Page 1

nederlands auschwitz comité

maandblad

december

19 6 3

5 e jaargang no. 12 secr. r. cheval, volkerakstraat 2 6 ' amsterdam-z., postgiro 2 9 3 0 8 7

Kennedv, de vrede en wij... R a d i o en t.v., pers en het praatje op het achterbalcon hadden in de afgelopen tijd één onderwerp: de moord op Kennedy. E r bestond een grote eensgezindheid: verontwaardiging over de misdaad, deernis met een jong gezin, waaraan de vader bij de uitoefening van zijn plicht was ontvallen. Dat trof ieder, ongeacht zijn belangstelling of sympathie voor Amerika. Is dit, zal hier of daar iemand zeggen, een reden om er nog eens in ons blad op terug te k o m e n ? J a , en zelfs juist in ons blad. K e n n e d y is immers doodgeschoten op het moment, dat een zekere ontspanning in de wereld was ingetreden, waaraan hij had meegewerkt en zeker ook verder had willen bijdragen. E n is werken voor vermindering van het oorlogsgevaar, voor uitbannen van oorlog, niet de taak, het wezen zelf van ons comité? Hoe zouden wij kunnen vergeten, dat de Hitiers en Himmlers, van meet af aan op oorlog uit, pas in de oorlog hun vernietigingskampen in volle actie kregen alleen de oorlog en hun „ S i e g e s z u g " , in de bezette gebieden, hoe tijdelijk ook, maakte het hun mogelijk zoveel miljoenen mensen, burgers en militairen, mannen, vrouwen en kinderen te vermoorden. Intussen zijn de mogelijkheden om gehele bevolkingen en zelfs de mensheid uit te roeien nog groter geworden, zoals verantwoordelijke staatslieden alom erkennen. Voor ons spreekt het vanzelf op te komen voor vrede en overeenstemming tussen de volken en „blokk e n " , allen te steunen, die daar op hun manier n a a r streven. K e n n e d y was daar een van; hij is nu dood. E n men vraagt zich af: wie had er bij zijn dood belang? D e Zuidelijke rassenhaters, van eigen superioriteit overtuigd? D e profiteurs bij een koude of warme oorlog? Zij zullen wel met lede ogen een begin van betere verstandhouding aanzien. Het zullen wel h u n kinderen zijn, die dachten, dat ze moesten juichen, toen ze hoorden, dat de president dood was. Het schot op K e n n e d y is niet alleen een misdaad, het is een dreigement tegen alle vredelievende mensen; het is ook een alarm! Het beduidt, dat wij op onze hoede moeten zijn. Zoals wij

allen één zijn in onze afschuw van de moord, zo kunnen wij het ook zijn vóór de zaak, die de afschuw van zijn moordenaars wekte, de zaak van de vrede. E r is sprake van een verdere overeenkomst dan de beperkte kernstop, die een stap in de goede richting was: een vredespact tussen de verschillende bondgenootschappen, die er in Europa en gedeeltelijk ook daarbuiten bestaan. D e zaak van de vrede, van een N A V O - W a r s c h a u - v r e d e s p a c t is iets heel groots, het lijkt ons te boven te gaan, maar het is onze bloedeigen zaak. W i j oud-Auschwitzers en nabestaanden van Auschwitz-slachtoffers, wij zijn de sprekendste getuigen van wat oorlog betekent. W i j begrijpen dat zelf maar al te goed en wij kunnen het anderen en vooral jongeren doen begrijpen. Zeg niet: wij zijn met weinigen, een onbetekenend groepje gewone mensen. U hebt uit datzelfde Amerika deze weken nog iets anders vernomen. Iets dat ons ook aangaat, het geval P r e s ton Cobb. O n s comité heeft onmiddellijk tegen de voorgenomen executie van een jongen geprotesteerd en duizenden met ons. Het betrof hier immers weer de rassenwaan, die doodt. E n wat hebben wij gezien? E r kwam een beweging in de gehele wereld, in ons eigen land in de breedste kring, de regering maakte zich tot tolk van het verontruste volk — niet omgekeerd. Het succes bleef niet uit. Laat ons dat een voorbeeld zijn. Voor onze rechtvaardige zaak: nooit meer Auschwitz! — en dat houdt in: nooit meer oorlog, dus werken voor de vrede — zijn allen te winnen. O n z e verl a n g e n s ? Zij zijn toch vanzelfsprekend! Bestraffing — te langen leste — van de kampbeulen van Auschwitz in het proces te F r a n k f o r t ; uit-

