a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 1


FLA M E ·A RRE STE R S

( niCll w:illlcrc:l Illa mkcrClldc ANK ER-pcilighcids-roostcrs ). PATRIJSPOORTEN

in alle typcn cn groot/en ; SC H EE PSRAMEN LICHT. EN O EKRANDE N DEK SC H ROEVEN TANK D EKS EL POOR T EN

<fijnc (lcrecdsclwJJfJcll

SC H OT SCHUI V EN

Non.fe r ro

gietwe r k

naa r mode l o f t eken ing,

r uwen bewer k t

CII

uJI.! lmd ve".c/" J~ i n ys H wel, i 11CS

i'lslruwclI( uln/.?c/"s si C1lJ jJcJ 1I'{II~c/"s, 01"11 re" ,·s I: OO/"

CII

Fabrikante:

1IOr/o9c ll lfIl~cr.'"

M ET AALWA RE N F A B R I E K

EN K O P ERGIE T ER IJ

" HET ANKER" 80 V EN · HARDIN XV ELD

Lcvcranó u

van

de

• TE L EF OO N N o. 7

Koninklijke

JHarir:e

~ANOTAK LS v"'"' lol la 1011

i,

mei inoeb':JUwde loopkat. AI ol n iel mei handrijwl!rk. Korte bouwhoogIe !

V4N RIETSCHOTEN &

HOUWE~S Ele ctrotechnische Maatschap pij N.V.

ELECTRISCHE SCHEEPS- EN LANDINSTALLATIES

Westzeed;jk 469-479

Rotte rdam


Bouw-

FOKKER S. 13 "UNIVERSAL TRAI NER" TWEE.MOTORIG OPLEIDINGSV LI EGTUIG VOOR VLIEGTUIGBEMANNINGEN VLIEGERS NAVIGATORS RADIO·TElEGRAFISTEN BO MMENRICHTERS LUCHTKARTERING N. V.

KONINKLIJKE

en.CD.

NEDERLANDSE FOKKER

VlIEGTUIGENFABRIEK

Sclteepob".. wwe rj

Gebroeders POT BOLNES

!.

BetonHei- en Waterwerken Kantoo r Dordrec ht, Kromhout 65-67, tel. 6941 + De n Haag, Fra nçois Maelsonstr. 45, tel. 553844


Weert

Voor flavellwerkell8fJIll61/iI Holli!lnders zijn de bou-

Boxt el

wers van havenwerken,

sinds eeuwen. BOS & KAUS, met jarenlange ervaring en grole ac-

tiviteit houdt die roem hoog. Ons materieel is in prima slaat e n ons personeel goed

geschoold.

De Coöperatieve fabrieken van de Llmburgsche en Noord·Brabantsehe Boerenbond

LEVERANCIERS VAN KON I NKLIJKE MA RI NE EN LA NDMACHT

Ex ploiteren:

Ex porlslacht erijefl Batatl-fabrieken

V leeSWdrell COlIserve'l, enz.

N.V. Nederl. Poetsdoeken Mij. HOOFDKANTOOR, ARNHEM - TELEFOON 26251 FABRIEK VOOR BELGIE : ALOST , TELEFOON 24411 FILIAAL : AMST ERDAM, AM STE L 23, TELEFOON 47308

GOLD STAR ACCU

FILIAAL : ROTTERDAM , NOLENSSTRAAT 9 b ,

TELEFOON 49837

GEEN

MAAR

LL ETEVREDENHEID GOLD STAR

de metst belrouwbare accu

Poetsdoeken beter en goedkoper dan

ieder ander poetsmateriaal

Verhuur van handdoeken en bedriifskleding speciaa l voor kantoren en indu strieën

[;=~=::=

MliOlG STAR " • IiOUDA • TllU. l 1'H-12t4


N.V. HANDELMAATSCHAPPU

HADEG REGULIERSDWARSSTRAAT 108 -114 rEL E F. 33834 AMSTERDAM-C. G I R 0

42:5603

De speciaalzaak Telecommunicatieapparatuur

voor

AUTO-ONDERDELEN, GEREEDSCHAPPEN EN

voor de

ACCESSOIRES

zeevaart

Alleen verkoop van HYDRAUUSCHE HEFBRUGGEN COMPRESSOREN VAN DE

,

EN

nRMA BEeKER" SCHNE

NECKARSULM

Ki. PHIlIPS ' HLlcnMMUKICIIl1 IKnUSlRl1 ,h. H.i. H,derlandlCh. S,;ntoesI! IIBDlab",t. HiI,,,,".

N. V. HOLLANDSE SIGNAALAPPARATEN HENGELO - O.

VUUR LE I DI NGS I NSTALLA TIE S VOOR DE KONINKLIJKE MARINE

,


Minimax ':De

betrouwbare 6Helblw..,..,er M I N IM AX N.V.

N ED. FABRIKAAT

11

'De "IûooH

UGIf,

B USSUM

9'.1AHI#dIse

11

--J.::~I~l1dustrie en Scheepn.rt

Fabrikant van BEDRIJFS KL EDING

Voorkom! frillingen . warmte· en koude. verlies, en is geluiddempend.

Overalls Broeken Hemden Jassen, enz. Walstraat 32-34 ·Enschede ·Tel. 3919

Fa. W. VAN '\ HART & ZON EN TELEFOON 39416-33267

HAARDEN HAARDKACHELS

ChllSllflceren tn volledig onde r houd van "hepen

Rei nigen van alle typen atoom ketel,

Ve rvangin g dek· en machinekame rp e rsoneel

Onderhoudawerk.taa mh edc n van conltructJ ebouw

Za ndstralen van a tle voo r komende werkzaamheden

Maatlekwer kzaamheden

*

Drijve n de lucht"

licht- e n zandstraOl I·lnstallatlea

RÖSENER MANZST RAAT 5601

ROTTERDAM

Voor

darxIfJl=h gebruik!

DEJONG'S N.V. Haa r denfabriek "De Schelde" Bergen op Zoom

CHOCOIADt: CHOCOIADt:

HAGELSlAG.

De eenige echte.'


De Rotterdamsche Droogdok Mij N.V.

- Rotterdam

Ned. Dok en Scheepsbouw Mij V.O.F.

- Amsterdam

N.V. Kon. Mij "De Schelde" - Vlissingen Werkspoor N.V. - Amsterdam Dok- en Werf-Mij Wilton-Fijenoord N.V. - Schiedam

NV. NEDERLANDSCHE VEREENIGDE SCHEEPSBOUW BUREAUX Kneuterdijk 8

.

Den Haag

• Postbus 289

Het ontwerpen, bouwen en herstel/en van al/e soorten oorlogsschepen

Scheepsonderhoud Mecha n isch e ontroesting e n <:o n ie rve ring van

alle l oorten, IJze rcon. t rueties T e le f oon 2618S

ROT T ERD A M Boeze m.trad 75 I-C

Mode rn e pn e u matlac he pij p keteli

rei n igi n g

va n

water ·

OrlJ vende en transportabele lucht·, zandbla:u· e n pomplnl ta llatlel Uitgebr ei de pneum at isch e gereedschappen

Nat en droog zandstralen

KOELINSTALLATIES VOOR SCHEPEN

V erhuu r compr essoren van dive rse c apaci teit en Lever ing van D ek" Donk ey· en ander person eel o p dagco ntra ct

" H OO FD KA N TOO R :

Meeuwe nlaan S6 - Am l te rdam -N. - Te lefoon :- S0520 We r kte r rei n v o o r k le in conl t ruct iewe rk : Klaproze nweg (o o k

...

InT r o p . n . u I t v 0 e ri n g )

BI JKANTOO R : RoUe rdam-Charlo l. - Hoofd 37 - Telefoon : 75707 We rkt erreIn vo or klei n eon.t ruet iewerk : Slul'J« dljk


@

~

Amsterdamsch Isolatiebedrijf

"AMISOLA" AMSTERDAM

KEIZERSGRACHT 316 TELEFOON 40996

ROTTERDAM PARKLAAN 16 TELEFOON 20358

Het uitvoeren van JsoIaUewerken op elk gebied Handel In Isolatiematerialen, Pakking, Rubber en Aabeat

Als constructiel doordachte producte n met bij.

zondere kwaliteite n, vervullen de VOH handboo rmachi nes een we rkelijk dienende taak in bedrijfsleven en ind ustrie. Hel zijn producte n uit de VAN DER HEEM 'abr ieken, waar men · me de door de vervaardigi ng van Erres radio's, stofz uigers, vloerwrijvers en ventilatoren· heeft beweze n, dat een groot bedrijf pas van betekenis is, wanneer zij n prod ucte n aan zeer hoge eisen beantwoorde n.

Uitvoerder IsolaUewedaaamheden KoninklIJke Nederlandse MarIne

SPECI A LITEIT

IN

SCHEEPS- ISOL ATIE

BCDAIIKT VOOR UW ADVICST

SHElL_:ed.nlci _no bij elle ptoblemtn op hei ~bled ...en !u,bi~ en moIOtltI'Ieflng. do le!dlng ~.n de T.-c!Inl\Ghe O;en*n ~an on' G ,~trTjc<o mei hun ..rv\n Ie< . 11do. De SHELL. e>pert "'" niel .....ord.t hll hel llllftllecMi>che ",.ag... uk ... n . Ijn clifnt op do etlig jul1le manie< hed! opotiOJl.

ALS HET OM MEN SEN LEVEN S GAAT kiest men het beste van het beste . Daarom worden onze Nede rl and s e redding sboten voorzien va n fe nders van

VREDESTE I N LOOSDUINEN - DOETINCHEM - ENSCHEDE

c......" _I SHflL

~

de .... g AU' . .. Ir> . . Mr>rIIIo<Io vobMl .... ! odr!ih,toII.....

_. ~ .

"i.W""""... ... ~

de ••• ,,,,~of/<\

Smetrprablemen' BEL

W

• • • • • • •

SHELL!

SHUl HEOIRLAHO kV • • W........ _

T-W- 183400,

&0

'..c....""-

• • •


MAAHOM.AD TlI IH, nHI VAH D I

VOOILlC.HTIH~

ItO H IHIt L UItI "'AIIHI

VlTGAvt: VAN OE HOOFDAfDELING PERSONEEL V ... N HE T MINISTE RIE V "' N

M ... ftINE

HOOfDREDAC tEUR , FR . ' . TH. M. SCHAEPM ... N ... DRES REDACTIE EN ADMIN I STR ... TIE , MINISIERIE v ... N M"' ~I"'E _ ItONINGINNE _ GR ... CHT 12 _ fEL. I UI li S _ DEN H......G

:Je ' AAR G A HG HUMMIR 10

_

Mil 1950

Vraaggesprek met Kapitein ter Z ee F. H . M. van Straelen Commandant van

h~t

Koninkl~k

EEN INSTITUUT .MET EEN

Instituut voor

d~ Marin~

HISTORI SCH VERLEDEN

111 Niellwediep begint om zeemamleven, Je eersle zeemallSstappe11 doe je dur, Je leert er, dal er lIog een groot verschil is Tussell " DreadnoughP' ell de ,,Korlenaer", /" Niellwediep verdie'lell we olJZe strepen Ie !perl er wal ie wel en IlÎet mag dom, I" Niell wediep verliezen we onze haren, Uil Niellwedi.ep vertrekken we met pemioell, ( Onbekend Marfnedfchter)

K apltebl ter Zee F . H . M. v. Straelen

Is al l ijd H ET schroom dat wij

een zekere het Koninklijke Instituut voor de Marine In Den H~I· der betreden. Er heerst zo'n heel aparte sfeer, een me n~ellng van jeugd en er nst. Alles Is zo volkomen model In dit l nstltuut waar m~n zo onmls· kenbaar voelt OP grond t~ Slaa n waar MarinC'-Ollicieren gevormd worden. U kunt :dch dan ook wel de lichte beo kJemmlng voorsteDen waarmee wij de trap opgingen naar de kamer van de commandant van het Instituut de Ktz. F. H. M. van Straelen om van hemzelf eens het een en a nd~r te horen ov~r het InsJ.ltuut en de opleldlng~ n aldaar. Een grote, zonnige kamer. Va nuit het v~nster :det men het Wachtschip Hr. Als. "Neptunus" en men hoort vaag het ruisen van de zce., soms overstemd door hel monotone olof plof van een uitvarend vlss~rsbootje. 't Valt o.llemaal heel erg mC!e, de com· mandant ia een vriendelijk en hoUelijk ma n met onmlsk~nbare, zeer te waar· deren diplomatieke eigenschappen en h~t Is een genoegen om h~m alle mogelijke vragen te stellen. Als Inleidende vraag hadden wij : m ~t

Kunt u

0"" ~ets vertellen over de guchledenfs van het I nstituut?

Twee ha nd~n y.lngen bezwerend om· hoog. Over de geschiedenis Is heel wat te vertellen, maar Ik zal volstaan met

enige punten aan te dulden. Op initia. tlef van de vooruitstrevende vice· admiraal C. Schrijver die leefde van 1688-1768 k',\ljlm In 1748 te Amster· dam de eerste cursus tot stand voor de theoretische opleiding tot zec..oUlcier, maar nog lang daarna zo tot om· streeks 1800 werd het merendeel toch nog opgeleid aan boord van de sche.pen. Toen, In 1803, kreeg men het

"Kadetten Instituut van de BataatsCh~ Republiek" In de gedaante van 's lands fregat "Eurldlce" tot dat doel In Hel· levoetsluls gestatlonneerd Die vreugde duurde maar kort want in 1805 werd het !regat aangewezen voor Troepen· transport naar Oost·Indlê en de adel· borsten werden met onbepaald verlof naar huls ,ezonden. In 1809 vinden wij het Instituut weer terug In EnkhuiZen

IN HOUD Pal· VraallHprek met Kap' . ter Zee F . H. M. "an Sirulen . . . . .

Wilt I. Jouw mentn. Marinier? . ,,Mlrtnebet·,

" "

Met Hr. MI. VIII' Speyk In Suriname

3

De wereld wI lri n wIJ leve n

De Van Amatel en De Bitter .

..

De adelbomln roeten weer

19

ten hernieuwd ron lact . . .

5

H oe zU het deden

20

Oe u itoefenin. Vin IUII .

"/

Er-erol

. . . .

22

. . .

23

Met het amaldeel In d e WHI I Brevetten. rl dlr en het betanl Vi n vuurleldln. . . . . . . . . 10 Dienst In onderzeeboten . . . . 12

Babyv e ~rlln.

%-4

ZeemijlplaltJ... O. S. en O. nleu_ .

:ti

Van varen en paaa.leren CarlllblKhe Zee . . •

Men lul~ert lJ 6evorderlnlen

In

de 13

Oe vlal

1I

.r

"

" " f


nu met het predlcaat "Koninklijk". De opleiding via de vloot werd toen geheel afgeschaft. Na dC! Inlijving kreeg hC!t Instituut een prachtige naam "Zijner KeizcriIjken en KoninklIjken Maje· steits Instit uut del' élèves van de Ma· rlne". De naam s.,cheen toch niet erg te trekken want In 18n verlieten de laat· s te leel'Ungen Enkhuizen en de 1:lplel· ding werd ovel'gC!bl'ach t naar Brest aan boord van het Franse ool'logsschip "Trouvllle" . Na het herstel van Neer· lands onafh ankelijkheid kregen wij de opleiding h ier weer op de vloot tot 1816, toen kwamen de adelborsten op de ar Ullerle. en gcnic..school te Delft. Elf Jaar later w ilde men het geheel overplaatsen naar Bl"Cda, maar daar waren enorm vC!C!1 bezwaren tegen, dusdanig zelts, dat men gedaan wist tc! kr ijgen de adC!lborstenople(dlng los te maken van het leger en men verhuisdC! naar Medemblik. De naa m van hel In· stltuut te Medemblik Is dC!Zt'!l!de die thans nog bestaat namelijk "Konlnk· lijk Instituut voor de Marine". HC!t oel C!nvaartulg was de "Uranla". Voor het gebouw stond dC! mast van de "Kanonneerboot No. 2" van J. J . C. van Speyk. Hoewel Medemblik ovC!r het algemeen een slechte huisvesting . bood, en er bovendien veel last werd ondel'Vonden van malaria, hlC!ld men het el' toch 25 j aar uit. Toen kwam Breda weer op de proppen, In 1850 wC! rd de proef genomen en in 1851 wer d gedecreteerd, dal de opleidi ng te Breda zou blijven, maar het geVOlg was C!en oplC!ldlng bulten de Marine· sfeer wat een onmlskC!nbaar stC!mpel drukte op de toenmalige a fgC!studeerdC! adelborsten Ie klasse. U hoort, het Is een opleiding vol bonte aJwJssC!lIng, maar we zijn er nog niet. Er kwa m n amC!lijk weer een bt'!pallng, dat een aa ntal jongeHngC!n aan boord van 's Rij ks oorlogsschC!pen als adel· borst Je klasse 7.ouden worden opge· lC!ld. Deze opleidi ng geschiedde aa n boord va n Z.M. l rega t "I)(! Rijn" om daarna buitengaats praktijk op te docn aa n boord van Z.M. brik "Zeeho nd". In enige lokalen op de werf werd tocn ook nog onderwijs gegeven. Droegen de adelborsten toen ook een unif orm?

J a, het unifor m verschilde niet veel va n het huidige. Alleen had men een blauwe kraag Inplaats van een rOOC! zoals tha ns, terwll1 ze allemaal de ponjaard droegen. Maar om nog C!ven op de oplC!ldl ng terug te komen, in 1857 werd de laa tstC! curs us op de KMA te Breda beelndlgd en kwam de opleiding voor de zeedienst, voor de Mariniers en de scheepsbouwers In NIeuwediep. Ook het uniform werd C!nlgszins gewijzigd en de kraag werd rood. In a l die tijden Is de du ur van de curs us m<!<!rdc re malen gewijzigd va n 3 In 4 jaar en a nderso m. Tn 1882 bij· voorbeeld wer d het OP 4 jaar gesteld en In 1900 werd besloten naast de vier. jar ige cursus een OP dC! H .B.S. aanslul· lende drleJa l"igC! cursus In Ie voeren. Va naf dat jaar waren de adC!lborsten ook m ilita ir en de afdelingen wer den respectievelijk matroos·, korporaal· en sergC!ant·adel borst. Het uitbreken van de oorlog In 1940 deed dC! opleiding In Neder land a bru pt beeindige n. De oudstejaars wer den over de vloot verdeeld e n na enkele maa nden waren deze grotendeels bij

2

C!lkaar In Soerabaja op een nieuw "WIllemsoord" om hu n s tudie te heeindigen. Een anderC! g roep ontving hun oplei· ding In Engeland. Bij de Inval van de J a ppen we rd het "WIIlC!msoord" In Soerabaja weer opg eheve n en na een lange gevaarvolle reis kwa men ook de adC!lborstC!n va n daa r In Engeland aa n om met de a nde ren op "E nys·Housc" de onderbroke n studie af te maken. I)(! oude traditie van "steeds te kunnC!n doorgaan", is onve rminderd van kracht ge bleven en zo zitten wij nu weer In hel. oude e n vCl1r ouwdC! Den Helder. Vindt u Den Helder eigenl(Jk wel ge· schikt als p laa ts VOOr de opl eid ing?

Een voorl l'elfellj ke plaats, mijnh<!<!r , je ruikt dag en nacht de zee, jC! adem t dC! liefde voor de Marine zo maar In. Maar bovenal, het Is hiel' rustig. Wat een toekoms tig zeeoffl clC!r va ndaag dc dag moet kennen Is heel wat. Het Is dus ontZC!ttend hard werken om dat er In drie jaa r In te krijgen. Hier blijven ze m ~t hun gedachten g~nce n trccrd op hun werk. In Ams ter dam biJvoor· beeld zoudC! n dC! gedachten al kunnen dwalen naar allerlei genC!ugten die zo'n g rote s tad 's avonds biedt . Hier Is niks aa n tc! bieden, dus ook ni ks af te dwa1.C!n. Hoe is de 11I.i1llte hie r III De n Helder?

Die Is qua gC!bouwen, voldoende. Wc he bbt'!n nu een nieuw gebouw erbij, maar alleen voor de lessen, en da t Is voldoende. WIJ hebbt'!n hier capaciteit voor een 400 leerlingen. Maar zo royaal van opzet als de K.M.A. te Breda zijn wij nog lang niet, daar hebben ze te r· relnen en spol·tgele genheld om van te wa te rtanden en op dat gebied moeten wij ons behel pen ! De leidi ng en het onderwijs, hoe zijn die hier verd eeld? De Commanda nt hier van de Inrichting Is tevens directeur va n het onderwijs, bijgestaa n door een der oHicleren·lnstructeur als hoofd van hC!t on· derwlJs. De Ie offi cier heeft dezelfde fun ctie als leder andere I e olllcier. Dan zijn C!r ve rschlllende divisiechefs en da n de leraren, dat zij n voo r beo paalde vakken burg ers, voor andC!ren weer militai ren.

die va!! vlak na 1945, die hier In Ne.. derland di rect na die a bnormale vriJgevochtC!n tijd, Ineens In de strenge tuch t va n het Instituut moesten stap· pen. M omenteel heeft u ook fOllge113 v an Buitenlandse MarL nes in opleiding. Hoe doen die het ?

Wel. Vool7:0Ver ik dat beoordelen ka n, helemaal niet slecht. U begrijpt. ik ben geen profeet en hoe ZC! later in de praktij k als zeeman zulle n voldoen, kan Ik niet voorspellC!n. Maar hier op het Instit uut met dC! theoretische les· sen, la ten zij vele va n onze jongens achter zich. Overigens voelen zowel de j ongC!ns uit lndonC!slë als de Belgen zich hier heel goed thuis, en de sam en· wC!rking verloopt evenzo a ls vroeger, toen alleen onze landge note n er maar waren. AI mC!t al, aardlgC! jongens, zo l ussen de jeugd, blijf je Zt'!lf ook jong. JC! beleeft hier van alles. Onlangs wer d aa n een va n de knapen gevraagd: Wat Is het staatsiekleed? En hij antwoordd C! sC!rle us: "dat Is het matje waar je OP staat, wan neer JC! bij de commanda nt op parade kom t". Wel ke kennismaking heef t men, t (J·· dens de opleiding met de praktij k?

Dat gebeur t door dC!tachel'ingen. JC!der dienst va k heeft In de eerste 2 jaar een korte detachering . Maar zoals ik al eerder gezegd heb, In dlC! drie jaren moet er heel wa t leerstof vC!rwerkt worden, en voor bepaalde dienstvak· ken zou een vierjarige cursus niet on· gewenst zij n. Nu kun nen wij maar een heel korte tijd voor detachering ult· trekken, terwijl i n vecl gevallen een langere periode toch wel gewens t zou zIJn. Maar bij een mogC!lljke herzieni ng Is el' wel leerstof te vinden die min of meer overbodig gC!worden Is, zodat na afvoering daarva n er weel' wat meer tijds ruimte komt. Tot sl ot zouden wij nog willen weten , nu u daar over d ie beperkte t ijdsru i mte spreekt, hoe het met de sportbeoef ening staat?

Wel, a llereerst is er een gruwelijk te· kort aan s por tvelden. Voor hockey mogen wij altijd gebrui k maken van een burgerveld. Maar wij hebben hier geen tijd om ver wej;! te gaan. dat Is a llC!maal t ijdverlies. WIJ moeten hier met heel de Marine samen doen, op Ankerpark en werf. Maa r op de werf is de drainering kaDOt, met het gevolg ZijlL hie r buiten de nor mal e opleidi nG dat na een behoorlijke regen bui, het 1I0g speciale cursussen op het i nstf: veld onbespeelbaar Is voor weken. tuut? Nee, wa nneer het Ankerpark en de alleen ten dienste stonden van o j a, venchlllendc. We krijgen hier wC!rf het Ins tituut, dan waren w ij al heel regelmatig de Aro's, Vliegers kort ver tevreden. band etc. Da n hebben we hie r momen- En wa t de a ndere s porten betreft. Zei· teel 3 officieren die een technischC! len en roeien da t gaat hier u itstekend. wapencursus volgen , maar dat is half Alleen j ongens die een overnaadsC! Technische Hogeschool In Delft en acht roelC!n biJvool'beeld, zijn onbruik· hali hier. In de toekoms t zullen C!r baar voor een mari nesloe p en da t laat· nog wel meer cursussen komen. ste Is al tijd nog belangrijker voor een Mar lnC!·man. Trouwens dat geldt ook H ebben er hier sinds 1946 veel veran- voor dC! andC!re spon en. W ij hebben niet tot taak om de adelborsten als derLn gen -p laats gevon den? athleten of schermers af te leveren Ja, hoe moet Ik da t zeggen, de mldde· maa r als Marine-oUlcieren, die tot len zijn beter geworden, C!n dan zij n taak hebben door hun karakter en hun kunde de naam va n de K M. hoog te we toen bt'!gonnen met een s poedcur· sus. Dat Is nu ach ter de rug en het houden, waar ook ter wereld . loopt nu weer nor maal. En da n de F. Seh . j ongen~ zeU' zIJn ook weer a nders, dan


" , ', h.artel(jlce woorde' l, vergezeld van ecn SOUvcllÎr""

Met Hr . Ms. VAN SPEYK IN SU R INAME Rasechte Indianen ell toch .... door L'tz, SD 1l F. Wassenbu rg mensen kunnen uitbundig S OMMIGE geluk he bben. Ik ben één van die mensen, Voor mij is een sinds mijn jeugdjm'cn gckoestel'de wensdroom In ve rvuiling gegaan. Zoals bij alle ge, w nde knapen het geval is en was, was ook Ik In mijn jeugdige Jaren, tocn he t baarddons nog niet de kaken sierde, verslaafd aan de boeken van Karl May, Met ccn hoofd rood van opwln· ding verslond Ik, !Iguurl.ijk dan, blad· zijde na bladzijde en mijn taal was doorspekt met "Bleke broeders" en "Onbevreesde leeuwen", Mijn eers te geneugten op de weg van het "toeback s uygen" werden aa ngeduid a ls hel roken van de vredcspijl), alhoewel mijn maag er absoluut geen vrede mec had. Hel was a lles slechts een slap aftreksel, ondanks mijn fantasie en mijn grootste wens was steeds om eens als .,Bleke broeder" oog In oog te staan met cen wasechte nazaat van Winne.. tou, En nu vier en twintig j aar later he b Ik ze gezien, heb Ik oog In oog met hen gestaan, rasechte Indianen hebben mij de hand gedrukt. En dat alles omdat de Cdt, va n Hl', Ms, Van Spcyk de Ltz, I Dankmeyer mij uitnodigde om cen ochtend bij hem aan boord te komen met mijn Hlm· apparatuul' om getuige te kunnen zijn van het bezoek van een groep In SurIname wonende Indianen, en een en ande r op de Hlmslrook vas t Ie leg. gen. Mijn nieuwsgierIgheid dreef mij al ver voor het vastgestelde bezoekuur naar boord. 't Was een warme dag en er stonden al een paar kistjes bier en limonade klaar om de dorst del' hoge gasten te lessen .

. . . 't was allemaal vOlkomen ech.t.• maar dat Holland.s spreken . , .

