5.3.3 Uitbreiding van faciliteiten (2017/2018) 33 5.3.4 Herinrichtingsfase (2019/2020) 33 5.3.5 Financiering: ambassadeurs en donateurs 33

6. SAMENWERKING 38

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Airborne Region Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 en Platform WO II Stichting Liberation Route Europe ProDemos. Huis voor democratie Vereniging Vrienden van het Airborne Museum

38 39 39 39 39

7. ORGANISATIE 40 7.1 Governance 40 7.1.1 Samenstelling raad van toezicht 2019 40 7.1.2 Rooster van aftreden 40 7.2 Ontwikkelingen tijdens het verslagjaar 41 7.2.1 Verslag van de Raad van Toezicht 41 7.2.2 Vaststelling meerjarenbeleidsplan 2019-2022 42

8.1 Financiële huishouding 8.2 Medewerkers 8.2.1 Medewerkers in dienst 8.2.2 Vrijwillige medewerkers 8.2.3 Stagiaires 8.2.4 Opleiding en scholing 8.3 Beveiliging, ICT en kassasysteem 8.4 BHV en EHBO

44 44 44 44 44 44 45 45 45

9. BIJLAGE

46

46

8. FINANCIËLE HUISHOUDING

Jaarrekening 2019 met accountantsverklaring

P

9

28 28 29 29 31 Airborne Museum at Hartenstein


PUBLIEK & PRESENTATIE

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 1

_ Publiek &

P

10

Presentatie 1.1 Tijdelijke tentoonstellingen Hartenstein: 1.1.1 Het Netwerk. Verzet van burgers tijdens de Slag om Arnhem

In het kader van het landelijke themajaar Verzet opende het museum op 1 maart 2018 de tentoonstelling Het Netwerk in het souterrain van Hartenstein. De tentoonstelling is tot stand gekomen dankzij donaties van het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg (vfonds) en de Provincie Gelderland. Gelet op de grote hoeveelheid positieve reacties is de tentoonstelling verlengd tot aan de tijdelijke sluiting van het museum in oktober 2019.

- Tentoonstelling Het Netwerk

Airborne Museum at Hartenstein

P

11


PUBLIEK & PRESENTATIE

1.1.2 Arnhem Boys: fototentoonstelling door Richard Jopson

De Brit Richard Jopson woont en werkt als fotograaf in New York (VS). De afgelopen jaren heeft hij de laatste veteranen van de Slag om Arnhem geïnterviewd en vastgelegd op camera. Jopson heeft een bijzondere fotoreportage gemaakt van de steeds kleiner wordende groep van nog levende veteranen. In het kader van 75 jaar Slag om Arnhem bracht hij een selectie van deze unieke foto’s samen bij het Airborne Museum; voor het eerst werd een buitentoonstelling gerealiseerd in het park achter het museum. De tentoonstelling liet een unieke bundeling zien van getuigenissen van de laatst levende ooggetuigen van de Slag om Arnhem. De tentoonstelling was gratis toegankelijk. Op donderdag 19 september werd de expositie officieel geopend in bijzijn van enkele Arnhem veteranen. Aansluitend droegen zij het vaandel van de Arnhem 1944 Veterans Club (AVC) over aan het Airborne Museum. Het vaandel is opgenomen in de collectie van het museum. Aangezien de AVC, volgens zijn statuten, in 2019 nog te weinig leden overhad om voort te bestaan, is de club opgeheven.

P

12

- Buitententoonstelling Arnhem Boys met fotograaf Richard Jopson, Arnhem veteraan Glider Pilot Frank Ashleigh en directeur-bestuurder Sarah Heijse - Arnhem veteraan Glider Pilot Frank Ashleigh overhandigt het vaandel van de AVC aan directeur-bestuurder Sarah Heijse

JAARVERSLAG | 2019

1.2 Vernieuwing vaste presentatie Hartenstein: de Stiltekamer Het museum ontving regelmatig feedback van bezoekers dat er behoefte was aan een rustige plek in het museum om de slachtoffers te kunnen herdenken. Daarop werd in september 2018 een crowdfundingsactie georganiseerd. Acteur en schrijver Herman Koch was het boegbeeld van de campagne. Binnen een maand tijd werd het beoogde bedrag bij elkaar gehaald om een Stiltekamer te kunnen realiseren. Honderden mensen hebben deze crowdfundingsactie gesteund. In de opmaat naar een geheel vernieuwd museum én de herdenking van 75 jaar Slag om Arnhem, werd op 30 juni de Stiltekamer geopend in het bijzijn van Monuta Helpt! Voorzitter Anita Witzier en de burgemeester van Renkum mevrouw Schaap. Dit is de plek waar nabestaanden kunnen stilstaan bij hun persoonlijk verlies. In deze museumzaal worden alle in de collectie aanwezige medaillesets tentoongesteld met foto’s van de betreffende Britse, Nederlandse en Poolse militairen en burgers. Tijdens de opening voor genodigden leidde Anita Witzier een panelgesprek met vier experts over het identificeren en herbegraven van WO2 militairen, bijzondere uitvaarten en het decoreren van militairen. 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog liggen er nog altijd honderden vermiste soldaten op Nederlands grondgebied. Geert Jonker, commandant van de Bergings- en Identificatie Dienst Koninklijke Landmacht (BIDKL) combineert met zijn team archeologie, antropologie en militaire geschiedenis om tot een positieve identificatie te komen. Door deze militairen te identificeren geven Geert Jonker en zijn team hen een gezicht en krijgen nabestaanden na zoveel jaar eindelijk duidelijkheid. Dick Mijnhart, voormalig directeur van Mijnhart Uitvaartverzorging, verzorgt met zijn bedrijf sinds de jaren negentig de herbegrafenis van militairen uit de Tweede Wereldoorlog op de Airborne begraafplaats in Oosterbeek. Dit alles doet hij uit respect voor de gesneuvelden. Kees Kuijs, lid van het Kapittel van de Militaire Willems-Orde, ging in op de verschillende dapperheidsonderscheidingen die er bestaan en de betekenis van een onderscheiding voor een militair. Namens Monuta nam Hans Bleijerveld, directeur Bijzondere Uitvaarten, plaats in het panel om te vertellen over Koninklijke uitvaarten en de projecten die Monuta Helpt! ondersteunt.

Airborne Museum at Hartenstein

P

11

- Opening van de Stiltekamer met v.l.n.r.: Dick Mijnhart, Hans Bleijerveld, Sarah Heijse, Agnes Schaap, Anita Witzier, Geert Jonker en Kees Kuijs. - Voorzitter van de Raad van Toezicht Fred de Graaf toont burgemeester Agnes Schaap de Stiltekamer.


PUBLIEK & PRESENTATIE

1.3 Educatie 1.3.1 Educatie Lifelong Learning

Het Airborne Museum beoogt door middel van diverse educatieve activiteiten voor verschillende doelgroepen een-leven-lang-leren te bieden. Dat betekent: mensen op diverse momenten in hun leven, op diverse plaatsen kennis te laten maken met het verhaal van de Slag om Arnhem en de relevantie van het levend houden van dit verhaal te verduidelijken. Dit houdt in dat tentoonstellingen, educatief materiaal en activiteiten worden geprogrammeerd binnen en buiten het museum voor verschillende doelgroepen. Om het museum toegankelijk te maken voor verschillende doelgroepen en omdat er in de septemberdagen extreme drukte werd verwacht, is er in 2019 ook geëxperimenteerd met het verlengen van de openingstijden. Zo is het museum tussen 13 en 19 september 2019 een uur eerder geopend dan gebruikelijk en sloot het zijn deuren pas vier uur later dan normaal (om 21 uur).

JAARVERSLAG | 2019

Wandelingen, boot- en fietstours In 2019 organiseerde het museum regelmatig rondleidingen in de openlucht voor breed publiek. Er werden verschillende perimeterwandelingen en rondleidingen over de begraafplaats in Oosterbeek aangeboden aan georganiseerde groepen en aan publiek op inschrijving. Op 4 mei werd een familiefietstour georganiseerd van Oosterbeek naar Arnhem en op 11 mei was er een mountainbiketour langs de perimeter in de bossen van Oosterbeek. In de zomermaanden tot en met oktober werden diverse groepen rondgevaren over de Rijn met de Airborne boottour.

In het museum werden daarnaast lezingen gehouden door Dilip Sarkar over zijn nieuwste boek Arnhem 1944: The Human Tragedy of the Bridge Too Far; door Christer Bergström over zijn meest recente studie naar de Slag om Arnhem; en door Bas Steman over zijn roman Morgan. Op 18 september bezocht de Amerikaanse auteur Robert Matzen het museum voor een signeersessie voor zijn nieuwste boek Dutch Girl: Audrey Hepburn and World War II.

1.3.2 Educatieve activiteiten breed publiek

P

14

Kindervoorstelling voor de allerkleinsten In de meivakantie werd voor kinderen vanaf 5 jaar de bijzondere poppenvoorstelling door Max Verstappen “ Baas Boven Baas” georganiseerd. Wat gebeurt er als iemand ineens de baas over je speelt? Je mag niet meer zeggen wat je wilt zeggen. Je mag niet meer doen wat je wilt doen. En dan? Ren je weg? Ga je erin mee? Of durf je er tegenin te gaan? Een verhaal over helden, dappere daden en opkomen voor wie je lief is. Deze poppenvoorstelling is speciaal voor het nationale jaar van het Verzet in 2018 ontwikkeld en ging als reizende voorstelling door het land.

