Page 1

HERDENKINGSNUMMER

Nederlands Auschwitz Comité Secretariaat: E. Neter Waterlooplein 48' Amsterdam C. Postgiro 2 9 3 0 8 7

j a n u a r i 1961

29 januari onze Herdenkingsavond

Dank zij U Het doet ons bizonder veel g e n o e gen u ons eerste herdenkingsnummer te mogen aanbieden. Hoewel wij m e t b e s c h e i d e n m i d delen werken, is het toch, dank zij u w m e d e w e r k i n g , m o g e l i j k o m s t e e d s m e e r e n s t e e d s b e t e r de betekenis van Auschwitz en haar h e r d e n k i n g in h e t m i d d e l p u n t v a n de belangstelling t e plaatsen. Het is goed om j u i s t nu het „ w a a r o m " op de v o o r g r o n d t e p l a a t s e n . Had ons c o m i t é zich u i t s l u i t e n d bepaald tot herdenken dan geloof ik n i e t d a t wij veel v e r d e r w a r e n gekomen. J u i s t h e t f e i t d a t wij de n a d r u k l e g g e n op de o o r z a k e n en in dit v e r b a n d dus op h e t nog s t e e d s aanwezige gevaar van het fascism e , h e e f t o n s in de ogen van de m e e s t e n van u t o t een realiteit gemaakt. Overal waar zich verschijnselen van a n t i - s e m i t i s m e voordoen of w a a r de f a s c i s t i s c h e elementen rassendiscriminatie toepassen, zal d i t d o o r o n s g e h e k e l d e n a a n de k a a k g e s t e l d w o r d e n . In deze z i n a l l e e n zal o n s w e r k b e t e k e n i s hebben en behouden.

W i j w e k k e n n i e t op t o t h a a t , m a a r wel t o t waakzaamheid. Hierdoor hebben wij n i e t alleen een t a a k te vervullen tegenover onze k a m p g e n o t e n en de n a b e staanden, maar tegenover het g e h e l e N e d e r l a n d s e volk. W i j zijn onze goede landgenoten dank v e r schuldigd voor de wijze w a a r o p zij z i c h t e w e e r h e b b e n g e s t e l d m e t h e t doel o n s t e helpen. H e t is o o k d a a r o m d a t wij b e s l o t e n h e b b e n ' o m bij de 2 0 s t e h e r d e n k i n g v a n de F e b r u a r i - s t a k i n g 1 9 4 1 al o n z e k r a c h t e n in t e s p a n n e n o m een goede bijdrage te leveren. H e t i s p r e t t i g op t e m e r k e n d a t z o w e l de a u t e u r s v a n o n d e r s t a a n de a r t i k e l e n a l s de b e s t e k u n s t e n a a r s van ons volk, spontaan aan onze eerste verzoeken gevolg hebben gegeven. D a t is t e k e n e n d voor ons werk, dat langzaam m a a r z e k e r e e n v a s t e p l a a t s in de h a r ten der m e n s e n g a a t innemen. M o g e , d a n k zij u w o p o f f e r i n g s g e zindheid, c n s w e r k voortgang v i n den, opdat e r nóóit en nóóit m e e r een AUSCHWITZ, w a a r ook t e r wereld, zal h e r r i j z e n . JOS. SLAGTER

O p z o n d a g 2 9 j a n u a r i a . s . z a l in het k a d e r der i n t e r n a t i o n a l e Auschwitzhcrdeiïking, o n z e ?<Jedeilandse h e r d e n king p l a a t s v i n d e n . W i j m o g e n t e r u g z i e n op een a a n t a l herdenkingsavonden, welke langzam e r h a n d een c u l t u r e l e f a a m h e b b e n v e r k r e g e n , door de k e u r v a n m e d e w e r kers, welke altijd bereid w a r e n m e d e te werken a a n de A u s c h w i t z - h e r d e n king. D e z e k o m e n d e a v o n d belooft weer een artistiek evenement te worden; voor elk wat w i l s . O n s p r o g r a m m a is m e t heel veel zorg s a m e n g e s t e l d e n wij k u n n e n u nu reeds de n a m e n n o e m e n v a n mevr. E n n y M o l s de L e e u w e , m e v r . E d d a Rafalowitch (Nederlandse en Jiddische v o o r d r a c h t ) , h e t J o o d s e d a m e s k w a r t e t o.l.v. m e v i . R o B l i k , d e bekende vioolsolist (Concertgebouwork e s t ) J o e l W a t e r m a n begeleid door T i l l y K e e s s e n , en de b e k e n d e z a n g e r e s m e v r . D o r a S c h r a m a , de v o o r z a n g e r der I s r a ë l i t i s c h e g e m e e n t e A m s t e r d a m d e h e e r B . M o s k o u i t s zal d e a v o n d openen. G e z i e n de beperkte r u i m t e welke de B A C H Z A A L biedt, r a d e n wij U d a n ook ten sterkste a a n , niet te w a c h t e n met p l a a t s b e s p r e k i n g tot d e laatste d a g e n , m a a r bestelt U N U reeds U w kaarten. D e prijs is in v e r h o u d i n g tot het g e bodene belachelijk l a a g g e h o u d e n n.1. ƒ 1.50. ONZE TRADITIE STAAT BORG VOOR EEN AVOND, WELKE U EEN UITZONDERLIJK KUNSTGENOT ZAL BIEDEN. D e a d r e s s e n w a a r d e k a a r t e n verkrijgb a a r zijn, vindt U elders in dit b l a d .