Toen Ik nog nlel tot de j are n des on· del'Schclds was gekomen behoorde li monade tot mijn feestelij ke lIjfdrank en bier e n dergelijke was voor grole mensen, maar Ik weet positief zeker dat In mijn jonge j aren, volgens de boeken dan, de Indiane n zich In hoofdzaak laafden aan "Vuurwater". De wachttijd bekOl'tte Ik, dOO I' bij de schipper dienaangaande eens nadel'e In fol'lnatles In te gaa n winnen. "Ach, dat Is heel simpel hé, zei deze, als zij geen kouwe pijp lusten , dan helpen wij wel een handje. Zijn explicatie wer d overstemd door een hevig gejoc1 aan de wal waarmede het bezoek werd aangekondigd, en j a hoor, begcleid door een stocl'e Suri naa mse age nt van politie zag Ik mijn verlangen tot wer· kelljkheld worden In de vonn van een 30 à 40 lal Indianen en Indiaansen. Compleet met k ippen- en hanenveren en andere attributen benevens Indrukwekkend bcschlldel'de gezichten, Zij kwamen aan boord, alwaar zij allel" har telijkst door de Commandant wel" den verwelkomd In de Nederlandse

laai en - ik vergal van pUl'e verba· zing bijna te filmen _ de hoofdman in pel'feet Nedcl'lands de begroeting beantwoordde, Hollandse Indianen? Dat had Kal'I May mij nooit onthuld, maar inderdaad Ik moest constateren dat bijna allen w nder uitzondering onze taal sprake n, Ik vond het allemaal maar vl·eemd. 't Waren echte Indianen daar hoefde ik niet aan te twijfelen, hun Uchaams· bouw, hun gezicht, hun kleding , '1 was allemaal volkomen echt, maar dat Hol· lands s preken, erg mooi natuurlijk, maar 'l verbrak de bijzondere sfeer, Bovendien, die lui voclden zich zo lekker aan boord, terwijl Ik mezelf had vool'gesteld dat ze ons als schuwe p0esen er~ens van onder een tarel of zo aan zoudcn staren. Maar Integendeel ze huppelden vol belangstelling in grocpjes achter de bemanning aan om zich alles uit te laten leggen. Zo'n kanon dat vonden ze wel het mooiste, dat was tenminste nog eens een beo hoor lljk gemoderniseerde pijl en boog. Maar toch voelde Ik me enigszins gc, desilluslonneerd, All rlght, de comman· dant is een uiterst charmant gastheer, die zij n gasten vol komen op hun ge· mak brengt maar nee ... Daar zat nu bijvoorbeeld zo'n Rotterdamse stoker overgenoegelljk 'n ph'aatje te roken met een Indiaans meisje en ee n lol dat ze hadden en een eindje verder daar stonden er een paar vol belangstelling naar een druk gebarende kanonnier te luisteren bij een OcrJikon, waarbij ze om beurten hun neus in de loop sta· ken om loch vooral niks te missen.


Tel~gesleld besloot Ik de Cdt. eens te vragen wat dit nu allemaal te betekenen had en of het nu echte ot namaakIndianen waren. Kijk eens, zei de Commandant, dit zijn echte, rasechte Indianen, wat nlet wegneemt, dat die man daar (wijzend op een krijgshaftig uitgedoste Indiaan ) de beste horlogemaker van Parama· Mbo Is. "Ja maar Cdt. nu weel ik 't helemaal niet meer". (Ik wilde niet zeggen dat Ik nog nooit gehoord had dat Wlnnetou In z'n vrije tijd horlogemaker of lets dergelijks was geweest). Luister, die zaak zit zo, deze Indianen wonen In hutlen of wigwams net als hun voorvaderen een honderd jaar geleden, een 25J3O km van Paramaribo aI. Maar door de voortschrijdende beschaving zijn ook zij veranderd en leven natuurlijk niet meer va n jacht enz. Ook zij zijn aa ngewezen op de stad, voo r baantjes en geld verdienen voor hun levensonderhoud en zodoende krijg je deze tweeslachtige Indruk. Toch Js 't opmerkelijk dat ze één dan vormen en nog vele oude gebruiken, hllflrtoolen en klederdracht I.n ere hou· den en er niet welnlg trots op zljn dat

ze rasechte Indiaanse afstammelingen zij n. Maar geloof me 't zijn heus rasechte Indianen, hoewel Ik 't met Je eens ben dat er misschien over 25130 jaar wei nig meer van te bespeuren za] zijn. Ze zijn erg hartelijk en waarderen 't dat ze op bezoek zlln op een Nederlands oorlogsschip. De Prins gaat hen zoals je weet, deze week in hun dorp bezoeken en die eer vinden ze zo groot en zo machtig dat ze er nu al zenuw· achUg van zijn en a l weken bezig zijn om Z.K.H. g!led te ontvangen. Ik zal je eens kennis late n maken met een heel oud vrouwtje die a ls kind gedu· rende de grote Koloniale tentoonstelling In Amsterdam In de vorige eeuw met haar vader m cegeweest is naar Holland en voorgesteld aan Koning WUiem de ID, tIJdens het bezoek van Z.M. aan die tentoonstelling. Wacht, Ik zal de hoofdman vragen haar hJer te hale n. Even later kwam zij en maakte Ik kennis met deze vrouw die z.Ich Inder· daad nog haar bezoek aan Holland herinneren kon. Ze zag er zeer oud en gerimpeld uit en 100 % Indiaans. ze hoopte deze week de PrIns te zien dan was haar geluk volmaakt. Inmiddels kwamen de anderen van

De " Van Amstel" en

Bitter"

Twee nieuwe fregatten voor de Koninklijke Marine

hun excursies over 't schip terug op 't achterdek, waar bleek dal noch de schipper noch een van zijn collega's behoefden te assisteren bij het ledigen van de kistjes bier, wel bleef er limonade over... Nu waren wlen verzameld op '1 ach· terdek en de commandant maakte het opperhoofd duidelijk dat hij wat wilde zeggen, dat deed hij dan ook en liet zijn hartelijke woorden ve rgezeld gaan van ccn souvenir bestaande uit ccn ge· graveerde granaathuls, waar ze erg blij mee waren. Doch ook de Indianen kwamen met eadeaux en wel met ui t klei gebakken eenvoudige gebruiksvoorwerpen zoals asbakjes etc. Het werd zeer gezelllg en tot slot danste n de Indianen nog eefl van hun oude danse n met als muzikale begeleiding een trom en gezang. Tegen de middag trokken de Indlanen zich terug In hun wigwams, waarschijnlijk om een welverdiende slcsta te genleIen. 's Avonds kwam Ik één van de J an nen legen stijf gearmd met een aardie meisje, toen ze dlchlerbij kwamen zag I.k dat 't meisj e één van onze Indiaanse was van vanmorgen maar nu "In burger'. Waarom niet?

gedurende de laatste jaren van de oorlog deel onder de namen : "Burrows" en "Rlne hart" . De schepen hcl>ben een tonnage van 1240 ton. De bewapening bestaat uit 3 ka nons va n 7,5 cm, 2 m itrailleurs va n 40 mm, 4 van 20 mm, alles lucht· doel. Bovendien een moderne ultrus· tlng van ondcrzeeboolbcstrljdlngsmlddelen. De afmetingen zijn: lengte 93 meter, breedte 11 meter, diepgang ruim 3 meter. De bemanning zal in oorlogstijd ongeveer 200 oUicieren en schepelingen belopen, In vredestijd wat mInder. Met hun Dlcsclelectrische voortstuwingsInstallatie van 6.000 pk (twee schroeven) kunnen zij een maxi mum snelheid bereiken van 20 zeemijlen per uur. De voorraad Dieselolie Is 340 to n en de actieradius zeer grool. Hel zijn waardevolle vechtschepen, die onze zeemacht komen versterken, sche. pen van een type, dat gedurende de afgelopen oorlog heeft getoond zijn mannetje te staan. Dat kunnen de "Van Amstel" en de "De Bitter" echter alleen als zI.1 bemand zijn met goed personecl. Het feit dat de Amerikanen ons deze schepen toevertrouwen, bewijst dat zij va n ons ven...achten dat het daar bij ons niet aan zal ontbreken. En dat zal het ook niet! V. d. M.

Z OALS leder mari neman zal hebben geboden. De meeste landen van het ver nomen, is er personeel aange- Atlantisch Pact schieten In dit opzicht wezen om de eerste twcc van de 7.C!S echter op het ogenblik te kort en de fregatten, die de Verenigde Staten aan Amerikaanse Marine s telt uit haar Nederland ter beschikking slellen In· grote voorraad C<!n aantal schepen begevOlge het AtianUsch Paet, uit Ame- schikbaar voor de la nden die wél over rika te halen. De achterblijvers heb- mensen, maar niet over voldoe nde moben hun fortuinlijke collega's mis· derne scheoen kunnen beschikken. schlen wel cen beetje benijd! Ook aan Nederland 7Jjn zes escorteDe bedoelde fregatten komen de Kc> schepen toegeweZL!n, die de Koninklijnlnklljke Marine versterken op ccn ke Marine onder de naam fregatten tijdstip, waa rop het aanbouw program. zullen versterken. Oe eerste twee zul· ma, dat nu wordt uitgevoerd, In de len binnen enke:e maanden In Nedereerstkomende jaren nog nlct tot ver- land arrivere n. Zij hebben de namen sterking onzer zeemacht TA l kunnen "Van Amstel" en "De Bitter" gekrelelden. Dat ·duurt nog wel een paar gen, zeehelden, die reeds eerder hun jaartjes. En a nd~ds zullen er in naam aa n schepen van onze Marine dien tijd wel enkele oudere schepen hebben gegeven, twee schepen, die ten moeten worden afgeschreve n of, zoals oller vielen aan het Japanse oorlogsde bçlde reeds overgedragen korvet- geweld. ten, ter besch.lkklng worden gesteld De fregatten zijn gedurende de oorlog aan de l.t arlne der R.I .S. Middelerwijl gebouwd om de grote behoefte aa n zijn de Koninklijke Marine zware escortevaartuigen te dekken. Zij zij n taken toegewezen. dan ook speciaal bestemd voor de con· Weliswaar Zijn de taken In Oost·AzI~ voolbescher mlnj? en namen daar aa n enlgsz!ns verminderd. maar niettemin zal toch nog maritieme s teun aa n de Dit js het type van de nieuwe fregatten R.I.S. moeten worden verleend. De opbouw onzer marine wordt voorts be- ,.) h;lVlocd doo r de nOOdzaak de maritieme de rensle In de \Vest te verzorgen en - last but not least - , de zware laak, welke ons land In verband met het Wcsteuropees e n het Atlantisch .' Pact wordt opgedragcn. Zoals speciaal in de laatste maanden In het openbaar wordt gcpubllceerd, heert de Russische Marine z.Ich In het bijzonder toegelegd op de opbouw van een 7b;!r machtige ondcrzcebootvlool. Daa r moeten de nodige a fwccrmidde· len tegenove r staan. Ook de dl-elglng uit de lucht moel het hoord worden

.

4,


Momenteel gebruiken de Amerikaanse M ariniers bU hun landingen ook hellcopters

EEN HERNIEUWD CONTACT Luitenant Kolone l de r Marin iers H. O . Roms wincke f b e zoe kt A me rika door Uz. (S D) IJl K MR W. C. Le7naire " Een onzer hoofdofficieren bracht een driemaands bezoek aan de U.S.A., ten einde zic/l op de hoogte te stellen van de hufd:ge organ isatie va" het U11 ited States Marine Corps en ter bestudering val! de diverse wUzigingen btI dat korps Op het gebied va11 bewapening, uitrusUnç enz., na 1945" .

lazen we onlangs onder D ITde bericht titel "KORPSNIEUWS" in het een of ander Marlnlerstljdsehritt en he t bracht on7..(! nieuwsgierigheid op gang. Aardig geze~J en ook beknopt en zakelij k - bij7-onder zakelijk zeUs - maar sorry, als je nog een beetj e marinier bent en als marinier denkt en voell, wel, dan wit je over dit beo zoek toeh g raag wat meer welen. Tenminste zo overkwam het ons en derhalve belden wij het Mariniers Hoofd· kwartier op met de vraag ons door te verbinden met die betreHende hoofdoUicier. Het was een tikJe fa miliaar, '1-0 van: "Spreek Ik met de overs te Romswlm~kel? Goede morgen overste, wij hoorden clat u onlangs naaI' Ame rika bent geweest. We zouden ovel' deze reis graag het een en a nder willen ver · nemen voor een verhaaltje in "Alle Hens". Schikt het u Woensdagmld. dag?" We zelden hel a l, een tikje famili aar, ook wat opdl'lngerlg, maal' j a .. als j~ eenmaal bij de Ma riniersbrigade hebt. gediend; In Amerika, op Malakka en In Indoneslé tot die echte MarInIersfamilie hebt behoord, och, dan gaat het allemaal zo spontaan en gewoontjes en verdwijnt de stijve militaire plooi uit j e overigens st rikt mQd.el uniform. We geloven overigens, dat oversic

Romswinckel dat ook zo voelde. Hel was onmiddellijk goed dat wij die Woensdagmiddag kwamen en toen wij eenmaal op het afgesproken uur voor hem zaten aa n zijn schr ijfbureau e n de slgarellen dampten (even opgemerkt: geen echte Amerikaanse!>, vertoefden we weldra weer in die "goeie ouwe Slates". Het eerste wat wc de overste vroegen, was een nadere uitleg over het doel van dC'.-.c reis. En toe n ... ja toen begon het. "U weet". zo zei hij. "dat in het voor· j aar van 1943 tussen de Amerikaanse en Nederlandse regeringen overeen· stemming werd bereikt betreffende de vOI'Illlng van een Nederlandse Marl· nierscenheld, getraind, gekleed en bewapend naar Amerikaans model. Hier· voor kwame n In de jaren 1944 en 1945 duizenden oorlogsvrijwUllgers naa r de Verenigde Staten, die - nadat de opleidingen waren voltooid _ de Mar lniersbrigade gingen vormen en In No· vember 1945 van Amerika afscheid na· men om op Java te worden gcstatlo n. neel·d. Dit zij n feilen, die u natuur lijk kent, maar wat niet bekend Is en waarbij u ongetwijfeld ook niet hecCt stilgestaa n, Is. dat het contact tussen het Amerl· kaanse Korps Mariniers en ons Korps door dit vertrek verbroken werd. Vóór

die tijd had alles wat ons mariniers beo treft in gemeenschappelijk overleg plaats gevonden. Onze oUle1eren, onder·officleren en manscha ppen hadde n een Amerikaanse opleiding gevolgd. Onze bewapening en equlpme nt was Amerikaans. Alles wat er op dit gebied dan ook bij het U.S.M.e. In die dagen veranderde, veranderde ook bij ons. Toen wij echter weggingen, vertrokken wij rus Nc<ierlandse mariniers In de strlkste zin van het woord "Goodbye old chaps,... we runnen nu onze zaakjes zelf". En alles wat wij dus run· den, verdere opleidingen en Inte rne reorganisaties, gi ngen naar eigen beleid, Inzicht en ervar ing. Zeker de zaak bleef zoveel mogelijk op Amerikaanse leest geschoeid. We zou· den ook niet anders gewild hebben. Maar door het verliezen van net on· middellijk contact wisten we niets meer over de Amerikaanse wljzlgln. gen. En dat was jammer, omdat de Amerikanen dool' hun oorlogservarln· gen en hun nieuwe vindi ngen, ongetwijfeld wijzigingen In de organisatie en de bewapcnln~ van hun Ma riniers· korps 7-Ouden aanbrengen, waarbij OOR wij te n zeP.rste gebaat ZQuden 7..Ijn". ,.En om dit contact nu te hernieuwen en van de7..C mogelijke wijzigingen op de hoogte te worden gesteld, bent u dus naar Amerika gegaan", Intcrrumpeel'den wij. "Ja, dit was het hoofddoel van mijn reis en ik wil hieraan toevoegen", zo s prak overste Romswlnckel, ..dat het opnemen van dit contact bIJzonder s uccesvol Is geweest. U zult wellicht kunnen opmerken, waarom het zo lang heeft moeten dllren, voordat dit her-

5


De Minister van Marine brengt met leedwezen ter kennis van het personeel der Koninklijke Marine, dat in de Periode van 23 Febr. tl m 24 Maart 1950 de navolgende verliezen aan het personeel werden geleden:

BOLLEURS,

Hendrikus, Johannes, Cornelis, Matheus, schipper (01935) op 16 Maan 1950 nabij Malang gesneuveld . SUMUEL,

Manuel, Ind. korporaal schrij ver (17952) op 16 Maart 1950 nabij Malang gesneuveld .

nieuwe contact weer tot stand kwam. meel' in zat. De zoveelste sigaret In 1945 zijn wij uit Amerika weggeaangestoken totdat ... de overste zijn gaan en op het eind van 1949 ben Ik antwoord als volgt formuleerde: als éérste weer eens een kijkje gaan "Het was dus de bedoeling om bij dit nemen. Dit werd echter veroorzaakt hernieuwde contact dil: gegevens te door het lelt, dat de Mariniersleiding krijgen over orga.nlsatie, training en een officier naar Amerika wilde stu· bewapening van het huidige U.S.M.C., ren, die daar reeds geweest was. Een welke voor ons Korps van groot nut ofIicJer, d.le - wat de Am,erlkaanse kunnen zijn. Zoals gezegd is het NeMariniersorganisatie van vóór 1945 bederlandse Korps Mariniers - door zijn trelt _ goed op de hoogte was. En oude Brigade en Brigadetijd - sterk daar onze Brigade vóór haar opheUi ng "Amerikaans" georiënteerd. Onze hui· de-a oHlcleren onmogelijk kon missen, dige organisatie, training en bewapehooldzakel ijk omdat zij als Brlgaqening spreken dan ook nog s te<!ds een spedaHsten ook de voornaamste com· "Amerikaanse" taal, In tegenstelling mando's hadden, moest dus eerst deze met de Landmacht-onderdelen In NeopheUlng worden afgewacht, voordat derland, die meer "Engels" zijn geschoer één van hen kon worden ultgezon· ren. Willen wij dus de vrede.· en den. Dit was dus pas mogelijk na Juni eventuele oorlogstaken, die onze Regeva n het vorige jaar". ring en MarIneleiding van ons eisen en "En nu over dit nieuwe contact zelf, zullen eisen op de juiste wijze volbren· overste. Vanzelfsprekend zijn wij om- • gen, dan moet uiteraard onze Korpslei. trent de behaalde resul taten erg ding een basis hebben gevormd, waar· nieuwsgierig. Kunt u ons daar lets op de uitvoering van deze taken mo· over. vertellen?" gelijk Is. Kort en goed, we moeten ons A1s antwoord hoorden wij de eerste dus volledig aa npassen aan de nieuwe methoden, die, waar wij ,.Amerikaans" tijd niets. Een mok thee werd juist geserveerd en het was ongetwijfeld een zijn Ingesteld, ons zo mogelijk "Amerl· welkome pauze tussen het stellen van kaans" moeten doen blijven. deze vraag en de moeilijke beantwoco;-· Hel Uniled Slatcs Marine Corps heeft ding daarvan. \Va nt, zoals een leder z.leh na de oorlog t weemaal gereorgabegrijpt, zulke bespre kingen op hoog niseerd. niveau in Amerika hebben een strikt Het zijn wel niet zulke belangrijke wij· geheim kantje. En om dan toch lets bez.lgingen, maar toch wel weer van dien langrij ks hierover te kunnen en moaard, dat wij ze niet zomaar kunnen gen vertellen, valt om de drommel niet voorbijgaan. Het grappige hierbij Is, moe. dat wij, hOC\vel wij van de Amerikaan· We hebben dus rustig afgewacht. De se reorganisaties niets afwisten, bij on· mok thee leeggedronken, totdat wij ze eigen Brlgade.reorganlsatles In In· zeker wisten dat er ook geen droppel do neslë wijzigingen hebben aange-

6

brach t, die ook de Amerikaanse Mari· ~ nlers in de afgelopen jaren hebbef!. ge· troffen. Neem bijvoorbeeld het s tootpeloton bij een bataljon. Toen wij In 1945 Amerika verlieten had leder ba· talJon zo'n stoolpeloton, dat - waar nodig _ In zijn geheel werd ingezet. Later bleek ons, dat het beter was bij ledel·e compagnie ook nog een stoot · sectie te hebben. We brachten toen ook een stootseetIe onder bij de diverse compagnieën. En nu wij dan, na zoveel jaren, bij de Amerikaanse mariniers een kllk.1e zijn gaan nemen, zagen we dat ook hier diezelfde verandering had plaats gevonden. Dit Is dus een wijziging, die wij niet meer behoeven over te nC!men, maar er zijn diverse andere, vooral op am· phiblseh gebied, die voor ons volkomen nieuw zijn". "Kunt u cr ons hiervan één noemen?", vroege n wij, terwijl we ons al In zeke· re mate beschermden te~en een fel "neen !" Maar hoe wonderlijk. We vielen amper van onze stoel. "Zeker", zeI de overste, "zeker kan Ik hiervan een voorbeeld geven". "MarInierslandingen vonden voorheen hoofdzakelijk plaats met gebrulkma· klng van allerlei soorten debarkementsmiddelen en amphlblsche tractore n. Momenteel gebruiken de Amerl· kanen bij hun oefeningen ook helicoI> Iers. Voorafgaande aan of gelijktijdig met de landIngen vanuit zee, stijgen deze hellcopters van de schepen af op om de vijand als het ware In de rug aan te vallen. "Vliegende bananen" zo heten deze vliegtuigen, die zeven ge· wapende mariniers kunnen meevoeren. Ze komen dus achter de vijand neer. De bemanning stormt er uit en tracht bruggen, spoorwegknooppunten en aanvoerwegen In handen te krijgen ol te vernietigen. Een belangrijke wijziging dus in de lot nu toe gevoerde taktiek". "En wat de nieuwe wapens betreft , overste?" "Wel, VOOI-.oover wij deze wapens mlsschlc!n krijgen of kunnen krij-,,:en dOOI' m iddel van hel Atlantische Pact. zijn we er over ingelicht. Voor de rest zijn al deze nieuwe wapens voor ons taboe. Ze blijven het strikte geheim van de Amerikaanse Insiders". Tot zover. dachten wij. Nu niets meel" vragen. En wij vroegen ook niets meer. Alleen vertelde Luitenant Kolonel Romswlnckel ons nog, met welk een belangstelling de Amerikaanse Marl· niersleiding gevraagd had naar de verrichtingen en el"Varingen van de Marl· niersbrigade. "Foto's en fotoboeken omtrent deze periode _ voor zover Ik ze bij me had - werden door haar als het ware uit mij n handen gegrist. Hel Interesseerde haar bovenmate, zodat Ik mag aannemen, dat ook zij het ont· breken van contact in de .1 aren na 1945 als een gemis heelt aangevoeld. Tenslotte ka n Ik no-,,: zeggen, dat de vele persoonlijke contacten die Ik heb kunnen bC!stendlgen of opnieuw heb gemaakt, de band tussen de AmCli· kaanse en Nederlandse mariniers weer hecht en sterk heeft doen worden. Met rijke vruch ten, die wij zeker moe· ten plukke n". Toen werd de laatste sigaret aangestoken en verlieten wij het Korpshoo!d· kwartier, In de overtuiging, dat wij heel veel te weten waren gekomen. "Laat ons in die waan, overste!"


marine, zijn allemaal zeer direct betrok· W IJ,keilbil"tidedeKoninkliJke uit oefen ing van gezag. WO ziJn immers allemaal ge-

hOorzaamheid ver3chuldiga aan anderen. Sommigen onder ons hnnen gehoorzaamheid eisen van anderen. Met de manier toaarop gehOOf'Zaamhelct. gegeven wordt en bovenal met de manier lDaarop gehoorzaamheid. geëist wordt, "taat en valt onze organi$atle. Daarom tofllen roU dit onderwerp n ader bektlken, maar het valt ons niet gemClkkellfk. Het 1$ namelijk een ondet'1Derp waaromtrent iedereen

andere ideeën heelt; Iedereen heelt er zoveel mee te maken gehad en zal er nog zoveel mee te maken kr1Jgen. dat het oon de oppervlakte

leelt van onze normale, dagelIJkse gedachten. Het is ook geen exacte wetenschap. zoab bijvoorbeeld rekenen ol natuurkunde, het heeft niet met va.!utaande feiten t e doen doch met ideeën en begrIppelI. BovenCUen, en dit Is nog veel belang1i}ker, tof} zIJn allemaal mensen. WIJ vinden het nu eenmMl niet leuk anderen te gehoorzamen. Daarom hebben cUkwUl$ veel crlUek op de manier waarop gehoorzaamheid van on" geiut wordt. En wanneer wIJ nu sch1i}ven over de manier $ arop cUt eigenlijk zou moeten gebeuren, och, dan " t eken vele van onze lezers de vinger uit 71aar een ander en zullen zeggen: ,,zie je wel , die lummel, h U deugt niet". Als u deze neiging mocht voelen, nu 0/ later tijdens h et leze n va" deze be"chouwing, spaa rt u dan de moeite, leest vooral niet verder, want wat hierna VOlgt Is niet voor die ander bestemd doch voor uI

wv

wij hebben A CCOQRD gesprokén dat wat

.1

dus goed af· hl~ rna volgt niet zal dienen om anderen a f te breken. Wij he bben heel goed argesproken dat wij eerlijk zullen proberen onszel! op te bouwen, door over dit belangrijke onderwerp goed na te den· ken, zodat U, vóór gehoorzaamheid te eisen, terdege nadenkt over de manier waarop U dat gaat doen , De marine heert een doel. Dit doel is de beveiliging van ons land hetzll direct oe indi rect met a lles wat daarbij behoort. Wij beveiligen onze Nederlandse belangen ter zee, wll vertegen....'oordigen ons land overzC!C, wij garanderen ons volk goede betrekkingen met welk land ter wereld ook. Het is zonder meer duidelijk, dat voor ons land, da t geen mlnera~ rijkdommen In eigen bodem bezit en dus a fh ankelijk Is van goede buitenlandse betrekkingen en veilige verbindingswegen, de kwaliteit va n de marine In nauw verband s taat met de welvaart. Telkens wanneer in de geschiedenis het.Nederlandse volk deze eenvoudige waarheid vergat, Is daar duur voor betaald. WIJ dus, de Koninklijke marine, wij beschermen en bevorderen de welvaart van ons land. WIJ 7.1jn het visitekaar tje van ons land, o f, zoals dat oHicieel heet, wij verrichten het vlagvertoon. WIJ vertegenwoordigen dus het Nederlandse gezag. Ieder van ons is daardoor een vertegenwoordiger van Nederland, zoals ook Prins Be.rnhard op zijn laatste reis In Zuid· en NoordAmerika een vertegenwoordiger van ons volk Is gebleken. Ieder va n ons kan In een bepaalde kring een oordeel uitlokke n over het gehele Nederlandse volk. Het klinkt merkwaardig, maar het Is nu eenmaal zo. Het logisch gevolg Is dat het Nederlandse gezag speciale elscn aan ons steil. De manlel' waarop leder van ons aa n die eisen voldoet staat dus in nauw ve rband tol de waardering die IJlen In het buiten· land voor ons volk zal he bben. Hier ligt de kern van de hele zaak, Iedereen die behoort tOl het personeel va n de ma rine heeft de bovengeschetste taak. Het Is zo k laar als een klontje da t het Nederlandse volk nie t goed ye rtegvnwoordlgd wordt door een zwlerènde, gierend beschonken zeeman, noch door een onbeschofle vech· tçrs baas, een pien tere schulde nrnaker,

wanbetaler oC onruststoker. Men 7.a1 In het buitenland al gauw geneigd zijn iemand die zich niet behoorlijk gedraag t niet aUeen persoonlijk te veroordelen, doch ook het land waar hij vandaan komt en op dat moment ver· tegenwoordlgt, In deze veroordeling te betrekken. Het is daarom dat correcte, zich voorbeeldig gedragende, bekwame zeelui onze vloot behoren te bemannen. Zeelui die door het uiterlijk en door de prestaties van hun schip ont-

eigenscha ppen, dan zal de mindere zieh gaarne onder zijn leiding stellen en de beste prestatie leveren die van hem verwacht ka n worden. Zijn die e l gensc~appen niet aanwezig, clan zal die prestatie niet automatisch komen, doeh nadelig belnvloed worden_ De groep die het belang van het werk begrij pt, met plezier werkt en dient heeft een goede leider. De groep die net genoeg doet om ui t de moeilijkheden te blijven daarentegen een slechte. Sommige mensen hebben leIderseigen schappe n geërfd, zij zijn geboren om leiding te geven. Anderen hebben dOO I' de omstandigheden waaronder zij opgroeiden deze eigenscha ppen op jeugdige leeftijd ontwikkeld. Hun overwicht over anderen is de meest natuurlijke 7.aak van de wereld, evenals de pres ta ties van de man dJe a ls kuns tenaa r geboren wordt. Dit zijn echter slechts heel enke len en alle anderen moeten leren leiding te geven. Vroeger werd algemeen gedach t dat het niet Ie lel'en was, iemand heert het o f heert het niet en daarmee ult. Dit Is bepaald niet waar. De kunst van leidi ng geven Is te leren voor ledelfa tsoenlijk mens. De school is eehter hard. Het is de school van de ondervinding, opgedaan In vlijtige arbeid en eerlijk leven, waarbij de eigen handelingen aan voortdurende zellcritlek worden onderworpen. De geschledenls geeft ons vele voo rbeelden van uitmuntende leiders: WllIem de Zwijger, Tromp. de Ruyter, Wellington, Napoleon.