P

15

- Gids Thijs van der Laan op de Airborne Boottour over de Rijn.

Lezingen In 2019 werden er meer lezingen aangeboden dan in de jaren ervoor. Gedurende het gehele jaar vertelden ooggetuigen van de Slag om Arnhem hun persoonlijke verhaal over de gevechten en de evacuatie. De ooggetuigen spraken zowel voor volwassen bezoekers als voor schoolkinderen. Op 12 mei sprak René Dessing (directeur van de Stichting Kastelen, Buitenplaatsen en Landgoederen), speciaal voor museumjaarkaarthouders over bijzondere buitenplaatsen in Nederland en hun rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de 75e herdenking van de Slag om Arnhem heeft het museum verschillende (buitenlandse) historici uitgenodigd om te spreken over hun onderzoek en publicaties. De aandacht voor deze lezingen was zo groot dat het museum enkele keren moest uitwijken naar de Oosterbeekse Concertzaal. Op 11 september gaf Robert Kershaw een lezing over zijn beroemde boek It never snows in September in een uitverkochte Oosterbeekse Concertzaal. Antony Beevor gaf op 15 september een lezing over zijn boek The Battle of Arnhem, ook voor een uitverkochte zaal.

- Poppentheater Baas Boven Baas

Airborne Museum at Hartenstein

- Bas Steman op de Airborne Begraafplaats in Oosterbeek - Lezing Robert Kershaw - Lezing Sir Antony Beevor


PUBLIEK & PRESENTATIE

JAARVERSLAG | 2019

1.3.3 Educatie scholen

Nationale Museumweek De Nationale Museumweek is een initiatief van de Museumvereniging om zoveel mogelijk inwoners van Nederland kennis te laten maken met prachtige museumcollecties en hen te inspireren met kunst en erfgoed: ons échte goud. Tijdens de vierde Nationale Museumweek die plaatsvond van 8 t/m 14 april 2019, zetten de ruim 400 musea hun pronkstukken in de schijnwerpers. Op zaterdag 13 april hielden The 48th Highlanders of Holland Pipes & Drums en de Somme Battlefield Pipe Band een optreden en werd er zondag 14 april een speciale Museumkaart Match-dag georganiseerd voor museumjaarkaarthouders om hun ideale gezelschap voor een museumbezoek te vinden. Deelnemers bezochten het museum en maakten een twee uur durende perimeter wandeling met gids.

In 2019 zijn de educatieve programma’s van het museum weer door duizenden scholieren gevolgd. Voor het primair onderwijs heeft het museum sinds een aantal jaren het programma Koffers vol Verhalen. Dit programma wordt ieder jaar aangepast aan de hand van de tijdelijke tentoonstellingen en blijft op deze manier actueel. De programma’s worden uitgevoerd door een team vrijwillige museumdocenten. Voor het voortgezet onderwijs is er het programma Vriendschapsarmband en voor het VMBO Museumopdrachten.

Binnen Programmalijn 1 is gewerkt aan drie thema’s: vrijwilligers, onderwijs en tentoonstellingen. De werkgroep van Programmalijn 1 leverde diverse producten op die voor de gehele Nederlandse sector Tweede Wereldoorlog op het gebied van educatie en presentatie toegankelijk en bruikbaar zijn. Zo is er gewerkt aan een handboek vrijwilligers, een digitale les voor het MBO en werden er expertmeetings georganiseerd over diverse onderwerpen op het gebied van educatie en presentatie.

Alle standaard programma’s kunnen worden uitgebreid met een ooggetuigenverhaal of een bezoek aan de Airborne begraafplaats.

1.4. Outreach project: Nieuwe Zondagen

Samenwerking met ROC Rijn Ijssel In september 2019 hebben studenten van de Rijn IJssel Zorg- en Welzijn opleidingen, locatie Veluwestraat en Kronenburg in Arnhem en de locatie in Elst, een bezoek gebracht aan het museum. In totaal hebben 1638 leerlingen en 101 begeleiders het programma Museumopdrachten gevolgd in het kader van 75 jaar Slag om Arnhem. Naar aanleiding van dit bezoek hebben ook de opleidingen Techniek en Retail het museum bezocht. In totaal waren dit circa 440 studenten.

P

16

1.3.4 Kwaliteitsimpuls Educatie

Vanaf 2018 neemt het museum actief deel aan de Kwaliteits Impuls Educatie (KWIE). In 2018 en 2019 werkten de instellingen van Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 gezamenlijk aan het verbeteren van de educatieprogramma’s over de Tweede Wereldoorlog. - The 48th Highlanders of Holland Pipes & Drums en de Somme Battlefield Pipe Band

Maand van de Geschiedenis en de Canon van Nederland. In oktober 2019 vond de landelijke Maand van de Geschiedenis weer plaats, dit jaar met het thema Hij/Zij. De gehele maand heeft Airborne Museum diverse activiteiten georganiseerd. In 2019 zijn tevens de voorbereidingen getroffen om het museum na de heropening ook definitief aan te laten sluiten als Canonmuseum. Een vijftal objecten zijn uitgekozen om te belichten via de Canon.

Het Airborne Museum Hartenstein nam deel aan Programmalijn 1.

Gedurende 24 maanden is gewerkt aan: • Het delen van kennis en goede voorbeelden (best practices) • Het formuleren van strategische educatieve doelen in samenhang met de sector • Het verbeteren van producten • Het toevoegen van passende nieuwe producten gerelateerd aan doelgroepen • Het verbeteren van vaardigheden en methodieken • Het gezamenlijk bespreken en formuleren van uitgangspunten of criteria voor kwaliteit De Kwaliteitsimpuls Educatie omvat 2 programmalijnen. 1. Programmalijn 1: Bezoekers maken het museum: Verbinding met (nieuwe) doelgroepen 2. Programmalijn 2: De brug naar het onderwijs: geschiedenis, burgerschap en andere kansen

In september 2019 is het vierde seizoen van Nieuwe Zondagen van start gegaan. In 2019 gaven interessante sprekers wederom een lezing/ concert tijdens de Nieuwe Zondagen: • Dirigent Joop Schets over de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach • Kunstenaar Eugène Terwindt over de relatie tussen kunstwerk en omgeving • Schrijver en journalist Ad van Liempt over de verschillende stakingen tijdens de Tweede Wereldoorlog • Filosoof en historicus Jan Drentje over de evolutie van de mens en technische innovaties • Gids en schrijver Ruud Schaafsma over de geschiedenis van de Oosterbeekse beken • Journalist en schrijver John Jansen van Galen over de Nieuw-Guinea kwestie • Blaaskwintet Pent’amuse met het concert ‘Een Winters Onderonsje’ Nieuwe Zondagen zijn gezellige zondagmiddagen in het Airborne Museum voor senioren uit de gemeenten Renkum en Arnhem. In 2016 is het project gestart en vanwege de zeer positieve feedback verlengd. In het museum zijn naastenliefde en vriendschap belangrijke thema’s. Deze thema’s verbinden we met Nieuwe Zondagen aan het nu. Iedere eerste zondag van de maand is villa Hartenstein een gezellige ontmoetingsplek voor senioren. Bij ontvangst staat er koffie en thee klaar waarna de lezing start. Na de lezing wordt er met een hapje en drankje nagepraat over het thema. Bij Nieuwe Zondagen staat een gezellige ontmoeting tussen senioren centraal. Door het programma en de inrichting van de zaal komen de gasten gemakkelijk met elkaar in contact. Voor veel senioren is de zondag een stille dag. Nieuwe Zondagen doorbreken de stilte.

Airborne Museum at Hartenstein

Nieuwe Zondagen kan niet georganiseerd worden zonder de inzet van een vast team trouwe vrijwilligers. Ook gaat veel dank uit naar de sprekers die zich committeren aan Nieuwe Zondagen en de organisaties die dit ondersteunen. Dit waren in 2019 de Jumbo in Doorwerth, de Kohlmann Stichting en de Concertzaal in Oosterbeek, waar vanaf oktober de Nieuwe Zondagen werden georganiseerd als gevolg van de verbouwing van Hartenstein.

- Foto van dirigent Joop Schets

Doorwerth

P

17


AIRBORNE AT THE BRIDGE

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 2

_ Airborne at the Bridge _ Op donderdag 30

P

18

maart 2017 werd de nieuwe dependance van het museum, Airborne at the Bridge in Arnhem, geopend. De locatie dient voor de gemeente Arnhem als belangrijk punt voor een gastvrije ontvangst en is daarom gratis toegankelijk. De eerste negen maanden bleek de locatie een groot succes, maar liefst 33.000 bezoekers bezochten deze locatie in 2017.

I

n 2018 bleek de museale dependance van het Airborne Museum Hartenstein geen eendags vlieg. De teller stopte eind 2018 op 38.000 bezoekers. In 2019 is dit aantal nog verder gestegen naar 50.000 bezoekers. Voor de realisatie van Airborne at the Bridge gaat bijzonder veel dank uit naar de gemeente Arnhem, de provincie Gelderland en het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg (vfonds).

