nederlands auschwitz comité
red.: Amsteldijk 23, amsterdam-z. secr. voorlopig v. Walbeeckstr. 9 hs, amsterdam-w., postg. 293087 bankrek.: A M R O
nr
D e bezoekers v a n het O n d e r z o e k dat immers geheel o p het A u s c h w i t z proces berust zullen als zij v a n de vrijlating weten, nog n a d e n k e n d e r de schouwburg v e r l a t e n . T e m e e r k l e m t de „ b e s t r a f f i n g " van m a s s a m o o r d e n a a r s m e t een h a l f j a a r , als w a r e n het kleine oplichters, nu de h o o f d u i t r o e i e r v a n de N e d e r landse J o d e n , H a r s t e r en zijn c o m panen Z ö p f en S l o t t k e in arrest z i t ten — in a f w a c h t i n g w a a r v a n ? V a n een proces? H e t is onze z a a k , die v a n de s l a c h t o f f e r s , w a t er gebeurt met de misdadigers, die o n z e directe vijanden zijn, m a a r het is evenzeer de z a a k v a n het recht, v a n de mensheid. H e t is de z a a k v a n het huidige D u i t s l a n d , d a t door een a a n t a l gevoerde en lopende processen gekenschetst w o r d t . N a a s t v r i j s p r a a k o f ontslag van rechtsvervolging, als v o o r de a d m i r a a l , die m a t r o z e n in een cel liet v e r drinken, zijn „ s t r a f f e n " v a n tien minuten hechtenis p e r geroofd mensenleven schering en inslag. E n d a t g a a t dan nog om hoe dan o o k v e r v o l g d e nazi's. H o e z w a a r v e r v o l g t de Westduitse justitie dezen eigenlijk met de vele S S - en S D - e r s in eigen rijen en bij de politie? In w e l k e m a t e w o r d t aangedrongen o p uitlevering v a n gevluchte nazi's door een ministerie v a n buitenlandse zaken w a a r v a n oudere a m b t e n a r e n nog o n d e r R i b b e n t r o p hebben gewerkt? D a t er nog heel w a t te vinden is bleek dezer dagen o p het proces t e gen de A u s c h w i t z - a r t s H o r s t F i scher, die te O o s t - B e r l i j n terecht stond na al deze j a r e n p r a k t i j k te hebben uitgeoefend v l a k b i j de O d e r -
amsterdam-z.
10de Jaargang no. 3 — maart 1966
ZIJ ZIJN ER N O G STEEDS E i n d f e b r u a r i , precies een h a l f j a a r n a hun m i l d v o n n i s zijn B r o a d en S t a r k , twee der 17 te F r a n k f o r t v e r oordeelde m o o r d e n a a r s v a n A u s c h w i t z , vrijgelaten. M e t hun aller c h e f M u l k a (al een m a a n d eerder te ziek v o o r de cel b e v o n d e n ) m a a k t dat drie beulen meer- prinsheerlijk v r i j rondlopen. H e t is velen niet eens bek e n d . E v e n m i n als de z w a a r b e p r o e f de ( v a a k zieke) anti-fascisten, die o p de verst gezochte gronden in de B o n d s r e p u b l i e k gevangen gezet en gehouden w o r d e n .
106540 bijk.: van baerlestraat,
grens, anders dan zijn genoten die n a a r de R i j n w a r e n gevlucht — t o t hij tegen de l a m p was gelopend. H i j bleek dezelfde S S - e r als voorheen. N u h e e f t de minister v a n b i n n e n landse z a k e n te B o n n pas een v e r b l u f f e n d e o n t d e k k i n g gedaan. A n t i semitische en neo-nazitendenzen (,rechts-extreme Unterwanderung' heet d a t ) zijn in 1 9 6 5 in de B o n d s republiek gegroeid: de N D P een partij v a n ex-nazi's met twee d e r den, zij kreeg in Zuidbeierse steden 1 0 % der stemmen; de oplaag v a n de beruchte D e u t s c h e N a t i o n a l und Soldatenzeitung k l o m v a n 1 8 3 . 0 0 0 tot 2 2 7 . 