De ulloelenlng van Gezag EER S T E

INLEIDING

zag aldwingen voor de hechtheid, de betrouwbaal'held en het kunnen va n ons volk. wij hel A LSoverdenken,

bovenstaande rustig da n kunnen wij enige reiten vaststellen. He t eerste Is, dat Iedere marine-man een nationale 7.aak vertegenwoordigt en dat die g~men ­ Iljke taa k ons bijeenhoudt. Wij behoren dus bij elkaar en behoren dool''' dro ngen Ie zijn van een glerk ont wlk. keld gevoel ' 'aU IJUmhorlght. t.,J d_ Het tweede rei t dat wij kunnen vaststellen Is de taak zeU, waarin wij moeten ge· loven en waaraan wij oprech t trouw moeten zijn. Dus saamhorig en oprecht trouw aan elkaar en aa n OMe gemeenschappelijke nationale taak. 'Nelnu. in onze Koninklijke marine. met onze moderne schepen, zillen wij niet bij elkaar. Wij leven en werken In grolere of kleinere groepen en werken onder leiding van Iemand die met gezag over de groep belast Is. Dit Is de militaire meerdere. die, om die leiding te kunnen geven, dus over leiderseigenschappen moct beschikken. Hij moel van het personeel dat onde r hem Is gesteld saamhorigheidsgevoel winnen. Wat is nu logischer dan dat de mindere deze leldersclge nscha ppen van zijn meerdere eist. Wij zien dus, dat de mindere blijkbaar bij zijn meerdere bepaalde eigenschappen \·erwacht. Heelt 00 meerdere die

TOT

HET

PRO B LEEM

Ook het hede n geeft ons voorbeelden zoals Churchlll, Elsenhouwer en Roo· seve!t. AI dC?.e mensen wa ren of zijn van wijd uiteenlopend karak ter. maar zij waren allen grote leiders. Zij hebben de principes va n leiding geven, leder op hun manier , aangepast aall hun eigen karakter. Hieruit k unneh wij de conclusie trekken dat ook ..... ij, door ons zelf voo rtdurend aan eerlijke crilick te onderwerpen, dJe eigenschappen van ons kal'ak ter ku nnen ont ..... lkkelen die ons In sl'aat stellen goede leiding te geven.

W

IJ zijn nu met onze beschouwing

al een heel eind gevorderd. Wij hebben gezien dat er mensen zijn die zodanige eigenschappen hebben dat

Hij gaat h elemaal op in zijn werk


"Evengoed wel aardig", zegt de Sergt. Monteur de Jong. als we de rose, gele en witte huizen van de Handelskade passel:;n, nét Zaandam ... , nog 2 maanden .... BIJ de Venezolaanse schoenertjes leeft het al, de trossen groengele bananen, de stapels sinaasappelen en pompoenen liggen uitgestald op het lage muurtje. Curaçaoenaars lopen, de manden op het hoofd de koopwaar te k euren. De kleine bUSjes - een rit voor een kwartje - rijden al rond, winkeliers openen hun zaken, leggen de chinese kleedjes - "made In Belgium" - voor de deur en hangen kleurige. bedrukte katoentjes op. Oe Doorman zet voorzichtig door, een laatste blik in de volle Breedestraat.. ... Front maken over bakboord!" Het wa· terlort! De pontjesbrug zwaait achter ons dicht. Het voorschip rijst langzaam .... we zijn buiten! Een uur later ligt Curaçao blauw aan de klm.

"Los!"

Met het Smaldeel in de West Oefenen en s'"eds maar oefenen .. Carrier-arll/" door Spi 50. P. Spier

W IJ

varen uit. Langzaam schuilt de Doonnan door het prachtige Schottegat naar butten, voorbl} de honderden aluminium-kleurige 01 roestige olie-tanks. De dag is nog long, een blauw waas hangt over de Icnoekoe-heuvel8 rond de baal. ,,'t Werd amper t1Jd dat we weer eens gingen varen, m'n centen zijn haast op .. '" We varen langs de tankers; Curaçao zonder tankers is even ondenkbaar als Curaçao zonder cactussen. Daar liggen ze, de K nut Knutssen van Srunsvf k, de Ma;or D. Srow n van New Orleans, de Rosa Cappad011a v alt Napels, de Sr/git Mare1l sk van Helslngör, de Sennora do Rosanio van P6rto Ale:t'andre en de Södertörn van Malmö.

VE

R

V

OL

G;

o E

anC1ere mensen zich geheel vrijwillig door hen laten lelden . Wij hebben gezien dal mênsen die geleld worden door Iemand met die eigenschappen, een betere prestatie leveren en we hebben ook gezien dat die uitstekende prestaOe nodig Is om - meer speciaal In ons geval _ de marine aan haar doel te beantwoorden. Daarnaast he bben wij geö!ien dat deze eigenschappen eigenlijk geëist worden door de mindere, want hij toch moet de vrlJwl1llge prestatie leveren en dat ieder fatsoenlijk mens door vlijt, toewijding en zelf· erlliek die eigenschappen ontwikkelen kan. Wat is het nu, dat de m indere verwacht ot eist van zijn meerdere? Dit Is heel kort te formuleren, namelUk dat hij door zij n optreden toont dat hij de meerden! Is. Dat hij zijn gezag ultoe1cnt op een manier die geen erltlek of ~lls maar discussie uitlokt. Wanneer we nu de grote aanvoerders uit de geschiedenis bestuderen da n blijkt,tAat zij allen bepaalde, opvallende eigenschappen bezaten. Willen ook wij goede aanvoerders zijn, dan lijkt het dus nodig deze eigenschappen In ons te ontwikkelen . WIJ kunnen ze beUtelen met eenvoud, zelfbeheersing. rochtvaanUgheld. onderscheidingsvermogen, doorzettingsvermogen, tact, moed, trouw, eerlijkheid en eergevoel.

8

UI

T

OE

FEN

N

G

Laat ons nu deze eigenschappen nader bekijken. Iemand die wat wij noemen over het paard geUid Is, een hoge dunk van uehzell heelt, zal alles in het werk stellen om anderen te laten zien welk een knappe, belangrijke vent hij is. Wanneer een van zijn mensen lets goeds uitgedacht heef t, of gedaan heeft zal hij trachten dit te kleineren en daardoor zijn eigen begaafdheden op de voorgrond te schuiven. De mindere merkt dat heus snel genoeg op, voelt zich terocht tekort gedaan en doet een volgende keer minder gQEtd zijn besL Wij kennen het type allemaal, het opgeblazen mannetje met het gewichtige gezicht, de Ingestu· deerde houding, spraak en de woordenvloed. HIJ Is niet eenvoudig genoeg om aanvoerder te zijn. Eenvoud siert dus de meerdere. Daar komt dan nog bij dat wij moeten weten de mond te houden. Wij moeten niet Interessanter willen lijken dan wij zijn. De man die, anderen wIJ overtuigen van zijn belangrijkheid kletst te veel en dat kost, In tijd van oorlog, mensenlevens. Er was In de oorlog een E ngelse onderzeebootcommandant, die de afgod va n zijn mensen was en de schrik vall de vijand. Hij was misschien wel de meest beroemde commandant sinds de onderzeeboot werd uitgevonden. En ... hij was de eenvoud zelve. Nooit zou

Vlieg rol 1. De 2 zwarte antennemasten steken als grote s noekhengels bulten. boord. Het vliegdek van de Doorman ziet er Carnavalachtig en uitermate kleurig uit, de verschillende ploegen met hun rode, gele. blauwe ot groene mutsjes op. De toes tellen van Hato worden nu leder ogenblik verwacht. "As dat maar goed gaat, die 4 korporaaltjes hebben het nog nooit gedaan". Met een diepe zucht gaan de remka· bels omhoog, de belde geel·zwart gestreepte barrlers staan omhoog met het geluid van twee op elkaar s toten· de goederenwagons. De batsma n s taat gereed. Daar komen ZE} laag over het water keurig In formatie draaien ze om het schip.

V A

N

HET

G

E

ZA

G

Iemand kunnen merken, aan zijn gedrag ot aan zijn houding, dat hij meer gedaan had dan anderen. Dit Is het soort dat wij vertrouwen ; niet die brede. rJlnke zeeman, die misschien, als wij hem op de proet s tellen, reus· achtlg tegenvalt. Zelfbeheersing Is ook een machtige eigenschap. H oe wilt U loch al'\deren beheersen a1s je jezelf niet In de hand hebt. Rechtvaardigheid behoeft geen toelichting, wij hebben allemaal eeh geweten en Is Uw geweten niet zuiver, dan zult U als aanvoerder falen. Onderscheidingsvermogen Is nodig om te uen wat op een bepaald moment belangrijk Is, wie goed Is en wie fout, wat een vergissing Is en wat opzet. Doorzettingsvermogen Is de wil om te winnen. De vaste wil om het doel te bereiken. De man die ondanks moeilijkheden met een opgeruimd humeur doorzet, omdat hij weet dat het kan. Men heeft wel gezegd dat Iemand pas verslagen Is wanneer hij dat zelt toegee.!t. Dit Is naluurlljk niet zonder meer waar, maar er zit veel In. Een goede mee rdere weet waartoe zijn mensen in staat zijn en heeft hij besloten dat iets op een bepaalde manier verricht kan worden, dan moet hij ook doorzetten. Voldoet hij aan de eisen van onderscheidingsvermogen dan zal hij wel een andere manier proberen.,


- -------------

•.scheurt door de bocht" De Doorman draait z'n stompe kop in

dl! wind, het eerste toestel scherm! door de bocht op de batsman at.

De twee gele bats flitsen door de lucht, lager, steeds lager komt het toestel .. . "Hij zit te hoog, verdikkeme nog toe. hij zit te hoog!"

Ieder Is tot het uiterste gespannen.

zou hij het h ale n? .. Ja, hij haalt het, een paar seconden later pakt de haak de derde kabel. het

toestel vliegt nog even door, de staart gaat de lucht in, een ruk en nog na· trtllcnd staat hij stil.

De motor raast weer OP. voorzichlIg taxiet de kist naar het vaarschlp. De

volgende komt binnen en strijkt op de Doorman als een dul1 op z'n platje. De batsman komt aangehold en werpt de vlieger een enthousiaste kushand toe; " w 'n landing!" Er wordt ook wel eens afgezwaaid, maar na verloop van tijd staan alle kisten wéér klaar om op te stijgen, er tussen krioele n tientallen blauwe poppetjes mei oliekannen en poetska· toen.

als de moeilijkheden t~ groot worden; maar hij zet door! Tact Is de e igen· schap om zich In te denken In de om~ standlgheden van de ander. Wie vindt het eigenlijk leuk om In het publiek uitgekafferd te worden? Wie vindt het niet huk om in het publiek Geprezen te worden? De waardering op het lUiste moment, de terechtwijzing op de ulste plaats, de gunst wanneer die verdiend Is, och het Is allemaal zo belangrijk. Moed en eerlIjkheidsgevoel In het normale dagelijkse leven zijn onmisbaar voor de man d1e anderen beveelt. De moed om anderen aan te kunnen, moeilijke omstandigheden het hoofd te bteden, daarbij gesteund door eergevoel en geleid door overtuiging op het gebied van ~Ujkhe ld. Moed CKlk on; voor zijn mensen op te komen wa nneer hem dat eerlijk voorkomt en om hen te verdedigen. Moed, om de verantwoording ten voile te dragen voor zijn eigen handelingen en voor de handelingen van zijn mensen. HIJ Is trots op zijn mensen. Zij voelen dal hun belangen In vertrouwde han· den zijn, waardoor zij doen zoals hij wenst. Als laatste eigenschap die wij noemden blij ft ons dan nog "trouw" . Trouw blJvoorbe<!ld aan de marine zelf en aan haar doelstelllng. De goede meerdere Is trouw naar boven en trouw naar he--

"En, hoe was het 7" " Ik kneep hem wel een beetje voor de eerste keer, maar als ik een· maal In m 'n kist zit, Is er geen moer meer met me loos, Ik stond er op vóór Ik het wist!" Cnrrler·drill - met donderend geraas boren de toestellen zich weer In de lucht, om even later weer terug te val· len op het grijze dek. Oe Heemskerck - het volgschip draalt achter ons aan a ls een veulen achter de moeder en tekent een smal wit streepJe naast de forse, witte baan van de DOOnnan. "Aftrap VlIegrol:" , het zit er op. Oe toestellen worden één voor één door het schip opgeslokt, de barriers neel·geklapt, de antennemasten steken weer hoo(f> In de lucht op. Oe rOOd en blauw gemutste mannetjes zijn er niet meer. Groot en leeg Is het vliegdek - en stil! Het werk Is gebeurd, voor de l.OOOste maal schalt "de klok van Arnemuiden" door de Ingewanden van het grote sc:lUp, onherroepelijk gevolgd door "kussen van HawaT ... !

neden. HIJ laat zich niet schamper uit over de marine In het algemeen. H IJ laat zijn mindere niet In de steek. Is geloof Ik wel de meest waar· D ITdevolle eigenschap voor Iedere ma·

rine-man. In tijd van oorlog zal de hele bemanning van een schip dank· baar zijn dat een jonge matroos, uitkijk, net op tijd de periscoop van een aanvallende onderzeeboot ontdekte. De bemanning zaJ, zij het onbewust, dankbaar zijn dat haar commandant, Iedere keer weer, door behendig te manoeuvreren, vlIegtuigaanvallen weet te ontwijken. Iedereen aan boord Is er trots op dat kanonnier PIeterse een vUegtulg neergehaaJd heelt, neen. Pie-terse heeft het niet gedaan, het schip krijgt de eer. Na een paar van dergelijke ervaringen laat de bemanning elkaar niet meer In de s teek, de mensen worden trouw aan elkaar. In vredestijd zijn er geen vliegtuigbommen en boze periscopen, maar wel Is er onze gemeenschappelijke taak: en wij zijn toeh dezellde bemanning als In tijd van oorlog? Daarom, U, aan· s taande gezagsdrager, weest trouw naar boven, naar beneden, trouw aan Uw marine en aan lederêén die daar· bij hoort. Wij schrijven "aanstaande gezagsdra-

"Mooi slukkie muziek", :regl de Kok n De Bie van achter z'n pIjpie. "zit ten· minste wat In, Bach en die lul.. ." 's Avonds liggen we bij KralendIjk, op de rede van Bonaire. De Doorman ligt stil wiegend In de tropennacht. een paar lichtjes branden op de wal. Op de SlechtverlIchte bak loopt een bootsman alles nog eens na. Uit een van de openingen vooruit ve rdwijnt een dikke meertros In de nacht. De bootsman s taat er aandachtig naar te kijken, opee ns kijkt hij op, "da's een lus t voor het oog, jongen, nét nieuw, 36 cm omvang, mét zon geslagen." Het grote lichaam van de Doorman trekt aan de tros, die kraakt. "Trossen die kraken breken niet, zit wel safe, nou Ik ga plat!" De tros kraakt ver· trouwend verder . Op de bak ligt een opgeschoten zware tros, gloedmeuw, als een goudgele slang, d1e bootsman had gelijk, 't Is een lust voor het oog! PETER SPIER

El'--

" Blokken11aai"

ger", want niemand komt bij de marine om puppes In te blijven, WIJ wUIen ailemaal vooruit. Wij krijgen daar allemaal de kans voor. Maar vooruit· gang gaat gepaard met gezag over andere mensen. Zorgt dan dat U, wanneer U dat gezag krijgt, ook In staat bent het te hanteren. Bedenkt dat de oorlog niet gewonnen wordt door machlnea, doch door de mensen met beo hulp van de machines. WIJ willen hler~ mee zeggen dat goed vakmanschap alleen met voldoende is. Wij peuteren urenlang aa n een radiotoestel of ander ding omdat het niet perfect werkt, maar de man zeil moet ook honderd procent zijn, want dat weegt even zwaar . Bedenkt tevens dal er vele voorbeelden zijn van ongegradueerden d1e onverwachts In een situatie raak· ten waar zij leiding hebben genomen . U kunt U dus niet jong genoeg oefe~ nen en rekenschap geven van de mogelijkheden. Wij hebben eens uit de mond van een groot aanvoerder gehoord, dat hij In zijn jonge jaren meer geleerd zou hebben als hij beseft had.oolt zo'n ver· antwoordelljke post te moeten bekleden. Waarmee wij menen dat het belang van ons onderwerp voldoende onderstreept is en hopen in een volgend arUkel nader op de zaak terug te ko· men.

9


BREVETTEH : RADAR EH HET BELAHG VAH VUURLEIDIHG

W

IJ hebben in onze

vorige

artikelen

uitaclegd dat het doel

van een marine Is de baas te zIJn op u!(!.

Daarmee willen wij zeggen da t wij, wa nneer

dat wensen, een aa ntal schCI)(m over cen door ons gekozen ge-

wij

Het brevet Ieadi~alltandpeUeT

deel te van de zee k un-

nen laten varen zonder

dat de vijand dat kan

verhinderen. WIJ hebben onze oorlogs-

schepen erbij gehaald met de kanons en de kanonniers om ons de vijandel ijke

schepen van het lij! te houden. Wij hebben de onde~tjagcrs genoemd met de ondCr7.eebootvcrk cnners

om ons te beveiligen legen ondcrwaleraanvallen. Wij hebben de kanon-

als neventaak er wel bij ka n hebben. En als wij hierover doorredeneren, dan komen wij tot de conclusie dat een bre.vet Is: een extra bekwaamheid buiten en beha lve de bekwaamheid die aan het dienstvak - 1(!(!iJ: kwaliteit _ verbonden Is. Daar zitten voor de persoon In kwestie na tuurlij k nadelen aa n. Hij moet om in zijn dienstvak vooruit te komen net zoveel doen als leder a nder maar hij moet bovendie n nog 'Zieh Inspannen om aan de e isen va n zijn brevet te blij· ven voldoe n. Daarom Is aa n de meeste brevetten een toelage verbonden. het moderne schip met al zijn O Pverschlllende toestellen zijn zoveel verschillende specialisaties nodig da t het nu eenmaal niet mogelijk is om al het personeel van de verschillende dienSlVakken al die verschillende

nle!'s en de o ndCl'zeebootvcrk cnnc!'S besproken tezamen met de k anons en de Asdic omdat wij a llemaal wele n,

dal toeslcUen en schepen alleen de oorlog niet winnen. Het gevecht wordt gewonnen door de mensen met behul p van hun toestellen. Een bemanning die haar zaken kent, ui tstekend geoerend Is, gedisciplineerd Is en boven· dien winnen wil, die heeft een goede kans. Daarom bespreken wij de mensen. Daarom hopen wij dat onze on· der-.teebootverkenners en kanonniers en alle mensen die wij in toeko mstige arti kelen nog zullen bespre ken, wél dool'drongen van de ernst van de tijd waari n wij leven, het uiterste zullen doen om kennis te vergal'en, hu n ge· oefendheid op te voeren en berekend te worden voor hun taak. Dan hebben wij goede hoop dat wanneer ons examen wordt afgenomen en wij In· plaats van twee oUlcieren met een on· derornclcr als commissie de vijand tegenover ons vinden, wij na gedane zaken zullen thuiskomen om te vertel· len hoe goed het ging. Wij hebben ons in d~ rCêks van artikelen bepaald tot het bespre ken van de bl'evet ten. Wij hebben voor die bl'C\'etten namelijk graag vrijwilligers. WIJ stellen er prijs op dat Iemand die In de Ko ninklijke mari ne al wat om zich heen gekeken heeft en zodoende weet wat er loos Is en die In een bepaalde richting werkelijke Interesse gekregen heeft, de opleiding tot een overeenkomsUg brevet zélf aanvraagt. Niet aJ.1een door de toelage die eraan vast zlt, maar uit werkelijke eerlijke Interesse. Want wat Is na melij k een brevet? WIJ hebben een hele verl.amellng van die nstvakken, die gezien kunnen wor· den als h oofdr ichtingen van vakbekwaamheid. Hel personeel van die dienstvakken is op ver uileenlopend gebioo geschoold. Het Is ...onder meer duidelijk da t de ko k geen vervanger kan zijn van de telCA:raflst. De opleiding duurt la ng en looers vak vereist een vakbekwaamheid die geen enkele overeenkomst met het vak van de ander vertoont : ieder heeft dus een volledige dagtaak in zijn vak. Maar daarnaast zijn er In het schip legio andel'e taken. die veelal geen volledige specialisatie van het daarvOOl' bestemde personeel r echtvaa rdige n. Neem bij. vool'beeld de afstandswaarnemeI'. Hij zit niet de hele dag te meten of aan zijn alsta.ndmeter te poetsen. Het is dus logisch dat hij voortkomt ui t een van de dienstvakken aan boord die dat

fO

.... zulke oren., .. taken te leren. Bovendien zou da t grote moeilijkheden geven. Een onderz.eebootvel'kennel' bijvoorbeeld moet aan bijzondere eisen voor gehoor voldoen. Als alle matrozen zulke oren moesten hebben, da n zouden er nooit genoeg mensen goedgekeurd worden voor matroos. Bovendien zij n er op eefl schip nu eenmaal niet zoveel av's nodig als matrozen. Daar zit de kneep, daaro m werken wij graag met brevetten, en omdat er extra studie en werk aan vast 'Zit hebben wij graag mensen die 'Zich voor het brevet Interesseren en dus vrijwilligers.

U lT alles wat hierboven staat blijkt

eigenlijk dat een brevet minstens even belangrijk Is als ccn dienstvak. Zondt'r stoker ka n het schip niet varen, zonde r matrozen toch ook wel niet. Maar zonder kanonniers kunnen wij niet schieten en als we geen a v 's hadden, dan werd ons sch ip al te IJ.c, makkel.ijk getor pedeerd. J a, zelfs zijn dienstva k en brevet In elkaa r over· vloeiende begrippen. Vóór de oorlog was seiner een brevet. 'I1jdens de oorlog werd het seinersvak uitgebreider, het werd een volledige dagtaak voor een grote groep van personeel en toen Is er dus ee.n dienstvak van gemaakt. De konstabels komen voort uit de ka· non nlers I. De matroze)l en mariniers die kanon· nier I zij n kunnen dus overvloeien In hel konstabels dienstva k. Dat Is al jare nla ng zo geweest. De ma' troos en marinier, ingedeeld bij de batterij werden opgeleid bij het kanon, lCêrden eerst schieten (kanonnier) en wanneer zij ook helemaal op de hoogte waren van hel onderhoud en van de In· richt ing van meerdere kano ns, dan werden zij konstabel en met de persoonlijke zorg voor het geschut belast. De artIlJerIe Is Inmiddels uitgebreid. Er Is vuurleiding gekomen. Het is om de vijand te ra ken na melijk nodig te.voren nauwke,!.rlg te berekencn waar hij zijn zal op het moment dat onze projecUelen bij hem kunnen zijn, Een klein rekensommC!tje leert hoe belangrijk dit Is. Twee schepen die ieder kanons van 15 cm hebben, kun nen op 25 km afsta nd van elkaar na uwkeurig op elkaar schieten. De projectielen kun nen een snelheid hebben van ongeveer 700 meter per sea)nde, zij doen er In dat geval dus 36 seconden over om bij het andere schip te komen, Moderne schepen kunnen een snelheid van 30 mijl of meer ontwikkelen, dat Is ongeveer 15 meter per seconde. Dus wanneer ons projectiel bIJ het a ndere schip komt is dit meer da n een halve k ilometer verwijderd van de plaats waar het was op het moment da t wij vuurden. BIJ schieten op vliegtuigen zijn deze cijfers na· tuu rlijk nog veel g roter . Verwerken we dus de bewegingen van de vijand niet In ons vu ur, da n schieten wij rui m m is. De vuurleidi ng Is ingewikkeld, veelomvattend en vereist bijzondere technl·

Een halve kilometer d'r naaIt


• sche kennis van het personeel dat er bij Ingedeeld Is. Aan het hoofd van de gehele organIsatie van geschut cm vuurleiding staat de officier van artillerie. Hij Is direct verantwoordelijk voor de goede werking van het geschu t en van alle toestellen die bij de vuurleiding behoren. Hij Is ook direct verantwoordelijk voor de goede geoe1endheld van de kanonbcmanningen en van de bC!mannlngen va n de diverse vuurleiding toestellen. Vele van de vuurleiding toestellen zijn In het schi p bij el kaar geplaatst In een speciaal daarvoor bestemde ruimte (seinstation). Al het personeel dat in die ruimte werkt, werkt als bij een elkaar behorende groep, net als de stuksbemanning van het kanon. een dergelij ke groep een onderoUlcier 7Jjn, overcenkomstlg de stuksoommandant bij het kanon. Het Is logisch dat deze onderofficier behoort tot het dienst· vak konstabel want hij maakt deel uit van de gespecialiseerde bemanning van de scheepsbatterIj en moet ook verstand hebben van schieten In het algemeen. Wij hebben sedert een paar jaar het brevet RAP (V) - de radio afstand· peller (vuurleiding). Zie daar een mogelijkheid voor de naaste toekomst; het zal er wel van komen da t de onderofficier konstabel, belast met een onderdeel van de vuurleiding, voort· komt uit het brevet RAP (V) evenals ziJn collega konstabel bij het geschut vroeger kanonnier I Is geweest.