- Foto van luitenant-kolonel John Frost. Inv. 02620. - Eindeloos betwist: Matouš Lorenzini P

19

2.1. Vaste presentatie Door middel van drie persoonlijke perspectieven wordt hier verteld over de gevechten bij de Rijnbrug in september 1944. Bezoekers kunnen een 3D film bekijken, authentieke objecten zien en ieder half jaar een wisselende tentoonstelling bewonderen. Een koffiehoek en museumshop maken het bezoek compleet. Voor de vaste presentatie in Airborne at the Bridge is een aantal collectiestukken in een vitrine geplaatst. Een van deze stukken is een wiel van een Duits pantservoertuig dat na de slag bij de brug werd gevonden. Dit object stond eerst in het Airborne Museum in Oosterbeek. In 2019 is een informatiekaart over luitenant-kolonel John Frost toegevoegd op de locatie. De vrijwilligers van Airborne at the Bridge hadden namelijk aangegeven dat bezoekers veel vragen hebben over John Frost en de gevechten bij de brug. In de toekomst zal er mogelijk nog meer aandacht worden besteed aan zijn verhaal bij de brug.

2.2. Tijdelijke tentoonstellingen in Airborne at the Bridge 2.2.1. Tentoonstelling: Eindeloos betwist: Matouš Lorenzini

Eind 2018 opende de tentoonstelling over de Tsjechische jongen Matouš Lorenzini, die min of meer bij toeval terecht kwam in het leger van Nazi-Duitsland. Zijn regio werd geannexeerd en van de een op de andere dag was hij Duitser en moest hij in dienst. In Nederland deserteerde Matouš en kwam uiteindelijk terecht bij het Nederlandse verzet rond Barneveld. Na de oorlog vocht hij in het Nederlandse leger in het voormalig Nederlands-Indië en hij ontving pas vele jaren later de Nederlandse nationaliteit. De tentoonstelling Eindeloos betwist liet het mondiale karakter van de Tweede Wereldoorlog zien en kwam tot stand dankzij een bijzondere fotocollectie van de familie van Matouš. Deze tentoonstelling was open voor publiek tot medio maart 2019.

Airborne Museum at Hartenstein


AIRBORNE AT THE BRIDGE

JAARVERSLAG | 2019

2.2.2. Tentoonstelling: Gevlucht!

Op donderdag 21 maart opende in het bijzijn van de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch in Airborne at the Bridge de tijdelijke tentoonstelling Gevlucht!

P

20

In 2015 ging Steve Gijrath naar Griekenland om vluchtelingen te helpen. De vluchtelingenproblematiek maakte indruk. Steve ging met verschillende fotocamera’s naar het Griekse eiland Leros. Geïnspireerd door fotografie uit de jaren ’40 besloot hij zijn periode in Griekenland vast te leggen. Al decennia wordt er gesproken over de internationale vluchtelingenproblematiek. Met name de oorlog in Syrië zorgde voor een stroom van vluchtelingen richting West Europa. De houding van de Europese landen veranderde: Gaat het wel om politieke vluchtelingen? Economische vluchtelingen? Gelukszoekers? Ook Steve werd geconfronteerd met deze vragen. Waar hij in eerste instantie naar Griekenland ging om te helpen, raakte hij gefrustreerd door de manier van werken en het gebrek aan internationale afstemming. Voor Steve werd de abstracte vluchtelingenproblematiek ineens tastbaar: de vluchtelingen die hij hielp waren juristen, fabriekseigenaars, vaders, moeders en kinderen. De foto’s die Steve maakte in Griekenland werden in deze tentoonstelling in combinatie met foto’s van de evacuatie van september 1944 getoond. Tijdens de Slag om Arnhem moesten namelijk duizenden inwoners uit de regio huis en haard verlaten. Waarheen, is de vraag die de vluchtelingen van september 1944 en de vluchtelingen van nu met elkaar verbindt.

P

21

Tijdens de opening waren ook de mannen aanwezig die door Steve zijn geportretteerd voor deze tentoonstelling: Nabil, ‘Sina’, Abdullah en Wissam (hun achternamen worden omwille van privacy redenen niet genoemd). De tentoonstelling was geopend voor publiek tot en met medio september 2019.

- Tijdelijke tentoonstelling Gevlucht!

Airborne Museum at Hartenstein


AIRBORNE AT THE BRIDGE

JAARVERSLAG | 2019

In de tentoonstelling waren portretten van de slachtoffers en persoonlijke voorwerpen van sommige van hen te zien. Deze zijn door hun nabestaanden bewaard en werden aan het museum in bruikleen gegeven. Het zijn dan ook objecten met een grote emotionele waarde. We zijn de families ontzettend dankbaar dat ze deze bijzondere spullen met ons wilden delen en zo een inkijkje gaven in de persoonlijke kant van de geschiedenis.

- V.l.n.r.: Sarah Heijse, Wissam, Steve Gijrath, Ahmed Marcouch, Abdullah

2.2.3. Tentoonstelling The Human Tragedy of the Bridge Too Far; a tribute to Dilip Sarkar

P

Op vrijdag 20 september opende, in aanwezigheid van meer dan twintig familieleden van gesneuvelde Slag om Arnhem veteranen, de tentoonstelling The Human Tragedy of the Bridge Too Far, naar het gelijknamige boek van de Britse auteur Dilip Sarkar.

22

Elk oorlogsgraf staat niet alleen voor het verlies van een individueel leven, maar ook voor een beschadigde familie. De meeste soldaten die sneuvelden in Arnhem waren mannen uit doorsnee families. Dilip Sarkar heeft met zijn nieuwe boek verhalen van deze mannen willen vastleggen. Voor zijn boek Arnhem 1944: The Human Tragedy of the Bridge Too Far, onderzocht Dilip Sarkar de ‘verborgen verhalen’ van mensen die sneuvelden tijdens de Slag om Arnhem. Sarkar is erin geslaagd een groot aantal levende familieleden op te sporen om samen met hen te reflecteren op de Slag om Arnhem en de dood van hun familielid. Deze tentoonstelling is het resultaat van dit jarenlange project.

Het doel van deze tentoonstelling was om de geschiedenis tastbaar te maken en te kunnen reflecteren op de impact die de Slag om Arnhem heeft gehad. Deze verhalen zijn nu vaak verborgen. Wat deden de soldaten tijdens de slag? Hoe zijn ze omgekomen? Hoe is hun familie daar achtergekomen? Hoe zijn ze daarmee omgegaan? Wat betekende hun offer voor hun omgeving? Met deze vragen wordt gereflecteerd op de betekenis van de Slag om Arnhem voor het persoonlijke leven van individuen en in het algemeen. Dilip Sarkar is al zijn hele leven geobsedeerd door de Tweede Wereldoorlog, met name omdat hij niet kan bevatten hoe groot de verliezen geweest zijn. Hij focust op de menselijke beleving van oorlog. De tragische verhalen van slachtoffers raken hem diep, in het bijzonder de vermisten en de invloed van dit verdriet op hun families. Dilip is een productieve schrijver, dit is dan ook zijn achtendertigste boek. Hij hield lezingen op prestigieuze plekken als de Universiteit van Oxford en de Imperial War Museums. Ook werkte hij mee aan verschillende tv-documentaires, zowel achter de schermen als ervoor. Hij wordt internationaal gezien als expert op het gebied van de Slag om Engeland en het Spitfire vliegtuig. Hij heeft een bachelor diploma in Moderne Geschiedenis, ontving in 2003 een Orde van het Britse Rijk en werd in 2006 toegelaten als lid van de Royal Historical Society.

P

23

Van de 1.778 slachtoffers die in Oosterbeek begraven liggen, zijn er 245 ongeïdentificeerd. De families van de vermisten hebben hun verdriet nooit goed kunnen verwerken, iets wat nog steeds pijnlijk en frustrerend voor ze is. Het was daarom belangrijk om deze verhalen hierin te betrekken en te onderzoeken hoe dit op latere generaties impact heeft gehad.

Airborne Museum at Hartenstein

- Tentoonstelling The Human Tragedy of The Bridge Too Far. - Dilip Sarkar met nabestaanden van gesneuvelde Slag om Arnhem militairen.


MARKETING & SALES

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 3

3.1.2 Online media 215.990

_ Marketing

& sales

Aantal volgers Facebook

In 2019 hebben Airborne Museum Hartenstein en Airborne at the Bridge wederom een bezoekersrecord gevestigd. Dit succes is mede te danken aan de herdenking van 75 jaar Slag om Arnhem.

24

Airborne Museum Airborne at the Bridge Totaal

Totaal 2016 Totaal 2017 Totaal 2018 Totaal 2019: 215.990

Het aantal online bezoekers is ten opzichte van 2018 met 18% gestegen. Dit heeft onder meer te maken met de nieuwe Duitstalige Google AdWords campagne van het museum.

3.1 Bezoekcijfers

P

145.147 140.000 105.000 70.000 35.000 0

2017 2018 2019 87.446 92.413 105.060 33.224 38.565 50.232 120.670 130.978 155.292

15.000 14.700 13.400 4.554 2.825 0 P

Totaal 2016 Totaal 2017 Totaal 2018 Totaal 2019: 15.000

Aantal volgers Twitter 3.1.1 Doelgroepen

Airborne Museum Hartenstein richt zich op een breed publiek. In de schoolvakanties wordt het museum veel bezocht door gezinnen met kinderen. In het voorjaar komen veel touroperators met groepen naar het museum. Dit heeft voornamelijk te maken met de cruiseschepen die in Arnhem aanmeren en vanuit daar diverse excursies aanbieden waaronder Airborne Museum Hartenstein. Museumkaarthouders weten het museum steeds beter te vinden. In 2019 kwamen meer volwassenen en kinderen met een Museumkaart naar het museum. Andere belangrijke doelgroepen zijn dagjes mensen (veel 55-plussers), militair geĂŻnteresseerden en scholen.