0 0 0 . T i e n t a l l e n J o o d s e b e g r a a f p l a a t s e n zijn geschonden, h o n derden grafstenen a l w e e r vernield, duizenden hakenhruisen geklodderd. M a a r m a g d a t v e r b a z i n g w e k k e n , als de regering weigert het verdrag v a n M ü n c h e n nietig te v e r k l a r e n en dan de o o k al als wettig erkende grenzen v a n 1 9 3 7 k a n gaan w a a r m a k e n ? D a a r o p hameren v o o r a l de leiders der L a n d m a n n s c h a f t e n , die door middel v a n minister Seebohm r e c h t streeks stem hebben in de regering. D e z e neemt nu „kleine rechtsradicale r e s t e n " in het D u i t s e v o l k w a a r en haast zich die o p te k w e k e n door S S - m a r s e n e.d. niet alleen te dulden, m a a r die z e l f te bevorderen en te „begroeten". M a a r dat is nog niet alles. „ B o n n de b o m ? " vroegen in de dagen v a n de Febr!uari-herdenking j o n g e mensen ons, v i a een tentoonstelling te A m sterdam. E n zij toonden de carrière v a n T r e t t n e r , die eens G u e r n i c a en R o t t e r d a m b o m b a r d e e r d e en de F l o rentijnse bruggen in de lucht liet v l i e gen en nu een c o n t i n e n t met a t o o m b o m m e n wil bestoken. E r w o r d t v a a k getwijfeld o f de ernstige hier aangestipte feiten wel gemeengoed zijn. M a a r t w i j f e l smolt weg bij het zien v a n de imposante m a n i f e s t a t i e die de herdenking v a n de F e b r u a r i s t a k i n g dit j a a r leverde. E n w a t is dit anders dan een m a n i festatie tegen de b a r b a r i j v a n discrim i n a t i e en n a z i - t e r r e u r , tegen de s c h a n d d a a d v a n 2 5 j a a r geleden en ter ere v a n het heldhaftige, b a r m hartige, standvastige v o l k v a n A m sterdam. I n hun i n d r u k w e k k e n d en
geduldig zwijgen w a r e n de druipende d r o m m e n tegelijk een w a a r s c h u w i n g aan hen die dromen v a n een herhaling o f v o o r t z e t t i n g v a n het gew e l d d a t hier destijds al het grootse verweer o p r i e p . D e z e herdenking was in alle opzichten o p zijn plaats.
tge van Sobibor Het al
proces
sinds
tegen
tien
september
gevoerd,
is
beulen
te
van
Hagen
geschorst.
in
Enige
Sobibor
Westfalen
leden
van
de
r e c h t b a n k zijn in I s r a ë l en d e V . S . v e r k l a r i n g e n g a a n o p n e m e n v a n o v e r l e v e n d e n ( e r zijn e r in
totaal
Het
trekt
gen,
b.v.
steeds
niet
meer dan
de a a n d a c h t door
Sasja
leider v a n
de
een
dat
twintigtal).
door
de
gebroeders
Petsjerski
is
de o p s t a n d
genoemd
waaraan
als
de
overlevenden
allen
hun
overleven
ken
maar
dat
hij
hebben,
getui-
Bialowicz,
niet
de
weinige te
is
dangedag-
vaard. A l s r e d e n v o o r dit v e r z u i m w e r d in
Hagen
gezegd
in
dat
Petsjerski,
„maar
k a m p is g e w e e s t . " D a t er
in
september mannen,
Minsk,
daaronder ook
als
hijzelf.
Rode
met
vrouwen
Petsjerski,
transport
kinderen
uit
krijgsgevangenen
zo-
een
het
officier
die Op
oktober
was
erin
het
vonden
de
de
van
toen al w e r d voorbereid, te organiseren. beulen
slaagde
een
en
opstand,
14
leger,
het
k l o p t : hij a r r i v e e r d e
1943
Joodse
kort
zover. dood,
Een dat
en is
twintig
tweemaal
z o v e e l als e r n u t e r e c h t s t a a n . D a n k z i j sjerski's o p t r e d e n huidige
proces
eveneens
bij
trokken
Pet-
in d e e e r s t e p l a a t s is h e t
mogelijk. de
Over
„Aktion
„zusterkamp"
Belzec,
het
Reinhardt"
van
bet-
Sobibor
vindt
g e e n p r o c e s p l a a t s . E r is g e e n g e t u i g e m e e r . Zijn e r m i s s c h i e n
stille m a c h t e n
de
van
kroongetuige
Sobibor
doende en
om
daarmee
van
h e t l o t v a n d e o p s t a n d e l i n g e n , dus o o k
van
de
te
Nederlandse,
niet
aan
leeft.
Wij
het
woord
laten?
Alexander tot
hem
Petsjerski gericht
hebben
in d e o v e r t u i g i n g
ons
dat
d a t v e r p l i c h t zijn a a n m e e r d a n 3 4 . 0 0 0 moorde
Wij hebben hem
ge-
v r a a g d zijn h e r i n n e r i n g e n w e e r t e g e v e n
aan
onze
Nederlanders.
wij ver-
landgenoten
in h e t
bij d e o p s t a n d , w a a r v a n
(kleine)
kamp
meer dan
en
honderd
d e e l n e m e r s d o o r d e S S g r u w e l i j k zijn
afge-
maakt. Wij hopen
z o iets t e k u n n e n b i j d r a g e n
het
schrijven
dat
S o b i b o r n o g altijd is, al v o n d e n
velen
van
van
onze
het
naasten
vergeten de
dood.
aan
hoofdstuk er z o -
QUO
VADIS
Waar heen gaat gij ?