I

van L EIDER zal dikwijls

W

AT is een radio-afsta ndpeiler ? Welnu, die heeft met radar te maken. Radar is voor de zeeman een van de meest nuttige vindingen van de moderne tUd. Het was al heel lang bekend dat radiogolven teruggekaatst kunnen worden_ Zij planten zich namelijk voort volgens een rechte lijn. Maar de aarde is rond en toch kunnen wij een uitzending opvangen van een radlostaUon da t aa n de a ndere kant van de aardbol staat. Dit komt doordat de radiogolven op een hoogte van on· geveer 130 kilometer terug gekaatst worden tegen een laag in de dampkring (Ionosfeer). Deze laag kreeg de naam van zijn ontdekker, de Heavyslde-Iaag. De radlogolven komen van de andere kant van de aardbol, beurtelings terug· g~kaatst door ionosfeer en aarde, ult· eindelijk bij ons. D~ s nel h~id waarmee een radiogolf 7Jch voortplant Is zo groot dat het tijdverlies nauwelijks meetbaar Is. Omstreeks het jaar 1930 begonnen de geleerden in vele landen hier dieper over na te denken. Zij redeneerden dat als de aardbol In staat was een radiogolf terug te kaatsen, leder voorwerp daartoe In staat zou zijn. Een der grole moeilijkheden was een Instrument te bedenken dat de hele kleine tussenpozen zou kunnen meten tussen uitzending en ontvangst van de echo. Een andere moeilijkheid was de radlogolven z6 ln een dunne bundel uit te zenden dat met enige nauwkeurigheid de richting van het echa-gevende voorwerp kon worden vastgesteld. Bij de Engelsen ligt de grote verdienste onmiddellijk prak. tIsch gebrUik van deze wetenschap te maken voor de verdediging van hun land In 1935 waren de eers te moeilijkheden Q~rwQnne nr In 1936 werden er 1ani"s

De practtjk

va ,~

de Engelse kust In diep geheim al radarstations gebouwd en hoewel de hele zaak nog geweldige vel'ooteringen zou moeten ondergaan was er In 1939 al een ketting van 20 radarstations langs de gehe1e O.-kust om de nadering van aans taande vijandelijke vlieg· tuigen tijdig te melden. Deze bijzon· dere vOOI·tvarendheld heeft waarlijk zijn vruchte'n wel afgeworpen want toen een jaar later de Duitse vllegtui. gen werkelijk als vijand boven de Britse kust verschenen, vonden zij de luehtafweerbatterijen op hen ger icht. het district waarboven zij vlogen vol· ledig gealarmeerd en de verdedigende jaChtvlJegt ulgen In de lucht.

o

AAR ligt het grote nut van radar. Het kijkt waar het menselijk oog niet kijken kan. HC't vindt schepen en vliegtuigen lang voordat onze uJtkijk ze gezien 7.oU hebben, op C'norme afstanden en het zegt zelfs preCies waar da t schip 01 vliegtuig zieh bevindt. Bij ons, in de marine, vindt radar zij n plaats in de or~anisatle van dC' RAP (V) en van de navlgatle.gevechtsln1or. matle (RAP. P.). Wij zullen de RAP. V. eerst bekijken en later de RAP. P. R ADAR biedt op het terrein van de vuurleldlnp" natuurlijk geweldige mogelijkheden, wij krijgen voortdu· rend nauwkeurig de a1sta nd waarop de vijand is en de richting waarin hij zich bevindt. AJs wij deze gegevens bijhou· den en cr In verwerken wat ons eigen schip doet, da n krijgen wij een nauwkeurig beeld van de bewegingen van de vijand. De hele Ingewikkelde zaak wordt voor ons veel vereenvoudlgd door een vel' doorgevoerde mechanisering. Overal zijn toestellen voor, die de rekensommen maken (de gezamelljke toestellen: rekentafel). Die toestelJen moeten echter nauwkeurig en snel bediend worden. De radioaIstandpeIler (V) nu heeit hieraan zijn taak, hij doet mee aa n de bcpaJlng van de bakshock van de kanons, de vluchthoek en de afstand. Hij bezet dus belangrijke sleutelposten in het seinstatIon.

H ETklassen, brevet is ondelverdeeld in twee de RAP. V. 11 (toelage 9 gulden per maand) en de RAP. V. I HÇlClaBe 12 gulden per maand},

de zeema'l

Het Is In de eerste plaats een brevet Vool' mnu·oi'.en, doeh wann(!(!r het aantal beschikbare plaatsen niet door hen vervuld kan worden, komen ook schrijvers, botteliers, hofmeesters, kleerma· kers, schoenmakers en barbiers In aanmel·kl ng. Bij bcvol'derlng tot de korporaalsrnng raakt de RAP. V_ 11 zijn brevet kwijt, de RAP. V. I behoudt het echter. Om het brevet te behalen moet een opleiding worden gevolgd. Deze opleiding heert plaats bij de artillerie-schooi (Argis) te Den H elder. Daar 7Jjn vuurleldings en radartoestel· len opgesteld uitsluitend ten behoeve van het geven van Instructie. De opleiding tot RAP. V. li Is ge· splitst in twee gedeelten, te weten een theoretisch gedeelte en en praktisch gedeelte. Tijdens het theoretisch deel (duur 2 weken) wordt les gegeven in electratechniek, radartechniek en vuurleiding. Daarna wordt 8 weken lang gewerkt en geoefend met de artillerie radartoestellen (praktisch gedeelte). Beide delen van de opleidlng worden besloten met een examen. Tot nu toe word~n deze xamens door 84 van Iedere 100 leerlingen uitstekend afgelegd, hetgeen een bewijs Is dat de opleiding geen heksentoer Is. De RAP. V. n dient dnn enige tijd in de praktijk, waarna hij in aanmerking kan komen voo.- de opleiding tot RAP. V.I.. De leerstof bij deze opleiding Is uitgebreider, het theoretische dC<'1 van de opleiding duurt dan ook 3 weken. maar de praktische tijd Is ook hier 8 weken. De langere theoretische oplel· ding Is een gevolg van het relt dat de RAP. V. I helemaal thuis dient te zijn in het arUlIerieseinstation wees echter niet bang, bij deze opleiding slagen 98 van iedere 100 leerlingen. dit: het Is ons opgevalT OTlenslotdatnog er weinig verzoekers zijn

voor brevet-opleldlngen. Daarom heb· ben wij velen btj deze opleldlngen moeten 'plaatsen i'.onder dat zij dat ze11 gevraagd hadden. Tijdens de opleiding werden zij bijna zonder uitzondering lIe1hebber van hun nieuwe kenniS en enthousiast voor de dienst die aan het brevet verbonden is, waannce wij wit· len zeggen ... ncen, wij zeggen niets, het Is weer genoeg geweest. Tot de volgende "Alle Hens" over de RAP. p . brevetten:,

11


Dienst •

In

onderzee e boten Gevaren en aantrekkelijkheid

V

ELEN va n ons zullen zich he rinneren hoe kort voor het uit breken van de oorlog Hr. Ms. onderzeeboot ,,0 ll", bij het verlaten van de haven va n NIeuwediep, In aanvaring kwam met cen sleepboot en vrijwel onmlddel1ijk zonk. Dank zij de betrekkelijk geringe waterdiepte, de perfecte discipline onder de bemanning en het feit (jat het onheil plaats vond binnen de havenmond, waren er heel weinig slachtoffers. Dit jaar, op de avond va n 12 Januar i, kwam H.M.S. "Truculcnt" (de Vechtlustige) In de wijde monding van de Thamcs In aanvaring met cen Zweedse tanker en zonk, evenals Hr. Ms. ,,0 11", onmiddellijk. De omstandigheden waren echter veel ongunstiger. Het was donker. De tanker heeft zich geheel niet gerealiseer d een ondef'U!eboot getroffen te hebben. De waterdiepte was groter. Doch één omstandigheid was hetzelfde, na melijk de perfecte discipline van de bemanning overeenkomstig de tradiUe van hen die die nen aan boord van onderzeeboten. Hierdoor konden op een tiental na, alle opvarenden veilig de ge'l..onken boot verlaten en de oppervlakte bereiken. Daar was echter niemand en er stond een sterke s troom. Sleehts enkelen werden later opgepikt. Deze ongelukken worden algemeen beschouwd als onderzeebootongelukken en als een bewijs va n het grote gevaar dat verbonden zou zijn aan dienst In onderzeeboten. In feite echter zijn dit geen typische onderzeeboot-ongelukken. Zolang er schepen op zee varen zullen aanvari ngen voorkomen en i n deze gevallen was een der schepen die bij de aanvaring waren betrokken - toevallig _ een onderzeeboot die evenals leder gewoon schip, aan de oppervlakte voer . Wordt een onderzeeboot echter bij een ernstige aa nvaring betrokken dan 7.IJn de gevolgen, als regel, veel ernstiger dan voor een bovenwaterschip, want zij heeft In vergeliJ· klng daarmede wei nig reserve drij fvermogen en zinkt ge· woonlijk onmiddellijk na de aanvari ng. Daar staat echter tegenover dat zij het enige schip Is da t er op gebouwd Is om eruit te kunne n ontsnappe n~ bovendien een zuurstof· voorraad heeft om ademhaling mogelijk te maken gedure n· de de tijd die men eventueel wil wachten alvorens te onts nappen. Dit Is miSSChien een schrale troost, maar wa nneer wij denken aan de talloze mensen die ten onder gingen In getorpedeerde schepen, opgesloten In waterdicht af· gesloten compartimenten, dan zien wij hier toch het belang wel van In. Men zal zich herinneren dat verleden jaar Augustus de Amerikaanse onder reeboot Cochino verongeluk te met ver·

lies van zeven mensenlevens, toen zij In noordelij ke wateren voer ten einde ervar ing op te doen met het verblijf in gebieden van lage temperatuur. Er Is van Amerikaanse zijde over dit ongeluk heel weinig gepUbliceerd, maar wij weten dat zij op periscoopdiepte voer met gebruik van de s nuiver en dat toe n een aantal explosies plaats had als gevolg van de aanwezigheid van waterstofgas In de boot. Waterstofgas wor dt ontwikkeld in de accubatterij wanneer de-.re opgeladen wordt. Zodra er meer dan 4 % waterstof· gas In de lucht is zal de klei nste vonk een geweldige ont· ploffing veroorzaken. Het is dus zaak om de batterij uitmuntend te ventileren zodat het waterstofgas, zodra het gevormd is, wordt algevoerd. Hct Is waarschijnlijk dat de Coehino op periscoopdiepte varend, haa r accubatterij oplaadde en dat er lets aan de batterij-ventilatie gehaperd heeft. Ook de Neder landse onderzeedlens t kent zijn ongelukken door batterIj-explosies, het laatste aa n boord va n Hr. Ms. K 13 In het begin van de oorlog. Dit zij n ongelukken die uitsluitend bij onderzeeboten voorkomen. Zo zij n er vele. De ongelukken tijdens het duiken bijvoorbeeld. Als de boot eenmaal goed en wel onder water Is en zij Is gebleken helemaal wa terdicht te zijn, och, dan gaat het verder wel goed, maar die waterdichtheid moet bij iedere duik weer opnieuw blijken. De schrijver va n dit verhaal ging eens met een buitenlandse onderzeeboot mee op proef· tocht en toe n de boot dook bleek dat de mach.lnisten ver· geten hadden de grote uitlaatkleppen van de dieselmotoren te sluite n. Dat was een heel rare gewaarwording, die, da nk zij snel Ingrijpen geen bijzonder ernstige geVOlgen had. Velen zullen z.lch de Britse onderzeeboot ThetIs herinneren. Hier werd het achterdeksel van een der tor pedolanceerbuizen geopend In de overtuiging dat het voordeksel gesloten zou zijn. Hr. Ms. K 15 raa kte eens op ongeveer 70 meter diepte een puntige rots en kreeg zwal'e schade. Het grootste risico waaraan Iedere onderzeeboot onvermlj· delljk wordt blootgesteld Is echter de aanvaring terwijl zij onderwater vaart. Zowel in oorlogstijd als In vredestijd voor oefening, moet de onderzeeboot bovenwaterschepen aanvallen. Om een goede trefkans te verzekeren moct zij zien dicht bij het doel te komen. Het doel loopt dikwijls hoge vaart, stuurt grillige koersen en wordt veelal beo schermd door een cordon van zigzaggende, s nelvarende torpedobootjagers. Het doorbreken van deze bescherming Is waar lijk niet eenvoudig en het gevaar van ernstige aanvaring Is gehC!C!1 niet denkbeeldig. Waarom Is het dan, zal men vragen, da t zij. die de onder· zeedienst kennen daar niet weg te slaan zi.ln ? Is het mis· schlen dat zij een meer opwindend bestaan ve rkiezen boven een leven van regelmaat en groter veiligheid? Dit Is misschien wel een van de onbewuste oorzaken, doch er zijn meer belangrijke factoren. De betrekkelijk kle.ine beman. ning van de boot. die Intiem leeft In een kleine ruimte, leert elkaar zeer goed kennen. De wijze waarop Iedere opvarende ?.lJn die nst verricht, heeft directe Invloed op de velJlgheid van de a nderen. Zij worden scheepskameraden In de ware z.ln van het woord. Het onderzeebootleven Is ook veel Interessanter dan het bestaan aa n boord van een bovenwaterschi p. De boot IS uitgerust met een grote verscheidenheid van technische Installaties, waarmede een leder In nauwe aan raking komt - radio, radar, torpedo's, electriciteit, machines _ C!C!n leder leeft geheel met a lle oefeningen en gebeurtenissen mee en van de tal rijke experts aan boord Is veel te leren. De allergrootste attractie Is echter dat het werk van een leder aan boord werkelijk verantwoordelijk werk Is, het Is terwille van de veiligheid van de ande ren werkelijk drln· gend noodzakelijk geen fout te maken. Hier ligt geloof Ik het geheim van het feit, dat de ondef7..cecllenst nooit een tekort zal hebben aan vrijwilligers, die wa nneer zij er eenmaal bij zijn, niet meer weg te slaan zijn. °l De aanleldlnl' lot hel IchrUven van dit artikel was een artIkel van dezeUde lItel In ..The Navy", het officieel Orl'aan van de "Navy Learue". Vele pauagell werden vrij vertaald overgtlflomen, waarvOOr wij .,The Navy" onze erkenwlijkhe!d betu ll'en.


VAN VAREN EN PASSAGIEREN IN DE CARAIBISCHE Z,EE

I

I

I

I'

/ Overal vindt

;e

ze ....

1EDER EEN

heeft vroeger wel eens een meca nodoos gehad, met een gekleurde plaat op hel deksel, vol zeppelins. a uto's, zeeschepen en vliegtuigen. Zo ziet de baal van Guatanamo op CUba er uit wa nneer het Nederlandse

eskader binnenvaan, de Doorman voorop. De Hollandse saluutschoten weerkaatsen tegen de blauwe bergen

rond de baal. "Kijk 'es jongens, daar ligt hel puisle!" Daar ligt hel geweldige Amerikaanse

vliegkampschip, de FrankJIn Delano Roosevelt; 60.000 ton: "kelére, het lijkt daar wel een spinazIeveldje aan dek !",

als dunne sprietjes steken de gevouwen vleugels der l().tallen vliegtuigen In de lucht. "HIJ hcb d'r een paar meer als wij!"

Ja, de baal van Guatanamo ziet cr uit

0"

~-""'~k :o

o• ••

•~

o

a ls een héle dure speelgoedwinkel. I~oog boven het waler hangen 2 zilvere n luchtschepen, van de Canadese carrle.· MagnIfIcent stijgt een heiloo!>" tè re o p, cen onderzeeboot komt drul· pcnd boven water, cen Glenn Martin vliegboot strijkt neer, oorlogsschepen liggen ro ndom gemeerd. Gierend jagen s t raalvliegtuigen laag over het water. Zielig klein zijn de Johan Maurlts en Va n Speyk wa nneer ze langs de F.D.R. varen . .:t Is hier hopies veranderd, si nds '42. Daar stond de ouwe mess en over bak· boord had je de olietanks", zegt de Sergt. tel. Va n der Me~en , "mooie tijd gehad, OP die hoek moet. het wrak van die Noor nog liggen!" Donderend valt het a nker ... we liggen stil ... Front maken over stuurboord!". de Heemskerck, Maurits en Van Speyk stome n voorbij. "Front maken over bakboord!". een divisie Amerikaanse Jagers vaan. bin· ne n, "Front maken over stuurboord!" "Plet kijk nou es, daar komt wat hoogs a n, In dat Hollywood-dlngt" Een Amerikaanse Ad mi raal ko mt op bezoek. De lichtgrijze sloep met lichtblauwe gordijntjes en véél te véél chroom komt langszij, tilt z' n neus uit hel water e n rent wccr op de F.D.R.

,oc.

De admiraal wordt even later met een

Een blik uit Wmem.tlad op de vertrekkende Doornta"

heliooptère weer afgehaald. "Toch ziet 'Ie er nog fijn uit, wc hoe·

13


ven ons d'r niks voor te schamen, zegt " de matroos Verbeek, wa nneer de over· volle kotter van de Doorman wegvaal1, voor cen bezoek aa n de Rooseveh "d'r zit evenzogoed nog een mooie lijn in!" Wat Is die Rooseveh g root. .. 60.000 ton, lengte ± 320 meter ... • hoogste punt boven wal e r 60 meter ... , n 2 vliegtuigen aan dek .. ., duikbommen· we r pers. jetvlleglulg-en en hellcoptéres. Van binnen verschilt he l nie t eens zj). veel me t de Doorman, al is ...e alleen 3 x zo groot ... .,Piet. ?.ouwe we niet ke nne overtekene naar die a n dere marine?", vraagt een seiner wa nneel' we een soda·fountaln bezichtigen. "Hij wel!, a ls ze je hier met een pijp je schaken ga j e z6 20 jaar de k nijp in" . We zitten weer In de voUe kOller. "Zeg Kees, die buite nligt van de Yank was niet gek hè?" • ..egt een vliegt uigma· keI'. "Zag je dat ?.e de landingshaak hele-

maa l In de staart hebben ?Jlle n?", zegt een vlieger. "Die ijskassles op de pla at. dM was iels aparts!", vervolgt een stoke l'. "Jullie hebben er niet zo op gelet," zegt de telegrafist, "maar die r adio· hut, om verliefd op te worden !" ,. En die scheepskombuis dan?" zeg t de kok .. . "Zeg. viel Je ook niet op", zegt de Ltz. 11, "ze hebben daar niet eens een ha Udek ... merkwaardig toch ... ". "J onge ns kijk daar eens, een peil· kaan!" "Hij wel, da's een flamingo!" Een grote meeuw vliegt voor ons op. Even latei' liggen we onder de grijze flank va n de DooI·man. . " Vel-rek", zegt de ma ll'OOS Verbeek, "wat is ~t ie maar kle in ... " De manoeuvres zijn a fgelopen, de zee rondom ons weel' leeg. De hellcoptères. die 3 dagen lang a ls grote libellen ba-

De Admi

ven de vloot hingen, misse n we, even· als hel machtige s ilhouet van de F.D.R. De ra nke jongens val'en niet meel' naast ons, maal' zijn op. weg naar huls: No rfolk, U.S.A. De "Heemskerck" en de "Van Spcyk" zij n naai' Ha vana, wij houden op Kln g· ston aan. "Kelêrezoo<lje, ze hadde n mij naar Ha· vana mogen sture.n", zegt een ouwe 1e klas. " in '43 had ik er nog vaste vel'· keri ng". Hoge bergen, de toppen In de wolken liggen aa n s tuurboord, Jamaica!

Ollelaae1l In ae baai van GuatanamQ

14

Negers In kleine roeibootjes liggen stil te vissen in het s piegelgladde water, vliegende visjes s pri ngen voor onze boeg op e n zeilen op hun zilveren vleu· geitjes meters weg. Met een vClvelOOS romantisch motor· bootje komt de loods aa n boor d. Lang· zaam vare n de Doorman en de Mam·lts de zwaar bebakende haven van King· s ton binnen. De have n is op sommige plaatsen ?-ó ondiep, dat de vissertj es, e en 50 meter van ons aJ, tot hun mlddL'1 In het wa· ter s taan. Zodl'3. de spij ke l' Is gevallen, ko men va n alle kanten oude roeibootjes op. ?.ellen met bedelende negers. Een overboord gegooid brood wordt onmiddL'llijk opgevist en op een der doften te droge n gelegd. Een oude man Is dolgelukkig met een oude werkbroek, die iedere 5 minuten aangetrokken e n weer keu r ig opgevou· wen word t. Met een paar oeroude schoene n va n CL'n hofmeeste r wordt zijn buurman tot een der gel ukkigste stervelingen gL'maakt. "Thank you, thank you very much! God bless you, glve me some cigarct· les ! God bless you, glvL' me some clgars!" De bootjes wo rde n langzaam vol; oude aar da ppclkratjes, lege conservenblik· jes en koolstronke n. "Chlegie, chlegie, glve me something! " Op ,de Victoria-pier staan ze al,


1 rcordt a/gehaald

"B<!auUIul golden ri ngs!! !" "Sir, sir , souvenirs, cheap souvenirs!" "Dutchie have a look, dlrty plctures, fine piclurcs!" "You, you, buy something I l'om the old lady!" ,,shall J bring you 10 a fine place?" "Kijk uit voor j e centen Keesje, ze loeren d'r op", "Altijd safe, laat 'ie maar eens bl'anie wezen! " Zo begint het passagieren In Kingston. Kingstrcct Is niet ongezellig, het lijkt ceR klein beetj e op Paramaribo, met z'n over de s toep heen ge bouwde bal, cons. Op Iedere straathoek zitten de vlecht路 werkvel'kopel's e n o nophoudelijk word je las tig J;:evallen door talloze bede. laars. De winkels zijn mooi, de prij:r.en Engels. Oe Jannen kopen wat los en vast Is. "Ben j e nou helemaal, Ja n, als je dat koopt ben je gek, he t zijn stom路 weg bruine bonen aan een touwt je!" ..l\laar ze zijn rood, voor me zussle, die Is d'r zo g roots mee als een aap". Het kettinkje van aan el kaar geregen pitjes wordt na heel lang overleggen gekocht. Overa.1 vind je de Ja ntjes, In de Soda.fountains, bij George Washington, Kong Kim Long in de Chi nese wijk zinen ze te e ten e n in de zee' manskroegjes van Hal'bourstreet. "Dulehie, DUlchle, glm'me a clgarette!", klinkt het om de 5 stappen. "Beautirul bamboo vase, ve1'Y cheap, elever done, only 20 cJgareltes!" Een avond passagiel'en is om voor dat je het weet. Oe Victoria-Pier slaat vol wachtenden. beladen met mandjes, kolfie, kokosnoten en bananen. Ondanks het late uur laten de bedelaars niet af. De ene s loep na de :m路 dere komt langszij. ,.Laa t Ik het nou niks eng vinde n alS ik nooit meer In Kingston kom", zegt een matroos, "vuile gore zooi, die motten nodig wat zeggen over de Oost!!!" En hij had wel een beetje gelijk ....... Peter spzer

,

I(" ....j\l<路~

,iZ-~ _

16


Wat

IS JOUW

• Marinier? m eIllng

"We hebben veel geleerd" door Serst. de, Marn. Wim D".,el

kere wenkbrauwen kijken een paar ook al - donkere ogen ons aa n. Ogen, die, sedel·t ze meer van de wereld hebben gezien dan Nederland alléén, anders zijn gaan kijken .... .. "Hoe lang ben je eigenlijk in lttd01~esië geweest?" Is onze eerste vraag.

ECn van d e vele1~ .... ... . Hij gal zijn mening.

zit hij dan tegenover ons: de D AAR thuisgevaren marinier, Cén van

de negenhonderd, die met de "Joh. v. Oldenbarne\'elt" op 21 Februari jl. in het Vaderland terugkee rden, één van die negenhonderd, die wij uitkozen om ons eens te vertellen wat h ij nu dacht van al die problemen, verbonden aan dat simpele woordje: IhuLs va rcn. Waarom we juist hem kO',en? We weten het echt niet. Hij s prak ons aan op de kade en In de dcbarkatieloods daar In Amsterdam; belangstellende vragen over en weer kwamen los en we raakten zodoende, wat je noemt, "diep In de problemen". Want lezer - en dat zult ge met ons eens

~~rdig.h ~~h~~~IS;:t~np~~:~en~~~~~~

nlsatorlsch zowel als Individueel. De or· ganlsatorische problemen, hoe moeilijk, hoe Ingewikkeld en hoe onverwacht soms ook worden altijd opgelost _ waarvoor we de betreUende in· stanties niets dan grote hulde kunnen brengen - maar de individuele problemen, de moeilijkheden en de gedachten en ideeën hieromtrent van "d~ m an zèU", hoe staat het dáármee? We willen toegeven dat wij heus niet de eerste zijn die dit naar voren bl'engen. Integendeel, tal van Nederlandse dag- en weekbladen hebben er In hun kolommen op velerlei wijze aandacht aan besteed. Wij meenden hel op onze manier te moeten doen: we namen onze man mee en legden hem een aa ntal vragen voor. Voor wij zijn antwoorden hierop echo ter afdrukken zult ge misschien vragen: wie Is deze marinier? WIJ zelden het reeds: we ken nen hem niPot. HIJ 15 br uin, zoals Alle thuisvaarders bruin zijn en van onder zijn don·

16

"Niet lang. Negen maanden maar. Maar toc h geloof ik da t Ik me over vele dingen een ooroeel heb kunnen vormen. Je zit tussen de "ouwe Jongens", die méér hebben beleefd dan wij en als je verstandig bent en je oren te luisteren legt, doe Je heel wal op. Ik moet 7.eggen, de meesten van ons zagen er niet zo heel veel In om "naar de Oost te gaan. I k persoonlijk wèl. Och, je wilt wel eens meer zien van de wereld, je hebt zoveel gehoord uit brieven van je vrienden en ken nissen en dan wil Je het zèU ook wel eens zien. En als je er eenmaal zit, wel da n verandert er zo vee.!. Je k rijgt een heel a ndere kijk op vele zaken ofschoon Ik moet zeggen dat de veranderingen van de laatste maanden voor ons "baroes" wel héél veel aa npassingsvermogen eisten". " Heb je het idee - nu je dit zo zegt _ nuttig werk te hebben. gedaan, zowel ten aanzien van I ndonesië als ten aanZien van jezel/?"

"Ja, het is nuttig geweest. Om over mezelf te beginnen: Je wordt zo anders, ziet meer, begrijpt beter, leert met me nsen omgaan, va n huis te zijn. zeUstandlg te worde n en wat niet a l. J e leerde ook geduld en - hoe zal ik dat zeggen - Je leerde de dinge n mi n· der oppervlakkig beschouwen. Het Is misschien al zo vaak gezegd, maar hel Is absoluut zo en Ik geloof, dat je hel pas mérkt a ls je straks weer burger bent. Of het nuttig Is geweest voor I ndonesië zelf dat wij er geweest zijn? Dat. Is een gewetensvraag ! Je k unt er nog zo weinig van zeggen, alles Is nog zo verward. En eh ...... Je bent militair geweest, geen polit icus!" " Heb ie nu, in verband. met het voor· gaande - spijt gehad van deze tiJd?"

"Nee, dat helemaal niet. Hoe wij el" aa nvan kelijk ook tege nover stonden _ en ik spreek nu meer in het algemeen - bijna niemand heeft spij t van deze tijd. Ik zei al: je leert een hoop dingen en ondervindt veel. Ik persoonlijk vond het machtig interessant de verschillende soor ten bevolking te leren kennen, want dat Interesseerde me. Ook de In-. doneslsche kunst is schitterend, moeilijk om te begrijpen , maar als je je er voor inspant steek je er toch wel wat van op". " Was ie blij thuis te varen?"

