WIJ 1 2024

MAMA B RE I N

Een hoof d als een verg iet …

APRIL 2024 € 2,95

‘Als mannelijke verloskundige is het extra hard werken’

3X

ALS ZWANGER WORDEN NIET VANZELF GAAT

JOYFUL

Zachte reiniging voor verstopte neusjes Stap

1

Het neusje voorbereiden

Zacht maken en verdunnen van overtollig slijm & korstjes

Stap

2

Het neusje schoonmaken Zachtjes leegmaken van het neusje

of

*Vraag medisch advies bij gebruik bij pasgeborenen. Otrivin Baby is een medisch hulpmiddel. Lees voor gebruik de gebruiksaanwijzing.

Trademarks are owned by or licensed to the Haleon group of companies. © 2023 Haleon group of companies or its licensor.

PM-NL-OTRI-23-00015. KOAG/KAG 309-0623-748.

IN DIT NUMMER

GOED

BEGIN

NIETS IS VANZELFSPREKEND 50 jaar WIJ en de blije doos: er is veel veranderd in al die jaren. Waar kinderopvang ooit alleen was voor ‘de armen’ die hun kind le erlijk in bewaring gaven, is het nu niet meer weg te denken in het moderne ouderschap. Het is wel bijzonder dat het

5 6 8 12 14 16 20 25 27 28 30 32 36 40 43 44 48 50

Pasgeboren Zwanger! Fiona gaat bewust alleen het moederschap aan Een mannelijke verloskundige, bezwaar?

Mode: zwangerschap Onder ons: Erika over haar relatie met Juliën Opinie: ontwikkelingen over kinderopvang Als zwanger worden niet vanzelf gaat Mom to Mom Column verloskundige Marlies Mode: newborn Mijn verhaal: Carlijns moeder stierf na de geboorte van Naomi Reportage over nijntje Beweegdiploma De impact van een bevallingstrauma Ervaringen met het mamabrein Spoton Mijn bevalling: Lovely over de geboorte van haar tweeling Mode: boys & girls Column Martje

nog altijd wordt gezien als een ‘luxe’ middel om werk en zorg te kunnen combineren, terwijl het belang in de ontwikkeling van jonge kinderen maar weinig aandacht krijgt. In deze WIJ twee experts die kinderopvang in een historisch en internationaal perspectief plaatsen.

Iets dat onveranderd is, is dat zwanger worden nog altijd niet vanzelfsprekend is. Wereldwijd hee één op de zes mensen vruchtbaarheidsproblemen. De weg naar het moederschap verloopt dan hobbelig, met meer stress en angst. Olivia, Rasha en Cathy weten daar alles van. Of je kiest er bewust voor om het moederschap alleen aan te gaan, zoals Fiona in de rubriek Zwanger. Ook dan biedt IUI, ivf of ICSI uitkomst. Vooruitgang brengt dan le erlijk geluk.

Mariska van der Kogel Hoofdredacteur WIJ

3

% 0 €99 5 All-in al va

naf

n p e r p e rs o o

7 jaar

Kids t/m 1

KORTING

De leukste all-in vakantie!

Beleef een fantastische tijd bij Preston Palace! Jouw verblijf is altijd all-inclusive met te gekke faciliteiten. Jullie wens staat centraal!

Onbeperkt genieten van onze all-inclusive service terwijl de kids plezier maken bij het vrolijke animatieteam. Test de attracties van Boardwalk indoor kermis, plons in Riviera subtropisch zwemparadijs of laat je betoveren door de Magic Show. Volop entertainment voor het hele gezin.

Kom samen onvergetelijke herinneringen maken!

Boek vandaag nog op prestonpalace.nl

Laan van Iserlohn • 7607 PT Almelo • 0546 542 121 • info@prestonpalace.nl

PASGEBOREN

Milou Hollenberg 28-12-2023 Kylian Marik Weening 13-09-2023 Loua Roselaar 15-12-2023

Olivia Sofia Oort 04-01-2024

Ayden Noï Heikens 24-01-2024

Jiro Naël 21-12-2023

Luuc Rudolf van Helden 15-01-2024 Pieter Simons 14-12-2023 Noah van Kerckvoorde 05-12-2023

Laat je het WIJ weten?

Is jouw baby geboren? Laat het ons binnen 6 weken na de geboorte weten op wij.nl/gratismutsje. Je krijgt dan totdat je kind één jaar is het magazine WIJ thuis gestuurd én een gratis mutsje van simply colors met de naam van je kind. Doen!

5

ZWAN

GER Fiona (37) is 34 weken zwanger van haar eerste kind, een jongetje. Ze heeft er bewust voor gekozen om het moederschap alleen aan te gaan.

“Vroeger dacht ik dat ik voor mijn dertigste moeder zou

terugplaatsing plaatsvinden vanwege overstimulatie,

zijn van drie kinderen. Het liep anders. Ik heb relaties

de derde keer ging het wel door. Op een regenachtige

gehad, maar vond geen man met wie ik de volgende stap

maandagavond deed ik een zwangerschapstest. Mijn

wilde zetten. Een oud-collega vertelde me op een dag over

moeder was erbij, zoals iedere maand, toen ik een

Meer dan Gewenst, een stichting voor lhbti+ers en

duidelijke streep zag. Ik was zwanger!”

hetero’s met een kinderwens. Op die manier moeder worden kan natuurlijk ook, dacht ik. Tijdens een

Bloedverlies

speeddate-avond leerde ik een leuk mannenkoppel

“Toen ik bijna acht weken zwanger was, kreeg ik last van

kennen met wie ik een klik had. We hebben een jaar

bloedverlies. Daar schrok ik ontzettend van. Het enige

contact gehad om te kijken of we het ouderschap samen

dat ik wilde was weten of het hartje nog klopte, maar de

aan wilden gaan. Ik heb er toch vanaf gezien omdat we

verloskundigenpraktijk waar ik mijn intake zou hebben

verschillende ideeën hadden over de opvoeding. Toen

zei dat ik een afspraak kon maken voor na het weekend.

besloot ik voor een donor te gaan. Ik heb overwogen

Zo kon ik toch niet wachten? Uiteindelijk heb ik een

om een bekende donor te zoeken, maar koos uiteindelijk

andere praktijk gebeld en geëmotioneerd uitgelegd wat er

voor een donorbank.”

aan de hand was. De verloskundige zei: ‘Ik sta nu op een barbecue, maar kom zo maar langs’. Dat was heel fijn, ik

Donor rietjes

voelde me echt gehoord en ben bij deze praktijk gebleven.”

centrum, waar ik eerst een uitgebreide intake kreeg.

Stabiele basis

Daarna kon ik via een website een donor uit Denemarken

“Mijn moeder en mijn broer zullen bij mijn bevalling zijn.

kiezen. Op de profielen zie je kinderfoto’s en vind je

Mijn voorkeur gaat uit naar het ziekenhuis en ik wil

informatie over het uiterlijk, opleidingsniveau en

proberen om het zonder pijnbestrijding te doen. Hopelijk

interesses. Ook kan je een audio-interview beluisteren.

kan ik in bad bevallen, daar hoor ik positieve verhalen

Dat heeft me geholpen, want daardoor kreeg ik een

over. Ik kijk uit naar het moederschap. Natuurlijk zullen

totaalbeeld van iemand. Toen ik mijn keuze had gemaakt,

de nachten zwaar worden en ik zal mijn kind echt wel een

heb ik in totaal vijftien rietjes sperma besteld. De kliniek

keer achter het behang willen plakken, maar het is ook

vond dat wat veel, ze raden vijf tot zeven rietjes aan,

een kwestie van doorzetten en positief denken.

maar dit was voor mij dé donor en ik wilde niet dat

Omdat ik zelf bepaalde informatie over BAM-moeder zijn

hij ‘uitverkocht’ zou zijn. Hiermee creëer ik ook de

online niet kon vinden, heb ik de website Bammamwens.

mogelijkheid om in de toekomst een broertje of zusje

nl opgericht. Hier kunnen vrouwen praktische informatie

te verwelkomen.”

vinden over de mogelijkheden en kosten. Ook leg ik uit hoe je goede contractuele afspraken maakt met een

Realistisch

bekende donor of co-ouder, want dat gaat helaas vaak

“Ik had verwacht dat ik vrij snel in verwachting zou zijn.

mis. Sommige mensen vinden dat een kind niet zonder

Niet dus, na zes IUI-pogingen was ik nog niet zwanger.

vaderfiguur kan opgroeien. Gelukkig reageerde mijn

Een keer had ik een positieve test met een héél licht

omgeving heel positief. Als ik in de toekomst met

streepje, maar dat zette helaas niet door. Natuurlijk

oordelen te maken krijg, dan is dat maar zo. Ik weet

baalde ik als het weer niet gelukt was, maar ik bleef ook

dat ik mijn kind een stabiele basis kan geven, dat hij

realistisch. Het kan nu eenmaal een tijd duren. Na elf

in een liefdevolle omgeving op zal groeien. Dat is

pogingen ben ik overgestapt op ivf. Twee keer kon er geen

het belangrijkste.”

TEKST: ELSELIEN VAN DIEREN. FOTOGRAFIE: ANOUK DE KLEERMAEKER.

“De huisarts verwees me door naar het Kinderwens-

‘Sommige mensen vinden dat een kind niet zonder

vaderfiguur

kan opgroeien’

VOORKEUR VOOR EEN VROUW? Sommige zwangere vrouwen hebben bij voorkeur geen mannelijke verloskundige bij hun bevalling. Vanwege het geloof, een traumatische ervaring of simpelweg omdat ze zich meer op hun gemak voelen bij een vrouw. Maar kun je daar eigenlijk wel voor kiezen? En hoe is het voor mannelijke verloskundigen om te moeten knokken om vertrouwen te winnen?

Linda (33): “Twee streepjes op de zwangerschapstest vertelden me wat ik al hoopte: yes, ik ben zwanger van onze tweede! Direct bel ik de verloskundigen­ praktijk die me de vorige keer heeft begeleid. Ik heb een vertrouwd gevoel bij de vijf vrouwen die er werken. De keuze was dus snel gemaakt. Toen ik inmiddels al ruim over de helft van mijn zwangerschap was, kwam plots het bericht: ze hebben een mannelijke verloskundige aangenomen. ‘Je kunt hem vanaf volgende maand tegenkomen bij controles, je bevalling en aan je kraambed.’

Daar schrok ik best even van. Wil ik wel een man bij mijn bevalling?

Vrije verloskundige-keuze Volgens verloskundige en WIJ­columnist Marlies Koers ligt dit best ingewikkeld. “In de basis heb je in Nederland een vrije verloskundige­keuze.

Dit houdt in dat je zelf kiest. Als jij je goed voelt bij een team van vrouwen, kun je daar voor gaan. Wanneer er plots iets verandert binnen het team, zoals hier het geval is, wordt het complex. In bijna elke verloskundigenpraktijk wordt namelijk gewerkt met diensten. Die diensten zijn er om het rooster rond te krijgen. De mannelijke verloskundige zal minimaal één keer per week 24 uur aan het werk zijn. Controleafspraken en huisbezoeken zijn te plannen, maar bevallingen niet. Het kan zijn dat Linda’s bevalling begint als de

TEKST: TARA STOKDIJK.

mannelijke verloskundige aan het werk is.”

8

Volgens Marlies is het niet zo dat er dan een vrouwelijke verloskundige uit het team kan inspringen. “Dan moet er iemand op haar vrije dag aan het werk.

Daar kunnen praktijken niet aan beginnen.” Maar hoe zit het dan met die vrije artsenkeuze? “Die is er, je mag een zorgverlener namelijk altijd weigeren op basis van sekse. Zelfs in geval van spoed. In de verloskunde kan dat lastige

‘Als mannelijke verloskundige is het extra hard werken’ situaties opleveren, want wat als moeder of kind ernstig in gevaar is terwijl er geen vrouwelijke verloskundige beschikbaar is? In dat soort gevallen moet de verloskundige uitleggen wat de consequenties kunnen zijn als zorg geweigerd wordt. De weigering wordt dan ook schri elijk vastgesteld zodat de praktijk niet aansprakelijk is voor de gevolgen.”

Om te voorkomen dat het zover komt, kan het slim zijn om vroegtijdig over te stappen naar een andere praktijk. “Als je nog twijfelt, ga dan eerst het gesprek aan binnen je huidige praktijk. Ga juist op spreekuur bij hem, zodat je hem leert kennen. Misschien bouw je juist wel een fijne, vertrouwde band op.”

De enige mannelijke student In Nederland werken 4.907 verloskundigen, slechts 35 daarvan zijn man.

François Hesseling is één van die mannen. Hij werkt als verloskundige bij ’t Hart Verloskunde in Raalte. Hij doet het werk al 22 jaar en begeleidde bijna duizend bevallingen. “Tijdens mijn opleiding was ik de enige mannelijke student van het hele leerjaar. Mensen reageren nog steeds weleens verbaasd op mijn beroep. Ik ben misschien een uitzondering, maar ik heb dat nooit als nadeel gezien. Ik denk dat geslacht niks uit hoe te maken. Het gaat erom dat zwangeren zich pre ig en vertrouwd voelen bij hun verloskundige.

En partners vinden het vaak juist fijn om er een nuchtere man bij te hebben.”

Hij mag dan bijna duizend bevallingen op de teller hebben, François blij zich ervan bewust dat hij getuige is van iets ontze end intiems. “Ik vind het belangrijk om stil te staan bij die intieme se ing. Voor mij is het werk, maar voor een gezin is het zo’n bijzondere gebeurtenis. Het is kwetsbaar, emotioneel en soms ook heel spannend. Daar ga ik graag met zorg mee om.”