Forum in Anne Frankhuis O p 2 7 april
Q u o vadis? heet een b o e k v a n H e n r y k S i e n k i e w i c z , in 1 9 0 5 met de N o belprijs b e k r o o n d . H e t beschrijft in h o o f d z a a k gebeurtenissen onder de beruchte keizer N e r o , die het speciaal voorzien h a d o p de belijders v a n de Christelijke godsdienst. N e r o g a f o.m. een n a c h t e l i j k tuinfeest en liet ter opluistering |de tuin v e r l i c h t e n d o o r een a a n t a l m e t b r a n d b a r e v l o e i stof ingewreven Christenen aan b o men te laten ophijsen en in b r a n d te steken. E e n a n d e r m a a l organiseerde hij een voorstelling in de arena, w a a r b i j uitgehongerde r o o f d i e r e n regelrecht op de als dieren v e r m o m d e Christenen werden losgelaten. D i t zijn staaltjes uit een serie sadistische e x p e r i m e n t e n w a a r v a n de genoemde bruut zich bediende t o t eigen v e r m a a k en o o k o m de feeststemming te verhogen v a n zijn i n v i té's.
den om bijna drie k w a r t v a n E u r o p a te overheersen en hierdoor legio p r o m i n e n t e n op elk gebied t o t m a c h teloosheid te dwingen is veelzeggend. Vergelijkt men de m e n t a l i t e i t der b e volking onder N e r o ' s b e w i n d met de prestaties der nazi's in de tweede wereldoorlog, dan blijkt er in t w i n tig eeuwen weinig v a n verandering o f verbetering. D e criminaliteit door N e r o destijds gedemonstreerd w e r d zelfs d o o r het naziregiem o v e r t r o f fen. M e n zou o o k niet anders k u n nen v e r w a c h t e n v a n een regerende m a c h t , die b e r o v i n g en m o o r d niet alleen toestond, m a a r aanmoedigde en zelfs beschermde. K a n men zich wel enigszin indenken w a t er v a n een menselijke samenleving terecht was gekomen, als het n a t i o n a a l - s o cialisme in de laatste oorlog getriumfeerd h a d ?
U i t de voorbeelden blijkt d a t b e h a l ve het J o d e n d o m o o k andere secten als prooi v o o r gedegenereerde m e d e mensen fungeerden, met dit verschil dat gedurende t w i n t i g eeuwen d i v e r se godsdiensttwisten van voorbijgaande a a r d w a r e n en het J o d e n d o m een zeer ongunstige uitzondering v o r m d e en wel in die zin d a t het deze steeds k u n s t m a t i g g e k w e e k t e animositeit nog t o t op heden h e e f t te verduren.
H e t w a r e n niet b e p a a l d dégénéré's en economisch gedupeerden die zich aan onvoorstelbare wreedheden schuldig m a a k t e n . E e n n o r m a a l denk e n d mens zal nauwelijks hebben k u n n e n geloven d a t de m a s s a m o o r d w e r d gepleegd met m e d e w e r k i n g v a n personen met k l i n k e n d e titels, zoals dokters, rechtsgeleerden en allerlei hogere a m b t e n a r e n . E e r s t n a de p r o cessen v a n N e u r e n b e r g en opnieuw d o o r het E i c h m a n n - p r o c e s w e r d m e n in kennis gesteld v a n de o m v a n g en de a a r d der gepleegde wreedheden. Generaliseren is en b l i j f t onredelijk, o n v e r a n t w o o r d en onjuist, m a a r men zou bijna geneigd zijn ten o p z i c h t e v a n het D u i t s e v o l k een u i t z o n d e ring te m a k e n alleen al om het feit dat het in deze eeuw enige duizenden N e r o ' s t e r beschikking k o n stellen om o p vele miljoenen los te l a ten, o m te m a r t e l e n en op a f z i c h telijke wijze te doden. T e l k e n s w e e r m o e t men vaststellen dat de w e r e l d reactie o p de publicatie dezer o n m e n selijkheden niet b e p a a l d denderend k a n w o r d e n genoemd. H e t leek als kennisgeving te zijn a a n g e n o m e n . E n k e l bij wijze v a n i n t e r m e z z o w e r d men plotseling uit de dommel gewekt door het verschijnen van H o c h h u t h ' s stuk de P l a a t s b e k l e d e r . Z o leek het.
M e n heeft zelfs v o o r dit speciale geval een p r e d i k a a t uitgevonden, n.l. „ a n t i s e m i t i s m e " . A n t i s e m i e t is een kosteloze titel die men v e r k r i j g t o f zichzelf toewijst en w e l z o n d e r studie en zonder e x a m e n en w a a r v o o r o o k a n a l f a b e t e n in a a n m e r k i n g k o men. D e t e r m antisemitisme h e e f t zelfs een w e r e l d v e r m a a r d h e i d gekregen, hoewel men veilig mag a a n nemen d a t m a a r zeer weinigen de juiste betekenis e r v a n kennen. D e encyclopedie v e r m e l d t d a t het w o o r d is afgeleid v a n d e n a a m S e m . O n d e r diens a f s t a m m e l i n g e n vallen o o k a n dere Oosterse v o l k e r e n , zoals P h o e niciërs, Syriërs, A r a b i e r e n en a n d e ren. H e t m e r k w a a r d i g e is d a t sommige dezer v o l k e n n a de w e r e l d o o r log stelling n a m e n tegen Israël dat asyl verleende a a n g e t r o f f e n l o t g e n o ten. W a n n e e r men het N e r o - t i j d p e r k als g r a a d m e t e r v o o r o n z e hedendaagse beschaving wil nemen en de p r e s t a ties v a n het naziregiem ermee v e r gelijkt, dan zijn wij er in twintig eeuwen niet b i j z o n d e r o p v o o r u i t g e gaan. I n t e g e n d e e l ! W a t de b e v o l k i n g s a a n w a s b e t r e f t v a l t er niet te klagen en zeer z e k e r niet w a t de geweldige sprong der technische w e t e n schap in deze eeuw a a n g a a t . M a a r w a t de doorsnee-mentaliteit b e t r e f t is het v e r r e v a n „couleur de r o s e " . H e t feit d a t drie o n b e k e n d e en o n w e t e n d e grootheden het k l a a r s p e e l -
M a a r enkele w e k e n geleden v o n d een herdenkingshulde plaats bij het standbeeld de D o k w e r k k e r als s y m bool v a n de t a l l o z e Amsterdamse helden die in de a a n v a n g v a n de D u i t s e bezetting met risico v o o r eigen leven een a c t i e inzetten tegen de misdadige a a n v a l o p de J o o d s e b e volking. I n dit v e r b a n d v e r d i e n t de l o f w a a r dige activiteit o.a. v a n het A u s c h w i t z - c o m i t é t e r plaatsing v a n een herdenkings-monument in Auschw i t z - B i r k e n a u ons aller s y m p a t h i e . B. Mechanicus
(8
uur)
derlands Auschwitz Anne
Frankhuis
over ne
organiseren
tezamen
het verschijnsel
Frankhuis.
witz
het
bestemd
maar
ieder
een
is
forum,
is
in h e t van
dat
voor
Ne-
Stichting
forumavond
Auschwitz
Oud-gevangenen
vormen
plaats
het
C o m i t é en d e
in
An-
Ausch-
de
eerste
onderwijsmensen,
welkom.
De wijzen vergaderen... wij kunnen wachten Meer
dan
Hitier
verloren ter
twintig
en
jaar
is h e t
zijn t r a w a n t e n en n o g is e r g e e n
de
su-claims. alsof
Niemand
er
niets
slakkegangetje. ingewikkeld
heeft
Het
te
zijn,
uitgemoord.
Hetzelfde
geldt
woord
is
met
gelaten
ondanks
moeten
maken
allemaal als
ons
adres
gekomen.
het
en
gevoel
zijn nogal
je
gehele aan
de
dat
Reeds
zijn
er
nabestaanden
in
diverse
de steek
zg.
ge-
te
zijn
regelingen
die
je n i e t t e v e e l
te leven. H e t
klok
rustig,
alles
vooral
slachtoffers
storven
van
en
gaat
er
Cad-
w a a r o p t o t heden geen a n t -
binnen
duizenden
haast
is,
voor
ach-
wachten
J o k o s en
schijnt
f a m i l i e is
Tweede Kamer,
Nog
van
gebeurd
dat
hebben
punt gezet
schadeloosstelling.
mensen op afwikkeling
geleden
de oorlog
krijgt
om
is t o c h w e l v a a r t w a t
de
doen
op
slaat.
Vanaf
deze plaats
wij
een b e r o e p
gnze volksvertegenwoordigers serieus
en
met
spoed
af
te
schien blijven er d a n nog over
wier
laatste
licht
door
blijdschap
en b e g r e p e n
om
ons
adres
handelen.
Mis-
een p a a r
levensjaren dat
zijn —
worden
zij
ver-
gerespecteerd
al heeft
geduurd.
mensen
het
dan
lang
JOS SLAGTER
Wie kende Laure Goldstein bij Telefunken? Laure
Goldstein
rijs)
op
Auschwitz van
[e
Breslau, tot
fabriek
werd
lopen.
werd
Kruis
Voor
haar
adressen Zij moet
zijn
trouwd haar
Kas-
kregen
zij
kamp
op
en Laure,
de
400
gevange-
het
Zweedse
bevrijd.
en
een een
een
moet
MALY,
die
arts of
een
zij
nodig. in
getrouwd
NETTY,
in Amsterdam man
heeft
medegevangenen zich
de
bij
het
door
met
de
en
schadeloosstelling
herinnert Haag
tot
werd
van
Den
Tele-
toen
onderaardse
onder
Hamburg
Rode
bij
een
ontruimd
Frangaise bij
km
1945,
Daar in
7'elefunken-fabriek
nen,
uit
50
Bendorf(?)
werk
Pa-
1944
gebombardeerd
moesten
enige
daar
febr.
naar
hetzelfde
te
nov.