3.305 3.183 3.000 2.173 1.600 0 Totaal 2016 Totaal 2017 Totaal 2018 Totaal 2019: 3.305 Instagram 2.239 1.350 1.000 0 Totaal 2018 Totaal 2019: 2.239

Airborne Museum at Hartenstein

25


MARKETING & SALES

3.1.3 E-mailnieuwsbrief

In 2019 werden maandelijks nieuwsbrieven verstuurd naar abonnees. Er zijn twee doelgroepen aan toegevoegd: touroperators en scholen. Deze specifieke doelgroepen kunnen we met dit kanaal actief op de hoogte houden van nieuws en ontwikkelingen.

3.2 PR en free publicity: samenwerking met de media In 2019 werden 23 persberichten verzonden over diverse onderwerpen waaronder de opening van de Stiltekamer, de nieuwe buitententoonstelling Arnhem Boys, het aantreden van de nieuwe voorzitter van de Raad van Toezicht Fred de Graaf, de lezingenreeks in september met bestsellerauteurs, het nieuwe bezoekersrecord van Airborne Museum Hartenstein en Airborne at the Bridge, en de samenwerking met bekende historici uit binnen- en buitenland inzake de nieuwe audiotour.

JAARVERSLAG | 2019

Het museum is partner van de toeristische marketing organisaties Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen en Liberation Route Europe. Zij vertegenwoordigen het Airborne Museum op binnen en buitenlandse beurzen en het museum wordt vermeld in diverse uitgaven van deze organisaties. Het museum laat jaarlijks folders verspreiden bij meer dan 500 Nederlandse hotels, restaurants, toeristische informatiepunten en campings om het Airborne Museum bij zowel Nederlandse als buitenlandse toeristen onder de aandacht te brengen.

3.4 Acties

3.5.2 Museumkids

Museumkids.nl is een initiatief van de Museumvereniging. Het doel is om kinderen tot en met twaalf jaar te laten ervaren wat er in Nederlandse musea te ontdekken is. Ze beoordelen of de route door het museum makkelijk te vinden is, of er iets speciaals voor kinderen te doen is en wat ze zelf aan het museum zouden veranderen. In 2019 ontving het museum een gemiddelde score van 8,4 van de museuminspecteurs waarmee het museum wederom Kidsproof werd bevonden. Van de 435 musea, die zijn aangesloten bij de Nederlandse Museumvereniging, mogen slechts zestig musea zich Kidsproof noemen. Op 8 november vond de feestelijke uitreiking van de Museumkids Awards in het Archeon in Alphen aan de Rijn plaats.

In de zomervakantie hebben vakantieparken uit de omgeving hun gasten een kortingsvoucher van het museum aangeboden. Met Jumbo Doorwerth werd in oktober een actie opgezet. Klanten van de Jumbo konden in oktober voor slechts 1 euro een bezoek brengen aan het museum. De samenwerking met de GelrePas werd wederom verlengd, waardoor Gelrepashouders gratis het museum konden bezoeken. 3.5.3 Tripadvisor Award of excellence

3.5 Nominaties en awards P

3.5.1 Nominatie European Museum of the Year Award

26

Airborne Museum Hartenstein is door het European Museum Forum in 2018 genomineerd voor de prestigieuze European Museum of the Year Award 2019. European Museum Forum (EMF) is een van meest toonaangevende organisaties in Europa die de ontwikkeling van toegankelijkheid en kwaliteit van Europese musea stimuleert. De bekendmaking van de winnaars vond plaats tijdens het congres van het European Museum Forum dat op 24 en 25 mei 2019 in het Childhood Museum in Sarajevo werd gehouden.

- Drukte in september tijdens de herdenkingsweek

Eind 2019 hebben in totaal 879 mensen hun feedback over het museum achtergelaten op Tripadvisor.nl. Voor het zevende jaar op rij ontving het museum het Certificaat van uitmuntendheid. TripAdvisor reikt een Certificaat van uitmuntendheid uit aan accommodaties, attracties en restaurants die consistent geweldige reizigersbeoordelingen ontvangen.

P

23

Airborne Museum feliciteert Rijksmuseum Boerhaave met zijn overwinning!

3.3 Samenwerking met toerisme Met diverse hotels en restaurants uit de directe omgeving wordt nauw samengewerkt. Zij kopen vouchers in voor wederverkoop aan hun gasten. Als losse entreekaarten en als onderdeel van een arrangement. De accommodaties worden op de hoogte gehouden van de activiteiten van het museum.

Airborne Museum at Hartenstein

- Entreebewijzen voor de European Museum of the Year Award 2019 - Directeur-bestuurder Sarah Heijse en Conservator Tim Streefkerk tijdens de European Museum of the Year Award 2019


COLLECTIE & ONDERZOEK

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 4

_ Collectie

& onderzoek

4.1 Stichting Beheer Collectie Airborne Museum

P

28

De collectie is eigendom van de Stichting Beheer Collectie Airborne Museum (SBCAM) en is in bruikleen gegeven aan het Airborne Museum Hartenstein (Stichting Airborne Museum). In 2019 bestond het bestuur van de Stichting Beheer Collectie Airborne Museum uit de volgende personen: Cees de Monchy – voorzitter Margret Vincent – secretaris Adelheid Ponsioen –penningmeester Robert Voskuil – bestuurslid Ivar Goedings – bestuurslid De SBCAM heeft in 2019 tweemaal vergaderd en heeft ter informatie alle notulen van de Stichting Airborne Museum ontvangen.

4.2 Meerjarig collectiebeleid Sinds de oprichting van het museum is de collectie in ontwikkeling. Opvallend is dat de laatste jaren veel objecten ter schenking aan het museum worden aangeboden. Het verwerven van nieuwe collectiestukken is essentieel voor het museum, maar het is belangrijk tijdens het verwervingsproces kritisch te blijven ten aanzien van het verzamelbeleid.

Eind 2018 werd een nieuw collectiebeleid vastgesteld, waar in 2019 verder vorm aan is gegeven. Ten eerste is er gestart met het uithuizen van de collectie naar een nieuw extern depot. Het museum werkt hierin samen met Helicon Conservation Support. In 2019 hebben er drie transporten, waaronder een wapentransport, plaatsgevonden en is circa 50% van de collectie 3D objecten inmiddels verhuisd. De organisatie is voornemens om eind 2020 de gehele collectie te hebben verhuisd – in 2020 zal hiervoor boven formatief een tijdelijke functie worden gecreëerd (medewerker registrator en collectiebeheer). Ten tweede zijn adviseurs aangetrokken om de registratie van specialistische voorwerpen te verbeteren. In 2019 is de hulp ingeroepen van de politie met betrekking tot het wapen- en munitiebeheer, het Nationaal Militair Museum met betrekking tot het gebruik van het verbeteren van de thesaurus (synoniemenlijst) en van de heer Wybo Boersma (voormalig directeur Airborne Museum) ten aanzien van het duiden van herkomstvraagstukken. In 2019 is de opdracht van het Gelders Archief geheel afgerond en is de gehele deelcollectie Papier in depot ingebracht in het archief in Arnhem. De registratie van deze deelcollectie is hiermee op hoofdlijnen afgerond. Vanaf 2020 zal de deelcollectie via de studiezaal van het Gelders Archief toegankelijk zijn en is de collectie doorzoekbaar op de studiezaal.

In 2020 zal een gedeelte van de collectie digitaal toegankelijk worden gemaakt via oorlogsbronnen.nl en zal er hoogwaardige fotografie plaatsvinden van bepaalde topstukken uit het museum – dit laatste in samenwerking met de Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 en Erfgoed Gelderland.

4.3 Audit Museumregister Geregistreerde musea worden jaarlijks middels een loting uitgenodigd tot een audit van het museumbeleid, dit ten behoeve van een vernieuwing van de registratie in het Nederlands Museumregister. In 2019 was het Airborne Museum weer aan de beurt (de laatste audit vond plaats in 2012). Een vertegenwoordiger van het Museumregister heeft verschillende medewerkers en betrokkenen van het museum gesproken, waaronder de directeur-bestuurder, een lid van de Raad van Toezicht, de manager bedrijfsvoering en de conservator. De toetsing is naar tevredenheid afgerond en het museum heeft op alle punten van toetsing een positieve beoordeling ontvangen.

4.4 Schenkingen In 2019 verwierf Airborne Museum Hartenstein wederom verschillende interessante stukken. Er werden in het 75e herdenkingsjaar opvallend veel medaillesets geschonken van Arnhem-veteranen. Vermoedelijk het directe gevolg van de opening van de fraaie nieuwe Stiltekamer waar alle medaillesets uit de collectie van het museum sinds 30 juni worden tentoongesteld. •

Medaillesets van de broers Sidney W. Drinkwater en Herbert Drinkwater. Sidney was onderdeel van het Reconnaissance Squadron. Herbert was onderdeel van The Light Regiment of Artillery. Naast de medailles zaten er nog enkele andere persoonlijke objecten bij deze schenking

Replica medailleset van D. Delea. De originele medailleset was de familie al eerder kwijtgeraakt

Airborne Museum at Hartenstein

maar zijn zoon heeft de medailles opnieuw laten maken en deze aan het museum geschonken. Zijn vader vocht bij de 156th Batallion.