"Ja, da t hangt ervan af hoe je het beo kijkt. We hadden e r geen taak meer,

en dan kun je beter naar huls gaan. Ondanks dat geloof Ik , dat e r heel veel jongens zijn, die graag nog wat waren gebleven en Ik heb ook vaak gehoord dat ze, eenmaal terug In het Vaderland het verlangen In zich op voelen komen terug te willen, vooral bij de .,ouwe jongens" die zo lang van huis ziJr. geweest en die dus helemaal ontwend zijn. Bij ons Is dat anders, sommigen van ons zijn maar een paar maanden weg geweest en die beschou· wen het meer als een uitstapje j laten we eerlijk zijn! " ,.zou je terug wille,~ naar Indone.tië;' hetzij nu, hetzij late r?" "Nu niet, m isschien in de toekomst

wél. Het Is een prach tig land, maar het is zo onzeker momenteel. En jê moel tenslotte nu Jets gaan beginnen voor je leven. Je kunt niet een avo n· luu r beginnen en zeggen: kijken hoe het gaat. Zou het niet gaan, dan ben je, eenmaal terug In het overbevolkte Holland tbch wel ketelaar."

"Hoe sta ie - naar aanleiding van de vorige vraag t egenover het probleem " toekomst"? Denk je, dat h et gemakkeliJk gaat?"

"Nee, helemaal niet, om de laatste vraag het eerst te beantwoorden . Je kunt hier weer ondersch eid maken tussen "ouwe j ongens" en de groep, waartoe mijn persoontje behoort en die dus betrekkelijk kort zijn weggeweest. Voor velen van ons wacht de ouwe baas; wij hebben geloof Ik meer vertrouwen in onszelf omdat we er niet zó lang uit geweest zijn. Moeilijker is het voor hen , die zó van school kwamen en In dienst grngen. Je moet hard aanpakken, daar ben ik van overtuigd. Ik hoop alleen dat ze m inder naar papieren en méér naar prestaties kijken. Papieren zijn mooi, maar zeggen zo weinig. Dat Is In dienst wel gebleken". " Je bent nu pas veertien dagen t huis, erg /roTt dus. Maar wat zijn zo te eerste indrukken'"

"Fijn weer In Holland te zijn. Ook zoIets geks: wie 't langst weg gewees t is, verlangt vaak niet zo terug als Iemand, die a mper een jaar overzee was. Ik zelf was er, wat je noemt "dl· reet weer in". De woorden van minister Schokking zijn zo trelfe.nd geweest vond Ik. Zo gewóón en daarom zo veelzeggend. De wederopbouw heeft niet stilgestaan In die cU maanden dat Ik ult-en-thuls ben geweest. De service bij de debarkatle was geweldig. Dat geeft je vertrouwen". "Wat denk je te doen?"

"Dat zal grotendeels van mijn psycho· logische test afha ngen. Op het bureau beroepskeuze te Ede za] Ik getest worden op geschiktheid voor - schrik niet - journalist. Ik hoop dan als leer ling ergens een plaatsje te kunnen


krijgen. Daarbij moet Ik natuurlijk studeren In de avonduren, mnar da t Is niet erg. Als mijn test ongunstig mocht uitvallen hoop Ik jeugdleider te kunnen worden, want dit werk heetl mijn grote belangstelling." ,.zou je in diens t walen blfJuen hetzIJ nu, hetZU later?"

Ik zei! nlel. Ik vond de opleidings tijd en hel leven op de buiten posten praeh* tig en je ondervindt er veel kameraad* schap. Maar de kazerne ligt me niet. Bovendien; Ik heb andere plannen. Maar Ik kan me levendig voorstellen dat cr mensen zijn, die, na hun Indië· tiJd - vooral als die Jà ng Is geweest - beroeps worden, hetzij bij de marl· nlers, hetzij bij de vloot. Het hangt cr maa r vanal wat je gedaan hebt bij de baas. Als Inlanterlst doe je dat niet zo gauw dan als man van het vàk. Het zal voor een hoop mensen heus niet meevallen In het burgerleven hetzcl!de katje te hebben als bij de baas, waar je je voeding en huisvesting hebt. Dat ls geen reclame voor ,,1.org, dat je erbij komt" maar een nuchter fe it, dat je zeil kunt controleren. Hoe het ook zij, Ik ga het burgerleven In, al moet Ik daar dan ook een hoop dingen. die tot nu toe voor me gedaan werden weer zèll doen".

,,En nu een heel moeilIJke en l/lSt l{lt> vraa{l: wat denk Ie persoonlIJk dan van de toekonut van lndone.rii?"'

"Ik vind, dat er veel zal moeten worden gedaan, wil het wo rden zoa1s het wezen moet. Ik zeg dit niet voor de vuist weg, maar wc hebben daal' aan boOrd vaak over gesproken, dus het Is niet mijn eigen opinie. Er Is nog geen é<!nheld genoeg. Arwachten Is voorlo· plg nog de boodschap. Er zal nog wel heel wat gewenteld en gedraaid moe-ten worden voor hel O.K. Is. Politiek Is een moeilijk ding en je kunt rustig aannemen dat de gemiddelde puppus zegt: "in-me-pet-ermee". Maar dat wil nog niet zeggen, dat de kwestie hem koud laat. Maar puppus bekijkt de zaak vanu it zijn standpunt van ,,schieten o C niet schieten". En als "de baas" beslist, dat het àlgelopen Is, dan zegt Ic: "nou dan, naar huls willen we". Als er bijvoorbeeld nog eens ooit een boek zou komen over de politieke achtergrond van de Indonesische kwestie. dan gelool Ik dal er nog geen tie n onder ons zijn die het zullen lezen. We denken alleen maar aan de tijd die we gehad hebben en die meestal ,,zO'n tijd" wordt genoemd. De ellende en de narigheid vergeet je Immers en alleen

de pretUge dingen blijven in Je her* InnerIng. Maar Ik hoop één di ng: dat het goed komt daarginds. Dat zou voor all~ maal die cr vrijwillig ol dienstplichtig geweest zijn toch een voldoening zijn, het zou 't Idee versterken, dat we, wat onze tAA k betreft niet voor nJets zijn geweest, om over de kameraden die gesneuveld ot gewond zijn maar hele· maal nlet te s preken. Die hebben ten* slotte oneindig veel meel' betaald dan wij allen tezamen". Dit was het, wat deze marinier ons vertelde. Wij kregen de Indruk da t zijn antwoorden niet "maar zo" waren ge· kozen, maar weloverwogen en door· dacht. Deze man kwam niet terug uit Indo nesië met de gedachte dat een ere· tcken voor orde en vrede meteen recht geeft op een plaats als bedrIJfsicider, dat niet het "ouwe Jongen spelen" Je een baan bezorgt maar alleen je hersens en misschien nog wel meer: Je handen. deze handen van één van die duizenden teruggekeerden, die in de afgelopen jaren velerlei werk hebben gedaan. Zij hebben wapens geha nteerd als dat nodig was, zij hebben ze ook "op r ust" kunnen zetten, omdat dat nog méér nodig was; zij hebben ge-bouwd en hersteld. En zij staan niet verkeerd. Nederland, begTUI> dat!

" MARINE-fEl " Ms. .,Hertog Hen· H r.drlk", ondpr bevel van Kt!. Kalscr, is ten a nker geko men op de rivier voor Paramaribo voor een 14· daags bezoek. Aan de wal is een grote menigte belangstellenden samengedromd; voor na· melljk op en nabij de "Marine·trap". de aa nlegstel. ger voor de sloepen. Want daar ligt de kans om strak· Jes met een van de sloepen mee naar het schi p te va· ren en aan boord te komen. en daar gaat het om. Het schIp Is klaar voor de gebruikelijke ceremoniën. Het koper bUnkend ge~tst; de statietrappen versierd met de groene valrepen ; de geklede wacht en de valrcensf;l:as· ten In hagelwit; de oUieier van de wacht gepast zenuwachtig! De oUleier van piket (ook hagelwit met sabel, witte handschoenen en grote kruisen) Is reeds met de sloep naar de wal om de aankomst van het schi p te gaan rapporteren aan de Gouverneur. H ij wordt bij de MarInetrap stormachtig toegejuiCht en kan zich slechts met moeite een weg, banen dool' de dichte menigte. En als hij dan na korte tijd weer terug komt, om met de sloep naar boOrd te gaan Is er op de steiger

datzeIlde enthous.iaste ge· weet nog niet wie hij voor juich als bij zijn aankomst. zich heeft. Hij ziet wel, dat En mét dat enthousiaste zij In haa r muts het ver· gejuiCh een even enthou· trouwde lint met de zestien slast gedra ng. Eén wU nu letters: "Koninklijke Ma· reeds met de sloep mee rlne" en op haar borst een naar boOrd. Maa r dat gaat medaille voo r trouwe natuurlijk niet. Maar blijk· dlens.t aan het oranje·lInt baar Is cr toch één uHzon· draagt, maar dit Is zijn derlng gemaakt, want de eerste beZoek aan de West Sloep s teekt af met in de en hIJ kent dus Marine·Bet kajuit, behalve de oUicler nog niet. van piket, een in kraakhel. Want dit Is zij In eigen per· dere Zondagse kJedij gesto· soon, "Marl ne-Bet", Paraken passagiere! maribo's eerste wasvrouw. Wanneer de sloep dichter en chef van aUe andere bij het schip komt is zij be- wasvrouwen ter plaatse. Ier te onderscheiden. Zij Zij leest de officier van de zit daar, niet jong meer, wacht haar missie in rap niet knap en elegant, maar en zangerig maar vrijwel parman tig, zelfbewust en perCect Nederlands voor. gezellig. De oUider van Zij moet zoals dat piket schijnt deze situatie hoort en al zolang Is ge· ook doodgewoon te vinden. weest - de Commandant De sloep komt aan stuur· begroeten. Het eerste deel boOrd langs de statietl"ap. van de traditie Is volbracht. De oUleier van piket komt Zij Is als eerste aan boord naar boven, op de voet ge- gekomen, nu moet zij dan volgd door zijn passaglere het tweede bedrijl aIwer· die het beklimmen van een ken. De discussie duurt statietrap blijkbaar een niet lang. Marine·Bet doodgewone zaak vindt. baant zich een weg door En da n staat zij aan dek de haag van bij de valreel> bij de valreep, druk snate- samengestroomde bemanrend tegen de oUicier van ning en steve nt resoluut al de wacht, die rnéent, dat op de Comm andant, die op haar bezoek op dit mo- de Campagne staat, die als ment (en dan nog wel via oud en ervaren Suriname· sluul'boOrd's statietrap) kenner van dit wonderlijke bepaald niet gepast Is en toneel alies hee..:t beg repen zijn uiterste best doet om en die haa r hartelijk be, haar zo geruisloos moge_ groer, lijk weer op de achter· grond te krijgen. Maar hij De legendarische

"Tante Bet". Over 1 % 1aar {laat ze met pen.tioen,


D

E

w

E

R

" Op zoek naar een basf3, waarop samenspraak mogelijk t8", ctoor J. Schenk-

hol·

H

ET lijkt bijna op een

gemeenplaats als we zeggen, dat na de tweede we reldoorlog de we reldge· mee nschap niet mee r tot

r ust gekomen is of dat deze oorlog e igenlijk nog niet Is uitgevochten. E r heel'sen In het Westen en in he t Oosten geweldige spanningen. welke nog s teeds worden opgevoerd. En waar we nu op zitten te wachten Is de wijze. waarop deze spanningen zich zullen onUaden. Pessimisten menen, dat dit na tuurlijk weer op een

nieuwe oorlog zal moeten uitlopen. maar pessimisten zij n altijd me nsen, die opzien tegen regelingen, die veel Inzicht, grote omzlch· tig he id e n voorzich tig heid,

maar ook durf en fa ntasie vergen. Pessimisten zijn dat slag me nsen, die a l het

E

L

D

w

A

zich voor de ogen van de wereld at op een toneel, waartoe iedereen vrije toc· gang heeft. Sterker nog, dat Iedereen verplicht Is, zin of géén zin, te aan· schouwen _ Na tu urlijk, ook op het toneel zijn er coulissen, maar die zijn op het toneel van de wereldpolitiek met de tijd meegegaan e n zijn tot het strikt noodzakelijke teruggebracht. Diplomaten van de oude s tempel betreuren deze gang va n zaken ten zeerste en klagen erover. dat zeUs hun gedachten, voordat deze tot een con.clusie zijn gekomen, a an de openbaarheid worden prijsgegeve n_ De voordelen kunnen zijn, dat buitenstaanders op bepaalde ogenblikke n kUnnen ...eggen : oppasse n, je gaat een verkeerde richting o p_ De nadelen zijn, dat men niet de tijd krijgt met doorwrochte, kant-en-k1arc planne n voor het voetlicht tE! treden.

A

R

w

IJ

al mogen dan hun polilieke opvattinge n ver uIteenlopen. Er zijn de laalsle maanden vele visjes dooI' grote

p0-

litieke vissers uitgeworpen om te kijken o f de kabeljauw va n de samenspr aak

zou willen bijten. Men heeft die visjcs-ultgooierij in bepaalde kringen beo schouwd als een bewijs van zwakte of van angst. Men heeft gezegd, zorg da t je met een goede hengel en een goede h aak komt,

dan eerst tel je mee als een volleerd visser. Acheson, Amerlka's sta ats.

secretaris (In wezen Is deze functie die van miniSlei' van buitenla ndse zaken) heeft medio Maart In een

tweetal redevoeringen uit-

eengezet wat de wrijfpun-

ten tussen de Verenigde

Stalen en de Sovjet·Unle zijn en hij heef t dit met een openhartigheid gedaa n, die niet tot misvers taa n aanleiding kon ge-

L

E

v

E

'41- '45 met elkaar niet tot

overeenstem ming kunnen ko men_ Het bereiken van practlsche resultaten in de Verenigde Naties blijkt op de voor naamste punten met mogelijk. De veto's va n Rus la nd zijn e l' de oorzaak van_ Ook hierin moet eerst verandering komen, voorda t Amerika bereid Is met de Sovjet. Unie te onderhandelen. De atoomcontröle. Commentaar overbodig. OostEuropa, waar de demoerntische vrijheden tot een aanfl ui ti ng zijn geworden, waa r het "recht" zich In de toga van de terreur hult. ...al weer moelen te l·ugke· ren tot de normen va n helgeen internationaal als recht word t erkend. oe pl'opaga nda-hetze zal moeten ophouden. Als men deze voorwaal'· de n, die aan d uidelijkheid niets te we nsen overlaten,