Reichenbach,
eind
gevangenen
20-4-45
17-1-27
11
en werkte
funken
sei
(geb.
kwam
ook Den
geHaag:
confectiezaak
hebben. Willen
mogelijke
den
bij
zich
ook
lipp,
4
Vlle.
ons
wenden av.
getuigen
secretariaat? de
tot
dr.
zich Men H.
la Bourdonnais,
G.
melkan PhiParis
Operaties, geen pensioen „ J a m e v r o u w " , zegt J a c o b D a v i d s o n in A m s t e r d a m - O o s t , „in de k a m p e n heb ik gezien h o e de S . S . kinderen o m b r a c h t en d a a r o v e r k a n i k niet p r a t e n . " Zijn eigen kinderen en zijn v r o u w z a g hij het laatst o p het station v a n Cosel, w a a r zij doorgingen, naar Auschwitz. Vrijdagavond 12 september 1 9 4 2 d o o r de T u l p p o l i t i e weggehaald, maandagmorgen in W e s t e r b o r k de trein in. I n Cosel brulden SS-blauwhemden: arbeitsf a h i g e m a n n e n eruit, n a a r G o g e l i n , J o h a n n e s d o r f en toen n a a r B l e c h hammer. „ H e t k a m p B l e c h h a m m e r was toen nog nieuw en wij moesten de b a r a k k e n o p b o u w e n en werden vreselijk geslagen. W e werden uitbesteed n a a r allerlei w e r k o b j e c t e n , Baustellen. D e v o o r n a a m s t e hoorden aan de I . G . F a r b e n . N a twee j a a r in B l e c h h a m mer w e r d ik met t w a a l f m a n n a a r A u s c h w i t z g e b r a c h t en te w e r k gesteld bij de B u n a , o o k I . G . F a r b e n . H e t heette v o o r drie, vier m a a n d e n , het werden er negen, er w e r d geb o m b a r d e e r d , de weg was afgesneden. O p een z o n d a g in j a n u a r i 1 9 4 5 moesten w e hals o v e r k o p weg, de Russische legers rukten o p . I k ben o p de v i j f d e dag v a n de uittocht in een lege schuur v a n een boerderij achtergebleven, a n d e r h a l v e dag. Mijn a l i b i : bevroren voeten. T o e n op ziek e n t r a n s p o r t n a a r de hel v a n G r o s s R o s e n . E e n m a n k e sadistische gevan-
genisboef k w a m er 's morgens ziek e n d o o d k n u p p e l e n . H i j t r o k mee m e t ons, a c h t dagen lang o p een open wagen, m e t rovende, schietende S S en stervenden. I k en een a n der zijn in leven gebleven. D e rest w a s d o o d . M i j n tenen w a r e n b e v r o ren en rotten weg. E e n v a n mijn g r o te tenen w a s dood, v e r f r o m m e l d en z w a r t . H e t hinderde mij erg en toen n a m ik het mes en sneed hem a f . I n D a c h a u kregen w e in de keuken hete thee en k o f f i e z o n d e r eten en een douche. O n z e kleding, dik o n der de luizen, w e r d v e r b r a n d . D a t b a d was een miljoen w a a r d . W i j ziek e n kregen — v o o r het eerst — een verschoning en p a p . I k w e r d d a a r driemaal aan mijn voeten geopereerd. I n de z i e k e n b a r a k heb ik o o k veel te verduren gehad. I k bleef d a a r v a n h a l f februari t o t april, de m a a n d v a n de bevrijding d o o r de A m e r i k a nen.
D i e z e l f d e magistraten tonen zich m i n d e r h u m a a n , om niet te zeggen honds, z o d r a het om een b o n a f i d e antifascist gaat. H o e groter zijn staat v a n dienst, hoe m i n d e r kans hij h e e f t om vrij te blijven. U i t een lange reeks enkele voorbeelden. I n S t u t t g a r t w e r d een verzetsm a n tegen H i t i e r , E m i l B e c h t l e , die m e e r dan t w a a l f j a a r geleden „op politieke g r o n d e n " (en heus niet w e gens n e o - n a z i s m e ! ) w a s veroordeeld, o p g e p a k t o m zijn s t r a f uit te zitten.