Medailleset van Albert James Trayfoot, geschonken door zijn zoon. Albert James Trayfoot vocht bij 2nd Battalion South Staffordshire Regiment, onder andere rond het St. Elisabeth’s Gasthuis, maar werd op 19 september gevangen genomen.

Medailleset van William Fulton. Na een fietstocht met diverse veteranen vanuit Engeland, arriveerde de kleinzoon van William Fulton, met diens medailleset, bij het Airborne Museum tijdens de herdenkingsweek in september. William Fulton was deel van no. 3 Platoon, 2nd Battalion, 1st Parachute Brigade, 1st Airborne Division. Hij wordt algemeen beschouwd als de eerste man die voet zette op de Rijnbrug op 17 september.

Medailleset Morgan Gethin Probert. In 2018 verscheen de roman ‘Morgan, Een liefde’ van schrijver Bas Steman. Een verhaal over een bijzondere ervaring en een zoektocht waarbij Probert een centrale rol speelt. Probert sneuvelde tijdens de Slag om Arnhem en ligt begraven op de Airborne begraafplaats in Oosterbeek. Zijn familie en schrijver Bas Steman kwamen afgelopen september samen naar het museum en schonken de medailles.

Medailleset Sid Gueran. In september 2019 opende de tentoonstelling ‘Arnhem 1944, The Human Tragedy of a Bridge Too Far’. Dilip Sarkar schreef het gelijknamige boek over militairen die nog steeds vermist worden na de Slag om Arnhem en het effect dat dit nog steeds heeft op de families. Genist Sid Gueran, 1st Parachute Squadron, Royal Engineers, raakte op 18 september 1944 vermist. De familie besloot, naar aanleiding van de nieuwe Stiltekamer, zijn medailles aan het museum te schenken.

Medailles Jan Donderwinkel. Jan Donderwinkel was van 1945 t/m 1969 voorzitter van het comité Airborne Herdenkingen Oosterbeek. Waarschijnlijk kreeg hij als dank voor zijn werkzaamheden bij het comité bij de herdenkingen in 1975 de Poolse medaille Krzyż Zasługi Z Mieczami (Kruis van Verdienste met Zwaarden in brons) en de Member of the British Empire Medal). De achterkleinzoon van Jan Donderwinkel heeft deze medailles aan het museum geschonken. Zijn overgrootvader heeft tijdens de Slag om Arnhem geholpen in het hospitaal in Hotel De Tafelberg.

P

29


COLLECTIE & ONDERZOEK

JAARVERSLAG | 2019

Een andere bijzondere schenking was de Bijbel van Johannes Kluwen. De bijbel van diaken Johannes Kluwen bleef waarschijnlijk achter in de Oude Kerk in Oosterbeek, nadat de familie haastig naar huis ging na het luchtalarm op 17 september 1944. Hierbij liep de bijbel tijdens de beschietingen schade op (waterschade en een gat door een granaatscherf). Iemand heeft de bijbel na de evacuatie meegenomen. Een andere mogelijkheid is dat de bijbel direct na de dienst al door iemand mee naar huis is genomen en dat het kogelgat is veroorzaakt door beschietingen van dat woonhuis. De bijbel werd door zijn kleinzoon aan het museum geschonken.

4.5. Bruikleenverkeer en internationale samenwerking In verband met de grootschalige standplaatscontrole, registratieactiviteiten, de verhuizing van de depots en de hierdoor beperkte (tijdelijke) toegankelijkheid van de collectie, is het uitgaande bruikleenverkeer in 2019 beperkt. Het museum is in 2019 enkele nieuwe langdurige bruikleenafspraken aangegaan ten behoeve van de vernieuwing van de vaste presentatie. Dit resulteerde in de volgende langdurige bruiklenen: - Het persoonsbewijs uit de Tweede Oorlog van Audrey Hepburn (binnenkomst 2020) - Een zevental olieverf schilderijen en ĂŠĂŠn spiegel van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (binnenkomst Q1 2020)

P

30

- Sid Gueran - Medailles in de Stiltekamer - Bijbel van Johannes Kluwen, geschonken door zijn kleinzoon.

Airborne Museum at Hartenstein

P

31


MASTERPLAN

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 5

_ Masterplan 5.1 Aanleiding

_ Can we handle our

P

32

own succes? was een belangrijke graadmeter voor de ontwikkeling van activiteiten van Airborne Museum Hartenstein. Succes (meer bezoekers, maar met meer wensen) was een factor die de ontwikkeling in de toekomst nadelig kon beïnvloeden.

N

a de verbouwing van 2009 is het museum verdubbeld qua vloeroppervlak en bezoekersaantallen. Door het groeiende succes werd er in de voorgaande jaren iets nieuws aan het museum gevraagd: de aanwezigheid van minimale faciliteiten sluiten bijvoorbeeld onvoldoende aan op de wensen van de bezoekers van de toekomst.

Een belangrijke conclusie is dat door het wegvallen van menselijke ooggetuigen en de groei van het herinneringstoerisme de historische plekken en hun context steeds belangrijker worden. De vernieuwing van het Airborne Museum in 2009 heeft de organisatie geen windeieren gelegd. Jaarlijks ontving het museum steeds meer mensen. In 2016 is de balans opgemaakt en is onderzocht wat er ondanks het geweldige succes na 2009, nog verbeterd kon worden. Punten van verbetering dienen gezocht te worden in een flexibelere presentatie met meer objecten uit de collectie of bijzondere bruiklenen. Ook een duidelijke contextschets (waar ben ik?) en een verbeterde routing (bezoekers flow) is nodig voor een optimale totaalbeleving die het museum zijn bezoekers graag wil bieden.

5.3 Realisatie 2016-2019/20 Resultaat van het masterplan is een meerjarig programma (2016-2020), dat gefaseerd wordt uitgevoerd. Hieronder worden de verschillende fasen beschreven. 5.3.1 Ontwikkelfase (2016/2017)

Het museum werkt daarom sinds 2016 aan de realisatie van een Masterplan; een plan dat de ambitie uitspreekt voor de vernieuwing en upgrading van de vaste presentatie en het restaureren van het exterieur en interieur van villa Hartenstein. Het museum wil in de toekomst meer bezoekers kunnen verwelkomen en brede doelgroepen blijven bedienen. Het resultaat is een ambitieus, maar haalbaar plan dat gefaseerd uitgevoerd is.

5.2 Behoefte en noodzaak De eerstelijns ooggetuigen (veteranen en burgers) ontvallen ons met toenemende snelheid. Het begrip Herdenken krijgt hierdoor een andere betekenis. De primaire doelgroep van de mensen, die het hebben meegemaakt, verschuift naar mensen die het verhaal willen beleven en in het heden willen ervaren. Uit onderzoek van TNS NIPO uit 2015 blijkt dat ‘70% van de Nederlanders vindt dat kennis over de Tweede Wereldoorlog helpt om de wereld van nu beter te begrijpen’. Ondanks het wegvallen van de eerstelijns ooggetuigen, bestaat er dus onder (inter)nationaal publiek een toenemende interesse voor de Tweede Wereldoorlog. Gelijktijdig zoekt een steeds grotere doelgroep naar een dagje uit met voldoende vermaak. Het is van belang om deze trends te onderzoeken en de museale faciliteiten en activiteiten hier op voor te bereiden.

Sinds 2016 zijn verschillende pilots ontwikkeld met als doel een toekomst bestendige exploitatie vorm te geven. Als gevolg hiervan biedt het museum bijvoorbeeld sindsdien begeleide rondleidingen aan in en rondom het museum. Er is een nieuwe groep vrijwilligers aangetrokken die deze rondleidingen verzorgt. Bezoekers reageren enthousiast en de aanvragen groeien. Ook zijn er sinds 2016 frequent tijdelijke tentoonstellingen ingericht, om het herhaalbezoek te vergoten en nieuwe doelgroepen aan te trekken. Belangrijke conclusie die hiermee samenhangt is dat door tijdelijke presentaties het museum frequent kans heeft op free publicity. Deze mediastrategie heeft bijgedragen aan de exponentiële stijging van de bezoekersaantallen tussen 2015 en 2018 en de zichtbaarheid. De nieuwe huisstijl en website die in 2017 zijn ontwikkeld hebben tot slot ook bijgedragen aan de versterking van de merkidentiteit. Naast de activiteiten ten behoeve van de duurzaamheid van de exploitatie, is ook een intern masterplan ontwikkeld en tot uitvoering gekomen in de periode 2016-2017. Er is veel aandacht besteed aan bijvoorbeeld het opzetten van vrijwilligersbeleid. 5.3.2 Restauratiefase (2017/2018/2019)

Sinds medio 2017 is Villa Hartenstein grootschalig gerestaureerd aan zowel het exterieur, de kapconstructie en het interieur. Hartenstein is in het voorjaar van 2019