Francois

‘Ik ben misschien een uitzondering, maar ik heb dat nooit als nadeel gezien’ 9

‘Partners vinden het vaak juist fijn om er een nuchtere man bij te hebben’

Geen collega stand-by Het komt ook in zijn praktijk weleens voor dat een vrouw geen mannelijke verloskundige bij de bevalling wil. François: “Dat is dan vaak vanuit religieuze overwegingen of vanwege een nare ervaring met een mannelijke hulpverlener of een seksueel trauma.” Zoals Marlies al aangaf, is dat niet makkelijk te plannen. “Je kunt mij niet altijd ontlopen. Wel bij controles en kraambedvisites, maar niet bij bevallingen of spoedsituaties. Er staat geen collega stand-by als ik dienst heb.” Daarom raadt de praktijk aan om eerst in gesprek te gaan met François. “Er was eens een zwangere vrouw die in haar jeugd een vervelende ervaring met een mannelijke begeleider hee meegemaakt.

Hierdoor was ze erg aarzelend richting mannelijke hulpverleners. Tijdens het spreekuur spraken we open over haar angsten.” Er ontstond een

Anne-Marie

vertrouwensband tussen de twee. Het toeval wilde dat de vrouw op het punt

‘Ik juich mannen toe voor het evenwicht in ons team’

van bevallen stond een uur voor François’ dienst begon. “Ze kreeg een collega aan de lijn, maar smeekte of ik wilde komen, omdat ze mij vertrouwde.

Niet veel later is er in alle rust een gezonde dochter geboren met mij als verloskundige.” Het laat maar zien dat er veel kan veranderen als zwangeren openstaan voor een kennismaking.

In gesprek Anne-Marie Jansen is praktijkmanager bij ’t Hart Verloskunde. Zwangeren die pertinent geen mannelijke verloskundige bij hun bevalling willen, kunnen ook met haar in gesprek. Ze gee dan aan geen vrouwelijke verloskundige te kunnen garanderen. “Sommigen kiezen er dan voor om de gok te nemen, anderen doen dat niet. Dat kan betekenen dat er een overstap naar een andere praktijk nodig is en daar begeleiden we ze dan bij.” Ondanks dat dit voorkomt, hebben mannelijke en vrouwelijke verloskundigen een even grote kans om aangenomen te worden door Anne-Marie. “Ik juich mannen toe om hier te komen solliciteren. Het is fijn voor het evenwicht in ons team, een man tussen de dames. Sowieso zou het mooi zijn als er meer mannen voor het vak kiezen.”

Hans

‘Een

afwijzing

doet pijn’

10

Discriminatie Dat het mannen niet altijd makkelijk wordt gemaakt om als verloskundige aan de slag te gaan, weet Hans vande Walle, verloskundige en praktijkeigenaar van Geboortecentrum Linde. Niet alleen werd hem afgeraden om verloskunde te studeren, ook toen hij afgestudeerd was kreeg hij te horen dat hij nooit als

destijds een hoop concurrentie tussen praktijken en ziekenhuizen en men was bang dat vrouwen zouden wegblijven als er een mannelijke

SHOPPING

verloskundige aan het werk zou gaan. “Er was

NIEUW! DIFRAX FLESSENWARMER De nieuwe flessenwarmer van Difrax verwarmt de voeding gelijkmatig en brengt het op de perfecte temperatuur. Of je nu borstvoeding wilt ontdooien, flesvoeding wilt opwarmen of potjes op temperatuur wilt brengen. Zo is een babyfles binnen 2 tot 5 minuten klaar. Eenvoudig het flesje in het reservoir plaatsen, 2 minuten wachten en even afdeppen.

verloskundige zou werken.” Hans ervoer het als

De handige 4-in-1 functie zorgt voor snel verwarmen,

discriminatie. “Ik wilde het vak graag uitoefenen,

op temperatuur houden, ontdooien en stoomreinigen.

maar ik werd niet geaccepteerd omdat ik een man

Benieuwd? Ontdek meer op difrax.com

ben. Die afwijzing deed pijn.”

Sinds 2009 runt Hans zijn eigen praktijk waar hij met twee vrouwelijke collega’s werkt. Met afwijzing hee­ hij nog steeds weleens te maken. “Dan hoor ik dat een zwangere vrouw tegen één van mijn collega’s hee­ gezegd ‘Oh, er werkt hier een man, dat wil ik eigenlijk helemaal niet’. Dat blij­ een vervelend gevoel. Als mannelijke verloskundige moet je vaak extra hard werken om vertrouwen te winnen.” Het is een vicieuze cirkel, vindt Hans.

“Juist omdat er weinig mannelijke verloskundigen zijn, reageren vrouwen er onwennig op. In het ziekenhuis is dat anders, daar verwacht men meer mannelijke gynaecologen.”

GELUK KUN JE DELEN! Zwanger worden is fantastisch! Maar helaas gaat zwanger

Vicieuze cirkel

worden niet altijd vanzelf. Als je net zwanger bent, kun je wens-

Tijd om die vicieuze cirkel te doorbreken. Marlies

ouders met vruchtbaarheidsproblemen eenvoudig helpen.

wil benadrukken dat het niet zo is dat mannen zich

Hoe? Door je urine op te vangen en mee te doen met Moeders

niet kunnen inleven, omdat ze niet weten hoe het is

voor Moeders. De urine van pril zwangere vrouwen bevat het

om zwanger te zijn of weeën te hebben. “Ik wist dat

hCG-hormoon. En juist van dit hormoon worden medicijnen

ook niet voordat ik mijn eerste kind kreeg. Ik zeg

gemaakt die voor wensouders van onschatbare waarde zijn.

altijd maar: een chirurg kan fantastisch opereren

Bijzonder hè? Er is veel urine nodig. Letterlijk elke druppel telt.

zonder dat hij zelf ooit een blinde darmontsteking

Daarom is Moeders voor Moeders dringend op zoek naar zwangere

hee­ gehad.” Die ervaring is niet nodig om het werk

vrouwen die hun urine willen doneren. Je kunt je aanmelden tot en

goed te kunnen doen. “Het belangrijkste is dat

met de 11e week van je zwangerschap. Álle urine wordt gebruikt

iemand kundig is, gepassioneerd zijn werk doet en

voor het maken van vruchtbaarheidsmedicijnen.

goede begeleiding kan bieden. Iemand die risico’s

Kijk voor meer informatie of om je aan te melden op moedersvoormoeders.nl.

kan inscha en en op tijd kan doorverwijzen indien nodig. Daar gaat het om en niet om sekse.”

11

PRÉNATAL SHIRT S t/m XXL € 24,99 PRÉNATAL BROEK S t/m XXL € 29,99

Kijk voor meer positiemode op prenatal.nl/ kleding-voormama/

Prénatal JURK S t/m XXL € 49,99

Prénatal JURK S t/m XXL € 44,99

PRÉNATAL BLOUSE S t/m XXL € 34,99 PRÉNATAL BROEK S t/m XXL € 39,99

MODE In deze collectie staat de trendkleur roodbruine brick centraal.

Met veel flairbroeken en straight leg broeken, die altijd lekker zitten. En tops met ruffles en dessins in bohemian stijl.

KLEUR RIJK SEIZOEN

Op het moment dat jullie samen een kind krijgen, schuif je ineens een hokje op. Van een leuk stel worden jullie een gezin. Wat betekent dat voor jullie relatie? Een lezeres vertelt.

Een liefdevol, harmonieus koppel: dat zijn Erika (31) en Juliën (31) altijd geweest. Voor de komst van hun kinderen Jeppe (7), Pip (5) en Fynn (2), en erna. Want zelfs met de hectiek van drie kinderen, is ruziemaken hen vreemd. Toch lijkt eeuwige harmonie ook niet altijd de juiste weg.

“Juliën is een goedzak, altijd al geweest.

me soms een beetje. Is deze man eindeloos

Dat is ook de reden dat ik voor hem ben

begripvol? Neemt ‘ie me niet serieus?

gegaan. Ik weet hoe het is om met iemand samen te zijn die een sterke eigen mening heeft en deze nooit opzij wil zetten. Mijn ex was zo iemand en de eeuwige ruzies over non-onderwerpen hebben onze relatie de das omgedaan. Daarom wilde ik iemand die niet altijd maar de strijd aangaat. Iemand die zijn ego opzij kan zetten en – net als ik – een harmonieus leven wil. Misschien zelfs een tikkie saai.

Toen ik Juliën tegenkwam op een feestje wist ik daarom direct: jij bent degene die

TEKST: KARIN BROEREN.

ik zoek. Het was niet direct vuurwerk

14

‘Ik kat ‘m af als ik te weinig heb geslapen’

Of interesseert het hem gewoon allemaal geen fluit? Als ik hem ernaar vroeg zei hij dat ik het al zwaar genoeg had met die dikke buik en dat hij geen ruzie met me wilde maken. De bevalling van Jeppe was heftig. Het duurde lang voordat hij er was en er werd amper naar mij en mijn wensen geluisterd door het ziekenhuispersoneel.

Tijdens deze bevalling begon Juliëns zachtaardige karakter me voor het eerst echt tegen te staan. Hij wist wat mijn wensen waren en het was zijn taak om voor mijn belangen op te komen. Ik wilde

vanuit mij, maar ik wist dat ik bij hem

op een gegeven moment graag een

die rust en stabiliteit kon vinden waar ik

ruggenprik omdat ik het gevoel had datik

al zo lang naar op zoek was én waarvan

het niet meer aan kon. De verloskundige

ik dacht dat je het nodig hebt om een

vond dat echter niet nodig. Ik had de

warm gezin te kunnen zijn. Kinderen

kracht niet om met haar in discussie te

groeien tenslotte het liefst zonder

gaan, maar Juliën durfde ook niet voor

ruziënde ouders op. Onze relatie had een

mij te gaan staan en die ruggenprik op te

vliegende start. Binnen drie maanden

eisen. In plaats daarvan zei hij tegen mij:

woonden we al samen en als we het ergens

‘Luister maar naar de verloskundige,

over oneens waren, dan praatten we er

zij weet wel wat ze doet.’ Een lulsmoes

rustig over. Het knetterde dan wellicht

natuurlijk; meneer wilde de lieve vrede

niet zoals in mijn vorige relatie, het

bewaren – zoals altijd. Ik heb hem dit

knetterde in ieder geval ook niet door

nog lang kwalijk genomen.

ruzies. Eenmaal zwanger begonnen bij

De bevallingen van Pip en Fynn kwamen

mij de hormonen op te spelen. Ik begon

allebei uit een boekje. Ik had geen pijn-

een beetje te commanderen, werd soms

bestrijding nodig en er werd genoeg

onredelijk en begon zelfs te kijken hoe

naar mijn wensen geluisterd. Dat was

ver ik bij hem kon gaan. Juliën reageerde

natuurlijk heel fijn, maar hierdoor heb ik

overal even begripvol op. Ergens heel lief

ook niet gezien of hij nu wel als een echte

en lekker makkelijk, maar het frustreerde

vent voor mij was opgekomen tegenover

ONDER

ONS

het zorgpersoneel. Voor de buitenwereld

Ik heb Juliën weleens gevraagd of hij

lijken we nog steeds het ideale gezin. Maar

nou echt nooit boos op me is of geïrriteerd

de laatste jaren, met een peuter, kleuter en

raakt door mij. Hij zegt dan dat dat niet

een ouder kind in huis, zijn natuurlijk

vaak voorkomt, maar ook dat ruzie niet

pittig. Fynn is geen beste slaper, dus mijn

goed is voor de kinderen en hij het dus

lontje is weleens kort. En juist op die

heel snel van zich af laat glijden. Dat

momenten merk ik dat ik Juliën steeds

snap ik wel, maar het is heus niet erg

vaker begin uit te dagen. Ik begin me meer

als we af en toe ons stem verheven of

en meer te ergeren aan dat eindeloze

er een verbale matpartij plaatsvindt

begrip van hem en het feit dat er geen

waar de kinderen bij zijn. Hoe weten

greintje kwaad in zit. Soms is het toch

ze dan later hoe ze om moeten gaan met

gewoon lekker om even al je opgekropte

conflicten? Zolang wij het maar aan ze

woede eruit te schreeuwen terwijl je met

uitleggen en laten zien hoe je het weer

de borden door de kamer smijt? Hij zal

goedmaakt met elkaar, toch!? Ik had

zich toch ook wel aan mij ergeren? Ik laat

het nooit verwacht sinds mijn ex, maar

vaak rommel door de kamer slingeren,

steeds vaker fantaseer ik weer over een

vergeet dingen, heb veel te weinig zin in

man die ergens voor staat. Een man die

seks en ben regelmatig chagrijnig-zondergoede-reden. Maar ik hoor hem er amper over. En áls hij al eens ergens iets over zegt, dan is het op zo’n zachtaardige manier, dat er geen ruzie over te maken valt. En dus ga ik steeds vaker de grens opzoeken. Ik kat ‘m af als ik te weinig heb geslapen of ik begin expres over een knappe collega. Bij mijn ex zouden dit soort gesprekken allang geëscaleerd zijn, maar het lijkt soms alsof het Juliën allemaal niet zo veel interesseert. Zeker sinds de kinderen er zijn, lijkt hij steeds meer conflictvermijdend. Het is alsof hij bang is voor ruzie en spanning in

‘Meneer wilde de

lieve vrede bewaren – zoals altijd’

mij tegengas geeft, want blijkbaar heb ik dat toch een beetje nodig. Misschien niet in de hoedanigheid van mijn ex, maar dit andere uiterste is ook niet ideaal, blijkt nu. Ik wil ook niet dat onze kinderen opgroeien met het idee dat je alles moet doen om de lieve vrede te bewaren. Ze moeten leren om voor zichzelf op te komen. Ze moeten leren om voor hun eigen mening te staan.