De joodse heldin in oorlogstijd door Bevoegderen dan ik mogen u i t m a k e n , wie b e t e r tegen h e t k a m p leven b e s t a n d waren, m a n n e n of vrouwen. M i j zijn daaromtrent wel enige uitspraken ter kennis g e k o m e n , m a a r ik durf mij daar t o c h n i e t h e l e m a a l op t e v e r l a t e n . E n e r z i j d s w a n t r o u w ik ze als g e neraliseringen, anderzijds schenken ze m.i. t e weinig aandacht aan bepaalde factoren van overwegen-

P r o f . dr.

J.

Presser

de invloed op h e t k a m p b e s t a a n , zoals onder m e e r het doodgewone t o e v a l . W a t t e n s l o t t e z e g t de g e talsverhouding van mannelijke en vrouwelijke overlevenden uit k a m p e n , w a a r i n tienduizenden zijn vernietigd ? Wat betekende bijv o o r b e e l d in e e n e n k e l t r a n s p o r 1 de a a n w i j z i n g van een aantal vrouwen voor het experimentenblok?

Maar het g a a t in dit artikel niet in de e e r s t e p l a a t s o m dit o n d e r werp. Door het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie belast m e t het schrijven van een boek over de lotgevallen van de N e d e r landse Joden h e b ik„ m e e r dan wie ook, kennis g e n o m e n van documenten, daarop b e t r e k k i n g h e b b e n d en dienend (vervolg op pag. 2)

a940-945ï


Hoe overwinnen wif het anti-semitisme door

Dr

J.

H e t a n t i - s e m i t i s m e is e e n v a n de „boosheden" in de w e r e l d en de w e r e l d g e s c h i e d e n i s . W i j h e b b e n in onze dagen het a n t i - s e m i t i s m e l e r e n k e n n e n in zijn m e e s t g r u w e lijke vorm, een anti-semitisme, d a t a l l e d u i v e l s , die in h e t D u i t s e v o l k e n o o k in o n s h u i z e n , e e r s t op d e j o d e n p r o j e c t e e r d e , o m ze V e r v o l g e n s o p de j o d e n l o s t e l a t e n t o t in d e g a s k a m e r s . D i t a n t i semitisme was misdadig. Kar! B a r t h , de g r o o t s t e t h e o l o o g v a n onze tijd, h e e f t het gekwalificeerd a l s de z o n d e t e g e n d e Heilige Geest. Terecht. Het was onmenselijk en a n t i - g o d d e l i j k . H e t a n t i - s e m i t i s m e is e e n r a s d i s c r i m i n a t i e v a n e e n bij z o n d e r s o o r t . R a s d i s c r i m i n a t i e d r a a g t in d e r e gel een sociaal k a r a k t e r . R a s s e n s t r i j d b e t e k e n t in w e z e n k l a s s e n s t r i j d . M e n wil h e t a n d e r e r a s n i e t vernietigen, maar exploiteren. Het a n t i - s e m i t i s m e is e c h t e r uit bp vernietiging van de j o d e n . Het laat zich alleen verklaren, als w i j r e k e n i n g h o u d e n m e t de g e h e e l e n i g e b e t e k e n i s v a n I s r a ë l in de w e r e l d g g e s c h i e d e n i s . Dr F o k k e Sierksma zegt, dat het Oude T e s -

J.