Airborne Museum at Hartenstein

uit de steigers gekomen. Het restauratieplan is ontwikkeld door Rappange &Partners Architecten. De aanbesteding is gegund aan aannemer Cuppens + zn.; tevens is een leer-werkplek gecreëerd voor een leerling op het gebied van restauratiewerk. De installatiewerkzaamheden zijn gegund aan Romijnders Installatietechniek. De restauratie van de muurschilderingen is gegund aan Meesterstreken en het ontwerp van de stoffering aan Dols & Co. In het kader van de restauratie van de kapconstructie en de tweede verdieping zijn het kantoor en het personeel per 1 juli 2018 op een externe locatie ondergebracht. Het museum heeft via SLAK Ateliers bij Popcentrum Jacobiberg in Arnhem tijdelijk kantoorruimten kunnen huren. Per 1 april 2019 konden het kantoor en personeel weer naar het museum terugverhuizen. 5.3.3 Uitbreiding van faciliteiten (2017/2018)

In 2018 is een museumcafé gerealiseerd en in gebruik genomen door Buitenpoort Catering en is de buitenruimte van het museum opnieuw ingericht door WACO Groenvoorzieningen. Resultaat is een multifunctioneel terras. Vanaf 2019 is het terras ook gebruikt als ontmoetingspunt voor de rondleidingen en tours. 5.3.4 Herinrichtingsfase (2019/2020)

De laatste fase is sinds 28 oktober 2019 in uitvoering gekomen en derhalve sloot het museum zijn deuren tijdelijk voor het publiek. Deze laatste fase omvat een vernieuwing van de vaste presentatie, de Airborne Experience en alle educatieve programma’s. Gelijktijdig zijn de werkzaamheden gestart voor de realisatie van een nieuwe tijdelijke tentoonstelling: een kindertentoonstelling over het boek Waterschapsheuvel van Richard Adams. De werkzaamheden worden in maart 2020 opgeleverd. Deze werkzaamheden zijn gegund aan: Kloosterboer Decor, Tinker imagineers, Beautiful Minds, Cuppens + zn.; Romijnders Installatietechniek. Light Supply en Abco beveiliging. 5.3.5 Financiering: ambassadeurs en donateurs

Draagvlak bij particulieren en organisaties die de doorontwikkelingen van het Airborne Museum een warm hart toe dragen en dit positief uitdragen is ongelofelijk belangrijk voor het museum. Inmiddels mag het museum rekenen op de steun van een groot aantal ambassadeurs. Deze ambassadeurs zijn verenigd in De Gemeene Vendelen. In de 16e en 17e eeuw werd de legereenheid gevormd door verschillende ‘compagnieën’. Verschillende ‘compagnieën’ samen vormden de gevechtseenheden. Elke compagnie afzonderlijk had een eigen vaandel. Daarom werden zij ‘vendel’ of meervoud ‘vendelen genoemd’. In latere tijden werden deze compagnieën

P

33


MASTERPLAN

JAARVERSLAG | 2019

omgevormd tot een bataljon, bestaande uit meerdere pelotons van 20-50 militairen. De vaandels bleven gehandhaafd. Tijdens de Slag om Arnhem had iedere eenheid ook een eigen vaandel. Deze vaandels worden nog steeds gebruikt tijdens de Airborne herdenkingen in september, bijvoorbeeld op de begraafplaats in Oosterbeek. Het vaandel geeft onze ambassadeurs een identiteit en smeedt een band. Een groepsband is nu nodig om de herontwikkeling van het museum (mede) mogelijk te maken. Het draagvlak wordt bekrachtigd met een symbolische bijdrage. Alle symbolische bijdragen samen maken namelijk het verschil! Samen sta je sterker en kun je meer bereiken.

In de 16e en 17e eeuw werd de legereenheid gevormd door verschillende ‘compagnieën’. Verschillende ‘compagnieën’ samen vormden de gevechtseenheden. Elke compagnie afzonderlijk had een eigen vaandel. Daarom werden zij ‘vendel’ of meervoud `vendelen’ genoemd. In latere tijden werden deze compagnieën omgevormd tot een bataljon, bestaande uit meerdere pelotons van 20-50 militairen. De vaandels bleven gehandhaafd. Tijdens de Slag om Arnhem had iedere eenheid ook een eigen vaandel. Deze vaandels worden nog steeds gebruikt tijdens de Airborne herdenkingen in september, bijvoorbeeld op de begraafplaats in Oosterbeek.

P

34

Het vaandel geeft een groep een identiteit en smeedt een band. Een groepsband is nu nodig om de herontwikkeling van het museum (mede) mogelijk te maken. Draagvlak van particulieren en bedrijven, die de doorontwikkelingen van het Airborne Museum een warm hart toe dragen en zich positief erover willen uiten. Dit draagvlak zou bekrachtigd moeten worden met een symbolische bijdrage. Alle symbolische bijdragen samen maken namelijk het verschil! Samen sta je sterker en kun je meer bereiken.

Hieronder een overzicht (in alfabetische volgorde) van de partijen die zichzelf reeds hebben verbonden aan de planvorming:

Fondsen: A.C. van Deventer Stichting Arnhemse Stichting Bijzondere Noden Kohlmann Stichting M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting Meindersma-Sybenga Stichting Mondriaan Fonds Monuta Helpt! Prins Bernhard Cultuurfonds Stichting Asterales Stichting De Roos-Gesink Stichting Dioraphte Stichting Fonds A.H.Martens van Sevenhoven Stichting Gansoord Stichting Dr.Hendrik Muller’s Vaderlandsch Fonds Stichting Rozenhof Stichting Zabawas TBI Fundatie vfonds Voor de Kunst, crowdfundingsactie VSB Fonds

Overheden: Gemeente Arnhem Gemeente Ede Gemeente Overbetuwe Gemeente Renkum Provincie Gelderland Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (BRIM)

Donaties van particulieren, bedrijven en serviceclubs: ABCO Beveiliging Advocatenkantoor Park Legal Antonio Shining Places Autobedrijf Kien AVB Vastgoed B.V. Bensink beheer B.V. Bewoners Hartensteinlaan Bonnier Advocaten Bontrade Borghesi Consultancy Brüning Flexible Finishes B.V. Camacho B.V. Cire Invest B.V. Coens Company Clothing-CCC Bedrijfskleding

- Hartenstein (achterzijde) zomer 2019. Restauratie opgeleverd. Foto door Daan van Oort - Foto restauratie muurschilderingen. - Medewerkers en vrijwilligers hebben vanaf 28 oktober 2019 de vaste presentatie uitgeruimd.

Airborne Museum at Hartenstein

P

35


MASTERPLAN

Cuppens +zn Restauratieaannemer De Advocaten van Van Riet De Haan it. De heer J. Brandsma De heer G. Bijlsma De heer H. Rots De heer en mevrouw Verstijnen De Lobel Beheer B.V. DunoAir B.V.

JAARVERSLAG | 2019

VanGoud Advocaten Vereniging Vrienden van het Airborne Museum Verhoeff Vastgoedadvies Vitesse Waco Groenvoorzieningen B.V. Watergoed

EMLaw Engelsing Beleggingen B.V. EQUUS accountants en belastingadviseurs Glasz AssurantiĂŤn Helicon B.V. Hunnenschans beheer B.V. Infozorg B.V. Kacjak Group B.V. Led Supply Europe B.V. Lionsclub Renkum-Ostrabeke P

36

Mijnhart Uitvaartverzorging Mulder Arnhem | Accountancy & Advies

P

37

Nationale Taxatie Service Oosterbeek beleeft Oosterbeek in Beweging Ortho Oss Overhaghe Beheer B.V. Percura Zorg B.V. Porsche Centrum Gelderland PZD vastgoed Romijnders Installatietechniek Rotary Club Oosterbeek-Kabeljauw Sequoia Vermogensbeheer Slotprins B.V. SMB Willems Spitman makelaars Stellicher advocaten Stichting AC van Deventer UVM Uw Vastgoed makelaars Vallei Advocaten Van der Stap Notarissen

Airborne Museum at Hartenstein


SAMENWERKING

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 6

_ Samen-

werking

6.1 Airborne Region

_ In 2019 is Fred de Graaf P

38

als vertegenwoordiger van het Airborne Museum toegetreden als bestuurslid van de Stichting Airborne Region (SAR). Directeurbestuurder Sarah Heijse schoof als toehoorder aan tijdens de vergaderingen van het bestuur van de SAR.

H

et museum heeft in 2019 ook in afstemming met de vier Airborne gemeenten een plan ontwikkeld om de pijler beseffen in te bedden in de activiteiten van de SAR. Vanaf 2020 wordt dit plan in uitvoering gebracht. Het jaar 2019 stond inhoudelijk geheel in het teken van de herdenking van 75 jaar bevrijding / Market Garden en de Slag om Arnhem.

6.2 Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 en Platform WO II

6.4. ProDemos. Huis voor democratie

De Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 (SMH 40-45) is een samenwerkingsverband van de grootste oorlogsmusea- en herinneringscentra in Nederland. De Stichting ‘behartigt de belangen van de Nederlandse musea en herinneringscentra, die ieder afzonderlijk en gezamenlijk op kwalitatief hoog niveau de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog overdragen aan een breed publiek, waarmee ze dit publiek aanzetten na te denken over vraagstukken met betrekking tot vrijheid en mensenrechten’. In 2018 heeft de SMH zich gericht op het vorm en inhoud geven aan haar eigen vertegenwoordiging en positie binnen het Platform WO II en ook op het themajaar Verzet. Zoals onder het hoofdstuk Publiek en presentatie eerder is omschreven, is in 2018 tevens de Kwaliteits Impuls Educatie van start gegaan, waar in 2019 verder aan is gewerkt.

