VanColland Maart 2021

Page 1

VanColland Het samenwerkingsverband van alle agrarische en groene sociale regelingen

THEMA

Verandering & Transities

PAGINA 4

Interview met Peter Baltus

Wij zijn als sector afhankelijk van internationale werk­nemers en dat moeten we laten zien

PAGINA 8

BPL Pensioen loopbaan

Wat wordt er van u verwacht en wat is handig voor uw werknemer om te weten?

PAGINA 14

Stigas Gezond en Vitaal Werken Prijs

01 2021


Thema Verandering & Transities

Column

Transitie: big bang of geleidelijk proces? Een aantal jaren geleden was ‘duurzaamheid’ hét buzzwoord. In ­notities van alle Colland deelnemers kwam dat woord wel voor. Na een paar jaar hoorde je steeds weer de verzuchting: ‘Ja, ja. ­Duurzaamheid is een containerbegrip.’ of ‘Duurzaamheid, wat bedoelen we daar eigenlijk mee?’. Net zoiets als wat in de afgelopen kabinetsperiode met het begrip ‘kringlooplandbouw’ gebeurde.

Thijs Cuijpers

Vandaag lijkt het wel alsof het

de ‘small wins’ en die als

woord ‘transitie’ het nieuwe

voorbeeld te gebruiken. En zo

buzzwoord is. De transitie van

langzamerhand, maar zeker, tot

de landbouw, de transitie van de

structurele verandering te komen.

Directeur Beleid, LTO Nederland

arbeidsmarkt, de eiwittransitie,

en bestuurder Fonds Colland

de transitie op het platteland of

De geschiedenis leert, uitzonde-

­Arbeidsmarkt

de Transitiecoalitie Voedsel.

ringen daargelaten, dat de land-

Vroeger greep ik dan altijd even

en tuinbouwsector steeds grote

naar de Van Dale, nu zegt Google:

transities doormaakt. Zeker en

‘Een transitie is een structurele

gestaag. Bijna nooit met een

verandering die het resultaat is van

­‘big bang’. De introductie van

op elkaar inwerkende en elkaar

de verbrandingsmotor, van de

versterkende ontwikkelingen op

maisteelt, van ligboxenstallen,

het gebied van bijvoorbeeld

van GPS; het kwam er allemaal.

economie, cultuur, technologie,

Maar geleidelijk. Ik voorspel dat

instituties, natuur, milieu, of

dit met de huidige vraagstukken

verandering van aspecten van

op de terreinen van klimaat,

gender.’ Wat opvalt is dat het

biodiversiteit of stikstof net zo zal

aspect ‘tijd’ in deze definitie

gaan.

ontbreekt. En als we dan over 10 of 20 jaar

2

Sommige mensen beschouwen

terugkijken zullen we tegen elkaar

het begrip transitie als een

zeggen dat we een geweldige

radicale breuk met het verleden.

transitie hebben doorgemaakt.

Als een ‘big bang’. Als een

Juist door te praten, af te wegen,

komeetinslag die de hele wereld

te kijken wat wel kan en

op zijn kop zet. Anderen zien veel

verstandige stappen te zetten.

meer geleidelijke trajecten voor

Kijk (terug) naar de resultaten op

zich. Die op termijn óók tot

duurzaamheid en ook al op

structurele veranderingen leiden.

kringlooplandbouw. En dat geldt

Waarbij het steeds zoeken is naar

vast ook voor arbeidsmarkt­

de succesvolle voorbeelden, naar

vraagstukken. ■


VanColland magazine #1 | maart 2021

04

Interview met Peter Baltus (LTO Nederland)

17

Teboza investeert gericht in welzijn van werknemers

Verder in dit nummer 5 Interview met Erik van Haarlem over internationale werknemers en goed werkgeverschap

7 Aanvullend geboorteverlof en pensioenopbouw

10 Meedenken over de Wet Toekomst Pensioenen

12 Ongevalsanalyse; Ongeval met voersilo

08

Pensioenloopbaan van uw werknemer

20

Een Skelex voor werknemer bloemenkwekerij

13 Wist je dit al over de RIE? 14 Stigas Gezond en Vitaal Werken Prijs 2020

22 Kort nieuws 24 Geschiedenis en actualiteit; Van verandering naar transitie

COLOFON VanColland is het magazine van het ­samenwerkings­-

VORMGEVING Appeldoorn Vormgeving - Zoetermeer DRUK Drukwerkstudio.nl - Woerden

verband van alle ­agrarische en groene sociale ­regelingen. Dit magazine verschijnt vier keer per jaar in een oplage van 16.000. Vragen, ideeën of tips? Of ­liever de digitale versie ontvangen? Neem dan contact op met onze redactie via redactie@colland.nl. HOOFDREDACTEUR Marlies van Loon EINDREDACTEUR Elte Palm

REDACTIE Kim Gerrits, Annemarie van den Hoven, ­Wendy Kranendonk en Eva van Rijnswou

VanColland is met de grootste zorg samengesteld. Aan de informatie kunnen geen rechten worden ­ontleend. VanColland is ook digitaal beschikbaar op

www.colland.nl 3


Thema Verandering & Transities

“ Wij zijn als sector afhankelijk van internationale werk­nemers en dat moeten we laten zien” Interview met Peter Baltus (Projectleider LTO Nederland) Tekst: Elte Palm (Colland) Hoe kunnen woon- en werk­

De inzet van arbeidsmigranten in de

ontzorgen van arbeidsmigranten.

agrarische sector is niet meer weg

Denk bijvoorbeeld aan het afsluiten

omstandigheden worden verbeterd?

te denken. Jaarlijks leveren zij een

van een zorgverzekering, vervoer van

“De coronacrisis heeft, met name

belangrijke bijdrage aan de economische

en naar het thuisland, inschrijving bij

in andere sectoren, laten zien dat

groei en welvaart in Nederland. Maar

de gemeente, scholing én huisvesting.

arbeidsmigranten in een kwetsbare

ook voor de werknemers is de kans

We hebben het over volwaardige werk­-

positie zitten. Daarom heeft het

op werk in Nederland belangrijk. De

nemers die dezelfde rechten moeten

kabinet in 2020 het Aanjaagteam

meeste werkgevers zijn zich bewust

hebben als iedere andere werknemer in

Bescherming Arbeidsmigranten,

van de waarde van deze werknemers

Nederland. Ik spreek overigens liever

onder leiding van Emile Roemer,

en investeren daarom in een goede

van internationale werknemers.”

in het leven geroepen. Het Aanjaag-

woon- en werkomgeving. Maar het kan hier en daar nog beter. Wij spraken

Maar nog niet alle werkgevers

team werkte aan adviezen voor het verbeteren van woon- en werk­

Peter Baltus (Projectleider LTO Noord)

denken er zo over. Klopt dat?

over de positie van arbeidsmigranten

“Er zijn ook werkgevers die het helaas

migranten. Hieruit is een rapport met

in Nederland, het negatieve beeld

minder nauw nemen met de regels of

verbeterpunten naar voren gekomen.

dat vaak wordt geschetst en het

die niet de mogelijkheden hebben het

Dat zijn bijvoorbeeld een betere

10 puntenplan van LTO en vak­

goed te organiseren. Dat zorgt ervoor

beheersing van de uitzend­sector,

technische organisaties om samen

dat er ook internationale werknemers

zicht op arbeidsmigranten­(registratie)

met werkgevers de positie van

zijn die liever niet (meer) in de Neder­

en verbetering van huisvesting.

arbeidsmigranten te verbeteren.

landse agrarische sectoren willen

Als antwoord op het rapport heeft

werken. Goed werkgeverschap en

LTO Nederland sectorbreed

dus goede woon- en werkomstandig­

een 10 puntenplan gemaakt voor

heden moet daarom de norm zijn om

een betere positie van inter­

aantrekkelijk te blijven. We moeten

nationale mede­werkers in de

dat nog meer laten zien.”

agrarische sector.”

Het beeld over arbeidsmigranten in de sector is vaak negatief. Hoe komt dat?

“Het zijn de incidenten die het

omstandigheden van arbeids­

negatieve beeld bepalen en dát lees je helaas vaak terug in de media. We hebben de afgelopen jaren als sector echt al veel bereikt. Het overgrote deel van de werkgevers steekt ook steeds meer tijd en middelen in het begeleiden en

4

“ We hebben het over volwaardige werk­ nemers die dezelfde rechten moeten hebben als iedere andere werknemer in Nederland.”


VanColland magazine #1 | maart 2021

Wat houdt het 10 puntenplan in?

Hoe gaan jullie hiermee verder

uiteindelijk om goed werkgeverschap.

“Het plan is een initiatief van de

aan de slag?

werkgeversorganisaties in de

“Het 10 puntenplan is gestuurd naar

werkgevers al goed bezig. Die kleine

agrarische sector. Daarin staan

alle regionale LTO’s en sectorale

groep waar het niet goed gaat moeten

10 adviezen geformuleerd hoe

organisaties. Zij kunnen de punten

wij waar kan nog beter informeren en

internationale werknemers in een

verder uitwerken en implementeren

ondersteunen.”

betere positie kunnen komen. Denk

in hun eigen plannen en activiteiten.

daarbij aan het organiseren van

Zo heeft Glastuinbouw Nederland een

kwalitatieve huisvesting, goede

Masterplan opgesteld om samen

nemers zelf?

zorgverzekering, gezondheid en

met glastuinbouwondernemers goed

“Zij moeten zich meer bewust worden

veiligheid en een salaris volgens

werkgeverschap te stimuleren en

dat ze een volwaardige werknemer zijn

de sector-cao. Als sector geven we

te ­realiseren. Uit de verschillende

en zich niet moeten laten gebruiken of

hiermee een duidelijk signaal af dat

activiteiten en projecten hopen we

misbruiken. Taal- en cultuurverschillen

we de handschoen willen oppakken

praktische handvatten op te halen

maken het soms lastig en daar is

en de situatie van internationale

waar werkgevers concreet mee aan

aandacht voor nodig. Zelfs wanneer

werknemers structureel willen

de slag kunnen.”

internationale werknemers voor een

verbeteren. Rond huisvesting doen

Gelukkig is het overgrote deel van de

En wat vraagt het van werk­

korte periode in dienst zijn, is het

we dat bijvoorbeeld met het Agrarisch

Wat vraagt dit van de werkgevers?

Keurmerk Flexwonen (AKF). Het

“Werkgevers moeten zich nog meer

worden om prettig en veilig werken te

10 puntenplan staat op LTO.nl.”

bewust worden van de verantwoorde-

garanderen. En dat geldt zeker voor de

lijkheden die zij hebben richting

werknemers die zich willen vestigen in

internationale werknemers. Het gaat

Nederland.”

belangrijk dat taalbarrières overbrugd

Bij het maken van het 10 puntenplan is dankbaar gebruik gemaakt van veel inspiratiebronnen. Naast de interne kennis bij LTO en de aangesloten vaktechnische organisaties is gebruik gemaakt van de kennis die is opgedaan in diverse door Colland gefinancierde arbeidsmarktprojecten en de Colland arbeidsmarktcijfers.

Meer informatie vindt u op www.lto.nl

Investeren in je werknemers betekent ­investeren in de ­toekomst van je bedrijf! Interview met Erik van Haarlem (firmant bij de firma Gebroeders van Haarlem en Zonen) Tekst: Elte Palm (Colland)

Erik van Haarlem werkt al ruim 15 jaar met internationale werk­nemers in de fruitteelt. Wij vroegen hem naar hoe hij aankijkt tegen de woonen ­werk­omstandigheden van ­internationale werknemers, wat goed werk­ geverschap voor hem ­inhoudt en of er voor hem en zijn werknemers veel ­veranderd is sinds de coronacrisis.

5


Thema Verandering & Transities

Is er voor jullie veel veranderd sinds de coronacrisis? “Onze werkwijze is niet veranderd, wel de frequentie. Zo is de hygiëne opgevoerd en is er meer ruimte per werknemer tijdens de oogstwerkzaamheden. Verder zijn er nieuwe routelijnen, extra doucheruimtes en wooncabines voor eventuele quarantainesituaties. Tijdens de coronacrisis hebben wij continu contact gehad met onze werknemers in Polen en ze op de hoogte gehouden van de maatregelen. Dat gaf hen vertrouwen en comfort. Op één na zijn al onze werknemers teruggekomen, is er geen ziekteverzuim en is onze oogst geslaagd.” Werken jullie veel met internationale werknemers?

werknemers zelf nemen om hun positie te verbeteren?

we in het eigen dorp begonnen. Maar omdat de beschik-

“Proberen zo onafhankelijk mogelijk en je zaakjes zo goed

baarheid in de eigen omgeving afnam zijn wij verder gaan

mogelijk zelf te regelen. Er zijn veel Poolse werknemers

kijken. Nu werken wij veel met internationale werknemers,

die hun financiën regelen via Poolse boekhouders hier in

met name uit Polen. Al onze werknemers staan bij ons op

­Nederland. Dat stimuleren wij ook, zeker als ze van plan

de loonlijst. En alles wat te maken heeft met wonen en

zijn in Nederland te blijven.”

werken op ons bedrijf, dat regelen wij zelf.” Regelmatig lees je dat de huisvesting voor inter­­­­­­­nationale werknemers te wensen over laat. Wat weet jij daarvan?

Wat vindt jij van het 10 puntenplan van LTO Nederland? “Wij staan uiteraard achter het plan van LTO Nederland maar de 10 punten passen wij al jaren toe. Voor ons is

“Ik heb daar zelf geen ervaring mee en ik weet ook niet

het een vanzelfsprekendheid en hoort dit bij goed werk-

waar dat nieuws vandaan komt. Ook in het rapport van

geverschap. Je hebt als werkgever een voorbeeldfunctie

­Roemer stond dat de huisvesting in de fruitteelt niet goed

en je bent afhankelijk van je werknemers. Investeren in

zou zijn. Samen met NFO (Nederlandse Fruitteelt Organi-

je werknemers betekent investeren in de toekomst van

satie) hebben wij een delegatie uitgenodigd om eens te

je bedrijf!”. ■

komen kijken bij ons bedrijf. Die waren positief verrast. Er zullen heus wel enkele gevallen zijn waar het niet goed gaat. Maar ik vind het vooral belangrijk om de goede voorbeelden te laten zien en daarmee het beeld weg te nemen dat het in onze sector niet deugt.” Zijn er volgens jou nog wel verbeterpunten om de ­werknemers beter te beschermen?

“Internationale werknemers moeten dezelfde rechten en positie hebben als Nederlandse werknemers. Dan heb ik het over een goede cao open teelten, pensioenopbouw, een zorgverzekering, een verzuimverzekering en door de gemeente vergunde huisvesting. Dat klinkt vanzelfsprekend maar dat is het niet altijd. Wij houden alles graag in eigen hand. Zo voorkomen wij bijvoorbeeld uitbuiting door huisjesmelkers. Ook maken wij geen gebruik van uitzend­ bureaus. Ik zeg niet dat alle uitzendbureaus niet deugen maar zij hebben vaak andere belangen en verdienmodellen. Op deze manier houden wij het zuiver en transparant.”

6

Welke verantwoordelijkheden kunnen internationale

“Wij werven sinds jaar en dag ons eigen personeel. Ooit zijn


VanColland magazine #1 | maart 2021

Aanvullend geboorteverlof en pensioenopbouw Tekst: BPL Pensioen

Als de partner van één van je werk­ nemers een baby krijgt dan heeft je werknemer recht op geboorteverlof. Tijdens dit verlof bouwt je werknemer gewoon pensioen op. Sinds 1 juli 2020 kan je werknemer ook aanvullend ­geboorteverlof opnemen. Het is ­mogelijk om ook tijdens dit verlof ­pensioen op te bouwen. Bespreek dit met je werk­nemer en maak ­afspraken over de premie. Aanvullend geboorteverlof in het kort Werknemers hebben standaard recht op 1 week geboorteverlof. Daarnaast kunnen zij maximaal 5 weken aanvullend geboorteverlof opnemen. Het gaat dan om 5 keer het aantal uren per week dat een werknemer normaal

Bespreek de pensioenopbouw met je werknemer Pensioenafspraken zijn niet in de wet opgenomen. Dit betekent dat werknemers standaard geen pensioen opbouwen tijdens het aanvullend geboorteverlof. Dit is wél mogelijk. Maak hierover afspraken met je werknemer. y Vraag of je werknemer pensioen wilt blijven opbouwen tijdens het aanvullend geboorteverlof. y Spreek af wie de premie betaalt: jij, je werknemer of beiden een gedeelte. y Betaal je beiden een gedeelte? Spreek dan ook de verdeling af.

gesproken werkt. Een werknemer moet dit aanvullend

Geef de keuze van je werknemer door met de UPA

geboorteverlof opnemen binnen 6 maanden na de

Voorheen gaf je de keuze van je werknemer door via

geboorte van het kind.

het werkgeversportaal. Vanaf nu geef je de keuze door met de Uniforme Pensioenaangifte (UPA). Heb je hierover vragen? Neem dan contact op met je salarispakket­ leverancier. Ook staan onze pensioenexperts voor je klaar. Zij zijn bereikbaar via (050) 522 40 00, stuur een e-mail naar werkgever@bplpensioen.nl. Of maak een afspraak voor een videogesprek. ■

7


Thema Verandering & Transities

Pensioenloopbaan van uw werknemer

Wat wordt er van u verwacht en wat is handig voor uw werknemer om te weten? Tekst: BPL Pensioen

Actie Geef wijzigingen in contracturen of (on)betaald verlof aan ons door.

Start hier

Meer/minder werken of (on)betaald verlof Actie Meld uw werknemer bij ons aan.

TIP Vertel uw werknemer dat dit gevolgen kan hebben voor de pensioenopbouw. bplpensioen.nl/minder-of-meer-werken

In dienst TIP Informeer uw werknemer over deelname aan het pensioenfonds. Het is een mooie arbeidsvoorwaarde. bplpensioen.nl/nieuw-in-dienst

Kijk ook op: bplpensioen.nl/veranderingen-werknemers

8


VanColland magazine #1 | maart 2021

Actie TIP Vertel op tijd over de mogelijkheden (eerder/later met pensioen, seniorenregeling). Met de pensioen planner kan uw werknemer zelf de hoogte van het pensioen berekenen: bplpensioen.nl/plan-uw-pensioen

Geef de datum uit dienst aan ons door.

Geef de datum uit dienst aan ons door en de laatste loongegevens.

Met pensioen

Actie

Uit dienst TIP Vertel over waardeoverdracht of vrijwillige opbouw. bplpensioen.nl/uit-dienst

Actie Op dit moment is geen actie nodig. Na 2 jaar mag u de werknemer uit dienst melden.

Actie

Arbeidsongeschikt

Geen.

Overlijden voor pensioenleeftijd

TIP Vertel uw werknemer dat hij/zij pensioen blijft opbouwen. bplpensioen.nl/arbeidsongeschikt

TIP Vertel uw werknemer dat er pensioen voor zijn/ haar nabestaanden is, bij zijn/haar overlijden. bplpensioen.nl/hoeveel-nabestaandenpensioen

9


Thema Verandering & Transities

Nieuwe stap in uitwerking pensioenakkoord

Meedenken over de Wet Toekomst Pensioenen Tekst: BPL Pensioen

In de vorige VanColland praatten we je al bij over het pensioenak­ koord. Dat doen we nu opnieuw. Er gebeurt best veel bij de uitwerking van het pensioenakkoord. Maar het laat zich nog wat lastig vertalen naar praktische resultaten. Op woensdag 16 december 2020 opende het

Wat staat er in de Wet Toekomst Pensioenen?

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

De nieuwe wet geeft inzicht in de volgende

de internetconsultatie voor de Wet Toekomst

onderdelen:

Pensioenen. Iedereen mocht gedurende ongeveer

1. De hoofdlijnen voor de nieuwe

8 weken zijn mening geven over het wetsvoorstel. Deze consultatie is de volgende stap in de uit­­werking van het Pensioenakkoord van 2019. De planning van het ministerie is om de wet op 1 januari 2022 in te laten gaan. Uiterlijk 1 januari 2026 moeten alle pensioenfondsen over zijn naar één van de twee nieuwe pensioencontracten. Wat is een internetconsultatie?

­pensioen­contracten 2. Hoe de overgang naar de nieuwe ­pensioencontracten gemaakt wordt 3. De manier waarop de huidige pensioenen over gaan naar de nieuwe contracten (invaren) 4. De vormgeving van het nabestaanden­ pensioen Hoe gaat de overgang naar de nieuwe

Bij een internetconsultatie publiceert de

­pensioencontracten eruitzien?

wetgever concept wetteksten. Het staat iedereen

De periode tussen 1 januari 2022 en 1 januari

dan vrij om op deze teksten te reageren. Bij de

2026 is een overgangsperiode. Sociale partners

Wet Toekomst Pensioenen kan dit tot uiterlijk

nemen in die periode het besluit over hoe de

12 februari 2021. De wetgever kan de concept-­

nieuwe regeling er uit gaat zien en besluiten

wetteksten op onderdelen nog aanpassen.

samen met het bestuur van BPL Pensioen over

Maar dat hoeft niet. Vervolgens stuurt de

hoe zij willen overstappen naar het nieuwe

wetgever de wetteksten naar de Tweede en

pensioenstelsel.

Eerste kamer. De financiële regels waaraan pensioenfondsen moeten voldoen verschillen van elkaar in het huidige en het nieuwe stelsel. Het kan dus gebeuren dat een pensioenfonds in het huidige stelsel maatregelen moet nemen die in het nieuwe stelsel niet nodig zouden zijn. In het huidige stelsel moet een pensioenfonds bijvoorbeeld een minimale dekkingsgraad

10


VanColland magazine #1 | maart 2021

hebben van 104%. Zit een pensioenfonds daar

dekkingsgraad van ongeveer 110%. Deze ‘drempel’

langere tijd onder, moet het de pensioenen

gaat omlaag naar 105%. Als de dekkingsgraad van

verlagen. In het nieuwe stelsel is er geen grens

een pensioenfonds hoger is dan 105% dan mag

meer. Dat komt omdat de nieuwe pensioen­

een pensioenfonds de pensioenen (gedeeltelijk)

regelingen premieregelingen zijn. Er is geen

verhogen. Dat mag dan niet tot gevolg hebben

sprake meer van een pensioen waarvan de

dat de dekkingsgraad onder de 105% komt.

hoogte van tevoren vaststaat.

Wat betekent dit praktisch?

De regering kiest er daarom voor om in de

Nog lang niet alles is duidelijk. Veel details

overgangsperiode de financiële regels van het

worden pas later bekend. Het duurt nog even

huidige stelsel af te zwakken. Dat betekent dat

totdat we weten wat deze transitie voor

er niet van een minimaal vereiste dekkingsgraad

werkgevers en werknemers betekent. Zodra

van 104% wordt uitgegaan. Maar dat wordt

we meer weten informeren wij je hierover. ■

gekeken naar een financiële situatie die een overgang zonder verlies van pensioen mogelijk maakt. Nu wordt uitgegaan van minimaal 95%, dat kan weer anders worden. Het wordt ook wel het ‘transitie-ftk’ genoemd. ‘Transitie’ staat voor overgang en ‘ftk’ voor financieel toetsingskader, de wettelijke spelregels waar pensioenfondsen aan moeten voldoen. Deze tijdelijke regels gelden tot 1 januari 2026. Alleen pensioenfondsen die de oude pensioenen meenemen naar het nieuwe stelsel, mogen deze regels gebruiken. Hoe zit het met de verhoging van de pensioenen? In het nieuwe pensioenstelsel kunnen pensioenfondsen de pensioenen eerder verhogen met een toeslag (indexatie). In het huidige stelsel kunnen de pensioenen pas gedeeltelijk omhoog bij een

11


Thema Verandering & Transities

Leren van ongevallen

Ongevalsanalyse

Ongeval met voersilo Tekst: Stigas | Foto: Laura Douma

Als je ongelukken wil voor­ komen, helpt het als je weet wat er eerder is misgegaan. En waarom. Daarom dit jaar in elk nummer van VanColland aandacht voor het verhaal van

Het is alweer ruim vijf jaar geleden dat Daniël op een nazomerdag met de vracht-

wagen naar een klant vertrekt om de silo te vullen met voer. Na het vullen gaat het

iemand die zelf een ongeluk heeft meegemaakt.

vreselijk mis. Hij koppelt de slang af en de silo zakt in elkaar. Daniël komt eronder terecht en overlijdt.

Het komt nog heel regelmatig voor

Staat er een silo op je erf?

dat er een oude silo op een erf staat.

Dan ben jij als eigenaar verantwoor-

Sommige silo’s staan er al veertig jaar.

delijk voor de veiligheid. Gebruik de

Die zijn gevaarlijk. In het geval van

checklist Veilige silo. Daarin wordt

Daniël was er sprake van een oude silo

aandacht besteed aan de aanschaf, de

met een heel klein gaatje in de steun-

constructie, aanrijdbeveiliging,

poort. Door het vullen is er gewicht op

het vullen en onderhoud. ■

­gekomen met alle gevolgen van dien.

Bekijk het filmpje waarin Johan den Teuling,

­collega van Daniël, terugkijkt op het ongeluk.

En waarin Martin Schoemaker, general manager

Feed Logistics bij Nijhof Wassink, pleit voor een norm of keuring voor veilige silo’s.

12

Checklist Veilige silo Scan de QR code


VanColland magazine #1 | maart 2021

Wist je dit al over de RIE? Tekst: Stigas

Met een RIE Stigas breng je de veiligheids- en gezondheidsrisico’s binnen je bedrijf in kaart. En je geeft aan wat je gaat doen om ze onder controle te krijgen. Een goed opgestelde RIE helpt ongelukken en ­gezondheidsklachten te voorkomen. Maar er is meer te vertellen over de RIE. En in het bijzonder over de RIE van Stigas. Wist je bijvoorbeeld al dat…. y ieder bedrijf moet een RIE hebben? Het maakt niet uit

y je voor begeleiding door een preventieadviseur en

of je werknemers in loondienst zijn, worden ingehuurd

de toetsing een sterk gereduceerd t­ arief ­betaalt als

of dat er gezinsleden meewerken.

je premie ­betaalt aan Colland?

y je met een RIE ook aan de veiligheid van je bezoekers werkt? Denk aan leveranciers, de dierenarts en gasten. y de inspectie SZW strenger gaat toezien op het naleven van de ­verplichting om een RIE te hebben? y Stigas een RIE heeft gemaakt die is afgestemd op jouw sector? Dus: op het werk dat jullie doen. y deze RIE gratis is voor bedrijven die premie betalen aan Colland Arbeidsmarkt? y ­ je met meer dan 25 werknemers (inclusief uitzend­

y je tijdens het invullen van je RIE tips krijgt voor ­maat­regelen die je kunt nemen? Je hoeft dus echt niet alles zelf te bedenken. y je ook inzicht krijgt in welke maatregelen je het ­beste als eerste kunt nemen. Wel zo handig. y er in de RIE van Stigas ook aandacht is voor corona? y beginners een handig instructiefilmpje krijgen over het invullen van de RIE? y de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid

krachten en zzp’ers), je RIE door een deskundige

­bedrijven dit jaar steekproefsgewijs gaat controleren

moet laten toetsen?

op de aanwezigheid van een RIE?

Heeft jouw bedrijf nog geen RIE? Maak je bedrijf veiliger en vraag vandaag nog je ­inlogcodes aan voor de RIE van Stigas. 13


Thema Verandering & Transities

Engelsman Hoveniers, ­Mastenbroek Bloembollen en Zoontjens Boomprojecten winnen de

Stigas Gezond en Vitaal Werken Prijs 2020 Tekst: Stigas | Foto’s: Mark Arents

Op 11 februari hebben Engelsman Hoveniers, Mastenbroek Bloembollen en Zoontjens Boomprojecten de Stigas Gezond en Vitaal Werken Prijs 2020 gewonnen. De prijzen zijn geheel coronaproof – buiten, met twee personen op anderhalve meter afstand – uitgereikt door Wim van den Boomen (LTO Nederland), werkgeversvoorzitter van het Stigasbestuur en Math Creemers, directeur Stigas.

14

Dit jaar ging Stigas op zoek naar

Coronamaatregelen

Aandacht voor gevaren van stof

bedrijven met mooie voorbeelden van

Engelsman Hoveniers heeft met

Mastenbroek Bloembollen is zich

gezond, veilig én met plezier werken,

haar veiligheidsbewustzijnsprogramma

bewust van de gevaren van werken in

juist nu de sector de invloed van

’O, O, Den’ – een knipoog naar het

een stoffige omgeving en installeerde

corona ervaart. Bedrijven die ondanks

bekende lied van Harrie Jekkers 20

daarom een afzuiginstallatie en werkt

de aanhoudende coronamaatregelen

jaar geleden - een ‘aanspreekcultuur’

met speciale veegmachines. Om

een werkomgeving weten te creëren

gecreëerd waarin werknemers elkaar

coronabesmetting tijdens het

waarin werknemers duurzaam veilig,

onder meer via WhatsApp attenderen

hoogseizoen, waarin internationale

gezond en met plezier kunnen (blijven)

op situaties die veiliger kunnen.

werknemers op het bedrijf werken, te

werken tot aan hun pensioen. Die

Dankzij deze werkwijze was het

voorkomen is er een indrukwekkende

samen met hun werknemers adequate

mogelijk de coronamaatregelen

plexiglasconstructie geïnstalleerd.

maatregelen tegen corona­besmetting

effectief door te voeren in het hele

Dankzij deze oplossing, gecombineerd

hebben genomen en erin slagen om in

bedrijf. Daarnaast biedt het bedrijf

met de open collegiale manier van

deze soms verwarrende tijd goed

werknemers die het buitenwerk

samenwerken – naast je werknemers

contact te houden met hun werkne-

fysiek niet meer fulltime aankunnen

staan – is het bedrijf erin geslaagd

mers. In dit bijzondere jaar is besloten

de mogelijkheid om structureel

corona buiten de deur te houden.

de prijs aan alle drie de genomineerde

ook andere werkzaamheden op

bedrijven uit te reiken.

te pakken.


VanColland magazine #1 | maart 2021

Oplossing voor zwaar werk

inspanningen te herstellen en ook om

de coronapandemie zijn er bij

Zoontjens Boomprojecten is zich

privé de zaken goed te regelen. Zo

Zoontjens heldere afspraken gemaakt

bewust van de zwaarte van het

blijft de balans tussen werk en privé

over deze extra dimensie aan gezond

boomverzorgingswerk en heeft

goed en zijn de werknemers fit en

en veilig werken. De kracht van de

daarom, in samenspraak met haar

gemotiveerd. Verder is er een goed

herhaling, gecombineerd met een

werknemers, gekozen voor een

functionerend registratiesysteem voor

beroep op de eigen verantwoordelijk-

vierdaagse werkweek voor de

onder andere (bijna)ongevallen en

heid van de werknemers, heeft ervoor

boomverzorgers in het bedrijf. Zo is er

verbetermogelijkheden dat actief

gezorgd dat de maatregelen in de

voldoende mogelijkheid om van de

wordt gebruikt. Aan het begin van

praktijk ook echt werken. ■

Een hele positieve ervaring “Een hele positieve ervaring”, aldus Rik Tromp, VGM-coördinator Bij Engelsman Hoveniers. “We zijn trots op ons Veilig Bewust-certificaat en het is goed om te zien dat ook de buitenwereld daar oog voor heeft. Het was bijzonder dat de bestuursvoorzitter en de directeur van Stigas tijd hebben gemaakt om de prijs persoonlijk aan ons uit te reiken. Het werd een prachtige dag en natuurlijk hielp het prachtige winterweer ook een handje mee!”

15


Thema Verandering & Transities

Mensen vinden dat we het echt verdiend hebben “Het was super om genomineerd te zijn en te winnen”, vertelt Joanne Mastenbroek, mede-eigenaar van Mastenbroek Bloembollen. “Het oranje Stigas-Volkswagenbusje dat kwam voorrijden was fantastisch. De mooie bos bloemen en de heerlijke taart, hebben we echt van genoten. We kregen veel reacties op onze nominatie, via Facebook had het bericht zelfs onze werknemers in Polen bereikt. Mensen vinden dat we het echt verdiend hebben, en dat is leuk om te horen.”

We hebben veel positieve reacties gekregen “We hebben veel positieve reacties gekregen op de prijs, ook vanuit de bomenwereld, hartstikke leuk”, vertelt Monique Meuser van Zoontjens Boomprojecten. “We doen veel om gezond, veilig en vitaal te werken binnen ons bedrijf. Met als resultaat dat onze werknemers fysiek en mentaal fit zijn. Dat dit nu ook nog wordt gewaardeerd door Stigas met deze prijs, is heel bijzonder!

16


VanColland magazine #1 | maart 2021

Teboza investeert gericht in welzijn van werknemers

‘ Happy people, better business’ Tekst: Ank van Lier (namens Sazas)

Asperges, asperges en nog eens asperges; dat is waar het om draait bij ­Teboza. Naast het vaste team helpen ieder jaar honderden buitenlandse seizoenswerknemers om alle asperges uit de grond te halen en te verwerken. De Limburgse Sazas-klant investeert gericht in goede arbeidsomstandigheden en doet er alles aan om haar mensen ‘een goed gevoel te geven’. “Toon je waardering; dat maakt het verschil!” 2020 was op zijn zachtst gezegd een uitdagend jaar

charters ingezet, maar hiermee konden we slechts een

voor Teboza in het Limburgse Helden. Net op het mo-

deel van de werknemers een oplossing bieden. Een

ment dat de aspergeoogst op het punt van beginnen

snel opgezet crisisteam ging daarom aan de slag met

stond, barstte de coronacrisis los. En dat terwijl pas

het werven van extra mensen: uitzendbureaus bellen,

130 van de benodigde 400 seizoenswerknemers in

maar ook bloementelers, horecazaken met boventallig

Nederland waren. Dit bracht de nodige uitdagingen

personeel, et cetera. Op die manier is het uiteindelijk

met zich mee. “De asperges moesten namelijk wel de

gelukt om voldoende mensen bij elkaar te krijgen,

grond uit”, zegt Kim Niessen, Hoofd Personeelszaken

maar het was wel een hele kluif. Tegelijkertijd gaf het

bij Teboza. “Veel van onze werknemers wilden graag

ook een gevoel van trots, dat we het met zijn allen wis-

komen, maar konden hun stad of land simpelweg niet

ten te redden. Door de coronacrisis hebben we ervaren

verlaten. We hebben toen zelfs privévliegtuigen en

hoe krachtig en flexibel we zijn als team en als bedrijf.”

17


Thema Verandering & Transities

“Heb vertrouwen en toon je ­waardering; dat is voor ­werknemers vaak net zo ­belangrijk als een goed­ salaris en ­goede ­arbeidsvoorwaarden.” Voorbereidingen aspergeseizoen

Eigen werving Teboza heeft 26 vaste werknemers, die werkzaam zijn op kantoor, in de verwerkingsloods en in de teelt van asperges. Tijdens het aspergeseizoen wordt daarnaast dus een grote groep seizoenswerknemers ingezet. “Wij werken daarbij vooral met mensen uit Griekenland, Roemenië en Letland”, zegt Niessen. “Voor het oogsten van de asperges, maar ook voor het schillen, verpakken en logistieke handelingen. Deze werven we allemaal zelf, we maken geen ge-

De afgelopen perioden werden alle voorbereidin-

bruik van uitzendbureaus. Door werknemers zelf in

gen getroffen om de arbeidsvoorziening tijdens

dienst te nemen, creëren we veel binding. Dit draagt

het komende aspergeseizoen op rolletjes te laten

er ook aan bij dat veel mensen jaarlijks bij ons

lopen. “We zorgen bijvoorbeeld dat alle werknemers

terugkeren.”

in hun thuisland een coronatest ondergaan, die we vergoeden. Ook komt iedereen tien dagen eerder,

Motiveren tot gezond eten

zodat ze in quarantaine kunnen. Daarnaast hebben

Het verzuim binnen het bedrijf is volgens Niessen

we ladingen mondmaskers, handschoenen, et cetera

buitengewoon laag, zowel onder de vaste werk­

ingeslagen en is er een testbeleid uitgewerkt.”

nemers als onder de seizoenskrachten. In 2020 kwam het verzuim uit op 1,7 procent. “We hebben eigenlijk alleen te maken met kortdurend verzuim, mensen die enkele dagen uitvallen als gevolg van een griepje. Ook door het coronavirus is ons verzuim niet significant gestegen.” Volgens het Hoofd Personeelszaken heeft dit lage verzuim ook alles te maken met de manier waarop Teboza met haar werknemers omgaat. Dat mensen­­ goed in hun vel zitten, heeft de hoogste prioriteit voor het bedrijf. “Vooral de laatste jaren zetten we daar sterk op in. Zo proberen we onze werknemers te motiveren om goed en gezond te eten. In onze kantine staat daarom bijvoorbeeld geen tosti-ijzer of magnetron, en we brengen regelmatig appels rond. Daarnaast proberen we de werkdruk niet te zeer te laten oplopen. En bij oudere werknemers passen we de werkzaamheden eventueel aan, om hen zo lang mogelijk inzetbaar te houden.” Positiviteit en in gesprek met elkaar Heel belangrijk is volgens Niessen ook om positieve­ zaken te benoemen en werknemers regelmatig complimenten te geven. “Heb vertrouwen en toon je waardering; dat is voor werknemers vaak net zo belangrijk als een goed salaris en goede arbeidsvoorwaarden. In het seizoen maak ik vaak een rondje langs de velden om een praatje te maken met werknemers, te vragen hoe het met hen gaat. Ik kan daar enorm van genieten. En het betaalt zich terug,

18


VanColland magazine #1 | maart 2021

Volledige aspergeketen in eigen hand Teboza werd net na de Tweede Wereldoorlog ­opgericht door Lodewijk Teeuwen, grootvader van Will Teeuwen, de huidige eigenaar. Hij vormt vandaag de dag, samen met Trudie Teeuwen en Rik Kursten, de directie van het bedrijf. Teboza houdt zich niet alleen bezig met het telen van witte, groene en paarse asperges, maar ook met de veredeling van nieuwe soorten, de opkweek van planten en de handel in asperges.

Kim Niessen, Hoofd Personeelszaken bij Teboza

in de vorm van een hogere inzet en betere prestaties.

Meedenken

Happy people is better business, dat ervaren wij aan

Teboza heeft haar verzuimverzekeringen al jarenlang

den lijve.”

ondergebracht bij Sazas. De samenwerking verloopt naar volle tevredenheid, geeft Niessen aan. “Maar

Niessen vindt het ook van belang om een luisterend

omdat ons verzuim laag is, hebben we doorgaans

oor te bieden voor werknemers. “Onze mensen weten

niet zoveel contact met Sazas. Fijn is wel dat ze regel-

dat ze altijd bij mij of bij iemand van de directie kun-

matig bellen om te vragen hoe het loopt en of ze iets

nen aankloppen, wanneer ze ergens mee worstelen.

kunnen doen. Ook in de coronaperiode. Dat waarde-

Alles is bespreekbaar en we proberen met mensen

ren we; het is fijn als een verzekeraar meedenkt.” ■

mee te denken. Ook dat zorgt ervoor dat ze zich hier prettig voelen. Ons lage verzuim is hiervoor het perfecte bewijs, net zoals het feit dat veel werknemers al heel lang bij Teboza werken.”

19


Thema Verandering & Transities

Een Skelex (exoskelet) voor werknemer bloemenkwekerij Tekst: Ank van Lier / Wendy Venhorst (namens Sazas)

In 2012 scheurde een werknemer van bloemenkwekerij De Hazekamp in het Gelderse Brakel zijn pees af bij een fietsongeluk. De schouder herstelde, maar bleef een zwakke plek. Een paar jaar later was het opnieuw raak: als gevolg van het lichamelijke werk op de kwekerij scheurde de pees weer af. Na een lang verzuimtraject bood de Skelex uitkomst, een hulpmiddel dat de spierkracht in de armen ondersteunt. Sazas speelde hierin een sleutelrol.

20

Overstekend lammetje

‘Tweede spoor’

Een overstekend lammetje was er in 2012 de oorzaak van

In overleg werd daarom ingezet op het ‘tweede spoor’:

dat een werknemer van bloemenkwekerij De Hazekamp van

­passend werk zoeken bij een ander bedrijf. Toch kwam dat

zijn fiets viel en verkeerd terechtkwam op zijn schouder.

niet van de grond. Van Daalen: “Helaas stonden andere werk-

­Gevolg: hij scheurde een pees af en moest worden geopereerd.

gevers niet echt open voor een Poolse man van in de vijftig,

“Het duurde meer dan een jaar voordat de werknemer weer

die gebrekkig Nederlands spreekt, geen rijbewijs heeft, maar wel

volledig aan het werk was”, vertelt Isabella van Daalen.

een verzuimverleden. Dat vonden wij heel vervelend voor hem.”

Zij runt samen met haar man een alstroemeriakwekerij van

Uiteindelijk kon Van Daalen in 2019, na twee jaar wachttijd,

1,3 hectare. In totaal hebben ze elf vaste werknemers, die

ontslag aanvragen bij UWV. Toch deed ze dat niet. “We konden

voornamelijk bezig zijn met het plukken, bossen en veiling-

het niet over ons hart verkrijgen; het voelde onlogisch voor

klaar maken van de snijbloemen. “De alstroemeriateelt is

ons. Hij zou dan een gedeeltelijke WIA-uitkering krijgen en

heel arbeidsintensief: de bloemen worden niet gesneden

daarnaast moeten solliciteren. Maar de eerdere afwijzingen

of geknipt, maar uit de grond getrokken. Dat vraagt vrij

hadden hem geen goed gedaan. Bovendien heeft hij zich altijd

veel van de schouders”, legt Van Daalen uit.

prima ingezet voor ons.”

In eerste instantie verliep de terugkeer van de werknemer

En dat bleef de werknemer doen, maar het bleef moeizaam

redelijk goed. Tot 2017. De klachten werden toen erger en in

gaan. Totdat via de arbeidsdeskundige de Skelex in beeld

het ziekenhuis bleek de pees opnieuw te zijn afgescheurd.

kwam; een exoskelet dat om schouders en middel wordt

De werknemer werd opnieuw geopereerd en er volgde een

bevestigd en de spierkracht in de armen ondersteunt. “Hier-

lang herstel. Na zes maanden kwam er een arbeidsdeskun-

door kost het omhoog en opzij bewegen minder spierkracht.

dige over de vloer en de conclusie was helder: het werk op

Dat verlicht het werk en dat is precies wat onze werknemer

de kwekerij eiste teveel van hem.

nodig heeft. Het is alsof de Skelex voor hem is gemaakt.’’


VanColland magazine #1 | maart 2021

“ Het is alsof de Skelex voor hem is gemaakt.” Aan het werk blijven

Verzuim (voorkomen) in het bedrijf

Toch duurde het nog een hele tijd voordat de werknemer

Het reguliere verzuim op de kwekerij is volgens de

met de Skelex aan het werk kon, want UWV wilde deze

onder­neemster vrij beperkt. Werknemers hebben wel eens

kosten niet vergoeden. Ondertussen had Van Daalen

griep, maar zijn meestal binnen twee weken weer aan de

­regelmatig contact met Marc Breedveld, de WIA-expert

slag. Om verzuim zoveel mogelijk te beperken, probeert Van

van Sazas. Uiteindelijk besloot Sazas om de Skelex te

Daalen werknemers vooral afwisseling te bieden in de

vergoeden. Sinds februari 2020 maakt de werknemer

werkzaamheden en goed te kijken naar de spreiding over

gebruik van de Skelex; naar volle tevredenheid. “Hoewel

de verschillende dagen. Daarnaast is ook de sfeer een

de klachten er niet door verdwijnen, kan hij met hulp van

belangrijke factor. “Als de sfeer goed is, scheelt dat verzuim.

de Skelex en de fysiotherapeut wel aan het werk blijven.”

Maar feit is dat het werk hier fysiek zwaar is; dat kan ik niet

Daar is zowel werkgever als werknemer erg blij mee.

veranderen. Het is daarom belangrijk dat de werknemers de

“Het ­is heel fijn dat we vanuit Sazas zo goed zijn geholpen

juiste mentaliteit hebben en zelf ook het nodige doen om

met deze maatwerkoplossing.”

fit en gezond te blijven.”

21


Thema Verandering & Transities

Kort Nieuws Nog geen lagere Aof-premie in 2021

Week van de teek 2021: 19 tot en met 23 april

Ziekte en arbeidsongeschiktheid van medewerkers

Een beet van een teek kan - onder andere - de ziekte van

brengen voor werkgevers hoge lasten met zich mee. De

Lyme veroorzaken. De gevolgen kunnen ernstig zijn. Licht

overheid heeft nagedacht over hoe deze kunnen worden

mensen die buiten werken daarom goed voor. De jaarlijkse

verlaagd. Besloten werd om werkgevers per 2021 een

Week van de Teek helpt om extra aandacht aan de gevaren

korting van € 1.200,- op de Aof-premie te geven. Aof staat

van de teek te besteden. Op www.weekvandeteek.nl

voor Arbeidsongeschiktheidsfonds. Deze premiekorting

vind je alle info over de deelnemers en de activiteiten die

gaat in 2021 echter niet door. In plaats daarvan geldt

zij organiseren. En ­handige hulpmiddelen om je mede­­

vanaf 1 januari 2022 een

werkers te vertellen wat ze kunnen doen om teken­beten

systeem met gedifferentieerde

te voorkomen. ■

premies. Lees er alles over op de website van Sazas door met uw mobiele telefoon deze QR-code te scannen. ■

Sazas voor de vierde keer op rij nummer 1 klanttevredenheid De aanpak van Sazas wordt gewaardeerd door haar klanten. De verzuimspecialist kwam dit jaar voor de vierde keer op rij als nummer 1 uit het Klanttevredenheidsonderzoek Inkomen Zakelijk van het Verbond van Verzekeraars. Klanten waarderen de dienstverlening van Sazas met een 7,8. Het persoonlijke (telefonische) contact beoordelen zij met een 7,9. De belangrijkste pluspunten zijn de professionele houding van de medewerkers en ‘de korte lijnen’. ■

22


VanColland magazine #1 | maart 2021

Hoe staat het met jouw ­lichaam? Doe de test! In de agrarische en groene sectoren zorgen klachten aan rug en ledematen voor 47 procent van het ziekteverzuim. Een groot deel van de klachten komt door lichamelijke ­belasting tijdens het werk. Denk aan tillen, dragen en steeds dezelfde bewegingen maken. Wil jij weten of jouw lichaam verkeerd wordt belast tijdens jouw werk? Doe dan de test op www.hoetopwerkjij.nl. ­Binnen vijf minuten weet je welke risico’s jij loopt. En wat je kunt doen om die te verminderen. ■

Bedrijfsscan duurzame inzetbaarheid Wil je aan de slag met de ­inzetbaarheid van je personeel? De bedrijfsscan duurzame inzet­baarheid brengt in kaart wat je al doet voor de vitaliteit van je medewerkers en waar nog kansen liggen. Na afloop ontvang je een mail waarin staat wat jouw volgende stap kan zijn. ■

Vanaf midden 2022: 9 weken ­ouderschaps­verlof met deels ­behoud van salaris Het kabinet heeft besloten dat ouders vanaf augustus 2022 de eerste negen weken van het ouderschapsverlof

www.stigas.nl/diensten/bedrijfsscan-di

gedeeltelijk doorbetaald krijgen. Daarmee moet het aantrekkelijker worden voor ouders (met name vaders) om het ouderschapsverlof op te nemen. De nieuwe

Voorkom burn-outs door de coronacrisis

maatregel is een derde stap in de verlofregelingen voor ouders van jonge kinderen. Deze past in het streven van het kabinet om mensen meer ruimte te geven om werken en zorgen te combineren. Als verzuimspecialist juicht Sazas dit dan ook toe.

Sinds de coronacrisis is het aantal burn-outs toegenomen. Met name een (te) hoge werkdruk en onzekerheid over de

Op dit moment hebben ouders recht op 26 weken

toekomst zorgt voor veel stress. Ook de vervaging tussen

onbetaald ouderschapsverlof in de eerste acht levens­

werk en privé ervaren mensen als stressvol. Een burn-out

jaren van hun kind. Niet iedereen kan het zich veroorlo-

zorgt voor veel leed, zowel voor de werknemer zelf als voor

ven dit onbetaalde verlof op te nemen. Om die reden

de werkgever. Alle redenen om een

neemt nu slechts een derde van de ouders dat verlof op.

burn-out, zeker tijdens de coronacrisis, te voorkomen. Lees verder op de

Meer lezen over het wetsvoorstel en

website van Sazas door met uw mobiele

overige regelingen voor ouderschaps-

telefoon deze QR-code te scannen. ■

verlof? Lees het artikel op pagina 8 of scan met uw mobiele telefoon deze QR-code ■

23


Thema Verandering & Transities

Geschiedenis

&Actualiteit

Vrouwen vooruit in Agrarisch en Groen:

Van verandering naar transitie Door Christ Essens, relatiebeheerder arbeidsmarkt

Zo rond internationale ­vrouwendag (8 maart) vraag je je misschien af: Hoe zit het eigenlijk met de positie van de vrouw in de agrarische en groene sectoren? Honderd jaar geleden werd er vooral nagedacht over verzorgende taken van vrouwen. In 1925 nam de Noord­-Brabantse Christelijke Boerenbond (N.C.B.) daarom het initiatief voor de eerste landbouwhuishoudcursussen met onderwerpen als voeding, koken, de was en warenkennis. Alle kennis voor de bedrijfsvoering werd geacht bij de man in goede handen te zijn, ook al was de boerin vaak medeverantwoordelijk voor een belangrijk deel van het

Steeds meer vrouwen aan het stuur

agrarische werk.

Maar nog niet overal gaat de opmars van vrouwen in het-

Voorzichtige verandering vanaf de jaren zestig

zelfde tempo. In 2005 schreef NRC Handelsblad dat er nog maar één vrouwelijke hovenier lid was van de VHG. Tien jaar

In 1956 bracht het Ministerie van Landbouw in 1956 nog het

later waren dat er een stuk meer. Het bedrijf “De Hofdames”

boekje “de boerin en haar huis” uit. Maar vanaf de jaren

heeft gezelschap gekregen van diverse “Tuinvrouwen” en

60 zien we echte veranderingen. In 1964 begint de afdeling

de VHG heeft tegenwoordig een Platform Meewerkende

Schalkwijk van de Plattelandsvrouwen bijvoorbeeld met

partners. Ook in de sector Groen Grond en Infrastructuur

een boekhoudcursus. In 1967 zijn er bij een forum “over

(Loonwerk) zijn er steeds meer vrouwen die mede-onder-

problemen in en rond de boerderij” van de N.C.B. ook 13

nemer zijn. Cumela organiseert jaarlijks vrouwendagen.

leden van de Boerinnenbond aanwezig. In de jaren 70

Eind november 2020 voerde Nieuwe Oogst onder bijna

waren de cursussen Economische Vorming voor Agrarische

tweeduizend boeren en tuinders een onderzoek uit. Van

Vrouwen (EVAV) succesvol, en nog steeds. En uit een van die

de 29 procent van de bedrijven met een opvolger, heeft 84

cursussen is weer een studieclub van Agrarische Vrouwen

procent een mannelijke opvolger en ruim 16 procent een

ontstaan die nu nog steeds bestaat. Gezamenlijk onder-

vrouwelijke. Van de deelnemers die aangaven zelf het be-

nemerschap in de vorm van man-vrouw maatschappen is

drijf te willen overnemen, was echter 37 procent vrouw. Bij

tegenwoordig niet meer weg te denken.

Willemien Koning, voorzitter LTO Vrouw en Bedrijf, ontlokt dat de uitspraak “Het zou me niet verbazen als vrouwen een sterkere rol gaan spelen bij de transitie van de agrarische sector.” ■

24