Januari - hardenkingsmaand Ieder jaar herdenken wij in januari de bevrijding van het kamp Auschwitz. Ditmaal organiseert het Nederlands Auschwitz Comité een reeks manifestaties in het midden van deze maand. Daarom noemden wij januari 1964: herdenkingsmaand. Boris Goetnikow, de violist, die het laatste Tsjaikowski-concours won, zal meewerken aan alle avonden, die zullen plaats vinden. Op 11 januari te Amsterdam in het Kon. Instituut voor de Tropen. Op 12 januari te Den Haag, in Diligentia. Op 15 januari te Rotterdam, Palace, Zomerhofstraat 15. Houdt deze avonden vrij! Bestelt tijdig Uw plaatsen! Brengt Uw vrienden en bekenden op de hoogte! Bijzonderheden vindt U op pag. 3. Eind januari verschijnt onze herdenkingskrant, waar nu al, blijkens het grote aantal adverteerders, naar uitgekeken wordt. Door deze krant kunt U een nog groter kring van mensen met ons werk bekend maken. Stuurt ons hun namen en adressen.

betaling — eindelijk — en op een behoorlijke manier van het smartegeld, dat zo lang met smart verwacht is en geen fooi mag zijn. E n dan: oprichting van het monument te Auschwitz met steun ook van de Nederlandse regering. D a t is ons aller vaste wil en daar zullen ook de hoogst geplaatsten n a a r moeten luisteren. W i j verheffen onze stem tegen de moord op volken en presidenten, wij komen op voor vrede en recht.


Het leed van de Joden een fooi waard klein groepje). Een soort schaamtegevoel voor deze vernietiging schijnt de Bondsregering ertoe gebracht te hebben de eigen landgenoten met enige égards te behandelen, als gebaar tegenover de buitenwereld. Toch was het B E G oorspronkelijk opgezet om alle nazi-slachtoffers op deze basis uit te betalen. D e grote invloed van de oud-nazi's op het gehele leven in W e s t - D u i t s l a n d en de nog niet verleerde antisemitische opvattingen zullen aan de verandering in deze wel niet vreemd zijn. D a t er geen geld zou zijn is niet aanvaardbaar voor een ieder, die iets weet van de vooraanstaande economische positie, die de Bondsrepubliek bekleedt. W i j blijven het standpunt innemen, dat de uitbetaling van het smartegeld moet plaats vinden op basis van het B E G (Bündesentschadigungsgesetz); niet om het gewin, maar om de zin, als U begrijpt wat ik bedoel.

Eindelijk zijn de uitkeringen van smartegeld aan nazi-slachtoffers dan een feit geworden. Is er n u reden tot j u i c h e n ? Het tegendeel is waar. Meer en meer bekruipt je het gevoel ,,de goede g e v e r s " de fooi in hun gezicKt te moeten werpen. Zeker, duizend gulden is voor wie niets heeft een heleboel geld, maar wanneer je dit bedrag vergelijkt met uitkeringen, die via het B E G aan Duitse nazi-slachtoffers zijn uitbetaald, dan rijst de vraag, waarom aan de tienduizenden slachtoffers buiten het „ R e i c h " niet precies zo een uitkering is verstrekt. Stellig, het aantal nog levende Duitse nazi-slachtoffers is klein te noemen tegenover die in de toenmalige bezette gebieden. In tegenstelling tot het Duitsland van Hitier, waar het overgrote deel van de bevolking, als het al niet meehielp, dan toch onverschillig stond tegenover de vernietiging der Joden, zijn in de bezette gebieden velen, dank zij de verzetsbeweging, ontkomen aan de beulsklauwen (in Duitsland zelf lukte dit slechts een

Jos Slagter No. 1 7 9 6 9 6

N.A.C. vroeg Kennedy nog om gratie O p 2 1 november, dadelijk na het bekend worden van het voornemen de als 1 5 jarige in Georgia veroordeelde negerjongen Preston Cobb na ruim twee jaar a l s nog ter dood te brengen, verzond het N . A . C . het volgende telegram:

Aan

J. F. Kennedy,

Het

Nederlands

en op grond voorgenomen deze

moord

president

Auschwitz

van de V.S., Comité,

van ras vervolgden executie

te

Cobb.

Huis,

overlevenden

zijn ten zeerste

van Preston

op een kind

allen

Witte

van

verontrust

Verzoeken

Washington.

door

vernietigingskampen het besluit

U tussenbeiden

van

te komen

de om

beletten. Nederlands

Auschwitz

Comité

Onmiddellijk na het overseinen van dit telegram werd president K e n n e d y vermoord. Protesten en gratieverzoeken bleven binnenstromen bij zijn opvolger: uit Nederland o.a. van de Orde van advocaten, de hoogleraren in het strafrecht, honderden leerkrachten, het Humanistisch Verbond en nog vele anderen. Middelbare scholieren hielden een demonstratie te Amsterdam en minister Luns verklaarde in de K a m e r de verontrusting onder het Nederlandse volk te W a s h i n g t o n te zullen overbrengen. O p 5 december werd bekend gemaakt, dat een reizend federaal gerechtshof in Georgia de executie voor onbepaalde tijd had opgeschort.

de m e n s de m e n s e e n wolf Voorlichting studerende

voor de jeugd

Onder de titel „Homo homini lupus" (De mens de mens een wolf) is tussen Sinterklaas en Kerstmis in het Amsterdamse Maagdenhuis aan het Spui (een der gebouwen van de GemeenteUniversiteit) een vrij kleine, maar heel verhelderende tentoonstelling gehouden over bezetting en verzet, concentratiekampen en Jodenvervolging tijdens de tweede wereldoorlog. Deze expositie was speciaal bestemd voor studenten — al had ieder er vrij toegang en is tot stand gekomen door toedoen van de Vriendenkring van voormalige gevangenen van Sachsenhausen. Aanleiding was het ,,Dachautje spelen", dat aan het begin van het vorige studiejaar zoveel stof heeft doen opwaaien en waaruit bleek, dat de studerende jeugd (evenals nog zoveel anderen, helaas) vaak te weinig weet van de verschrikkingen, die wij hebben ondervonden en daardoor dus ook niet waakzaam genoeg zou zijn tegen een herleving van de fascistische barbarij. Uit de verzameling van de Vriendenkring Sachsenhausen, het Rijksbureau voor Oorlogsdocumentatie en aangevuld door enkele panelen en het album van het Nederlands Auschwitz Comité werd een reeks foto's bijeengebracht, die een bescheiden beeld konden bieden van wat de S.S.-wolven het Nederlandse volk hebben aangedaan. Speciale aandacht was gewijd aan hun opleidingscentrum, het kamp Sachsenhausen. Als contrast hiermee enige treffende modellen en ontwerpen voor verzetsmonumenten van vooraanstaande Nederlandse beeldhouwers. De tentoonstelling werd geopend door de rector-magnificus prof. Kók in aanwezigheid van genodigden, waaronder ons comité. Gelijktijdig met de tentoonstelling werd dagelijks de Sachsenhausenfilm kosteloos in theater Kriterion voor de studenten vertoond.


AUSCHWITZ - HERDENKING 1964 O p 2 7 januari 1 9 4 5 bereikte het Sowjet-leger Auschwitz en hield het vernietigingskamp op te bestaan. Ieder jaar wordt dit feit i n tal van landen herdacht. D i e bevrijding, die voor miljoenen te laat is gekomen, is een reden tot gedenken, maar ook ter waarschuwing voor de overlevenden, voor de nieuwe generatie. D e herdenking is de gelegenheid, waarbij de eed „Nooit meer Auschw i t z ! " sterker dan ooit doorklinkt tot ver buiten de kring van de slachtoffers en die h u n na staan. Het Nederlands Auschwitz Comité heeft binnen het kader van de internationale Auschwitz-herdenking al sinds jaar en dag een traditie gevestigd door omstreeks de bevrijdingsdag van het kamp een groot aantal van onze vrienden bijeen te brengen op een avond, die gewijd is aan wat ons aller gedachten blijft vervullen. Het is ons een grote eer en, menen wij, geheel in overeenstemming met de betekenis van wat wij herdenken, dat grote kunstenaars aan deze manifestaties zullen deelnemen. Wederom mogen wij een buitenlandse

Auschwitz-herdenking 1964 Amsterdam Aula K o n i n k l i j k Instituut voor de Tropen, Mauritskade zaterdag 11 januari, 's avonds 8 uur

gast begroeten: de violist Boris Goetnikow uit de Sowjet-Unie, die de eerste prijs won op het internationale Tsjaikowski-concours dat in 1 9 6 2 te Moskou werd gehouden en die in de zomer van dat jaar al i n het K u r h a u s te Scheveningen is opgetreden. Naast hem zal te Amsterdam het Kunstmaandorkest optreden, dat op het ereconcert voor de ghettostrijders in het voorjaar een onvergetelijke indruk achterliet. Eveneens te Amsterdam zal de bekende actrice Henny Orri een speciale opvoering voor ons geven van de vermaarde scène v a n Bertolt Brecht, die zij op de planken en voor de t.v. tot zulk een bezielend leven heeft gebracht. D e n Haag beleeft iets unieks: Boris Goetnikow speelt hier met T h e o Olof en W i l l e m Hielkema. E n Charlotte K o h i e r zal het Hooglied voordragen. T e Rotterdam zullen wij naast onze buitenlandse gast een gerenommeerd Nederlands musicus horen, de pianist F e l i x de Nobel. Ook hier zal het muzikale gedeelte

Auschwitz-herdenking 1964 Den Haag Diligentia, Lange Voorhout 5 zondag 12 januari 1 9 6 4 , s avonds 8 uur

Ter herinnering a a n de bevrijding van het kamp Auschwitz

T e r herinnering aan de bevrijding van het kamp Auschwitz

optreden van de violist

optreden van de violisten Boris Goetnikow, winnaar van het Tsjaikowski-concours 1 9 6 2 Theo Olof

Boris Goetnikow, winnaar Tsjaikowski-concours 1 9 6 2

van

met medewerking van het Kunstmaandorkest Kersjes

o.l.v.

Anton

H e n n y Orri vertolkt „ D e Joodse v r o u w " van Bertolt Brecht toespraak: J . G . R e n e s K a a r t e n a ƒ 3 . — en ƒ 2 . — a . i . v e r k r i j g b a a r bij d e s e c r e t a r i s R . C h e v a l , Volkerakstraat 2 6 1 , i . 7 9 9 8 6 2 ; mevr. I. de Z w a r t e , v a n W a l b e e c k s t r a a t 9 h s . , tel. 8 3 6 2 2 , A ' d a m W . ; J . S l a g t e r , V a l e r i u s s t r a a t 2 4 0 , A ' d a m Z . , tel. 7 9 8 0 3 6 ; D. van Geens, Orteliusstraat 176*, A'dam W . , tel. 8 5 5 7 2 ; mevr. E. F u i t h Halverstad, Diemerkade 4 3 , Diemen, tel. 5 8 8 4 2 ( n a zes u u r ) e n N e d . T h e a ter Centr., Singel 1 8 6 . Tel. 2 3 0 2 0 1 . t e

2

de pianist W i l l e m Hielkema Charlotte K o h i e r zal het „ H o o g l i e d "

voordragen

toespraak: D s . P. Lugtigheid K a a r t e n a ƒ 3 . — en ƒ 2 . — v e r k r i j g b a a r bij: Diligentia, Lange Voorhout 5, tel. 117647; Ned. Isr. Gemeente, N. Molstraat 1 3 ; Muziekhandel Smith, Nieuwstraat 2 5 , tel. 1 1 2 8 8 3 ; Muziekhandel Smith, L a a n van Meerdervoort 2 7 3 .

worden afgewisseld door voordracht en wel van E n n y Mols-de Leeuwe. W i j twijfelen er niet aan of de Auschwitz-herdenking zal ook in 1 9 6 4 weer een belangrijke gebeurtenis in het openbare leven der drie grote steden zijn.

Boris

Goetnikow

Auschwitz-herdenking 1964 Rotterdam Gebouw Palace Zomerhof straat 1 5 woensdag 15 januari, 's avonds 8 uur Ter herinnering aan de bevrijding van het kamp Auschwitz optreden van de violist Boris Goetnikow, winnaar van het Tsjaikowski-concours 1 9 6 2 tezamen met de pianist F e l i x de Nobel E n n y Mols-de Leeuwe draagt voor toespraak: Drs E . T a s K a a r t e n a ƒ 2 . 5 0 verkrijgbaar bij: de R o t t e r d a m s e K u n s t k r i n g , W i t t e de W i t h s t r a a t 3 5 , tel. 1 2 3 0 3 3 ; Ned. Isr. Gemeente, Paetsstraat 4 0 ; E. Benjamins, Grote Markt 1; mevr. F. Schaap-de Levie, Provenierss t r a a t 1 1 b , tel. 4 2 3 2 1 ; mevr. E. Herrewegen, Taanderstr. 8 8 ; M . van D a m , Beatrijsstraat 9 a .

Alle schriftelijke aanvragen om kaarten te richten tot mevr. I. de Zwarte, van Walbeeckstraat 9hs, Amsterdam W . , met vermelding van de stad, waar men de herdenking wil bijwonen. Men wordt verzocht het verschuldigde bedrag over te maken op de postrekening N . A . C , 2 9 3 0 8 7 , onder vermelding van „ K a a r t e n Auschwitz-herdenking Amsterdam, Den Haag of Rott e r d a m . "

Kaarten voor alle drie herdenkingen indien nog voorradig 's avonds aan de zaal.


Het N.A.C. ontving de volgende

Een nog groter bedrag

brief:

wil

De auto voor Binnenkort worden

mij

aan zit, bitter,

onder en

te

kamp

een het

heet

voor

een

niet

brengen

onder

Deze

zal ons

vergoeding

eenzaamheid weer

kinderen, niet

bezetting. niet

of

helpen die

zich

als

van

Monument

die in

te vergeten!"

niet.

Van

het komende

album

KL

Auschwitz

uit

bij het N . A . C .

AUSCHWITZ,

de te

kunComi-

verkoop

verkrijgen

waarvan

de o p -

b r e n g s t b e s t e m d is v o o r de o p r i c h t i n g v a n het internationale het

voormalige

Als

U

monument

onderstaande

een b r i e f k a a r t frankeerd

o p het t e r r e i n

coupon

uitknipt

en op

plakt of i n o p e n e n v e l o p , g e -

stuurt

a a n de voorzitter

v a n het

J . Slagter, Valeriusstraat 2 4 0 * , A m -

sterdam Z . en ƒ

1 0 . — of e e n v e e l v o u d d a a r -

v a n o v e r m a a k t , o n t v a n g t U e e n of m e e r e x e m -

f 3575.-

p l a r e n v a n het a l b u m

Hoofddealer

voor

Amsterdam

en

omstr

voor

30. — voor

het

monument

Uw krant,

helpt

om

het

hier,

dan

daar

heus

niet

cisme

te bestrijden.