ven. Hij heeft de zere plek.

~~~~""""""rî?ïlïlfO:l[QJ2JlJ~~~~Ql]1~~][~~2J[i[p;;ken opengelegd, maar er

brand bare en o nt plofbare materiaal op een hoop wille n brengen en er dan maar de lont in willen steken. De optimisten daaren· tegen zijn zij, die geloven. da t een goed stel bliksemafleide rs In zo'n geval veel doeltreUender en goedkoper Is. Wij ku nnen niet ZC!;ggen, da t de wereldpolitiek dezer dagen ons voor grote verrassingen plaatst. De twee aanvoerders In de gigantl. sche strijd om de verdeling van de wereld mac ht - al zou me n van meni ng kunnen verschillen ot het gaat o m verdeli ng of het opeisen van de hele wereldbeheersing laten ons niet In het onzekere over hun plannen_ Dag-In. daguit s puie n zij over hun publiciteitsorgane n, kranten, radio, ope.nbare vergaderinge n of congressen e n ook wel door bepaalde politieke partije n, hun de nkbeelden én hun d reigemente n e n het zijn lang niet meer ullsl uitend beroeps_ diplomaten d ie In afges lo· ten onder-onsjes de were ldpolitiek voorbereiden en ons plotseling In kennis stellen va n h un besluiten. De wereldpolitiek Speli!!t

18

I n het domein van de handel hebben wc de laatste hal ve eeuw verschillende grote krachtme· ti ngen gC".llen, bijv. de strijd o m de margarine- en zeepmarkt. Het geweldl g~ Unllever concern Is gegroeid ui t twee grote Qndernemingen, die elkaar o p leven en dood hebben bestrede n. Maar toe n het de leiders van elk dezer ondernemingen duidelijk was geworden , da t zij allebei even sterk waren, h un strijd onbeslist bleef e n ze er allebei allee n maar zwakker van werden staken ze de koppen bij elkaar e n kwamen tot over· eens temmi ng e n samen· werking_ Dergelijke s trijdtone len zagen wij bij de g rote olieconcerns, rubberconcer ns, tinconcerns, staalconcerns, om allcen de voornaamste Ie noemen_ Maar voorwaarde tot deze samenwerking was altijd, dat de partijen gelijkwaard ig e n even s terk ware n. En hier kome n we dan op het punt va n overeenkomst met de huidige wcreld polltiek. Zo\vel Amerika a ls Rusland s pannen zich in om gelijkwaardige partners Ie worden of de wereld dui· delijk te maken. dát ze gelijkwaardige partners zijn,

meteen aan toegevoegd, dat Ameri ka tot onderhande· len bereid Is, mits aan een aantal vool"\vaarden zou worden voldaan_ Acheson heeft zich geen illusies ge· maak t. dat hij zijn grote tegenspeler mvan zou kunnen overt uige n, da t hij volgens de Amerikaanse regelen zou moeten spe· len. Hij vel'klaarde; "Het Ame· rlkaanse en Russische sysleem kunnen vreedzaam naast e.l kaar bestaan, zo niet In wederzijdse eerbied. da n toeh in redelijke veiligheid". Maar om zover te komen zal cr nog heel wat moe· ten gebeuren e n dat ver· va Ue Acheson in een ze· vental punten. Daar is da n allereerst de kwestie van de vredesverdragen. Vijf jaar na het zwijgen van de kanonne n leeft nog steeds een deel van de wereld officieel In oorlog met het andere deel, en staan nog steeds vree mde legers In overwonnen landen, alleen o mdat de geallieerden van

overz.iel, dan vraagt men zich ai, of Rusland die, zonder zijn gezicht te verliezen, zou k unnen accep· tere n en men zou ge ne igd zijn, dit met "neen" te bean twoorden. ware het niet. dat Amerika niet enkel met een wool'den-, maar ook met een dade n-of.fensiet Is begonnen. Nog voordat de besprekingen tussen de staf chefs va n de deelnemers aan het Noord-A tlantisch Pact In Den Haag waren begon· nen, vertrokken uit Amerika de eerste schepen me t militaire uitrusti ng naar Europa; vliegtuigen werden overgevlogen. ma· rine·eenheden overgedrage n, ondanks de dreigementen van de centl'aal ge· lelde communisten, die overal In Europa te hoop liepen. Praten, zei Amerl· ka, o.k .. maar dan als vol· komen gelijkwaardig partner. Men ar rangeert ook geen voetbalmatch tussen cen eerste· e n een derde_


klasser! Als Amerika in het strijdperk treedt dan zal het alS eersteklasser komen. Maar met externe veilig· held, een aIrasterl ng om een woning. Is men el· niet; men moet er ook voor zorgen, dat zulke beo velJlglngsmaa lregele n ook de moeite waard z~n. Om een hut of een vervallen huis gaal men nu eenmaal geen koS l bare bescher· mlngslnstallatles maken.

Vandaar ook, dat Aeheson

later In de maand gepleit heeft voor de Senaatscommissie voor buitenlandse aangelegenheden voor toe· kel\nlng van 45 mUUoen dollar ten bate van technische hulp voor onont\vik· kelde gebieden In Latijns Amerika, het Nabije Oos· ten e n Zuld·Oost·Azië. De· ze landen - In een vorig overzicht wezen we op de te dezer zake hccrsende ge· voelens In de Zulda·me,·I. kaanse republieke n - heb· ben steeds met naijver gekeken naai' Europa, dat zulk een grote greep uit de Marshall·pot mocht doen en konden hierdoo r veel te weinig doen tegen de com· munlstlsche agitatie, welke een goede voedingsbodem vond in de a '·melljke oms tandigheden. Ook hier ziet men weef het streven van Amel·ika om zoveel mogelijk van alle landen gelijkwaardige partners te maken, al ziet men In, dat dit geen kwes· tie van e nkele jaren is. En datzeUde zoeken naar gelijkwaardigheid zien we ook in Europa, waar men nu bezig Is, West-Duitsland als gelijkbereehUgde terug te brengen in de Europese larnJlie. Dat hierbij nog grote tegenstellingen te overbruggen zijn, is duidelijk. Vooral Frankrijk, dat driemaal In 70 jaar tijd met Duitsland In strijd was, wil eerst stevige garanties op tafel zien, voordat het zijn vroegere vijand het vertrouwen geeft, dat gevraagd wordt, waarbij het voorlopig nog als eis stelt, dat het Saargebied niet verenigd wordt met West-Duitsland. Tenslotte zijn er aanwijzingen, dat men er naar streeft ook het Spanje van Franco In de EUi"opese samenwe rking te willen opnemen. Maar dan zal men van Franco's kant toch zeker wel eisen, dat hij wat democratisch waler In zijn totalitaire wijn zal doen. Dit te bereiken Is de taak, van he t land, dat met zijn mengdrank Coca Cola de wereld verove rde, zodat we mogen verwachten, dat het ook In dit ' opzlcht wel zal slagen.

"'

*

,.*

D e adelb orsten

* * * * *

"'"'

* * * * * * *

"' * * * *

"'

* *

"'*

"' * "' *

"' "'"'

* "' * "' * * * *

*

'*. * * *

* *

weer ! elk j aar werd ook nu weer G ELIJK hel l'oelscizoen geopend met de tradltlo nele " Head ot the rlver", een acht kilometer lange race op de Amstel van Ouderkerk naar Amsterdam. Onze belangstelling g ing natuurlijk hooldzakelijk uit naar de prestaties van de adelborsten-acht. Voor het eel"St na vele :laren ware n de mannen van hel K.r.M. weer present. Veel verwachtten wij niet van he n. Wij ]d}nden en mochten dat trouwe ns ook nie t. De moeilijkheden waanne<le deze adeiborslenploeg te kampe n heeft zijn na melijk zo groot, da t het voo,' hen o n· doenlijk Is een (eam In de baan te brengen dat herin nert aan hun vroegen:! pioegen uit de jaren na '20, toen zij behoorden tot het beste dat Nederland op roelgebied te bieden had. Ja, zij verdedigden toe n zelfs met groot succes onze kleure n bij de E uropese kampioenschappen. Dc jonkers van nu hebbe n van hun roemruchte voorgan· gers echter een oaar waardevolle eigenschappen gel!.rfd ; e n wel hun vas te wil om te slagen en hun eeriijk enthousiasme. Want hoe kan men a nders het lelt verklaren, dat deze kna· pen, die zeUs niet eens de beschikkin g hebben over een eigen boot, e n wlen slechts wei nig tijd gegeven wordt om te trai nen - e n u weet allen welk een lange Ujd van veelvuldig oefenen er nodig is om de moeilijke roeitechniek meestcl· te worden - zich toch aa nmeldden om het lange alstandskam· pioensehap van de Amstel bij te wonen? E n dat zij bereid waren zich opofferingen te getroosten, bewe7.cn zij, door va naf 19 Februari j l. iedere Zon· dag naar Amsterdam te komen om daar, in de geleende "Koningin Emma" va n de Kon_ R. e n Z.V. "De Hoop". naarstig hun baantjes te trekke n op de rivier. Ze ware n vastbesloten ervan te make n, wat er In de gegeven omstandigheden voor hen va n te make n viel. In deze gesteldheid trof Ik hen op die tweede April in de "Paardenburg", terwlji zij bedenkelijk naa r de lucht en het water zaten te k ijken. E n niet zonder reden. Het weer was uitgesproken slecht. Er stond een harde wi nd, die gC"egeld koude hagel- e n regenbuien over de polder joeg. Geen wonder dus dat wij. die van meet at aan erg sceptisch tegenover de deelneming van de jonkers hadden gestaan, nu het a llerergste vreesde n. E n de start scheen meteen onze bange voorgevoelens te bevestigen, want voor de "Koningin Emma" 100 meter had afgelegd, hadden haar roeiers twee behoorlijke snoeke n geslagen. De gr0te, van achteren Inlopende golven, die de boot zeer moeilijk bestuur baar maakten, zullen daar wel niet helemaal vreemd aan geweest zijn. Doch bemoedigend was het begin zeker niet, temeer daar de ploeg veel te kramp-

achUg roeide. De zo nodige soepeiheid onl brak geheel e n ai. I n deze stijl kon het aa nvangstempo va n 31 per minuu t ook niet geha ndhaafd blijven. Na ± 2500 me ter s loeg men da n ook nog maar 28 slagen. Helaas kwa m men toe n In aanvaring met R.1.C.; een vrij o nfortui nlij k geval, da t leidde tot de uiteindelij ke disqualificatie van de adelborsten. Doch In stede van hen te ontmoedige n, bleek dit een aanspor ing om nog eens beter aan te pak ke n. E n a llengs ging he t beter . De ploeg ging rustiger roeien, werkte mi.nder op kracht dan wel op souplesse e n het te mpo liep ook weer op. Nadat vier van de acht kilometer waren a rgeiegd, noteerde men een vloeiend tempo va n 30 slage n per min uu t. Men kon d uidelijk bemerke n dat de heren de moel· lijkheden nu aankonde n. De aanwezig· heid van de R.I .C.-ploeg, vlak voor he n, was de stuurma n van de "Koning in Emma" een doorn in het oog, en hij besloot nogmaals een ver.voede p0ging te wagen hen voorbij te lopen. Wederom ging het te mpo omhoog e n na 6000 meter te hebbe n aIgelegd, sloegen de jonkers nog een prachtig aa ntal va n 32. Doch zonder meer wa· ren de leerlinge n van het Jgnati us College niet van plan zich over te geven. Ook zij trokken e r nog ee.ns e xtra hard aan, doch langzaam maar zeker zagen zij de achteroplopende adelbor· sten dichterbij kome n en ten la ngen laatsle he n zelIs voorbijgaan. Doch weer zat het de mannen uit Willemsoor d niet mee. De sliding van Van Strlen bleet vastzitten e n voor hij haar weer loskreeg, had hij ach t slagen moeten lale n lopen. E n juist, voordat men in een glanzende eindspurt de vele Amstei"dammers op de kaden en bruggen wilde tonen, dat men toch waarlijk niet ten onrechte deei na m aa n deze race, overkwam Van Strlen dit ongelukje nog eens. Deze maal echte r, was het e uvel sneller verh olpen en In volle spurt ging het OD h et eind· punt a1'. Onder luid a pplaus van de toe. schouwers gleed een vermoeide, maar goed-roeiende ploeg - een eindspri nt van 34 ! - dool' de f.lnis h. Vanzelfsprekend was me n erg teleurges teld door de uiteindelijke deciasser ing. Vanzel!sprekend, maar toch ... De totaal-Indruk was veei beter dan me n had durve n verwachte n. E n wij hopen dan ook, dat de jonkers voor t zullen gaan op de ingesiagen weg. 0 zeker, .ze zijn e r nog lang niet, dat was heel duidelij k te zien. Maa r t och dur · ve n wij deze r ace voor de adelborsten een positlet succes te noemen. En zij, die in hagel e n regen, In storm en ontij deze wedstr ijd roeiden, hebben recht op onze bewondering. Vandaar hier hun name n : bg. C. J . Wackwltz. E. J . Fraser, Ch. K. Krijger, A. C. van Strlen, A. E . J. Buss, J . Noy, J. J . v. d. Ley, s I. S. W. F. He ndri kse, s tm. F. J. J. Bussem a ker .

19


HOE ZIJ HET DEDEN &" Aai"nrri"g """ .1. lif.;dag." 1940 UA Palet Orbis - zo w(jd de wereld st r ekt - t8 de wapenspreuk van h et K orps Mariniers. De namen, geborduurd op h et vaandel van dit korps, getufgfm daarvan: Span1e, Algiers, West·Indië, Senel/e, KfJkduin, Doggersbank, Chatham, Balt en Atteh zfJn wapen/elten utt onze ge.schiedenis, die onverbrekeljjk met die van het K orps Mariniers zijn verbonden. Sinds 1940 zijn er nog drie n amen op het vaandel gekomen: Rotterdam, Javazee en Orut-J ava, lelten, d ie herinneringen oproepen aan de nog slechts kort geleden beëindigde oorlog, waarin dft keurkorps, meer dan enig ander wapen, van zich deed spreken. Want al zeggen de namen Rotte rdam, Ja !Jaue en Oost Java boekdelen voor hèn, die ook maar enigszins met onze marineliteratuur beken d zij n, op de afslutldljfc. in Zeeland, in de Brigade Pri nses [ rene, aan boord va.u. al onze oorlogSSChepen waren de marilliers present en hebben ztJ zich de bijzondere trad itie van het korps waardig getoond. De thans gepenslonneerde marinier der eerste klasse J. H . Habels en de beide zeemificiens J. J. Verbaan en P. Penning, werden b{j K.B . d.d. 14 Februari 1950 No. ti2 ondersch eiden met het Bronzen Kru is. Zij ver w wierven deze h oge onderscheiding voor hun prestaties In de Meidagen van 1941J, in een periOde toen eigenlijk neg niemand wist wat oorlog betekende, en n iemand nog voldoende was voorbereid op wat zou kun w ncn gebeuren . .. .

Q

o EIncommandant dC!r marinC!troepen .zeeland, de luitenant-kolonel de r mariniers H. Baron van He mert tot Dingshof, ga! op de lle Mei 1940 te Middelburg aa n de eerste luitenant der mariniers Pronk, het bevel :&fch met zijn peloton in de namiddag van die dag aa n boord van het te Vlissinge n ligge nde s.s. "Prinses Juiiana" In te schepen, me t bestemming IJmuiden. Aldaar moest hij zich melden bij de posltlecommandant voor deelname aa n de acties tegen de Jn de duinstreek geiande Duitse valschermtroepen. Een eenvoudige opdracht, zoaJs er In de oorlogsdagen vele werden gegeven, en die ook waarschij nlijk a l lang In het vergeelboek zou Zijn geraakt, als de "Prinses Jullana" me t haar troepe n

behouden te IJmuiden was aa ngekomen. Onmiddellijk na dat het peloton marl· nlers zich had Ingescheeot, begonnen de Duitse luchtaanvallen: vier bom· men viele n rakelings langs het schIp, gel ukkig zonder noemenswaardige schade aan te rich ten. Erg verwonder· lijk was deze luchtaanval niet, want vlak In de nabijheid lagen enkele Franse oorlogsschepen, dle j uist troepen ontscheepten, e n die dus een machtige aantrekkingskracht hadde n voor de Duitse vllel!'ers. Toen de ma· rlnlers aa n boord waren, scheepte zich ook nog een gehele lnfanterle-compagnle In, InclusleI de t rei n mei de paar· den. Doch het schip vertrok nog nie t ; In verband met de steeds plaats vin·

dende luchtaanvalle n gaf men er de voorkeur aan te wachten tot de duister nis was Ingevallen. Bove ndien was het schip sinds eind August us 1939 opgelegd gew~t, zodat het heel wat v0eten in de aarde had, voordat de ketels waren opgestookt, te meer, daar slechts e nke len van de vaste bema nning aan boord ware n. Zo werd he t des avonds half elf, voor· dat eindelijk de trossen werden losgegooid, en toe n men eenmaal de have n had verlaten, kwam men niet veel s ne ller vooruit dan circa 10 mijl, om· dat slechts twee van de vier ketels stoom op ha dden. Nauwelijks was men buitengaats ot nog drie andere schepen van de S toomvaartmaatschappij Zeeland voeren achterop. Deze zetten e r een flink gangetje In, bovendien werden deze door e nkele Franse oor· logsschepen g~scorteerd. Toen de duis ternis geheel was Ingevallen. ging me n nabij het lichtschip Wandelaer voor anker. Ook de SChepen van het ~onvool. die kort tevore n waren ge passcerd, lagen hier voor anker. Aan· vankelljk lag men hier rustig, doch dit duurde niet lang, want al heel spoedig werd de stilligge nde formatie opgemerkt door overvliegende Duitse bom· menwerpers, en hevig met bommen en m itra llle urvuur bestookt. VoJtre!· Iers werden gelukkig nIet geboekt, e n alleen het de khuls van de "PrlnSE$ Julla na" werd nogal beschadi gd. Daar me n de Infanterie geheel o nder dek had ondergebracht, vielen er gel ukk ig geen gewonden onder he n te betreu· ren. De mariniers hadden echter en· kele mitrailleurs op het de k o pgesteld, opdat men ten minste In staat zou zijn het vijandelijke vuur te beantwoorden. Behalve dit Intermezzo gi ng de nacht rusllg voorbij. Nauwelijks gloorde echo ter de dageraad, of het anker werd ge. hieuwd, e n de "Prinses Jullana" zette koers naar IJmuiden. Inmiddels had me n de aan boord zij nde troepen gewekt, en werd het noodzakelijkste het eerst gedaan : sloepen rol ho uden, op. dat een leder zijn plaats in de sloep of op het vlot zou weten, als het eens mis zou gaan. Een leder k reeg een zwemvest, en toen werden de opvarenden verdeeld over de sloepen en vlotten. Hel was. zoals later bleek, een maatregel die geenszins over bodig was geweest. Op de brug glnll het eeh ter niet, zoals het gaan moest: de gezagvoerder had van de aanva ng af weinig- lust getoon(l met het met t roepen beladen en on· verdedigde _ behalve dan de enkele provisorisch opgeste lde m itrallleurs _ e n sterk onderbemande schip In zee te s te ke n, en hij stak die mening niet onder stoelen ot banken. Bovendien was het schip nog In de vredcskleuren geschilderd, en prijkte het rood·wltblauw met het woord Holland nog aa n belde zijden van de ro mp. Het schip vormde dus wel een bij uitstek gemak· kelljk doel voor de vijand. De zeemIlIcien Verbaan na m de navi· gaUe voor zijn rekening, en trad daar· bij levens op als roerganger , daarbij dapper bijgestaan door de zeemilicIen Penning. Dit betekende een hele verbetering, want onder de vaste beman· ning bieek niemand te Zijn die ooit roerganger was geweest. Nu e r een ervaren roerganger was, ging het beo ler. Jammer was het evenwel, dat slechts twee van de vier ketels In bedrijf waren, waardoor men niet boven de 12 mijl kon komen. Had men kans


ogenblik de navigatie verzorgden, en ook weer a ls laatsten op het sloepen dek achterbleven, om er voor te zor· gen, dat de sloepen behoorlijk werden gevierd, zonder dekking te zoeken tegen de vijandelijke mitrailleurkogels, die velen van hun plaats joegen. Spe. ciaal aan hen was het te danken, dat de sloepen bij het vieren niet kapseis· den en op tijd konden worden uitg~ pikt, zodat zich hierbij geen enkel on· geval voordeed. Ook de marinier Ha· bets liet zich van zijn beste zijde zien : hoewel hij onafgebroken zijn mltrall· leur bediende, zag hij lOCh, dat een soldaat, die uit angst over boord was gesprongen, doch niet kon zwemmen, In nood verkeerde. Hij wierp hem een lijn toe, trok hem weer aan boord, en ging rustig door met schieten, alsof hij zijn hele leven niets anders had g~ $,$, " Prinses Julia'la" daan, Toen de laatste van de zeven sloepen was gestreken - de "Jullana" kreeg gelukkig geen slagzij - waren er nog gezien de vier ketels op te stoken, dan donderend geweld op bet dek te slor· soldaten over. Daartoe werden de aan had men kunnen aanzetten tot 20 mijl ten, waarop even tevoren de mItraII· boord zijnde vlotten losgemaakt, waar· en had men de reis dus heel wat kun· leurkogels waren neergekletterd en de bij weer Verbaan en Penning behulpnen verkorten. Bovendien had men splinters In hel rond vlogen. Men zag zaam waren. In de verwatTlng van het dan een moeilijker doelwit gevormd aan boord hoe de vuurstoten uit de mi· ogenblik was cr echter een aa ntal zO trallleurs hele voren door het water oV(!r boord gespronp'en, en er waren er voor de vliegtuigen. Ook mag men niet vergeten, dat de trokken, doch, hoe ongelooOlJk het zelfs, dle vanuit de sloepen nog In het afdeling van de landmacht die zich ook moge klinken, het schip bleef voor water doken, uit angst door de over· aan boord bevond, allesbehalve In een directe trerfer gcspaard, Doch na· vliegende vliegtuigen getroUen te worhaar "clement" was; vele van de sol· dat talloze malen de bommen rondom den. Zij wilden trachten zwemmend de waren neergekomen, kwam ei ndelijk daten voelden zich onbehaaglijk op zee, kust te bereikten, of hoopten dat de temidden van de neIVOSltelt door de een "near miss" z6 dichtbij, dat een Inmiddels van Hoek van Holland te bomaanvallen en het beschieten met behoorlijk ~at In de wand werd gesla· hulp komende boot1es hen wel zouden de mitrailleurs. Ook de paarden, dle gen, en het vaartuig snel water begon oppikken. men aan weerszijden op hel promena· te maken. De roerganJ:'M'$ waren, on· De mari nier Habets sprong gekleed te dedek had vastgemaakt. waren onrus· danks de onaf~ebroken luchtaanval· water, en bond twee vlennansvlotten len, niet van hun plaats geweken, et! aan elkaar, zodat zij niet konden weg· tig en zenuwachtig. hadden het hoofd koel gehouden. Enkele uren na het vertrek van de an· drijven. Toen hij echter bemerkte dat kerplaats verschenen de Duitse vUeg· Marinier Rabets, dle één van de mi· het schip niet verder zonk, klom hij tuigen alweer: een serie van vijf bomtrallleurs bediende, zag dat de andere. weer terug aan boord, waar ook de men viel aan stuurboordzijde In zee, schutter niet In slaat was om gericht luitenant Pronk en de aanwezige serwaardoor een zeetje overkwam, dat de vuur af te geven OP de vijandelijke geant der mariniers waren achterge· opvarenden deed denken of zij plotse- vliegtuigen. Aangezien zijn munitie· bleven. Overigens waren er aan boord ling In een winterstorm van de Noord voorraad door het lange vuren behoor· ook nog twee Britse oWcieren van het: Atlantlc waren beland. Door de schok lijk was geslonken, stuurde hij IJeze korps Royal Engineers, die zich gedu· man weg om munitie te halen, en rende de gehele tocht weinig van de vielen enkele van de zware mitrall· leurs van hun aHulten, waardoor zij kroop hijzelf achter dit wapen, omdat verwarring hadden aangetrokken. onbruikbaar werden, en men het vuur zijn eip'en mitrailleur weigerde. Of dlt Intussen vond de luitenant Pronk hel op de vijandelijke vliegtuigen slechts hem nieuwe moed gaf, Is niet bekend, raadzaam nog lets van de wapens en met de lichte mitrailleurs moest be- maar één van de aanvallende vllegtul· munitie mee te nemen, dle door de gen verdween in Oostelijke richting, antwoorden. I)(!zc konden echter maar manschappen waren achtergelaten bij weinig uitrichten, want de vijand verloor snel hoogte en liet een lange het debarkement. Toen echter kort zorgde er wel voor bulten schot te rooksliert achter z.1ch. Met aan zeker· daarop één van de Britse torpedoboot· blijven. Eén van deze stukken evenwel, held grenzende waarscJiljnlljkheld Is hij jagers, die In de omgeving het bombar· die door de marinier Habets werd he- erin geslaagd ten minste één van de dement hadden gezien, te hulp snelde toestellen neer te schieten. Daarna zag en langszij kwam, gingen de 8chterg~ dJend, gaf echter een braaf nummertje weg. Het Is nu eenmaal geen prettige hil nog kans zijn eigen wapen te her· blevenen van boord: de gezagvoerder, gewaarwording als er op een schip stellen, en daarmede het vuur te de luitenant en de sergeant van de ma· openen, toen vijandelijke vliegtuigen wordt gevuurd. en je doet niets terug. rlnlers, alsook de marinier Habets. En daarom bleef hij maar achter zijn weer naderden, en de voorraad munl· Deze laatste was de enle:e van het petie was aangevuld. mitrailleur zitten paffen, om zodoende loton die zijn wapen aan boord nam de vliegtuigen In leder geval te belet· De "PrInses Jullana" moest echter van de Britse jaeer en daarmede te ten niet tè laag te komen. Ten gevol· worden verlaten: door de "near miss" Hoek van Holland aan wal kwam! ge van de beschletJngen waren er echo was de hoofdstoomleiding getroUen Zo was het vooral aan het kalme en en ook de stuunnachlne weigerde, ter bij het personeel van de landmacht weldoordachte optreden van de zeemi· enkele gewonden, waardoor de stem. waardoor de afd(!)lng landmacht min IIdens Verbaan en Penning te denken, of meer In een paniek geraakte. Er dat er behoorlijk werd genavigeerd, ming natuurlijk niet verbeterde. ontstond zo lets van een ,,&auve qul terwijl zIJ verder de behulpzame hand Het: was nog maar net half elf, en de peut", doch er waren gelukkJg ook "Prinses Jullana" was Hoek van Hol· boden bij het strijken van de sloepen land tot op enkele mijlen genaderd, marlnetroepen aan boord, dle zich hier en vieren van de vlotten, zodat dit zon· toen het scheen alsof de "LuftwaUe" beter op hun gemak gevoelden. De zee.. der ongevallen plaats vond. De marl· miliciens en mariniers waren behulp- nier }fabets was een voorbeeld van niets. anders In de zin had dan dit schlp In de grond te jagen: van alle zaam bij het strijken van de sloepen, plichtsbetrachting en zeIlopofferIng; zijden kwamen de bommenwerpers wat nu niet zulk cen eenvoudig karwei Iemand die zijn zinnen bil elkaar hield, aanvliegen. Bijna 90 minuten achter· was, want ten gevolge van de ont· en 7Jch niet door paniek liet meesleeen duurden deze aanvallen: nauwe- snappende stoom leek het also! het pen. Zijn houdin~ was die het Korps lijks was de éne aanval voorbij of de schip In brand stond; bovendien 7..ctten Mariniers waardig. Deze drie opvaren· volgende formatie zeue de aanval al· de Duitsers hun aanval1en rustig voort. den hebben de onderscheiding voor Het waren de miliciens Ver baan en weer In. Rondom het schip sloegen de hun heldhaftige en flinke houding In bommen In, en waterfonteinen en Penning, die ook al als roergangC!l' wa· dM(! moeilijke uren U!ker verdiend! ·fontelntjes stonden enkele ogenblik· ren opgetreden, dle zo goed en zo L. L. v. M. ken naast het schip, om zich dan met k\','aad als het glng tot het laatste

21 .


Bij Koninklijk besluit van 11 Maart 1950 no. 42 toegekend het "Bloonzen Kruis" aan de thans eervol ontslagen marinier eerste klasse oorlogsvrijwilllger A. de W eentt (20442) wegens: "Heeft zich door moedig optreden onderscheiden In Maart 1949 ged urende een meerdaagse patrouille-actie In Oost-Java. In het bijzonder door: Ie. op 28 Maart 1949 Ingedeeld als commandant van een spil's patroullle tijdens een plotselinge vu uroverval bij Kampong Kedoengsari op koelbloedige en juiste wijze het eigen vuur te iel den om vervolgens als eerste stormaanval tegen een op een heuvel opgestelde mitrailleur in te zetten waarna dit wapen werd buitgemaakt en de bende vluchtte; Ze. op 30 Maart daaraanvolge nde, tocn bij kampong Soegihan onverwachts op een door de tegenstander bezette boomversperring werd gestuit, zonder zich te bedenken, onmiddellijk tot de aa nval over te gaan, waarop de hierdoor verraste bende op de vlucht sloeg met ach· terlating va n één dode, zomede een mortier met granaten e n een geweer ; Je. in de middag van diezelfde dag, toe n hij nabij kampong Gondang plotseling van drie zijden onder zwaar vuur van terroristen kwam, wederom als eerste met zijn geweergroep voorwaarts te stormen, waarop de bende na een kort doch hevig vuurgevecht de vlucht nam. Door zijn overwicht en onverschrokkenheid zJjn manschappen s teeds weten te bezie!en." Bij Koninklijk besluit van 11 Maart 1950 no. 43 toegekend het "Kruis van Verdienste" aan de tijdelijk sergeant der mariniers A. ,J. J, van der Lubbe (2SS89) ,