Vanaf 2018 werkt Airborne Museum Hartenstein samen met ProDemos.

In 2019 bestond het bestuur uit: 1. Bevrijdingsmuseum Zeeland, Nieuwdorp 2. Fries Verzetsmuseum, Leeuwarden 3. Museon, Den Haag 4. Onderduikmuseum Markt 12, Aalten 5. Stichting Airborne Museum Hartenstein, Oosterbeek 6. Stichting Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Hooghalen 7. Stichting Hollandsche Schouwburg, Amsterdam 8. Stichting Indisch Herinneringscentrum, Den Haag 9. Stichting Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum (Liberty Park), Overloon 10. Stichting Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945, Groesbeek 11. Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort, Amersfoort 12. Stichting Nationaal Monument Kamp Vught, Vught 13. Stichting Verzetsmuseum Amsterdam, Amsterdam

6.3. Stichting Liberation Route Europe In 2016 is het museum formeel betalend partner geworden van de Stichting Liberation Route Europe (LRE). Dit is in 2019 gecontinueerd. In 2019 heeft de LRE het museum ondersteund door de activiteiten van het museum te promoten via haar communicatie uitingen, door (internationale) persbezoeken te organiseren en het museum te vertegenwoordigen richting touroperators.

Airborne Museum at Hartenstein

Het museum heeft ProDemos verzocht om te ondersteunen bij de realisering van het educatieve programma rondom de in 2020 geplande kindertentoonstelling Waterschapsheuvel. In wat voor wereld wil jij leven? Het is de eerste keer dat het museum een kindertentoonstelling maakt en aangezien een fictief verhaal (weliswaar een dat is ingebed in de Tweede Wereldoorlog) de basis vormt van de tentoonstelling, vindt het museum het van groot belang dat het educatieve programma goed aansluit bij de leerdoelen van het onderwijs. ProDemos heeft eind 2018 directeur Sarah Heijse gevraagd om toe te treden tot de Raad van Advies. In 2019 werd dit gecontinueerd. Dit is een onbezoldigde functie.

6.5 Vereniging Vrienden van het Airborne Museum In 2019 heeft er enkele keren bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen het museum en het VVAM bestuur. Deze overleggen bleken vruchtbaar, want hernieuwde samenwerking is voorzichtig besproken. Ook leiden de gesprekken er toe dat de VVAM bereid was tot het doen van een gift aan het museum van maximaal 5.000 euro ten behoeve van de restauratie van de Royal Enfield motor en de dropkooi die beide in de nieuwe vaste presentatie komen te staan vanaf maart 2020.

- Afvaardiging van het museum en de VVAM na een goed overleg over de samenwerking.

P

39


ORGANISATIE

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 7

7.2 Ontwikkelingen tijdens het verslagjaar 7.2.1 Verslag van de Raad van Toezicht

_ Organisatie 7.1.Governance Stichting Airborne Museum wordt binnen de richtlijnen Code Cultural Governance sinds 1 januari 2019 bestuurd door middel van het directeur-bestuurder en Raad van Toezicht model. Per 1 januari 2019 leidt Sarah Heijse formeel als directeur-bestuurder de stichting en het museum.

P

40

De Raad van Toezicht bestaat uit vijf leden. Hij is samengesteld uit leden met bestuurlijke, financiële, juridische en museale vakinhoudelijke kennis. De bestuurders ontvangen geen vacatiegelden daar alle werkzaamheden op vrijwillige basis worden verricht. Het bestuur heeft in het verslagjaar zesmaal vergaderd. Praktisch alle vergaderingen zijn voltallig geweest. Hiermee wordt de inzet van de leden van de Raad van Toezicht aangetoond.

De Raad van Toezicht bestaat uit de volgende leden: Fred de Graaf (1950) voorzitter, was van 1999 tot 2011 burgemeester van Apeldoorn en daarnaast was hij van 2003 tot 2015 lid van de Eerste Kamer. In 2011 nam hij het voorzitterschap over. In deze functie was hij tevens voorzitter van de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal. De afgelopen jaren was De Graaf zeer actief binnen het herdenkingswerkveld, waaronder als voorzitter van de Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 en in 2018 als voorzitter van het Platform WO2. Cees de Monchy (1950) was werkzaam als partner advocaat en notaris, eerst bij Nauta Dutilh en vanaf 1992 bij De Brauw Blackstone Westbroek. Daarnaast was hij bestuurslid bij een groot aantal cultuur bevorderende stichtingen. Thans is hij bestuurder en commissaris bij diverse vennootschappen en professionele stichtingen.

Adelheid Ponsioen (1954) was vele jaren directeur bedrijfsvoering bij het Nederlands Openluchtmuseum en regiodirecteur bij Connexxion. Fokelien Renckens-Stenneberg (1948) was van 2001 tot en met 2014 directeur van het Zaans Museum & Verkade Paviljoen op de Zaanse Schans en het Czaar Peterhuisje. Hiervoor was zij 17 jaar werkzaam in het Zuiderzeemuseum als projectmanager presentatie en educatie in het buiten- en binnenmuseum. Ivar Goedings (1968) heeft na zijn rechtenstudie in Nijmegen gewerkt als bedrijfsjurist bij een grote verzekeraar. Vanaf 2004 is hij advocaat en mediator, zijn aandachtsgebied is onderneming en arbeidsrecht. 7.1.1 Rooster van aftreden

De bestuursleden treden af volgens een rooster van aftreden met inachtneming van een zittingsduur van vier jaren. In tussentijdse vacatures benoemde leden nemen op het rooster van aftreden de plaats in van hun voorgangers. Het rooster van aftreden wordt zodanig opgesteld, dat elk jaar zoveel mogelijk een gelijk aantal leden aftreedt. De leden van de raad van toezicht zijn één keer terstond herbenoembaar.

Bestuurslid

Benoemd per

Fred de Graaf

01-01-2019

1e verlenging tot uiterlijk per

Adelheid Ponsioen 13-04-2012

13-04-2016

13-04-2020

Fokelien Renckens 15-09-2015

15-09-2019

15-09-2023

Ivar Goedings

01-09-2016

Cees de Monchy

01-12-2017

Met de statutenwijziging van 27 december 2018 geldt voor de Stichting Airborne Museum per 1 januari 2019 het Raad van Toezicht model volgens de Code Cultural Governance Ter uitwerking van en aanvulling op het bepaalde in de nieuwe statuten zijn een Directiebestuursreglement en een Reglement voor de Raad van Toezicht vastgesteld. Het laatstgenoemde reglement bevat ook een profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Toezicht (hierna “de raad”), alsmede een rooster van aftreden. Voorts kon de raad in het begin van het verslagjaar het door de directeur-bestuurder voorgelegde Beleidsplan Airborne Museum Hartenstein 2019-2021 goedkeuren. Het voormalige bestuur en de medewerkers namen afscheid van de voorzitter Cees van de Vlekkert, met grote dank en waardering voor zijn inzet voor en betrokkenheid bij het museum.

kwalificeren! Te meer reden om namens de raad grote waardering uit te spreken voor de directeur-bestuurder, de medewerkers en de vrijwilligers, die in voor- en tegenspoed een uiterste inspanning leveren om de bijzondere positie van het Airborne Museum at Hartenstein en Airborne at the Bridge voor nu en de toekomst te waarborgen. Mr. G.J. (Fred) de Graaf Voorzitter Raad van Toezicht

De raad vergaderde in het verslagjaar zes keer. De voorzitter en de directeur-bestuurder voerden volgens een vast schema maandelijks overleg en voorts een tiental keren met derden, onder wie met name de burgemeester en de betreffende wethouder van de gemeente Renkum. Het jaarlijkse functioneringsgesprek met de directeurbestuurder over het jaar 2018 werd gevoerd door een lid van het voormalig bestuur en nu van de raad. Het verslagjaar 2019 was in meerdere opzichten een bijzonder en belangrijk jaar voor het museum! De reeds in 2015 in voorbereiding genomen, grootscheepse, uitwendige en inwendige restauratie en renovatie van het museumcomplex Hartenstein kwam in 2017 tot uitvoering in drie fasen, afgestemd op de 75ste Herdenking van de Slag om Arnhem in september 2019 en de 75ste Viering van de Bevrijding in mei 2020. De timing van de omvangrijke werkzaamheden was perfect, waardoor het museum gedurende de Airborne week in september 2019 het glanzende middelpunt vormde van de jubileum herdenking. Hetzelfde gold voor de laatste fase van de werkzaamheden in de periode van eind oktober 2019 tot begin maart 2020, gedurende welke het museum gesloten was. Tot groot verdriet en frustratie van directie, medewerkers, vrijwilligers en de raad kon de op vrijdag 13 april 2020 geplande, feestelijke heropening van het museum geen doorgang vinden vanwege de Covid-19 pandemie. Ten tijde van het schrijven van dit verslag zijn de deuren van het museum nog steeds gesloten als gevolg van de ingrijpende maatregelen van overheidswege ter bestrijding en beheersing van de pandemie. De financiële gevolgen van deze gedwongen sluiting zijn als zeer ernstig te

Airborne Museum at Hartenstein

P

41

- Fred de Graaf, voorzitter van de Raad van Toezicht Stichting Airborne Museum


ORGANISATIE

JAARVERSLAG | 2019

7.2.2 Vaststelling meerjarenbeleidsplan 2019-2022

In januari 2019 heeft de Raad van Toezicht het meerjarenbeleidsplan, opgesteld door de directeurbestuurder, vastgesteld, waarin de volgende doelstellingen zijn geformuleerd:

In 2021…. 1. Is er een omzetstijging van ten minste 3% gerealiseerd (ten opzichte van 2018), op basis van marketing- en salesactiviteiten die gericht zijn op cross- selling en Return on Investment (ROI)

doelstelling en/of de 3 p’s (publiek, presentatie en publiciteit) 11.