En ze moeten leren om respectvol ruzie te maken en het weer goed te maken.

Steeds vaker denk ik: is onze relatie wel in balans? Daagt hij me genoeg uit?

Een beetje saai gezinsleven is helemaal

huis en dat hij daardoor gaat pleasen.

oké, maar er zijn grenzen. Hoe lang houd

Hierdoor heb ik het gevoel dat ik af en

ik dit gezapige leventje met deze ideale

toe ontzettend over hem heen wals.

schoonzoon nog vol ...?”

15

‘JE BENT EEN RUND, ALS JE KINDEREN GEEN KINDER­ OPVANG GUNT’

OPINIE

Kinderopvang in Nederland heeft historisch gezien feitelijk geen eerlijke kans gehad. In verhouding tot andere Europese landen bleef het bij ons lange tijd kleinschalig en een doekje voor het bloeden.

Eind negentiende eeuw ontstaat de eerste kinderopvang als zogenaamde ‘bewaarplek’.

Arme arbeidersvrouwen, werkend in bijvoorbeeld de Limburgse porseleinfabrieken, kunnen daar hun kind letterlijk in bewaring geven. Sommige baby’s worden ingebakerd aan een spijker gehangen. Anderen komen terecht op plekken waar 100 kinderen vanuit liefdadigheid worden opgevangen door slechts enkele rijke vrouwen.

Ook in de eerste helft van de twintigste eeuw overheerst het idee dat arme kinderen opvang verdienen, maar dat over het algemeen kinderen thuis het beste af zijn. Ondertussen wordt als gevolg van de Eerste Wereldoorlog en de dood van miljoenen Europese mannen kinderopvang in de landen om ons heen wel uitgebreid en verbeterd.

Franse, Duitse en Engelse vrouwen moeten tenslotte wel aan het werk. Het neutrale Nederland is aan die dans ontsprongen en zo blijven Nederlandse vrouwen én kinderen overwegend thuis.

Samen leren en spelen In de opbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog wordt onder invloed van toenemende pedagogische kennis het fenomeen ‘peuterspeelzaal’ in het leven geroepen. Het besef daalt in dat het goed is voor kinderen om samen te leren en samen te spelen.

Het aantal uren is echter zo miniem (en is dat anno 2024 nog steeds!) dat het niet leidt tot meer werkende moeders. Iets dat eind jaren vijftig wordt bevestigd door de snelle opkomst én neergang van de zogenaamde ‘winkelcrèche’. Nadat duidelijk wordt dat niet alleen winkelende moeders daar hun kinderen stallen, maar ook werkende, sluiten

TEKST: RENATE TROMP. FOTO: ISTOCK.

Kinderopvang in Nederland is anno 2024 nog altijd een zorgenkindje. De kwaliteit is goed, maar het aanbod sluit niet aan bij de vraag, het is duur en in tegenstelling tot de ons omringende landen nog altijd geen basisvoorziening voor álle kinderen.

WIJ dook de historie in én interviewde twee experts in de kinderopvang.

“Door kinderopvang in een historisch en internationaal perspectief te plaatsen, wordt duidelijk dat we nu echt een sprong moeten wagen.”

17

GHISLAINE FONTEIJN-DRIESSEN, DIRECTEUR KANTEEL, MAATSCHAPPELIJKE KINDEROPVANG “Ook al werk ik meer dan dertig jaar in de maatschappelijke kinderopvang, toen mijn kleinkind vijf dagen naar de opvang ging, moest ik toch even slikken. Terwijl ik als geen ander weet hoeveel fijner het is voor zowel de ouders, de kinderen als de pedagogisch medewerkers als er rust komt in die werkweek door juist meer dagen opvang te nemen. Helaas is kinderopvang zo duur dat ouders liever meer uren op een dag werken en de volle dag benutten.

Daardoor komt iedereen onder druk te staan. Zie je wel, is dan opnieuw de gedachte, dat moderne ouderschap is niet goed voor niemand.

Heel veel ouders hebben zoveel ballen hoog te houden, daar hebben

‘KINDEROPVANG NOG ALTIJD EEN ‘LUXE’ MIDDEL OM WERK EN ZORG TE KUNNEN COMBINEREN’

ook kinderen last van. Over de hele linie zien we dat de onzekerheid van ouders over het opvoeden groot is; onder meer door de druk op de weekplanning in combinatie met een overvloed aan ‘goede raad’ op sociale media. Met voor ieder kind beschikbare kinderopvang kunnen we dit beter organiseren en de zorg delen.

de verontwaardigde winkeliers direct de deuren.

Mijn strijd om kinderopvang gratis en voor alle kinderen beschikbaar

De eerste aanklacht tegen het overheersende idee

te maken, heeft juist te maken met mijn geloof in meer rust. Naast het

dat kinderen bij moeder het beste af zijn, komt in

feit dat ouders in de kinderopvang dan niet meer als klanten worden

de jaren zeventig onder invloed van de Tweede

gezien, maar als gelijkwaardig partners in de opvoeding.

Ouders kunnen zich dan kwetsbaarder opstellen en leren van onze pedagogisch medewerkers. Het huidige overheidsbeleid staat in die zin dat gezamenlijk belang in de weg.

Kinderen hebben bovendien ruimte nodig: ruimte om te spelen, te

Feministische golf. Vrouwelijke arbeiders breken het debat open met de slogan ’Wij zijn geen kangoeroes, wij willen crèches’. Ondertussen is in Zweden verlof voor vrouwen én mannen samen naar twaalf maanden uitgebreid. Een slimme

bewegen, te ontdekken. Met name in de grote steden, waar de meeste

zet waarmee de maatschappelijke acceptatie van

kinderen wonen, leven we boven op elkaar en dat lijdt tot stress. Met de

kinderopvang voor alle kinderen na de cruciale

ruimte die de opvang biedt, kun je in de basis al heel veel problemen

hechtingsfase in Zweden enorm werd vergroot.

voorkomen. Problemen die nu vaak op de schouders van leerkrachten

Helaas blijft die visie op ouderschap en kind­

terecht komen wat het leren van kinderen niet ten goede komt.

ontwikkeling in Nederland uit.

Wat ik de overheid echt verwijt, is het gebrek aan visie op de ontwikkeling van het jonge kind en op hoe gezinnen zich verder kunnen

Iets voor ‘erbij’

ontplooien. Terwijl er heel veel geld weglekt in onze overspannen

Door een toenemend aantal parttime werkende

maatschappij, blijven we twijfelen over die investering in kinderopvang

vrouwen neemt in de jaren tachtig de vraag naar

voor alle kinderen. Nu de overheid de stap naar gratis kinderopvang

commerciële kinderopvang langzaam maar zeker

voor alle kinderen opnieuw niet zet, roep ik zowel het onderwijs als

toe. Werk is voor vrouwen er steeds meer bij gaan

ouders op zich uit te spreken op dit punt. Ga naast elkaar staan, laat

horen, maar nog altijd iets voor ‘erbij’. En dus

zien dat we het samen willen doen en claim die 2,7 miljard die het

ziet ook de Nederlandse politiek geen reden om

vorige kabinet beloofde. It takes a village to raise a child.”

kinderopvang voor alle kinderen beschikbaar te maken. Wel verandert het buitenshuis opvangen

‘Ouders hebben zoveel ballen hoog te houden, daar hebben ook kinderen last van’ 18

van kinderen hiermee van iets voor ‘de armen’ naar iets voor mensen die het wél kunnen betalen.

Veertig jaar later is kinderopvang nog altijd een ‘luxe’ middel om werk en zorg te kunnen combineren. Deels vergoed door de overheid die vrouwen graag meer ziet werken, maar toch

ook weer zo duur, dat meer uren werken vaak niets oplevert. Commerciële marktpartijen maken ondertussen veel winst met de opvang van onze kinderen en het ‘gratis’ geld van de overheids­ toeslagen. Terwijl de zogenaamde maatschappelijke

‘Je kunt thuis niet nabootsen wat een kind leert op een plek met andere kinderen’

kinderopvang het verdiende geld wél herinvesteert in een betere kwaliteit, sluizen de commerciële

MARJET WINSEMIUS, DIRECTEUR

marktpartijen het geld door naar hun

STICHTING VOOR WERKENDE OUDERS

aandeelhouders. Best gek dat wel of niet

“Toen ik zwanger bleek van een tweeling liep ik recht in de knellende

herinvesteren in kinderen een bedrijfsmatige

armen van de moederschapscultuur. Terwijl ik stress kreeg, reageerde

keuze is en niet een overheidskeuze.

andere vrouwen alsof ik het grootst denkbare geschenk kreeg. Ga toch weg, dacht ik. Ik moet het straks gaan doen hè, dus dat wordt stoppen

Voor alle kinderen, of toch niet?

met werken. Gelukkig had mijn man die beperkende zwangerschaps­

Het is in die zin niet verbazingwekkend dat

hormonen niet en zei: ‘Dat gaan we zeker niet doen.’

het gebrekkige Nederlandse systeem waarin

Na een maand of zes brachten we ze naar de opvang. Terwijl onze

de ontwikkeling van kinderen ondergeschikt

Max zijn eerste centimeters over de vloer van de kinderopvang kroop,

is aan de financiering, leidde tot een financieel

kwam negen maanden oude Gijs aangestoven en ging boven op hem

en maatschappelijk drama: de toeslagenaffaire.

liggen. Zie je wel, dacht ik, het is hier levensgevaarlijk. Tot mijn stomme

Duizenden ouders zijn gedurende 15 jaar door de

verbazing lag Max eronder dubbel van het lachen en gaf mij de wijste

overheid ernstig benadeeld. Met als uitkomst een

les die een moeder kan krijgen. Fuck dat schuldgevoel! De wereld buiten

wetsvoorstel om kinderopvang dan toch maar

is supertof, zowel voor mij als voor de kinderen.

gratis te maken. Vlak voor de val van het kabinet

Ondertussen hoorde ik in de media een dubbel geluid: wees een goede

sloeg echter opnieuw de twijfel toe en werd het

moeder ‘want je krijgt toch geen kinderen om ze weg te brengen’ en

wetsvoorstel toch weer uitgesteld. Hoe dan?

‘oh ja, ga ook eens wat meer werken’. Dat leken me twee verschillende boodschappen die error creëerde in mijn hoofd. Regel het dan wat beter, was eigenlijk de simpele aanklacht waarmee ik Stichting Voor Werkende Ouders startte.

Dit jaar worden mijn kinderen 18 en ondanks dat het kinderopvangstelsel

‘FUCK DAT SCHULDGEVOEL! DE WERELD BUITEN IS SUPERTOF, ZOWEL VOOR MIJ ALS VOOR DE KINDEREN’

– erg genoeg – nog altijd niet wezenlijk is veranderd, weet ik één ding zeker: je bent een rund als je kinderen geen opvang gunt. Je kunt thuis niet nabootsen wat een kind leert op een plek met andere kinderen: op je beurt wachten, delen, samen spelen, samen lachen op je eigen niveau. Ze weten daar meer, ze doen meer en ze hebben meer. Maar omdat het zo duur, overvol en niet voor niet­werkende ouders is, krijgt niet ieder kind deze prachtkans.

Kinderopvang is zo nog altijd geen standaard en dat vind ik heel gek.

We zouden toch in moeten zetten op de ontwikkeling van kinderen?

We weten dat de basis woordenschat waarmee een gemiddelde vierjarige naar school komt in feite al zijn toekomst bepaalt. Hoeveel zijn we bereid daarin te investeren?

Door kinderopvang in een historisch en internationaal perspectief te plaatsen, wordt duidelijk dat we nu echt een sprong moeten wagen.

Blijven we kinderopvang zien als bewaarplek voor kinderen van werkende ouders die het kunnen betalen? Of kiezen we – in lijn met de rest van de westerse wereld – eindelijk voor kindontwikkeling in de kinderopvang voor alle kinderen?”

19

ALS ZWANGER WORDEN NIET VANZELF GAAT Zwanger worden is niet vanzelfsprekend. Soms heeft de natuur wat hulp nodig in de vorm van een fertiliteitstraject. Olivia, Rasha en Cathy legden een hobbelige weg af op weg naar het moederschap.

Wereldwijd heeft één op de zes mensen vruchtbaarheidsproblemen. Gelukkig zijn er tegenwoordig dan nog opties, waaronder IUI (kunstmatige inseminatie), ivf (bevruchting buiten het lichaam) en ICSI (een andere vorm van reageerbuisbevruchting). In veel gevallen lukt het verminderd vruchtbare stellen op één van deze manieren toch om hun kinderwens in vervulling te laten gaan, maar zo’n fertiliteitstraject kan erg zwaar zijn.

Zo blijkt uit onderzoek dat vrouwen die zwanger worden na zo’n traject meer stress en angst ervaren dan vrouwen met een spontane zwangerschap. Olivia, Rasha en Cathy kunnen daarover meepraten.

20

‘Ik had er niet bij stilgestaan dat het ook nog fout kon gaan, maar dat ging het wel’

Na een operatie aan haar eileiders en een aansluitend ivf-traject is Olivia Haverkort (29) in oktober moeder geworden van zoon Otis.

“Ik wist al jong dat er iets aan de hand was met mijn lichaam. Mijn menstruaties waren altijd heftig, met enorm veel pijn.

Ik ben er diverse keren mee naar de huisarts gegaan, maar die wimpelde me altijd af met paracetamolletjes.

Verder onderzoek vond hij niet nodig.

Pas jaren later, toen ik een kinderwens had, zocht ik weer hulp. Ik trof een arts die me wel wilde onderzoeken en bij een kijkoperatie bleek dat mijn eileiders waren dichtgegroeid. De oorzaak daarvan was onduidelijk. Ik werd er in 2020 aan geopereerd en kreeg vervolgens het advies om zes maanden zelf te proberen zwanger te raken.