E. K. T.
B i j mijn thuiskomst woog ik z o w a t zestig p o n d . I k w e r d n a de b e v r i j ding nog drie keer geopereerd aan mijn voeten en mijn r e c h t e r h a n d , w a a r d o o r ik twee stompjes v a n v i n gers heb. B o v e n d i e n ben i k v i j f keer a a n mijn m a a g geopereerd, w a a r d o o r ik op dieet moet leven. M i j n gezondheid is v a n die a a r d d a t de specialist v a n de z i e k t e w e t mij m a a r toestaat h a l v e dagen te w e r k e n . I k heb u nog lang niet alles verteld, ik k a n d a t niet meer. V a n de I . G . F a r b e n B l e c h h a m m e r heb ik een keer een vergoeding v a n 1 3 0 0 gulden ontvangen." E n d a t is alles, t o t op de dag v a n v a n d a a g . E e n m a n als de heer D a vidson, wiens gezondheid, wiens l e ven zo t o t a a l is verwoest, is gedwongen h a l v e dagen t e gaan w e r k e n om in zijn onderhoud te v o o r z i e n . H e t
DUITSE ANTI-FASCISTEN G e e n w e e k g a a t v o o r b i j o f gepatenteerde m a s s a m o o r d e n a a r s blijken in de B o n d s r e p u b l i e k te z w a k v o o r gevangenis o f zelfs rechtszaal en w o r den d o o r z o r g z a m e magistraten n a a r huis gestuurd.
is en b l i j f t een s c h a n d v l e k o p de o v e r h e i d der B o n d s r e p u b l i e k , w a a r nog de f i r m a ' s zetelen, die zich m e t m i l j o e n e n verrijken aan de arbeid d e r gevangenen, d a t m e n niet de heilige p l i c h t voelt de laatste levensjaren v a n deze geslagen mensen d o o r een lijfrente t e v e r z a c h t e n . M a a r dit o n t h e f t d e N e d e r l a n d s e o v e r h e i d niet v a n de p l i c h t h a a r z w a a r s t g e t r o f f e n burgers tegemoet t e k o m e n d o o r een geregelde uitkering, z o d a t zij niet hun laatste k r a c h t behoeve te o f f e ren v o o r het simpele leven. Is het na 2 1 j a a r nog t e vroeg v o o r pensioen zelfs v o o r invalide s l a c h t o f f e r s ? E e n b i t t e r e , m a a r dringende v r a a g .
De
van
twee
daille
uitgereikt:
den
gered,
jaar
dat
dood
zijner
langrijk
München,
burgers Josef
Ludwig
te
Wörl
in
heeft
heeft
het
verleden
Vogel,
gouden
Meyer
velen
Hij
was
me40
in
zat
bewaren.
getuige zijn
dr.
een
hij in Auschwitz
weten
Beiden
ook
drie
voor een
Frankforter
jaar
Jo-
de
de be-
proces.
in
Israël
ge-
huldigd.
Te
West-Berlijn
is
in
witz-tentoonstelling ingang
het
verbod de
Verleden
jaar
ten
Auschwitz
over
mensen.
te Te
februari
een
gehouden,
naziblad
beweging
WEER
Zijn slechte gezondheid was geen aanleiding o m hem zelfs m a a r even los te laten, n o c h de dodelijke z i e k te v a n zijn v r o u w . H i j m o c h t op 2 1 j a n u a r i n a a r h a a r begrafenis zonder h a a r levend te hebben teruggezien, en moest meteen de cel w e e r in. I n H a n n o v e r w o n e n de gebroeders B a u m g a r t e , die resp. 11 en 12 j a a r in Hitiers kampen doorbrachten. Beiden zijn al herhaaldelijk door de Bondsjustitie v e r v o l g d . August k o n a a n t o n e n d a t de Westberlijnse p r e sident in een proces tegen n a z i s l a c h t o f f e r s z e l f een e x - n a z i was en moest daarop huiszoeking o n d e r gaan. K u r t B a u m g a r t e is op 2 2 juni 1 9 6 5 in „ v o o r l o p i g e " hechtenis gen o m e n . . . en zit nog steeds, hoewel de w e t een m a x i m u m v a n een h a l f
burgemeester
heeft
van
het
een
Berlijn
geëist.
kwamen
documen-
door
65.000
de
meest er
de neo-
werd
collectie
getoond
Stuttgan
bij
beruchtste
Soldatenzeitung trok
Ausch-
waar
vakjonge
15.000.
OPGESLOTEN
j a a r v o o r s c h r i j f t . O p K e r s t m i s , toen zijn termijn om was, m o c h t hij niet n a a r huis. O p een borgsom v a n 1 0 . 0 0 0 DM zou hij vrijkomen, m a a r hij bezit die niet en wenst ze om principiële r e denen niet te lenen. H i j heeft dagenl a n g met een g a l a a n v a l en zonder medische hulp in zijn cel gelegen, m a a r noch dit noch de gevolgen v a n zijn e l f j a r i g k a m p v e r b l i j f w a r e n a a n leiding h e m zijn vrijheid te hergeven. Zijn vonnis luidt n u : 2 2 m a a n d e n . T e D ü s s e l d o r f staan zes S D - e r s t e recht wegens „ v e r n i e t i g i n g s a c t i e s " in de O e k r a j i e n e . Zij zijn o p vrije v o e ten. M a a r j a , drie hunner, onder wie de h o o f d v e r d a c h t e J u n g w e r k t e n bij de Bundesjustiz. Z i j m a a k t e n j a c h t . . J u i s t , zie boven.
Overpeinzing van een ondeskundige
W i j zijn u veel dank verschuldigd
H e t w i l mij n i e t u i t h e t h o o f d d a t v e l e o n deskundige den
de
nazi-slachtoffers
dupe
helemaal
zijn
geen
kunnen
afwikkeling
toch...
geworden
voorlichting
die zij h a d d e n
en
van
penningmeester
sen
heeft
niet
voor
die
niet
nu
toe
toch
bij
februari
alleen
bedragje, ons
na
velen
niet
ons
hebben
terzijde
al h e b b e n
sommigen
In
de
wisten
325
zelfs
tot
gemeld,
gestaan.
saldo
In
te
verschillende men,
maar
Onze
hier
enige
van
wel met gen
ren,
dringend
opzicht
bedroeg om
u
een
die
op
binnenkwa-
grote
het
wisten
was
etc,
kreeg
van
die
wisten
bijouterieën,
daarvan
lang
niet
allemaal
beroep
op
hen
die
getoond
Maar
meer
bereikten vooral
functionarissen
lycea
Ook
op
van
8000
was
zeer
exemplaren
onderwijsinstellin-
en k w e e k s c h o l e n van
de
de laatsten en o p
gen z o u d e n
vra-
doen. dan
tal
en
de,
ik
en
ver-
vakbeweging.
goede-
de
schoolleidin-
w i j een b e r o e p w i l l e n
doen
om
zijn,
dat
die
zij r e c h t
alsnog
er zeer
veel
eenvoudig
g e l d e n v o o r o n s in t e z a m e l e n o f a l t h a n s o p wenselijkheid
te
wijzen
sympathie met ons w e r k te Aan
belangstelling
niet:
wij moesten waar
om
nuarinummer
ook
betuigen.
ontbreekt tot
grote was
bedienen. E n
financieel
niet
wat
hun
onze
het
immers
spijt v e l e
aantallen
gevraagd informatie
van
met
scho-
het
over
w i t z is t o c h n u t t i g . A l s u d i t n u o o k
dat rech-
binnen
adressering.
ben
wij u
verzocht
een
ADRESWIJZIGINGSKAART wordt
al
goed
te
weinig
inziet, aan
maken. N.A.C.
Het
Humanistisch heeft
ook onze
richt.
Wij
hebben
v i a een g i r o s t o r t i n g
te-
alles
dat
financiële,
in
betaalde
zo
efficiënt
de
vrije ver-
werkt
in u w
de
het
voor
lezen
de
KOOPT ONS MATERIAAL
uw ook
wordt
steeds
comité
comité
materiaal bestaat
„Hoewel
een
Aires,
bij
te pas.
komt
het
o.m.
de
wordt
uit
vermeldt.
meestal
door
de
voldoende helpen.
de
In
de
komt Auschwitz-
kalendarium van
Het SS
Dit
oorspron-
Sensatiezucht
aankomst
sporten
gevraagd.
te
voor, alle
album
gemaakte
ons
In
de
een
deel„Moeten
van
vaak
uit
en
de
regel
van
ons
aandeel
doel,
het
broeders,
deeltjes,
compleet
f27.—. negatief,
per
KL
Enige
kleinere
foto's.
Tel.
tot
Auschwitz
f
werken,
set
10.—. prijs
van
f5.—.
bestellen
bij
J.
48,
Diemen.
.
020
— 5 88
42.
Furth,
het ook
overlein
zijn:
en
uw
tot doel
wereld."
positief
uit ver-
lotsverbondenheid
nazi-vervolging
7
wij
broederlijk
elke
ook
van
lezen vrienden
de
heilig
opge-
nazi-slacht-
afstanden
onze
tienduizenden
van
Albums
Te
Hit-
pas
scheiden",
is
ons
de
ƒ 25.-.
kade
een
nieuwe
van
wij toch
wij
lijden
onze
Dia's,
tran-
stuw-
meemaken
met
van
Dat
voorraad
a
bevat
procu-
grote
gelegenheid
contact
ons
Auschwitzhefte,
f2.—
na
georgani-
gesteld:
crisis
„zijn
van
hele
vernietier
Frankfort 'jaar
Bauer,
en
Federatie
zoals
venden
te
ter
antwoord
voelen.
van
dat
moeilijk
over
uitsluitend
vaak
Frits
werd
kilometers
bereiken
aan.
over
daarbij
er dat
meer
beschikt om
gegevens.
hefte
zeer s.v.p.
hierover
kelijke niet
u
onduidelijk
die
heeft
offers.
Buenos
op
te ,Twintig
atoombewapening
Argentijnse
in
(waarvoor
geschreven;
documentatie
Ons
klau-
en h o e .