Buskes

t a m e n t e n de g e s c h i e d e n i s v a n de j o o d s e g o d s d i e n s t de b e s t e s l e u tels blijven voor h e t z o g e n a a m d joodse probleem. Men kan het ook zo z e g g e n : de g o d s d i e n s t v a n de j o d e n , die a l l e n a d r u k l e g t op G o d e n zijn h e i l i g h e i d e n d u s u i t s l u i t e n d de r e l i g i e v a n e e n G o d s c h i j n t t e zijn, i s m e e r d a n a l l e a n d e r e godsdiensten een godsdienst van de m e n s . O n z e s c h u l d t e g e n o v e r de j o d e n is g r o o t . M a a r schuld b e s e f f e n en b e l i j d e n is w a l g e l i j k , a l s d a t b e s e f e n die b e l i j d e n i s n i e t p r o d u c t i e f worden gemaakt. Met onze schuld t e g e n o v e r de j o d e n r e k e n e n w i j a l leen af, door, zoals Dr S i e r k s m a zegt, ons rekenschap te geven van onze a n g s t voor de j o o d als r e presentant van geest, cultuur en religie. Israël is o n s k w a d e g e w e ten. H e t a n t i - s e m i t i s m e zullen wij alleen overwinnen door onze o p d r a c h t t e v e r v u l l e n : de d r o o m v a n Israëls profeten mee te dromen en te werken voor een nieuwe orde onder de volken. Israël en h e t a n t i - s e m i t i s m e s t e l l e n o n s v o o r de v r a a g , w a t h e t — n e e , n i e t in t h e o r i e , m a a r in p r a k t i j k — b e t e k e n t m e n s en m e d e m e n s t e zijn.

De joodse heldin in oorlogstijd (vervolg

van

als grondslag voor dat boek. Een groot aantal teruggekeerde pers o n e n u i t k a m p , o n d e r d u i k of b u i t e n l a n d d r o e g al d a d e l i j k a l l e r l e i h e r i n n e r i n g e n , d a g b o e k e n e.d. aan de a r c h i e v e n van dit instituut over, anderen stelden verslagen v a n h u n e r v a r i n g e n op, w e e r a n deren bleken bereid, mij uitvoerig o v e r v e l e r l e i in t e l i c h t e n e n t e n s l o t t e g a a t t o t op de dag van h e den de s t r o o m door van p u b l i c a ties, gewijd aan dat ene ontzaglijke thema, waarover men nimmer uitgedacht, uitgesproken, uitgeschreven raakt. Vele van zulke g e s c h r i f t e n zijn v a n J o o d s e v r o u w e n . V a n de o n d e r d u i k s t e r , v a n d e uitgewekene naar Zwitserland, n a a r S p a n j e , van de n a a r A u s c h witz w e g g e v o e r d e . Van de v e r l a tene, de geschondene, de van a l l e s b e r o o f d e . V a n de d a p p e r e , de o n v e r w o e s t b a r e , de . . . heldin. Heldin: e r zal wel n i e m a n d o n d e r d e z e v r o u w e n zijn, die n i e t s c h r i k t van dit woord, een zwaar, veelal h o l en „ b o e k e r i g " w o o r d . N i e t t e m i n h a n d h a a f ik h e t , o m d a t j u i s t d i e o o r l o g s j a r e n o n s i n z i c h t in h e t w e r k e l i j k e w e z e n van de h e l d h a f tigheid hebben verdiept. De held

pap.

I)

i m m e r s was geen „ h e l d , " de h e l din g e e n „ h e l d i n " — m e n b e g r i j p t de a a n h a l i n g s t e k e n s . Beiden waren niet meer dan gewone mensen, onderworpen aan de w e t d e r m e n s e l i j k e o n v o l k o menheid, feilbaar en falend, m a a r in b u i t e n g e w o n e , in o n m e n s e l i j k e omstandigheden als het ware uitstijgend boven zichzelf, h e t o n dragelijke dragend, het ondoenlijke doend. Niet allemaal, ach neen, natuurlijk niet. Niet voortdurend, ach neen, n a t u u r l i j k niet. Hoe kon een m e n s daarginds r e c h t o p blijv e n s t a a n , n o r m e n in a c h t n e m e n , waarden onaangetast handhaven? In e e n l e v e n v a n v e r v u i l i n g , v a n ziekte, van honger, van e e n z a a m h e i d , k o r t o m , in e e n k a m p ? M e n kon h e t niet. En t o c h deden e n k e len h e t , t o c h , t o c h , t o c h . Een aantal Joodse vróuwen uit N e d e r l a n d h e b b e n z i c h t i j d e n s de oorlog als h e l d i n n e n g e d r a g e n . Ik, die h u n g e t u i g e n i s s e n k e n , n e e m als geschiedschrijver dat t o p z w a re woord heldinnen volledig voor mijn rekening. Geen standbeeld b e w a a r t e r de h e r i n n e r i n g aan, geen gedenkteken gewaagt ervan. H e t h o e f t n i e t . Zij waren het!

Joodse muziek Liefhebbers van Joodse muziek en liederen zullen m e t genoegen v e r nemen dat er binnenkort g r a m o foonplaten uitgebracht zullen worden van Hans en Mirjam K r i e g . V o o r de t r o u w e b e z o e k e r s van onze b i j e e n k o m s t e n is dit duo beslist n i e t o n b e k e n d en wij k u n nen dan ook van h a r t e deze platen w a r m aanbevelen.

Telpfunken V o o r d i e g e n e n die bij T e l e f u n k e n g e w e r k t h e b b e n ( d a t i s d e z.g. Philips-groep-vrouwen) bestaat er nu n a a r alle waarschijnlijkheid gelegenheid voor hun dwangarbeid een s c h a d e v e r g o e d i n g t e v e r k r i j g e n . Zij g e l i e v e n z i c h t e m e l d e n bij de a d v o c a t e n D r . A l f r e d Werner en dr. .Bruno Baak, Rechtsanwalte, Graf Reckestrasse 16-18, Düsseldorf.

. . . En vóór alles, is voor alles geld nodig Een korte, maar belangrijke beschouwing van Rudotf Meyer. O v e r de i d e ë l e e n economische doelstellingen van het Nederlands e A u s c h w i t z C o m i t é s c h r i j v e n in dit h e r d e n k i n g s - n u m m e r de m e e r geroepenen. V a s t s t a a t , dat op beide gebieden s u c c e s s e n behaald zijn, s u c c e s s e n d i e o o k f i n a n c i e e l voordelen voor de vroegere Auschwitz-gevangenen en vele nabestaanden opgeleverd hebben. Het Nederlandse Auschwitz Comité verzet veel w e r k , m a a r k a n dit niet verder doen als er geen geld bijeen g e b r a c h t wordt, w a n t zonder geld kan men geen enkele t a a k v e r v u l l e n e n zo b e d r o e v e n d als h e t is, ik h e b m o e t e n c o n s t a teren dat het Nederlandse A u s c h witz Comité geheel zonder middelen is. H e t N e d e r l a n d s e volk is o f f e r vaardig, dat siert ons volk en d a a r o p m o g e n wij t r o t s zijn. V o o r de a c t i e T o l t è n w e r d i n k o r t e t i j d ƒ 4 0 0 . 0 0 0 . - bijeengebracht. Tolt è n is ver weg. Ook Auschwitz is v e r weg — is h e t nog d i c h t b i j ? 16 j a a r geleden zijn wij bevrijd, blij h e r d e n k e n w i j d i t f e i t . In d e z e b l i j d s c h a p r o e p ik allen op, i e t s t e offeren voor h e t w e r k van het Auschwitz Comité, ook kleine b e d r a g e n helpen. Wij zijn b e s c h e i den, wij v e r w a c h t e n g e e n 4 ton, m a a r wij v e r w a c h t e n wel d a t i e dereen een bijdrage stort. Noteer o n s g i r o - n u m m e r , N.A.C. 2 9 3 0 8 7 , A m s t e r d a m , of b e t e r s t o r t U d i r e c t een bijdrage op deze r e k e ning.


nadrukkelijk het standpunt nomen

dat

de

inge-

Bondsrepubliek

niets te eisen heeft. Zij h e e f t t o t t a a k h a a r b l o e d s c h u l d

Waarop wordt gewacht?

te betalen, zonder

meer.

Z o l a n g e r in W . - D u i t s l a n d LIJKS

JAAR-

1.370.000.000 D.M. a a n n a -

zi's e n h u n w e d u w e n e n vazallen De

schadeloosstelling

worden

moet

direct

o m k o m t d e z e z a a k n i e t in d e K a -

uitbetaald!

mers

H e t is stil g e w o r d e n om de k w e s tie van de schadeloosstelling nazi-slachtoffers.

Geen

aan krant

schrijft er m e e r over en geen officiĂŤele instantie laat hierover

iets

los.

een

Door

schrijven nister

het

waarop

C.S.N.

gezonden

van

werd

naar

de m i -

Buitenlandse

Zaken,

een niets

zeggend

ant-

woord is binnen gekomen. â&#x20AC;&#x17E;Wat is er aan de h a n d " vragen m e t ons v e l e n z i c h a f . Op 9 a p r i l 1 9 6 0 w e r d onder

veel

is. W a a r o p wordt g e w a c h t ? W a a r -

fanfare

de

overeen-

a a n de o r d e ?

Vanzelfspre-

slechts

offers,

heeft

het

povere

bedrag

d a t zij s l e c h t s E E N M A A L a a n o n s heeft uit t e betalen niets om h e t

de a n d e r e . Z e k e r i s d a t a c h t e r d e

lijf.

schermen

Hoe

geen

eenstemmigheid

h e t o o k zijn,

verlangen

de

overeen-

openbaarheid

zetspers

k o m s t opdat eindelijk n a 16

k w a m , d i r e c t n a de b e -

kendmaking,

licht

de sluier

g e r m a t e op. E r is g r o t e denheid over

eni-

ontevre-

d e T O L die N e d e r -

land voor de p o v e r e betaling

moet

betalen. Dat had echter eerder b e dacht moeten worden.

de o r d e h e e f t

jaar

de uitbetaling w o r d t t e r hand g e nomen. Wij verlangen een snelle

uitbeta-

ling

op

en

blijven

standpunt

staan

daarbij dat

de

het

Neder-

landse regering hiertoe moet over

H e t C.S.N. d a t d o o r o n s i n i t i a t i e f aan

van

wij

b e s t a a t . H e t g e l u i d d a t u i t de v e r -

een

onbehagelijk

en

de, d e e e n n o g t w i j f e l a c h t i g e r d a n

de z a a k v o o r s n e l l e r e

dat

uitbetaald

3 0 0 . 0 0 0 . 0 0 0 D.M. a a n n a z i - s l a c h t -

kend doen veel g e r u c h t e n de r o n -

k o m s t g e t e k e n d m a a r v e r d e r is e r stilzwijgen

wordt

uitbetaling

gesteld,

gaan ongeacht of de overeenkomst wel of niet a a n v a a r d b a a r i s . J . S.

heeft

Verbod V . V . N . A d r e s s e n en v e r h u i z i n g e n De l a a t s t e tijd o n t v a n g e n wij v a a k

blad

ontvangen.

Dat

mededelingsbladen

kan, m i t s u h e t adres j u i s t

ver-

door

de

terug

postbode

opmerking

m e t de

aangetekende

(verhuisd). Wanneer u

wensen

te

meld. Verder zending

verzoeken

wij t o e -

zoveel

mogelijk

van

regel-

a d r e s s e n v a n p e r s o n e n d i e op e n i -

matig t e o n t v a n g e n verzoeken wij

gerlei wijze m e t Auschwitz iets te

u u w adreswijziging tijdig door t e

m a k e n hebben. Zij o n t v a n g e n o n -

geven.

ze k r a n t

Bij

dat eens, u k u n t ons daarbij

er prijs

op s t e l t

o n s blad

ders herhaling

ontvangen

wij b e -

r i c h t e n v a n m e n s e n die g a a r n e o n s

geheel

van verenigingen

pen.

E. DINSDAG Regenkleding Dirk v. Hasseltsteeg 5 - 7

gratis.

; * |

Bestuurbespreekt hel-

Ondanks dat er reeds vele h a n d t e k e n i n g e n zijn b i n n e n g e k o m e n h e b b e n e n k e l e n van u d e lijst n o g niet ingeleverd. Mocht u dus nog in h e t b e z i t z i j n v a n z o ' n l i j s t s t u u r h e m zo s n e l m o g e l i j k i n o p dat wij een indruk krijgen hoeveel van onze m e n s e n zich w e n s e n uit t e s p r e k e n tegen dit schandelijk verbod. Mocht u voor deze actie geld willen a f s t a a n dan v e r z o e k e n w i j d i t t e v e r m e l d e n op u w g i r o s t r o o k zodat wij h e t geld op de bestemde plaats kunnen overmaken.

Steeds voorradig Regenkleding v a n de meest bekende fabrieken voor minder d a n de halve prijs

Lage kosten, laagste prijzen!


Elkaar verstaan door pastoor

G . M. J. COX te Maren N.B.

Kaarten

A a n u, d i e n o g n i e t i n h e t b e z i t i s van een k a a r t

Toen ik deze uitzending zag, d a c h t ik: Zou n i e t h e t leven blijer zijn. Als iedereen, die ik o n t m o e t zou z e g g e n : „Ik weet iets goed van j o u ! " E n dan spontaan mij deed w a t goed! Zou niet h e t l e v e n b l i j e r zijn. Als m e n 't goede s t e e d s prijzen zou; W a n t w e r k e l i j k , b i j al ' t k w a a d Is zoveel goed in mij en j o u . „Elkaar verstaan" welke taal m o e ten we daarvoor spreken? De g r o t e j o o d Paulus, de Apostel, schrijft: „ B r o e d e r s , al s p r e e k t i k o o k d e t a len van de m e n s e n e n de engelen, m a a r i k z o u de l i e f d e m i s s e n , d a n ben ik als s c h a l l e n d k o p e r of a l s een s c h e t t e r e n d b e k k e n " . „Als ik de liefde zou m i s s e n , ben ik n i e t s " . D i e t a a l h o o r i k in J o a n n e s X X I I I : „God h e e f t de m e n s e n g e s c h a p e n niet als vijanden, m a a r als b r o e -

d e r s , de v o l k e r e n z i j n g e m e e n s c h a p p e n van b r o e d e r s , die t o c h een zelfde b e s t e m m i n g hebben, de hemel! B i j die w o o r d e n v e r z u c h t i k : „Heer, Als er vrede en b r o e d e r s c h a p is o p U w a a r d e , d a n i s die in de k r a n t e n n i e t t e v i n d e n , zij b e r i c h t e n in h u n h o o f d a r t i k e l e n s l e c h t s w a n o r d e e n o o r l o g , t e r w i j l de h e l e wereld snakt naar vreugde en l i e f d e . Z i j n w i j s c h u l d i g — die g e d a c h t e drong zich op, t o e n ik bij de u i t z e n d i n g v a n d e C h a n o e k a dienst h o o r d e : de I s r a ë l i e t i s c h e g e m e e n t e t e l d e in 1 9 4 0 1 2 . 0 0 0 l e den in 1 9 6 0 7 8 0 . De J o o d s e dichter Herman Adler vraagt met recht: „Op de s l a c h t p l a a t s k l a g e n u m i l j o e n e n a a n , die g i j z w i j g e n d h e b t l a t e n z e u l e n . G i j , die h u l p k o n d t bieden, h e b t gij h e t g e d a a n ? Wij voelen ons klein te midden van deze zonde. De zonde schijnt s t e r ker dan w i j ! " N e e n , o, n e e n ! W i j zijn in G o d s h a n d ! en „,God is l i e f d e " , zo s c h r i j f t de E v a n g e l i s t J o a n n e s . . G o d s liefde is een t e k e n , dat e l lende en t e v e n s niet h e t l a a t s t e zijn, d a t h e t m o g e l i j k i s , d a t a l l e mensen elkaar beminnen. L a t e n w i j de H e e r v r a g e n : G e e f o n s de k r a c h t , d a t d e m e n s e n o m o n s h e e n de m o g e l i j k h e i d v a n de l i e f d e a a n de l i j v e o n d e r vinden. Ons „Elkaar Geen minuut

of

kaarten,

geven

wij een g o e d e r a a d . M a a k t e r s t o n d het

Dat w a s de k o r t e s a m e n v a t t i n g van een toespraak, gehouden door e e n B r a b a n t s e p a s t o o r op de p r o testvergadering tegen het antis e m i t i s m e belegd door het N e d e r lands Auschwitz Comité verleden j a a r in j a n u a r i . H e t s t o n d in e e n van de A m s t e r d a m s e dagbladen. Dat „elkaar v e r s t a a n " blijkt ook uit de g a s t v r i j h e i d die I.K.O.R. in haar televisie-uitzending verleende a a n de I s r a e l i s t i s c h e g e m e e n t e van R o t t e r d a m , die h a a r 3 0 0 - j a r i g b e s t a a n v i e r d e in een f e e s t e l i j k e Chanoeka-dienst.

Herdenkingsbijeenkomst

op 29 j a n u a r i in de B a c h z a a l .

devies! verstaan". zonder liefde!

bedrag

ad

ƒ

1.50

over, daar h e t niet

per

kaart

onwaarschijn-

lijk is d a t i n m i d d e l s de zaal is u i t verkocht. U wilt toch niet o n t b r e k e n op zo'n b e l a n g r i j k e Kaarten

avond?

verkrijgbaar:

R u d . Cheval, K a r e i du J a r d i n s t r . 6 Amsterdam, Tel. 799862. L. v.d. Hoek, v. S p e y k s t r a a t 92 h s , Telefoon

8Z668.