Dat lukte niet, waarop we gelijk over mochten gaan op ivf. Dat vond ik fijn, maar het traject vond ik intensief. Vooral de eerste paar spuiten die je moet zetten om je eigen cyclus plat te leggen vond ik heftig. Je komt dan in een soort vervroegde menopauze terecht, wat me helemaal afstompte. Mijn omgeving was heel liefdevol en steunde me, maar ik had toch het idee dat ik het zelf moest doen.

Zo’n traject kan ontzettend eenzaam zijn, ook al doe je het met je partner. Ik heb daarom veel contact gehad met vrouwen die hetzelfde doormaakten. Dat heeft me wel geholpen. >> OP PAGINA 24

Cathy Plomp (42) is 27 weken zwanger via embryodonatie na een langdurig traject.

“Ik was al een tijd single en kwam maar geen man tegen met wie ik een relatie wilde. Daarom besloot ik te proberen m mijn kinderwens in mijn eentje in vervulling te brengen. Ik begon met IUI en zaad vanuit een spermabank.

De inseminaties gingen bij mij erg moeizaam. Na tien mislukte IUI’s bleek dat ik twee cystes had op mijn linker eierstok, het was endometriose.

Ik had het gevoel dat mijn tijd opraakte.

In februari 2021 ben ik overgestapt op ivf.

Helaas had ik bij de eerste poging maar één follikel, te weinig voor een punctie.

Vanwege mijn lage opbrengst besloot de kliniek in overleg te gaan of ze nog wel konden doorgaan met mij. Dat kwam rauw op mijn dak. Gelukkig mocht ik toch voor een laatste poging gaan, met zwaardere hormonen in een hogere dosis. Vlak voordat ik aan die ronde zou beginnen, leerde ik Richard kennen.

We hadden gelijk een enorme klik en werden steeds closer. Toen mijn ivf-traject weer begon, heeft hij me daar enorm in gesteund. Richard had geen harde kinderwens, maar stond er wel voor open. We hebben tussen het traject door ook nog samen geprobeerd om op de natuurlijke manier zwanger te raken, maar zonder succes.

Ook de tweede ivf-poging mislukte helaas.

Dit was mijn laatste kans, de wereld zakte onder me vandaan. Maar de kliniek zag toch nog één optie: embryodonatie. Dan krijg je een embryo van een stel dat ook ivf of ICSI heeft gedaan en daarmee is gestopt.

Toen ik dat hoorde, zei ik volmondig ja.

De eerste terugplaatsing was helaas weer geen succes. Een ontzettende klap, omdat ik weer al mijn hoop hierop had gevestigd.

Ik moest mezelf daarna echt weer even >> OP PAGINA 24

‘Voor de laatste terugplaatsing had ik me mooi aangekleed.

Ik ging mijn baby halen, zo voelde het’

Rasha Damman (35) is in oktober moeder geworden van Nora-Mae na een vierjarig fertiliteitstraject.

“Al een half jaar na onze bruiloft raakte ik zwanger, maar tot ons grote verdriet hebben we moeten besluiten de zwanger­ schap af te breken. Met 19,5 week ben ik bevallen van een stilgeboren kindje.

Mentaal was het heftig, maar medisch gezien was er geen obstakel om opnieuw te proberen zwanger te raken. Toen dat na een half jaar nog niet gelukt was, begonnen we laagdrempelig met het timen van mijn vruchtbare dagen. Maar elke poging liep uit op een teleurstelling. Op een gegeven moment zijn we overgestapt op IUI, waarbij ik hormonen moest spuiten om de natuur een handje te helpen. Ook dat haalde niets uit. Soms zat ik om de dag in het ziekenhuis voor een controle.

Makkelijk was dat niet, met mijn baan in het onderwijs. Gelukkig hadden mijn collega’s er alle begrip voor dat alles ineens in het teken stond van ‘het traject’.

Hoe verder je in het proces raakt, hoe meer het mentaal van je gaat eisen. Ik nam nauwelijks de ruimte om stil te staan bij wat het allemaal met me deed, ik raasde maar door. Zolang het ging, ging het.

Terugkijkend ben ik niet altijd even lief voor mezelf geweest.

Na de zoveelste mislukte IUI­poging werd ik moedeloos. Ik voelde dat het daarmee

‘Terugkijkend ben ik niet

altijd even lief voor

mezelf geweest’

gewoon niet ging lukken. Daarom zijn we gaan opschalen naar ivf. Bij ivf weet je: ik heb drie pogingen. Iedere ‘oogst’ telt als een poging. Ik bleek opeens een lage eicelvoorraad te hebben, maar gelukkig hebben ze dankzij de allerhoogste dosis hormonen bij onze eerste ivf­poging zes eitjes kunnen oogsten. Vier daarvan konden bevrucht worden. Drie terugplaatsingen zijn niet gelukt, de laatste deed ik alleen nog voor de vorm, om het voorraadje op te >> OP PAGINA 24

Van de eerste terugplaatsing raakte ik gelijk zwanger. Nou mooi, dacht ik, niets aan de hand dus, en we gingen over

CATHY

RASHA

maken. Daarna wilde ik even pauze nemen ‘Mijn hele leven om te bedenken of we wel verder moesten draaide om dat traject’ gaan. We waren al vier jaar bezig en ik wilde

tot de orde van de dag. Ik had er niet bij

niet nog meer fitte jaren verspillen aan

stilgestaan dat het ook nog fout kon gaan,

ziekenhuisbezoeken. Onze kinderwens

maar dat ging het wel. Na ongeveer 12

bij elkaar rapen voor ik verder zou gaan

was heel groot, maar hoe ver moesten

weken kreeg ik een miskraam. Er werd me

met mijn allerlaatste poging. Bij

we daarin gaan, en ten koste van wat?

verteld dat het als een zware menstruatie

embryodonatie krijg je maximaal twee

De vierde terugplaatsing ging er heel

zou zijn, maar het was veel erger. De pijn

embryo’s. Ik wist dat het hierna definitief

rommelig aan toe, ik had er totaal geen

die ik ervoer, wens ik niemand toe. Ik heb

voor me zou ophouden. Ik had nog kunnen

vertrouwen in dat deze zou slagen. Toen

daar echt een knauw van opgelopen, wilde

uitwijken naar het buitenland, maar

ik twee weken later een bloeding kreeg,

even niet meer verder met het traject.

hoewel je je grenzen steeds verder verlegt,

dacht ik: zie je wel, daar gaan we weer. Ik

Ik had tijd nodig om erbovenop te komen.

naderde voor mij ook wel de eindstreep.

was er verdrietig van. Maar écht ongesteld

Toen we na een pauze besloten toch weer

Ik merkte dat ik op was, het was me

leek ik niet te worden. Zou het dan toch …?

een terugplaatsing te doen, had ik weinig

allemaal niet in de koude kleren gaan

Ik had nog één zwangerschapstest liggen,

vertrouwen in een goede afloop. En mijn

zitten. Mijn hele leven draaide om dat

die ik heb gedaan om mezelf niet met valse

gevoel klopte: weer ging het mis. Ik werd

traject. Daarbij was ik al 42 en je moet

hoop te laten rondlopen. Ik kon mijn ogen

ongesteld, terwijl de test die ik deed nog

een keer stoppen. Ik besloot dat 2023

niet geloven: hij was positief!

positief was. Een biochemische zwanger­

het laatste jaar was dat ik nog alles uit

Ik ging met knikkende knieën naar iedere

schap noemen ze dat. Ik wilde het met

de kast zou halen om mijn droom na

controle, maar toen bij de 13­wekenecho

niemand delen, want het voelde alsof

te jagen. Ik merkte dat ik die laatste

alles oké was, kreeg ik vertrouwen in een

ik opnieuw had gefaald. De moed zakte

terugplaatsing voor me uit schoof,

goede afloop. Alles was goed, en het bleef

me in de schoenen.

wachtend op ‘het perfecte moment’.

goed. Toen ik Nora­Mae op mijn borst gelegd

Uiteindelijk zijn we vorig jaar februari

Op een gegeven moment gaf Richard

kreeg, kwamen alle emoties van de voor­

toch voor een derde terugplaatsing

me het zetje dat ik nodig had. Eind juli

gaande jaren eruit. Ik geniet nu onwijs

gegaan en toen ging het eindelijk goed.

heb ik de kliniek gebeld dat ik wilde

van haar. Kennelijk was dit het pad dat

Ik voelde het al na twee dagen. ‘Dit is ’m,

starten. Voor de laatste terugplaatsing

wij moesten bewandelen. Het was een

het is gelukt’, zei ik tegen mijn partner.

had ik me mooi aangekleed. Ik ging mijn

pittig traject, maar dat maakt je ook

De eerste echo zag er goed uit. We hebben

baby halen, zo voelde het. Op de dag

sterker. Je hoort vaak dat stellen elkaar

gehuild van blijdschap. Op 29 oktober ben

dat ik mocht testen, was ik al om half 6

onderweg kwijtraken; ons heeft het juist

ik bevallen van Otis en alles gaat goed.

wakker. Toen ik zwanger bleek, heb

dichter bij elkaar gebracht. Daar ben ik

Ik ben zo dankbaar dat het toch is gelukt.”

ik Richard wakker gegild van ongeloof

heel dankbaar voor.”

en blijdschap. Inmiddels ben ik 27 weken

‘Zo’n traject kan

ontzettend eenzaam zijn’ 24

onderweg en het voelt nog steeds onwer­ kelijk. De allerlaatste poging was raak!

Op 9 mei ben ik uitgerekend, ik kan niet wachten om mijn zoon in mijn armen te sluiten.”

‘Ik ging met

knikkende knieën

naar iedere controle’

TEKST: ROXANNE VIS. FOTOGRAFIE: ANOUK DE KLEERMAEKER. VISAGIE: WILMA SCHOLTE.

OLIVIA

Soms hilarisch, vaak ontroerend en vooral herkenbaar. Jullie reacties

Toen mijn baby op mij werd gelegd, was ik de pijn van de bevalling direct vergeten Jolien

MET ELK KIND GEEF JE ZE WAT HERSENCELLEN VAN JEZELF MEE Kimberly

Papa’s to do list: in de gang toe kijken hoe jij staat te haasten en dan zeggen ‘Ben je nou nog niet klaar?

Wendy

Bekkenklachten voor of na de bevalling

op facebook.com/wij en instagram.com/wij.insta over het (aanstaande) ouderschap.

69% JA

Wanneer de box weghalen?

Zodra er andere dingen in komen te liggen dan je kind Jolanda

MOM TO MOM

Mijn dochter zei laatst geheel onschuldig: maar moeders kunnen niet echt echt ziek worden, toch?!

Najat

Ik noem het liever ‘geboortewensen’ dan een geboorteplan Lizzy

Waarom heet het kraamtranen?

Na drie jaar huil ik nog om elke scheet

‘Het beste advies over ouderschap komt van mensen die nog geen kinderen hebben.’ Yep, dat waren wij ook ooit Shirley

Cynthia

MIJN SPA-MOMENTJE: ONGESTOORD DOUCHEN ALS MIJN ZOON EEN DUTJE DOET Andrea

Hoe ouder mijn kind wordt, hoe leuker ik het ouderschap vind

61%

EENS

Ik durfde na de eerste embryoterugplaatsing niet te plassen. Was bang ‘m uit te plassen Sylvia

25

UITGELICHT GRATIS

DIGITALE SCAN + €25 KORTING

BIJZONDER AANDENKEN Leg jouw zwangerschapsbuik voor altijd vast in een uniek en persoonlijk 3D beeldje of laat een bijzonder placenta kunstwerk maken. Een aandenken voor altijd aan deze bijzondere periode. Ook leuk als babyshowercadeau! Met code #Scan2024WIJ ontvang je een gratis digitale scan en € 25 korting (geldig t/m 30-06-2024).

ADVERTENTIE

MEDELA 3-IN-1 ZWANGERSCHAPSVOEDINGS- & KOLFBEHA Eén beha voor drie functies: zwangerschap, voeden en kolven. Ontworpen om je borsten te ondersteunen met voldoende rek voor optimaal comfort. Te gebruiken voor traditioneel of handsfree kolven. prenatal.nl

printjewonder.nl

DUURZAAM DE WERELD ONTDEKKEN Bobike ontwerpt hippe, comfortabele én veilige fietszitjes en accessoires die jou en je gezin helpen om de wereld te ontdekken. En die collectie wordt steeds duurzamer door het gebruik van gerecyclede, nieuwe en duurzame materialen. Het beste compromis tussen duurzaamheid en veiligheid om jouw gezin in beweging te houden. bobike.com

MEDELA FREESTYLE HANDS-FREE Vanaf nu kan je je handen vrij houden, én discreet kolven! Zo wordt je borstvoedingsperiode gemakkelijker en fijner om langer vol te houden, ook wanneer je weer mag werken.

prenatal.nl

10%

KORTING

HEERLIJK SLAPEN Comfortabele slaapoplossingen voor een goede nachtrust, van geboorte tot 3 jaar. Gun je baby en jezelf rust. Bestel nu en geniet van meer slaap!

Met code WIJ10BABY ontvang je 10% korting op je aankoop (geldig t/m 30-06-2024).

lovetodream.nl

COLUMN VERLOSKUNDIGE

OVERWINNINGSSTREPEN Jamilla is precies 37 weken zwanger van haar tweede wanneer ze me belt dat haar vliezen zijn gebroken. Haar eerste kwam bij 39+6, dus ze is een beetje overvallen dat deze baby zich nu al aandient. Ze klinkt wel kalm aan de telefoon. “De weeën komen om de drie tot zeven minuten, een beetje onregelmatig nog dus. Maar het is wel pijnlijk en ik ben de vorige keer

FOTO: HANKE ARKENBOUT

natuurlijk supersnel bevallen. Ik zou het fijn vinden als je komt kijken.”