Voor

iets van de bittere

smart

weer

lukt

Garage LEEH

zal ik U

hen, die te Auschwitz

thuis.

Verzoeke om toezending van

l»te Jac. v. Campenstr. 31

die

tel. 726426 en 726545

fictieve,

Betaling geschiedt op Postgirorekening 2 9 3 0 8 7 t.n.v. N . A . C .

omkwamen mee-

a ƒ 10.-.

naam adres

dan

opduikende

fas-

mij neemt

Bestellingen

dit

kunnen

eveneens

per giro-overdracht plaats

weg.

vin-

den. Z.,

Onderschrift beeld ter

van

vernietigingskamp.

het

gedachMij

smartegeld

100. — sturen

en f

Comité

exempl. K L . Auschwitz

toch

het

voor

te

het a l l e e n

N.A.C.,

vanaf

Auschwitz

ouders,

vrienden,

ons weer

TRiBMT

komen.

„Probeer

f

de

bij ons meldt, broers

ik

Nederlan-

te verjagen,

overleefden,

ten

die

andere

ders ondergingen

steeds

behande-

of onderduik),

honderdduizend

de

bittere

omdat

te zijn

woorden (ster,

toegestuurd

waar

vergoeding

ling

geld

(CADSU),

smaak een

zal

iedereen

het Nederlands

n e n o v e r m a k e n a a n het I n t e r n a t i o n a l e

semi-rijksambtenaar

der redactie: navolging!

Een

voor-

Alles op het gebied van Televisie, Radio en electrische apparaten

RAF Telefoon

aruóo

P

U W

Gebr. Tertaas

PLATEN-LEVERANCIER

Groots uitgebreide collectie; opera-, operette-, dans en klassieke platen Altijd voorradig grote sortering Joodse platen

Algemeen Technisch Bureau I. R A F A L O W I T C H ,

Gereedschappenhandel

Rijnstraat 158

713597-792067

Oude Schans 73 Amsterdam tel. 37123

WIE HELPT ONS AAN EEN MACHINE?

dealer van G A R R A R D motoren en wisselaars j a n E v e r t s e n s t r a a t 126 Amsterdam

T e l . 87271

S. S w a r t

E l k e m a a n d eist het a d r e s s e r e n v a n d u i z e n d e n k r a n t e n e n o r m v e e l tijd en i n s p a n n i n g v a n d e leden v a n o n s c o m i t é . A l geschiedt het a d r e s seren o p p r i m i t i e v e wijze, het lukt t o c h steeds het b l a d o p tijd bij de lezers t e krijgen. M a a r het z o u g e m a k k e l i j k e r k u n n e n , zelfs m o e t e n , o m d a t o n s lezerstal ( g e l u k k i g ) steeds t o e n e e m t . W i e is bereid o n s m e t r a a d e n d a a d bij t e s t a a n , hetzij door het b e s c h i k b a a r stellen v a n e e n a d r e s s e e r m a c h i n e , b e m i d d e l i n g bij v o o r d e lige a a n s c h a f of f i n a n c i é l ë e h u l p ? L e z e r s , wij w a c h t e n o p U w t e l e f o o n t j e of b r i e f k a a r t ! W i e i n l i c h t i n g e n heeft w e n d e z i c h t o t m e v r . I . d e Z w a r t e , v a n W a l beeckstraat 9hs., Amsterdam W . , tel. 8 3 6 2 2 .

Auschwitz Bulletin, 1963, nr. 12 December  

betaling — eindelijk — en op een be- hoorlijke manier van het smartegeld, dat zo lang met smart verwacht is en geen fooi mag zijn. En dan: o...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you