wegens: "Hee!t zich door moedig en beleidvol optreden onderscheiden en daarmede het belang van het Koninkrijk gediend In de nacht van 3 op 4 Januari 1949 als waarneménd opvolger,pelotonscom· mandant bij het doorzoeken van kam· pongs Oostelijk van Madloen. In het bijzonder door tijdens een vuur· overval van terroristen in het centrum va n één dezer kampongs. waa rbij reeds dadelijk vljr gewonden vielen. wam·on· der enkele zwaar gewonden, op zulk een bezielende wijze o p te treden en een zÓ goed en juist Initiatie( te beto· nen, dat verwarring werd voorkomen. Voorts te bereiken, dat de gewonden veilig konden worden gesteld en een tijdige deskundige medische behantJeling konden ondergaan door bij de terugtocht naar Madloen op vlotte wijze verscheidene zwaar beschadigde bruggen voor het gewondenvervoer geschikt te maken".

22

Bij Koninklijk beslui t van 13 Maart 1950 no. 52 toegekend de "Bronzen Leeuw" aan: 1. de thans eervol ontslagen marinier der eerste klasse A, 11, de Haas (06926).

wegens: "Heelt zich door het bedrijven van bij· zonder moedige en beleidvolle daden in de s trijd onderscheiden tijdens de Ie politionele acUe op Oost·Java door: Ie. meerdere malen met groot gevaar voor eigen leven, zich in de kam· pongs van de tegenpartij te bege· ven voor het verkrijgen van In· lichtingen; 2e. op 23 Augustus 1947, ingedeeld bij een patrouille, welke was uitge· zonden om een br ug in de omgeving van Soekapoera, welke van een springlading was voorzien, onbeschadigd In handen te krijgen, zich op bijzonder moedige wijze te gedragen. In het bijzonder door daartoe, na eerst In het duister op onverschrokken wijze te hebben mede· gewerkt aan het vinden van de trekdraad van de bom, welke, volgens verkregen inlichtingen met een extremistische opstelling moest zijn verbonden, als eerste deze op een aangrenzende heuvel gelegen opstelling te vel'kennen. ve rvolgens toegang tot de daar aanwe_ zige hut te forceren en deze al:; eerste binnen te dringen, gevolj{d doo r twC!(! a ndere mariniers, waar· bij hij, ook nadat deze twee marl· niers zich hadden teruggetrokken, de In de hut aanwezige verzetslieden In bedwang hield, waarbij hij een mitrailleur bult maakte. Nadat hij onder eigen vuur geraakte, zijn orticler·patroullJecommandant rapport uit te brengen, daarna weer naar de hut terug te keren en er enige schoten door te geven, terwijl anderen handgranaten wier· pen.

Zodoende el' grotendeels toe bij te dragen dat aldaar 12 terroristen sneuvelden en enige wapenen, handgranaten, munitie en slagwa· penen konden worden buitgemaakt. Door zijn voo rtdurend moedig optreden er veel toe bij te dragen, dat het gebied, aangewezen aan het detachement Soekapoera van vel-.retslieden en terroristen kon worden gezulverd_" 2. de sergeant der mariniers A, van Wijk (2 1299). wegens: "Heeft zich door het bedrijven van bij, zonder moedige en beleidvolle daden onderscheiden door op 25 Augustus 1947 met zijn peloton een grote con· centratle T.R.I..Jeden aan te vallen, welke hij ten Noorden en ten Noord· Westen van Pamek!lsan (Madoera )

vernietigde, waarbij hij s lechts één ge, wonde had en tevens een hoeveelheid wapene n bult maakte. In het bijzonder door hierbij op zeer goede wijze met zijn peloton onder vrij goed gericht terroristisch vuur, waar· bij hij steeds voorop ging, te manoeuvreren, waardoor het voor de bende onmogelijk werd te weten waar zijn peloton zich bevond en haar daarna plotseling frontaal aan te vallen. Voorts door de snelheid van zijn pelo· ton zodanig weten op te voeren, dat een gevecht op korte afstand kon worden geforceerd, waarbij hij bij het attaqueren, zijn peloton voorgaande, blijk gaf van grote persoonlijke moed , ook In het gevecht van man tegen man." 3. de korporaal der mariniers B. oas· lerhuis (13636), wegens: "Heeft zich door het bc!drijven van bijzonder moedige en beleidvolle daden ondel'SCheiden door op 25 Augustus 1947 tijdens de politionele actie als · commandant van een automatische gewecrgroep bij een tegenaanval van een grote concentratie Madoera T.R.L· leden in de omgeving van Pamekasan ( Madoera ), deze groep onverschrokken voorwaarts te lelden e n, niettegen· staande hij werd gewond, de groep oP. bezielende wijze te blijven aanvoeren en het vuur weten te leiden, zodat de· ze aanval, met gevoelige verliezen voor de bende, werd afgeslagen. Door dit bijzonder moedige optreden zijn peloton In staat te stellen de ter· l'Oristische opstelling te bestormen en op te rollen." 4, de korporaal der mariniers, C, 0, .'"rlen (09220) , wege ns: "Heeft zich door het bedl'ijven van bijzonder moedige en beleidvolle daden onderscheiden In de maanden Augus· t us en September 1947 tijdens de vel', schillende acties op Oost·Java. In het bijzonder dool' : le. op 5 Augustus 1947 zich te Bondowoso naar het Republikeinse Politiebureau te begeven, waar zich, ongevecr 50 meter van zijn post, bulten ongeveer 50 ongewapende en In dit bureau 20 met krissen bewapende burgers bevonden en toe n hij bemerkte dat tussen deze ongewapende 50 man zich twee geboeide Informanten bevonden, onmiddellijk op deze massa met zijn revolver te schieten, waarna allen, ook degenen die zich in de ' politiepost bev~mden, de vlucht na· men. Door dit moedig optreden tegen' de-.re Sabil·aanhangers, die het poIiti~bureau handen overmand, te bereiken, dat de twee informanten uit hun benarde positie werden verlost en van een hun wachtende tel'reurdood werden gered; 2e. op 28 September daaraanvolgende op bijzonder moedige wijze op te treden in de omgeving van Besoe· ki (Oost-Java) en, hoewel zelf ge· wond zijnde, het geveçht door te zetten, waar na hij - na opnieuw, doch nu ernstig te zijn gewond _ door het geven van aanwijzingen en bevelen met een kleine pa. tl'Ouille en een geringe hoeveel· heid munitie wist te blijven standhouden, totdat enkele uren latei' versterking aankwam."


Toegekend hel "Bronzen KruLs" aan: 1. de eervol ontslage n marinier der eerste klasse oorlogsvrijwlJllger, J. 1\01. Raed ts (1 47'12), wegens: "Heelt zich door moedig optreden on derscheiden door op 6 Augustus 194ï als chauffeur va n een vrac htaut.o met levensmiddelen, toen deze auto tijdens een patrouille bij Amboeloe (Oost-Java ) onder goed gericht terroristisch mor· tiervuur kwam, deze weten te draaien en in veiligheid te brengen ondanks het lelt dat de naast hem zittende mariniel' dodelijk was getroHen en kort daarop nog enige militairen werden gewond. Voorts dool' daarna, nog steeds onder voortdurend ten-orlst isch vu ur, op het traject Amboe.loe- Djember met de lier van zijn vrachtaulo met grote tegenwoordigheid van geest verschillende bOOmversper ringen en andere versperringen op te ruimen, mede dank zij zijn bijzondere rijvaardigheid over deze versperringen heen te rijden, daarbij onder benarde omstandigheden zijn kalmte te bewaren door verschillende bruggen alleen over de liggers te passeren daar het brugdek was ver · nleld, waarbij hij bovendien nog een jeep over een h indernis trok. Door dit optreden te bereiken, dat vele doden en gewonden konden worde n algevoerd, verdere ver liezen konden

worden voor kome n en de auto's niet In handen va n de terroris ten vielen." 2. de eervol ontslagen sergeant der mar iniers oor logsvrljwllUger, A . G. W . WilIe.msen (21)877 ), wegens: "Heelt zich door moedig optredc n onder scheiden zowel vóór als na de p0litionele actie van Juli- Augus tus 1947 als groepscommandant bIJ zijn optre· den In Oost·Java tcgen terroristische benden. In het bijzonder door op 8 Aug us tus 1947 na een zware mal-S door bergter· rein als spitscommandant vooroplo· pende toen de kampong Oawoehansen· gon werd bereikt, waarbIJ plotseling zwaar geweer· en m ltrame urvu ur werd ontvangen uit goed gecamoufleerde terroristische opstellingen,. nlettegen· staande hIJ bij een van de eerste vuur· stoten van de bende reeds dadelijk zwaar aan een been werd gewond, zich naar de kant van de weg te slepen en zonder zijn tege nwoordlgheld van geest te verliezen op onverschrokken en rustige wijze zijn groep te bevelen frontaal stelling te nemen en te blij· ven vuren . Door dit optreden te berel· ken, dat twee andere groepen van het peloton de rechterilank van de bende konden omtrekken en h aar verrassend konden aanvallen, waardoor de bende uit haar steJll ngen kon wor den verdreve n."

DE V L AG M lSSCHIBN

hebben ve· Ic oude Marinemannen het hoofd geschud en gezegd: " Nu wordt onze vlag ook al veranderd". toen zij voor het eerst de heldere kleuren, vastgesteld bij Circ. Z. 1929, ontwaarden. Want de KoninklIJke Mari· ne Is gewend aan een don· kere blauwzwarte kleur cn niet aan het - nu voor· geschreven - heldere co· baltblauw. Maar nu heb· ben degenen, die aan tradi· tie hechten toch geen ge· lijk als zij menen, dat hier onrecht wordt aangedaan. Want dat onre<:ht is juist bedreven door degenen, die In de loop van vele tientallen jaren he t heldere blauw ongemerkt steeds maar donkcrder deden worden. Door de vaststel· IIng van de vlag der Ko· nlnkllJke Marine wordt de· ze geleidelijke verandering nu teniet ç:edaan en ge· stopt, terwijl wordt terug· gegaan naar de heraldisch zuivere kleuren. De betref!cmde circu· lal.r e luidt: 1. In de loop der jaren Is gebleken, dat een eenvoudige vaststelling van de

kleul'en va n de Nederlandse vlag, als te zijn rood. wit en blauw, geen voldoende waarborg biedt voor een unl10rme Inter· pretatie van de kleuren rood cn blauw. 2. In afwachting van een nadere vaststelling der kleure n bij Koninklijk Besluit wordt daarom beo paald, dat met Ingang van de datum, waarop deze beo schikki ng Is vastgesteld, bij nieuwe ve rstrekki ng van Nederlandse vlaggen en geuzen, ten gebruike van de Koninklijke Marine, de kleur van de rode baan helder vermiljoen en van de blauwe baan cobalt· blauw zal zijn. 3. De Nederlandse vlag· gen en geuzen, thans nog In voorraad, ol aanwezig aan boord van H r. Ms. schepen en bij Inrichti ngen der zeemacht blijven i n gebruik tot 1 Januari 1950. 4. BIJ olllciële · gelegenheden, zoalS buitenlands vloo tbezoek ol bezoek aan het buitenland, moeten uiteraard ged urende deze overgangstijd gelljksoortl. ge vlaggen en geuzen wor· den gebruikt.

3. de kOl'poraal der mariniers S. Elf rlng (050G5) thans dienende als ma· troos der derde klasse, \\-cgens: "Heelt zich door moedig optreden on· derscheiden door op 27 Juli 1947 tij. dens een gevecht tegen een overmachtige terror istische bende bij Singosari tOost·J ava) zich op llInke wijze te ge· dragen . In het bijzonder door, toen zijn groep ter sterkte van s lechts negen man, waarbij één mitrailleur, tijdens een vervoer per vrachtwagen op een bende van e nige honderden terroristen stuitte, zonder zich te bedenke n onmlddel· lijk de groep uit te laten stIJgen en stelling te laten nemen, waarbij In het daaropvolge nde vuur gevecht reeds da· delljk enige gewonden vielen en de ingedeelde sergeant-ziekenverpleger s neuvelde. Voorts door, toen kort daarop van een tweede groep welke eveneens per vrachtwagen werd vervoerd, de daar· bij ingedeelde sergeant en korporaal bulten gevecht werden gesteld en b0vendien de mitrallleur van deze groep onklaar geraakte, het commando van het geheel op zich nemen en door zIJn onverschrokken en krachtlge leiding te bereike n, dat - mede door goed iericht vuu r - de bende terugtrok."

D e .lUIste klew 'en

De oude natle·vlaggen zijn ontleend aan de banieren van de leenmannen, welke volgens hu n leenplicht In oorlogstijd het leger van de keizer met een aldeling moes ten versterkcn. Zulk een baniel' werd door de leenman van een bepaalde landstreek telkens ge· bruikt, en zijn opvolger behield dezel!de banier, zo· dat een traditie ontstond. Op deze manier werden de banieren niet alleen de kleuren van de wapens der erfelijke leengeSlachten, maar ook die van de mlli· taire korpsen, die uit hun leengebied werden geleverd en allengs tol die van het gehele leengebied zeI!. Uit het leit dat de banie· ren dus oorspronkelIJk werden gebruikt als on· derscheldingsteken van de militaire aldelingen volgt. dat zij duidelijk en spre· ke nd moesten zijn. De kleuren moesten dus hel· der zijn en zogenaamde haUkleuren, die gemakke· lIJk lot verwarring aanlel· di ng konden geven, waren met bruikbaar. Hoewel omtrent de oor· s prong van de Nederland·

se vlag wel Iheorieën beo Slaan, maar geen zeker· held, zullen we daarop niet Ingaan. Wel echter kunnen we concluderen. dat de kleu ren van de vlaggen van dezeUde oor· sprong zijn als die der l a· mlliewapens en dus heral· dische kleuren moeten zijn. De juiste kleure n voor een rood·wH·blauwe vlag zijn vermiljoen heraldisch: rood en zuiver hemels of cobalt blauw. Wij kunnen hlcr nog aan toevoegen dat uit de oude schilderijen waarop vlaggen voorkome n de heldere kleuren dikwIJls op te merken zijn. Tot slot zij vermeld, dat de Holland·Amel·lka Lijn de heldere kleuren reeds in 1914 heelt Ingevoerd. Zoals Clrc. Z 1929 reeds aan· geeft, ligt het blijkbaar In de bedoeling op den duur te komen tot vaststelling van de kleuren van de vlag bij Koninklijk Besluit. Is dit eenmaal gebeurd, dan beo staat er geen kans dat de kleuren der Nedel'landse vlag kunnen varlE!ren van donke rrood lot zalmkleu· rlg en van lichtblauw tot zwart. v. d. M.

23


· .. en zegt U maar met dat alle kinderen op elkaar lijken . ..

BABYVERZORGING

BIJ DE KONINKLIJKE MARINE hebt u wel eens ge· N ATUURLIJK hoord van .. babysitter". Het nobe·

Ie werk dat vele Jongeren tegenwoor· dlg beoefenen In hun vrije avonduren. ZIJ zijn aangesloten bij de Bond van Babysitters en krijgen daar vandaan hun opdrachten om bij uithuizige va, ders e n moeders op de jongsten te passen. Over deze babysitters nu, wUde ik het e(!ns niet hebben. Ik wUde het hebben ov~r de "babysjouwers" bij de Konln· klljke Marine. Dit Is geen dienstvak, denkt U dat niet. He t zou weleer als brevet gezien kunnen worden. Wat doen nu de "babysjouwers"? Hiervoor dien Ik U mede te neme n naar een onZ(!r grote havensteden . waar regelmallg de schepen uit Indo· nesië binnenkomen, met aan boord re· patnërende gezinnen van Manne-. Land, en L uchtmacht. We gaan nu naar Amsterdam en zien daa r het zeekasteel Uggen dal zojuist voor de wal Is gekomen. Maar ziet U ook dat kleine slocpje va n de Konln· klijke Marine met de marlnemeisjcs, die Marva's aan boord? Deze Marva's nu, komen om de repatriërende man· negezinnen te helpen bij de debarkatle, speciaal om te helpen met de kleine kinderen e'n de babi es. Is dat dan zo nodig, zult U vrage n. Wel, kijk dan maar eens naar al dat kleine grut dat daar aan dek rond loopt, naar al die reismandjes en al die vrouwe n met babys Ol) de arm. Daa l'. r - -;--, bij komt dan nog de {>handba~age, die moet ook gedrage n worde n ~ en bovendien moelen ~ ol el' aan de wal, in de ~ .,. loods, lal van formal! · telten velvuld worden. _ • 4 Men krijgt Cl' zijn vcr· 0} vocrbewljzen, en verL.-,--'--_-! dere papieren, de Ni· ... het zou wel- win verstrekt een pak. eer ou een ket, niet Ie vergeten de brevet ye: ielt blozende goudreinetten 1nc''''6fI worden die ook nog aangeboden worden, men kan een kopje koene dnnken. krijgt nog een sprits. Heel vrie ndelijk allemaal, maar waar laat je het en waar neem je de dingen mee aan? Je hebt je han· den al vol aan tassen. mandjes etc. en niet te verge ten de babys, Kijk, hier nu springen de "babysjouwers" In. ZO gauw het schip gemeerd ligt klim· men zij aan boord, op zoek naar de marInegezinnen. Ze beginnen hun tocht door het schip. Ha, daar komt

~

24

a l ccn mari nemnn, een sergeanl. "Mag Ik misschien de baby even voor U dragen?" vraagt de Marva. De ser· geant kijkt verbaasd, ziet de witte band om de arm van het meisje en stemt verheugd toe, Zijn vrouw komt achter hem. ZIJ heelt In Iedere hand een . tas e n een klein meisje aan de hand. De sergeant kan nu zijn vrouw

. . . . Het

is

"ee,~

konljn, . . .

wat helpen dragen. De Mal'va gaat voe tje voor voetje de loopplank af. Het gaat haar goed af. ZIJ doct dit werk geregeld. Nu 15 het nog niet eens zo erg, maar de vorige week tocn hel zo l"Cgende en die loopplank zo gl:ld was, toen moest ze wel uiterst voor· zichtlg zijn. Zij zou wel het brevet oJ> de mouW kunnen dragen en met twPe sterretjes erbij, "babysjouwer eerste klas", Dit wel'k wordt gewaardeerd, de m~lS· jes vinde n het zei! ook prettig. Maar het gaat niet altijd even vlot. Er zijn marinepa's. die hun jongste spruit zo maar niet afstaan. Zo ook deze barse majoor die daar nan komt slap['lCn. Een baby o p de urn. koffe l"tje In de hand. "Nee, juffrouw, dank U wel", Statig stapt hij aan wal, gevolgd door zijn vrouw, bepakt en beladen. Daarachter komt ccn andere (amill\! met dû'lC keer een tweeling. De Marva biedt haar diensten wccr aa n e n hier worden zij blljmoc<lig aanvaard. Zo komt dan d~ Marva, toevallig, achter de majoor te staan In 1e rij van de wachtenden. De majoor is al bijna het tafeltje genaderd waar hij zijn be· schelden krijgt. Als hij zijn handteke· ning moet zetten. s t aa t hij even onhan. dlg te treuzelen, kijkt eens rond, neemt de baby op de andere arm, maar ziet

zo gauw geen oplossing. Hij kijkt eens naai' de grond alsof hij el' over stond Ie de nken het kind maal' op de grond Ie zetten. Uitgesloten natuurlijk. Stel je voor. Als hij achter zich kijkt , ziet hij de Marva wiel' diensten hij zojuist afgeslagen heeft. Maar nu heeft zij ccn ander kind op de arm. ZIJ wijst .echler op zijn vrouw. die achteraan een stoel gekregen heelt en daar op bagage en kinderen past. HIJ brengt dus nu de baby ook nog naar zijn vrouwen vel" lIest dus zijn plaats In de rij. Eigen schuld, majoor. _ \-Vat die mensen toch veel meenemen. Er zijn veel militairen van hel K.N.U •. met gezinnen. Er komt zelfs een vrouw met een hele wieg aanzetten. een grote wieg op viel' hoge polen. De Marva's draven af· en aan. De pla· gerijen zijn niet va n de lucht . .,Laat die kop niet zo bengelen, hel Is geen ko· nlJn" beweert een M,P.. die zelfs hier· op toezicht schij nt uil te oefenen . . " "De beste stuurlui slaan nan de wnl , vlnnlgt de Marva. "Bemoei je alleen met babys beneden de achttien". waarschuwt een strenge Mtu'va-oUic!el', die een va n haar m~ls, jes In gesprek vindt met een matroos. Een korporaal, die niets anders doet dan het hele bedrijf gadeslaan, moet even meewarig een Marva bezien, die de baby op haar arm zorgvuldig in een deken wikkelt. "Valt niet mee hè", vindt hij nodig op Ie me rke n , "een hele vracht op je arm". "Neem jij maar liever het geweer In de arm als Ik langs kom", zegt de Mar· va, die kennelijk geen medelijden beo hoeft, Een ande r, die een hullende baby to rst. krijgt te horen dat ze het dan maar niet moet knijpen. Het arme kind doet zo haar best. maar de baby krijst maar door. In vak A vinden wc een Marva die rondloopt e n speurt naar de ouders van het, aan haal' toevertrouwde kind. Ten einde raad loopt ze naar bulten en kijk, daar ontwaart ze pa en ma al In de wachtende bus. Heb je ooit, De baby helemaal vergeten of denkt men dnt de Marva meegaat? De Marva wel'kl "jch met he t kind de bus In. "Neemt U hem mee ot moet Ik hem thuis bezorgen", vraagt ze lachend. De ouders 'Zullen wel ver· schrikt zijn. "Hemel Jan. daar heb je Pietje", roept de moeder ult. Zo gaat het vcrdel', de Marva's schlJ· nen niet erg vermoeid. ze draven maar op e n neer. Maar heus. het valt niet mee. Wal een aantal kinderen valt er te dl'agen en zegt U maar n iet dat alle kinderen op elkaar lijken e n allemaal even lelijk zijn. Neen daar 1s behoor· lijk verschil tussen, en het gewicht valt ook nog tegen als men soms mocht den><:e n dat zo'n kind een veertje Is. Er zijn bleke, rode, dlk.k e, magere en ronde babys. Babys in rose, wit j!n blauw, maar geen twee gelijk. Tegen dne uur In de middag, zit het werk van de Marva's erop, Ze stappen in de marineslocp. die hen weer terug· brengt naar het Marvahuls. Ze voelen hun armen behoorlijk, maar ondanks deze vermoeienis zijn ze op. gewekt. Het was weer een goede dag en de volgende week zullen zij, Indien nodig, zich weer o pgeven voor dit nut, tlge werk. Hoera, voor de babysjouwers. E ... P,


Zeemijlpaaltjes -

- Tijdens een zeilwedstrijd bij Catalinaeiland (Callforl\lë> zagen de opval'enden van één der dêelnemende jachten. de "Westward Ho". plot sellng een geheimzi nnige duik boot naast zich verschijnen. Toen he t jacht de duikboot tot op ongeveer 200 meter was ,; genaderd. dook deze plotsellng onder en kwam niet weer boven. La~er werd bericht. dat het cel: walvis was.

6 Maart heeft op de Nieuwe Waterweg

de proeftocht plaats gevonden van het patrouUlevaartulg "Ampok", het eerste van een serie van zes. welke door de Indonesische regering bU de Industriële Handelsonderneming " Holland" zUn beo steld. Dit was de eerste order, die de Republik IndonesIa Serikat In Nede rland heeft geplaatst.

haar eerste geheimen geopenbaard. De Luitenant ter Zee Stevenson, één van de vier overlevende officieren, heeft nadat hij In de controlekamer had kunnen krulpen, het lijk ontdekt van één van ~n omgekomen mcdeofflcleren.

Zaterdagmiddag 4 Maart liep het motor!oodsvaan uig "Serus" met goed gevolg te water van een der hellingen van de N,V. Moelo'g Scheepswerven en MaChinefabriek te Bolnes. Het motorloodsvaartuig "Serlus" Is gebouwd voor

rekening van de Koninklijke Marine.

- De Curaçaose pers heeft een bezoek geb racht aan de "Karel Doorman" , dal

tot gevolg had. dat grote artikele n over de " Doorman" in de plaatselIJke pers zijn verschenen. Ook de commandant van de " Jacob van Heemskerck" had de pers ui tge nodigd tot een bezoek snn de onder ~n bevelen staande bodem.

- In Brussel en Ostende h eeft de bevel hebber der Zeestrijdkrachten. tevens Chef van de marinestaf. jhr E. J. van Holthe, met de commandant der Belgische zeemacht, commodore TImmermans, besprekingen gevoerd over de samenwerking tussen de Belgische e n Nederlandse marine. - In de haven van Portmouth Is een demonstratie ge houden met twee nieuwe boten. die uitgerust zijn met de modernste apparatuur om branden te bestrijden. DC'/.e boten zUn 18 en 15 % meter lang en vervaardigd uit een a luminium legering. Zij lopen 12 knopen en kunnen per minuut 25.000 lller schuim, of 4.500 liter zeewater sjlulten. - De onderzeeboot H.Ms "Truculent", die 14 Maart werd gelicht en nu In drie meter diep wl\ter ligt In de mon(llng van de Theems, heeft VrIJdas 17 Mallrt

_ Te Vlissinge n is men begonnen met de bouw van een nieuwe zeevaartschOOl. welke de naam "De Ruytersch ool" zal krijgen. Het ziet er naar uit, dat Vlissingen een oontl'Um voor nautische opleidingen zal worde n.

- Opnieuw heeft bij een scheepsramp, tha ns de ondergang van het Panamese m.m ...Cygnet", een Mltchell-bommenwerper van het vliegveld Valkenburg zijn bUdrage geleverd aa n de redding van de overlevenden. - Op Woensdag 15 Maart 1950 droeg de Marva Officier der eerste klasse, W. T. Verschuur, haar functies van Hoofd Marine Vrouwe n Afdeling Oosten en Commandant van de Marva Kazerne "Van Speyk" te Djakarta over aan de Marva Officier der eerste k lasse, R. M. Dommering. _ Temidden van tulpen, narcissen en hortensia's. begon Zaterdagmorgen 1 April om 10 uur in de Jullanakazerne In Den Hl\ag de vergadering van het defensie-comité van de landen van het Noord-Atlantisch Pact. Van de ~oneel­ zaal vlm deze nieuwe kazerne UIt kon men de marechaussee bulten In groepjes van twee op en neer zien lopen. _ l\Iet. medewerking van de Koninklijke Marine en verschillende koopvaardijInstanties organiseert bet Nationaal Jongeren Verbond In Augustus a.s. voor de achtste maal te Hellevoetsluis zijn zeekamp.

- Maandag 13 Maart Is de onderzeeboot "Dolfijn" een oefenreis gaan make n, welke ten doel heeft het materieel en het uithoudingsvermogen van de bemanning in koude streken te beproeven. De tocht gaat In Noordelijke richting, de poolcirkel tegemoet.

klasse C. L. J. F. Douw van der Krap, onder Intrekking van de Koninklijke besluiten, waarbij hem de .. Bron~n Leeuwen" en het "Br onzen Kruis" werden toegekend.

_ 28 Februari werden 011 de militaire begraafplaats "Grebbeberg" met grote militaire eer de sloffelijke overschotten bijgezet van 29 tijdens de argelopen oorlog In Frankrijk gl2'sne uvelde militairen van de Kon. Marine, de Kon. Landmacht en de luchtstaildkrachten. De 7.407 ton metende Britse tanker Clam" Is 28 Februari bij Reykjavik. öngeveer 30 mijl uit de kust. van IJsland, aan de grond gelope n en vergaa n. Onder de bemanning brak een paniek uit en in gevaarlijke ze<> werden de reddingsloepen uitgezet. Er zijn 27 personen omgekomen. -

- Ao.ngez1en het streven er op gerich t Is de gevallenen van de Javazee op de vierde Mei gelijktijdig te herdenke n met alle andere oorl ogs_ en verzetsslachtoHefS, Is de slag op de Javazee Z7 F ebr. in het Marine-kamp te Hilversum slechts In alle soberheid herdacht. Ktz. Dobbinga, commandant van het Marinekamp, heeft, vla de kamp-omroep, met een enkel woord aan deze slag herinnerd en de manschappen op het hart ged r ukt ' de herinnering aan deze roemruchte krijgsdaad levendig te houden.