EVEN LATER STA IK NAAST HAAR. Jamilla ligt op tientallen matjes om al het vruchtwater op te vangen. Ze heeft inderdaad weeën, het opvangen van de pijn gaat prima. Ze wil graag naar het ziekenhuis als ze hoort dat ze drie centimeter ontsluiting heeft. “De vorige keer moest ik met hele hevige weeën in de auto

MARLIES

en dat vond ik vreselijk.” Haar partner Cas is nog op zijn werk, hij komt

Verloskundige Marlies Keizer-Koers (32) werkt met

bij Jamilla. De weeën volgen elkaar vlot op en ze zijn een stuk krachtiger.

vier collega’s in haar eigen middelgrote stadspraktijk

Jamilla zit eerst een tijdje op een grote yogabal te bouncen, maar daar kan

in Deventer. Ze is getrouwd en moeder van Charlotte

ze haar draai niet vinden. Onder de douche gaat het opvangen beter.

rechtstreeks naar het ziekenhuis.

ZODRA WE DE VERLOSAFDELING OPLOPEN, verandert het weeënpatroon

(5 maanden). Marlies schreef twee boeken met

eerlijke, ontwapende en inspirerende verhalen: Dagboek van een verloskundige en Sorry dat ik je wakker bel.

VIER UUR NADAT WE ZIJN AANGEKOMEN in het ziekenhuis geeft Jamilla aan dat ze het gevoel heeft dat ze moet poepen. Ze wil op de wc zitten, maar er komt niks. Tussen het wegzuchten van de weeën door, kijkt ze me aan. “Ik denk toch dat het drukgevoel door de baby’s hoofd komt, volgens mij wil hij er zo uit.”

Ik knik want ik denk hetzelfde. De persdrang kan ieder moment komen.

JAMILLA STAAT OP EN WAGGELT richting het verlosbed. Daar laat ze zich op haar zij vallen. Plots klinkt er een harde kreet. “Hij komt! De baby komt!”

De perswee die volgt is ongelofelijk krachtig. Jamilla perst mee en direct zien we een stuk van het babyhoofdje. Vlug trek ik mijn handschoenen aan. Soepel gaat ze op handen en knieën zitten en perst nog één keer stevig mee. Eerst wordt het hoofdje geboren, vlot daarna de rest van het lijfje. Ze pakt haar zoon zelf aan en overlaadt zijn gezicht met kusjes. Het bloed en slijm laten roden vegen achter op Jamilla’s wangen. Het zijn net overwinningsstrepen!

27

PRÉNATAL BOXPAKJE Maat 50 t/m 68 voor € 19,99 PRÉNATAL OVERSLAGSHIRT Maat 44 t/m 68 voor € 9,99 Happy Horse KNUFFELDOEKJE RABBIT Richie Clay € 12,99

Kijk voor meer babykleding op prenatal.nl/ newborn

PRÉNATAL OVERSLAGSHIRT Maat 44 t/m 68 voor € 9,99 PRÉNATAL AJOUR BROEK Maat 44 t/m 68 voor € 9,99

PRÉNATAL OVERSLAGSHIRT Maat 44 t/m 68 voor €9,99 PRÉNATAL RIB MUTS 1 maat voor €5,99

PRÉNATAL BOXPAKJE Maat 50 t/m 68 voor €19,99 PRÉNATAL HAARBANDJE 2 pack 1 maat voor €6,99

MODE

Verwen je kleintje met deze té schattige kleertjes. De collectie bestaat uit zachte stofjes, mooie kleurtjes en de liefste prints. Mix & match de items tot de leukste setjes!

JOYFUL

MIJN

VERHAAL

Carlijns moeder stierf na de geboorte van Naomi

‘Er was geen ruimte om te rouwen’ Terwijl Carlijn en haar man proberen hun kinderwens in vervulling te laten gaan, krijgt Carlijn te horen dat de darmkanker bij haar moeder terug is en ze niet lang meer te leven heeft. Drie maanden nadat dochter Naomi geboren is, sterft haar moeder.

“Het verdriet zit in alledaagse dingen.”

Blijdschap en verdriet “Toen mijn moeder tijdens de gender reveal de roze confetti zag, was ze de eerste die opsprong.

‘Een dochter! Zo bijzonder voor een moeder!’, riep ze. Maar als snel werd ik geconfronteerd met het feit dat ik bepaalde zaken anders voor me had gezien dan ze werkelijk waren. Mijn moeder en ik konden altijd geweldig winkelen samen.

Ik had van tevoren een rooskleurig beeld dat we samen zouden shoppen voor babykleertjes

“Mijn moeder had al een keer eerder darmkanker gehad, maar na een operatie

en de inrichting van de babykamer. Maar bij 4 á 5

en chemobehandelingen was ze schoon verklaard. Helaas kwam de kanker

maanden zwangerschap ging het steeds slechter

terug en bleek het dit keer ongeneeslijk; ze kreeg te horen dat ze uitbehandeld

met haar. Ze kon niet meer mee naar de stad,

was. Dit was een halfjaar voor mijn zwangerschap. Het was uiteraard heel

omdat ze te veel buikpijn had en te moe was. Die

moeilijk om dit nieuws te horen. Ik merkte ook bij mezelf dat ik er een

confrontaties waren heel pijnlijk, maar ik heb ook

opgejaagd gevoel van kreeg. Mijn man en ik wilden al langer kinderen

een beetje mijn kop in het zand gestoken. Ik wilde

en ik wilde heel graag dat mijn moeder nog zoveel mogelijk tijd met onze

simpelweg niet nadenken over het feit dat mijn

toekomstige zoon of dochter zou doorbrengen. We waren al aan het proberen,

moeder maar zo’n korte tijd met haar kleindochter

maar nog zonder succes. Dit bericht frustreerde dat proces nog meer.

zou doorbrengen. Ik dompelde me daarom helemaal onder in mijn zwangerschapsbubbel.”

TEKST: KARIN BROEREN

Uiteindelijk had ik gelukkig na acht maanden een positieve zwangerschapstest

30

in handen. Ik was ontzettend blij, ook omdat mijn moeder de periode met onze

Ontmoeting

baby zo nog kon meemaken. Ze reageerde heel verrast, blij en vooral trots.

“Toen ik bevallen was van onze dochter Naomi

Iedereen mocht het weten! Ze was als kleuterjuf dol op kinderen. Ik wist

kwam mijn moeder naar het ziekenhuis om haar te

dat ze daarom een geweldige oma zou zijn. Dat gaf me ook een dubbel gevoel,

ontmoeten. Ze was dol- en dolblij! Het was eigenlijk

omdat ze dat niet lang zou meemaken. Waarschijnlijk bij mijn moeder ook,

net als iedere andere eerste ontmoeting tussen oma

maar ze wilde mij beschermen tegen haar pijn en verdriet. Ze heeft daarom

en kleindochter; de blijdschap overheerste. Wat het

nooit uitgesproken in hoeverre het nieuws voor haar misschien ook een

écht met haar deed, hield ze voor zich. In de weken

verdrietige kant had.”

en maanden na de bevalling had ze veel behoefte

om Naomi te zien en was ik vaak bij haar en haar

veel meer willen delen. Gelukkig hebben we relatief kort voor haar overlijden

man. Toen Naomi twee maanden oud was, liet ik

nog een fotoshoot gedaan met mijn moeder, zusje, ik en Naomi. Daar ben ik

mijn moeder en stiefvader een keer op haar passen.

superdankbaar voor.”

Het was wederom confronterend om te zien dat mijn stiefvader daar wel echt bij moest zijn; alleen

Afscheid

kon ze haar niet meer vasthouden. Ze hield zich

“Toen het drie maanden na de geboorte van Naomi niet meer ging met mijn

altijd groot, maar tegelijkertijd zag ik ook dat ze

moeder, heeft ze voor euthanasie gekozen. Voor haar was het fijn dat ze zelf

anders naar Naomi keek dan ik. Ik zag dat ze het

de regie in handen had. Vijf dagen voordat ze zou komen te overlijden, ben

moeilijk vond. Ze vertelde dat ze de laatste tijd

ik bij haar gaan logeren en heb ik Naomi achtergelaten bij mijn man. Het

depressief was en moeilijk kon omgaan met haar

maakte dat ik me helemaal kon onderdompelen in mijn eigen rouwproces

aanstaande overlijden. Ze vond het heel moeilijk

en goed afscheid van haar heb kunnen nemen. Op de dag van overlijden is

dat ze binnenkort afscheid moest nemen en ik had

mijn man met Naomi langsgekomen, zodat mijn moeder afscheid kon nemen

het idee dat ze zich niet helemaal kon hechten aan

van haar. Het moment dat Naomi bij mijn moeder werd weggehaald, staat in

haar kleindochter.”

mijn geheugen gegrift. Het is zó moeilijk als je je bedenkt dat het afscheid definitief is. De uitvaart is een beetje aan me voorbij gegaan. Ik weet alleen

Gemis tijdens kraamtijd

nog hoe ik me voelde, voor de rest is het allemaal mistig. Ik stond in de

“Er lag een soort grauwe sluier over mijn kraamtijd.

overlevingsstand. Het nieuwe ouderschap, de hormonen in mijn lijf, het

Ik was heel trots, kreeg bezoek, ik werd geleefd,

afscheid nemen van m’n moeder: het was een heel rare werkelijkheid.

maar ik heb ook heel veel gehuild. Het was een

Ook de maanden na het overlijden van mijn moeder zijn wazig als ik eraan

rollercoaster aan emoties. Ik wilde mijn moeder

terugdenk. Ik had m’n verlof met een paar weken verlengd en vervolgens

graag bij me hebben in die periode, maar dat kon

ging ik weer aan het werk. Ook nu was het overleven met een baby’tje waar

niet. Ik had mijn schoonmoeder kunnen vragen om

ik voor moest zorgen. Ik zocht veel afleiding en ging vaak op pad met Naomi.

me te helpen of mijn tante, maar dat is niet zo

Ik voelde me wel degelijk intens verdrietig, maar ik kon er niet aan toegeven.

vertrouwd als mijn eigen moeder. Ik was natuurlijk

Ik kon me niet even terugtrekken met de dekens over mijn hoofd. Ik had geen

ook onzeker over veel dingen. Daarover had ik haar

ruimte om te rouwen. Ik ging wel af en toe naar een inloophuis voor mensen

om advies willen vragen, maar ik heb ‘r ontzien. Het

geraakt door kanker. Dat heeft me in die periode geholpen af en toe stil te

was zoeken naar hoe vaak ik nog kon langskomen.

staan bij mijn verdriet en lotgenoten te ontmoeten.”

Ik wilde haar niet belasten. Tegelijkertijd had ik veel behoefte om bij haar te zijn. In die periode heb

EMDR

ik mezelf opzij gezet voor haar, uit liefde. Ik had

“Bij mij begon het rouwproces pas twee jaar later; toen kreeg ik de klap.

eigenlijk veel vaker naar haar toe willen gaan en

Vlak na het overlijden had ik al een psycholoog bezocht. Maar omdat er toen geen ruimte was om te rouwen, was dat achteraf gezien te vroeg.

Twee jaar later zocht ik nogmaals hulp en heb ik een EMDR-traject gevolgd

‘Er lag een soort grauwe sluier over mijn kraamtijd’

om alles te verwerken. Met name het moment van afscheid nemen was een zwaar gevoel wat ik meedroeg en het stuk dat het niet zo heeft mogen zijn met mijn moeder en Naomi: daar liggen de grootste pijnpunten voor mij.

Gelukkig heeft therapie wel geholpen en is de harde pijn er vanaf. Maar soms komt de rouw toch weer keihard binnen. Als ik bijvoorbeeld een oma zie met haar kleinkind. Dan denk ik: waarom zij wel en wij niet? Ik merk dat Naomi geen herinneringen meer aan haar oma heeft. Ze noemt mijn moeder nu ‘oma ster’. We hebben een altaartje in huis met haar foto en als ze een ster in de lucht ziet, zegt ze: ‘Dat is oma hè?’ Ik ben ervan overtuigd dat mijn moeder supertrots op ons is.”

31

32

WIJ REPORTAGE

Hoera, het nijntje Beweegdiploma bestaat 10 jaar Alweer tien jaar bestaat het speciale nijntje beweegprogramma voor kinderen van 2 t/m 6 jaar, mét bijbehorend nijntje Beweegdiploma. Wat houdt het programma in en waarom is het zo belangrijk dat het er is?

In sporthal De Banninghal in Soesterberg is het een gezellige drukte. Elke woensdagochtend komen peuters, kleuters én hun ouders of verzorgers samen voor een gezellig uurtje bewegen. De zaal is een typische gymzaal, met gekleurde lijnen op de grond voor verschillende sporten. Marina en Linda, de trainers, verwelkomen de kinderen. Elke week is het programma anders en doen de kinderen nieuwe dingen, zodat de lessen afwisselend en avontuurlijk blijven.

Kim is hier samen met zoon Quin (3) en dochter Cleo (2). “Helemaal gezellig zo op de woensdagochtend,” vertelt Kim. Ze is hier terechtgekomen via een dorpsgenoot, bij wie ze zulke leuke filmpjes van de lessen voorbij zag komen op Instagram. Ze schreef haar kinderen in en het bleek een succes: de kinderen zijn dolenthousiast. Kim: “Zodra we hier binnenkomen, zijn ze niet te houden. Dan zitten de kinderen in een kring voor een voorstelrondje en een gezamenlijk spelletje, maar voor dat gedeelte hebben ze nooit zo’n geduld, zo graag willen ze op de toestellen spelen. Altijd als ik zeg dat we gaan gymmen, roepen ze meteen: ‘Naar de speeltuin!’. Ze zien het ook echt als een speeltuin hier, en niet zozeer als een sportles.”

