Page 1

WATERSPORT8 VERENIGING )45tOort •

'03R:' , 51 . v)" ,..,1-

1,45e' II---r au o4se

y.9, it. ; 5. VO4'22 ,,4

ca

cc

,„ ,,

_

1

,..,,-,,,,--, - \ Z g-wers°° --,....y. r..--.-_--,-,,,, ,„7•-ii , ...,.,_,.._, ••• ,..„ Ja35hi. haven „Noordergat"

uid

w a


JACHTHAVEN

MET HETOOGOP: BORKUM I SCHIERMONNIKOOG.

AMELAND. TERSCHELLING, FRIESE MEREN EN GRONINGSE MAREN POSTBUS 15 9967 ZG EENRUM (GN)


WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" voor Zoutkamp en Lauwersoog Opgericht 26 mei 1966 Goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 14 november 1968 - nummer 56 inschrijfnr. Ver. Reg. K.v.K.: V 023570 Vereniging voor zeil-, motorboot-, kanovaarders en andere watersportbeoefenaren. Aangesloten bij de N.N.W.B. Ereleden: H.J. Bos P. Lap

Winsum Zoutkamp

JAARBOEK 1

18e jaargang

VAN DE REDAKTIE Een jaar van afscheid van een voor ons, als redaktie, zeer belangrijke, inspirerende man: De grondlegger van het Jaarboek Hendrik Jan Bos, heeft te kennen gegeven, "de pen te willen laten rusten voor de jongeren". Jammer voor ons. Wij zullen het Jaarboek voortzetten in dezelfde sfeer die Hendrik Jan in al die jaren heeft opgebouwd. In deze aflevering, de 18e, hebben we geprobeerd een aantal vragen die leven bij velen van U beantwoord te krijgen: We zijn voor U bij de douane en de sluis geweest. We laten de voor- en tegenstanders van vrije vaart op het Wad aan het woord. Daarnaast nog een artikel over het weer en over het wandelen van het Westgat en we hebben de problemen die ons 's zomers bezighouden op een rijtje. Tesamen met nog een aantal verhalen weer een Jaarboek 1990 volgeschreven. Een fijne zomer toegewenst en behouden vaart! De redaktie

REDAKTIE JAARBOEK 1990 Janny du Bois Hendrik Jan BoJ, Christie Koenders Fred Licht Rienk Mulder Ankie Salters

REDAKTIEADRES Stadsweg 3 9731 CP Groningen tel. 050-415322

1


SAMENSTELLING BESTUUR W.S.V. "LAUWERSZEE" Voorzitter

: H.S. Carolus

Secretaris

: mevr. J. du Bois

Penn.meester : P. Kiel Vice voorz.

: J.G. v. Meggelen

Lid

: A. Katsman

Lid

: M.N. Loos

Lid

: mevr. K. Pettinga

Lid

: mevr. A. Salters

Lid

: L.H. Timmer

CLUBSCHIP

Tuindersweg 7b 9912 PG Leermens Stadsweg 3 9731 CP Groningen Elzenlaan 36 9741 NE Groningen Saffierstraat 19 9743 LE Groningen Nederhorstlaan 4 9301 WB Roden p/a Noordergat 1 9976 VR Lauwersoog J.P. Santeeweg 43 9312 PC Nietap Kerkpad 3 9884 PD Niehove Kamplaan 14 9722 SH Groningen

tel. 05968-1570

Noordergat 1 9976 VR Lauwersoog

tel. 05193-9154

tel. 050-415322 tel. 050-770429 tel. 050-714001 tel. 05908-18430 tel. 05193-9248 tel. 05945-14905 tel. 05949-428 tel. 050-255786

De kontributie voor het jaar 1990 bedraagt wederom 30 gulden per lid. Voor huisgenoot-leden 15 gulden per jaar. Gironr. vereniging: 1756950 t.n.v. Penningmeester W.S.V. "Lauwerszee".

STICHTING JACHTHAVENS ZOUTKAMP EN LAUWERSOOG Secretariaat Bankrelatie Girorekening

: Postbus 15, 9967 ZG Eenrum. : Rabobank Leens, rek.nr. 33.52.02.799. : 3418104.

Stichtingsbestuur:

Voorzitter Secretaris Penn.meester Lid Lid Havencommissaris

: L.H. Timmer, Kamplaan 14, Groningen. : N.E. Nieboer, Hildebrandlaan 23, Haren. : H. Dobbe, Zuidlaren. : C. van Wingerden, Haren. : F.B. Bronsema, Ulrum. : J.O. Posthumus, Eenrum.

Havenmeesters:

"Noordergat" L'oog "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" 2

: E.E. Heerma, Noordergat 1, 9976 VR Lauwersoog, tel. 05193A. Groeneveld (ass. havenmeester) : J. Bartelings, Strandweg, Zoutkamp, tel. 05956-2588 : J. Bij de Ley

11:9째4".째


COMMISSIES VAN DE WATERSPORTVERENIGING "LAUWERSZEE" Clubschipcommissie:

Jeugdcommissie:

Wedstrijdcommissie:

Tineke Joustra Piet Kiel Harm Jan Klamer, v.z. Tet Loos Kunnie Pettinga

Willem Appelboom Luit Bakker Christie Koenders, v.z. Joop van Meggelen Eddy Schuiten Jan Wieringa

RenĂŠ Bos Ton Katsman Wim Laseur Martin Loos, v.z. Joop van Meggelen Gerard Wagena Jaap Went

Fotocommissie:

Hendrik Jan Bos, v.z. Lena Faber Ankie Salters

Zeilmakerij Uilhoorn Usquert Zeilmakerij en Zonweringsbedrijf

Sinds 1954

Tevens mobiele werkplaats tel. 05950 - 2924 3


VAN DE VERENIGINGSVOORZITTER NegenTlENnegenTlG ... een mooi jaartal! Niet alleen om een nieuw jaar aan te duiden, maar ook het begin van een nieuw decennium. 1990 - het jaar waarin de "optimalisering" van de bebaking van het Lauwersmeer weer ongedaan zal worden gemaakt. Dat Rijkswaterstaat daarbij even voortvarend tewerk moge gaan als het vorige jaar. Alles terug naar de situatie zoals die was in 1988 afgezien van enige beperkingen zoals die in de Vlinderbalg. Was al dat gedoe met de bebakingen nodig? Nood-verbeterkaartjes op A-4 formaat, gratis te verkrijgen verbeterblad van kaartblad 1812.3 van de Hydrografische kaart later in het seizoen, - ach, laten we maar zeggen dat het goed was voor de werkgelegenheid! Maar toch: overheden, vóóroverleg kan beter zijn! 1990 - wat staat ons te wachten met betrekking tot ons Wad? De ontwikkelingen geven reden tot verontrusting: ankerverboden, jachthaven-gedoe (Ameland!), voortgaande beperking van de wadvaart? Voldoende aanleiding om te komen tot de oprichting van: "Wadvaarders", vereniging voor vrij en verantwoord varen op de wadden". Hoewel... we hebben toch al een Noord Nederlandse Watersport Bond! Is de NNWB niet in staat om tegenspel te bieden aan alle krachten die een aantasting van de mogelijkheden van de wadvaart kunnen zijn? Eén ding moet gezegd zijn: de nieuwe organisatie heeft al vóór de oprichting "luid en duidelijk" radio en pers gehaald en aldoende flink aan de weg getimmerd - en dát is nu juist waarin de NNWB zich wel eens wat al te terughoudend opstelt. 1990 - voor de vijfde keer wordt de Colin Archer Memorial Race verzeild, een lustrumrace in samenwerking met de stichting Specerijenrace te Rotterdam, omdat dit jaar Rotterdam en Groningen hun 650- resp. 950-jarig bestaan vieren. "Als we nou eens...", ze• ongeveer begon in 1981 de verwoording van een gedachtenvonk die de vlam van de CAM-races tot gevolg had. In datzelfde jaar werd begonnen met de voorzichtige en bescheiden voorbereidingen van de organisatie van de eerste race welke plaatsvond in 1982 - en meteen een zodanig succes werd dat men besloot het niet bij een éénmalig gebeuren te laten, doch er een 2-jaarlijkse happening van te maken. Het succes blééf niet alleen maar groeide en groeide... tot heden, en is de organisatie met alles wat daar bij komt kijken meegegroeid tot zodanige proporties dat deze de "normale" taak van een (wedstrijd)commissie in feite verre te boven gaat. En dat zeker niet in de laatste plaats omdat de begroting van één en ander - hoeveel grote duim- en een natte vingerwerk daarbij dan ook te pas is gekomen - een eindbedrag toont dat een veelvoud is van ons jaarlijks verenigings-contributie-inkomen. Op het moment dat ik dit schrijf, begin februari, wordt er in het bestuur in nauwe samenwerking met de organisatiecommissie van de CAMR hard gewerkt om te komen tot een andere organisatievorm en wel de Stichting Colin Archer Memorial Race. Als U dit leest, weten U en ik het resultaat! 1991 - een drukfout? Nee, zeker niet, maar een bestuur moet voor uitzien! Onze vereniging werd opgericht op 26 mei 1966 en dat betekent dat we het volgend jaar ons 25-jarig bestaan kunnen vieren! Een zilveren jubileum is een waardige herdenking en viering waard. Dat houdt in dat we op z'n laatst na het zomerseizoen, dus omtrent begin september, met de voorbereiding moeten beginnen. Mag ik namens het bestuur nu al een beroep doen op Uw medewerking? Hebt U ideeën, suggesties, ervaringen? Laat het ons weten! NegenTlENnegenTlG ... een mooi jaartal! Dat het voor U allen persoonlijk èn voor onze fijne vereniging vooral ook een mooi JAAR moge zijn! Uw verenigingsvoorzitter Henk S. Carolus 4


W.S.V. LAUWERSZEE JAARVERSLAG 1989 Per 1 januari 1989 bestond de vereniging uit 505 leden. En per 31 december waren dit 456 gewone leden, 2 ereleden, 12 buitenlandse leden, 10 jeugdleden en 16 gezinsleden, totaal dus 496 mensen. De ledenvergadering vond op 31 maart plaats. In de bestuurssamenstelling vonden geen mutaties plaats. Van de Clubschipkommissie nam Mw. Krook-Pruis afscheid. Dhr. Hukema verliet de Jeugdkommissie, terwijl deze weer werd versterkt door de toetreding van Mej. L. Schuiten. De wedstrijdkommissie moet het verder doen zonder de hulp van Dhr. Mol. En de redaktiekommissie is versterkt door Mw. Salters. Verder waren er geen veranderingen in de kommissies. Ook in november was er een vergadering met de leden van de vereniging. Daarnaast in maart een bijeenkomst met de leden van de diverse kommissies, er was een kennismakingsavond met nieuwe leden van de vereniging en er vonden in de loop van het jaar 10x bestuursvergaderingen plaats. Aktiviteiten De Clubschipkommissie heeft zich weer stevig ingespannen met als begin de Nieuwjaarsvisite, een goede bezetting tijdens de zomer en uiteraard de klaverjasavonden en diverse winteravondaktiviteiten. De wedstrijdkommissie heeft zich beziggehouden met organisatie van voor- en najaarswedstrijd, Europees- en Nederlands kampioenschap zeilen in de Int. Moth en Ned. Kampioenschap in de Sternklasse. En samen met de Jeugdkomrnissie jeugdzeilwedstrijden van de N.N.W.B. (Combi Noord).

5


Garage Veenwijk AUTOMOBIEL- en GARAGEBEDRIJF

Levering van: Gebruikte- en nieuwe auto's - alle merken Keerkoppelingen en onderdelen Reparatie van: Benzine- en Dieselmotoren Tevens: Wagenschade herstellen

HET adres:

Garage Veenwijk Hoofdstraat 29. Houwerziji Tel. 059571333.

.

Ook verzorgden zij weer de jaarlijkse verkoping. De Jeugdkommissie breidde haar aktiviteiten uit met een groep gevorderden. En was weer zeer enthousiast en aktief op zaterdagmorgen. De redaktiekommissie zorgde voor een leesbaar en omvangrijk Jaarboek, de fotokommissie wordt steeds gedetailleerder met de historie van de vereniging en is op weg om een goede dokumentatie op te bouwen. Aktiviteiten van de motorbootsektie vinden helaas geen weerklank bij de leden. Winteravonden werden verzorgd door Dhr. Van Wingerden, over zijn reis naar de Caribean, door Dhr. Salters over een tocht langs de oostkust van Zweden, mensen van de helicopterreddingsdienst vertelden over hun werk en de Vereniging tot Behoud van de Waddenzee kwam ons haar standpunt verduidelijken. En verder: Werd er een folder gemaakt en verspreid op de schepen om mensen te wijzen op onze vereniging en hen het lidmaatschap aan te bieden. Is er een begin gemaakt met denken over een nieuwe accomodatie als opvolger van ons Clubschip. Heeft het bestuur zich geweerd in bijvoorbeeld de N.N.W.B. en een bijeenkomst van de verenigingen rondom het Lauwersmeer georganiseerd. Er is veel aandacht besteed aan de bebakening van het Lauwersmeer, de mogelijkheden om op het Wad te kunnen blijven varen, de problemen tussen K.N.W.V. en N.N.W.B., die gelukkig tot een afronding tot onze tevredenheid zijn gekomen, de bedieningsuren van de sluis. En nog een aantal andere zaken die een watersportvereniging raken, die zich bevindt in het Lauwersmeergebied aan de kust en de Waddenzee. Janny du Bois, secretaresse 6


MEDEDELINGEN VAN DE STICHTING JACHTHAVENS ZOUTKAMP EN LAUWERSOOG De grootse plannen die de gemeente Ulrum samen met de Grontmij en Holland Parks had ontwikkeld ten aanzien van de recreatieve ontwikkeling van het Lauwerszee gebied zijn in 1989 niet tot uitvoering gebracht. De inbreng in deze plannen van onze jachthaven "Hunzegat" is dus niet door gegaan. Door deze, voor het Hunzegat, rommelige gang van zaken daalde het aantal vaste liggers aanzienlijk. We hopen met het nieuwe college van "groot" Ulrum de toekomstplannen van de buitenhaven te Zoutkamp te kunnen bespreken en rekenen daarbij op medewerking om gezamenlijk tot een strukturele verbetering te komen. Door het voorlopig niet uitvoeren van plan Zoutkamp zal ook de ontwikkeling van de haven Noordergat worden afgeremd. Allerlei noodzakelijke voorzieningen, o.a. een toiletgebouw, zullen voorlopig niet worden uitgevoerd. Er zal dus ook over dit probleem uitgebreid van gedachten gewisseld moeten worden. Hoewel ons officieel niet bekend is wanneer met de renovatie van de binnenhaven zal worden begonnen houden wij rekening met de mogelijkheid dat de vaste liggers in de binnenhaven haar ligplaatsen dit jaar niet zullen kunnen gebruiken en waarschijnlijk zullen ook pessanten daar dit jaar geen plaats kunnen krijgen. Ook dit probleem zullen wij met het nieuwe gemeentebestuur bespreken. En tot slot zal er gesproken worden over de financiĂŤle consequenties van de milieunormen die zullen gelden voor jachthavens. Deze voorschriften betreffen o.a. afvoer bilgewater, verfresten, carterolie, opvang water door afspuiten onderwaterschip. Goed om over na te denken en met elkaar een oplossing te zoeken. Wij wensen al onze watersporters een goed seizoen 1990. Het Bestuur

D

Watersportbedrijf W. Okken Ifftemalaan 56 9351 NJ Leek Telefoon 05945-17266

~Or

Alle vaarbenodigdheden, o.a.: Jachtlaksystemen - Epifanes, De IJssel Navigatieapparatuur - Veiligheidsmiddelen adviezen voor onderhoud en reparatie Voor U als verenigingslid altijd een aantrekkelijke prijs. Bel ons erover!

7


Hotel Cafe Restaurant Slijterij 'DE ZEEAREVDY Wij verzorgen graag uw: * Bruiloften, vergaderingen en partijen * Zalen beschikbaar tot 250 personen * Bezoek eens onze Kegelbanen

Ruime eigen parkeer gelegenheid Beleefd aanbevelend,

Anko en Lieneke Buwalda Berd en Els Rozema Dorpsplein 1 - Z.7 eutkamp r2,Iefoon 05956-1647


BELANGRIJKE TELEFOONNUMMERS Alarmnummer Artsen dr. Witkamp (Gron. kant Lauw. geb.)

dr. Leusink (Oostmahorn, Enumaziji) dr. Bruinsma (Dokk. Nwe. Zijlen) Clubschip Lauwersoog Douane Lauwersoog Jachthavens Delfzijl

Dokk. Nwe. Zijlen "Lunegat" Lauwersoog "Noordergat" Oostmahorn "Bootsgat" Schiermonnikoog Zoutkamp "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" Kompassteller (Roukema DelfzijI) Kustwacht Schiermonnikoog Marechaussee Zoutkamp Rijkspolitie te water Scheveningen Radio Sluis Lauwersoog Sluis DelfzijI Weerbericht Wadden, IJsselmeer

Deltagebied, Biesbosch

06 - 11 05956 - 1300 05193 - 1286 05194- 202 05193 - 9154 05193 - 9142 05960 - 15004 05112 - 303 05193 - 9040 05193 - 1445 05195 - 1544 05956 - 2588 05956 - 1686 05960 - 13127 05195 - 1247 05956 - 2717 058 - 123044 02550 - 62460 05193 - 9043 05960 - 13293 / 10248 06 - 91122352 06 - 91122353

Jachtwerf du Bo is rilimilm.211 — Winterberging op bewaakt terrein. — Reparatie in staal, polyester, hout en epoxy. — Nieuwbouw van elk type schip, idem. — Alle soorten timmerwerk : - teakdekken - binnenbetimmeringen - restauratiewerkzaamheden - masten, zwaarden e.d. Levering en inbouw van motoren en schroefinstallaties. Levering en inbouw van alle electronische apparatuur. Tuigen van alle typen schepen. Kraan tot 15 ton. Duikwerkiaamheden : - Onderwaterinspectie - Schroef klaren etc.

Duinkerkenstraat 18, 9723 BR Groningen. Tel. 050 - 130582.


UITGEBREIDE WEERS- OF WINDVERWACHTING Lokale tijden ma t/m za

Lokale tijden zondag

Station

Frekwenties in Nrd. Neder!.

06.30 08.00 12.00 12.56 13.00 17.55 18.00 23.00

06.30 08.00 12.00

Radio 5 Radio 1 Radio 5 Radio 1 Radio 1 en 5 Radio 5 Radio 1 en 5 Radio 1

Radio 1: 90.8 (Smilde) 88.6 (Irnsum) Radio 2: 88.0 (Smilde) Radio 3: 91.8 (Smilde) Radio 4: 94.8 (Smilde) Radio 5: 1008, middengolf

13.00 16.55 18.00 23.00

SCHEVENINGEN RADIO OP DE MIDDENGOLF 05.40

-

11.40 - 17.40 - 23.40 op frekwenties 1862, 1890, en 's nachts tevens 2824 kHz.

(SSB)

Districts-indeling Nederlandse kustwateren

Districts-indeling Noordzee

54°

- 54° 60° 60°

53° 58°

52°

58°

56° 56°

51°

51°

10

6'

54'

52°

52'


BELANGRIJKE TELEFOONNUMMERS Alarmnummer Artsen dr. Witkamp (Gron. kant Lauw. geb.)

dr. Leusink (Oostmahorn, Enumaziji) dr. Bruinsma (Dokk. Nwe. Zijlen) Clubschip Lauwersoog Douane Lauwersoog Jachthavens Delfzijl

Dokk. Nwe. Zijlen "Lunegat" Lauwersoog "Noordergat" Oostmahorn "Bootsgat" Schiermonnikoog Zoutkamp "Hunzegat" Zoutkamp "Oude Binnenhaven" Kompassteller (Roukema DelfzijI) Kustwacht Schiermonnikoog Marechaussee Zoutkamp Rijkspolitie te water Scheveningen Radio Sluis Lauwersoog Sluis DelfzijI Weerbericht Wadden, IJsselmeer

Deltagebied, Biesbosch

06 - 11 05956 - 1300 05193 - 1286 05194- 202 05193 - 9154 05193 - 9142 05960 - 15004 05112 - 303 05193 - 9040 05193 - 1445 05195 - 1544 05956 - 2588 05956 - 1686 05960 - 13127 05195 - 1247 05956 - 2717 058 - 123044 02550 - 62460 05193 - 9043 05960 - 13293 / 10248 06 - 91122352 06 - 91122353

Jachtwerf du Bo is rilimilm.211 — Winterberging op bewaakt terrein. — Reparatie in staal, polyester, hout en epoxy. — Nieuwbouw van elk type schip, idem. — Alle soorten timmerwerk : - teakdekken - binnenbetimmeringen - restauratiewerkzaamheden - masten, zwaarden e.d. Levering en inbouw van motoren en schroefinstallaties. Levering en inbouw van alle electronische apparatuur. Tuigen van alle typen schepen. Kraan tot 15 ton. Duikwerkiaamheden : - Onderwaterinspectie - Schroef klaren etc.

Duinkerkenstraat 18, 9723 BR Groningen. Tel. 050 - 130582.


OPENINGSTIJDEN BRUGGEN EN SLUIZEN ROND HET LAUWERSMEER Alleen voor de periode van 1 mei tot 1 oktober. Zoutkamp - Reitdiep tel.: 05956 - 1305

: 's Zondags gesloten. De hoogte van de brug over de openstaande sluis is bij normale waterstand plm. 3.40 mtr. ma. t/m za. 7.00 - 12.00 en 13.00 - 18.00 uur. (in juni, juli, aug. tot 19.00 uur).

Lauwersoog tel.: 05193 - 9043

Dokk. nw. Zijlen

: ma. t/m vr. van 7.00 - 20.00 uur. (in mei sluiting 12.00 - 13.00) : 's Zaterdags van 7.00 -19.00 uur. 's Zondags van 9.00 - 13.00 uur en 14.00 - 18.30 uur. Winterbediening: ma. t/m vr. 7.00 - 12.00 en 13.00 -18.00 uur. za. idem maar tot 17.00 uur. : ma. t/m vr. van 7.00 - 8.00 uur en 8.30 - 12.00 uur en 13.00 - 17.30 en 18.00 - 20.00 uur. 's Zaterdags idem doch dan tot 19.00 uur. 's Zondags 8.30 - 12.00 uur, 14.00 - 17.30 en 18.00 - 20.00 uur.

Hunsingobrug : ma. t/m vr. van 8.00 - 12.00 en 13.00 - 17.00 uur. Zoutkamp 's Zaterdags (vanaf half mei tot half sept.) tel.: 05956 - 1587 8.30 - 9.00, 13.00 - 13.30 en 17.30 - 18.30 uur. 's Zondags (eveneens van half mei tot half sept.) van 8.30 - 9.00 en 15.00 - 15.30 en 18.30 - 19.30 uur. De Friese Kokersluis in de : Doorvaarthoogte 2.40 mtr. bij normale waterstand. Lauwers bij Zoutkamp Schutlengte is maximaal 10 meter.

MARIFOONVERKEER MET BRUGGEN EN SLUIZEN: Lauwersoog haven Lauwersoog sluis Harlingen sluis Kornwerderzand sluis Delzijl zeesluis Brug Weiwerd Eemsk. Brug Driebond Eemsk. Gron. sluis 12

9 22 22 18 11 22 18 20


MARIFOON-KANALEN

Appingedam

27 + 16 Continentaal plat L7

28/84 + 16 Nes 23 + 16

Smilde 24 Tjerkgaast 28 Wieringermeer 27 + 16

Lelystad 83 + 16 Haarlem 23 /25 +16 Markelo 23

Scheveningen 26/83 + 16 Lopik 86 + Selcal 16

Marifoonkanalen met specifiek verkeer:

Maastricht 25

Kustwacht Schiermonninkoog: kanaal 5: verkeersbegeleidingskanaal kanaal 67: opsporings- en reddingsaktiviteiten ter plaatse bij ongeval op zee Centr. meldpost Waddenzee: kanaal 4 Kustwacht Terschelling: kanaal 2

Sociaal Verkeer: kanaal 77 (hĂŠt kanaal voor de beroeps-binnenvaart)

4t24,

13


HcAda-Mariner-Suzuki-Yamaha buitenlioordmotoren

DT200C \SXjOil lnjection

BRANDS WARFHUIZEN Tel 05957 - 1773 's Maandags gesloten

2-200 kW tweetakt-viertakt 2 jaar garantie reparatie-inruil

SUZUKI iarili OUTBOARDS

GEWEHATOREN Overal en altijd stroom bij de hand.

Vanaf: 220 Volt - 500 A 12 Volt - 8,3 A Winterstalling voor schepen met eigen kraan

BRANDS Baron van Asbeckweg 22 - 9963 PC Warfhuizen Telefoon: 05957-1773

Groningen

14

's Maandags gesloten


FOTOKOMMISSIE Deze commissie houdt zich bezig met het verzamelen van foto's en afbeeldingen die betrekking hebben op de geschiedenis van het Lauwersmeer en in het bijzonder van de activiteiten van de watersportvereniging. In het album worden de fotobladen afgewisseld met tekst waarin in grote lijnen de geschiedenis van de Lauwerszee en het Wad wordt belicht. Verder wordt de ontwikkeling te land en te water op de voet gevolgd. De commissie is voornemens het album in het volgend jaar ter inzage te leggen in het clubschip. Het fotoboek is echter nog geenszins volledig. Daarom doen wij nogmaals een beroep op de leden om foto's van bedoeld gebied, van vroeger en nu, op te sturen of even te bellen. Ook onderwerpen als flora en fauna, bijzondere tochten en voorvallen zijn welkom. U krijgt alle foto's ongeschonden terug. H.J. Bos, Zijlvestweg 9, 9951 BH Winsum, tel. 05951 - 1948.

JEUGDKOMMISSIE Terugkijkende op het afgelopen jaar kan er gezegd worden, dat het jeugdzeilen weer prima verlopen is. Doordat er veel kinderen van het jaar ervoor weer terugkwamen op de zeillessen, waren er dus veel gevorderden en wedstrijdzeilers. Natuurlijk mogen we de beginners niet vergeten te noemen. Zij deden hun best om de beginselen onder de knie te krijgen en dit bleek voor enkelen toch niet zo eenvoudig. Wij waren blij met de drie optimisten, die we erbij kregen. Nu konden de groepen kinderen, die verder waren met zeilen, elk in een boot. Het weer was natuurlijk ook prima, zo konden we bijna elke zaterdag het water op. We hopen dan ook veel kinderen terug te zien het komende seizoen. Graag zou ik langs deze weg nog een oproep doen voor nieuwe instrukteurs. Wij kunnen er nog een paar gebruiken. Het is leuk en dankbaar werk, kijk alleen maar eens naar die stralende gezichtjes aan het eind van de zeillessen. Dat moet toch voor iedereen voldoening geven. Nu wens ik de kinderen dit komend jaar een mooi en leerzaam seizoen toe. Namens de jeugdkommissie, Christie Koenders

ZEILLES IN EEN OPTIMIST! De afgelopen zomer heb ik 10 zeillessen gehad dat was hartstikke leuk. De eerste lessen hadden we peddelen in de haven, knopen en theorie in het clubschip. Daarna gingen we al zeilen, dat was echt machtig, we hadden iedere week mooi weer. De leukste les vond ik het omslaan. Het viel niet mee om de boot om te krijgen. En de laatste keer vond ik ook machtig, toen was er een soort examen. We waren in groepjes verdeeld, het groepje waar ik in zat moest eerst af- en optuigen daarna knopen en daarna zeilen om de boeien. Toen iedereen klaar was gingen we barbecuen, dat was heerlijk! Ik heb het gehaald en heb een vaantje en diploma gekregen! Groetjes van Sascha de Graaf 15


N. WATER. G GRONINGEN SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

PERFEKT! KWALITEIT en LAAG IN PRIJS EILKLEDINGSPECIALIST IN HET NOORDEN (alle topmerken in huis) tevens Uw leverancier van vele accessoires * * * * * *

reddingsmiddelen (Besto, Nelly Hansen, KD-Matic) alle soorten noodsignalen grote kollektie touw (Gleistein, Neptunus) Staaldraad (aanpersen van terminals) groot blokkenprogramma (o.a. Harken) boeken en kaartenkollektie etc. etc. met onze "klantenkaart" extra voordeel. Bezoek eens onze nieuwe zeer overzichtelijk en kompleet ingerichte watersportwinkel.

GEBR. WATERBonta LAGE DER A 2 - GRONINGEN Tel. 050- 125077 Ook geopend op zaterdag van 10.00 uur tot 17.00 uur


VAN DE WEDSTRIJDKOMMISSIE Het wedstrijdprogramma 1 — Voorjaarsrace: Zondag: 20 mei (Zoutkamperlaag) starttijd: 10.00 uur briefing: Zaterdag 19 mei tussen 20.00 en 22.00 uur in het clubschip Klassen: rond- en platbodems, multihull's en vrije klassen onder te verdelen in de volgende klassen: klein staal, groot staal, klein plastic en groot plastic en éénheidsklassen zoals waarschepen, westerly's enz. enz. 2A — Lauwersoog Borkum: (buiten om)

Vrijdag: 1 juni starttijd: 21.30 uur briefing: 1 juni, tussen 20.00 en 21.00 uur in het clubschip klassen: multihull's en scherpe jachten te verdelen in groot- en kleinstaal, groot en klein plastic en éénheidsklassen.

2B — Lauwersoog Borkum: (over het Wad)

Zaterdag: 2 juni. starttijd: briefing: klassen:

ongeveer 15.30 uur zie hierboven rond- en platbodems en niet diep stekende scherpe jachten.

3 — Najaarsrace: Zaterdag: 1 sept. Zoutkamperlaag starttijd: 12.00 uur. briefing: vrijdag 31 augustus tussen 20.00 en 22.00 in het clubschip klassen: zie voorjaarsrace Alle inschrijvingen dienen de maandag vo or de wedstrijd uiterlijk binnen te zijn. Inschrijfgeld: f 17,50 per wedstrijd. 4 — Colin Archer Memorial Race: Opgeven vóór 15 mei. Informatie: M.H. Loos, tel.: 05193 - 9248.

Ons eigen wedstrijdprogramma is traditioneel, al zou de manier van het indelen in klassen (zoals hierboven vermeld) wel veranderingen te weeg kunnen brengen. Wel willen wij duidelijk stellen dat indien er per klasse minder dan 4 aanmeldingen zijn, indeling bij één van de andere klassen volgt. De laatste twee jaar liep de deelname aan de wedstrijden behoorlijk terug en daarom denken wij, dat er vooral voor de nieuwe leden een kleine toelichting nodig is. 17


Wat betreft de voor- en najaarsrace kan gezegd worden dat deelname voor alle zeilschepen mogelijk is. Wel is er een minimale uitrusting vereist, zoals anker met ketting, goede kaart van ons gebied, vuurpijlen, kompas en een betrouwbare motor. De wedstrijden worden op de Zoutkamperlaag en bij goed weer in het Westgat gezeild. Klasse indeling is: — multihulls in één groep, met als handicapgetal de Texel yardstick. — rond- en platbodems in één groep, met als handicapgetal het volgens hun meetbrief geldende, of het door de wedstrijdcommissie volgens de door schipper verstrekte gegevens, berekende getal. — scherpe jachten (vrije klassen) in meerdere groepen, zoals boven vermeld met de aantekening dat houten schepen bij de kunststof schepen ingedeeld kunnen worden. Zoals gezegd, minimaal 4 schepen per klasse. Voor I.O.R. en I.M.S. en N.K.K. geldt hetzelfde. Getracht wordt een starttijd vast te stellen waardoor de stroom de deelnemers zo weinig mogelijk plaagt. Er dient niettemin gesteld te worden , dat die stroom altijd een grote invloed op de uitslag gehad heeft; daarom dus de veranderde indeling, die de verschillen terug kan brengen. Gevolg hiervan was wel dat er voor en na de wedstrijden altijd voldoende stof voor discussie was. Uiteraard zou de wedstrijdcommissie activiteiten willen organiseren waarbij alle storende invloeden zouden ontbreken, maar dat is in ons gebied niet mogelijk, of je zou op het Lauwersmeer moeten gaan varen. Daar zou het verschil in diepgang weer van invloed zijn, denk maar eens aan twee lange slagen voor ondiepe schepen of tien heel korte slagen voor diep stekende schepen. Toch was de in 1989 gehouden proef op het meer wel een succes, maar te weinig deelname drijft ons weer naar het zoute water. Lauwersoog - Borkum (buitenom) is bestemd voor zeilers met kennis van kustnavigatie en enige ervaring. De starttijd wordt zodanig gekozen dat men gedurende de hele wedstrijd de stroom mee heeft (normaal gesproken). De wedstrijd duurt tussen de 6 en 8 uur, zodat men na een stoptijd van ongeveer 6 uur, met de stroom mee, door kan varen naar Delfzijl. Dat om mee te doen aan de pinksteractiviteiten aldaar en een week later eventueel aan de Delfzijl - Borkum race. Neptunus heeft "vrijliggen" bij deelname aan die activiteiten. Lauwersoog - Borkum, over het Wad, is een wedstrijd voor ondiep stekende schepen, maximaal 1,10 meter. De starttijd wordt natuurlijk aangepast aan de getijwaterstanden, zodat men ongeveer 4 tot 5 uur na de start op de Eems finishen kan. Hierna kan men dan zelf kiezen voor doorgaan naar Delfzijl of niet. Hoe zouden onze wedstrijden nu weer een groter deelnemersveld kunnen krijgen? Persoonlijk denk ik, dat de gewijzigde klasse indeling kan helpen, terwijl volgens mij ook de deelnemers zelf hier erg veel aan kunnen doen door hun vrienden en kennissen te stimuleren tot deelname; nieuwe leden en liggers natuurlijk ook. Hoe meer deelnemers en klassen, hoe leuker; immers winnen is altijd mooi, maar je eigen tegenstanders uitzoeken en verslaan is vaak bijna net zo mooi. Zelf herinner ik mij tenminste de strijd tussen de Ran en de Silvestris Rosa, of de Kloek, of de Silva nog met erg veel plezier en ik denk dat veel van de deelnemers datzelfde hebben. 18


Over de C.A.M.R. (inmiddels de vijfde) wordt elders in dit blad geschreven. Daar wil ik niet meer over zeggen, dan dat het als gevolg van de goede samenwerking met de Stichting Specerijen Race (Rotterdam) een nog grootser evenement zal worden dan in het verleden en dat het aantal deelnemers de honderd wel eens zou kunnen overschrijden. Tenslotte nog een paar opmerkingen. Al onze wedstrijden kunnen alleen maar doorgaan dankzij de medewerking van een aantal mensen en instanties, waarvan ik noem: FrĂŠ ten Kate met de "Oosterweeren" , Hans Karseboom met de "Nossa", als hulp en controle schepen. Als zich daarvoor nog een paar meer vrijwilligers aan zouden melden - heel fijn. Van de instanties noem ik: K.N.Z.H.R.M. - Kustwacht Schiermonnikoog - Douane Rijkspolitie te Water - Rijkswaterstaat en last but not least de Koninklijke Marechaussee, haven- en sluispersoneel: Allen bedankt. Verzoek: het zou erg prettig zijn indien men zich zo vroeg mogelijk aan zou melden, zodat de wedstrijdcommissie voldoende prijzen kan aanschaffen (het aantal hangt af van het aantal deelnemers), de deelnemers kunnen dan tijdig en volledig klaar zijn en de handicaps berekend. Als we uw aanmelding tijdig hebben, maakt het de wedstrijd voor alle deelnemers plezieriger, want dan weet men ook tegen wie men zeilt en wat diens handicap is. Info: bij de leden van de wedstrijdcommissie, zie blz. 2 en 3 jaarboek. De Tox race Op 8 en 9 september wordt de Tox race georganiseerd door de club van die naam. Het is een wedstrijd vanaf Lauwersoog naar de jachthaven van Schiermonnikoog en terug naar Lauwersoog, alwaar nog een ronde om het Lauwersmeer gefietst moet worden en vervolgens nog een traject op het meer met de surfplank. De laatste twee evenementen hebben hun finish nabij het clubschip, alwaar ook de prijsuitreiking zal plaatsvinden. Info: H. Hofman, telefoon: 05114 - 2485. Open Nederlands Kampioenschap International Moth. Ook wordt voor de vijfde keer al weer door ons dit kampioenschap georganiseerd, en wel op vrijdag 7, zaterdag 8 en zondag 9 september. Hiervoor kan men zich natuurlijk ook als assistent, of als assisterend schip(per) opgeven, graag zelfs.

19


VERSLAGEN WEDSTRIJDCOMMISSIE-ACTIVITEITEN 1989 Moth en Stern wedstrijden: Voor het eerst werd een Europees kampioenschap op het Lauwersmeer gezeild en wel in de International Mothklasse, waarbij er 28 motten op het water verschenen. Gezien het kommentaar na afloop op het havenfeest mogen wij zeggen dat het een goed kampioenschap geweest is, waarbij de Engelsen de boventoon voerden en de Nederlanders niet bij de eersten waren. Een paar maanden later moesten we weer op zoek naar de mottenballen, maar toen zorgde de harde wind er voor, dat er onder het aantal zeilende vliegers of vliegende zeilers erg veel uitvallers waren. Bij beide wedstrijden was de organisatie op het water in handen van Joop van Meggelen en dat is eigenlijk al een waarborg voor rust en een goede gang van zaken. Hierbij moeten we wel vermelden, dat hij erg goed geassisteerd werd door: Peter en Lena (Second to None), Hans en Geke (Nossa), Eddie en Anja (Linro) , FrĂŠ en (Oosterweeren), Dick en Christie (het Kleine Ding) en Gerard en Jannie (Indeweer) terwijl in de rubberboten Wouter, Paula, Bernard-Martin, Paul en Ronald als herders - honden achter de soms links en rechts ondergaande en schipbreuk lijdende Motten aanjoegen en ze veilig naar hospitaalschip of wal brachten. Ik realiseer mij ten volle, dat ik waarschijnlijk een paar mensen vergeten ben, mocht dit zo zijn, mijn excuses daarvoor. Allemaal, genoemd en niet genoemd, heel erg bedankt.

Voorjaarsrace: Voor het eerst en als proef, mede om ons handicapsysteem te testen, werd deze wedstrijd op het meer gevaren. Door het kleine aantal schepen in de vrije ( scherpe jachten) klasse is de proef niet geslaagd. Toch waren de 21 deelnemers erg tevreden over de zeildag, hetgeen vooral te danken was aan het uitermate gunstige weer, d.w.z. geen kruisrakken in het nauwe gedeelte. Bij de Platbodems eindigden de Langouste op de eerste- en de Silveren Man op de tweede plaats, terwijl de Linquenda nogal wat pech had. Bij de vrije klasse 1 was de eerste plaats voor de Zee-eend en de tweede voor de Onedin, klasse verloochent zich nooit. De vrije klasse twee werd beheerst door de Aeolus, met als tweede de Wijsant. 1989 bleek het jaar van Gerard te worden. (doorbraak?) Bij de multihull's had de Quest weinig tegenstand en dat vertaalde zich in een eerste plaats.

Lauwersoog

—

Borkum

Een redelijk winderig gebeuren met maar 7 deelnemers. Op het Wad moest de Anna Maria de meerdere erkennen in de Linquenda, in 1988 ook al. Buitenom won de Garuda bij de Multihull's, wij zijn nieuwgierig naar de resultaten van Henk Tappel, nu hij overgestapt is naar de scherpe jachten. De Aeolus won bij de scherpe jachten. Zoals al eerder opgemerkt, Gerard is doorgebroken. 20


Najaarsrace. Hierbij kwamen wederom slechts 21 schepen aan de start, ondanks het mooie weer, maar dat weet je natuurlijk nooit van te voren. Bij de Multihull's moest de Quest (en ook de Silene) de meerdere erkennen in de Katje Tippel, wij hopen dat het in 1990 een groter veld wordt. In de vrije klasse 1 was het wederom de Zee-eend die aan het eind van de rit als nummer één uit de bus kwam. Hierdoor werd hij ook winnaar van de wisselbeker, die in het clubschip op hem ligt te wachten. In de vrije klasse twee moest Gerard de meerdere erkennen in Albert, de eerste plaats dus voor de Zee-eend. Hier kwam voor het eerst de scherpe Garuda aan de start en die behaalde de derde plaats, zie je wel. Bij de rond- en platbodems was het de dag van Anno, die met zijn Linquenda de eerste plaats bezette, gevolgd door de Weerlicht. Jammer dat de vaste tegenstander uit Delfzijl dit jaar verstek liet gaan, want we hadden de indruk, dat men hier in Lauwersoog erop gebrand was om te laten zien dat ze het ook kunnen. Wie weet, straks beter. Al met al was het ondanks de wat tegenvallende deelname een leuk wedstrijdseizoen en de wedstrijdcommissie dankt alle medewerkers en deelnemers daarvoor. Als gevolg van de voorjaarsrace op het meer, is er ook een midweek-zeilwedstrijd ontstaan, waaraan een aantal deelnemers op woensdagavonden mee deed, een initiatief van Ankie. Hierover vindt U elders meer informatie, maar we kunnen hier wel zeggen, dat ook in 1990 deze wedstrijden doorgang zullen vinden.

De verkoping Ook al een initiatief van de wedstrijdcommissie. Op zaterdag na de voorjaarsvergadering vond deze traditionele activiteit in het clubschip plaats. Hier worden scheepsspullen (in de meest ruime betekenis van het woord) bij opbod verkocht. Het aanbod was zeer ruim en de handel florissant. Aantal aanwezigen toch zeker 60 en voor ongeveer 4000 gulden verkocht. De hierbij traditioneel verkochte ERWTENSOEP was weer voortreffelijk en is dan ook allemaal op gegaan. Wie er niet was heeft wat gemist.

Klaverjassen U zult zich afvragen wat klaverjassen met een watersportvereniging te maken heeft. Wel, op een gegeven moment dacht de wedstrijdcommissie (Henk Koopman) dat het wel leuk zou zijn indien er ook een ontmoetingsmogelijkheid zou kunnen zijn tussen de mensen die elkaar op het water vaak tegenkomen. Ze zouden het ook leuk kunnen vinden om gedurende de winter iets te doen, waarbij er andere contacten gelegd worden dan die tussen de zeilers onderling en de motorbootvaarders onderling. Het bleek een goed idee te zijn want nu wordt er al weer een jaar of acht op de derde vrijdag van de maand geklaverjast. Inderdaad bleek daar belangstelling voor te zijn, getuige het aantal deelnemers, variërend van 20 tot 26. De gezelligheid is het belangrijkste, en er wordt dan ook wat af-ge-ouwe-haad. Het niveau van de spelers ligt nogal uit elkaar maar de gezelligheid ontbreekt nooit, mocht U eens willen meedoen, aarzel dan niet, maar kom. 21


Waar ga jij naar toe? Naar JACHT SERVICE JOS STRUYK EN JACHTBOUW de BOER DELFZIJL twee watersportbedrijven onder één dak

JACHTBOUW de BOER — bouwer van de NIENKE ZEILJACHTEN — en MOTORBOOT NIENKE CRUISER 1100 — bel voor proefvaart en/of folder JACHTSERVICE JOS STRUYK — MASTEN — goede service —ZEILEN — prima know how —TUIGAGES — en ....aanleggen voor de wal — KLEDING Eemskanaal Noordzijde 53 Delfziji g>2 05960 - 18162 .


CLUBSCHIP " 'T ROODE HOOFT " De clubschipkommissie heeft het jaar 1989 afgesloten, de kas is opgemaakt, de medewerkers bedankt, de op- en aanmerkingen van het afgelopen seizoen besproken en de plannen voor 1990 zijn op papier gezet. De kas werd dit jaar niet zo goed gevuld als de voorgaande jaren, willen wij ons inkomen op peil houden dan zullen we moeten proberen meer bezoekers te trekken. Waardevolle suggesties voor één of ander plan van onze leden zijn van harte welkom bij de clubschipcommissie. De aanmelding om clubschipdienst te doen verliep in het begin stroef maar was tenslotte zo goed dat we de hele vakantieperiode open konden zijn. De lijst voor het komend seizoen is op de geslaagde barbecue-avond voor de medewerkers in november in Roden al gedeeltelijk gevuld, toch zijn er nog open plaatsen. Heeft U zin een keer dienst te doen, aarzel dan niet en bel even naar Tet Loos tel. 05193-9248. Zoals wij thuis wel opeens op- en aanmerkingen bespreken zo ook hier. Het betreft de opmerking die werd geplaatst t.a.v. de honden in het clubschip. Wij hebben gemerkt dat sommige dienstdoende families het vervelend vinden om de bezoekers te moeten wijzen op de regels die hiervoor gelden en daarom doen we nogmaals een dringend beroep op de hondenbezitter om zijn/haar hond op het terras en in het clubschip aan de lijn te houden en in zijn/haar nabijheid. Verder is ons ter ore gekomen dat er bezoekers zijn die zich tijdens hun verblijf in het clubschip zorgen maken over de gang van zaken achter de tap en in de keuken. Eén van de charmes van ons clubschip is juist dat de dienstdoende families hun dienst op hun eigen manier invullen en wij willen graag dat dat in de toekomst zo blijft. Laat dus de dienstdoende familie zoveel mogelijk hun eigen gang gaan, grijp niet in, maar wacht tot er om hulp gevraagd wordt. Ben je echter van mening dat er onverantwoorde dingen gebeuren, licht dan een clubschipcommissielid in. Dan gaan we nu over tot het bekend maken van de plannen voor 1990. Bovenaan staat weer de jaarlijkse grote schoonmaak welke gehouden zal worden op zaterdag 21 april aanvang 9.30. Voor iedereen is wel een klusje te bedenken dus geef je snel op bij Tineke Joustra tel. 058-887119. De in augustus 1989 geplande barbecue-avond kon door gebrek aan belangstelling helaas niet doorgaan. Wij laten ons niet ontmoedigen en zullen na de vakantie opnieuw trachten een gezellige avond te organiseren. Hoe en wat wordt in de loop van de zomer in het clubschip bekend gemaakt, graag ontvangen wij hierover ook ideeën. Om het bezoek aan het clubschip aantrekkelijker te maken zullen wij het komende seizoen een zogenaamd "Happy Hour" invoeren. Dit betekent dat 's zaterdags tussen 17.00 en 18.00 uur precies, de verteringen f 1,— per stuk kosten (geen longdrinks). Voorwaarde is wel dat elke consumptie direct wordt afgerekend, dus geld meenemen. Gezien de ervaringen in andere gelegenheden hebben wij grote verwachtingen van dit plan en wij rekenen daarom op jullie medewerking. Tenslotte willen wij iedereen die heeft meegeholpen het clubschip, op welke manier dan ook, drijvende te houden hiervoor hartelijk bedanken. Wij wensen iedereen voor het komende seizoen veel goed vaarweer en hopen ook velen weer op het clubschip te ontvangen. H.J. K. 23


MIDWEEKZEILWEDSTRIJDEN In navolging van de Skandinavische zeilverenigingen, waar dit al "eeuwen" gebeurt, zijn een paar enthousiaste leden begonnen met het zeilen van korte avondwedstrijden op het Lauwersmeer. Iedere woensdagavond wordt er om 19.00 uur gestart voor het clubschip. De te varen baan hangt af van windrichting en windsterkte. Het streven is de wedstrijd niet langer dan twee uur te laten duren. De eerste periode loopt van 1 mei tot 1 juli, in de tweede sessie van 22 augustus tot en met 26 september wordt er gestart om 18.30 uur. Onedin Uitslag van het seizoen 1989: 1) Tj. Hoving 2)A. Salters Blue 3)J. Westenbrink Bruun F 4)T. Katsman Wysant 5)P. Faber Stern (vlak voor de finish bij het clubschip) Waarom een avondwedstrijdje? Zoals u in een vorig schrijven reeds kon lezen, zo'n wedstrijdje is een "breek in de week". Als je 's maandags aan het werk bent, kun je je al weer verheugen op overmorgen, lekker een wedstrijdje zeilen. Het Lauwersmeer is dan leeg, de wind bijna gaan liggen, de vogels scheren over het water, zo zeil je in het avondzonnetje, in een miezerig regentje of in de dikke mist, zodat je zelfs moet navigeren. In die twee uur ben je zo intensief bezig met alle snelheid uit de boot te halen door subtiel te kruisen of snel de spinaker te zetten, dat je even alles vergeet. Het afgelopen jaar hebben wij U niet gemist, maar we willen U deze kick ook niet onthouden. A.S.

"elk laatste zuchtje benuttende"

25


•I 1

Lauwerszee

IN

omdat professionals er ook voor kiezen

Voor al uw watersportartikelen o.a.: * kielen * joppers * div. kleding * touw

* ketting * staaldraad 3-24 mm. * gereedschap

C.I.V. Lauwerszee Haven 16 - 9976 VN Lauwersoog Tel. 05193-9291 — Fax. 05193-9176

Elke dag geopend Zaterdags tot 12 uur 's winters Zaterdags tot 3 uur 's zomers


Ledenlijst per 1 januari 1990 Ereleden: Bos H.J. Lap P.

Zijlvestweg 9 Julianastraat 1

9951 BH 9974 RP

Winsum Zoutkamp

Kemphaan Lauwerszee

Gewone leden: Akker A.J. v.d. Akkerman J.J. Alberts L.R. Aller H. Amens H. AndringaA.J. Appelboom W. Arendz P.

Postbus 666 Patrijzenlaan 4 Verl. Hereweg 76 Dijkstraat 6 Schuttingalaan 102 Trekweg 4 Grachtstraat 10 Pamaweg 1

3500 AR 9801 JL 9722 AG 9141 TJ 7881 XA 9951 TE 9991 BA 9882 PA

Utrecht Blauwe Engel BV Zuidhorn Hvisker Groningen Montqui Wierum Vrijheid EmmercompacuumTornado Winsum Eeltje Middelstum Quest Kommerzijl Tuimelaar

Baan J.L. v.d Baas A. Bakker L. Bakker J.B. Balt L. Banning L. BarendseT.G. Baron G. Barteling J.B. Been P.H. Bel J. Benniks G.J. Berends L. Berge B.S. ten Berghuis W. Bergsma P.E. Berkhoutv.d. Stoel P.E. Berrelkamp W.A. Beukema M. Beukema M. Bieckman A.M. Bijer B.F. Bijl G.K. Bijl J. v.d. Blecourt P. de Blickman J.R. Boer A.D. de Boer P. de Boersma H.J. Bois du F. Bois du G. Bolt B. Boom W. Boom G. Boon N.D. Boonstra A. Boonstra A. Bos R. Th.

Heresingel 6a Stationsstraat 1 Postkade 44 H. Scholtestraat 1 De Groenlanden 7 Postbus 2625 Peizerweg 264 De Schans 11 Postbus 2321 Valgeweg 6 Beyumerweg 15 Hora Siccamasingel 191 Kievitweg 34 v. Ketw. Verschuurlaan 33 Herestraat 25 Woldweg 179

9711 ES 9503 AD 9643 JT 9971 AW 9771 BT 9704 CM 9744 BD 9101 HR 9704 CH 9892 PD 9737 AB 9721 HE 9765 JZ 9721 SE 9953 PH 9606

Groningen Stadskanaal Wildervank Ulrum Sauwerd Groningen Groningen Dokkum Groningen Feerwerd Groningen Groningen Paterswolde Groningen Baflo Kropswolde

Kruyssteelaan 20 Holtstek 34 Hoofdstraat 21 Schouwen 3 Boterdijk 13 Steenbakkerij 22 van Houtenstraat 21 Borgweg 30 Landschaplaan 153 Koningslaan 51a Frenspad 2 Overwinningsplein 51 Molenbuurt 13 Duinkerkenstraat 18 Stadsweg 3 Churchilllweg 35 Postbus 2137 Bellingeweer 2 Groningerweg 46 Johan Clantstraat 1 De Triemen 18 Oudeweg 123

9988 RR 9713 DC 9951 AG 9963 TB 9765 EA 9951 KD 9801 KH 9951 BG 7824 BG 1406 KG 9801 NG 9728 GR 9133 MA 9723 BR 9731 CP 9974 PA 9704 CC 9951 AM 9738 AB 9831 PG 9296 MB 9608 PL

Usquert Groningen Winsum Warfhuizen Paterswolde Winsum Zuidhorn Winsum Emmen Bussum Zuidhorn Groningen Anjum Groningen Groningen Zoutkamp Groningen Winsum Groningen Aduard Triemen Westerbroek

La Vielle Linquenda New Chapter Japilie Hannibal The rose of Tudor Algea Second life Slempie Hinke Kluut Roksand Stromhella Pabar Betelgeuze Brave Hendrik Zeehond Rust Roest Flamboyant Brandeman Zoltkamp Ain Audacter Renardo Finnikin Pollux 20 plus Indeweer Nordhavet La Coquille Soete Deern Bibi Snubbel Antje Sietske Silva

27


Bos R. Bosveld L. Bottema J.D. Bouma P.M. Bouma D. Bouman P.R. Bous R.J. Bout F. Brand D.W. Brands J.T. Brandsma A. Bredman B. Broen J.J. Broer T. Broesder E.H. Brons G.A. Brons-Baan v.d. I. Brouwer J. Brust K. Bueving J. Buining A.A. Buitjes D.J. Bulder K.M. Butter E.J. Buwalda E.

Koningsweg 3 Borgercompagnie 129b p/a Bar. v. Asbeckweg 29 Trompstraat 25 Stationsstraat 8 Zuidveld 13 Oranjesingel 15 Groot Hofstraat 21 De Esdoorn 17 Baron van Asbeckweg 22 Allersmaweg 8 Terborgsteeg 11 Verzetstrijderslaan 15 Noordwiek 1 S. Veldstraweg 98 Teister 17 Noorderbinnensingel 120 Stationsweg 5 Kerkstraat 151 Stationsweg 11 C.F. van Sytzamastraat 24 Beatrixstraat 22 Hondsruglaan 16 Nieuwstraat 46 Hoedemakerweg 16

9731 AM 9631 TG 9963 PA 9711 EB 9974 SK 9755 TK 9715 CC 9989 BC 9781 VE 9963 PC 9891 BC 9751 BN 9727 CA 7211 GL 9833 PC 9602 ZS 9712 XK 9801 BA 9745 CH 9951 BA 9951 AL 9974 RX 9722 SE 9724 KN 9101 BX

Groningen Borgercompagnie Warfhuizen Groningen Zoutkamp Onnen Groningen Warffum Bedum Warfhuizen Ezinge Haren Groningen Eefde Den Ham (Gr.) Hoogezand Groningen Zuidhorn Groningen Winsum Winsum Zoutkamp Groningen Groningen Dokkum

Albertine L'Esperance Eroica Tojaki Johanna

Carolus H.S. Cats H.E. Cazemier D.P. Cloo T. Coppes A.P. Cornelis R. Cornelissen A.G.J. Cuperus H.

Tuinderweg 7b Strandweg 3-5 Noordhoek 3 Aquamarijnstraat 26 Steentilkade 6a Pop Dijkemaweg 47 Boterdiep 66 Stelmakerij 14

9912 PG 9976 VS 9313 TV 9743 RA 9713 GB 9731 BD 9712 LS 9932 GL

Leermens Lauwersoog Leutingewolde Groningen Groningen Groningen Groningen DelfzijI

Store Nisse Sanmar Digrande Pepper Knutsel Hecoru Brigges M/S Rojo-N

Daan W.K. Dagelet A.J. Datema J.H. Deelman B. Derks, J. Diepen F. van Diepstra F.E. Dieruff E.A. Dijk J.A. van Dijk G. van Dijk B. van Dijk P. van Dijkstra P.

Oan ele 6 Dijksweg 17 Wigb. Ripperdastraat 19 Wilbrandusstraat 14 Speenkruidstr. 204 Verl. Hereweg 111 Gaaikingalaan 2 Aldtun 16 Asserstraat 34 Oude Wijk 18 De Brink Hoendiep 181 Dorpstraat 1

9083 AG Snakkerburen 9973 PR Houwerzijl 9951 CD Winsum 9831 SJ Aduard 9731 GZ Groningen 9721 AJ Groningen 9801 EA Zuidhorn 9137 RX Oosternijkerk 9451 AD Rolde 9822 AJ Niekerk 9723 AN Groningen 9745 EB Groningen 9283 TC Surhuizum

Dijkstra A. Does M. de Dong G.A. v.d. Dorsten vanTimmerman D.S. Draaijer Drenten J. Drijver J. Drost J. Duif G.

Noordwolderweg 86 van Blankenheimlaan 13 Hoendiep 327

9781 AK 9451 KK 9744 TD

Bedum Rolde Groningen

Sient Sandettie Martina

Boshuisweg 2 Zevenhuizen 9 Kievitweg 20 Oosterduinweg 30 Muntinglaan 10 Zijlsterweg 18

7233 SE 9166 PC 9765 JZ 1972 NG 9727 JT 9892 TE

Vierakker Schiermonnikoog Paterswolde IJmuiden Groningen Feerwerd

Eeyore II Zeemeeuw Agapei Mou Dageraad Butterfly Ferry Zilte Doffer

Ellens J.G.

Patrijspoort 104

9733 GN Groningen

28

Pieter Jan Laribo Veerman Wadvogel Welgelegen Mallegat Calypso Blaustirns Leda

Koggeschip Mistral Abigal Lemninkainen Darijana Jumper Gele Lis

Kapel Actitis Struner Senang Cheetah Time Out Argos Vrouwe Egberta Kon Tiki Allemanseind Ramboe

Merel!


Ernens B.G.

Boterakker 1

9451 GS

Rolde

Marblits

Faber J.P. Feenstra D.F. FleerJ.A. Flikkema H.

Postbus 2524 Schipdijk 5 Abel Tasmanweg 57 Schoolstraat 60

9704 CM 9321 TV 9866 AA 9981 AP

Groningen Peize Lutjegast Uithuizen

Second to none Modalimar Reade Boarter Tjitske

Gaaikema C .A. Gabel J.C./ Cramer T.D. Gardien P. Geling J.H. Geling H.B.H. Gort S.J. Graaf L. de Grijspaarde P. v.d. Groendijk A.O. Groenendaal S.W. Groenendal J. Groeneveld A. Groningen H.E. van Groot R.H. de Groot H.W. de Groot T. de Gulik D.T. van

De Kamp 5

9883 TD

Oldehove

Swalve

Faldenserwei 19 Postbus 212 Du Perronlaan 24 De Laan 37 Hoofdweg 239 Tsjerkebuorren 13 Christinastraat 6 Burg.Wiersumstraat 25 Broeklaan 7a Noorderstationstraat 29 Hoofdweg 58 Nieuwe Dijk 1 Korreweg 75a Potgieterlaan 39 Boterdijk 39 De Ham 3

8834 XH 9640 AE 9721 XE 9981 GL 9765 CK 9123 JT 9744 CH 9967 RC 9405 AL 9716 AP 9966 VD 7707 RJ 9714 AC 9752 EW 9765 EB 6932 BR

Baard Veendam Groningen Uithuizen Paterswolde Metslawier Groningen Eenrum Assen Groningen Zuurdijk Balkbrug Groningen Haren Paterswolde Westervoort

Meid Jeannette Mouche Volante Brulboei

De Eiken 67 Postbus 645 Stadsweg 56 Wortelhaven 16 Postbus 2160 Viskenij 5 Heemakkers 8 Westervalge 78 R. Praediniusstraat 10 Oosterstraat 54 Dr. A. Jacobsstraat 19 Noordergat 1 Sluisweg 22 Vechtstraat 55 Postbus 289 Hoofdstraat 6 Guyotplein 5 Peizerweg 278 Calechelaan 19 Noordergat 8 Geerakkers 44 Hoofdweg 93 Vlinderbalg 6 Hoofdstraat 1 Oude Velddijk 23b Lichtboei 197 Hoefweg 177 Heratemaheerd 15 C. Altingstraat 46

9269 PR 9700 AP 9885 PC 9101 NM 9704 CD 9915 PT 9341 BT 9989 EE 9951 CB 9989 AE 9611 EA 9976 VR 9974 RJ 9725 CT 9700 AG 9982 AG 9712 NX 9744 BE 9351 PJ 9976 VP 9468 EB 9615 AB 9976 VL 9965 PA 9321 HK 9732 JK 2665 LA 9737 MS 9101 VX

Veenwouden Groningen LauwerzijI Dokkum Groningen 't Zandt Veenhuizen Warffum Winsum Warffum Sappemeer Lauwersoog Zoutkamp Groningen Groningen Uithuizermeeden Groningen Groningen Leek Lauwersoog Annen Kolham Lauwersoog Leens Peize Groningen Bleiswijk Groningen Dokkum

Waterranonkel 5a Lauwersstraat 1 Zaag muldersweg 75a

9103 RW Dokkum 9974 RG Zoutkamp 9713 LG Groningen

Haak H. Haan F. de Haandel A.H. van Hacquebord L. Hamersma R.R. Hamming D.R. Hamstra J.A. Harrenstein G.C. Hartlief R. Heeg S.R. Heering H.C. Heerma E.E. Heidema H. Heideveld J. Heidsieck C.H. Hekkema K. Helden L.W. van Hende E.R. van de Henskes A.M. Herle D. Hesse A. HeuffJ.H. Heystra P. Hibma M.A. Hiddema A. Hoekstra 0. Hofstee J.H.E. Holthof K. Hoving S. Hoving R./ Petra Bandstra Huisman J. Hukema J.D.

Vrouwe Foskea Meridon Auratus Leugenbank Hoop en Al Marjanneke Mallemok De Kim Vivere Ebenhaezer Zeezwaluw The Silent Lady Petronella Christa Eureka De Vijf Harten Petroeisa Bornrif Yellow Fun Mazwelkia Orc Electra letsjemee The Riddle Delta t Rogsandt Golfe de Lavica Swalve I.S.O.A. Frodo Boreas Snow Goose Onedin II Kwibus Stern 't Kleine Ding

29


Jager J.A. de Mercuriusstraat 8 Janssen L.P.B.M. Nederhorstlaan 6 F. Timmermanslaan 11 Jilderda R.J. Jonckers Nieboer R.P Noorderstationstraat 34a Czaar Peterstraat 49 Jong H. de Asserstraat 47 Jong P. de Kamerfoelieweg 17 Jong W. de De Schans 34 Jong W. de De Wolden 23 Jonge B. de Boterdiep oz 17 Jonge J. de Driemerenweg 2 Joolen J.H. van Koninginnelaan 35 Jorritsma J. Sleutelbloemweg 45 Joustra S.

9742 CX Groningen 9301 WB Roden 9721 WB Groningen 9717 KP Groningen 1018 PA Amsterdam 9331 JB Norg 9765 HH Paterswolde 9101 HR Dokkum 9468 CA Annen 9785 AB Zuidwolde 9617 AG Harkstede 9717 BN Groningen 8935 RN Leeuwarden

Mire Panta Rhei Taifoen Zebulon Breeveertien Palu-Maru Anna Christina Buseplatter Zwoeger Eenhoorn Grietje De Groene Golf Beluga

Kammen F.B. van Kamminga F. Kamps J. Karseboom J.W. Kate F. ten Katsman A. Katsman J. KemkersJ.H. Kest F.R. Keulen E. Kiel P. Kiewiet G. Kiewiet K. Klamer H.J. Klei J.A. v.d Kleine H. de Klompien H. Kloosterman T. Kneepkens P.E. Knol L.J. Knol J.P. Knol-Bruins H. Knollema P.J. Koekoek L.C. Koersen L.H. Kok M.R. Komdeur H.A. Koning P.D. Koopman H. Koopman J.H. Korver T.G. Kramer J.M. Kramer G. Krikke J.A. Kristinsson J. Kroes G.S. Krol D. Krol G. Kromme H.F. Krook H.M. Krook-Pruis H. Kroon R.J. Kroon R. Kucki R. KuikJ.L.

9718 JC Groningen 9986 XR Oldenzijl 9321 AC Peize 9627 PE Helium 9934 PA Delfzijl 9301 WB Roden 4382 ET Vlissingen 9356 CP Tolbert 9701 BJ Groningen 9207 BM Drachten 9741 NE Groningen 9679 HL Scheemda 9946 RH Woldendorp 9301 PK Roden 9891 AC Ezinge 9363 CS Marum 9727 JK Groningen 9101 LA Dokkum 9331 LN Norg 9732 EE Groningen 9989 AC Warffum 9602 ZF Hoogezand 9331 HA Norg 9606 PP Kropswolde 9936 BK Farmsum 9717 GT Groningen 3024 AT Rotterdam 8921 AG Leeuwarden 9301 HL Roden 9781 AT Bedum 1901 XV Castricum 9737 KB Groningen 9736 TP Groningen 9714 HB Groningen 7411 SE Deventer 8267 AD Kampen 9785 AP Zuidwolde 9891 AG Ezinge 9977 RD Kloosterburen 9697 SW Blijham 9722 AP Groningen 9722 SG Groningen 9970 AA Niekerk 9963 TC Warfhuizen 9404 AE Assen

Demi Amiga Luwiet Nossa Oosterweeren Wysant

30

Kraneweg 9 Paapstilsterweg 22 Groningerweg 6a Hoofdweg 72 Buiskoolplein 18 Nederhorstlaan 4 Duyvendrechtstraat 7 Het Gebint 6 Postbus 1370 De Wetterwille 171 Elzenlaan 36 Langeweg 5 Ae. Weg 7 Klimop 10 Nieuwe Streek 79 Wilgenlaan 9 Snelliusstraat 19 Diepswal 35 Laan v. Havezathen 10 Valreep 20 Oosterstraat 65 Telstar 23 Eenerstraat 9 Meerweg 80 Rondeboslaan 24 Baanstraat 25 Coolhaventerras 4c Emmakade 51 Mr. T. Zondagstraat 29 Almastraat 74 Kooiweg 6 Fossemaheerd 81 Nijensteinheerd 211 van Swinderenstraat 25a Noorderbergsingel 9 Frieseweg 4 Noordwolderweg 43 Torenstraat 6 Hoofdstraat 26 Lange Schoor 4 Helperoostsingel 3 Kamplaan 15 Hoofdstraat 20 Roodehaansterweg 9 Steendijk 28

Triple Riddle of the Sands Kielzog Nereide Blizzard Bruun F Scolblagh Red Lady Weerlicht Liberte Lumba Lumba De Harmonie m/s Westerhorn Santa Lucia Red Cloud Griffioen Blinker Dikkop Goejan-Vaarwel Ultima Thule Kraggenburg Deja Jan van Gendt Leste Stuver Vrouwe Janna De Vrouwe Janna Schole II Njord Naviculair Simon den danser


Lalkens E. Lameris A. Lamers C.J. Lange H.J. de Lanjouw J. Laseur W.J. Lazonder N. Ledeboer H. Lemstra J. Letsch A.J. Licht A.R. Licht F.J. Lichtveld R.M. de Lind van Wijngaarden C. Looff J.J. de Loos M.H. Loots W. Louwes H.J. Ludwig H.H. Luiks R. Luit J.J. Lutje Spelberg H.C. Luyken B.F.

Zuiderbolwerk 95 Beyumerweg 25 Hayo Hindriksweg 18 Middelhorsterweg 76 Rijkstraatweg 233a Hoge Hereweg 11 van Panhuyslaan 3 Balloerweg 15 Goeman Borgesiuslaan 16 Van Starkenborghstr. 13 Entinge 58 Barthold Entensweg 8 Stenhorstdijk 1

9101 NE 9737 AB 9765 GG 9751 TH 9752 CA 9756 TG 9351 CA 9409 TN 9722 RH 9721 EA 9331 LL 9991 CW 9321 TG

Dokkum Groningen Paterswolde Haren Haren Glimmen Leek Loon Groningen Groningen Norg Middelstum Peize

Koninginnelaan 2 Kamer!. Onnesstraat 134 p/a Jachth. Noordergat 1 Ewer 3 Westpolder 22 Rijksstraatweg 353 Buorren 4 A.G. Bellstraat 11 Munsterweg 19 Steenhouwerskade 122

2343 EX 9727 HR 9976 VR 9966 VE 9975 WJ 9752 CH 9084 BC 9989 AS 9951 JA 9718 DK

Oegstgeest Groningen Lauwersoog Zuurdijk Vierhuizen Haren Goutum Warffurn Winsum Groningen Hornhuizen Ulrum

Zuiderbol Nerine King Size Rubaiyat Kloek Puff in Vigilanter Siddhartha Theodorus Bottomline Narwal Windroos Anna Maria Zwaluw Marianne Poseidon Zodiak Spelevaer Ommelander Zwaluw

Maar J.H. v.d. Maldegem A. van Marchie du Voorthuizen van Marel W. v.d. Marinissen J.W. sr. Martens K. Medendorp J.J. Meering J. Meggelen G.J. Meggelen J.G. van Meijer J. Meijer J.A. Meyer J.K. Meijers M. Mijnlieff H. Moedt S. Moesker A. Mol B. Molen K. v.d. Mollema R. Moller A.G. MonsterJ.W. Mulder H.C. Mulder R.J. Mulder R.S.

Ommelanderweg 2 Menneweer 1

9978 TC 9975 \N

Nieuwe Kerkhof 30a Poptahof Nrd. 420 Molenstreek 2a Mr. P.A. Bergsmastraat 23 Leeuwstraat 1 Greeden 6 Langestraat 8 Saffierstraat 19 V. Starkenborghstraat 16 Bokum 6 Panserweg 10 Voorm. Klein Poortje 8a Postbus 859 Schatsborgerweg 6 Esweg 1 Chrysantenlaan 1 Jac. Wiersumstraat 11 de Kamp 4 Spirealaan 64 Karel Doormanlaan 1 Assumburg 8 Elzenlaan 2 Korhoenlaan 6

9712 PW Groningen Delft 9738 AC Groningen 9104 HA Damwoude 9981 CM Uithuizen 9967 PG Eenrum 9995 PE Kantens 9743 LE Groningen 9721 ED Groningen 9977 TC Kloosterburen 9974 SL Zoutkamp 9711 RR Groningen 9700 AW Groningen 9915 TJ 't Zandt 9462 PC Gasselte 9951 GS Winsum 9981 JH Uithuizen 9886 PD Saaxum 9741 PD Groningen 9801 ED Zuidhorn 9301 VK Roden 9321 GM Peize 9751 GZ Haren

Silveren man Gulden Willem Ditta Thorshovdi Carocina Grommer Zeerob 't Seewijf Taurus

Nieboer R. Nieboer N.E. Niemeijer H.H. Nienhuis R. Nieuwenhuyzen J. v. Nijborg L. Nimwegen F. Nol K. v.d.

AND. Hahnlaan 43 Hildebrandlaan 23 Oude Schoolweg 3 Churchiliweg 6 Swarte Ruiters 5 Multatulistraat 107 Postbus 6160 Buitensingel 61

9744 HR 9752 ET 9756 BX 9974 PC 9351 NL 9721 NH 9702 HD 9883 SE

True love Nannie Dalga Zeewolf Clochard Martin Rowin Mataranga

Groningen Haren Glimmen Zoutkamp Leek Groningen Groningen Oldehove

Katje Tippel Mothesty Rep en Roer II Stille Wille Diewerke Willem Bon-B De Gebroeders Oudbokum Jacarovi Doordrijver

31


Dele J.A. Okken W.W. Olsmeijer E.J. Onnekink J. Oomkes H. Oorburg G.H. Oostenbrink D.J. Oosterhof L. Oostland J. Oven C. van Oven van A.A.

H. Schaperlaan 8 Iftemalaan 56 Oostervalge 31 Loopplank 57 Woortmansdijk 9 De Sav. Lohmanlaan 3 Mernaweg 33c Vondellaan 77 Flat 1116 Brandemaat 88 van Ketw. Verschuurlaan 91 Joh. Clantstraat 4

9269 PK 9351 NJ 9989 EK 9732 EC 9608 TA 9722 HA 9964 AP 9721 LC 7943 EZ 9721 SH 9831 PG

Veenwouden Leek Warffum Groningen Westerbroek Groningen Wehe den Hoorn Groningen Meppel Groningen Aduard

Panman E. Pettinga K. Poel E.J. v.d. Poelje H. van Poelman W. Polee T.M. Polee B.C.R. Popken J.H. Post G. Post A. Posthumus J.O. Postma G. Postma G. Postmus P. Pothof R.J. Pot F.B./ Zeilsch. de Lauwer Purmer M.C.

Middelstumerweg 17a J.P. Santeeweg 43 Anreperstraat 192 Hoofdweg 255 Thorbeckelaan 5 Hertendijk 6 Albrondaheerd 48 Blijdensteinstraat 1 Nieuwstad 7 Jaspisstraat 1 Burg. Wiersumstraat 38 Woerdakkers 23 Churchillweg 7 Woldweg 153 Stationsweg 71

9959 TC 9312 PC 9404 LK 9765 CM 9722 NA 9321 TT 9737 RC 9403 AW 9251 NL 9743 JT 9967 RD 9461 EB 9974 PA 9606 PC 9471 GL

Onderdendam Nietap Assen Paterswolde Groningen Peize Groningen Assen Bergum Groningen Eenrum Gieten Zoutkamp Kropswolde Zuidlaren

Noordergat 8 Postbus 172

9976 VR Lauwersoog 9300 AD Roden

Rademakers A. Reijners J.M. Reinalda L.M. Reinders C. Reisiger J.H. Renting R. Rhebergen S.C. Riekerk J. Rietveld A.F.G.H. Rolf S.R. Roos G.A. de Roozenburg J.M. Rozema H. Ruiter H. Ruiter J.E. Rutgers A.L. Ruytenberg C.

Drakestein 34 Westerse Drift 62 Mattenesserlaan 87 Baanstraat 13 Schultingastraat 22 Lageweg 65 Dr. M.L. Kingstraat 41 Munsterweg 6 Oude Dijk 48 Rijksstraatweg 79 Jachtlaan 36 Spirealaan 13 Nwe. Boteringestraat 1-5 Kennemerland 128 Oude Rijksweg 20 L. v.d. Veenstraat 6 Wadwerderweg 3

1121 HC 9752 LJ 9967 PK 9717 GT 9781 GB 9479 PB 1121 CR 9951 JA 9956 PD 9254 DB 9751 BV 9741 PA 9717 PD 9405 LM 9798 PB 9798 PL 9988 ST

Landsmeer Haren Eenrum Groningen Bedum Noordlaren Landsmeer Winsum Den Andel Hardegarijp Haren Groningen Groningen Assen Garmerwolde Garmerwolde Usquert

Salters A. Sangers J. Sarong A. v.d. Schaafsma J.S. Scheepstra L. Scheepstra B. Schenkel J.C. Schiphouwer F. Schipper A. Schogt R.G.

Kerkpad 3 Schouwerzijlsterweg boot 5 Postbus 37 De Schans 42 Amsterdamseweg 22 Oostmahorn 20 van Houtenlaan 208 Onder de Wieken 4 Troelstralaan 15 Westersingel 33

9884 PD 9951 TG 8120 AA 9101 HR 3812 RS 9133 DT 9722 GZ 9774 PV 9722 JA 9831 PC

Niehove Winsum Oldeberkoop Dokkum Amersfoort Anjum Groningen Adorp Groningen Aduard

32

Botter Nij Cirdan Pamir Triantha Lippe Hebbes Langoest Ommelander Scylla Halaman Cyrae Roggebot Daarde Wief Emales Steenbock Stern Columbiad Panacee Dorothea Da Capo Quistnix

Narwal Panacea YL-41-80 Deining De Bob Katje Tippel Bo'ra Hydrophobia Nienke Famalyn Caprice Avratos Dobbel Joetie Grommeldor Everaid Blue Siddhartha NN Sparks Marike De Einder Carolina Baracuda Slof


Scholtens A. Schraffort Koops H. Schreuder H. Schuit S.A. Schuiten E. Schuurmans F. Senechal W. Sibering A. Siegers H. Siegers M. Siertsema L.H. Sijpkens K.S. Sijtsma W. SilvesterJ.T. Slangenberg R.U. Slik A.J.H. Smeets J. Smid L. Smit T. Smit W. Smit D. Snakenborg H.R. Snelting G.J. SniederW. Sobel S.J. Sol N. Sparenberg J.A. Sprik W. Sprik J. Sterkenburg J. Sterkenburg K. Stoelinga P.W. Strassenburg K. Strating J.E. Struik K.H. Struyk J.

Bonairestraat 39 Dilgtweg 18 Baron van Asbeckweg 19 Beatrixlaan 18 Landstraat 5 Stelmakerij 9 Kerklaan 56 Eesterstraat 22 Rijksstraatweg 203a Rijksstraatweg 203a Leenstertillen 2 Ommelanderweg 7 De Aek 11 Vaart NZ 16 Hoefsmederij 27 Oude Dijk 53 Hoornsediep 158 Nieuwe Schoolweg 2a Verbindingsweg 2 Verbindingsweg 2 W.J. Dethmersweg 4 Damsterweg 51 Jac. v. Offwegenlaan 23 Vlinderbalg 4 Langerijp 3 Schaphouwsterzijl 2 Meerkoetlaan 7 Uranusstraat 9 Huygenstraat 26 Elensterweg 9 Julianastraat 34 Haagbeemd 8 Hoofdstraat 6 Rijksstraatweg 30 Kochstraat 96 Eemskanaal NZ 53a

9715 SB 9751 NG 9963 PA 9752 LP 9714 GP 9932 GJ 9717 HG 9531 CM 9752 BH 9752 BH 9965 TN 9978 TC 9074 DA 9401 GM 9932 GN 9981 TJ 9725 HP 9756 BB 9974 PG 9974 PG 9994 PC 9911 TB 2282 HN 9976 VL 9901 TL 9951 CB 9765 TC 9742 JR 9636 CA 9971 BA 9974 RR 5641 NC 9968 AE 9756 AG 9728 KG 9934 RE

Groningen Haren Warfhuizen Haren Groningen Delfzijl Groningen Borger Haren Haren Leens Hornhuizen Hallum Assen Delfzijl Uithuizen Groningen Glimmen Zoutkamp Zoutkamp Toornwerd Oosterwijtwerd Rijswijk Lauwersoog Appingedam Winsum Paterswolde Groningen Zuidbroek Ulrum Zoutkamp Eindhoven Pieterburen Glimmen Groningen Delfzijl

Tappel H. Tiems J. Tijpens J. Timmer L.H. Timmer H.T. Ton J.L. Toxopeus H. Toxopeus J.A. Treurniet DML. Tromp GHM. Tulner H.R.

Dr. Philipsweg 4 Loopplank 57 Staniastate 25 Kamplaan 14 J. van Ruysdaelstraat 6 Voorstraat 9 De Schans 34 De Schans 44 Nieuwe Mollennutseweg 31 Oostumerweg 11 Hereweg 1

9403 AE Assen 9732 EC Groningen 8926 LA Leeuwarden 9722 SH Groningen 9718 SG Groningen 9696 XG Oude Schans 9974 PL Zoutkamp 9974 PL Zoutkamp 6533 HB Nijmegen 9893 TB Oostum 9831 PA Aduard

Valkhof N. Veeneman J. Veenhoff E. Veenstra F.J. Veenwijk J. Veer R.E. ter Vegter K. Velde J.J. v.d. Velde N.J. ter Veldman H.

Huygenstraat 20 van Leeuwenhoekstraat 18 Achterstekamp 28 Nassaustraat 105 Hoofdstraat 7 Groenendaal 38 Esserlaan 13 Chopinlaan 45 Oosterbadstraat 11 Lottinge 38

9636 CA 9727 JJ 9301 RC 9675 EN 9973 PD 9722 CS 9722 SK 9402 SE 9726 CJ 9481 GT

Zuidbroek Groningen Roden Winschoten Houwerzijl Groningen Groningen Assen Groningen Vries

Albert Gouden Hinde Xaverius II Linro Heiltje 'd Ome Jan Viking Simonszand Hugin Neeltje Antares Aldgilles Silvestris Rosa II PMF Uithuizen Blauwe Engel Carlet Rob Lauwerszee Mar Famke Dandelion Jonas Tuula Cormoran Bluemaster Languuste Trylogy Bonito De Opkikker Aries Libra Nienke Garuda White Coat Lavica Figaro Prinses Dwarsgat Brakzand Eeyore II Se-falkje Ishtar Seal Blue Peter Sneeuwgans Janna Vrouwe Margareta Tikonda Mathilde Gurk

33


Veldman J.J. Velema L. Velterop H. Venema C. Venema M.H. Vermaas E. Visser T. Visser J.H. Visser H. Visser W. Vries W. de Vries E.J. de Vries F.R. de Vries G.Y. de Vries J. de Vries R. de Vries H. de Vries S. de Vries K. de Vries C.F. de Vrijma H.

Spoorlaan 13 Keatlingwier 7 Steenbakkerij 9 Raalterveste 2 Smirnoffstraat 3 Bessemoerstraat 17a Kortlandseweg 7 Gelinge 6 Willem de Zwijgerstr. 1 Dorpsstraat 46 Hoofdkade 27 Lemenweg 3 Oranjeweg 6 Wilhelminastraat 3 Borgerspark 1 Haddingestraat 14-1 Verdilaan 9 Du Perronlaan 2 Essen 20 Hoofdstraat 77 Semmelweisstraat 19

9774 PC 9295 LB 9951 KA 3432 AA 9716 JP 9741 AJ 9321 GA 9471•JL 9953 PM 9974 PR 9503 HB 9533 TB 9901 CK 9611 JS 9642 LK 9711 KD 9603 AP 9721 XE 9751 NC 9968 AB 9728 NA

Adorp Westergeest Winsum Nieuwegein Groningen Groningen Peize Zuidlaren Baflo Zoutkamp Stadskanaal Drouwen Appingedam Sappemeer Veendam Groningen Hoogezand Groningen Groningen Pieterburen Groningen

Wagena J.G. Wal R. v.d. Wassenaar J. Weber F.J. Weerden G.J. van Wegman H.B. Went J. Westenbrink G.J. Westerhoff J. Westra G. Westra P. Wetzinga G. Wierda A. Wieringa J.A. Wiersma H. Wiersma H. Wiertsema J.P. Wijk M. van Wijkstra A. de Wijk-Garrelfs N. Wildeveld J. Windt C. de Wingerden C. van Witkamp R. Wolde P.P. van Wolters W. Wolthuis J. Wolthuis J. Wortelboer G.R. Woude G.H. v.d. Woude W.M. v.d. WoudaRoorda H. v.d. Woudstra F. Wubbolts A.J. Wubs H.K.

Parkweg 65a Humaldawei 41 Asserbrink 64 W.H. Timmersmastr.3 Postbus 1616 Poortstraat 16 Kleine Bleekerstr. 110 Klimop 14 Rijksweg 4 It Skipperlan 11 Julianastraat 21 Van der Waalspad 17 Asserstraat 135 Verzetstrijder 8 Havenstraat 1 Verzetstrijdersln. 27 Molenweg 114 Vollenhoveschans 52 Onnerweg 84 Postbus 17 Grote Hadderstraat 11 Radijstraat 51c Rijksstraatweg 308 Churchillweg 27 Hemsterhuislaan 31 Florakade 324 Reitdiepskade 3 Stationsstraat 9 Kerkpad 3 Zuiderpark 8 Fivelweg 23

9725 EC 9131 EN 7812 NL 9964 AZ 9701 BP 9671 EB 9718 EM 9301 PK 9731 AA 9074 BM 9974 RP 9406 CJ 9336 TA 9102 DN 9964 AN 9727 CA 9365 PH 1324 HT 9751 VG 8470 AA 9982 AR 9741 BL 9752 CM 9974 PA 9752 NA 9713 ZK 9718 BP 9988 RP 9884 PD 9724 AE 9987 SH

Groningen Ee Emmen Wehe den Hoorn Groningen Winschoten Groningen Roden Groningen Helium Zoutkamp Assen Huis ter Heide Dokkum Wehe den Hoorn Groningen Niebert Almere Haren Wolvega Uithuizermeeden Groningen Haren Zoutkamp Haren Gronigen Groningen Usquert Niehove Groningen Zijldijk

Dormelie

Breewei 75a Gorechtkade 135a Albert Hahnlaan 47 Utrechtselaan 60

8406 EC 9713 BN 9744 HR 9501 PV

Tijnje Groningen Groningen Stadskanaal

Restless Zeearend Njord

Zaagman W,H.

ten Oeverlaan 43

9744 GE

Groningen

Eclipse

34

Incomparable Findola Veenjol Elje Robbengat Vrouwe Clasina Avant Dobber Premier Cru Popoise Libra Newworld Secunda 't Kotterke Njord De Zwalker Shanty Bossa Nova Aeolus II Sam Sam Viking Two Deep Bruun F Henriette Heffesant Hilda Alligator Pamaki Skirnir III Fleur Notos Donald Vertigo Zee eend Nessy Leonarda Windtkragt 81 Boekanier Marjet II Omega Our Pride Dextex


Zanten J. van Zeinstra W. Zeldenrust P. Zijl W. Zijlstra A. Zijlstra P. Zonderman G.H. Zwart A.

Zeskampen 4 Ambonstraat 1 b De Leijen 30 Postbus 11 Westersingel 42 J.P. Beukemastraat 19 Leensterweg 20 Dorpsstraat 3

9482 RR 9715 HA 8604 CE 9780 AA 9251 HJ 9965 RJ 9971 EC 9974 PN

Tynaarlo Groningen Sneek Bedum Bergum Leens Ulrum Zoutkamp

Hendrika Amphitrite Seefugel Omega Deinemeid Us Wille Wulfer

Leden buitenland Boer A.J.F. de Boger H. Bramer U. Buchler KI. Goring G. Haltenhoff K.H. Hiltmann J. Kemkers A. Kickel F.J. Kirch B. Kurdschildgen K. Ritter W.D. Schommartz J. Sulzberg H.

Mormont gem. Erezee (B) Aesquare Langenfeld (WDL) Irene Solingerstrasse 198 D 4018 D 436 Bochum (WDL) Fairwind Bonifaciusstrasse 9 D 757 Baden-Baden (WDL)Amisu Burgstrasse 2 D 5870 Nemer (WDL) Brittina II W. Brokelmanstrasse 4 D 2900 Oldenburg (WDL) Dralle Deern Theaterwal) 2 2970 Emden (WDL) Angela Bollwerkstrasse 47 Larvik (Noorw.) Grand Hotel Larvik Brise Aldekerkerstrasse 22 D 4150 Krefeld (WDL) Karat Klemesborn 108 4300 Essen 16 (WDL) Langenfeld (VVDL) Henne Dusseldorferstrasse 64 D4018 Leitenweg 8 Barthelmesaur D 8541 Kammerstein (WDL)A Emden (WDL) Filkuhlweg 46 2970 Suhei Am Fehnkanal 3 D 2980 Norden (WDL) Pl. du Monument 5

5460

De Triemen 18 Westervalge 78 Breede 16 Westerhavenstraat 37a p/a Jachth. Noordergat 1 Chrysantenlaan 1 Chrysantenlaan 1 Munsterweg 19 Robbegat 5

9296 MB 9989 EE 9989 TA 9718 AK 9976 VR 9951 GS 9951 GS 9951 JA 9976 VK

Jeugdleden Boonstra L. Harrenstein C.G. Krips R. Laseur H.J. Loos B.M. Mol E.T. Mol W.W. Spelberg C. Veen M. v.d.

Triemen Warffum Warffum Groningen Lauwersoog Winsum Winsum Winsum Lauwersoog

Stem 982 Kameleon Oranje Blanje Blup

Gezinsleden Bois duMinholts J. Boom-Bos P. BoomOortwijn Fria Bueving S.D. Buttersfield J. Carolus-Reijer T. Faber Lena Kiel-Mulder G. Koenders C. Loos T. Ritter I. Schuiten R. Smid-Benes T.H. Smit G.B. Sparenberg P. Strassenburg E.

Stadsweg 3 Postbus 2137

9731 CP Groningen 9704 CC Groningen

Bellingeweer 2 Stationsweg 11 Frieseweg 4 Tuindersweg 7b Postbus 2524 Elzenlaan 36 Zaagmuldersweg 75a p/a Jachth. Noordergat 1 Leitenweg 8 Barthelmesaur Landstraat 5 Nw. Schoolweg 2a Hel peroostersingel 3 Meerkoetlaan 7 Hoofdstraat 6

9951 AM 9951 BA 8267 AD 9912 PG 9704 CM 9741 NE 9713 LG 9976 VR D 8541 9714 GP 9756 BB 9722 AP 9765 TC 9968 AE

I ndeweer La Coquille

Winsum Soete Deern Winsum Kampen Leermens Store Nisse Groningen Second to none Groningen Kielzog Groningen 't Kleine Ding Lauwersoog Ran Kammerstein (WDL)A Groningen Speedhog Glimmen Groningen De Vrouwe Janna Paterswolde De Zon Pieterburen 35


SCHEEPSWERF

„Welgelegen"

B.V.

Voor al uw ijzerwerken, ook R.V.S. Scheeps- en stationaire motoren. Winterberging voor jachten: zowel binnen als buiten. Mobiele kraan aanwezig.

Ons adres: REITDIEPKADE 21 - ZOUTKAMP Tel. 05956-2182-1828


TOCHT MET DE "HENDRIKA" OVER DE MAAS, MOEZEL, RIJN EN IJSSEL Algemene gegevens: sluizen

km.

vaaruren uur min.

De punt tot Maastricht Maastricht tot Givet Maas (Franse grens) Givet tot Toul Maas

23 17 70

501 143 289

61 23 49

Toul tot Koblenz Moezel Koblenz tot IJsselkop Rijn IJsselkop tot Kampen IJssel

29

370

44

45

290 108

18 8

05 20

1.701

206

25

— — 139

Havengeld Oliekosten Extra dokumentatie

40 45 50

482,80 315,40 130,—

Benodigde dokumentatie:

Kaarten:

1. Waterkaarten Nederland 2. Guide Vagnon no. 8 Maas en Canal de I'Est 3. Schiffahrtskarte Mosel Koblenz – Nancy 4. Rheinkarte Bodensee – Nordsee vom Binnenschiffahrts Verlag

Beschrijvingen: voor Nederland Almanak voor watertoerisme deel 2 voor Duitsland Fuhrer fur Binnen-Fahrtensport des Deutschen-Motoryachtverbandes e.V. Aanlooproute naar de Maas. Van De Punt naar Meppel duurt twee dagen i.v.m. de vele bruggen en sluizen. Van Meppel gaan we via het Meppelerdiep, Zwartewater, en het Ramsdiep naar de Randmeren. Bij Muiden gaan we de Vecht op tot Maarssen en dan via het Amsterdam-Rijnkanaal naar Tiel. De volgende dag zijn we van plan de Waal af te zakken en bij St. Andries door te schutten naar de Maas. Daar de sluis bij St. Andries is gestremd gaan we verder tot Woudrichem, waar we bij Andel door de sluis de Andelse Maas bereiken. Dit is de echte oude Maas, met prachtige oevers en jachthavens. Bij het oude gerestaureerde vestingsplaatsje Heusden (niet vergeten te bezoeken) gaan we de Maas op. 37


Van Neusden tot Maasbracht is de Maas een mooie rivier, met een geringe stroming en een prachtig uitzicht. De sluizen geven niet veel oponthoud. Aan de plassen langs de Maas, die zijn ontstaan door zandwinning, zijn mooie recreatie gebieden ontstaan, met goede jachthavens. Maar niet vergeten de fiets mee te nemen. Op de oevers zien we de oude vestingplaatsen metmooie gerestaureerde gebouwen. Het Julianakanaal van Maasbracht tot Maastricht is ééntonig. Maar Maastricht is natuurlijk meer dan een bezoek waard. Van Maastricht tot Huy is de Maas erg vervuild door de industrieën. Na Huy wordt het panorama bepaald door de prachtige beboste heuvels en de chateaux. De sluizen (écluse) tot Givet hebben grote afmetingen i.v.m. de vele beroepsvaartuigen. Langs de oevers zien we de oude vestingplaatsen, met de citadels en de oude gebouwen. De accommodaties op dit trajekt worden jaarlijks verbeterd. Van Givet tot Toul is één van de mooiste gedeelten van de Maas. We varen hier door de Ardennen. De rivier is over een groot gedeelte gekanaliseerd en voorzien van een viertal tunnels. De automatische sluizen leveren echt geen moeilijkheden op, daar ze praktisch allemaal worden bediend. Maar het zijn er wel veel. (70 stuks) De plaatsen Charleville-Méziere, Sedan, Verdun en Toul zijn een bezoek meer dan waard, vanwege hun historische verleden. De Moezel is een prachtige gekanaliseerde rivier, die vanuit Frankrijk door Duitsland naar de Rijn bij Koblenz stroomt. We varen als het ware tussen de wijnbergen door op de hellingen van de Hundsruck en de Eifel.

Foto: Jan Heuff 38


De sluizen zorgen voor een regelmatige stroomsnelheid. "Indien mogelijk schutten met de beroepsvaart". In de z.g. "Schutzhafen" zijn goede jachthavens aangelegd, met behoorlijke accommodaties. Veel bezienswaardigheden zijn er in Metz en Trier. Vooral op het gebied van de historie is hier veel moois te bekijken. De toeristische steden zijn vooral Bernkastel-Kues en Cochem, met goede restaurants en wijnkelders. En natuurlijk niet vergeten op de Luxemburgse oever af te meren voor inkopen en om olie te tanken. Het is voor onze motorbootvaarders echt de moeite waard, de Moezel eens met een bezoek te vereren. Bij Koblenz gaan we de Rijn op bij het "Deutsches Eck". Hier is het uitkijken geblazen voor de op- en afvaart op de Rijn. Met de stroom mee halen we een snelheid van bijna 20 km. per uur. Door de drukke scheepvaart blijft het "hobbelen". We passeren Bad Honnef en Konigswinter en hebben een mooi uitzicht op de Drachenfels. Voorbij Bonn is het over met de mooie uitzichten. Langs de Rijn zijn goede jachthavens in o.a. Koln en Dusseldort Bij Tolkamer gaan we inklaren voor Nederland en varen door naar het recreatiecentrum Bijland. Na het Pannerdenskanaal gaan we bij de Lisselkop de IJssel af. Langs de IJssel zijn goede jachthavens op de afgedamde armen en natuurlijk in Doesburg, Zutphen, Veassen, Hattem, Zwolle en Kampen. Einde van de tocht. Het was prachtig.

t NIUSti om HENGELSPORTARTIKELEN

MEER DAN 65 JAAR SPECIAAL-ADRES VOOR DE ZEEVISSERIJ Alle bekende merken voorradig: ABU — Mitchell — DAIWA — DAM — SHAKESPEARE — KUNNAN — SILSTAR BRUCE & WALKER — BROWNING — NORTH WESTERN etc.

Het adres voor uw baars- of snoekbaarshengel.

A-straat 12 — Groningen Tel.: 050 - 121893

DIJKSTRA'! KAKKERLI bid., molen foktaan 1302

ANJUM Elke dag komt de bakker in de jachthaven en in bungalowpark „Robbenoord". Van 9 uur — ± 12 uur kunt U ons dus vinden op Lauwersoog met een wagen vol verse warmebakkers-produkten. Niet thuis? Dan rijdt U toch even naar de hoek bij de molen in Anjum. In onze winkel willen wij U graag van dienst zijn. ns

h

Ste brood

39


HET WEER VAN MAAND TOT MAAND "Het zomerweer op de Wadden" HARRY GEURTS "Middagtemperaturen tussen 20 en 25° celsius, op de Waddeneilanden enkele graden lager". Hoe vaak horen we niet deze aankondigingen in het weerbericht? De zin "op de Waddeneilanden enkele graden lager", die het KNMI wel eens in zijn weersverwachting opneemt, is met name de VVV's op de eilanden een doorn in het oog. Zo'n opmerking kan toeristen doen besluiten om de Waddenzee toch maar niet over te steken. De echte natuurliefhebber zal daar niet rouwig om zijn, maar natuurlijk wel zij die leven van het toerisme en inkomsten mislopen. De Biltse meteorologen is dan ook gevraagd of het niet anders kon. In de weerberichtgeving wordt zo selectief mogelijk met dit soort aankondigingen omgegaan, maar een objectief instituut als het KNMI zou falen als het weerbericht die objectiviteit mist. Feit is gewoon dat de Waddeneilanden wat de temperatuur betreft heel vaak achterblijven bij het binnenland of zelfs bij een ander deel van de kust. Op een warme zomerdag kan dat nog aangenaam zijn ook, maar daar staat vrijwel niemand bij stil; hoe warmer, hoe "mooier". Enkele graden lager hoeft helemaal niet te betekenen dat het ook minder fraai weer zou zijn. De zon is veel belangrijker. Juist in de zomer schijnt op de Wadden nog al eens de zon, terwijl het landinwaarts bewolkt is of zelfs regent. In een globale verwachting, die voor het hele land, ontkomt de weerman soms dan ook niet aan een genuanceerde aankondiging voor het Waddengebied. Dat geldt evengoed voor andere uithoeken van ons land, zoals de kop van Noord-Holland, Zeeland of Zuid-Limburg. Hoe klein ons land ook is, al die gebieden hebben een eigen klimaat, dat op sommige dagen tot behoorlijke weersverschillen kan leiden. Om heel Nederland van een zo goed en gedetailleerd mogelijk weerbericht te voorzien biedt het KNMI ook regionale weersverwachtingen. Niet alleen via de regionale omroepen en teletekstpagina 889, maar sinds kort ook telefonisch via een aantal 06nummers. (zie blz. 9, dit Jaarboek) Ook voor de stranden, beroeps- en pleziervaart en de vakantiegangers in Europa zijn er speciale telefoonnummers, dertien in totaal.

Vaak meer zon op de Wadden Wie die gedetailleerde informatie regelmatig opvraagt, zal ontdekken dat het weer op de Waddeneilanden, ondanks de lagere temperatuur, juist vaak fraaier is dan elders. De belangrijkste gunstige factor is de zon. In het voorjaar en de zomer vormen de Waddeneilanden samen met de kop van Noord-Holland gemiddeld het zonnigste gebied van ons land. In die periode schijnt de zon daar gemiddeld zo'n twintig à veertig uur langer dan in Zuid- en Oost-Nederland. Let wel, dit zijn gemiddelden over dertig jaar; in sommige maanden kan dat verschil tot zo'n tachtig uur oplopen. Het westelijk Waddengebied is in het zomerhalfjaar meestal het zonnigst. Bij zuidelijke tot zuidwestelijke wind legt de lucht die de oostelijk gelegen Waddeneilanden bereikt, een lange weg over het vaste land af. De bewolking die zich daar 's zomers gemakkelijk vormt bereikt dan ook die eilanden. Dat effect is zelfs binnen de grenzen van één Waddeneiland al waar te nemen. Tijdens een vakantie op 40


Schiermonnikoog zag ik dat bij westenwind het oostelijk uiteinde van het eiland veel gevoeliger was voor wolkenvorming dan het westelijke gedeelte. In de middag viel daar zelfs een bui, terwijl het in westelijke richting onbewolkt bleef. Dat was overigens wel een unieke samenloop van omstandigheden en u hoeft dus niet te wanhopen als u toevallig een zomerhuisje aan de oostelijke kant van Schiermonnikoog hebt geboekt. Die dag was de lucht uitermate onstabiel en bij aankomst op het vaste land bleek dat daar die dag de ene plensbui na de andere was gevallen. Het verschil in weertype tussen de Wadden en het vaste land, zelfs al dat van Friesland, pakt in het voorjaar en de zomer vrijwel altijd in het voordeel van de Wadden uit. De cijfers spreken voor zich: gemiddeld over het hele jaar schijnt de zon op West-Terschelling ruim zestig uur langer dan in Leeuwarden! Wist u trouwens dat de zon op de Waddeneilanden op een volledig zonnige dag een half uur langer kan schijnen dan in Zuid-Limburg? Hoe verder in noordelijke richting, hoe groter de daglengte. Boven de Poolcirkel resulteert dat zelfs in de Middernachtzon.

Grote temperatuurtegenstellingen Wat de Limburgers meteorologisch wel voor hebben op de Friezen is natuurlijk de temperatuur. Vooral in een maand als juni, wanneer de zee nog relatief koud is, zijn de verschillen groot. In Limburg en Brabant bedraagt de gemiddelde middagtemperatuur dan 20 à 21°C tegen ruim 17°C op de Waddeneilanden. De zomermaanden daarna loopt de gemiddelde maximumtemperatuur op de Wadden op tot 19 à 20°C, nog altijd 2 à 3°C lager dan in Zuid-Nederland. Dat betekent natuurlijk ook dat de kans op erg warme dagen op de eilanden veel kleiner is. Zo telt Ameland gemiddeld per jaar zes dagen, waarop de maximumtemperatuur de zomerse grens van 25°C overschrijdt. Dat is nog altijd drie dagen meer dan in de kop van Noord-Holland, maar bijna twintig dagen minder dan in Brabant en Limburg. Wie de lome warmte van sommige Hollandse zomerdagen wil ontvluchten, kan op de Wadden zijn hart ophalen. Op één van de warmste dagen uit de geschiedenis eind juni 1947, toen het in Maastricht ruim 38°C werd, noteerde de waarnemer in Hoorn op Terschelling een maximum van 28,9°C. Met een windje erbij was het daar dus aanzienlijk aangenamer! De tropische grens van 30°C wordt op de eilanden zelden overschreden. We gaan hier echter wel uit van metingen volgens de internationale meteorologische voorschriften. Dat houdt in dat de thermometer is opgesteld in een speciale thermometerhut op anderhalve meter boven een open grasveld. Binnen het reliëfrijke duinenlandschap kunnen de temperatuursverschillen heel groot zijn. Op een frisse dag kan het in de luwte van een duin heel aangenaam zijn, vooral als de zon loodrecht op de helling schijnt. Het kan daar wel acht tot tien graden warmer zijn dan boven op of aan de andere kant van het duin. Gevoelsmatig is dat verschil nog groter omdat het afkoelend effect van de wind daar nog eens een flinke schep boven opdoet. Die temperatuursverschillen worden ook veroorzaakt door de grondsoort. Iedere badgast weet dat het zandstrand brandend heet kan worden. Temperaturen van 50°C zijn daar geen uitzondering, ook al bedraagt de luchttemperatuur nog geen 20°C! Dat komt vooral omdat er tussen de zandkorrels geen lucht zit en het zand zelf is een heel slechte warmtegeleider. De warmte wordt dus niet doorgegeven en hoopt zich op in de bovenste centimeters. 41


Meteorologisch practicum voor onderwijs Het Gemeentelijk Centrum voor Natuur en Landschap opTerschelling organiseert projecten voor leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs om het klimaat op het eiland te onderzoeken. De leerlingen trekken in kleine groepjes met een lesbrief en meetinstrumenten over het eiland om op verschillende lokaties eenvoudige metingen te doen van temperatuur, vochtigheid, zon en wind. Het centrum, waar alle natuurkundige en geografiiche aspecten van het eiland worden getoond, beschikt bovendien over een fraai weerstation.

Winderig weer De belangrijkste blikvanger van dat meetstation is natuurlijk de windmeter. Ook in de zomer kan het op de Wadden, zeker naar de maatstaven van iemand uit het midden van het land, hard waaien. In menige zomer moeten er nog wel eens stormwaarschuwingen worden gegeven voor het Waddengebied: windkracht acht, soms zelfs negen. Die wind hoort er eigenlijk echt bij en vormt de charme van het kustgebied. De bomen zijn op de Waddeneilanden scheef gegroeid in de overheersende windrichting. In de zomermaanden bedraagt de windsnelheid in het Waddengebied gemiddeld over het hele etmaal zo'n 6 à 7 meter per seconde. Dat komt overeen met windkracht vier, een matige wind. In het binnenland waait het gemiddeld niet harder dan 3 à 4 meter per seconde, windkracht 2 tot 3 op de schaal van Beaufort. Zo'n gemiddelde zegt eigenlijk niet veel van de werkelijke wind overdag, omdat de windstille periodes na zonsondergang het beeld flatteren. Beter is het te kijken naar het aantal dagen met veel wind. Op gemiddeld vijftig dagen per jaar waait het op de Wadden harder dan 14 m/sec. (50 km/uur), dat is windkracht zeven of sterker. Het grootste aantal dergelijke dagen treffen we natuurlijk in het winterhalfjaar. Tijdens hevige stormen worden herhaaldelijk windstoten tot zelfs meer dan 150 km/uur gemeten. De hoogste windsnelheid ooit in ons land gemeten werd in Vlieland geregistreerd. Toevalig trok op 5 november 1948 een windhoos juist over de windmeter die het KNMI daar had opgesteld. De laatste stoot die het instrument optekende vóór het onder de wind bezweek, was 198 km/uur!

Geniet van water, rust en ruimte

CAMPING LAUWERSOOG Strandweg 5 - 9976 VS Lauwersoog - Telefoon: 05193 - 9133 Biedt U: Café-Restaurant Albatros, Supermarkt, Strand en paviljoen, Camping, Midgetgolfbaan, Wasserette, Fietsverhuur, Jachthaventje

42


Meeste neerslag in najaar Een windhoos in november lijkt misschien wat vreemd omdat hozen gekoppeld zijn aan enorme onweerswolken, die we eigenlijk alleen kennen uit het zomerhalfjaar. In de kustgebieden ligt dat echter anders. Dankzij het nog relatief warme zeewater, dat na de zomer maar langzaam afkoelt, vormen zich daar juist in het najaar de zwaarste buien met onweer, hagel en soms windhozen of als ze boven water voorkomen, waterhozen. De neerslagcijfers spreken voor zich. Voor de meeste Waddeneilanden geldt oktober als de natste maand van het jaar met gemiddeld 90 Ă 95 mm regen. In het oosten en zuiden van ons land valt dan normaal 50 Ă  60 mm. Alleen op het noordelijk gelegen Schiermonnikoog is niet oktober met ruim 80 mm de natste maand, maar augustus met gemiddeld 90 mm. Schiermonnikoog sluit daarmee het meest aan bij het vaste land, waar ook augustus normaal de natste maand is. Dat continentale karakter van Schiermonnikoog komt overigens ook tot uiting in de wintertemperatuur, een grootheid die in het kader van dit verhaal niet aan bod komt. In het algemeen kunnen we echter stellen, dat alle Waddeneilanden inclusief Schiermonnikoog zich, wat de neerslaghoeveelheid betreft, in gunstige zin onderscheiden van de rest van het land. Gemiddeld valt er over het hele jaar tussen ongeveer 715 en 730 mm en dat is minder dan waar ook in Nederland. Als we ook nog eens bedenken dat juist het voorjaar en de zomer droger zijn dan in de rest van ons land, dan is duidelijk waarom een weerman zo graag zijn vakantie op de Waddeneilanden doorbrengt.

PAUL DINGES b.v. Motorenbedrijf Machinefabriek Engineering Techn. handel

PROOSDIJ 59, DELFZIJL TELEFOON 05960-15010

- verkoop - installatie - service -

LEVERING EN REPARATIEVAN :

MOTOREN ONDERDELEN FILTERS ACCESOIRES SCHEEPSSCHROEVEN SCHROEFASLEIDINGEN

DEALER VAN :

VOLVO PENTA & DAF MOTOREN 43


ERELID HENDRIK JAN BOS Als op 23 maart 1990 Hendrik Jan ook officiĂŤel afscheid neemt als redactielid van ons Lauwersoog jaarboekje, wordt het de hoogste tijd eens kort bij het wel en wee van HJ stil te staan. Nu hij de redactie verlaat, is daarmee een eind gekomen aan zijn actieve Loog-loopbaan. Toen hij in 1971 zijn vierde boot gekocht had en een vergadering bijwoonde van onze zeilvereniging, zei iemand: "daar zit een nieuw bestuurslid". Die voorspelling kwam uit, van 1972 tot 1986 heeft HJ deel uitgemaakt van het bestuur. Van 1973 tot en met 1983 is hij penningmeester geweest. "Toen er in 1978 een nieuw verenigingsrecht moest komen, heb ik die winter gewerkt aan het samenstellen van de nieuwe statuten en het huishoudelijk reglement. Vanaf 1979 zijn ze toegepast". Bovendien begon hij in 1974 samen met Enno Abbas het jaarboekje leven in te blazen. In die tijd dat HJ actief bij onze vereniging betrokken was, heeft hij altijd met veel plezier in het bestuur gezeten, "het was een gezellige tijd". Behalve dat, was het ook een tijd waarin ontzettend veel van de grond is gekomen. De stichting zorgde ervoor dat de jachthaven steeds verder werd uitgebreid, er kwam een derde, vierde en een vijfde steiger. Ook werd het clubschip door hen aangekocht en naar z'n huidige plaats gesleept, vele zeer gezellige uurtjes waren het gevolg. Je kreeg de eerste navigatielessen, gegeven door enkele leden, over het wadvaren, de zeilbehandeling, het touwknopen en de praktijklessen op het wad zelf, met tochten naar Schier en Ameland. Dergelijke evenementen zijn goed voor de saamhorigheid en slecht voor de kliekjesvorming. Ook werden de winterprogramma's opgestart, eerst in Ulrum en Leens, later in het van de stichting aangekochte clubschip. In 1976 werd met een 'echte' navigatiecursus begonnen, met Martin Loos als cursusleider, wat opleidde voor het examen Kustnavigatie. Een andere activiteit was het wedstrijdzeilen, in '74 voor de eerste maal en in '75 met een zelfbedachte handicap, maar zelfs nu in '90 is er nog geen waterdichte handicap voor het varen op stromend water. "Met de CAMR hebben we ons nationaal en internationaal geprofileerd". Ook de jeugd werd niet vergeten, enkele optimisten werden aangekocht en voor de gestarte zeillessen was meer animo dan gedacht. "Het leuke van deze tijd was het bedenken van de activiteiten en dan de spanning hoe het zou uitpakken. De laatste tijd gebeurt er weinig, er wordt niet geĂŻnnoveerd, we sudderen maar een beetje door, het lijkt wel eb. Waarom geen actie tegen alle betutteling, van bijvoorbeeld de Waddenvereniging, waarom niet meer voor de jeugd gedaan, een nieuwe klasse opzetten ofzo". "Vooral de laatste tijd blijkt er minder behoefte te bestaan aan een gezellig samenzijn zoals met het kegelen, fonduen, de winteravonden, de zeilwedstrijden, waar zou het aan liggen?" "Aan het jaarboekje heb ik in het begin veel werk gehad, alles zelf schrijven en Hil en ik hebben ze zelfs nog met de auto rondgebracht om postzegels uit te sparen! Gek waren we".

FOTOBOEK Sinds een paar jaar bestaat er binnen de vereniging een fotocommissie, oftewel Hendrik Jan is met een fotoboek bezig. Het idee is ontstaan naar aanleiding van een gebeurtenis in het clubschip. Een stel Duitsers was daar te gast, hun gastheer wist weinig te vertellen over het hoe, wanneer en waarom als antwoord op hun vragen en dus schoot HJ te hulp. Die hulp ging zelfs 44


zover dat hij de volgende dag met die Duitsers enkele van de duizend terpen of wierden afreed. Dit voorval deed hem beseffen dat het ontzettend jammer zou zijn als niet werd vastgelegd hoe het ooit geweest was. "De wereld verandert zo snel, het lijkt wel een kermisboel". Vooral omdat de geschiedenis zijn interesse heeft (bij de sluiting van de afsluitdijk (Zuiderzee) fietste hij als zeventienjarige knaap er in twee dagen heen om bij de sluiting te zijn), maar ook omdat hij z'n hele leven zich nauw verbonden voelt met het wad en Loog, vond hij dat het een interessant naslagwerk moest worden. Men moet later weten hoe het er vroeger toeging. Eerst wilde hij beginnen bij de sluiting van de Lauwerszee in '69, maar waarom niet honderd jaar eerder? Het boek, wat nu bijna af is, beslaat de historie van het gebied waarin onze haven ligt en van onze vereniging. Het is een mooi document geworden. Over bepaalde onderwerpen moeten nog wat foto's gevonden worden, zodat het volgend jaar bij het vijfentwintigjarig bestaan van de zeilvereniging compleet is. "Het is jammer, dat je al die regeltjes en die toenemende betutteling niet op foto's vast kunt leggen". De huidige fotocommissie ziet het als haar taak het werk van HJ voort te zetten. Foto's waar nog naar gezocht wordt: de vroegere boten van Wagenborg; van de natuur op het land (de polder en de kwelder) oude garnalenvissers liggend op het wad en foto's van alle voorzitters die onze vereniging heeft gehad. Het boek moet in het clubschip liggen, zodat er aanleiding is daar gezellig te gaan zitten en het boek als praatstuk te gebruiken.

H.J. Bos 1973

45


EEN MET DE NATUUR Waarom voelt Hendrik Jan zich zo verbonden met het wad (en Lauwersoog) en waarom komt hij steeds terug op de betutteling, het inperken van zijn en onze vrijheid? HJ werd in 1914 in Westernieland geboren, op een kilometer afstand van de toenmalige zeedijk. Zijn vader was landbouwer en al vroeg moest de kleine mee de schapen te tellen, die op de kwelder liepen. Zo begon zijn betrokkenheid met de zee. Kwam het water te hoog dan moesten de balken in het dijkgat gezet worden, nadat de schapen op het droge gebracht waren. Soms stond het water zo hoog dat het schuim over de dijk vloog. Pas in 1939 werd de nieuwe dijk gebouwd en kon de oude dijk uit 1670 gaan slapen. Maar voordat het zover was had HJ al drie boten gehad. Als kwajong begon hij te kanoën over de maren. Z'n tweede boot was een zeilsloepje, dat hij 200 meter achter de dijk op het wad legde. Zo genoot hij van de wijdsheid van het wad, zonder motor (op de boerderijen waren nog nauwelijks 'trekkers') liet hij zich met het tij meevoeren, het anker, gemaakt bij de smid in het dorp, bood soms uitkomst. "Eigenlijk zat je als kind altijd op het wad, zwemmen, mosselen plukken, botjes trappen, later zeilden we naar de Boschplaat om meeuweneieren te zoeken en ze in het dorp verkopen. Nog later jaagden we op zeehonden". "Honderden lagen er op de plaat, we schoten de jongen af in het water, die blijven drijven en dan met de boot ze ophalen, daar beurden we tweevijftig voor. Ook zeilden we naar een wrak onder Schier om er nog iets van af te halen. Voor de winter had ik een ijszeiler gemaakt en als het wad dan dicht zat, stoof je er overheen, een keer belandde ik op een ijsberg, vloog eraf, dat was het einde van de ijszeiler. Mijn volgende boot had ik zelf gebouwd, ook de zeilen, gestikt op de naaimachine van mijn moeder, die bracht ik via de maren en Noordpolderzijl naar onze kwelder. Ach alles was heel primitief, een hoosvat, soms een kompas, later een lenspomp. Toch was je heel voorzichtig, je wist precies wat je deed. Mijn spannendste momenten, toen ik met de sloep omsloeg, ergens. Ik heb haar met laagwater op het droge gezet, het anker uitgebracht en ben naar huis gelopen af en toe zwemmend door de diepe prielen. En die keer dat ik van ons naar Zoutkamp zeilde, gewoon in mijn eentje op gevoel, ja ik was blij dat ik er was. Door de oorlog en tweemaal een boerderij opstarten is het er een tijdje niet van gekomen, maar toen ik in '70 de boerderij verkocht, heb ik direct weer een zeilboot aangeschaft. Mijn vrouw had in haar jeugd ook altijd geroeid en gezeild dus nu we de tijd hadden genoten we er beide zeer van. Ik was trots op haar als ze weer iets geklaard had. Helaas door ziekte werden we genoodzaakt de zeilboot in te ruilen voor een motorboot. Maar daar kun je toch ook mooie tochten meemaken. Nadat mijn vrouw gestorven is, heb ik ook die boot verkocht. Toch het laat je nooit weer los dat wad, het water, zoals wij hier nu staan met helder weer, de wind door de haren boven op de nieuwe zeedijk. Ik zie nog weer al die vrachtschepen voorbij komen met hun lading graan, vlas of steenkool. Vroeger was het hier druk, nu zie je nauwelijks meer een schip. Ik heb nog een schip vergeten; toen ik voor de oorlog volontair en later bedrijfsleider was in Zuid-Holland, had ik daar ook een zeilsloep. Die boer vond dat maar niks, een boer hoorde niet op het water. Ik denk dat het één zijn met de natuur, het ongebonden en het afhankelijk zijn van de natuur juist bij het boer zijn en bij het varen eigenlijk gelijk is. Ik heb er van genoten! AW

46


HET GEBRUIK VAN ZEE- EN WATERKAARTEN Bij een gedegen voorbereiding van een vacantietocht die zich uitstrekt over een ruim vaargebied, schaft men zich "up-to-date" kaarten aan. Dat betekent al gauw een aderlating van soms meer dan enige honderden guldens. Het volgend jaar kiest men een ander gebied en wéér wordt de beurs ruimschoots aangesproken. Met betrekking tot het rendement van de besteding van je geld bekruipt je dan toch een enigszins onvoldaan gevoel. Voor watersporters die dergelijke gevoelens delen is een oplossing denkbaar, namelijk gebruikmaken van een "kaartenbank". Organisatie van de kaartenbank

1. De kaartenbank is gevestigd ten huize van Mevrouw M. Bredman-Schmidt, Terborgsteeg 11, 9751 BN Haren, tel: 050-344144. In de vacantieperiode van 1 mei tot 15 september is de bank niet voortdurend bereikbaar. 2. Gebruikte kaarten kunnen bij de bank worden ingeleverd met schriftelijke vermelding van het gebied, schaal, datum van uitgifte, nieuwprijs en tenslotte naam, adres, telefoon en giro/banknummer van de brenger. 3. De verkoper ontvangt na verkoop de overeengekomen prijs na aftrek van 5% binnen 14 dagen op zijn giro/bankrekening. 4. Potentiële kopers wenden zich telefonisch tot de bankhouder en halen de kaart(en) tegen contante betaling af waarbij 5% van de koopprijs. Categorieën en prijs van de kaarten

1. Getijwater 1 jaar oud 60% van de nieuwwaarde 2 jaar oud 40% van de nieuwwaarde 3 jaar oud 20% van de nieuwwaarde 2. Oostzee- en IJsselmeerkaarten 1 jaar oud 75% van de nieuwwaarde 2 jaar oud 60% van de nieuwwaarde 3 jaar oud 40% van de nieuwwaarde 4 jaar oud 20% van de nieuwwaarde 3. ANWB-waterkaarten als 2 4. Overige kaarten en almanakken prijs in onderling overleg Continueren van de kaartenbank

Het vermelde wordt als proef opgezet in het kader van onderling dienstbetoon van en aan watersporters. Na een proefperiode van anderhalf jaar is wel gebleken of de kaartenbank levensvatbaar is en kan tot al dan niet continueren worden besloten 28 februari 1990 47


OPRICHTINGSVERGADERING INADVAARDERSVERENIGING Zaterdag, 17 februari is te Holwerd een vereniging voor wadvaarders opgericht, dit op initiatief van Sieb Kemme die woont in Lettelbert (bij Leek) en met zijn gezin vaart in een Lemmeraak-Visserman. Sieb maakte zich ongerust over het uitbreiden van de verbodsbepalingen voor het varen op de Waddenzee en wil nu via een belangenvereniging "Wadvaarders" proberen in gesprek te komen met overheidsinstanties en in die gesprekken duidelijk maken, dat wij als wadvaarders niet verantwoordelijk zijn voor de achteruitgang van het milieu in en rond die Waddenzee. De oprichtingsvergadering werd bezocht door ± 100 mensen (65 leden + aanhang), waaronder ook pers, radio, vertegenwoordigers van N.N.W.B. en de landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee. Voor de lunch sprak mevr. S. Langendijk de Jong, voorzitster van de Waddenadviesraad (W.A.R.), over de diverse overheidsbemoeienissen met de Waddenzee. (Je schrikt als je weet, dat over het Wad gaan: 10 ministeries, 3 provincies en 28 gemeenten; hoe bedenken ze het!? Al die 41 instellingen hebben dus hun ambtenaren, die vaak het Wad niet kennen en toch de voorschriften maken). De voorschriften liggen vast in de P.K.B. (Plan Kernbeslissing) van de ministeries, de Interprovinciale Structuurschets van de 3 provincies en dan de 28 beheersplannen van de 28 gemeenten. Was er nu maar een goede coordinatie, maar die is er niet. De W.A.R. is een raad, die gevraagd en ongevraagd, advies uitbrengt aan de ministeries over zaken, die betrekking hebben op de Waddenzee; de leden van de W.A.R. worden gezocht in diverse belangengroepen; industrie, visserij, recreatie, milieu, enz. (wij zijn vertegenwoordigd via de N.N.W.B.). Na de lunch hield ik een kort verhaal over het ontstaan van en het varen op De Waddenzee. Het motto van de nieuwe vereniging is "verantwoord wadvaren". Volgens mij is verantwoord wadvaren heel simpel: "varen met respect voor het Wad en je daar gedragen als in je eigen voortuintje". Daarna vond de feitelijke oprichting plaats. We hebben nu al ± 150 leden. Het bestuur is voor 1 jaar benoemd en gemachtigd de statuten samen te stellen. We hopen deze binnen 4 maanden goedgekeurd te hebben zodat we dan rechtspersoon zijn. De vergadering verliep zeer plezierig. Door het bestuur zijn de eerste gesprekken gevoerd met de landelijke Vereniging t.b.v. De Waddenzee en de N.N.W.B.. Beide verenigingen hebben zeer positief gereageerd. Belangstellenden kunnen zich als lid opgeven bij Sieb Kemme, Hoofdstraat 149, 9827 PA Lettelbert. Contributie minimaal f 10,-- storten op giro 1658171 t.n.v. S.L. Kemme "contributie wadvaarders". H.W. Rozema

Ledenlijst Een goed adres- en scheepsbestand staat — zo u weet — in nauw verband met uw verhuis- of doopbericht. Zie 't als een kleine ledenplicht. Weet, dat u dan een dienst bewijst aan de bewakers van de ledenlijst !! 48


WADDENVERENIGING EN REACTIES Vrijdag 8 december was de Waddenvereniging uitgenodigd om voor onze vereniging een avond te verzorgen. Daar er slechts elf leden van de vereniging aanwezig waren leek het de redactie verstandig langs deze weg nogmaals er op terug te komen. De avond begon met een zeer interessante diaserie van Boudewijn Spaans over het overwinteren van vogels in het waddengebied van Noordwest Afrika. Het tweede ge•• deelte van de avond werd verzorgd door Liesbeth Meyer. Het betoog over het belang van het wad voor de vogels en de zeehonden werd ondersteund door, voor de meesten, zeer herkenbare dia's. Helaas werd er pas rond half elf begonnen met het beantwoorden van eventuele vragen. In het uur dat daarop volgde, ontstond min of meer een discussie tussen de heren Rozema en Meijer als walvaarders en mevrouw Meijer als "wadbeschermer". Omdat dit onderwerp ons allen zeer na aan het hall ligt, heeft de redactie deze drie mensen/sprekers gevraagd kort hun ideeën en verlangens op papier te zetten. Reactie n.a.v. het verhaal begin deze december van Liesbeth Meyer in het clubschip te Lauwersoog. De avond was zeer slecht bezocht. Er werden dia's vertoond die we allemaal wel kenden: verhalen verteld die we al veel vaker hebben gehoord. De discussie werd gevoerd door Liesbeth Meyer die zeer hautain overkwam en niet de indruk gaf meer van het wadvaren en het wad te weten dan wij. Stellingen

1. Chartervaart is beroepsvaart (net als de veerdiensten en sportvissers) en geen recreatievaart. 2. Bij hoog water kan recreatievaart op de platen geen schade meer aan het milieu toebrengen. 3. De vaarrecreant is niet verantwoordelijk voor de achteruitgang van de natuur in en op het wad. 4. Eén kokkelvisser brengt in één dag meer schade toe aan het leven in de wadbodem dan de recreatievaart in jaren kan doen. 5. Eén beschermde zilvermeeuw of kopmeeuw kolonie brengt in het broedseizoen meer schade toe aan de rest van het wadvogelbestand op het wad dan de recreatievaart ooit kan doen (bovendien voeren we ze in de winter bij in de stad en op de vuilstortplaten). 6. Wadvaren. Is varen van oost naar west en omgekeerd van wadhaven naar eiland er tegenover heeft niets met wadvaren te maken, vandaar dat tellingen van sluispassages geen zin hebben. 7. Tellingen bij hoogwater uit een vliegtuigje boven de wadden hebben geen zin (zie 2). 8. Het aantal overheidsvaartuigen op de Waddenzee is procentsgewijs de laatste jaren meer gestegen dan de recreatievaart. 9. Er is nog nooit bewezen dat de recreatievaart schade toebrengt aan het Waddenmilieu. 10. Een schip voor de waddenvaart moet weinig diepgang hebben en rechtop droog kunnen vallen. Het percentage van deze schepen is in Nederland erg klein, bovendien vaart hiervan maar een klein gedeelte op de Waddenzee. 49

.


Vragen 1. Waarom mogen wedlopers wel in grote groepen door de reservaten lopen (N.B. met laag water) b.v. Rottumeroog-Rottumerplaat, en mag daar geen vaarrecreant komen? 2. Waarom is droogvallen bij sommige jachthavens op het wad verboden? 3. Waarom mogen badgasten wel om de oost van de eilanden lopen en vaarrecreanten daar niet komen? 4. Hoeveel vaarrecreanten vertoeven er met laagwater nog buiten de havens op de waddenzee? 5. Waarom worden vaarrecreanten op het wad zo zwaar gepakt voor iets waar ze part noch deel aan hebben? Wat willen wij? Met daarvoor geschikte schepen, buiten de reservaten, beheerst varen en droogvallen, zoals we altijd hebben gedaan met respect voor alles wat leeft op het wad. H.W. Rozema

DE WADDENZEE Toen ondergetekende als jongen de R.H.B.S. in Groningen bezocht hadden ze bij de geschiedenisles een historische atlas, waarin o.a. het Nederlandse waddengebied rond het begin van de jaartelling stond. De eilanden waren toen verbonden met het vasteland. Door hevige stormen in de loop der eeuwen (natuurrampen) ontstond de waddenzee. Omstreeks het jaar 1000 had deze een veel grotere omvang dan nu. In de daaropvolgende eeuwen begon het heroveren (terugnemen) door de kustbewoners van het verloren gegane gebied. Eerst maakte men z.g.n. terpen of wierden en daarna de meer veiligheid gevende dijken. Juist door deze dijken (in die tijd uniek in de wereld) is Nederland zeer bekend geworden in de gehele wereld. Denkt U maar aan het "verhaal" dat iedere Amerikaan kent van het kindervingertje in het muizengat in een dijk, waardoor een overstroming werd voorkomen. Ongeveer tweederde van het grondgebied van Nederland wordt door dijken beschermd, d.w.z. ook de bevolking daarvan met al haar bezittingen. Toen ik op de HBS zat waren er Âą 71/2 miljoen Nederlanders, nu ongeveer 15 miljoen. De leden van de waddenvereniging ageren nu tegen de bouw van nieuwe dijken behalve op Griend. Geboren en getogen onder aan de dijk van de Groninger Noordkust, ten N. van het dorp Kloosterburen heb ik mijn leven lang het wad kunnen overzien en toen ik nog te klein was om de naam Schiermonnikoog uit te kunnen spreken leerde een oude oom mij waar "Simon en Co" lag. Onze dijk lag juist in een flauwe bocht van de Groninger noordkust. Het gevolg was, dat er na de laatste indijking in 1872/'73, geen kwelder lag. Wij hadden onder aan de dijk een "steenglooiing". Daarvanaf kon je als kind zo prachtig naar beneden springen en dan kwam je op een Âą 3/4 meter lager gelegen vrij harde bodem terecht bestaande uit hele kleine hoornvormige slakkenhuisjes met dezelfde kleur en grootte als grote zandkorrels. Ruim een meter verder kwam je in het slik. Kwam je daarin dan was de thuiskomst geen feest, zeker niet voor je moeder, die dat stinkende slijk (blauw sliek) weer moest wegwassen. De oevereigenaren hadden het recht (ongeschreven Ommelander recht) van aanwas. Vroeger werd de kweldervorming in die perioden van het jaar als het niet zo druk was op de boerderij, door het personeel bevorderd door greppelen. Door allerlei tijdsomstandigheden nam dit greppelen af, terwijl de staat in de dertiger jaren behoefte had aan werkverschaffingsobjecten. 50


Zo werd een overeenkomst gesloten tussen de oevereigenaren en de staat en nam deze laatste de financiering van het greppelen over en werd er tevens een grens vastgesteld tussen het eigendom van de oevereigenaren en dat van de staat. Zo werd vanaf 1935 op vergrote schaal aan landaanwinning gedaan en ontstond er weer kweldervorming en is het eerste gedeelte langs de kust nu ± 1 m. opgehoogd en heeft men een gebied, voor vele doeleinden geschikt, gekregen. Onder andere profiteren vele vogels hiervan als een nieuw broedgebied. Daar het ene kweldergedeelte intensiever beweid wordt door schapen en jongvee dan het andere hebben de vogels keuze wat de hoeveelheid begroeiing betreft. Graag hadden de oevereigenaren in de jaren zestig gezien dat er een indijking plaats vond. De plannen lagen klaar bij Rijkswaterstaat. Het is er helaas niet van gekomen. Vanwege de Vereniging van Oevereigenaren is in die tijd sterk aangedrongen op het leggen van een nieuwe dijk op 2 km vanuit de kust. Het gevolg hiervan zou geweest zijn, dat de oevereigenaren hun rechten gehonoreerd hadden gekregen en dat de staat het noordelijke gedeelte (haar deel) had kunnen inrichten met afwisselend water (plassen), weide en bos. Het zou een klimaatsverbetering voor Noord-Groningen hebben gebracht en een ideaal gebied voor de vogels als broed-, vlucht- en fourageergebied. Bovendien zonder gevaar voor overvloeding. Helaas is hier vanaf gezien door mensen (overheid) die spraken en besloten over zaken waar men in feite weinig van af wist. Het was ook de tijd (de zestiger jaren) dat de milieugroepen en ook de Vereniging tot Behoud van de Waddenzee ontstonden. Dat er kritisch naar vele zaken wordt gekeken is goed. Denkt U alleen maar aan de mensenmassa's in het dichtbevolkte Noord-West Europa met hun behoeften naar z.g.n. welvaart en het doen van hun behoeften in de meest uitgebreide zin. Het gevolg hiervan is een grote variatie in vervuiling van de rivieren (riolen) die op de Noordzee lozen en dus veelal indirect op de Waddenzee. De Vereniging tot Behoud van de Waddenzee heeft een mooie naam, maar ook in deze vereniging zitten vele leden die niet weten waarover ze praten wat de Waddenzee betreft. Als men een enkele keer met een veerboot over de wadden vaart of men wandelt eens op het wad dan is men nog geen kenner. De bestuurderen van de Vereniging hebben er meestal een bestaan in gevonden. Men heeft de overheid kunnen overtuigen het "nuttige" werk van de vereniging te subsidiëren. De top van de vereniging heeft een "strategie" ontwikkeld, die niet alleen strijdt tegen vervuiling van buitenaf, maar ook gericht is tegen het gehele doen en laten van de mensen die wonen, werken en recreëren aan of op de Waddenzee. De mensen van de Waddenvereniging vergeten dat de Waddenzee zoals het nu is en wat ze willen behouden juist is ontstaan in een samenwerking tussen de natuur en de direct betrokkenen. Maar adviezen van deze laatsten worden niet aanvaard, want deze passen niet in de vastgestelde strategie. Als voorbeelden hiervan het volgende. 10 jaar geleden werd er door deWaddenvereniging een landbouwcommissie ingesteld waar ook andere organisaties deskundigen voor konden aanwijzen. Ondergetekende werd aangewezen door de Vereniging van Oevereigenaren. Hij heeft in december 1979 een vergadering van die landbouwcommissie in Harlingen meegemaakt. In het "verslag" van die vergadering worden hem uitspraken in de mond gelegd, die hij niet gedaan had. Bovendien besloot men dat het niet relevant was hem voor volgende vergaderingen uit te nodigen. Hij heeft dan ook sindsdien geen uitnodiging meer ontvangen.---- Indertijd bij de plannen tot indijken van een zomerpolder in Friesland (in 9 jaar ±3keer ondergelopen door het zeewater) zag ik tot mijn stomme verbazing op de televisie een reportage hierover onder auspiciën van de Waddenvereniging waarin verteld werd, dat er 30 vissersplaatsen verloren zouden gaan als dit gebied (te vergelijken met oud groenland) zou worden ingedijkt. Op dat moment liet de camera niet de zomerpolder zien, maar het daarachter liggende landaanwinningsgebied en het slik. Dat is nu voorlichting, die in de "strategie" van de Waddenvereniging past. Zo zult U altijd over de droevige toestand van de vogels horen, maar nooit dat de geweldige uitbreiding van de populatie meeuwen en 51


ganzen tot een plaag voor vele kustbewoners is geworden. Dat de populatie van de prachtige kluten, volgens een onderzoek in Friesland, in 3 jaar tijd verdubbeld is. Het zijn enkele voorbeelden uit vele. De uitbreiding van de vogels in het waddengebied is dusdanig groot dat ondergetekende denkt dat dit langzamerhand in de toekomst een gevaar gaat worden voor de ecologie van dit waddengebied. En kan men zich af gaan vragen of niet een deskundiger en dus gevarieerder bescherming van de waddenvogels op zijn plaats is ter behering en beheersing van de populatie. Enkele opmerkingen wil ik nog graag maken. Aan regelmatig voorkomende harde geluiden gewennen vogels in het algemeen zeer snel. Evenmin maken motorvoertuigen veel indruk op de vogels. Angst hebben ze wel in zeer grote mate voor de rechtoplopende mens. Ze zien dan ook geen verschil tussen een z.g.n. natuurliefhebber en een ander mens. J.A. Meijer

ZEEHONDEN

Foto: Jan Heuff

25 JAAR EN NOG NIET KLAAR? IdeĂŤle organisaties roepen vaak dat ze zich het liefst zo snel mogelijk zouden opheffen: zodra het doel bereikt is, zodra de zorg voor het onderwerp bij de overheid in veilige handen is. Ook namens de Waddenvereniging is wel eens betoogd dat er geen hoger doel was dan opheffing wegens overbodigheid. Wie het Waddenbulletin volgt weet overigens dat we daar na 25 jaar strijd nog lang niet aan toe zijn. Zo'n jubileum is meteen een goede gelegenheid om het streven naar uiteindelijke opheffing wegens succes (bijvoorbeeld over nog eens 25 jaar) eens wat fundamenteler ter discussie te stellen. Wat mij betreft doet het prachtig ideĂŤel en vooral ook heel zuiver aan, maar het slaat als een stemvork op een varkenslederen aktentas. Goed overheidsbeleid en een adequate controle door volksvertegenwoordigers is alleen mogelijk bij de permanente gratie van georganiseerde deskundige lastpostig52


heid. Een bestuurder, ambtenaar of volksvertegenwoordiger moet ervan op aan kunnen dat hij het zwaar te verduren krijgt als hij iets belangrijks laat sloffen of akelige spelletjes speelt. Is dat niet het geval, dan loopt het vroeg of laat onherroepelijk mis met het milieu en met de samenleving. De Oosteuropese voorbeelden daarvan liggen in deze tijd voor het opscheppen. Maar er is nog iets: de goedwillende overheidsdienaar die, binnen de veronderstelde grenzen van het haalbare, iets (gematigd) positiefs wil, heeft dringend behoefte aan actiegroepen, die roepen dat hij lang niet ver genoeg gaat. Zijn die er niet, dan is hij in de ogen van zijn collega's de extremist en maakt hij niets meer klaar. Bovendien zijn er ook altijd andere actiegroepen die even hard aan (bijvoorbeeld) de vervuilingskraan proberen te draaien als wij dat doen, maar dan net de andere kant uit. Zonder Waddenvereniging zou het Waddenzeebeleid binnen nog eens 25 jaar terug bij af zijn. Weg dus met die schijnheiligheid. De Waddenvereniging bestaat nu 25 jaar en moet blijven bestaan zolang de Waddenzee bestaat. En daar zit tegelijk een groot probleem: de mogelijke opheffing van de Waddenvereniging heeft op langere termijn een nieuwe realiteitswaarde gekregen, want de Waddenzee zou wel eens kunnen verdwijnen: als de materiĂŤle produktie en consumptie van de industrielanden niet wordt teruggebracht, als niet alle voor milieuverbetering beschikbare en nog te ontwikkelen wetenschappelijke kennis en technologie daarvoor ook werkelijk worden ingezet en als geen grootschalige programma's voor behoud en herstel van de natuur worden uitgevoerd, dan is er over honderd jaar geen Waddenzee meer die die naam verdient. Trouwens, ook geen andere natuur. Wel veel dode zee, veel woestijn en veel vuile lucht en vergiftigde bodem. Laaggelegen kustgebieden zoals Bangladesh zijn dan ten koste van onnoemelijk menselijk leed ondergelopen. En een tijdje later, zij het vermoedelijk ruimschoots na het uitsterven van de meeste andere diersoorten, zijn er dan ook geen mensen meer die kunnen treuren over wat hun ouders en grootouders ze hebben aangedaan.

Die realiteiten dwingen een van oorsprong zuiver op de bescherming van de natuur van een bepaald gebied gerichte organisatie als de Waddenvereniging, om zich te bemoeien met de oorzaken van al die ellende, met de wijze waarop in deze wereld produktie en consumptie zijn ingericht, met de wijze waarop beschikbare technologie (niet) wordt gebruikt. Dat willen we gaan doen samen met andere milieuorganisaties. Er wordt binnen de milieubeweging hard gewerkt aan nieuwe samenwerkingsvormen met behulp waarvan de factor milieu zich op den duur net zo sterk zal kunnen manifesteren tegenover politiek en bestuur als nu de factoren kapitaal en arbeid. De milieuorganisaties die zich nu met onze watergebieden bezig houden hebben binnen het geheel van de milieubeweging zeer verwante taken en opvattingen. De Waddenvereniging wil de communicatie en samenwerking met vooral die organisaties een extra accent geven. Vandaar dat wij ter gelegenheid van ons jubileum het Nederlandse volk via de televisie om een cadeau zullen vragen dat dat mogelijk maakt: een hypermodern actiegericht communicatie- en datanetwerk ten behoeve van de "natte clubs", waardoor onze mensen op elk moment over alle belangrijke informatie kunnen beschikken en, waar hun kantoor ook staat, op elk gewenst moment als het ware aan ĂŠĂŠn tafel kunnen zitten. Raken we met al die aktiviteiten niet te los van onze eigenlijke taak, het behoud van dat gebied dat zo mooi en waardevol is dat tienduizenden mensen lid willen zijn van onze vereniging? Dat is niet de bedoeling. Het natuurgebied de Waddenzee zelf blijft de kern en inspiratiebron van ons werk. Concrete bedreigingen zijn er nog steeds en ze vragen om tegenactie. Bovendien krijgt die kern van ons werk nieuwe inhoud: de Waddenzee is niet alleen mooi, ze kan 53


nog veel mooier worden. We krijgen steeds beter in de gaten dat de Waddenzee waarvoor we in 1965 zijn opgericht ook toen al ernstig was aangetast. Er ontbrak van alles aan dat in zo'n soort ecosysteem thuishoort. Veel daarvan kan terugkeren als de vervuiling en verstoring wordt gestopt en als natuurontwikkelingsprojecten worden gerealiseerd. Als we dat echt willen heeft de Waddenzee het in zich om straks weer een ecosysteem te vormen van ongekende pracht en variatie: een systeem om te bewonderen en van te genieten. Daarvoor is veel beleid, veel actie en veel steun van de leden nodig. Dat we de kracht die voor zoiets nodig is ook kunnen opbrengen hebben degenen die zich in 25 jaar als beroepskrachten en als vrijwilligers voor de Waddenvereniging hebben ingezet, ruimschoots bewezen. In de komende 25 jaar is er voor de Waddenvereniging dus nog heel wat te doen. De traditionele verdediging tegen van alles blijft, maar er zal veel meer aandacht worden gegeven aan acties voor wat we dan wel willen: samen met de rest van de milieubeweging voor een duurzaam behoud van onze eigen soort en al die andere planten- en diersoorten (en daarmee voor ingrijpende veranderingen in produktie en consumptie), en als vereniging op zichzelf voor een Waddenzee, die qua ecologische rijkdom en esthetische schoonheid nog veel meer dan nu lijkt op wat een waddengebied van nature is: een adembenemend mooie caleidoscoop van platen, geulen, stranden, duinen, ruige en kortbegroeide kwelders, riviermonden, zoetwatermoerassen, veengebieden en bossen, waarin alle nu in het gebied aanwezige planten en dieren een plaats hebben en nog een heleboel meer, die intussen verdwenen zijn. In de omgeving van die natuur zal het pas echt goed wonen, boeren, recreëren en jubileren zijn. Rik Herngreen voorzitter Waddenvereniging

Jachtstalling en reparatiebedrijf Winsum — — — — — — —

winterberging binnen en buiten reparaties en schilderwerk sleepboot aanwezig voor transport zomerligplaatsen hijsinstallatie tot ca. 12 ton 's zomers korting gelegen aan Winsumerdiep

• •

Onderdendamsterweg 51, Winsum post: Dobvenne 8; tel. 05951-2332/2424

54


IN 1992 MET DE BOOT NAAR GDANSK? Nu de grenzen met Oost-Europese landen gemakkelijker zijn te overschrijden opent zich perspectief om een voor ons nieuw vaargebied te verkennen. Nieuwsgierig zijn we om te zien en te ervaren waar de Groninger schippers in de 18e en 19e eeuw met hun koffen en tjalken en later met hun coasters voeren en hoe de havens eruit zien die zij aandeden om hun vracht te brengen en te halen. Uit die nieuwsgierigheid ontstond het idee om per motorboot een tocht te maken langs de Oostzeekust van Oost-Duitsland en Polen naar Gdansk (vroeger Danzig geheten). Gdansk ligt op 54° 50' en 18° 36' O.L. Voor onze verzekering geen bezwaar want die geeft dekking tot 60!! N.B. en 20!! O.L. Het is een fikse tocht. Op de Oostzee is de afstand langs de kust van Oost-Duitsland naar schatting een 400 km en langs de kust van Polen naar Gdansk een 500 km. In totaal is de vaarafstand vanaf Lauwersoog naar Gdansk en terug circa 2800 km, afgerond 3000 km. Een dergelijke tocht vraagt een goede voorbereiding en het verdient wellicht overweging zo'n reis te maken in gezelschap van een paar enthousiaste, ervaren schippers om te palaveren en zo nodig voor wederzijdse bijstand. Het groepje moet echter niet te groot worden; wij denken aan maximaal vier motorboten. We geven er dus de voorkeur aan de tocht niet alleen te maken maar in gezelschap van een drietal partners die bereid moeten zijn hun aandeel te leveren in een volledige voorbereiding van de tocht. Waarom die reis niet maken in 1991? Op grond van twee overwegingen willen we de reis naar Gdansk niet al volgend jaar ondernemen maar eerst in 1992. Ten eerste is een ruime voorbereidingstijd gewenst en ten tweede voelen wij ons geruster als de democratie in Oost-Duitsland en Polen een stabieler fundament heeft gekregen en de rechten van burger en toerist beter dan tot op heden zijn gewaarborgd. Voor de tocht, die naar schatting een honderdtal dagen (de honderd dagen van Napoleon!) in beslag neemt waarbij wij denken aan de periode 1 mei tot 15 augustus 1992, zoeken wij partners. Geïnteresseerden vragen wij contact op te nemen met B. Bredman, Terborgsteeg 11, 9751 BN Haren, tel: 050-344144.

55


BRUGGENKOLDER Waarom nu een verhaal over bruggen en brugwachters? Wel, we zijn ze deze zomer in veelvoud tegengekomen. Immers tegen onze gewoonte in gingen we door het binnenland, aangezien onze nieuwe boot nog geen masten had. We gingen via het NoordWillems-kanaal en de Drentse Hoofdvaart naar de Beulakker en, zoals gebruikelijk bij motorboten, met twee schepen: het 22 meter lange en 4,8 meter brede motor(woon)schip La Coquille en onze nieuwe Indeweer (14,00 x 4,35). Deze laatste, een in de toekomst zeegaand jacht, maar nu nog zeer geschikt als motorboot. Wat de maten betreft was er een probleem: in de almanak worden de lengtes en breedtes van de sluizen niet vermeld, en een kaart van dit gebied is niet te koop. De enige informatie die de sluiswachters over sluizen verderop kunnen geven is dat er wel eens behoorlijk grote boten door gekomen zijn. Wel wat vervelend als het niet blijkt te passen, vooral omdat het vaarwater zelden meer dan 22 meter breed was, zodat keren voor de Coquille onmogelijk was. En kilometers achteruit varen valt niet mee. Maar de kleinste sluis was 26 meter lang en 6 meter breed. Een belevenis dus, maar voorlopig niet weer. Want 52 bruggen en 10 sluizen in twee dagen is wel wat veel. En wanneer gingen we? Natuurlijk in de bouwvak, lekker druk maar ook wel handig want wat we in het voor- en najaar op weg van en naar Lauwersoog nogal eens beleven is dat brugwachters niet rekenen op een schip. Dus ergens zijn, maar niet in de buurt van de brug. Dan blazen op je toeter, wachten, proberen de boot op zijn plek te houden etc. Dat hebben we nu gemist. Behalve dan die ene vrouw, die uiteindelijk na een kwartier hijgend en puffend aangehold kwam. Wij verdenken haar van een gezellig telefoontje met een vriend(m/v), want haar woning Foto: Jan Heuff was bij de brug, en ze kwam van huis. En wat denk je van een brug waar twee sportvissers in het talud stonden. De brug lag in een scherpe bocht met de wind achter, maar geen brugwachter te zien. Tja. Na enige tijd staat een van de vissers op en doet een pet op en opent de brug.... Maar anderzijds was er bijvoorbeeld een klein handbediend sluisje, waar een oude man de zwengels in handen had. Onze komst was al per telefoon gemeld door de vorige sluis maar we hadden kennelijk wat snel gevaren. Vanaf het moment dat wij het sluisje in het zicht kregen (en andersom) begint die oude man nog eens twee keer zo hard te zwengelen om zijn sluis op tijd gereed te krijgen. Nou het is gelukt, we hoefden pas in de sluis af te remmen. Toch blijft het moeilijk om in te schatten wat een brugwachter van je verwacht: moet je vaart houden naar de nog dichte rood/groene brug, of moet je gas terug nemen. Want sommige bruggen draaien heel snel omhoog/opzij, bij anderen duurt dat proces eindeloos. Begrijp je de brugwachter verkeerd dan kan dat in de eerste situatie cata56


strofale gevolgen hebben. Reageer je op de tweede manier (langzaam aan komen dobberen) dan denkt hij: "Heb je weer zo'n watersporter, daar moet ik zo lang op wachten, de volgende laat ik maar wachten". Normaliter houden wij de eerste methode aan, (gas houden) maar op extreem kleine en smalle vaarwaters als de Drentse Hoofdvaart, waar geen ruimte is om weg te draaien o.i.d. toch maar methode twee. Want denkt u eens in: 't was nog wel vroeg maar we hadden toch al een sluis en drie bruggen gehad. Komen we bij de volgende brug. Brugwachter zichtbaar in zijn hok. Maar reageert niet, ook niet op het blazen op de toeter. Dus wat grover geweld: het snerpende busje, bijna leeg dus bestemd voor noodgevallen, de brugwachter springt op. Dat was geen wonder want we lagen al aan de remming van de brug. De brugwachter rekt zich uit en wrijft zich in de ogen en draait als de bliksem zijn brug. Zeker laat geworden de vorige avond. Als we in dit geval gas hadden gehouden was deze man toch wel heel abrupt uit zijn slaap gehaald. Dus u ziet, daar waar wat aan de hand was, hadden we kommentaar. Maar over het geheel gezien: alle lof voor de Groningse en Drentse brug- en sluiswachters. Pas in de kleine sluisjes wel op; aan de hoge kant zit een drempel die wanneer je afgeschut bent boven water komt. Ook is het aardig te weten dat de sluis-wanden naar beneden iets taps lopen. Als je boven een buurman hebt, en het past net, dan loop je beneden klem. Het was een leuke ontspannen tocht door een mooi landschap. De mentaliteit van de medewatersporters was over het algemeen zeer plezierig, behalve dan die ene die het zo asociaal vond dat de Coquille alleen een hele sluis nodig had. Hij zei: "oh, dan ga ik eerst" en gooide zijn touwen los en voer voor zijn beurt op de sluis af. De sluiswachter heeft er een stokje voor gestoken. J. en G. du Bois en P. en W. Boom

Pastel of olieverf van Uw favoriete schip en natuurlijk al Uw inhjstwerk

BLEEKER Kunsthandel Lijstenmakerij A-Straat 14 9718 CR Groningen Tel. 050-130862

57


LAUWERSMEERJOURNAAL Het Lauwersmeergebied is nog steeds in ontwikkeling, velen "zien er brood in", veel anderen vinden er hun plek om er bij te komen van de dagelijkse beslommeringen. U kunt dat zien op mooie zomerse dagen: veel surfers, veel strandgenieters en vooral tegen de avond lange files van hen die naar huis gaan (waar wij boot-genieters ons ook nog eens bijvoegen). De gemeentelijke herindeling van de provincie Groningen is intussen een feit. Vorig jaar hadden een aantal organisaties nog de indruk dat ze met de oude gemeente Ulrum nog wat snel konden regelen. Dat bleek niet door te gaan en nu zijn procedures opnieuw gestart. Denk maar aan het verblijfsrecreatiepark "Hunzegat". Hoe het afloopt is nog onduidelijk. Een zwembad schijnt nog steeds in de planning te zetten. Of ons eigen nieuw te bouwen Clubhuis. We hebben vorig jaar de gemeente om een principetoezegging gevraagd, maar die werd ook doorgeschoven naar de nieuwe gemeente Groot Ulrum. En we weten nog niet of we wat mogen gaan doen. Laat staan of we het zouden kunnen realiseren. U hoort er wel meer van.

Foto: Jan Heuff Defensie is intussen wat "ingeburgerd". Men is begonnen met schietoefeningen, er staan een aantal gebouwen en op schietdagen worstelt iedereen, ook de bus, over de smalle weggetjes door de polder. Dit in afwachting van het tweede gedeelte van de nieuwe weg. En als deze weg helemaal klaar is wordt de dijkweg definitief gesloten Over de schietoefeningen en de (geluids-)overlast die dit geeft wordt nogal wisselend gedacht. Van mensen op Lauwersoog werd vernomen dat ze er nauwelijks iets van merkten en op datzelfde moment waren er klachten van Schiermonnikoog over het lawaai. Men is er nog niet over uitgepraat. Er is zelfs een belangengroep mee bezig. Defensie oefent intussen verder en ontwikkelt zich verder in de Kollummerwaard. De jachthaven van Oostmahorn is intussen in andere handen overgegaan: drie particulieren hebben zich er op geworpen. Hun plan is het geheel snel te renoveren. Er zal aan de kant van de Camping een aanlegmogelijkheid gerealiseerd worden voor kleine boten. 58


De betonning van het meer is intussen in oude staat teruggebracht. De Vlinderbalg is ongeschikt gemaakt voor surfers door grote betonblokken op de aanlandingsplaats; de betonde geul loopt niet meer tot het eind van deze inham. Een nieuwe, rustige ankerplek voor jachten? Dit in plaats van de afgesloten Babbelaar? Wie weet. Bij de eilandjes in het oude Robbengat is in de afgelopen maanden gebaggerd. Dus hopelijk lopen we niet meer vast binnen de beprikte geul. Op verkenning dit voorjaar! Op het terrein van de buitenhaven te Lauwersoog is ijverig gebouwd. O.a. douane, havenkantoor en R.P. te water krijgen een nieuwe behuizing. Maar ook de firma Wagenborg heeft een nieuw wachthuis voor de veerboot naar Schiermonnikoog uit de grond gestampt. Het ligt in de bedoeling dat de veerdienst naar Schier wordt uitgebreid in navolging van de dienst op Ameland. Het is nog niet precies bekend wanneer dit gaat gebeuren maar in elk geval nog deze zomer. Dit heeft ook konsekwenties voor de bediening van de sluis. Men is nog in onderhandeling over de stremmingstijden die de sluis moet toepassen v贸贸r het vertrek van de veerboot: immers steeds twintig minuten voor vertrek van de boot mag de brug van de sluis niet gesloten zijn voor het landverkeer. Er is door onze vereniging een voorstel gedaan om de bediening van de sluis uit te breiden door ons in de maand oktober de gelegenheid te geven op zondagmiddag, middels bediening van 卤 1 uur, van buiten naar binnen te schutten. Velen zullen dan nog van een laat weekend buiten kunnen profiteren. We hopen op een gunstige uitslag hierover. In Zoutkamp wordt vanaf maart de renovatie van de Binnenhaven aangepakt; de vaste liggers zowel als passanten zullen deze zomer geen gebruik kunnen maken van de Binnenhaven en moeten uitwijken naar het Hunzegat of de Buitenhaven. De Huifboten zullen we niet meer zien varen. Het projekt van Dhr. Huneman is be毛indigd en de Huifboten zijn verkocht en zullen in Portugal gaan varen. T.b.v. de oefenterreinen van de Kollummerwaard moest grond opgebracht worden. Dit heeft men gegraven uit een trajekt dat het hiermee mogelijk maakt om een rondje Kollum te gaan varen. Er is een pittoresk vaarwatertje ontstaan, bereikbaar vanuit de Zwemmer en u kunt nu Kollum ook vanuit het zuiden per schip bereiken door een verbinding met de Strobosser Trekvaart. Janny du Bois

Watersportcentrum van Gelder Het centrum voor de watersport 0

H

WARMTE ONDERKLEDING

BARBAROSSA - FURLEX ENKES - HARKEN SEAFAST - LEWMAR SEA SURE - HOLT-ALLEN HYE - CLAM CLEAT RONSTAN - BARTON

75

2 t1:1

-0

gg

Watersportkleding:

IMHOFF Off. Dealer

HOGE DER A 33 9712 AE GRONINGEN TEL. 050-123882

59


Scheepselectronica Landcommunicatie Het vertrouwde adres voor UW kostbare apparatuur

* Verkoop * Service * Installatie Ons programma omvat o. a. : * * * * * * * *

Navigators Autopiloten Marifoons Echoloden Radar Mobilofoons Autotelefoon Video plotters

Bezoek vrijblijvend onze showroom Haven 20 – 9976 VN Lauwersoog Tel.: 05193-9239 — Fax: 05193-9219


RACING/CRUISING 1990 HOLLAND NORWAY De Stichting Specerijen Race en de WSV Lauwerszee koppelen in juli 1990 hun zeezeilevenementen vanuit Nederland. Rotterdam en Lauwersoog (Groningen) zullen startpunten zijn in deze wedstrijd annex toertocht over de Noordzee via meerdere route's. Larvik in Noorwegen, de geboorteplaats van Colin Archer, zal voor alle jachten de finish vormen. Einddoel is de Noorse hoofdstad Oslo. Open internationaal karakter.

Deelname staat vrij voor toer- en wedstrijdzeilers: 10R, IMS, NKK, multihulls en opgemeten jachten langer dan 7.50 meter. Voor de lange zeilrace van 925 mijl via Lerwick geldt een minimumlengte van 8.53 meter. Maritieme festiviteiten.

De steden Rotterdam en Groningen vieren beide in 1990 hun ontstaan. Groningen, grootste stad in Noord-Nederland, bekend van haar kustvaarttraditie op Scandinavië, is dan liefst 950 jaar oud. De wereldhaven nummer één, Rotterdam, gedenkt haar reeds 650-jarig bestaan. Nu wil het geval dat het Noorse Oslo en het Nederlandse Rotterdam zustersteden zijn. Bovendien zal het de vijfde keer worden dat de Colin Archer Memorial Race van start zal gaan vanuit de Groningse visserijhaven Lauwersoog. Redenen om extra aandacht aan de activiteiten te besteden.

HOLLAND NORWAY 1990

Nederlandse en Noorse zeilorganisaties werken samen aan de realisatie van dit internationale zeilevenement dat de naam "Holland Norway 1990" heeft meegekregen. Aan de Noorse kant werken mee de "Kongelig Norsk Seilforening" en de "Larvik Seilforening". Voor de gang van zaken in Nederland zorgen de Stichting Specerijen Race en de Colin Archer Memorial Race organisatie (WSV Lauwerszee). Gevarieerde trajecten.

Er bestaan een viertal mogelijkheden waar toer- en/of wedstrijdzeilers gebruik van kunnen maken al naar gelang hun aspiraties. De Rotterdam-Oslo Race. Deze is met haar 925 zeemijlen de langste. Hieraan kunnen alleen IOR en IMS gemeten jachten, langer dan 8.53 meter, deelnemen. De route loopt via Lerwick op de Shetland eilanden waar een individuele stop van 25 uur wordt gehouden. Vandaar gaat het door naar de finish aan de ingang van de Larvikfjord. De prijsuitreiking van de wedstrijd vindt nadien plaats in Oslo. De cruise Rotterdam-Oslo. Deze toertocht over 700 mijl heeft veel variatie door de stop-overs in Lowestoft (U.K.), Lauwersoog (Ned.) en Larvik in Noorwegen. Einddoel is wederom Oslo waar ook de cruise-prijzen uitgereikt worden. Deelnemers van de cruise zijn automatisch ingeschreven voor de Colin Archer Memorial Race. Colin Archer Memorial Race.