- Zes schepen van de motte nballenvloot der Amerikaanse marine worden binnenkort toegevoegd aan de Nederlandse oorlogsvloot. Deze schepen, wel ke In het kader va n het Noord-Atlantisch Pact wo rden overgedragen, zijn escortdestroyer. die het meest overeenkomen met de Captainklasse en gebouwd In de jaren 1942 en 1943. De Nederlandse marine noemt di t type " fregat". - Het smaldeel "Nederlandse Antillen" der Koninklijke Marine. dat op het ogenblik In de Oaraïblsche wateren vertoen. wacht nog een uitgebreid en Intensief oefenprogra mma, dat o.a. gecom bineerde oefeningen omvat met een Amerikaanse "task groop'" bij Cuba. - Per 1 Maart 1950 werden bU het Korps Mariniers 20 korporaals bevorderd tot sergeant. - Ol) 6 April we rd wede rom een ec:.:helon Mariniers ter sterkte van circa 80 man naar Indonesll! uitgezonden. ter aflos· sing van de a ldaar aanwezige dienstplichtige mariniers-chauffeurs en van bcroepsmarlnlers, welke recht op thuIsvaren hebben. Dit echelon Is per "Waterma n" uit Rotterdam vertrokken. - Te Hoek van Holland werd door het Korps het complex Vlanda n in gebruik genomen voor ojlslag< van de uit Jndll! terugvloeiende uit rustlngsa rtlkelen. - In verband met verbouwlngswerkUlamhede{l kon de overplaatsing van het Hoofdkwartier Korps Mariniers naar Rotterdam per 1 Maart geen doorgan!, vinden. De verhuizing heeft 1 April plaats gevonden. - Een duikboot van de Amerikaanse marine Is In 21 dage n van H ongkong naar Pearl Harbour gevare n, een afstand van 8.300 kilometer. zonder eenmaal boven water te komen. De duikboot was ultge.rust met een zgn. "snuiver- Installatie". Officieren zijn van meni ng. dat dit de langste locht onder water Is. die ooit door een duikboot Is afgelegd.

Bij Kon. Besluit Is benoemd tot Ridder der 4e klasse der MHltalre Willemsorde de luitenant ter zee der eerste

25 .


_. o. S.

&

o.

NIEUWS Een volk dtll leefl, bOl/wl zijll JOelw msl

tUJII

kent d~.le s preuk wel, die gebei· teld staat in het monument aan de Afsluitdijk. Het droogleggen van de Zuiderzee is een van de bewijzen, dat ons volk har d

U

echter vele kantoorbedienden en andel' administratIel personeel. Dit geeft wel te denken! Indien U een vak geleerd hebt Is het daarom aan te raden, niet over te schakele n naar ad· mlnlstratie! werk. Indien U reeds een administratieve bet rekki ng had is he t ".aak, Uw kennis zo veel mogelijk ui t te breiden. zodat U later een betel'C kans maakt tot he r plaatsing of bevor· derlng. U zult er later spijt van heb· ben. indien U de?..C! jal'en ongebruikt voorbij hebt laten gaan !

EET U, dal U "bij" kunt blijven in Uw vak, dOOl' het regelmatig IC!'/.en van va kliteratuur? O. S. & O. bied t U de gelegenheid, om tege n een abo nnements prijs, die van 15 % tOl 50 % lagel' ligt da n de parti· culiere prijs, U te abonnere n op een vak blad. Uw O. S. & D.-ollicier beschikt ook hiel' weel' over alle gegevens. Hier volgen de na me n van e nkele van de beschikbare vaktijdschriften : "HOl'CCa" van f 2,50 voor f ],25 pel' half jaar.

Geslaagd

Vakhladell

W

"Bakkerswel'cld" van f 2,_ Vool' f 1,per kwartaal. "Vakblad voor de bouwbedrijven" van f 2,- voor f 1.- per kwartaal.

Zorgt toch, dat de jare n, die U 'bij de Koninklijke Mari ne doorbreng t, geen ve rloren tijd voor U betekenen. U kunt er voor zorgen dat U, wanneer U terugkeert in de burgermaatschappij, niet ten achter staat bij hen, die zich

"De Boerderij" van f 5,pel' jaar.

in hun werkkrin g verder hebben kun-

Een groot aantal energieke militairen

" De Binnenvaal·t" f 3,60 per jaar.

van

&

W

Vraag en aallbod om halI D QNDERDAGSAVONDS zeven word t In het Strijdkrachten·

program m a een nieuwe rubriek ultge· zonden : "Vraag en Aa nbod". Wanneer U daar toe In de gelegenhcid bent moet U dC!'.lC rubrie k toch eens bel uis teren, wa nt dC!'.lC Is zeel' leer· ".aam . Gevraagd wo rden dOOI' de werkgevers In geheel Nederla nd : va kmens en . Vooral aan vaklui In de metaalbedrIj· ven schijn t grote behoefte te bestaan. Er schijnt echter geen vraag te Zijll naar administratief personeel. Bij de we rkzoekenden bevinden zich

26

f 6,-

Verder nog verschillende lIngs tIjdschriften, zoals : Maandblad "Wereld" ;

Voo r het examen Engelse Handelscol" l'espondenlle Is geslaagd de Q. S. & D.· c ursist: R. van Mazljk, sch. lil zlm 62293.

Vool' f 2,50

"Ned. weekblad voor kruidenie rswa· l'en" va n f 2,25 voor f 1,13 pel" kw.

benutten Ujdens het vervullen van hun dlenstplich t reeds hun vrije tijd, om zich verder te bekwamen voor hun burgerwerkkring. He t Is alleen maar jammer dat er nog zovele n zijn met een behoorlijk verstand e n voldoende vrije lijd, die deze jaren laten voorbij· gaan, zonder ze te benutten. Deze verloren tijd k om t 1I00it Illoor !e rug! Daarom wiJlen wij Iedereen, die daartoe in de gelegenheid Is, nogmaals aansporen : Studeert. nu U de tijd daal'· voor heeft ! UW O.S. & O.·of1icler kan U alle in· lichtingen ve rschaffen over het volgen van een cursus tege n verminderd lesgeldtarlel e n mei s ubsidie van O. S.

o.

land staat, om nu eens een af· D f Tgezaagde uitdruk king te gebrui·

ken. plotseling "in het brandpun t va n de belangstelling". Wat weet U van dit land en van zijn bevolking? Weet U, hoe gl'oot het Nede rlandse deel is? Weet U, hoe de Papoea's leven? Waar de dwergsta mme n te vin den zijn ? Welk deel geëxploiteerd is? Welke bestaansmogelijkhooen dit land biedt? Hoevele e n welke immigranten hier een werkkring kunne n vinden ? Nie uw Gulnea 7.81 nog dikwijls "In hel nieuws" komen. Dm alles, wa t cr nOJ:r ovel' dit land gC!'.legd en geschreven zal worden, betel' te kunne n begrijpen Is het nuttig, leIS meer van dit interes· sante eiland te we te n. Er bestaan verschille nde goede eu boeiend geschreven boeken over Nieuw Guinea. Gaat U eens zien , welke lec· tuur hierover In de D. S. & D.·blbllotheek voorha nden Is en probeert In ieder geval zo veel mogeLijk over di t grootste eiland van o ns Qverzese ge· bied te 1C!'l.en.

aan zijn toekoms t werkt. Maar wat doet U voor Uw toekomst?

ne n bekwamen. Ook voor U Is het dik· wlJls mogelijk, nog een diploma te be· halen, ol Uw theoretische kennis voor een technisch vak uit te bloeiden.

Nederlands Nieuw Guillea

voo\'

ontwIkke-

UW ST EUN

+

s telt Uw n ode Kruis in s taat zijn vele taken van naas ten· liefde te verrichten. Geeft. daa ro m gu l ! !

Maa ndblad "Handig bekeken"; Maandblad "Radlo·Bulletin"; Weekblad "Vliegwereld"; Weekblad A.D. ( Algemene Ontwikkeling) Maandblad "Techniek", enz. enz. De verlaagde prijzen gelden alleen, Indien U zich aanmeldt en betaalt door tussenkomst van Uw O. S. & D.·offl· cier. EET U, dat U na demobilisatie Uw cursus tegen een speciaal lesgeldtarlel bij het cursusinstituut kunt vervolgen? W iLT U vóór het beëindigen van Uw cursus tijdig Uw delegatie doe n In· trekke n? Dit bespaart D. S. & D. en het c ursusins tItuu t veel we rk.

WEET U, dat O. S. & D. altijd klaar s taat voor advies betreffende cursussen, welke niet in de prospectussen van O. S. & O. vermeld staan? Indie n U in aanmerkin g wilt komen Vool' s ubsidie op Uw st udie, ga dan niet op eigen gelegenheid een cursus afsluiten bij een willekeurig Instituut, maar vraag eerst advies bij UW O. S. & D.· officie r.

" Ik lees hier, dat ie bent bljjve'l uitslapen, dat ;e de baksmeester tegen de grond hebt geslagen, dat je een sloep hebt laten zinken, dal ie de schout bij nacht niet wUde groete'i. dat ;e geen enkel bevel ooit hebt wUIen opvolgen. Denk er om, bij HET M I NSTE OF GERINGSTE dat er bij kOmt, geel i k i e een dag licht arrestf"


Men luistert U af

de hedendaagse automatische V AN telefoon. waarbij tijdens hel ver-

draaien van de nummerschijf, de opgeroepene automatisch, dus zonder medewerking van tussenpersonen. wOl'dl

aangesloten, wordt ook vaak veron· dersteld. dat allulsleren niet meer mo. gelijk Is.

Een Interessant arlikel, voorkomende

in "Op de n Uitkijk" van Januari 1950.

waaruit o.s. gegevens geput zijn. de·

monstreert echter wel, welk een grote vlucht het aflwSleren van teleroonlijnen, door middel van "aftappen" genomen heeft. Lijnen "aftappen" is een gelielkooSde bezigheid van spionnen e.d. Zolang de

telefoon bestaat, zolang bestaat ook hel " aftappe n" van de telefoonlijnen. Hel Is nog niet zo lang geleden, dat de nie uwsbladen met velle ko ppen het schandaal publiceerden van Ncw York's burgemeester Q'O\vycr's .,a/ge.

lapte telefoon". Echter niet. alleen zijn telefoon, maar ook die van 75 zijner partijgenoten bleken afgetapt te zijn! I n Amerika begon men toen eindelijk eens In het openbaar de aandacht te vestigen op het euvel .,wlre·tapping". Het aflappen van telefoonlijnen werd weliswaar door de duistere elementen uitgevonden. doch alras door de politie en met succes, overgenomen. Aan belde 'Zijden wordt hiertoe van de meest volmaakte apparaten. In de vo rm van volau tomatische "wh'e recor· ders", gebruik gemaakt. Deze appamten s tellen zlc:hzelJ automaUsch In werking zodra een gesprek doorkomt. Het gesprek wordt op de draad geregistreerd en hel apparaat schakelt

zichzelf na alloop va n het gesprek weer uit. De kilometers lange draden kunnen op deze wijze honderden ges prekken opnemen. Men veronderstelt in Amerika, dat van elke mln ol meer belangrijke Ingezetene de telefoonleiding afgetapt Is. De congresleden nemen een en ander met de nodige humor op en beginnen als ze willen gaan spreken over de telefoonlijn. met: Hullo Everybody", of .,Hullo Uni nvited listeners". Elsenhowel" met vacan Ue zijnde, voer· de een intercommunaal gesprek met Truman over de crisis In Europa. Het gesprek werd als "conrldential" -beschouwd. 's Avonds echter stond het gesprek in de krant. dank zij zijn afgetapte telefoon, Door het altappen van telefoonlijnen kon "AI C8pone" zijn smokkel·lmperium opbouwen tIJ· dens Amerika's droge periode. Hij liet dool' drie "wachtdiv1sles" de afgetapte telefoonlijnen van poliLie en concurre· rende gangsters bewaken en kon zodoende altijd op tijd dc nodige maatregele n trellen. In de historie van he t "al tapl>cn" kan reeds tot ± 1890 wOI'dcn tc ruggegaan. [ n die dagen s tond de telc!oon nog in haar kinderschoenen en was zij eigen· lijk nog het privilege van rij ke enkelingen. Charles F. Gondol'U, een beo kende gangster. was al direct zeer geInteresseerd Jn de nieuwe uitvinding van Bell. de teleloon. Ook hij schafte zich zo'n installatie aan. liet zich zowel theoretisch als practiSCh de gehele werking uitleggen en zag meteen andere mogelijkheden e n wel, hel allulste ren, he tgeen zijn misdadig brein onmiddellijk associeerde met chantage. Niet lang hlel'na chanteerde hij de rijke teleloo nbezitIers zondel' uitzo ndering. Doch ook de pollUe voorzag die mogelijkheden. Een door de politie a!gelulsterd gesprek

d.m.v. een afgetapte teleloonlijn van Gondo rU's huls. bracht GondorCl In de Sing Sing. In de eerste wereldoorlog was het "teleloontappen" zo verbreid, dat he t militairen ten strengste verboden was. zells voor nauwelijks vertrouwelijke mededelingen, van de telefoon gebruik te maken. De laatste 20 jaren heeft het altappen een onrustbarende om· vang aangenomen. ook voor tl'iviale zaken. Bij echtscheldingspl'ocedures komen vaak "belde partijen" met gramofoon· platen en wlre recorders te voorschijn. welke de amOUl-euze gesprekken en afspraakjes van "de andere" met grote duidelijkheid het publiek ten gehore brengen. Hel .,aftappen" bracht een geweldige ha ndel In blanke slavinnen uiteindelijk ten val. Alhocwel de leiders de politie bekend waren. kon steeds geen volle· dig bewijs van hun praktijken geleverd worden, daar niets door hen ooit zwart op wit gesteld werd. Eindelijk we rden de telefoonlijnen algetapt en door de poli tie alle gespl-ekke n op g ra· mofoo nplaten vas tgelegd. Het we rd een zeer geruchtmakend proces. De advocaten betwistten de toelaatbaar· held van het bewijsmateriaal, maar desondanks werd de gehele organisatie onschadelijk gemaakt. Dat zells de meest volmaakt bescherm· de tele!oonlljnen worden afgetapt, werd bewezen met de lijn, welke zon· der relais of nevenverbindingen e n door een stalen bewapening, Is aan· gcJegd tussen de burgemeester van New Vork en de commissaris van po. IItle. Een InsjK!Cteul' van politie beo wees meI een, middels een verborgen luisterapparaat op een stel gramotoon. platen o pgenomen ges prekken van deze lijn, de feilbaarheid van de meest onfellbare telefoonJljnen.

(Overgenomen uit "Vlag en Vo rl k")

M UT ATI ES 101 officier-marva der derde klasse

BEVORDERING ~Iet

KMR de officleren·malVa vierde klasse KMR

IlIg llng \'&11 I "'laart J900

lot luitenant ter zee der tweede klasse KMR de luitenant te r zee der derde k1asse KMR tot kapitein der mariniers KMR de eerste luitenants der mariniers tot eerste luitenant der mariniers KMR de tweede luitenant der mariniers KMR 101 luitenant ter zee arts der tweede klasse Jo..1R de luIte nanis ter zee /Ins oer derde klasse KMR

J . G. NoUrot G. W . Melman J . L. Smith H . Lohle

J . A. Balhan

G. Groenewoud G. A. Verstege

der

tot in rang gelijkgesteld me t luitenant ter zee der tweede klasse, de lijdelijk vlootpredikant In rang gelijkgesteld met luitenant ter l.ee der derde klasse

W. P. van Wie ringen G. M.. Beukhot' H. C. Flint L. Ch. Huisinga

Os G. T . Rothulzen

BENOEMING J\l eI, Ingang van· 16 Februari 1950 : tot luitenant ter zee am der eersl'e kl""" KMR

H. A. P. Hartog

27


Met ingang van 1 l\l aart 1950: tot luitenant ter zee van speciale diensten der eerste klasse tot luitenant ter zee vlIegei' der derde klasse lot luitenant ter zee arts der derde klasse KMR

de luitenant ter zee der tweede klasse (wegens gebreken) de officiere n-marva der derde klasse KMR TV

F . J. Wissel J . A. J . M. van der

Meulen

P. Thomas

l\l et Ingang va n 1 Mei 1950: tot luitenant ter zee van de technische dienst der eerste klasse F. ter Hors t

KMR

ONTSLAG Met Ingang va n 1 Maart 1950: de lultc nant Icr zee vlieger der eerste klasse ( wege ns overgang naar he t korps oW cler van speciale diensten)

de o!lIcler-marva der vierde klasse KMR . de luitenant ter zee waarnemer der derde klasse KMR de luitenant ter zee van vakdIensten der derde klasse ( wegens gebreken )

P. Vlersen J. M. L. JonkmanMeiJer M. C. Kist L . van der Ve nKlöpplng A. T. Regoort

J . A. J. M. van der Meulen 1. Mark

l\l ct Ingang van 1 I\l el 1950: de luitena nt ter zee van de technische dienst der eerste klasse (eervol ontslag op verzoek onder gelijktijdige benoeming In de F. J. Wissel

KMR)

F . ter Horst

BEVORD E RI NGEN Over hel tijdvak van 16 Februari 1950 tol e,1 met 15 Afaart 1950, welke bij het niel beslaan va'J bedenkingen zijn uitgevoerd Valt kwartiermeester tot bootsman : M. J. UlJl, J. M. WelJts, W. A. van Toorenenburg, J. P:lersma e n C. RIngelberg

m.I.v. 1 Maart 1950

van mat roos der Ie klasse -to t kwartiermeester: K. Brul, H. Groen, P. v. d. Leeden, J . C. v. d. Loos, C. G. Beek, J . Bos, J . K. WIllemsen, G. B. van Wlnckelman. D. Hilgers, M. I.e. narcis, H . Zandvliet, J. Kamerma ns, H. J. van Egmond, J. Fokker, C. J. Ovaa, L. ClJvat e n A. van Hout m.I.v. 1 Febr. 1950 van korporaal·konstabel · tot sergeant-koDstabel : J . J. D. WIeberdink m.I.v. 1 Nov. 1949 van konstabel der Ie kl&88e tot korporaal·konstabel: m.I.v. 1 Maart 1950

J . H . van Wunnlk

van sergeant-machinist tot maJoor-machtnlst : A. van Gaans m.i.v. 1 Oct. 1949 van stoker de r Ie klasse (o/man) tot ko rporaal-machinist : W. van den Amsle l m.I.v. 1 Fe br. 1950 B. Vink, J. J . Dra}, M. A. Schoonwaler, W. Riel, F. van der Ende, A. Schenk, A. B. RodewIJk en A Looijsen m.i.v. 1 Maa rt 1950 van ko rporaal·ge9Ch ut make r tot sergeant-geschutmaker: m.I.v. 1 Maart 1950

L . v. d. Unden e n F . J . Havennans

van korporaal-ziekenverpleger tot sergeant-zleke n_ verpleger: W. W. WIlleboordse, J . de Jong en A . den Enge lsman m.i.v. 1 Maart 1950

van kok der Ie kla88e tot korporaal-ko k : J . M. van den Bergh m.i.v. J. H . Jonker e n H. Rlethotf m.I.v. K. K. Benes m.I.v. J. C. van Alphen m.I.v.

1 2 1 1

Oet. 1949 Dec. 1949 Jan. 1950 F ebr. 1950

van korporaal van speciale diensten (08 ) tot ser geallt van speciale dJenste n (08) : C. van Toer m.I.v. 1 Maart 1950 va n vUegtulgrnaker (V) der Ie klasse tot korporaal. vUegtulgmaker (V): G. B. Kuljer en F. J . Claris m.I.v. l Oet. 19-19 vall vUegtuJgmaker (In) der Ie klasse tot korpor aal· vUegtuigmilker ( M ): H. de Bruin m.I.v. 1 Nov. 1949 N. va n Noert m.I.v. 2 Dec. 1949 van vUegtulgmaJoer ( I) de r Ie klasse tot ko rporaalv Uegtuigmaker (l) : H. G. P . Haffner m.I.v. 1 Oet. 1949 H . A. H. Engels en D. HardIJ m.I.v. 1 Nov. 1949 van vlIegtuIgmaker (E) der I e klasse to t korporaal· vlIegtuIgmake r (E) : G. KulJpers en T. Mensles m.I.v. 1 Nov. 1949 F. Groenewoud e n R. Lokhorst m .I.v. 1 Febr. 1950 va n vlIegtuigmaker ( K ) der Le klasse to t ko r poraalvllegtuJgm aker ( K ) : J . Reusink m.I.v. 1 Febr. 1950 ,'an vllegtulgmaker (l\m ) der Ie klasse tot ko rporaalvUegtu lgmaker (l\m ): P. G. Scngers m.I.v. 1 Febr. 1950

van korporaal-hofmeeste r tot sergeant·hofmeeste r : H. H. Hockelmann, J. M. T. Kleef en J. Strljbosch m.I.v. 1 Maart 1950

va n korporaal der mariniers tot sergeant der ma rln1ers: A. J . W. v. d. Kamp m.i.v. 1 Febr. 1950 J . H. Borgmeljer, P. Knip, A. van der Kleij, C. J . de Konin g, J . H . Snledt, J, W. van Doorn, C. van der Kroon, C. E. Gunneman, N. A. EzechliHs, K. MaTis. C. R. Menig. R . Wlchers, H. J alvlngJ P. Kramer, A. Bil, W. de Boer, J. C. WIJnhof! e n G. He lkamp m.I.v. 1 Maart 195G

van hofmeester der ie kJasse tol- ko r poraal·hormef:Ste. r : J . J. Rase nberg m.I.v. 1 Febr. 1950

van nnwklUit de r ie klllS6e tot korporaal-lIluz1ka\l t: J. Schipper m.I.v. 1 Fe br. 1950

van schrij,·e.r der Ie klasse tot ko rporaal·schrijver: C. A. Dekker m.I.v. 1 Jan. 1950 m.I.v. 1 Febr. 1950 W. Versteeg en B. Swensen

28

\

-'....


BI NCHAM & Co. H OOF D KAN T OOR :

SCH I EDAM

.

N I Euw e

H A V EN

69

TEL. 69 09S ( 4 Hj n e n ) 69040

DEKKLEDENVERHUURINRICHTINC ZEILMAKERIJ MARKIEZEN-, ROLLUIKEN EN VLACCENFABRIEK

Jo Wo JUNI US AND SON, ROTTERDAM

Machinefab riek

Boller Cleanmg Am! Shipi malnlaln.anCii W. tertube bollen our apecla UtJ'

DEN HOLDER oud : GALGEWATE R 17-20 T ELEFOON 20450-21428 n ieuw: D ELFT S E JAA.GPA D 10 TEL EF OON 20241-20242

M ACH INE S, APPARA TEN EN CONSTRUCTIEWER KEN OP ELK GEBIED

N.v. OBS E R VA TOR

CleaninJ' Rolds, Tanka

Donkeymcn Da.ymen

BUres etc. P ne umaüc Scallne Sand Blu UnI'

Rirren

A nd

Supplled

FLOATlNG A IR-, L1 G H T-, P UMP- AND VACU UMFA C ILITlE 8 S lll P 8 lD E P A I NT INQ ETC.

Ot.n.ce: 27 Recht h uJslaan -

Te lephone

7S62~76991

A n e r Offi ce 11 011,.: Te l. 14tl99: \Vo r ldnr _M.e.n.arer R ep rucn bth' e: L . KETTI NG , Katend. ecb l.lch e laaD. Z Tel. 7SOl9 A cquislUon Dep,Adminillfato.: R. VII, Ro lte.4a.Ducb e RU wer 141, T eL "lU Conuaetotl Ro)'.' Dn tcb Na vy

..!R. önlgen lechnische dienst N. V.

52 W ESTZEE DIJK - ROT T ERDAM T.1.1. 2335 6 N. 17 I1u, : 22115 - 49 973

COlll llle te Na utitche Uitru .... lingen . Co m peolClreD "In Kom p.MeD . Zeekaarleo eo rrigeerioricbtilll . Gy ro kompassen en Auto mati teb. Stuu rinrichtingen . Meeti n· alrn men ten voo r tem pe r.tuur en druk. Manomet er. • W ij~e nb etmo mele rl_ P yro. meten en T ach o me ter •.

Fabriek Repara ties Service

§"

er beschikking yan alle Marine A/delingen

' ] ) oor speciale oyereenkomsl

ROTTERD AMSCH SCHILDE RSB ED RIJF

WILCO BUSGROENTEN GEDROOGDE GROENTEN APPELSAP TOMATENSAP BESSENSAP VRUCHTENLIMONADES

Ho Sebregts&Zo

-)<

staan aan de spits WIL CO CONSERVEN N.V. WARFFUM

AS S E N

H UIS·, SC HEEPS. EN CONST RUCTIESC HI L D ERS REC LAM E POL I T OEREN _ SPU I TW ER K 8LAG H EKST RAAT 129 -

RO TTER DA M

TE L E F OON 75494


BEUKERS & JURLlNC ROTTERDAM Poeie r de Hoo c: hslraal 7 B Tel. 35580 BUÎgzo!me

metalen

BRONS STAAL ALUMINIU M U.I Ii'oo"",,d leverb/Jllf

N.V. WOllEI<S,lC

HERTEL & Co. Beldampakkingen Newalls 8SDfo M agnesia Gespoten ..Limpet" Asbest

Amsterdam

Rotterdam

GtaswtQ 19 • Iel. 60291

Nit uwlan d 6 - tel. 22998

8~

VAN

t.e.

DUllle8- e n U eI'ell!'!itoffen

Fa. S. J. J. Brouwers & Zonen Zool-Iederl.briek - Rijen T.I K 1692 ·231 . POllo'rg 39926

Verteg.nwo o , digd d oo r : TH. DE GRAAF. C ltadell •• n 103

Be halve plaatijzere n loodsen leve r e n wij ook a ll e mog e lijke

Den Bo.eh • Tel. loon 7707

CONSTRUC TIe WERKEN

v lug en billijk PLAATIJZEREN LOODSEN

va n 15 X 8 m. va n 12 X 6 m en 6 X 3 m u It voo rr aa d of met zee r kon.e levertijd STAALCONSTRU CTIE

Vraagf Uw leverancier de bekende SBR·CROUPONS

van 20 X 10 m

FISH

CANNINCFACTORY

" ~""sio"

N.V. S C H E E P S W ERF

EN

MACHINEFABRIEK

Wed.J L. Ceuvel

VLAARDINGEN

Reparatiën aan

Exporteurs van:

SCHEPEN - MOTOREN - KETELS STOOMMACHINES

NIEUWBOUW

Van der Windt's Handel Mij.

DROOGDOK

Hoogte KadUk 141 • AMSTERDAM· Telefoon 51807

VISCONSERVEN GEMARINEERDE EN BISMARCK HARING ROLMOPS

GEZOUTEN HARING IN VATEN GEROOKTE BOKKING VERSE VIS T~lefoon 3057 ~utrll"du Rotterdamse liJn 67072 Telegram: H andel

Kon in klijke M~""


, W E RF

DE NOORD

N. V. STAALDRAADKABEl-EN HERCULES· TOUWFABRIEK _lh

"""""......~J~ . C~":" DEN HAA N

Sclteep"l"ouw ALBLASSERDAM

OOIlSPRONKElUKE PATENT. H OUDERS V A N EN N AAM·

GEVERSMNHET AlOM8E~Noe

HERCULESTOUW '

nV

~ S"",,,'~

VERFFABRIEK

ofeiel'wa,.eu/ab,.;e/'

,,DE V OLHARDING" Admi ralengrache 52-60

Fabrie k : N uuu h av en 73-79 • Te l. 74367·75622 Kantoor: Heemraad ..ln gel 325 • Tel. 36943

AMSTERDAM - TEL. 86487

H U ID - EN SCH EE P S V E RV EN LEVERANC I E R KON. MARI NE

Specialiteit

In

Militaire Uitrustingen OUDE GENEVER

Pompen Electrotakels Stoommachines Dekwerktuigen Haven- en Werfkranen Hydraulische stuurrnachines

Llfe P reaerver

W.Hasekamp & CO., Schiedam LEVERANCIER DIVERSE M I LITAIRE

I NSTANTIES

OI.UUateu... •

L Ik eurstokera

de

b eroe md e likeuren

"Prins van Oranje" N.V. WEVERIJEN VAN

D. VAN LInD E N

&

ZO O N

KROMMENIE

N. V.

S C H E E P S B 0

U W W ERF

Vl H

de Groot & van Vliet

i< TE

8LIKKERVEER

SPINNERIJ EN T W IJNERIJ van hennep - en vlas garens

i<

WEVER IJ van zeil. en tentdoek

Nieuwbouw van Zeeschepen en alle soorten riviervaartuigen Telefoon Rothrdlm 72753 Ridd erkerk ( K 1896) 203


;; K.;; U;; ST;,;S.:: CH :.:E =P.::E:.; N___--=M ;.;;A ;;;; RINE. VAARTUIGEN

c.v. I'viATTENFABRIEK V/H GEBR. TIMMERMANS G ENEMUIDEN TELEFOON 217 Fabrica ge van alle eerste soorlen : COCOSLOPERS EN .TAPIJTEN JAPAN_, CORRIDOR. EN ANDERE MATIeN

ARTISTIEKE GENEMUlDER MATTEN ALLE GEWENSTE DESSINS EN MATEN

Vraagt vrijblijvend inlichtinge n en bemonsterde oHerle

VLINDERCO Groentenconserven Jams en Fruitproducten -)<

N.V. VLINDERCO - BREDA TELEFOON 7946

POSTBUS Z07

Sch.epskabel voor electrisch.

Installatie .. n zeeschepen.

G. W. Wisselink's Textiel Maatschappij NoV. ENSCHEDE

Comm. Venn.

G. J. v. d. WERFF's Scheepsbouw We 5 ter b roe k (bij Groningen)

"îIeet" 'W~ 1J~HJoek 11.318

Nieuwbouw van alle mogelijke vaartuigen Tel. K 5904 No. 271 -273


alle hens

voor ... een oorl.am.

maar d.an ook .alleen:

Sloepmotoren Hulp- en noodaggregaten

T7 .~.TOm

h OUt DGOED~OOPJrN .V

MOTORENFABR/EK AMSTERDAM·N.

Distillateurs vanaf 1788. DUS MEER DAN 160 JAAR

VISCONSERVENFABRIEK

"HOLLANDIA"

GORINCHEM levert prima vo/- en halfconserven Specia li teiten: GEBAKKEN BOKKING GEBAKKEN SPIERI NG GEBAKKEN TONGFILETS Voor de tropen vacuum verpakt

F I LIAAL TE ROTTERDAM: AELB RE C HTSK ADE 55e-51e

Fa. M. KOU MAN GROOTHANDEL IN GROENTE EN FRUIT

Leverancier aan: KONINKLIJKE MARINE DIVERSE GEME ENTEN ZIEK ENHUIZEN KANTOO R. GROENTE· EN FRUITMARKT Telofoon 330360 . Lood, 47 . ',·Gravonhage

NV DE OUDE LIJNBAAN

(STAALBOUW)

Touwfabriek VL AARDINGEN

Fa. L. HUI ZER & Zn . ROTTERDAM BLOKWEG 34 •• TELEFOON 73174·74219

(

WIL P

BIJ

DEVENTBB

€"'i/eL6 Staaldraad €"'i/eL. ~erçuLe.t"uw met Si6aL- eH crI'laHiLtabekLedi"'i/ N.V. SCHEEPSWERF EN MACHINEFABRIEK

DE MERWEDE VIH VAN VLIET & CO.

Speciaal adres voor

HARDINXVELD

VLEESCONSERVEN

Z EE- EN R I V IER S C H EPE N 6 NIEUWBOUWHELLJNGEN

voor de tropen ALLE VLEESWAREN, WORSTS OORTEN SOEPEN E.."'" BRAADJUS

...

)

't::"uw

KON I N K L IJ K E V LEE S WAR E N· EN CONSERVENFABR IEK

B, Linthorst & Zonen

anno 1611

TELEF.

No.

TEL E G R. :

1

EN

201 NEDERHARDINXVELD

MER W EDE-NEDERH A RDIN XV ELO


nv Sc~eep.wel

BRO N SMOT OR EN

FOXHOL"

"v/h

GEBR. MULLER POXHOL

N ieuwbouw voor: KUSTSCHEPEN RIVIERSCHEPEN BINNENSCHEPEN

TELEFOON 25

HOOGEZAND

/li et BRONS ilJ vaarJltig, schip of schuil

Zijt gij lJoordelig veilig uit! Grool ;j tie Toem en wijd de faam V dil

tlil

product

'V IUI

wereldlJiJrtm

APPINGEDAM - TELEFOON 19

Starteraccu's BAF ook voo r: $tat ionnaire scheepsverlichting-, telefoon-, tradie.lood batlerijen van de Accum ulatoren.Fa brik Aktien-

gesellsch aft (AFA) te Hannover. Stationnaire., scheepsverlichting-, te lefoon-a lka lische batterijen v"n de De utsche Ed ison Akkumulato ren

PEPERMUNT

BO NERA

C ompany (DEAC) te Hagen. N.V. BATAAFSCHE ACCU FABRIEK Plompertstraat 20, Rotterdam • Telef. 74457

Fa. D. de LANGE Dzn. VLAA RDINGEN TELEFOON 2394

':Daar kikker je

"aK

op !

CAR R OSSE RI EFAB RI EK

JL KTH

N .V.

B e u waarborg voor kwaliteit in nieuwb o uw eu reparatie

Oliegoederen voor alle doeleinden WERELD-BIL.JARTS

CEIN TUURB AA N 66 · T E L. 82810 (2 LI J NEN )

ROT TE

R DAM

VAN DOOREN

en

.

N.

DAMS

TE X TIELF ABR IEKEN N .V. TI LBU RG A N N O 1783 •

y

fabrikanten vaD .... .J. H. SCHE ....ER - ROTTERDAM VIJVERHOFSTRAAT 1 20. 122 _ TEL. 41194

fijne en o.ove mi lita i. e l.k. M, whlpco.dl. vl'liJliJendoek, liJab •• dine. IIn O. mn. en Herennouyee utê· •


N. V. NOOR D NEDERLANDSCHE SCHEEPSWERVEN GRONINGEN

':f?.. CW.

CJa. CWeรก. <go Smulรกer6 CARROSSER IE FABRIEK EN SPU ITER IJ TILBURG

CZ1รกil1k & C lASSIFIC UIIOUtS

Speciaal voor hef sch:>onma (en e n onde rhouden va n m achinekamers en het reinigen van alle soorlen ketels. tanken. verdampers. condensors enz.

TEl. 2359

VENLOSE CARROSSERIEFABRIEK W. KUSTERS . VENLO SI NSELVE LO STRAAT 10

TELEFOON 3423

Speeiaal adres voor ALLE SOORTEN CARROSSERIEi!N IN STAALBOUW SPEC IALITEIT

IN

MILITAIRE

AUTOBUSSEN

Firmant A . H . H . KUSTER S

Fa. H. K. L4ST

ZAANLANDSCHE KOOLBORSTELFABRIEK

ELECTRISCHE COCOSFABRIEK GENEt-1UIDEN

Fa. A. DRAL BAARN

TELEFOON 28 28

N.V. "WELGELEGEN" . HOOGEZAND

Firma van de Beid &van der Stouwe

Dir. G . te Velde & Zonen - M. Vening astraat 11 REPARATIE EN INBOUW VAN ALLE SOORTEN DIESELMOTOREN

Specialiteit in Reddingboeien. Zwemvesten en Reddingsvloffen Leguanen en Aanvaarzakken

TEL. 282 -

ZWARTSLU IS


C.A.R.

INDUSTRIE

Tel. 2489

KAT WIJ K

Fabrikante van: MAGAZIJNREKK E N RI J W I ELREKKEN

M E UB ELE N LA D D ER S

TRANS POR TWAGEN S EN DI VE Rse B U ISCONSTRUCTIES

5R ey

Hut-

ventilato r

MUNTKAOE 25

.

W ~

DE . KLERKeZN .

UTRECHT

~

-

V LI~ SING EN

DEN HAAG

-

FASRIEKEN HEND RIl:; OE ICEIJSeRSTRAAT ROTTERDAM, lEl21938 s

He

e.

,

o.

Si

IEAF UTRECHT ELECTRISCHE MEETINSTRUMENTEN SPfClldE VAN

ERVARING

OP

MEETINSTRUMENTEN

HET GEB/EO

VOOR SCHEPfN

PARAFFINE

Profile for Marinemuseum

Alle Hens - 1950 - Editie 5  

Alle Hens - 1950 - Editie 5  

Advertisement