Een wereld van verschil Ook Stan (3), die elke woensdagochtend met Renée (gastouder) komt, is dol op de lessen. Renée: “Als het aan hem ligt, zouden we elke dag gaan. Stan kan lekker zijn energie kwijt, motorisch is het natuurlijk ook goed voor hem. Voor mij is het gezellig om met andere ouders om te gaan, en hij met andere kinderen. Even een uitje met zijn tweeën, elke woensdag, het is erg gezellig.” Renée heeft hiervoor een andere gymles met hem geprobeerd, maar dat was niet zo’n succes. “We moesten daar zelf maar bepalen wat we gingen doen, dat werkte niet. De trainers halen bij deze lessen zoveel positiviteit naar boven, dat we er allebei veel plezier aan beleven. Een wereld van verschil.”

Dat enthousiasme, dat begint bij de trainers, in dit geval Linda de Kruif en Marina van den Heuvel. Marina is inmiddels zeven jaar trainer waarvan ze vier jaar de lessen van het Beweegdiploma verzorgt. Ze vertelt wat dit werk voor haar zo interessant maakt. Marina: “Ik vind het heel leuk om te zien hoe de kinderen zich ontwikkelen tijdens de lessen. Al na twee weken zie ik verandering bij hen, dan neemt hun zelfvertrouwen toe. Durven ze meer, bewegen ze makkelijker.

Ook de ouders zie ik veranderen: ze krijgen steeds meer vertrouwen in hun kinderen. Dan zie ik dat ze makkelijker de hand van hun kind loslaten, bijvoorbeeld.” Grappig genoeg ziet zij ook verschil tussen vaders en moeders.

33

‘Al na twee weken zie je verandering, durven Marina: “Ik ben altijd blij als ik vaders zie in de zaal. Die durven toch net iets meer

TIPS VOOR MEER BEWEGEN THUIS

met hun kinderen te doen. Moeders zijn wat meer beschermend, terwijl vaders meer risico durven te nemen met hun kinderen.”

Ook thuis kun je natuurlijk bewegen, daarvoor hoef je heus niet naar een (dure) sportschool.

Leuke lessen

Daarom een paar simpele oefeningen om met

De lessen zijn elke week anders, maar er zijn elementen die vast terugkomen.

je kind lekker actief te zijn.

Een favoriet bij de kinderen is de zogenaamde hobbeldebobbelbaan.

Marina: “De kinderen worden daar altijd erg enthousiast van. Het is een lange

Dreumes/peuter

turnmat die ik over andere speelelementen heen leg, waardoor er een parcours

• Maak een stapel van plastic of papieren bekers

ontstaat waarover kinderen kunnen klimmen en klauteren.” Typisch een

op een verhoging. Gooi met sokkenballen of een

oefening waar de kinderen zelf thuis ook graag mee aan de slag gaan. “Ouders

kleine bal de bekers om.

zeggen weleens tegen me: ‘Nou, een nieuwe bank hoef ik voorlopig niet te kopen,

• Ga op de grond liggen en laat je kind over jou

want de kinderen durven daar ook steeds meer op te doen’”, lacht Marina.

heen klauteren. Help eventueel door een hand

Voor Renée zit de kracht van het programma in de manier waarop de lessen

vast te houden.

worden gegeven. “De trainers zijn positief, ze stimuleren de kinderen, de sfeer is

• Omhoog springen is nog lastig, maar ergens

goed en het programma is afwisselend.» Zelf vindt ze het spelletje bij de opening

af springen lukt wel. Handje vast en gáán van

van de lessen het leukst. “Elke week doen we iets anders: verstoppertje, stoppen

die onderste traptrede of stoeprand.

op muziek, dieren nadoen, een soort memory.” Stan is een echte gooier en klimmer, dus alles wat daarmee gebeurt, is goed. De kinderen van Kim,

Kleuter

Quin en Cleo, willen allebei het liefst de hoogte in. “Quin is dol op de rekstokken:

• Hou een kussengevecht!

lekker er tussendoor kruipen, eraan hangen en zich op de mat laten vallen.”

• Teken met stoepkrijt woorden op de stoep

Springen op de trampoline en op de grote mat vinden ze ook enig. Ook bij Kim

en laat je kind erop springen.

zit een groot deel van de aantrekkingskracht ’m in het afwisselende programma.

• Stop een theedoek half in de achterkant van

“Dat maakt het elke keer weer anders.”

je broek. Doe dit bij jezelf en bij je kind.

Kunnen jullie elkaars staart pakken?

Leren bewegen In 2014 hee Mercis (het rechtenbureau en de uitgever van de boeken van Dick Bruna) samen met de Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie (KNGU) het nijntje Beweegdiploma ontwikkeld om kinderen te stimuleren te gaan bewegen.” Tanja Bracco Gartner, als productmanager verantwoordelijk voor

Meer tips vind je

de ontwikkeling van het programma, vertelt: “Er bestond daarvoor al wel

via deze QR-code.

peutergym, maar er was nog geen gestructureerd programma om jonge

WIJ REPORTAGE

ze meer, bewegen ze makkelijker’ kinderen te leren bewegen, met oefeningen waar ze zowel in als buiten de gymzaal iets aan hebben. Inmiddels is met wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat kinderen die het programma twintig weken volgen, al structurele verbeteringen laten zien in wat ze kunnen. Ze leren tijdens het programma verschillende vaardigheden, bijvoorbeeld voor hun motoriek.

Daardoor komen ze steeds een stapje verder.” Leren bewegen op zo’n jonge lee ijd is al heel belangrijk, legt ze uit, “omdat je daar de rest van je leven iets aan hebt. Als je zo jong al begint en enthousiast uit de gymzaal komt, dan stap je ook enthousiaster over op zwemmen of een andere sport. Omdat er dan een positieve basis is gelegd met bewegen.” Dat was precies de beweegreden voor Kim om haar kinderen zo jong te laten sporten. “Als kind spor­e ik zelf heel veel, bijna elke dag. Dat heb ik altijd als heel leuk ervaren, het is gewoon fijn om

IEDEREEN IS WELKOM

te sporten.” Ze deed aan kickfun, gaf les in bodypump, deed aan karate, ballet,

Het nijntje Beweegdiploma is voor iedereen.

tennis. Kim: “Ik heb van alles gedaan, maar nu, met jonge kinderen en een man

Voor ouders met een smalle beurs, voor ouders

die avonddiensten draait, komt het er niet van. Dus voor mij is het ook

met kinderen met een beperking. De trainers

leuk om een beetje in beweging te zijn.”

hebben training gekregen in bewegen met

TEKST: FRANKE VAN HOEVEN. FOTOGRAFIE: ESTER GEBUIS.

kinderen met een beperking en er kan ook

Beweegdiploma

met de ouders van alles worden afgestemd.

De kinderen worden elke week wat zelfverzekerder en de lessen worden

Als ouders de lessen niet kunnen betalen,

afgesloten met een heus Beweegdiploma. Marina: “Dat is altijd een trots

kunnen ze een beroep doen op het

moment, waar ouders, opa’s en oma’s, broers en zussen komen kijken.

Jeugdfonds Sport en Cultuur.

De kinderen én ouders zijn trots als ze een Beweegdiploma in ontvangst mogen nemen. Ik maak er altijd een feestelijk moment van, een beweegfeestje,

Meer informatie vind je op

waarbij de kinderen ook nog een cadeautje krijgen. Het diploma is toch de

jeugdfondssportencultuur.nl/cbf.nl.

kers op de taart, ook voor de ouders. Het moment dat je kunt laten zien dat

En natuurlijk alles over het nijntje

je nieuwe dingen hebt geleerd en dat je elke week les hebt gekregen.”

Beweegdiploma op beweegdiploma.nl.

Zo ver is het nog niet voor Quin, Cleo en Stan. Al merken de ouders wel al dat het zelfvertrouwen van de kinderen toeneemt. Renée: “Stan hee nog wel hulp nodig met bepaalde oefeningen en wil dit graag samen met mij doen.

Niet altijd omdat hij mijn hulp nodig hee , hoor, soms wil hij gewoon mijn aandacht. Het valt me op dat hij er inmiddels soms een trainer bij roept om te laten zien wat hij kan. Dan moet ik even aan de kant, haha!”

35

DE IMPACT VAN EEN BEVALLINGSTRAUMA

Maar liefst 10 tot 20 procent van de moeders ervaart de bevalling van haar kind als traumatisch. Dat zijn verdrietige cijfers. Want ondanks dat een bevalling verre van pijnvrij is, zou het ook een prachtige eerste kennismaking met je zoon of dochter moeten zijn. Hoe kan dit anders?

36

“Het was een enkeltje hel. Dit gunde ik zelfs mijn ergste vijand niet.”

hun kinderen moeten zorgen. Alleen niks is zo

Zo omschrijft Evi (31), moeder van Vince (8 maanden), haar bevalling.

onvoorspelbaar als een zwangerschap of bevalling.

Als ze 39 weken zwanger is, wordt ze in het ziekenhuis opgenomen vanwege

Je hebt hier vaak amper controle over. Je wordt

zwangerschapsvergiftiging. Eenmaal daar wordt haar verteld dat ze ingeleid

overgeleverd aan je lichaam en zorgverlener(s).”

gaat worden. “Nadat het met een ballonnetje niet wilde lukken, werden na

En in die communicatie met de zorgverleners gaat

twee nachten met amper slaap mijn vliezen gebroken. Omdat de ontsluiting

het weleens mis, zo ervaarde Evi ook.

niet vorderde terwijl ik wel steeds heftigere weeën kreeg, vroeg ik om een ruggenprik. Ik ging inmiddels rollen met mijn ogen en begon te kokhalzen.

Kraamtijd vol zorgen

Eenmaal bij de OK was het heel druk en chaotisch met onder meer een

Maar niet alleen de communicatie met en het

assistent die flauwviel en een prik die misging. Maar na uren wachten,

handelen van zorgverleners kan de kans op trauma’s

reageerde mijn lijf nog nauwelijks ergens op; evenals de baby. Hij was nog niet

vergroten. Soms staat een kraamtijd simpelweg in

klaar om geboren te worden, wat ik al had aangegeven. Ik ging klappertanden

het teken van heel veel zorgen om het kind. Zo ook

en met mijn ogen draaien en raakte steeds vermoeider.” Toch blijven de

bij Lian (30). Haar dochtertje Loa (1,5) komt ter

doktoren het dagenlang aankijken. “Ik heb wel 1000 keer gezegd dat ik het

wereld na een geplande keizersnede bij 37 weken.

niet meer volhield. We lagen inmiddels drie dagen in het ziekenhuis, ik lag

Al snel blijkt dat Loa moeite heeft met ademhalen.

bijna negentien uur aan de weeënopwekkers en had al vijf verschillende

“Ze moest een paar uur na de bevalling naar een

verloskundigen gezien. Ik heb een uur moeten persen zonder dat het zin had.

NICU overgebracht worden om surfactant –

Er werd simpelweg niet naar me geluisterd.” Uiteindelijk krijgt Evi een keizersnede.

druppeltjes in de longen – toegediend te krijgen”,

“Eenmaal op de OK kreeg ik weinig meer mee. Mijn partner zat verbouwereerd

aldus Lian. “Ik werd apart in de ambulance naar

naast mij. Tot slot kreeg ik nog te weinig pijnbestrijding waardoor ik het

de NICU gebracht en de verwachting was dat we na

uitgilde van de pijn.” Uiteindelijk wordt Vince geboren. “Op de vraag of ik

twee dagen samen terug naar ons streekziekenhuis

‘m wilde vasthouden, zei ik ‘Nee’. Ik kon mijn ogen niet meer openhouden en

konden.” Helaas geven de druppels niet zo snel

de tranen rolden over mijn wangen.” Het bijslapen in het ziekenhuis in de dagen

resultaat als verwacht. Als Lian zelf na twee dagen

na de bevalling lukt niet omdat er gevoed, getroost, verschoond en medicijnen

ontslagen wordt uit het ziekenhuis, besluiten zij en

geslikt moeten worden. “Het zorgpersoneel kwam regelmatig veel te laat

haar man overdag bij Loa in het ziekenhuis door te

wanneer ik op de knop drukte, waardoor Vince helemaal over zijn toeren

brengen en ’s avonds en ‘s nachts thuis bij hun twee

raakte. Ook werden we vaak vergeten tijdens de eetrondes. Ik wilde daarnaast

zoons van 1,5 en 3 jaar oud. “Helaas werden we onze

borstvoeding geven. Iets wat uiteindelijk ook niet lukte; zo voelde het. Na

eerste avond thuis laat gebeld dat het niet goed

afloop las ik in het bevalverslag dat het ‘ jammer was dat moeder de handdoek

ging met Loa; ze was heel erg ziek. De druk in de

in de ring gooide’. Ik was zó kwaad!” In de maanden na haar bevalling heeft

longen was veel te hoog en haar hart moest extra

Evi last van extreme vermoeidheid, veel verdriet, besluiteloosheid en durft

werken, ze wisten niet welke kant het op zou gaan.”

ze nergens heen zonder haar partner.