Is breed publiek betrokken bij de thema’s eren, herdenken en herinneren en is er speciale aandacht voor scholen-educatie

12. Handhaven we de professionele bedrijfsvoering en is er personeelsbeleid opgesteld en geïmplementeerd 13.

Is er een gezond financieel beleid

2. Is er een stijging van ten minste 10% (peil 2018) structurele baten van overheidswege gerealiseerd; de relatie met de Airborne gemeenten staat hierin centraal

P

42

3.

Komen er circa 100.000 bezoekers per jaar naar het museum in Oosterbeek (peil 2018: 90.000)

4.

Komen er circa 35.000 bezoekers naar Airborne at the Bridge in Arnhem (peil 2018: 40.000)

5.

Heeft het museum tenminste 100 zakelijke en/of particuliere “vrienden” die meerjarig en onvoorwaardelijk doneren aan het museum;

6 7.

Is het Masterplan gerealiseerd en geïmplementeerd voor wat vaste presentatie, esthetische kwaliteit en groot onderhoud betreft op de locatie Hartenstein.

8.

Is er een vernieuwd meerjarig Collectiebeleid ontwikkeld conform de Museumnorm (Museumregister); deelresultaten in 2021 zijn:

a.

De collectie (die niet op zaal gepresenteerd wordt) is ondergebracht in externe depots en onder extern professioneel beheer geplaatst;

P

43

Heeft het museum een merkidentiteit die Hartenstein en de John Frostbrug als de laatste ooggetuigen positioneert

b. De registratie van de collectie is opgezet volgens internationale standaarden en metadata zijn digitaal beschikbaar voor DimCon/ oorlogsbronnen.nl 9. 10.

Is er een vernieuwde meerjarige visie Publiek en presentatie (educatie) ontwikkeld; Is een onderzoeks- en tentoonstellingsagenda geïmplementeerd tot en met 2023 en worden onderwerpen afgetoetst aan de publieke

Airborne Museum at Hartenstein


FINANCIËLE HUISHOUDING

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 8

intranet gelanceerd waar medewerkers en vrijwilligers informatie kunnen downloaden met betrekking tot interne en externe ontwikkelingen en roosters.

en meerdere offertes is uiteindelijk gekozen voor Ticket Team. Per 2020 zullen het nieuwe kassa-, online ticket- en voorraadsysteem in gebruik worden genomen.

8.2.3 Stagiaires

_ Financiële huishouding P

8.1 Financiële huishouding

44

De boekhouding wordt verzorgd en begeleid door Mulder Accountants uit Arnhem. Jaarlijks wordt een onafhankelijke verklaring afgegeven door een andere externe accountant. In 2019 is de Raad van Toezicht ieder kwartaal geïnformeerd over de financiën door middel van kwartaalrapportages en een eindejaarsprognose. Sinds 2017 wordt de financiële huishouding en het proces daaromheen geoptimaliseerd. Eind 2019 is besloten tot de aankoop van een nieuw kassa systeem met een geautomatiseerd voorraadsysteem.

8.2 Medewerkers 8.2.1 Medewerkers in dienst

De organisatie van het Airborne Museum en Airborne at the Bridge bestond in 2019 uit een staf van 10 tot 13 personen. Sommige functies betroffen een tijdelijke aanstelling ten behoeve van projecten en/of vervanging wegens langdurige ziekte. Het museum kent voor directie en medewerkers geen CAO.

In 2019 waren de staffuncties als volgt ingevuld: • Sarah Heijse – directeur-bestuurder • Annemarie Hartgers – manager Bedrijfsvoering • Hans Bruinzeel – educatie & presentatie • Floortje Vinck – junior medewerker educatie (tot 1-7-2019) • Natalie Rosenberg – PR & marketing • Anne Baukje de Jong – sales & relatiebeheer • Roland Boekhorst – collectiebeheer en medewerker facilitair (tot 1-2-2019) • Hans van Mierlo – facilitair medewerker • Hedwig de Jong - coördinator museumshop, VVV Oosterbeek en Airborne at the Bridge • Tim Streefkerk – Conservator a.i. (tot 1-8-2019) • Jelle Hofs – medewerker depot en registratie (zomerperiode, vakantiewerk 2019) • Jory Brentjens – conservator (vanaf 1-10-2019) • Lise Claerhoudt – medewerker onderzoek en collectie (vanaf 24-7-2019) • Janneke van Leerdam – junior medewerker collectie (vanaf 15-5 tot 1-12-2019) 8.2.2 Vrijwillige medewerkers

Onze vrijwilligers zetten zich voor het museum in Oosterbeek en de dependance Airborne at the Bridge in binnen vijf gebieden. In 2019 waren er 119 vrijwilligers voor de organisatie werkzaam. Zij ontvingen hiervoor een vrijwilligersvergoeding. In 2019 is een vernieuwd

Het afgelopen jaar heeft het museum meerdere stageplekken beschikbaar gesteld. Op de afdeling Collectie zijn twee stagiaires werkzaam geweest: Suzanne Sijben en Samuel de Korte. Zij hebben beiden onderzoek gedaan naar onderdelen van de nieuwe vaste presentatie. Op de afdeling communicatie en marketing heeft Mees Janssen onderzoek gedaan naar de tour operator-markt en meegewerkt aan de ontwikkeling van online communicatie. 8.2.4 Opleiding en scholing

De stafleden hebben in 2019 verschillende cursussen en congressen gevolgd, op het gebied van Adlib Plus, collectiebeheer en BHV. De medewerker Educatie en presentatie heeft in 2019 deelgenomen aan het nationale samenwerkingsproject Kwaliteits Impuls Educatie (KWIE); hij is hierin ondersteund door een van de vrijwilligers van de afdeling Educatie. Ook is er aandacht geweest voor de persoonlijke ontwikkeling van individuele medewerkers en de interne samenwerking, er is onder begeleiding van Origins een Roast of the Team uitgevoerd. Voorafgaande aan deze sessie zijn er testen afgenomen met betrekking tot competenties en persoonlijkheid van alle medewerkers in vaste dienst.

8.3 Beveiliging, ICT en kassasysteem In 2019 heeft het museum afscheid genomen van Schekman Totaaltechniek en is de organisatie een nieuwe samenwerking gestart met ABCO Beveiliging. Ook is de meldkamer eind 2019 verhuisd naar Europac Alarmcentrale. De samenwerking voor de alarmopvolging en toezicht op het terrein met Sleutelwacht is geïntensiveerd. Het museum had in 2019 namelijk veelvuldig overlast van hangjongeren die vandalisme pleegden en vernielingen deden aan het net gerestaureerde rijksmonument. De lokale politie heeft daarom haar toezicht op het museum verscherpt. Het jaar 2019 was een intensief jaar met betrekking tot de vernieuwing van ICT; zo zijn door het bedrijf PC Score alle servers vervangen, is zo veel als mogelijk digitale opslag naar de cloud verplaatst en is er een tweede back-up lijn geleverd voor het internet. Eind van het jaar is besloten om afscheid te nemen van De Haan IT en om een uitvraag te starten voor een nieuwe kassaleverancier. Na intensieve gespreksrondes

Airborne Museum at Hartenstein

- Roast of our Team

8.4 BHV en EHBO In 2019 hebben wederom de jaarlijkse ontruimingsoefeningen in het museum en Airborne at the Bridge plaats gevonden. Op 4 februari werd de jaarlijkse herhaalcursus BHV in het museum aangeboden voor medewerkers en vrijwilligers. Op 7 mei werd een grote ontruimingsoefening georganiseerd in Airborne at the Bridge en op 9 mei een op Hartenstein in Oosterbeek. Als voortvloeisel uit het vrijwilligersbeleid, waarbij het museum vrijwilligers wil raadplegen bij voor het museum relevante praktische en inhoudelijke vraagstukken, is de BHV-organisatie uitgebreid met vrijwilligers die kennis en ervaring hebben op het gebied van BHV en EHBO. In 2019 zijn door hen het calamiteiten- en porto plan getoetst en waar nodig herzien.

P

45


BIJLAGE - JAARREKENING 2019

JAARVERSLAG | 2019

Hoofdstuk 9

_ Bijlage Jaarrekening 2019 P

P

46

47

Airborne Museum at Hartenstein


Profile for Airborne Museum Hartenstein

Jaarverslag 2019 Airborne Museum Hartenstein  

Jaarverslag 2019 Airborne Museum Hartenstein  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded