Van de voorzitter. In het voorjaarsnummer van "De Post" heb ik het al gemeld: 2003 het jaar van de boerderij. Dankbaar heeft onze vereniging ingehaakt op dit thema, omdat wij ons vanzelfsprekend aangesproken voelden en nog meer om de achterliggende gedachte, n.l. de aandacht vestigen op en het behoud van deze cultuurhistorische panden die zo karakteristiek zijn, zeker ook voor Middelie. "Hij is weer voorbij die mooie zomer, die begon zowat in mei", een zomer die velen benut hebben om voor plezier een ritje door ons dorp te maken, al of niet inhakend op de mede door ons georganiseerde fietstochten. Ook in dit nummer blijven we nog even op deze toer door wat dieper in te gaan op de geschiedenis, het gebruik en de huidige functie van een aantal boerderijen. We hopen dat u het interessant vindt. Kopij was er genoeg. We hebben een keuze moeten maken. Als we alle kopij hadden gebruikt dan zou niet alleen het blad te dik zijn geworden, maar ook de rekening van de drukker. Dat klinkt misschien wat zuinigjes, maar we moeten het komend jaar niet voor niets de contributie voor het eerst in ons bestaan verhogen. Bij het ophalen van de contributie, afgelopen zomer, heb ik echter veel begrip (mogen) ervaren voor onze financiële zorg. Dit begrip en de foto's, documenten en oude gebruiksartikelen, die steeds aan de vereniging ter hand worden gesteld, maken, dat wij met elkaar "oud Middelye" verder helpen. Dus mocht u iets voor ons weten of van ons willen weten, laat het ons dan even weten. Veel lees plezier toegewenst. Piet Laan
◄●
Kwadijk, Hobrede, een stukje Oosthuizen en Middelie. De bijbehorende vragenlijst bevatte verschillende cultuurhistorische aspecten, zoals het watergemaal van de zeevang, het smidsvuur van de fa. Haan, de boerderij van de familie Wennekers, de boerderij van de familie Frikkee, een boenwal en melkschuitje in Middelie (zie Polderexpress d.d. 13 augustus 2003) en de veldnamen (toponiemen) van verschillende percelen weiland langs de route. In het clubgebouw van Oud Quadijk was een overzicht te zien van (onder)kleding uit "grootmoeders tijd". In de doopsgezinde kerk in Middelie kon men kennisnemen van handgereedschap zoals dat ongeveer honderd jaar geleden op de boerderij werd gebruikt. Ondanks alle concurrerende activiteiten elders, hebben ± 80 personen, waaronder veel kinderen, begunstigd door prachtig weer, de route gedaan, waaraan zij heel veel plezier hebben beleefd. De vragen lijst nodigde hier en daar uit tot enige fantasie, waarmee zowel de deelnemers als de beoordelaars met souplesse zijn omgegaan Het belangrijkste was echter de slagzin die de deelnemers konden invullen, hetgeen de meeste wel gedaan hebben. In vele vaak geestige bewoordingen werd de schoonheid van ons gebied hierin verwoord. Na ampele beraadslaging werd tot de beste slagzin uitgeroepen: "De Zeevang met zijn stolpen het is een pracht, dit moeten we behouden voor het nageslacht". Deze zin was van Mevrouw Clay uit Hobrede, die hiervoor een Edammer kaas mocht ontvangen. Vanaf deze plaats nogmaals dank aan allen die aan het wel slagen van deze dag hebben meegeholpen. Namens de verenigingen, Piet Laan
◄●
Gekregen van: Fietstocht Oud Middelye en Oud Quadijk. Op de langste dag, zaterdag 21 juni, hadden de beide verenigingen in eigen beheer een educatieve route uitgezet door de dorpen
Familie G.R. van der Voet: foto’s met tekst. Familie A. Hooyberg idem Familie H. de Vos idem Familie C. Koster: een (kamer)hanglamp. Familie C. v.d. Hudding: een aardewerk pot. Familie H. Vroom: Oude kranten, ± 1945 In bruikleen een melkmeter van Koen Jonker, (opgebaggerd uit de sloot achter het huis). ◄●
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà D
Het geslacht Bark in Middelie. Fotocamera voor vereniging. Onze vereniging heeft een digitale camera met toebehoren aangeschaft t.b.v. het digitaliseren van onze collecties. De aanschaf is mogelijk gemaakt door een flinke bijdrage uit het Zonnehoekfonds. De camera is in gebruik en onder beheer bij Mevrouw Gé Koster - Wakker. ◄●
Kwadijkers doen een boekje open. Zoals u misschien weet hebben Chr. Lenstra en zijn dochter Margreet Lenstra een boekje geschreven over de geschiedenis van de gemeente Zeevang dat begin november a.s. zal verschijnen. Hierbij iets meer info over het boekje: Titel: Zeevang door de eeuwen heen. Inhoud: Zeevang door de eeuwen heen bestaat uit achttien artikelen en twee gedichten over de geschiedenis van de gemeente Zeevang, visueel ondersteund door tientallen illustraties. Beets, Hobrede, Kwadijk, Middelie, Oosthuizen, Schardam en Warder; alle kernen komen in meer of mindere mate in de teksten voor die variëren van Middeleeuwse geschiedenis tot anekdotes uit de 20e eeuw. Omvang: 132 pagina's met ruim zestig illustraties in zwart - wit. Het omslag is in kleur. Verkoopprijs:
12,- euro.
Verkoopadressen in Zeevang: Chr. Lenstra Hollandiaplantsoen 14 1471 CT KWADIJK Margreet Lenstra Stationsweg 16 1471 CM KWADIJK P. Laan Middelie 34 1472 GP MIDDELIE
Het jaar 2003 is landelijk uitgeroepen tot het jaar van de boerderij. Wij willen hier, als historische vereniging, er aandacht aan schenken, want ook in ons klein dorpje zie je steeds meer boerderijen verdwijnen. De boerenbedrijven zijn nu nog op één hand te tellen en stolpen in “bedrijf” zijn er nauwelijks meer. De geslachtsnaam Bark in Middelie. In tegenstelling tot de “Plassen” is er over de geslachtsnaam Bark, bij mijn weten, geen uitgebreid genealogisch onderzoek gedaan. Toch komt ook deze naam al vele eeuwen in de Zeevang voor en met name in Middelie. Het is niet de bedoeling om hier de geslachtsnaam uit te spitten. Toch wil ik enkele bekende plaatsgenoten met deze naam even noemen als aanloop naar het interview met Ageeth GreuterBark, de enige telg met deze naam die nog het beroep van landman of boer in ons dorp uitoefent. Vinden we in de scheepsregisters van Edam en Amsterdam, m.n. de Sontregisters in de zestiende en zeventiende eeuw veel bekende Middeliër en Axwijker namen, de naam Bark komt daar niet in voor. Het waren kennelijk echte landrotten, want velen waren boer of landman. In de verpondingboeken komen de Barken veelvuldig voor met “..zoveel deimpten land..” en volgens de getekende bewoningssituatie in Middelie (± 1925) van S.de Boer zijn er zeven boeren Bark. Een opvallende figuur met de naam Bark was J.Dzn.Bark, wiens naam onverbrekelijk verbonden is met de huidige Doopsgezinde kerk in ons dorp, zoals de ingemetselde eerste steen laat zien. In het diakenregister van de Doopsgezinde gemeente komt de naam Bark vanaf eind achttiende eeuw geregeld voor. Zij waren het niet altijd eens met de gang van zaken; bij één van hen leidde dat tot ontslag als kerkmeester. Een andere telg uit het geslacht Bark was Hilletje Bark, geboren op 30 december 1878 en gestorven op 6 oktober 1986, dus op een leeftijd van 107 jaar en 10 maanden. Zij was hiermee vele jaren de oudste inwoonster van onze gemeente en stond bij haar overlijden op de vijfde plaats van oudsten in Nederland.
Drogisterij G. Van der Meer Raadhuisstraat 25 ► 1474 HH OOSTHUIZEN ◄● rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà E
Een wel zeer bekende Bark, was J.Bark Mzn. (1869-1934). Hij ontwikkelde zich tot een belangrijke boerenleider/-voorman in zijn tijd; een tijd van ingrijpende veranderingen. Zo gaf hij de aanzet tot de oprichting van de coöperatieve zuivelfabriek “Ons Belang” in 1907 (zie “De Post” jaargang 5 nr.1 en nr. 2.). Ook werd hij de gangmaker tot de oprichting van de coöperatieve maalderij/veevoeder fabriek “Kwadijk” in 1909. Van beide organisaties was hij jarenlang voorzitter, c.q. directeur. Hieruit vloeide een aantal andere bestuursfuncties voort, zoals bestuurslid van het F.N. Zuivel, de proefboerderij “De Schothorst” en het “Centraal Bureau” Rotterdam. Op plaatselijk niveau drong hij aan op de oprichting van de plaatselijke Boerenleenbank en ging als Polderbestuurder naar Haarlem om aan te dringen op ruime onderdoorgangen in de Jaagweg, zodat een boot met hooi onder de weg door kon. Verder was hij jarenlang wethouder van Middelie, iets wat kennelijk in de familie zat, want ook zijn vader en zoon hebben dit ambt vervuld. Anekdotisch is, dat hij eigenlijk veearts wilde worden, maar zijn vader had een boerderij voor hem, dus werd hij boer; als troostprijs kreeg hij een piano. Zo kwam het dat hij jarenlang het orgel in de doopsgezinde kerk bespeelde. Zoon Jan Bark (de vader van Ageeth) trad in de voetsporen van zijn vader, zij het minder naar buiten tredend. Ook hij was medebestuurder van vele organisaties in ons dorp. Ook erfde hij de kundigheid om gezondheidsproblemen bij het vee op te lossen. Vaak werd hij als verloskundige te hulp geroepen door collega’s als de geboorte bij een koe of schaap niet goed dreigde af te lopen. Ook hij had dus wel veearts kunnen worden.
De stolpboerderij: Ageeth werd geboren op de boerderij, nu huisnummer 67 en bewoond door de familie ten Have. Onderzoek in de kadastrale registers geeft aan dat op die plek in 1819 (begin kadastrale registratie) al een boerenbehuizing stond. In 1852 stond het pand op naam van Cornelis Tuyn, landman. In 1879 wordt melding gemaakt van herbouw. In 1883 kwam het pand in handen van Marten Jzn. Bark, waarna in 1904 een splitsing volgde en de boerderij op naam van Jan Mzn. Bark kwam. In 1934 werd hij ziek; de boel werd getaxeerd en kort daarna stierf hij. De boerderij stond toen op naam van weduwe Trijntje Hooyberg. Zoon Jan trouwde in 1930 met Grietje Vink en begon hier zelf te boeren. Trijntje verhuisde naar het door haar vader Marten in 1903 gebouwde huis, dat nu wordt bewoond door de heer C. Koedam. (Middelie 49)
▲Grietje Vink.
◄ vlnr. Piet Klok , Trijntje Slagt en de familie Bark. ► rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà F
▲ Jan Bark. ▲vlnr. Pietertje, Jan, Trijntje Slagt, Siem Hagenhoek, Jan Bark, Typisch boerenerf anno 1905 met veel eigentijdse details.
Marten, Trijntje Hooiberg, Wolmoet en rechts Pieter Klok.
een smalle weg (“de Post” jaargang 6 - 1), en er waren vaarwegen met nog nauwelijks bruggen. Een vrij geïsoleerd dorp dus, waar de bewoners nagenoeg volledig op elkaar waren aangewezen. In die tijd werd de melk in de zomer door de boerin verkaasd, maar in de winter gaven de koeien te weinig melk om er kaas van te maken. Daarom werd deze melk als consumptiemelk in Amsterdam verkocht. Maar de prijs die de boer voor zijn melk kreeg was laag.
Interview met Ageeth Greuter-Bark over haar familie en het bedrijf.
Jan Bark M.J.zn. (de grootvader van Ageeth) was een ondernemende en vooruitstrevende boer. Hij was getrouwd met Trijntje Hooiberg. Trijntje bestierde het bedrijf thuis, waardoor haar man gelegenheid kreeg voor zijn ondernemende activiteiten. Zo bood hij de boeren een halve cent per liter meer voor de melk dan de melkhandelaren uit Amsterdam. Hierdoor kon hij in de winter volop kazen maken, die op de markt in Purmerend verkocht werden. Het kazen gebeurde in de stal naast de boerderij. (zie foto boven) Hier ontstond het idee voor de oprichting van een kaasfabriek. Op 5 juni 1907 was het zover en werd “ Ons Belang” geopend. Bij de opening sprak Jan Bark (voorzitter en directeur van Ons Belang) de volgende woorden:
We gaan ruim 100 jaar terug in de tijd. Waar nu in ons dorp de “dorpsweg” loopt was in die tijd
”Begonnen zijn we, volharden willen we, en volbrengen zullen we” ►
▲ Jan Bark M.zn.
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà G
De familie Bark kreeg melkbus nummer 1 van Ons Belang. Jan Bark en Trijntje Hooiberg kregen 4 kinderen Jan, Pietertje, Wol en Mart. Jan trouwde op 17 april 1930 met Grietje Vink P.dr. en nam het bedrijf over, omdat zijn vader dat zo wilde. Zelf had hij liever veearts willen worden. In 1936 kregen ze hun zoon Jan en in 1941 werd Ageeth geboren. Drie jaar later, in april 1944, overleed Grietje Vink aan een longontsteking. Een half jaar later overleed ook zoon Jan op 8 jarige leeftijd aan epilepsie. Een moeilijke periode brak aan voor Ageeth en haar vader.
geen kleuterschool). Daar leerde ze haar vriendinnetje Jannie Greidanus kennen, waar ze nu nog altijd contact mee heeft. Als de hulp Bea Korstman haar intrek doet, klikt het meteen tussen haar, Ageeth en haar vader. In 1949 trouwde Jan Bark met Bea Korstman. Ageeth hoopte vurig op een broertje of zusje. Regelmatig legde ze een kikker en een wortel in de vensterbank voor de ooievaar. En zowaar! In het zelfde jaar werd haar zusje Tineke geboren. Dinsdag was boerenzondag voor vader. Hij vertrok dan ’s morgens om 6 uur met buurman Hetjes naar de markt in Purmerend met paard en veewagen; een houten wagen met een lage bak tussen twee hoge ijzeren wielen met een hoge bok. Ageeth hielp dan de koeien melken. Ook na schooltijd hielp Ageeth vaak met melken. Het omweiden van de koeien ging per boot. De koeien stonden 3 om 3 (kop aan kont) in de boot, waarbij hulp nodig was want ze stonden niet altijd even rustig. Dit vond Ageeth als jong meisje best wel eens angstig. Naast het werk was er voldoende tijd om te spelen met het door de broer van Bea gemaakte speelgoed, zoals een ledikantje /een poppenwiegje etc. In de zomer hing er een schommel boven de mestgang in de stal. De vader van Ageeth had een moestuin en Ageeth een bloementuintje.
▲ Trijntje Hooiberg. Omdat haar vader zijn handen vol had aan het bedrijf, ging Ageeth (als er geen hulp was) door de week logeren bij tante Pietertje (van Gem Visser) of bij opoe en oma Vink op de Zijvend of bij ome Mart en tante Lien in Edam. In die periode kwamen er verschillende hulpen over de vloer: bepaald geen leuke tijd voor Ageeth en haar vader. Dit heeft zo’n drie jaar geduurd en toen moest ze naar school (er was toen nog
Op vakantie ging ze niet Wel ging ze met Jannie logeren bij familie in Friesland. De schoolreisjes met meester Heukelom en juf de Ruiter maakten indruk op hen. In 1949 gingen ze naar Bergen. Dat was een hele onderneming in die tijd. Lopend naar de klemweg, met de bus tot de Noord Beemster, daar overstappen naar Alkmaar en vervolgens met de stoomtram “Bello” naar Bergen. Een schoolreisje naar Oud Valkenveen of met de trein naar de heilige landstichting in Nijmegen was indrukwekkend. Na de lagere school ging Ageeth naar de ULO op haar eerste nieuwe fiets, gekocht bij buurman Willem Plas. Deze nieuwe fiets kreeg ze als beloning omdat ze in haar eentje alle koeien had gemolken voor haar vader. Ze was toen bijna 12 jaar. Door de aanleg van de “veringwoud weg”►
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà H
tijdens de ruilverkaveling rond 1960 werd het land goed bereikbaar. In de strenge winter van 1963 kreeg Ageeth verkering met Ted Greuter uit Edam. De ouders van Ted hadden hun boerderij in Edam. Vanwege de ligging zag Ted het niet zitten om dit bedrijf over te nemen. Hij ging in de bouw werken en later bij de coöperatie “Kwadijk”. In juli 1966 trouwen Ted en Ageeth en gaan in Middelie op Zijvend 29 wonen. ▲ Foto van de boerderij op Middelie 68 , rechtsonder de stolp. stolp verkocht werd. Hierdoor verloor de stolp zijn agrarische functie. ________________________________________________________________________________________________________________
▲ Ageeth en Ted Greuter. Een paar maanden later, in november 1966, overleed vader Jan Bark. Ted en Ageeth namen het bedrijf over; 6 koeien/2 pinken/2 kalveren 1 paard/8 Schapen/6 jonge pinken en 10 hectaren land. Er werd 4 jaar lang heen en weer gependeld tussen de Zijvend en de boerderij. In juli 1967 werd hun eerste zoon Eric-Jan geboren In 1968 werd er land aangekocht van K Vink. Het paard kon de hoeveelheid landwerk niet meer aan en werd ingeruild voor een trekker. In hetzelfde jaar stopt de vader van Ted met zijn bedrijf in Edam en kon Ted de melkmachines overnemen. In 1970 werd de nieuwe bedrijfswoning gebouwd naast de stolp; moeder Bea blijft op de oude boerderij wonen. In april van dat jaar werd hun gezin uitgebreid met nog een zoon: Udo. Het is hard werken, maar er werd evengoed tijd voor vakantie gemaakt. Tijdens deze vakanties molken de buren Henk en Alie Hendriksen de koeien, Bea verzorgde en telde het andere vee.
De stolp was traditioneel van opzet: een hal met aan weerskanten een grote kamer met bedsteden en kastruimte. Een lange regel voor 12 koeien en een korte regel met 6 plaatsen (tevens zomerwoning) en een hooihok annex kaasruimte. Dit alles gegroepeerd om de hooiberg. Door de grootvader van Ageeth waren er schuren, stallen en een (hooi) kapberg bijgebouwd. (Zie foto pag.4.) ________________________________________________________________________________________________________________
……… Voor Middelie was zo’n grote loopstal nieuw. Uit Middelie, maar ook van verre, kwamen mensen kijken naar de nieuwe stal die de toepasselijke naam kreeg: “Ons Belang” Er veranderde veel in de loop van de tijd. De melkbussen werden vervangen door een grote koeltank, de hooiberg door een rijkuil. In 1980 kreeg Ted een ongeluk. Met hulp van Eric-Jan en Piet Wagemakers (die op dat moment net stage liep) en burenhulp draaide het bedrijf door. Nu het duidelijk werd dat Eric-Jan het bedrijf wilde overnemen, werd er nog meer land aangekocht. In 1982 van Huiberts, in 1987 van P Vink JB.zn. en nog veel later in 2000 van de familie J. de Boer. In totaal ± 30,8 ha. In 1988 gingen Ted en Ageeth met Eric-Jan in maatschap. Ageeth verzorgde (nog steeds) de boekhouding en bleef op die manier betrokken bij het bedrijf. Erik-Jan trouwde in 1993 met Marijke Buisman. Zij namen hun intrek in de nieuwe tweede bedrijfswoning tegenover de oude stolp. ►
In 1973 stopte buurman Klok met zijn bedrijf en konden Ted en Ageeth zijn land overnemen. Door de groei van het bedrijf moest er nu wel een nieuwe stal bij komen. Om die stal (een loopstal) te financieren eiste de bank dat de rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà I
▲ Erik-Jan Marijke en de kinderen Rick, Sanne en Tom. Erik-Jan en Marijke hebben inmiddels drie kinderen; Rick, Sanne en Tom. Het bedrijf is nu 44 ha. groot (incl. pachtland) en bezit 75 melkkoeien, 50 stuks jongvee en 25 schapen.
Eric-Jan vertelt dat een bedrijf wat met zijn tijd mee wil gaan eigenlijk constant in beweging is. “Ieder jaar moeten er weer investeringen gedaan worden om het bedrijf te verbeteren. Om in de toekomst een inkomen te kunnen verdienen moet er steeds meer omzet gedraaid worden, uitbreiden zal daarom wel door moeten gaan. Door alle regels, wetten en grote risico’s is het er voor de boeren niet gemakkelijker op geworden. Met name de huidige wet en regelgeving is wel vervelend, maar daar hebben ze in heel werkend Nederland last van. Als je daar vanaf wilt, moet je uit Nederland weg gaan. Maar dat is voor ons nog niet aan de orde. De ontwikkeling van de melkprijs is voor ons de belangrijkste factor of het bedrijf in de toekomst kan blijven bestaan of niet.” Toch heeft Eric-Jan er wel vertrouwen in dat een fabriek als de Cono door zijn speciale Noord-Hollandse kaas een goede prijs voor de melk kan blijven betalen. Piet Laan en Saskia Bibo-Muts
◄●
Jan J.zn.Bark * Grietje Groot Trijntje Laan * Cornelis Bark | | | | Marten J.zn.Bark * Pietertje de Geus Jan Hooiberg * Wolmoet Bark | | | | Jan MJ.zn.Bark Aaltje Bark Pieter Hooiberg Trijntje Hooiberg | | | | | ------------------ * ---------------------| | | -------------------------------------- * ---------------------------------------------| Pietertje Bark Wolmoet Bark Jan Bark * 1 Grietje Vink 2 Bea Korstman Marten Bark | | | | Jan Bark Ageeth Bark * Ted Greuter Tineke | | Erik-Jan Greuter * Marijke Buisman Udo | | Rick Greuter Sanne Greuter Tom Greuter
▲ Verkorte stamboom van Ageeth Greuter-Bark
◄●
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà J
Een historische locatie in het dorp. Henk de Vos vertelt over de historie van één van de oudste boerderijen in Middelie, die op het Vermaningslaantje achter de doopsgezinde kerk staat. Wie hebben daar in de loop der jaren gewoond en gewerkt? In 1871 kocht Jan Stijns, landman van beroep, de boerderij met een paar lapjes grond 1) van Jan Bijl. Jan Stijns verkocht het geheel op zijn beurt aan Antje Bark, weduwe van Cornelis Hagenhoek. Zij boerde er tot 1895 en deed de boerderij over aan haar zoon Pieter Hagenhoek, die getrouwd was met Pietertje Stijns, weduwe van Jb. Plas. Pietertje Stijns en Jb. Plas hadden twee zoons en een dochter Geertje. Zij trouwde in 1896 met Willem de Vos. Zij kregen twee kinderen: zoon Jaap en dochter Jannetje. Jaap kwam op de boerderij toen hij met Maria Heijn trouwde in 1932. Ook zij kregen een dochter en een zoon; Geertje (Gé) en Henk. In 1947 vertrok Jaap de Vos met zijn vrouw naar Amsterdam en werd de boerderij een aantal jaren verhuurd aan: Wim Kool. En in de jaren vóór 1974 aan Rein Bartels, Schriemer en Jan Has.
Schoonzoon Jaap Laan gebruikte het land en de stal voor zijn vee. De oorspronkelijke boerderij was ± 350 jaar oud toen deze in 1927 werd gesloopt. Het vierkant bleef staan en oude materialen werden opnieuw gebruikt voor de nieuw te bouwen boerderij. Deze 18e eeuwse stolp, was eerder een z.g. langhuisboerderij en is bouwhistorisch een zéér interessant object door het uitgebouwde woonhuis. Er is rond 1927 onderzoek gedaan door de Leidse universiteit, waaruit bleek dat het hier om een vroege overgangsvorm ging. Het uitgebouwde woonhuis dateert waarschijnlijk zelfs uit de 17e eeuw en zou een z.g. stalhuis zijn geweest (zie foto). De boerderij bevatte bouwsporen, waaraan je kon zien dat er was verbouwd. Het uitgebouwde voorgedeelte had n.l. een andere bouwconstructie dan het stalgedeelte. Oók is ontdekt dat de keuken in openverbinding stond met de daar achter gelegen stal. 1
) De lapjes grond bestond uit 4 kadastrale nummers t.w. :
A A A A
309 310 311 312
stukje weiland stukje bosch gebouw, land, erf stukje land
groot: 61are + 60ca groot: 5are + 70ca groot: 9are + 20ca groot 9are + 00ca
►
▼ Boerderij met uitgebouwde woonhuis, gesloopt in 1927.
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà K
Het gehele gebouw bestond ooit uit één afgescheiden woonruimte (het voorhuis) en een dubbelrijige koestal, waarvan het voorste gedeelte tevens een woon/werkfunctie had. Dit 17e eeuwse gebouw zou in 1788 een grote verbouwing hebben ondergaan; het stalgedeelte werd vervangen door een Hollandse stolp en zo ontstond het toenmalige “woonstalhuis”. De indeling van het bedrijfsgedeelte met de centrale hooiruimte in het vierkant. Langs de achtergevel en een gedeelte van de zijgevel lag de enkelrijige koestal. De Hollandse stolp kenmerkt zich door een houtconstructie, het z.g. gebintwerk, dat het grootste deel van het gewicht van het dak draagt. Zo’n houtconstructie was nodig, omdat in vroeger jaren vrijwel nergens voldoende natuursteen voorhanden was om de dragende muren te bouwen. Door toepassing van gebinten en muren die er los omheen staan krijgen de boerderijen automatisch een driebeukige indeling. Die bestaat uit een brede middenbeuk tussen de gebintstijlen en twee smalle zijbeuken aan weerszijden daarvan. Het hart van de stolp is het vierkant dat wordt ▼ De stolpboerderij ontstond in de 17e eeuw.
gevormd door twee met elkaar verbonden dekbalkgebinten. In het vierkant bevindt zich de centrale hooiberg. Daaromheen liggen de stalruimtes, de dars (dorsch) en woon- en werkvertrekken. De stolpboerderij ontstond in de 17e eeuw. Dit was de tijd van de droogmakerijen, o.a. die van de Purmer, Schermer en Beemster, waarin rijke stedelingen hun geld investeerden. Vóór en tijdens de sloop van de boerderij in 1927 zijn door de professor en zijn studenten van de Leidse universiteit voor onderzoek en studie historisch waardevolle objecten meegenomen. Willem de Vos had natuurlijk een bouwvergunning van de gemeente Middelie nodig voor zijn nieuw te bouwen stolpboerderij. Hij vroeg deze aan op 30 maart 1927 en 1 april had hij zijn vergunning in huis. Daar deden ze in die tijd niet moeilijk over: schoonheids-commissies e.d. bestonden toen nog niet. De grond van deze terp gebruikte men destijds om het z.g. “achterhuisland“ op te hogen (te verhogen). ►
De nieuwe stolp ± 1930.
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà L
De bouwtekeningen zijn bewaard gebleven. De boerderij is gebouwd op een afgegraven terp. Deze verhoging is nog altijd zichtbaar in het omringende grasland. De stukken land die van oorsprong aan de natuurlijke waterlopen lagen, zoals b.v. aan de Wijzend, hadden vroeger aan de kopeinden rietschoten van zo’n 30 tot 40 meter lang. Dit werden ook wel rietlanden genoemd. Deze rietlanden werden gescheiden van het grasland door een z.g. “halichslootje”. In de herfst en winter kwamen de z.g. “kleitrekkers” om over de kopeinden vruchtbare klei en bagger uit het water van de Wijzend te trekken en deze rietlanden zo geschikt te maken voor het beweiden van vee. Dit kleitrekken was een soort van werkverschaffing voor landarbeiders die in de winter weinig of geen werk hadden en op deze manier toch iets verdienden. De stukjes land werden door de eigenaren verkocht aan boeren, in ruil voor een paar schapen. De boerderij op de laan had met uitzondering van het achterhuisland allemaal z.g. “vaarland”. Dit betekende twee maal daags met het “schuitje te melken”. Het hooi werd met de koeboot naar de boerderij gevaren, en als de koeien verweid werden, ging dat ook met de boot. En als de staltijd aanbrak, werden de koeien en het jongvee in de boot gezet en naar de stal gevaren. In 1974 keerden zoon Henk en zijn vrouw Gré vanuit Amsterdam terug op de oude stee. In eerste instantie waren ze plan om de boerderij te slopen en er een mooie bungalow voor in de plaats te laten zetten. Gelukkig kwamen ze hierop terug. En door een goed doordachte, grondige verbouwing, waarbij zelfs de 400 jaar oude balken opnieuw werden gebruikt, staat er nu nog altijd een mooie stolpboerderij met een rijk historisch verleden op de laan. Gedeeltelijke bronvermelding: Historisch boerderijonderzoek in Nederland 1914-1934 door de heer Uilkema. Wil Vink.
◄●
Middelie 5 Het is mode om het woord chemie te gebruiken. Chemie in de zin van een werkzame, verbindende kracht. Chemie, bijvoorbeeld, al dan niet, tussen leiders van politieke partijen. Maar volgens mij kan er ook sprake zijn van chemie tussen mens, plek en huis. Die chemie zorgt ervoor dat je besluit al dan niet op een bepaalde plek, en in een bepaald huis, te gaan wonen. Is de werking van die chemie onder woorden te brengen? Ik ga het proberen.
▲ De voorkant van de boerderij in 1995, ons jaar van aankoop. Wellicht wordt me al schrijvende duidelijk waarom ik in het voorjaar van 1995 zeker wist dat ik voortaan op Middelie 5 wilde wonen. Vijfentwintig jaar, van mei 1970 tot en met augustus 1995, woonden we in de nieuwbouwwijk van Kwadijk. Daar groeiden onze dochters op. Middelie kende ik onder meer door mijn invalwerk als kleuterleidster. En ooit haalde ik, in de tijd dat ik lid was van de werkgroep Kwadijk, architect Bon op voor het bijwonen van een vergadering. Ik pikte hem op voor de deur van Middelie 5. Net dit pand blijkt, als wij twintig jaar later op zoek gaan naar een ruime woning, te koop. Casco verbouwdeNoord-Hollandse stolp. Een groot, blauw pannendak boven een lage, roodstenen muur. Dat is het eerste dat we vanaf de weg van de boerderij zien. Sympathiek eenvoudig is de houten, blauwgeverfde voordeur. Vriendelijk de in zessen verdeelde raampartijen aan weerszijden. De blauwe, houten sponningen en het glas ogen oud. Naar binnen kijken kan niet. Neergelaten rolgordijnen ontnemen de blik op wat achter de ramen is. Een grote rozenstruik verhindert omlopen naar de zuidwestkant waar het grootste deel grond van de in de advertentie genoemde 965 m² ligt.
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DC
De grond aan de noordzijde is slecht begaanbaar. Wel voert een pad naar een nieuwe blauwe deur. Daarvandaan zien we hoe mooi het licht valt op deze boerderijkant met houten wand. De aantrekkingskracht van de woning groeit. En vermindert niet als de trein van Hoorn naar Purmerend als een fel geel-blauwe streep door het landschap komt razen. Het aansnellend, langsdenderend en wegstervend geluid doet mij denken aan mijn Haarlemse jeugd. Dit geluid deed me in de tuin van mijn ouderlijk huis verlangen naar onbekende landschappen en steden met verleidelijke namen als Rome, Barcelona, Parijs.
bedsteden verwijderd. Maar de deuren zijn intact, compleet met houten knoppen. Het board van het plafond is aan een kant kapot, hangt treurig naar beneden. Ook in de wit geschilderde kamer vinden we geen bedden achter de bedsteedeuren. Wel zien we een wand behangen met vergeeld krantenpapier. Hardop lezen we oude reclameteksten. Met moeite maken we ons los uit deze kamer waarin een ingelijst, bruin fotoportret hangt van Hilletje, de eerste bewoonster. De rondleiding gaat verder. We bezoeken de kapberg, in de advertentie als ateliertoren aangeduid, en midden jaren tachtig onder architectuur gebouwd. Het gebouw ligt in het verlengde van de voormalige veestal, en In de uitgeknipte advertentie van de makelaar grenst aan de westkant van de boerderij. Voor staat: 'Landelijk gelegen nabij Edam, Hoorn en de opbouw werd de in 1925 gebouwde kapberg, Purmerend, casco verbouwde Noord-Hollandse destijds opslagplaats voor hooi, gesloopt. Stolpboerderij'. Casco. De rondleiding maakt Anders dan in de boerderij is in de kapberg wel duidelijk wat dat betekent. Beneden zijn alleen elektra. Maar er is evenmin gasaansluiting of de hoofdingang, het halletje, twee aangrenzende verwarming. Ook mist de kapberg water. Beide woonkamers en de korte regel na 1902, het gebouwen moeten, willen we ze bewonen, bouwjaar van de stolp, niet verbouwd. Nieuw worden afgebouwd. De aantrekkingskracht van ingedeeld is de ruimte rond het vierkant. Deze is de kapberg ligt in het fantastisch uitzicht. Op de verdeeld in een grote woonruimte met, en dat bovenste verdieping, kijkend richting oogt zowel ruim als bijzonder, twee lage en twee IJsselmeerdijk, kun je 's morgens de zon zien hoge plafonds, én ruimten voor hal en keuken. opkomen. En kijkend richting Beemster 's De voormalige hooihoksdeur is opgenomen in avonds de zon zien ondergaan. Op de terugweg het woongedeelte, en vervangen door een hoge naar Kwadijk constateren we: ,,Middelie 5 staat, raampartij. Prachtig stroomt het licht naar met oude stolp en moderne kapberg, prachtig in binnen. Een stoere, brede trap, subtiel de twintigste eeuw." Op 16 juni 1995 zijn we weggewerkt achter een houten wand, leidt naar eigenaar van Middelie 5. een overloop met vide. Boven blijkt ruimte voor Dezelfde dag maken we een begin met het de aanleg van een badkamer en het inrichten eigenhandig afbouwen van de boerderij. We van een ruime slaapkamer. Vier kamers van verhuizen 20 augustus. kleiner formaat lopen in elkaar over. Een deur Is het nog 1995 of al 1996 als Piet Laan voor de op de overloop voert naar de grote zolder die eerste keer bij ons voor de deur staat? Zijn een fraai patroon van balken, spanten en sparren tractor heeft een lekke band. En hij wil graag laat zien. Via een korte trap, deze komt uit zijn zoon bellen. Wachtend op hem zegt hij achter de voordeur van de boerderij, dalen we langs zijn neus weg: ,,Als kind kwam ik hier weer af naar de begane grond. Intussen stellen vaak. we vragen over de vroegere functies van alle In deze boerderij woonden mijn opa en oma, ruimten. Niet alle vragen worden beantwoord. Piet en Hilletje, en mijn oom Cor. Toen Piet in Wel leren we dat in de huidige woonruimte 1961 stierf, boerde Cor verder met Hilletje. Ik twaalf koeien stonden. hielp mijn oom vaak met stal-, en landwerk; maaien, schudden, afsnijden, mest strooien. En Fotoportret Hilletje Bark. tijdens de jaarlijkse voorjaarsschoonmaak in mei We lopen nog een keer rond. En voelen nu, met de zolder vegen, ragen, en het inrichten van vooral in 'de oude kamers' dat in dit huis, op het zomerverblijf. Zomers verhuisde men naar deze plek, intensief werd gewoond. In een van het hooihok, de plek waaruit het hooi in het die kamers is de betimmering rondom groen. vierkant werd opgetast. De schoongemaakte Onder de afgebladerde verf schemert mooi voorkamers werden dan niet bewoond, alleen roze: appelbloesem. De bedden zijn uit de beslapen." ► rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DD
Uit de familiekroniek leer ik dat op onze woonplek voor 1902 een langhuis met stolp staat. Met daaromheen een prachtig stuk land. In deze boerderij wonen in 1862 Dirk Jz. Bark, een ondernemende en vooruitstrevende boer, en zijn vrouw Aaltje Hetjes. Hun goede boerenleven verandert in 1877 drastisch en dramatisch als de plannen voor de aanleg van een spoorlijn van Amsterdam naar Enkhuizen worden gerealiseerd. Al snel is duidelijk dat het tracé vlak achter de boerderij zal langsgaan. Jan Laan Pz. schrijft: 'Dirk wilde en kon niet toestaan dat zijn land achter de boerderij werd doorsneden, en praktisch onbereikbaar werd. Hij weigerde de hem, via ambtenaren aangeboden, vergoeding. En zei: 'Ik wil er niet meer over horen. Ik teken nu niet en nooit niet.' Als Dirk niet zo verknocht was geweest aan de plek waar hij woonde en werkte, had hij mogelijk onderhandeld over geld voor ander land en een nieuwe boerderij. Maar hij wil letterlijk voor geen geld van zijn eigen plek. Maar kan ook niet verkroppen dat de spoorbaan ▲ Boerderij en kapberg in de winter van 1995. De spoorbaan loopt dwars door zijn land zal gaan. Het weten dat dit achter de kapberg langs zal gebeuren, snijdt door zijn ziel. Jan Laan noteert in zijn kroniek dat het zelfs de als raadsman ingeschakelde dominee Van der Ploeg We vragen de onverwachte bezoeker of hij niet lukt zijn vriend en kerkenraadslid ervan te meeloopt naar de aan de woonruimte grenzende overtuigen dat het verstandig kon zijn wel het 'oude' voorkamer. Hij constateert direct dat de overleg aan te gaan. Terwijl Dirk Jz. Bark lijdt vuurplaats onder de schouw is verdwenen. En onder gevoelens van overheersing en onmacht, herinnert zich de geur van de zijden varkensspek wordt door de andere partij de die in de schoorsteen werden gerookt. Als mijn onteigeningsprocedure in gang gezet. Dirk man hem wijst op het fotoportret van Hilletje beleeft de afwikkeling van dit proces niet, hij Bark vertelt haar nazaat: ,,Hilletje kwam hier in overlijdt 8 oktober 1880. Zijn vrouw een jaar 1902, na haar trouwen, wonen. Ze is nooit later, met kerstmis. Op 15 februari 1882 koopt verhuisd, tot haar gang naar het bejaardenhuis. zijn zoon Jan de boerderij. Hij en zijn vrouw, Zij werd heel oud, honderdzeven." Piet Laan Lijsje Vink, verruilen hun huisje zonder krijgt de foto. Die hoort in de familie thuis. Als hooiberging graag voor de boerderij waar meer wederdienst wil ik graag meer horen over het vee kan worden gehouden. Hun kinderen vroegere leven op de boerderij. Hilletje en Dirk groeien er op. Maar tien jaar later verhuist het gezin naar de te huur staande boerderij van erven Fok, nu Middelie 16. In Een oude bewoningsplaats. 1902, beoordeelt Jan zijn eigen boerderij als te Ik tref het. Piet Laan weet veel te vertellen over oud en te vervallen. Hij besluit tot sloop én de voormalige boerderij-indeling en de nieuwbouw want Hilletje die gaat trouwen met bedrijfsvoering. Ook blijkt dat zijn in 1903 Piet Laan Czn. en zwanger is, heeft een woning geboren vader, Jan Laan Pz., nauwgezet en in nodig. Voor de nieuwbouw moet 'het hoge erf', fraai handschrift, de familiegeschiedenis vanaf (dat wijst op een oude bewoningsplek) deels 1862 heeft opgetekend. Jan Laan beschikte, zo worden afgegraven. Al bij de bouw van de stolp blijkt uit zijn geschriften, over een uitstekend wordt uitgegaan van bewoning door twee geheugen en was goed geïnformeerd. En hij gezinnen. En in 1905 keren Jan en Lijsje terug schroomde niet het streek- en kerkarchief te naar hun oude stek. Zij betrekken het rechterraadplegen. rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DE
▲ Een van Jan en Lijsje, vijftig jaar getrouwd,
onder de ereboog.
(26 april 1926).
deel van de woning, en gaan rentenieren. Jan houdt één koe. Het erf is veranderd. De mooiste foto uit het familiealbum is het portret van Jan Bark en Lijsje Vink, gemaakt op 26 april 1926. Het echtpaar is dan vijftig jaar getrouwd, en staat onder een grote ereboog. Die boog is opgericht voor de boerderij op de plek waar in 1995 de rozenstruik staat. In de tijd van Jan en Lijsje, maar ook in die van Piet Czn., Hilletje en Cor zag het erf rondom de stolp er heel anders uit dan nu. Iedere plek in mijn siertuin had toen een functie. Piet Laan vertelt: ,,In de schuur aan de noordoostkant die rond 1955 werd gebouwd, stond een platte wagen geschikt voor vervoer van hooi, grond en palen. Aan de zuidwestkant van de boerderij liep een klinkerpad, en stond een kippenhok met ren. Aan de walkant werd bij strenge vorst de mest gestapeld." De scheiding tussen land en sloot wordt nog steeds gevormd door een betonnen wal. En bootjes kunnen nog altijd worden vastgemaakt aan de ringen in het beton. Ook de boenwal is er nog. Maar de boentafel, de emmers en het wasgoed ontbreken. Piet Laan zegt: ,,Ik kan Hilletje nog zien staan met haar lange boezel. Hier boende ze het blauwe goed
en 's winters de papbroeken die werden gedragen bij het voeren van vette weipap aan koeien. In de boenwal stond ook het melkgereedschap; rek, melkzeef, bussen. Oom Cor had elf bunder land, acht perceeltjes. Zijn vaarland liep door tot de veenrivier de Die, en werd doorsneden door brede sloten. Die zaten vol vis. Voor de ruilverkaveling, in 1957/1958, werd het hooi met de boot vanuit de zuidwestkant aangevoerd. Daarna door de hooihoksdeur in de boerderij gebracht, en vanuit het hooihok met vorken tussen de palen van het vierkant gestoken. Wel moest voor het hooi binnenkwam eerst de zomerwoning worden verplaatst. Die werd opgebouwd op de plek waar 's winters twaalf koeien stonden. Daarvoor werden speciale planken, brede beunen, van zolder gehaald, en over de mestgrup gelegd. Aan het eind van de ruilverkavelingsperiode werd de brug in de wegsloot gedicht. En konden we niet meer met de hooiboot achter de boerderij komen. Nu ging het hooi via een aan de noordzijde in de buitenmuur aangebracht luik naar binnen en via de hooitransporteur of Jacobsladder omhoog. De opstelling van het bovenste ladderdeel was vast. Het onderste deel werd, eenmaal klaar, losgekoppeld. In de ruimte die vrij kwam kon een van de vier in de korte regel gestalde koeien staan. Hooi ging ook naar de zolder van de in 1925 tegen de boerderij gebouwde stal. Niet voor niets was ook boven een doorgang tussen de gebouwen. Hooi uit de stalzolder naar de boerderij gehaald, kon van bovenaf via luiken naar de koeien beneden worden gegooid." Op de door Piet Laan uit de hand getekende plattegrond van de boerderij staan de lange laag, de rollaag, grup, koegang, korte regel, zomerwoning annex hooihok, en het breedend. Ook de waterput, gierput en het 'huisje' buiten. Die plattegrond bewaar ik. En wordt de meerdelige kroniek van zijn vader ooit uitgegeven, dan koop ik hem direct. In een van diens geschriften kwam ik een paar maal de naam van zijn elf jaar jongere broer Cor tegen, maar ik leerde hem niet kennen. Dus vraag ik zijn oomzegger wie hij was. ,,Cor was een man met een brede belangstelling, op wereldlijk en kerkelijk gebied. Hij was verstandig en bescheiden, sober en rechtschapen. En filosofisch van aard. Een typisch doopsgezinde man►
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DF
Er is een tijd van komen en van gaan. Eind 2003 komt er na een jarenlange aanwezigheid van de N.A.M. in Middelie, een eind.
▲ Boerderij, voormalige stal en nieuwe kapberg. Te zien is dat de hooihoksdeur van de boerderij is vervangen door een hoge raampartij.
man die niets voor zichzelf nodig had. En misschien geen boer had moeten worden." Wij, de nieuwe bewoners van Middelie 5 aan het Noordeind, hebben geen boerenbedrijf. Mijn man is uitgever, ik schrijf. De 'groene' kamer van Jan en Lijsje is nu mijn werkkamer. De bedstee werd boekenkast, de vuurplaats bergruimte. Vanachter mijn bureau kijk ik door de oude ramen op de weg die vroeger schelpenpad was. En zie nog net het door Dirk Jz. Bark gevreesde spoor. Door alle gelezen en vertelde verhalen is het verleden van deze plek voor mij gaan leven. Ben ik in staat door het nu te zien wat vroeger was. Dat weet hebben van het verleden geeft meerwaarde aan mijn heden. Martha Dirkmaat-Planting
◄●
Uitgaven over onze omgeving. "Wie een uitgave in bijgevoegde literatuurlijst (op blz. 15/16) wil raadplegen, kan terecht bij onze eigen bibliotheek (vraag het aan in het Waterlands Archief in Purmerend, of bij andere historische verenigingen in de Zeevang, voor sommige werken bij de gemeente en vooral de recentere bij de boekhandel. U kunt natuurlijk ook vragen of iemand het gewenste in bezit heeft tijdens een van onze bijeenkomsten." (Bron: Artikel uit N.N.C. 1973) ◄● ◄● rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DG
Nieuwsbrief 7 Stichting Historisch Zeevang
najaar 2003
Dit is de zevende Nieuwsbrief van het bestuur van de Stichting Historisch Zeevang. Met alle publicaties over de Zeevang die ons bekend zijn. Deze nieuwsbrief wordt verspreid door de vier historische verenigingen in Beets, Oosthuizen, Middelie en Kwadijk. Boeken zijn om te lezen. TIP: Als u een boek uitleent, noteer aan wie u het uitleent. Want: uitlenen is zo gepiept, terugkrijgen is een kunst.
Aa, A.J. van der: Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, 1843. Agt, J.J.F.W. van: De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst, deel VIII. De provincie Noord-Holland, Waterland e. o., 1953. Aten, D.: Als het gewelt comt. Politiek en eco-nomie in Holland benoorden het IJ 1500-1800, 1995. Beets-Leegwater, mw G., e.a. Groeten uit de Zeevang, met Oosthuizen, Etersheim, Schardam, Beets, Hobrede, Kwadijk, Middelie, Warder, 1980. Boekenoogen, G.J.: De Zaanse volkstaal. Bijdrage tot de kennis van de woordenschat in Noord-Holland, 1971. Boon, P.: Bouwers van de zee: zeevarenden van het Westfriese platteland, ca 1620-1720, 1996. Borger, G.J.: De Veenhoop: historisch-geografisch onderzoek naar het verdwijnen van het veendek in een deel van West-Friesland, 1975. Borger, Guus J. en Saskia Bruines: Binnewaeters gewelt, 1994. Borman, R.: Van Flevomeer tot IJsselmeer, 1982. Bos, Jurjen M.: Veldnamen in verband met de nederzettingsgeschiedenis van Waterland, 1983. Bos, Jurjen M.: Landinrichting en archeologie: het bodemarchief van Waterland, 1988. Boschma-Aarnoudse, C.: Tot verbeteringe van de neeringe deser Stede. Edam en de Zeevang in de late Middeleeuwen en de 16de eeuw, 2003. Boschma-Aarnoudse, C.: Renaissance-Raad-huizen boven het IJ, 1992. Hierin info + afbeeldingen 17de eeuws Regthuys Oosthuizen. Brandenburg, Yolande, e.a.: Een hart in de Zeevang, Herinneringen aan de Doopsgezinde vermaning in Middelie (1899-1999), 2000. Cock, J.K. de: Historische geografie van Waterland, 1975. Craandijk, J.: Het geslacht Persijn van Waterland, 1902. Danner, Helga S.: Oosthuizen een Heerlijkheid in de Zeevang 1292-1863, 1992. Danner, H.S.; H.Th.M. Lambooij en C. Streefkerk: … die water keert, 800 jaar regionale dijkzorg in Hollands Noorderkwartier, 1994. Dienst Landelijk Gebied: VOP/MER Zeevang, 2000. (Aankomende ruilverkaveling).
Div. auteurs: Holland rond 1840; uitgegeven ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van Noord- en Zuid-Holland, 1990. Div. auteurs: Holland. Leven, wonen en werken in Holland aan het einde van de dertiende eeuw, 1982. Doets, J.: De geslachten Doets en Beets uit de Beemster 1992. Verschillende genealogieën Doets, Haan, Beets. Fiedeldij Dop, Peter en Mart Groentjes: De Stolp te kijk, Fietskaarten Graft-De Rijp, Beemster, Zeevang, 2003. Grondspoor, tijdschrift voor archeologie in Zaanstreek en omgeving. Goede, Mr A. de:Swannotsrecht, Westfriese rechtsgeschiedenis, 1940. Goede, Mr A. de: Waterland, Westfriese rechtsgeschiedenis, 1943. Goede, Mr A. de: Seventuig, Westfriese rechts-geschiedenis, 1948. Gonnet, C.J.; R.D.: Inventaris van het archief der vrije Heerlijkheid Oosthuizen, met Hobreede, Etersheim, 1910. Groot Pzn, P., In en rond de Zeevang, 1987. Groot Pzn, P., Oosthuizen in oude ansichten, waarin ook afbeeldingen van Schardam en Eters-heim, 1973. Groot Pzn, P., Schermerboezem en het waan-idee levende berging, 2001. Hartog, Elizabeth den: De oudste kerken van Holland, 2002. Hertog. W.M. den: 100 portretten van god-geleerden in Nederland uit de 16e, 17e en 18e eeuw. Historische Vereniging Oosthuizen De Achteruitkijkspiegel, jaarboek. Redactie Ina Haan Stoffels, los verkrijgbaar bij Drogisterij G. van der Meer. Historische Vereniging Beets: Chronyck van het dorp de Beets, verschijnt 2x per jaar. Historisch Genootschap Oud-Middelye: De Post, verschijnt 2x per jaar. Hof, J.: De abdij van Egmond van de aanvang tot 1573, 1973. Hofman, R.: Het kerkje op de Kaasmarkt, Geschiedenis van de Doopsgezinde Gemeente Edam,1993. Holland, tijdschrift voor regionale geschiedenis in Noord- en Zuid-Holland.