Auschwitz-processen,
dat
richte
brief
schrijft
zo
daar
gingskampen om
zijn)
adres
penningmeester
is. Denk
Er
onschuldige
misdadigersben-
debat
dr.
economische
duizenden
als
adres
passief
Ons
krachten,
overmakingen
dankbaar en
wordt begrip:
verschijnt?"
van Bij
zeer
mensen
fascistische
Hessen
de
afwachten
Ier
willen.
dus wijzigingen
ATTENTIE! u
zijn
titel
o.a. van
vraag,
bonden,
naam
op
een
openbaar
Een
nieuwe
admini-
wordt
geen
niet
en
ADRESWIJZIGINGSKAART!
uw
plaats-
Vele
Verbond
een
van
nam.
doorgeven.
onze
medewerkers
wij d a t g r a a g z o u d e n
wij
in
de
waaraan
kracht
stuen
de
van
een
door
onder
reur-generaal
e.d.
te
gedaan
begrijpen
uren
Voortaan
miljoenenmoord
a.M.
seerd,
heb-
o n s bij v e r h u i z i n g
meent men
waardoor
aan."
a a n d u i d t . H e t is e n
gepleegd
Auschwitz'
over
Herhaaldelijk
vens de adreswijziging te m o e t e n dus
begrip
J.S.
Ausch-
help ons d a n d o o r nu direct een b e d r a g ons o v e r te
ja-
mondjes-
er klachten
verkeerde
stratie,
niet
hadden.
krijgen
steeds k o m e n
moet
h e t g e e f t m i n d e r een
die m i l j o e n e n
wij
U
is
ondeskun-
U w adres op een adreswijzigingkaart
meestal
daarom
machines,
wist de
de indruk
waarop
Dit
en
„Auschwitz
wen verstikte of onderdrukte —
J . S.
ren.
door:
een
een
mensen,
toekomt.
Nog
hier
dan
van
het
E r z o u iets a a n g e d a a n m o e t e n w o r d e n tens
tot
een g e s p r e k m e t een n o t a r i s -
sjlemiels
deze mensen
naam
s t e e d s m e e r in zijn D u i t s e v o r m een
gekund.
bedragen
al o n s h e r d e n k i n g s n u m m e r
der
maat
als w a a r d e v o l l e
klerk
bedragen
hebben
gen,
len,
ze
woord
Poolse
daar was veelzeggend
ik het
n a a m een s t a d j e
ook
o n s m e e l e v e n , m a a r d i t n o g n i e t in
kostbaar.
de
toen
dige niets. N a
1965
bij o n s
zijn n o g
hen dit alsnog te
ervan
maar
de
h e b b e n e r z e l f s n o o i t bij s t i l g e s t a a n d a t d e z e
staan.
een
financieel Alleen
die ƒ 1 5 , — h a d het
gebruiken.
naam
de des-
geweest,
wisten,
cijfers
de
waartegenover
schulden doen
zonder
d a t w a s niet nodig
Oswiencim
spreken, m a a r
maal
aan
betaald. Wij
te s t o r t e n . " H o ! h o ! zeggen
voorraden
december
manieren
aan uitgaven
ƒ15,—
kundigen,
van
vooraanstaand Duitse
alleen v o o r de meesten gemakkelijker uit te
meer
zusters, m a a r geen geld o m zoveel
inplaats
geef
broers
te laat. Schade v o o r verloren gegane
31
geven
en
huisraadschade
vertelde mij: „ik had acht
het
Auschwitz
antwoord
schoenwin-
bedrag
een
ƒ 3827.89. indruk
v a d e r h a d een
wij
o p een d e r z i t t i n g e n v a n h e t I . A . K . t o e . H e t
had-
J a ! j a ! z o u ik w i l l e n z e g g e n , als z e h e t m a a r
/ 4271.99.
Wij publiceren
zij r e c h t
v r o e g mij een
waarom
N u is d e z e v r a a g a l m e e r m a l e n g e s t e l d ,
schadeloosstelling.
een
ƒ 4452.72.
op
de
vrienden
februari o n t v i n g e n wij ƒ 6 9 3 0 . 7 5
Het
in
Rotterdam
burger
rechten
gelden
waarop
Zij c l a i m d e n
en
overgemaakt.
— uitgegeven
inzake
laten
In
of
zaak. hon-
I n j a n u a r i o n t v i n g e n wij f 3 9 2 3 . 1 9 — uitgegeven
slechte
bloemen-
niet. E é n
honderd gulden zich
lange
hebben
nabestaan-
k e l t j e , d e a n d e r h a a r m o e d e r een niets
een b e r o e p o p u g e d a a n e n h o e w e l d e derd vrienden met
eh van
Steeds w e e r k o m e n brieven binnen v a n m e n d e n . D e een zijn
Onze
Auschwitz of Oswiencim
Diemer-
de
ge-