Na overleg besluiten Lian en haar partner toch thuis bij de jongens te blijven. “De volgende ochtend

Geen controle en hoge verwachtingen

gingen we direct naar Loa toe. De jongens huilden

Dorien Sauvé is verloskundige en werkt als bevallingsverwerkingsspecialist

dat we weer weggingen en mijn moederhart brak.

in haar eigen praktijk Natal Vita. Zij ziet veel vrouwen die een trauma hebben

Hoe kon ik het goed doen voor alledrie mijn kinderen?

overgehouden aan hun zwangerschap, bevalling of kraamtijd. “Bij grote

Loa bleek ook slijm op haar longen te hebben en ze

veranderingen in het leven is er een grotere kans op een trauma dan wanneer

had waarschijnlijk een longontsteking. Ze lag aan

je leven ‘voortkabbelt’”, legt ze uit. “Het krijgen van een kind is misschien wel

allerlei draadjes: ze werd ondersteund met

het grootste life event dat je kunt meemaken. Tegenwoordig zijn veel vrouwen

medicatie, trilbeademing en temperatuurregeling.”

sterk en zelfstandig. Zij willen controle hebben over hun leven. Bovendien

De artsen kunnen niet zeggen hoe het afloopt en

worden er op sociale media hoge verwachtingen van moeders geschept over

Lian en haar partner zitten in een enorme

hoe ze zouden moeten bevallen – natuurlijk en zonder pijnstilling – en voor

onzekerheid. “Gelukkig sterkte Loa na een paar

37

‘Vaak wordt een bevallingstrauma verward met de ongemakken van het jonge ouderschap’

dagen langzaam aan en kregen we wat meer vertrouwen. Helaas kwam later in die week weer de volgende tegenslag: uit een scan bleek dat ze meerdere herseninfarctjes had gehad.” Zo volgden er regelmatig kleine tegenslagen en verkeren Lian en haar partner continu in onzekerheid. “Gelukkig herstelde Loa uiteindelijk en mocht ze na 15 dagen naar huis. Toch bleef ik onzeker over Loa’s toekomst. Ik voelde me ook erg schuldig over het feit dat wij die avond thuisbleven toen het slecht met haar ging. Ik vertelde dit aan iedereen en wilde bevestiging krijgen dat ik de juiste keuze had gemaakt. Ik was erg onzeker en negatief; bij het kleinste dingetje wat Loa had, wilde ik naar de huisarts.

Ik las veel nare verhalen over kinderen die tijdens of na de bevalling overleden waren. Ik was continu met die ziekenhuisperiode bezig. Maar naar de buitenwereld toe deed ik alsof het prima ging.”

Voorkomen, herkennen en behandelen Een bevallingstrauma wordt niet snel herkend volgens Dorien Sauvé.

Vaak wordt het verward met de ongemakken van het jonge ouderschap.

“Deze moeders worstelen met onzekerheid, vermoeidheid, veel huilen, niet veel prikkels kunnen verdragen, fl ashbacks, nachtmerries, slecht slapen en andere vage klachten. Een kenmerkende klacht is compensatiedrang. Als in de ogen van de moeder de bevalling ‘mislukt’ is, omdat ze tóch een ruggenprik of keizersnede moest ondergaan, dan moet bijvoorbeeld de borstvoeding perse lukken. Ze houden zich meestal lang staande, maar uiteindelijk storten ze in.

Regelmatig wordt er dan een postpartum depressie gediagnosticeerd en behandeld, en niet de oorzaak: het bevallingstrauma.”

Net zo belangrijk als het herkennen van een trauma, is natuurlijk preventie.

“Dat er bepaalde medische ingrepen nodig zijn tijdens een bevalling of dat het niet goed gaat met het kind, kun je meestal niet voorkomen”, vertelt Dorien.

“Maar vaak zit het stukje trauma (ook) in de communicatie vanuit de zorgverleners; daar valt nog winst te behalen. Het is belangrijk om als zwangere goed voorbereid te zijn. Wat staat je te wachten en welke keuzes heb je? Zo geef je wat controle aan de cliënt. Communiceer ook helder naar de cliënt toe over wat er gaat gebeuren.”

Als je toch te maken krijgt met een bevallingstrauma, waar kun je dan terecht voor hulp? “Een bevallingstrauma is een complex trauma. Kijk of er in jouw omgeving een professional is die zich hee gespecialiseerd in bevallingstrauma’s. Denk aan een psycholoog of iemand bij een verloskundigenpraktijk.

EMDR-therapie is hierbij bewezen effectief.”

Met Evi gaat het gelukkig, na EMDR-therapie, goed. Evi: “Het enige wat nog niet lukt is het liedje luisteren dat ik de gehele bevalling in mijn hoofd heb gehad.

Maar dat heb ik omarmd.” Ook Lian kan nu met rust terugkijken op de bevalling. “De therapie was best he ig voor mij. Maar nu denk ik: eigenlijk is het ook een mooie periode geweest in het ziekenhuis en wat hee Loa het toch

Ook Maartje kreeg EMDR-therapie om haar bevalling te verwerken.

Lees haar verhaal op WIJ.nl.

38

goed gedaan! Ook voor haar is het goed dat ik therapie heb gevolgd. Ik was zo gefrustreerd, dat Loa dat ook merkte. Sinds ik rustiger ben en vertrouwen heb, merk ik dat ze zich sneller en beter ontwikkelt. Het hee ons beiden rust gegeven.”

TEKST: KARIN BROEREN. FOTO: ISTOCK.

Dat ene liedje …

WIJ SAMEN MET RIVM

‘Rotavirusvaccinatie bespaart andere baby’s en ouders onze ellende’ Daan was 9 maanden toen hij met ernstige uitdrogingsverschijnselen in het ziekenhuis werd opgenomen. Hij bleek besmet met het rotavirus. Zijn moeder Yvonne vertelt over deze onzekere periode.

Yvonne “Daan was al een paar dagen

Zelf sliepen we praktisch niet.

niet fit. Veel vieze luiers en spugen.

Wat een zorgen en onzekerheid.”

Wat is het rotavirus?

Het rotavirus veroorzaakt een

Ik vertrouwde het niet en we belden de huisartsenpost, omdat het weekend

Eindelijk goed nieuws

ontsteking aan de maag en darmen.

was. Daan was uitgedroogd. Terwijl hij

“Daan komt uit de gevarenzone, maar is

Het is heel besmettelijk en komt vaak

fles na fles leeg dronk! Alles kwam er

helemaal gesloopt door alles wat rond

voor bij jonge kinderen. Ze krijgen koorts,

even snel weer uit. En we kregen niet

en met hem gebeurde. Dan weer een echo,

(hevige) diarree en moeten overgeven.

echt contact meer met hem. Hij was

dan weer bloeddruk meten, dan weer

Baby’s kunnen uitgedroogd raken en

zo uitgedroogd, dat zijn ogen niet meer

bloedprikken ... Ze vinden zijn groeicurve

moeten soms in het ziekenhuis worden

dicht konden, die bleven half open

niet goed en willen nierproblemen

opgenomen.

terwijl hij sliep. Huilen deed hij zonder

uitsluiten. Nog meer onderzoeken. Zijn

tranen ... Het vermoeden was een forse

darmen hebben een fl inke opdonder

buikgriep en hij zou na 24 uur wel weer

gehad, dus dat kost tijd om te herstellen.

Rotavirusvaccin zit nu in het Rijksvaccinatieprogramma

genoeg vocht in zijn lichaam hebben,

Als het langzaam de goede kant uitgaat,

Ouders van alle baby’s, die vanaf

dankzij een sonde en ORS. Maar Daan

blijk ik zelf ook het virus te hebben en

1 januari 2024 zijn geboren krijgen een

werd alleen maar zieker en had nog

mag ik niet meer bij Daan blijven. Dat

uitnodiging voor vaccinatie. Het vaccin

veel diarree. Het vocht was niet aan te

voelt ontze end naar. Drie dagen na de

wordt niet met een prik, maar door

vullen met infusen en flessen. Op de

diagnose, op de zevende ziekenhuisdag,

druppels in de mond gegeven. Het zijn

vierde dag kwam de diagnose: rotavirus.

mag ook het laatste infuus eruit en mogen

twee vaccinaties, de eerste als je baby

Uit het bloedonderzoek bleek dat zijn

we naar huis. Daan hee er niets aan

6 tot 9 weken is, de tweede bij ongeveer

nieren gevaar liepen. Er werd gekeken

overgehouden, maar wij zijn er mega

3 maanden. De vaccinatie is gratis.

of er voor hem een plekje was op de IC,

onzeker door geworden. Het vaccin, dat

Kijk voor meer informatie op

want het leek echt nog niet goed te gaan.

baby’s nu kunnen krijgen, had Daan

rijksvaccinatieprogramma.nl/

Daan kreeg er nog een infuus bij.

(en ons) een hoop ellende bespaard.”

vaccinaties/rotavirus.

MAMABREIN Herken je dat gevoel van een hoofd als een vergiet sinds je moeder bent? Welkom in de wereld van het door hormonen verstoorde mamabrein. Het is heel normaal, niets om je zorgen over te maken.

Wel levert het grappige, soms chaotische, maar altijd herkenbare situaties op.

Ik zou willen dat ik kon zeggen dat het beter wordt, maar dan lieg ik. Na drie kids en de jongste die nu één jaar is, weet ik soms nog steeds niet waarom ik mijn sleutels in de koelkast vind Chamali

Lang leven de goudvis, die zwemt een rondje en is vergeten wat er ook alweer moest gebeuren Claudia

Dan herinner ik op mijn werk wat ik thuis moet doen en thuis wat ik op mijn werk ben vergeten Kim

Om gek van te worden soms!! Ik vergeet vaak namen en data van verjaardagen, past er gewoonweg niet meer in Karin

En ik maar denken dat dat na de zwangerschap weg zou gaan, maar het lijkt wel erger. Ik loop de hele tijd ergens naartoe om iet te doen en als ik daar ben, weet ik niet meer wat ik ging doen. Zo frustrerend Kim

IK MIS MIJN GEHEUGEN

Ashley

40

Vooral dat gevoel dat ik steeds dingen ga vergeten.

Ik check 10x de luiertas en zoek mijn mobiel als ik ‘m in mijn hand heb Christel

Wel jammer dat we dit gewoon normaal vinden.

Het klopt dat de meeste vrouwen dit ervaren, maar of het daarom ook normaal is …

Annette

Ik was al verstrooid en nu nog meer. En ik voel gewoon dat ik iets vergeten ben. Lijstjes maken dan maar weer Mariska

Het is en blijft een vergiet. Maar hé, we weten wel als enige waar alles ligt als de kids het laten slingeren.

Dát onthouden we dan weer wel Erika

Ik denk maar zo: het was vast niet van levensbelang wat ik ben vergeten Marlissa

Mezelf niet herkennen omdat ik dingen vergeet die ik voorheen nooit zou vergeten. Vreselijk! Er is blijkbaar geen plek meer in mijn brein voor onbelangrijke dingen Lisette

Niet meer weten wat ik ging pakken als ik voor de kast sta … Overal lijstjes voor tegenwoordig Nienke

Vroeger actielijstjes van anderen onthouden.

Nu blij als ik één ding onthoud Kim

EEN VERGIET MET HEEL GROTE GATEN …

Anniek

Telefoon bovenop de auto gevonden na deze drie uur kwijt te zijn Ellis Onder het vertellen vergeten wat je vertelt …

Djatzia

Sommige woorden zijn uit mijn brein verdwenen, die ik wel nodig heb voor mijn werk Saverea

100x op een dag mijn telefoon kwijt Jorien

41

Baby Bunny Collectie

verkrijgbaar bij

SPOT

ON

Help je nijntje helpen?

Draai de verpakking om en je hebt deze nijntje op

Eco Friendly Bear Labyrinth

de maan-lamp. Als tafel-,

bambam.nl € 15,95

wand- of grote lamp, van € 25 tot € 35. Daarvan gaat € 2,50 naar het Sikkelcelfonds, omdat meer onderzoek naar sikkelcelziekte hard nodig is. packlamp.nl

100%

VEILIG & PRACHTIG Kies je voor een hoog niveau veiligheid, comfort en design?

plasticvrij

Nuna PRUU! Deze nieuwe

De onverwoestbare Pura

geboorte mee tot de peutertijd.

drinkflessen zijn van rvs,

Met speciale ventilatiesleuven

dus absoluut veilig. Met

en merinowol zorgt de PRUU

speen, tuit, top met rietje

zomer en winter voor een

en sportdop te gebruiken.

aangenaam klimaat. De

Kleinegiraf.nl vanaf € 18,99

rugleuning is verstelbaar

autostoel groeit vanaf de

in maar liefst vijf standen. nunababy.eu

Leuk voor oma

Met de Frameo app stuur je foto’s vanaf je telefoon zo door naar de Denver Frameo digitale fotolijst bij oma! Superleuk: je kunt ook tekst of een emoji

ONDER REDACTIE VAN: MARJA VAN DE NES.

toevoegen. denver.eu vanaf € 80

VOOR MEER DAN LUIERS De perfecte luiertas is origineel, van stevige stof.

Met lekker veel vakjes, een waterdichte binnen kant en lange hengsels voor aan de kinderwagen.

Bekijk alle unieke prints op baereamsterdam.com € 139

43

MIJN ZWANGERSCHAP “Hoewel ik in verwachting was van een tweeling, verliep mijn zwangerschap heel prettig. Ik zie nu pas hoe groot mijn buik was!”

MIJN BEVALLING Start bevalling: donderdag 16.00 uur Geboorte: zaterdag 04.47 uur en 04.50 uur

MIJN KINDEREN Jazlynn - 2640 gram en 44 cm Júlian - 2625 gram en 44 cm

MIJN BEVALLING

‘Dankzij die

ruggenprik kon

ik weer lachen’ Lovely Brinkhaus (25) wilde graag zonder pijnbestrijding bevallen van haar tweeling, maar na uren lang weeën opvangen ging het echt niet meer.