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DH
Jubileumboek Coöperatieve Zuivelfabriek “Ons Belang” te Middelie, 1957. Karsten, dr G.: Noordhollandse plaatsnamen, 1951. Kok, Henricus Josephus: Proeve van een onderzoek van de patrocinia in het Middeleeuwse Bisdom Utrecht, 1958. Kollis, H.: Het geslacht Plas, 1991. Kramer, J.: Polder de Etersheimerbraak van 16321982. Krijgsman, J.J.: De historie van Schardam en Oudendijk, 1978. Lambalk, J.J.M.: Zeevangproject – Doctoraalscriptie vakgroep Middeleeuwse Archeologie Albert Egges van Giffen Instituut voor Prae- en Protohistorie, Universiteit van Amsterdam, 1987. Lambooij, H.: Getekend Land, nieuwe beelden van Hollands Noorderkwartier, 1987. (Cartografie) Lenstra, Chr.: De Zeevang en het water, 1992. Centraal onderwerp: watersnoden en inundatie W.O. II. Lenstra, Chr.: Over de Zeevang gesproken, 1978. Bundel gevarieerde artikelen over de Zeevangse geschiedenis. NIEUW Lenstra, Chr. en M.A. Lenstra: Zeevang door de eeuwen heen, verschijnt in november 2003. De geschiedenis van alle kernen in de gemeente Zeevang. Van Middeleeuwen tot heden. Melle, F. van: Johanna E. Kuiper 1896-1956; Tot een gezicht je aankijkt, doctoraalscriptie, 1995. Handelt over de schrijfster die in Etersheim heeft gewoond. Molenaar, J.: Van de Beets tot de Purmer, een molenaarsgeslacht. Mollema, J.C.C.: Oude scheepsjournalen. Mulder, J.R. en T.C. van Steenbergen: De bodemgesteldheid van het herinrichtingsgebied Zeevang. Rapport 403. DLO-Staring Centrum, 1995. Nierop, Henk van: Het verraad van het Noorderkwartier. Oorlog, terreur en recht in de Nederlandse Opstand (werd ‘vroeger’ de Tachtigjarige Oorlog of de Spaanse Overheersing genoemd), 1999. Centraal staat de in 1545 in Middelie geboren Jan Jeroensz, die naderhand advocaat was in Hoorn. Oppermann, O.: Fontes Egmundenses, 1933. Oudheidkundig Genootschap Oud-Quadyck : Chronyck van Oud-Quadyck.Verschijnt 2x per jaar. Otsen, Jack: Burgemeester Pieter Peereboom 1651-1735, Stolphoevereeks Westfries Genootschap. (Peereboom werd geboren in Beets.) Oudheidkundig Genootschap Oud-Quadyck: 25 jaar Dorpsnieuws. Jubileumuitgave n.a.v. 25-jarig jubileum OQ in 1988. Oudheidkundig Genootschap Oud-Quadyck: De hoge Heren van het dorp, 1990. (Deels verwerkt in Holland rond 1840 (zie boven bij Div. auteurs). Pannekeet, Jan: De (mogelijke) betekenis van alle Noordhollandse plaatsnamen van Aagtdorp tot Zwanenburg, 1988. Ritman, A.W.: De dijklasten in het Noorderkwartier en een
deel van het Zuiderkwartier in de zestiende eeuw, 1965. Roelofs, W.J.; C.J. Steenman: Zo was Warder, anno 1890-1960. Een beeld van het dagelijks leven. Fotoboekje. Sandwijk, G. van: Kronijkmatige en geschied-kundige beschrijving van Purmerende en omlig-gende Dorpen, Meren, enz., 1839. Schilstra, J.J.: Wie water deert; het Hoog-heemraadschap van de Uitwaterende Sluizen in Kennemerland en West-Friesland 1544-1969, 1969. Schönfeld, M.: Veldnamen in Nederland, 1980. Schurink, Ewout, De Seevanck in oude kaarten en geschriften. Oude kaarten en de daarbij horende documenten worden nader verklaard. De oudste kaart is van begin 16de eeuw, 2000 uitgave van de Historische Vereniging Oosthuizen Schurink, Ewout: Historische panden van Oosthuizen schrijven geschiedenis. Een dertiental historische panden en hun directe omgeving zijn aan een uitvoerig onderzoek geworpen. Ook de bewoners en hun activiteiten worden belicht, 2001. Historische Vereniging Oosthuizen. Slager, J.: Denken, nadenken, gedenken 1940-1945, 1991. Over het verzet in Oosthuizen. Soonius, C.M. en M. de Rooij: Herinrichtingsgebied Zeevang (archeologisch onderzoek, RAAP-Rapport 257), 1997. Speelwagen, verschillende afleveringen. Stichting Oude Hollandse Kerken: De kerk te Kwadijk, 1986. Stichting Oude Hollandse Kerken: Bulletin. In verschillende afleveringen komen de kerken van Beets, Kwadijk en Oosthuizen voor. Verschillende tweejaarlijkse, gedrukte verslagen en (eind-)rapport(en) m.b.t. de Ruilverkaveling en Streekverbetering Zeevang 1957-1963. Titsing, Geert: De Waterlandse tram 1888-1956, 1993. Vink-Sluis, Mieke: Langs de oude Noord-Hollandse kerken. Waterland, West-Friesland, Texel, 1976. Kerken Beets en Oosthuizen. Vries, Mr G. de: De Kaart van Hollands Noorderkwartier in 1288, 1864. Waterlands Archief, Purmerend: diverse ar-chieven (gemeenten, kerkgemeenschappen, notarissen, kranten, enz.) en uitgebreide bibliotheek. Werkgroep Paleografie (Oud Edam) Privile-gien ende Hantvesten midtsgaders Keuren ende Ordonnantien der stede van Edam 1357 – 1640, Edam, 1993. Westerheem (tijdschrift voor archeologie), verschillende afleveringen waarin archeologische activiteiten in de Zeevang zijn gepubliceerd. Woude, A.M. van der: Het Noorderkwartier. Regionaal historisch onderzoek demografische en economische geschiedenis van W-Nederland van de late Middeleeuwen tot begin 19de eeuw, 1983.
Oud-Quadyck bestaat 40 jaar en viert dit 15/16 en 22/23 november met een tentoonstelling. Op 8/9 en 15/16 november is er ook in Beets een tentoonstelling over De school van Beets van 1650 tot heden.
Redactie: Peter Fiedeldij Dop, Kwadijk 25, 1471 CB Kwadijk. Tel. (0299) 622332. Email pmj.fiedeldijdop@quicknet.nl
rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ bâw@`|wwxÄçx Wx cÉáà DI