Dhr. J . Stibbe, Waalstraat 8 "' D. v. G e e n s , O r t e l i u s s t r a a t

176'

R. Corper, B a r t h . D i a s s t r a a t

35"'

E. Neter, Waterlooplein 48 ' Telef. 39067. Mevr.

de

Haan-Blits,

Transvaal-

plein 18. J. Slagter, Joubertstraat 6

S.V.P. Lijsten afrekenen W i j v e r z o e k e n e e n i e d e r v a n u de bijdrage-lijsten af

te rekenen.

zo

snel

Mocht

lijst willen doorgaan

mogelijk

u met dan

ken wij u een s t r e e p t e t r e k k e n t o t waar

u het

bedrag

hebt

kend, u k u n t dan m e t

afgere-

vermelding

van het n u m m e r van uw lijst h e t bedrag op o n s g i r o n u m m e r

293087

t.n.v. h e t Ned. A u s c h w i t z

Comité

A m s t e r d a m , s t o r t e n . V o o r h e n die in d e g e l e g e n h e i d z i j n o m o p a t e lier, f a b r i e k

of k a n t o o r

met

lijst t e w e r k e n stellen wij een

lijst

ter

zo'n

gaarne

beschikking.

Heren

p a t r o o n s of d i r e c t e u r e n , l a a t der

Wij herdenken onze doden Het kan ons soms ontzettend hind e r e n d a t w i j n i m m e r in d e g e l e g e n h e i d zijn e e n b l o e m e t j e t e leggen op h e t g r a f van onze g e liefde doden. W a n t e r g e n s op b i j n a 2 0 0 0 K m a f s t a n d , r u s t e n zij t e midden van miljoenen lotgenoten. Tien j a a r geleden brachten enige Nederlanders, oud-gevangenen, die o p n i e u w A u s c h w i t z bezochten, een urn m e d e m e t a s uit het voormalige concentratiekamp. Dez e u r n w e r d m e t g r o t e piëtiet geplaatst op de Oosterbegraafplaats te Amsterdam. Een eenvoudig g e denkteken ontrukt het aan de vergetelheid.

Tweemaal per j a a r brengt het N e derlandse Auschwitz Comité een b l o e m e n h u l d e aan hen die n i e t t e rugkeerden. Dit g e b e u r t op de 4 d e m e i e n o p de A u s c h w i t z h e r d e n k i n g s d a g ! G i j a l l e n die o o k v e e l v e r l o o r in d e z e v e r s c h r i k k e lijke oorlog, sluit u bij o n s a a n ! Het is een erezaak! Op z o n d a g 29 j a n u a r i a . s . v e r t r e k ken wij stipt 11.30 uur aan de hoofdingang van de Oosterbegraaf-plaats Kruislaan te Amsterdam. D e s g e w e n s t k u n t u ook zelf bloemen meebrengen.

uw

verzoe-

uw

personeel

een

lijst

onvoor

ons c o m i t é circuleren. U zult zien er

is

meer

intresse

dan

u

ver-

moed.

Uw jaarlijkse bijdrage In h e t f e b r u a r i - n u m m e r

zal, p r e -

cies als vorig

girobiljet

j a a r , een

worden bijgevoegd. Daar de

kos-

t e n voor o n s c o m i t é zijn g e s t e g e n verzoeken van

dit

wij

u bij h e t

formulier

daar

invullen rekening

m e e t e h o u d e n . D e minimum drage

blijft

rekenen

er

geven wat

ƒ

2.50

echter

bij.-

per jaar, op d a t

u missen

kunt.

u

wij zult


Het monument AUSCHWITZ door prof

ir

J

H van den

Broek

Kamp Auschwitz Ik heb geen r e c h t over Auschwitz te schrijven als een persoonlijk slachtoffer, m a a r als mens voel ik mij nietig genoeg tegenover een beschamend gebeuren in onze menselijkheid om als vakman te mogen t r a c h t e n iets te doen kennen van de betekenis, die een m o nument van doden kan hebben voor de levenden In 250 ontwerpen hebben a r c h i tecten zich daarop bezonnen Uit een massa van uit steen gehouwen t r e u r e n d e figuren en t r o o s tende engelen zijn een aantal ideeen naar voren gekomen om het dode Auschwitz zelve als teken voor de levenden te stellen Het meest penetrante idee is het p r o j e c t van de A r c h i t e c t e n - g r o e p Hansen, zelf uit Polen een blijvende brede g ranieten strook dwars door de sinistere stenen ruines In eenzelfde gedachtengang b e hield de Italiaanse groep — La Fuente het perron met 23 g e v

beeldhouwde wagons — symbolen van 23 landen — als een platform voor het uitgebrande c r e m a t o r i um Het kan mogelijk in het p r o j e c t Hansen worden opgenomen Als wij — levend achtergeblevenen — dit zullen weten te v e r w e r kelijken, zullen bedevaartgangers kunnen beleven wat als volgt o m schreven is „De vroegere ingangspoort is dicht g e m a a k t — symbolische sluiting — van het eens — g e beurde — er is nog slechts het perspectief van de rails Langs het prikkeldraad bereikt men t e voet de open ingang, de t r a p naar de baan van graniet, die 60 m e t e r breed en 1 kilometer lang het kampterrein diagonaal doorsnijdt een letterlijke „doorsnede" waarin de g e t u i genissen van wat zich in het kamp heeft afgespeeld — uitstekende stompen van barak, ken, latrines en schoorstenen — als zerken zijn ingeperkt