WAT VOORAF GING

toen twee á drie centimeter ontsluiting, twee uur

“Toen Max en ik vijf jaar geleden een stel werden,

later was dat vier centimeter. Toen zijn mijn vliezen

heb ik hem al snel verteld dat ik voor mijn 25e

gebroken en kreeg ik weeënopwekkers.”

moeder wilde worden. Ik vond het belangrijk dat hem dat niet zou afschrikken, gelukkig was dat niet

DE WEEËN

zo. Eind 2022 heb ik mijn spiraal laten verwijderen.

“‘Kunnen die opwekkers een tandje lager’, vroeg ik.

Er wordt altijd gezegd dat het lang kan duren voor

De weeën werden namelijk heel snel heel heftig.

je cyclus weer normaal is, maar binnen drie

Rond acht uur ‘s avonds volgden mijn weeën elkaar

maanden was ik zwanger. Ik ben spiritueel en wist

zo snel op dat ik me van alles en iedereen moest

zeker dat het een tweeling was. De verloskundige

afsluiten om de pijn weg te kunnen puffen.

geloofde er niks van, zoveel vrouwen denken dat,

Ik wilde graag bevallen zonder pijnbestrijding,

maar ze moest me toch gelijk geven toen ze twee

maar een paar uur later zat ik nog steeds maar

vruchtzakjes op de echo zag. Mijn zwangerschap

op vijf centimeter. Ik besefte dat ik dit niet de

verliep heel prettig. Op het eind was ik wel heel

hele nacht ging volhouden. Naast Max waren

moe en wilde ik het liefste de hele dag slapen.”

mijn moeder en schoonmoeder bij de bevalling.

Zij zeiden nog dat ik het zonder pijnbestrijding

HOE HET BEGON

zo goed deed, maar ik kon echt niet meer.

“Het was de bedoeling dat de baby’s met 38 weken

Uiteindelijk kreeg ik een ruggenprik, dat maakte

geboren zouden worden, maar ik had een hoge

echt een wereld van verschil. Ik had geen pijn

bloeddruk en daarom werd besloten om ze een

meer en voelde me weer mezelf, kon weer lachen.”

week eerder te halen. Op woensdagavond gingen we naar het ziekenhuis en is er een ballonnetje

DE EERSTE KENNISMAKING

geplaatst. De gynaecoloog hoopte dat het er in de

“Na twaalf uur weeën zat ik nog steeds op die vijf

loop van de volgende ochtend uit zou vallen, maar

centimeter. Omdat mijn baarmoedermond dik

dat gebeurde pas om drie uur ’s middags. Ik had

werd, is toen besloten om de kleintjes met een

45

‘Ik durf soms bijna niet te vertellen dat het bij ons heel soepel gaat’

keizersnede te halen. Ik werd naar de operatie-

tweeling zo zwaar is, daardoor durf ik soms

kamer gereden en op een tafel getild. Er werd een

bijna niet te vertellen dat het bij ons heel soepel

groen scherm tussen mij en mijn buik geplaatst

gaat. Ze slapen de hele nacht door, groeien goed

waardoor ik niets kon zien. Dat scherm werd even

en we genieten enorm van elkaar. Ik vind het mooi

later vervangen door een doorzichtige versie zodat

om te zien dat Jazlynn en Júlian op elkaar lijken,

ik kon kijken hoe Jazlynn als eerste uit mijn buik

maar ook een heel eigen gezichtje hebben. Ze lijken

werd getild. Drie minuten later kwam Júlian. ‘Ze

ook op ons, dat is zo leuk. Jaz hee bijvoorbeeld

zijn wel heel erg wit’, was het eerste dat ik dacht

mijn grote ogen, maar de neus en kleffe handen

toen ik ze zag. Ik weet dat baby’s vaak wit geboren

van Max.”

TEKST: ELSELIEN VAN DIEREN. FOTOGRAFIE: PURE LIFE GEBOORTEFOTOGRAFIE.

worden, maar het was voor mij net alsof ze uit een andere buik waren gekomen. Toen ik ze op mijn

MIJN BIOLOGISCHE FAMILIE

borst gelegd kreeg, was het alsof het nooit anders

“Vroeger kreeg ik op de basisschool soms van die

geweest was.”

opdrachten waarin je moest vertellen op wie je lijkt, maar ik had geen idee omdat ik geadopteerd ben.

DE EERSTE KEER SAMEN

Ik ben geboren in Haïti. Toen ik klaar was met mijn

“Jazlynn en Júlian zijn vrijdagnacht geboren,

studie, besloot ik via een contactpersoon naar

op zondag mochten we naar huis. We wilden de

mijn biologische ouders op zoek te gaan. Dat ging

baby’s eigenlijk meteen op hun eigen kamer leggen,

verrassend snel, ongeveer vier weken later had ik

maar omdat ik de trap niet op kon vanwege mijn

een foto in mijn handen van een vrouw die als twee

keizersnede hebben onze vrienden alles naar onze

druppels water op me lijkt. Zo bijzonder! Naast mijn

slaapkamer beneden verplaatst. Max verschoonde

ouders blijken mijn zusje en ik nog een zusje en

ze ’s nachts en we gaven ze allebei een fles.

twee broertjes te hebben. We hebben veel contact,

Inmiddels zijn ze ruim drie maanden. Het gaat

maar vanwege de onrust in Haïti hebben we elkaar

hartstikke goed, ze melden zich alleen als er echt

nog niet live gezien. Hopelijk kunnen ze dit jaar

iets aan de hand is. We zijn zelfs al met z’n vieren

naar Nederland komen zodat ze Jazlynn en Júlian

uit eten geweest. Iedereen zegt altijd dat een

ook kunnen ontmoeten.”

Meer bevallingsverhalen?

Kijk op wij.nl/blogs/bevallen 46

47

SWEET PETIT SHIRT Maat 74 t/m 116 vanaf € 14,99 SWEET PETIT LEGGING Maat 56 t/m 116 vanaf € 10,99

Voor de kleine avonturiers Ontdek de nieuwe collectie van Sweet Petit, exclusief verkrijgbaar bij Prénatal. De items zijn gemaakt met inspiratie uit de natuur. Fijne stofjes en tijdloze tops en broekjes, zodat jij oneindig kan combineren voor jouw kleintje.

SWEET PETIT BROEK Maat 56 t/m 116 vanaf € 17,99 SWEET PETIT SHIRT Maat 56 t/m 116 vanaf € 10,99 SWEET PETIT BODYWARMER Maat 62/68 t/m 110/116 vanaf € 18,99

> SWEET PETIT BLOUSE Maat 56 t/m 116 vanaf € 15,99 SWEET PETIT SHORT Maat 74 t/m 116 vanaf € 15,99 SWEET PETIT BLOUSE Maat 56 t/m 116 vanaf € 18,99 SWEET PETIT SHORT Maat 74 t/m 116 vanaf € 17,99

Kijk voor meer baby- en kinderkleding op prenatal.nl/ sweetpetit/

SWEET PETIT SHIRT Maat 56 t/m 116 vanaf € 11,99 SWEET PETIT BROEK Maat 56 t/m 116 vanaf € 17,99 SWEET PETIT JURK Maat 56 t/m 116 vanaf € 17,99

SWEET PETIT SHORT Maat 74 t/m 116 vanaf € 14.99 SWEET PETIT SHIRT Maat 56 t/m 116 vanaf € 11,99 SWEET PETIT BODYWARMER Maat 62/68 t/m 110/116 vanaf € 18,99

MODE

COLUMN

MARTJE

Martje Doeve is tekstschrijver en communicatieadviseur.

Ze woont in Amsterdam met haar vriend, zoon (6) en dochter (3) en is nu zwanger van de derde.

De kleine eikel “Hoe lang moet je nog?”, vragen mensen vaak. Bij mijn eerste wist ik het precies: “Ik ben nu 26,5 week zwanger,” antwoordde ik dan. De vraagtekens die dan opdoemden boven het hoofd van de ander zág ik niet eens. Weken omrekenen naar maanden, is ze dan al bij de negen … De radartjes knarsten, maar onzichtbaar voor mij.

Ook bij mijn tweede zwangerschap beantwoordde ik die vraag zo precies mogelijk, al ging dat al moeilijker. (Een mom brain met behoorlijk wat smog, herkenbaar?)

Nu, bij mijn derde, zeg ik: ruim zeven maanden. Dat blijkt voldoende. Niemand hoeft te rekenen. En eerlijk gezegd weet ik het zelf ook niet exact. De enige die het op de dag af weet is mijn verloskundige. Als ik bij haar ben spiek ik op het scherm en probeer ik het te onthouden.

Nog een verschil tussen mijn eerste zwangerschap en die daarna: bij de verloskundige sta ik meestal na acht minuten weer buiten. Minder kwaaltjes?

Dat niet, maar ik ken ze en ik weet dat ze erbij horen. Het is alsof ik – door de brain fog heen, dat wel – scherper zie wat belangrijk is en wat niet.

Ook opzoeken hoe groot de baby nu is deed ik bij de eerste dagelijks.

(Triomfantelijk: “Een prei!”) Bij de tweede wekelijks. Bij deze derde heb ik het twee keer gedaan, vooral in het begin. Daardoor komt het dat mijn kinderen

COLOFON Hoofdredactie Mariska van der Kogel Art direction & vormgeving Gabriëlle de Vries Directeur/uitgever Marcel Bakker Aan dit nummer werkten mee Karin Broeren | Elselien van Dieren Martje Doeve | Irene van Engen Ester Gebuis | Franke van Hoeven Anouk De Kleermaecker | Marlies Koers Marja van de Nes | Pure Life Geboortefotografie Tara Stokdijk | Renate Tromp Roxanne Vis Drukwerk Senefelder Misset Doetinchem B.V. Advertenties Laura Beemsterboer en Nouchka Jonker contact@wij.nl • ISSN: 2589-0964 • Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Druk- en zetfouten voorbehouden.

Cadeaupakket WIJ WIJ verschijnt 4x per jaar via controlled circulation aan zwangere vrouwen en moeders met een kind tot één jaar. Als je je hebt aangemeld voor de blije doos ontvang je tijdens je zwangerschap en totdat je kind één jaar oud is 4x per jaar het magazine WIJ. Heb je vragen?

Stuur dan een e-mail naar consumentenservice@wij.nl.

Veranderingen in je woon- of gezinssituatie kun je wijzigen op Mijn.WIJ.nl.

Redactie WIJ Special Media bv Postbus 2584 1620 EN Hoorn Graag ontvangen wij reacties op redactionele artikelen: redactie@wij.nl.

Het magazine WIJ is een uitgave van WIJ Special Media bv. Persoonsgegevens worden vastgelegd voor de toezending van het magazine WIJ. Je kunt je gegevens beheren op Mijn.WIJ.nl. Zie verder het privacystatement op WIJ.nl.

de baby ‘de kleine eikel’ noemen. Liefkozend, dat wel. Al zouden ze hem – even opzoeken – inmiddels beter ‘de kleine komkommer’ kunnen noemen.

Ach, ‘de kleine eikel’ is een prima werktitel. Soms kijken mensen raar op als ze het horen. Maar die blikken van vreemden krijg ik met mijn kinderen tóch wel.

(Waarom kunnen ze niet gewoon meelopen/zachtjes praten/reageren als ik roep “Blijf op de stoep”?) Ik negeer de verbazing van anderen met een glimlach en wrijf dromerig over mijn buik. Me druk maken heeft weinig zin.

Ook de to-do-lijst is een stuk overzichtelijker bij zo’n derde. Door de bak met babykleertjes heen. Misschien een box lenen? Luiers kopen. Adressenlijst checken. Muisjes in huis halen. En, o ja: een naam bedenken. Maar dat komt wel goed. Mijn dochter suggereerde ‘Baby Gaga’. Mijn zoon wist vooral welke namen het níet moesten worden. En ik? Ik vind ‘de kleine eikel’ eigenlijk steeds gezelliger klinken.

50

Op de cover Otis Fotografie Anouk De Kleermaecker

WIJ BOEKENPLEZIER

* *EXCL. € 6,95 VERZENDKOSTEN. NA DE KENNISMAKINGSAANBOD GELDT EEN PRIJS VAN € 14,95 PER PAKKET, INCL. VERZENDKOSTEN.

ONTDEK DE PRENTENBOEKEN COLLECTIE

BIJ WIJ weten we dat liefdevolle aandacht het belangrijkste is dat je je kind kunt geven. Voorlezen is een fijne en leerzame manier om dit te doen.

Wil je zelf het plezier van samen lezen ervaren? Bestel vandaag nog gratis twee prachtige prentenboeken t.w.v. € 14,95* bij WIJ Boekenplezier.

De Prentenboeken Collectie van WIJ Boekenplezier hee vele voordelen voor kinderen. Prentenboeken stimuleren de verbeeldingskracht en creativiteit.

En ze bevorderen de taalontwikkeling en woordenschat van kinderen.

De combinatie van tekst en mooie a eeldingen in een prentenboek zorgt ervoor dat kinderen de betekenis van woorden en zinnen beter begrijpen.

Wist je dat onderzoek hee uitgewezen dat kinderen die voorgelezen worden beter presteren op school?

UNIEK

OP = OP

KENNISMAKINGSAANBOD Profiteer nu van twee prachtige GRATIS prentenboeken t.w.v. € 14,95*

Samen genieten Alleen de mooiste en beste boeken worden speciaal geselecteerd voor de WIJ Boekenplezier-pakke en. De prentenboeken gaan over alles

Scan de QR-code of ga naar

wat kinderen interesseert, van dieren en fantasiefi guren tot herkenbare

wijboekenplezier.nl/

situaties uit het dagelijks leven. Geniet samen van alle avonturen.

prentenboeken-aanmelden.

DE KLEINSTE

L NGEN VERDIENEN

BESCHERMING Bijna alle pasgeboren baby’s krijgen te maken met het RS-virus.

Weet wat je kunt doen om je baby te beschermen. Scan deze QR-code.

PP-A1G-NLD-0010