De weg verdet door de a f r a s tering, over de rails in u i t g e spaarde geulen Weer de ingangspoort, m a a r nu ruggelings in de v e r t e Dan de perrons en c r e m a t o r i a en — evenwijdig — de t r a p naar de plaats aar de g a s k a m e r s waren, als symbool bepalend voor de richting van de baan En dan — weg van dit g r u w e lijk platform tenslotte de brede t r a p weg van het kamp naar het leven E r is alleen de baan Ieder zal daarlangs zijn eigen monument maken — dolen tussen de overgebleven resten — bloemen neerleggen bij de bordjes met opschriften zoals die nu reeds door de mensen zijn neergezet op het terrein dat langzamerhand door de n a t u u r overwoekerd w o r d t De wortels van opkomend struikgewas en steeds hoger groeiend geboomte drukken nog overeind staande m u u r resten omver Tenslotte — laatste teken — alleen nog de baan van graniet door het bos" ( naar Forum 9 - 1959 pag 2 86 )

I

l

ï

i

|

Het is niet nieuw en oorlogsruines als gedenkteken te handhaven Maar dan t r a c h t men ze technisch te conserveren om ze blijvend te doen zijn Het aangrijpende van dit m o n u ment Auschwitz is, dat dc dode ruines niet blijvend zijn, dat de levende natuur ze langzaam, heel langzaam overwoekert — dat zij elk verder j a a r een verder t e r u g liggende herinnering worden — hun visuele zijn steeds veer v e r vaagt tot het „memento in de inkeer tot zichzelf voor de bezoeker — die tenslotte niets meei vinden zal dan een glanzende baan dwars door een levende natuur, hem zal doen v e r s t a r r e n in de stille schreeuw „Welke dood is hier in Godsnaam door het levende leven gegaan Help ons met Uw deelname deze idee werkelijkheid te doen worden

5

Sis

5 * ei 2 1

I

a z ï 5 1 E

3

a

4

9

£I *

Het monument

Postgiro 157000


DUMPPALEIS

U d Nieuwendijk 1 5 3 Kampervest 1

Tel. 2 4 8 6 1 7

Nieuwendijk

71

Tel.

246248

Haarlem

O p het gebied

van

R E G E N - , S P O R T - en WERKKLEDING H. H. E m i g r a n t e n naar Israël genieten bij al h u n a a n k o p e n 10 pCt. k o r t i n g !

Het enige werkelijk

Jiddische

„Caruso"

cabaret!

Li U

Uw platen

Lo

leverancier.

G r o o t s uitgebreide collectie: O p e r a - ,

Operette-,

Dans-

en Klassieke platen. met Altijd v o o r r a d i g g r o t e sortering J o o d s e

JOSSY ET JACQUES HALLANO Geopend van 9-2

uur

De Clercqstraat

behalve

109

-

D e a l e r van g a r r a r d

vrijdags

Jan Evertsenstraat 126

Amsterdam

-

platen.

m o t o r e n en wisselaars.

Amsterdam

T e l . 80071

Tel. 87271 S. S w a r t

Electro- radio- en televisiewacht Oud-Buchenwalder

AMSTERDAM W. F. SMID

r

- Stolwijkstraat

5 Specialiteit

Radio - Televisie * Koelkasten - Stofzuigers • Wasmachines - Centrifuges

in het

plaatsen

van

televisie- en F.M.-antennes

Strijkbouten • B u r e a u - en schemerlampen S a l o n - en k r o o n l a m p e n * Scheerapparaten enz. enz.

T e l . 12 4 6 2 6

J

Installatiewerken Reparatie van alle merken radio, televisie stofzuigers en diverse electrische apparaten Geluidsinstallaties voor feestgelegenheden Vernieuwen en vulcaniseren van alle soorten wringerrollen ZONDAGS STORINGSDIENST Gasfornuizen en diverse gas-apparaten Ankerwikkelen Transformatoren


Auschwitz Bulletin, 1961, nr. 01 Januari  

januari 1961 meer dan wie ook, kennis ge- nomen van documenten, daar- op betrekking hebbend en dienend (vervolg op pag. 2) de invloed op het...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you