In 1990 gaat voor de vijfde keer de CAM R van start bij Lauwersoog. Ieder even jaar or61


ganiseert de WSV Lauwerszee deze 355 mijl lange herdenkingswedstrijd naar het Noorse Larvik. Ditmaal extra aantrekkelijk door de samenvoeging met de cruisevloot uit Rotterdam. Deze wedstrijd staat open voor IOR, IMS en NKK jachten, maar ook voor rnultihulls en ongemeten jachten van minimaal 7.50 meter. De Yachtclub Larvik zorgt aldaar voor een gastvrij onthaal en de CAMR prijsuitreiking zal daar eveneens plaats hebben.

Zeilvereniging Larvik

HBM Homeport-races. Een week voor de start van de Holland-Norway race en cruise organiseert de Stichting

Specerijen Race een aantal Homeport-races richting Rotterdam. Dit zijn aanbrengwedstrijden die starten vanuit verschillende kustplaatsen in Nederland waaronder IJmuiden, Scheveningen, Stellendam en Zierikzee. De finish ligt voor Hoek van Holland en in konvooi varen de jachten naar het centrum van Rotterdam. Daar zijn alle zeilers uitgenodigd voor de festiviteiten rondom het 650-jarig bestaan van de havenstad. Data Holland Norway juli 1990 HBM Homeport-races:

starts 6 en 7 juli, finish Hoek van Holland 7 juli, prijsuitreiking Rotterdam eveneens 7 juli. Rotterdam-Oslo Race:

Rotterdam start 14 juli, 25-uurs stop Lerwick 19-20 juli en verwachte finish Larvik 2425 juli; prijsuitreiking in Oslo 27 juli. Rotterdam-Oslo Cruise:

Rotterdam start 14 juli, Lowestoft start 15 juli, stop Lauwersoog 17-19 juli start 19 (CAMR), stop Larvik 23-25 juli; prijsuitreiking in Oslo 27 juli. Colin Archer Memorial Race:

Lauwersoog start 19 juli, finish Larvik 22-24 juli; prijsuitreiking Larvik 25 juli. Vakantiebestemming Noorwegen

De ruwweg 150 mijl lange Zuidoostkust aan het Skagerrak kenmerkt zich als een fraai, indrukwekkend en beschut scherengebied. Door de hoge Noorse westkust bestaat er een natuurlijke afscherming tegen de diepe depressies uit de noordelijke Noordzee. 62


Dat heeft tot gevolg dat het klimaat in de zomer het verblijf daar meer dan de moeite waard maakt. Glashelder water en talloze sfeervolle ankerplaatsen bieden de liefhebber een keur van mogelijkheden. Getijverschillen en stromingen zijn er nagenoeg te verwaarlozen. De navigatie wordt vergemakkelijkt door de vele duidelijke landkenmerken op de diverse routes. Er bestaan goede kaarten van die bovendien weinig veranderingen ondergaan; rotsen blijven op hun plaats, dus geen verplaatsende banken en geulen. Noorwegen is rijk aan ongerept natuurschoon en heeft vele bezienswaardigheden uit haar maritieme historie. Voorbeelden daarvan zijn het poolschip "Fram", een ontwerp van Colin Archer en de vikingschepen. Van recentere datum kunnen we de expeditievaartuigen van Thor Heyerdahl bewonderen. Veel hiervan is te vinden in de musea van Oslo, het einddoel van Holland Norway 1990. Na dit evenement bestaat de gelegenheid terug te varen via de fraaie westkust van het naburige Zweden. Vandaaruit zijn vele routes te kiezen door het meer lieflijke Denemarken, een geheel andere zeilwereld. Uiteindelijk komt iedereen terecht in Kiel, het Duitse zeilsportcentrum aan de Oostzee. Na een lange dag varen door het Kieler-kanaal begint dan de laatste etappe richting thuishaven. Nadere inlichtingen: Stichting Specerijen Race -- secretariaat: Ottolien Leis Postbus 23031 - 3001 KA Rotterdam Tel: 010-4142523 Fax: 010-4135022 Colin Archer Memorial Race -- M.H. Loos Noordergat 1 - 9976 VM Lauwersoog Tel: 05193-9248

METAALBEDRIJF

tadek

Radeko B.V. Gra ndijk 3 Postbus 1 9150 AA HOLWERD Tel. 05197-1735

In aluminium, kunststof of staal: Complete gevels Ramen Automatische deuren Winkelpuien "Radeko" een modern ingericht bedrijf met een uitgebreid machinepark. Een vaste kern van deskundige mensen waarborgen al meer dan 25 jaar, dat "Radeko" kwaliteitsproducten levert.

63


Foto: Jan Heuff

64


TUSSEN ELBE EN WESER Terugkerend van vakantie in de Oostzee is de sluis bij Brunsbuttel altijd de belangrijkste mijlpaal. Na een periode van onbezorgd rondzwerven, waarbij plannen altijd op het laatste moment ontstaan of veranderen., waarbij we om vijf uur 's avonds nog besluiten een andere haven op te zoeken, omdat er zo'n lekker windje opsteekt, begint weer het keurslijf van het getij onze dag te bepalen. Het is of de vrijheid van de vakantie al een beetje overgaat in het strakke schema van het werken. Zo'n getijdenschema is als een nieuwe jas. Je moet er aan wennen. Pas na een paar dagen begint hij een beetje lekker te zitten en weet je precies waar je het beste je verschillende bezittingen kunt bergen. Zo lang we in de Oostzee varen vermijd ik altijd zorgvuldig een blik op de tijtafel te werpen. Dat komt pas als we in de haven van Brunsbuttel liggen. En dan bekruipt je meteen de spanning: hoe past het? Zit het lekker of wordt het een voortdurend knokken? Het liefst heb ik een hoogwater om een uur of 7 's morgens. Dan kun je op een christelijk tijdstip om een uur of acht weg. Je hebt dan nog wel een poosje stroom tegen, maar een hele dag voor je. Tot Cuxhaven is het een uur of 3 varen, als je een traag schip hebt als het mijne. Bij goed weer is dat een leuke zeiltocht, maar als de wind uit het N.W. komt en boven de 4 B. komt, kan het knap onrustig zijn. Een vriendelijke Duitse schipper wees me enkele jaren geleden dat ik een flink eind buiten de groene tonnen moest gaan varen en dat helpt inderdaad verrassend goed, maar in de buurt van Cuxhaven moet je toch weer de geul in en voor de haven langs kan het dan knap ongemakkelijk zijn. In dat geval ben je blij dat je de jachthaven van Cux binnen kunt lopen. Cuxhaven roept bij mij altijd gemengde gevoelens op: de jachthaven is lekker ruim, maar er loopt soms een onplezierige deining. Er is wel eens iemand zeeziek geworden bij ons aan boord. Bovendien is er een havenmeester met wie ik soms wat verschil van mening heb. Zo lang je maar precies doet wat hij zegt en het normaal vindt dat hij met een duimstok de lengte van je schip controleert, gaat het allemaal wel. De stad zelf (oorspronkelijk Kuckeshaven, een van de vele Sielhavens) is eigenlijk alleen leuk zolang je in de buurt van het water blijft. De Elbe met zijn onafgebroken stroom van grote en kleine vrachtschepen, de Alte Liebe, een van de weinige stukjes, die oud zijn. Dat is overigens ook maar betrekkelijk, want ze dateert pas uit 1732 toen men het wrak van een bark met stenen laadde en hier tot zinken bracht om als fundering te dienen voor de toren. De naam "Alte Liebe" moet volksetymologisch zijn afgeleid van de naam van de bark: Olivia. Behalve het havenkwartier is de stad een tamelijk onaantrekkelijke en karakterloze nieuwbouw, die bovendien onaangenaam ver van de jachthaven ligt. Nee, al met al, als het weer gunstig is, laat ik Cuxhaven aan bakboord liggen en vaar rechtstreeks verder. Met stroom mee is het nog een uurtje tot het einde van de Leitdamm in de Elbe. Als ik hier vaar, ben ik altijd een beetje jaloers op David en Carruthers, u weet wel, van die prachtige oude zeil- en spionageroman "the riddle of the sands". Die staken meteen na Cuxhaven af naar het Stickergat. Allerlei mensen hebben me verzekerd dat er nog plaatsen zijn waar je die dam kunt oversteken, ik heb het nog nooit gedurfd, de gedachte alleen dat je er op zou blijven hangen... Amateurs als ik worden altijd weer voor de vreemdste verrassingen geplaatst. Wie schetst mijn verbazing toen de afgelopen zomer ineens het Mittelgrundbake, ons vaste oriĂŤntatiepunt op vele tochten, het signaal om de Elbe te verlaten en het vertrouwde en veilige waddengebied weer binnen te varen, verdwenen bleek te zijn. Niks 65


Diesigkeit, niks Nebel, gewoon weg. Een splinternieuwe kaart, pas gekocht bij Datema zelf, zelf bijgewerkt met al die plakkertjes die je er tegenwoordig bij krijgt, maar geen Bake. Het zal je maar gebeuren bij slecht weer.. Maar goed, we zijn weer op het wad, het gebied tussen Elbe en Weser, van de Noordzeekant beschermd door grote en hoge platen: Scharhorn, Groszer Knechtsand, Eversand die in feite practisch eilanden zijn. Het is naar mijn smaak het mooiste stuk wad tussen de Afsluitdijk en de Elbe - een geweldige ruimte (25 zeemijlen van oost naar west, 10 zeemijlen van Noordzee tot de Oostfriese Kust) meest prachtig hard zand dat geel tot wit oplicht als het droogvalt, doorsneden door diepe geulen en prielen met snelstromend water. Nog steeds is het betrekkelijk eenzaam, zeker vergeleken met het gebied tussen Jade en Eems waar je vaak in file vaart. Hoe vaak zijn we al hier geweest, op het Neuwerker Fahrwasser, bij prachtig warm zomerweer, bij nevelachtig weer, zoekend naar de eerste W-ton die het begin van het Elbe-Weser-Wattfahrwasser aangeeft. Wanneer was het ook weer dat we hier door een boot van de Wasserschutz werden gewaarschuwd dat er een viskotter vlakbij lag met een bom uit de 2e wereldoorlog in zijn net. Vorig jaar nog liepen we midden in het Buchtloch, ruim 2 uur voor L.W. tot onze stomme verbazing muurvast aan de grond. Toen het water weg was, zagen we hoe de geul op zeker 100 meter van de prikken door het zand kronkelde. Als je, zoals wij dit jaar een uur na H.W. uit Brunsbuttel bent vertrokken, moet je meestal nog een half uurtje wachten voor het eerste wantij onder Neuwerk. Daar kun je met een kleine meter diepgang meestal bij half tij over. Het is een vreemd wantij, waar de badgasten uit Cuxhaven bij laagwater naar Neuwerk wandelen. De prikken staan er zo dicht als een bos en dan die vreemde papegaaiekooien op poten. Het heeft een hele tijd geduurd voor ik doorhad dat ze bedoeld waren als vluchtplaats voor wandelaars die zich vergist hebben in het tij. Een verblijf in zo'n kooi lijkt me niet direct de meest aangename tijdspassering. Een paar jaar geleden lagen we hier droog op een prachtige zomermiddag. Om ons heen verzamelden zich grote groepen geheel ontklede toeristen die zwijgend naar ons keken en daarna, vrijwel over onze boot heen, hun tocht voortzetten, want daar liep nu eenmaal het wandelpad. Tot nu toe is het ons nog bespaard gebleven. door rijtuigen te worden aangereden maar misschien komt dat ook nog. Eenmaal over het wantij heen varen we met een enorme boog om het eiland Neuwerk. Iedere keer weer neem ik me voor om het eiland eens aan te doen, maar het is zo'n eind om en we hebben altijd haast. Als tussenhaven voor een tocht van oost naar west of omgekeerd is het niet zo geschikt, je kunt pas laat weg. Dan kun je beter ankeren of droogvallen in de buurt van het wantij. Toch word ik altijd weer gefascineerd door die zware toren van Neuwerk, die al in de middeleeuwen werd gebouwd als uitkijkpost, om te waarschuwen tegen de talrijke zeerovers die het gebied tussen de Eems en de Elbe onveilig maakten en die uiterst moeilijk te bestrijden waren, veilig verscholen als ze waren in de geulen van het wad. Als we eindelijk Neuwerk niet meer over stuurboord zien, maar achter ons, krijgen we een heel stuk diep water. Ondanks de tegenstroom schiet het dan redelijk op. Dat moet trouwens ook, want we willen vandaag nog de Weser bereiken. Eigenlijk doodjammer die haast, maar ja, het einde van de vakantie nadert en we zijn al vier weken van huis. Tussen de Elbe en de Weser liggen vier havens: Neuwerk, Spieka-Neufeld, Dorumer66


Foto: Jan Heuff

siel en Wremertief. Spieka is het meest onbedorven, al vinden we ook hier de onvermijdelijke camping die alle Duitse haventjes aan de vaste wal op elkaar doet lijken. Dorumersiel is een redelijk drukke vissershaven met een stuk of twintig viskotters en een eigen afslag. Je ligt er goed als je geen bezwaar hebt tegen droogvallen. Het probleem van beide is, dat je een lange kronkelige prikkengeul moet volgen, zodat het al weer bijna hoog water is, als je verder kunt. In Dorumersiel zit je bovendien met het probleem dat al die twintig kotters ook op hetzelfde ogenblik weg willen door dat smalle havengeultje. Ik vergeet nooit weer hoe we een jaar of wat geleden naar buiten liepen nadat we geduldig gewacht hadden tot de laatste kotter was uitgelopen. Netop het allernauwste stukje van de geul bedacht een van die kotters zich -sigaretten vergeten of zo- en ging weer terug. Zo'n jachtje maakt wel dat het weg komt nietwaar, maar als een van mijn kimkielen de rand van de geul raakt, ben ik volledig stuurloos. Als het tij te ver verlopen is om de Spiekaer Barre te nemen ankeren we liever vlak voorbij de splitsingston voor het wantij in de Paddingbutteler Priel. Dan kun je met opkomend water weer snel verder al mis je de gezellige bedrijvigheid van een avondje in Dorumersiel. Als je uitgekeken bent op het wad en op de grote scheepsrompen die schijnbaar over het land voorbij glijden door de Weser en de Elbe, kun je altijd een boek pakken, dat onvolprezen Riddle of the Sands bij voorbeeld en je verdiepen in de prachtige beschrijving van de stranding van de Dulcibella op het Grosze Knechtsand pal ten noorden hiervan, of "Abel mit der Mundharmonika" van Manfred Hausmann dat zo prachtig deze ruige, wijde wereld oproept al beweert mijn bemanning dat geen van beide boeken goed zijn voor de gemoedsrust als je hier een nacht voor anker ligt. Maar vandaag gaan we door. Om drie uur waren we het wantij bij Neuwerk al gepasseerd en de Z.O. wind blaast prachtig in onze blauw-witte genua; we hebben nog water en licht genoeg. Het volgende wantij ligt bij Meyers Legde en daar kunnen we 2 uur na H.W. nog wel overheen. We voelen ons hier nooit zo lekker sinds we, jaren geleden alweer, hier eens met motorpanne zijn weggesleept door de reddingboot uit Bremerhaven H.H. Meyer - D.M. 1500 - meneer, alleen voor de kosten van de olie, gelukkig betaalde de verzekering tenslotte toch uit. Na het wantij krijgen we een poosje stroom mee in het Bakenloch, maar als we de Wurster Arm van de Weser bereiken is het afgelopen. Daar loopt al een stevige eb. 67


Nu moeten we beslissen waar we heen gaan. Wremertief ligt aan bakboord, te bereiken via weer zo'n kronkelende prikkegeul. Dat is nog net bereikbaar, maar we zijn al eens vastgelopen midden in de havengeul. Daar is het zand wel hard, maar verschrikkelijk hobbelig. Natuurlijk kunnen we ook door naar Bremerhaven. Daar kun je prima liggen aan de drijvende steigers in de Geestemonding en dan kunnen we morgen nog even naar het prachtige scheepvaartmuseum hier vlakbij met het prachtige koggeschip dat bijna gaaf werd gevonden en zorgvuldig wordt gerestaureerd. Maar met de steeds sterker wordende stroom tegen en de tegen de avond wegvallende wind is dat nog een verschrikkelijk eind varen. De stad ligt weliswaar onder handbereik als je de Wurster Arm opvaart, maar de jachthaven ligt helemaal aan de andere kant en er loopt wel een mijl of drie stroom. Dat wordt dus afzien. De derde mogelijkheid wint het zoals gewoonlijk. We steken over naar het hoofdvaarwater van de Weser om naar Feddewardersiel te gaan. Dat kan weer op 2 manieren: ten noorden of ten zuiden van de Robbenplate Leitdamm langs. Al dat kiezen maakt mij altijd vreselijk nerveus. Eigenlijk maakt het geen moer uit, in beide gevallen heb je een stuk stroom tegen en de afstand is bijna gelijk. Dorumersielers zeggen dat je beter de Robinsbalje uit kunt varen en dan door het Dwarsgat oversteken, maar dat heb ik nog nooit gevaren en zo tegen het vallen van de avond lokt dat experiment me niet zo erg. We gaan om de zuid: ook bij deze laagstaande zon en snel toenemende heiigheid is het oostbaken, dat het einde van de Leitdamm aangeeft makkelijk te vinden door de toren van Wremen aan te houden. Als we het begin van het Feddewarder Wattfahrwasser bereiken is het ruim 3 uur na H.W. Zullen we het proberen? Anders moeten we weer om zo'n Leitdamm heen en de hele Feddewarder Priel terug tegen de stroom. Laten we het maar proberen, het wantij is niet erg hoog en als het niet lukt... we hebben hier wel eens vaker gelegen. Het zeil kan er nu wel af, de wind is op. Met een centimeter of 10 water onder ons schuiven we over het wad. Aan bakboord is alles al droog en wat ligt daar? Zeehonden: drie, vijf, elf stuks. Nieuwsgierig kijken ze op, als we vlak langs ze varen, de motor heel zachtjes bij om ze niet te verschrikken. Ik dacht dat ze allemaal dood waren, gestorven aan het geheimzinnige virus dat deze zomer ineens toesloeg. Zijn dit de enige die het overleefd hebben? Dan wordt het snel dieper, we hebben de Feddewarder Priel bereikt. Het laatste stuk tegen de stroom in duurt nog een hele tijd en de schemering valt nu snel. Gelukkig is dit bekend water voor ons. De vissershaven van Feddewardersiel met zijn prachtige vloot van houten viskotters is onbereikbaar: enorme slikwallen en een heel klein stroompje dat zich een weg baant. Even verder ligt de knusse jachthaven waar het altijd plezierig liggen is. Maar ook die is onbereikbaar. Op de stenen drempel in de smalle doorgang staat maar een paar decimeter water. Even ten oosten van de jachthaven laten we het anker vallen. Hier ligt het prima, de bank aan de noordkant geeft een goede beschutting en scheepsverkeer is er vrijwel niet. Alleen de stroom loopt hier vrij sterk en kentert snel. Dat wordt vannacht opstaan en kijken wat het anker doet. Gelukkig is er geen hond meer aan boord. Een roeitocht met de bijboot en waden door het slik naar de wal trekt me niet erg nu. Onze kat is zielstevreden met zijn privĂŠ-wc aan boord, die taalt niet naar boompjes. Morgen gaan we met H.W. over de Kaisersbalje naar de Jade. Voor vandaag is het welletjes, we hebben zo'n vijftien uur gevaren en een dikke 50 mijlen afgelegd. Terwijl de schippersvrouw een warme hap klaarmaakt, drink ik in de kuip een Berenburg -de fles is bijna leeg- en kijk hoe het laatste licht verdwijnt en het land aan bak- en stuurboord onzichtbaar wordt. R.J.M.M. 68


EEN CENTRALE MELDPOST VOOR DE WADDENZEE Zolang de Waddenzee bestaat hebben er menselijke activiteiten plaatsgevonden. Er werd gevist, er werd gevaren en er werden kwelders bedijkt. Generatie na generatie hebben de mensen de Waddenzee gexploiteerd, zonder te onderkennen hoe belangrijk de Waddenzee in feite was en is. Pas in de twintigste eeuw raakte men doordrongen van de belangrijkheid van de Waddenzee als natuurgebied van internationale betekenis. — De Waddenzee vervult voor diverse vissoorten die in de Noordzee voorkomen de kraamkamerfunctie. — De Waddenzee is van onschatbaar belang als rust- en fourageergebied voor vele duizenden vogels. Het zou tot de vijftiger jaren van onze eeuw duren voordat er een aanzet werd gemaakt dit bijzondere gebied te beschermen. Bestuurders werden naderhand onder druk gezet om maatregelen te nemen die tot behoud van het gebied zouden kunnen leiden. Dit resulteerde onder andere tot het instellen van de Planologische Kernbeslissing voor de Waddenzee met als hoofddoelstelling "Behoud en waar mogelijk herstel van de Waddenzee als natuurgebied". Voor de beheerders betekende dit: — Geen verdere bedijkingen. — Terugdringen van de vervuiling en verstoringen. — Het uitvaardigen van regels ter realisering van de hoofddoelstelling. - Het aanschaffen van materiaal ter bestrijding van verontreinigingen. - Het opzetten van goede controles en inspecties. Hoe uitgebreid controles en inspecties ook zullen plaatsvinden, het is uitgesloten dat het totale gebied doorlopend wordt gecontroleerd en/of geïnspecteerd. Toch willen de eerst verantwoordelijke beheerders graag zo spoedig en uitvoerig als mogelijk, worden geïnformeerd over zaken die in hun beheersgebied spelen of worden aangetroffen. Om dit te bewerkstelligen is een Centrale Meldpost voor de Waddenzee ingericht, waar een ieder haar/zijn meldingen gedurende 24 uur per etmaal kwijt kan. Daartoe is een Waddenzeedekkend marifoonnet ingesteld en een speciaal telefoonnummer. Het telefoonnummer behoeft geen toelichting. Het Waddenzeedekkend marifoonnet is gerealiseerd door op een aantal plaatsen rond de Waddenzee steunzenders in te richten, die door middel van telefoonlijnen met de Centrale Meldpost voor de Waddenzee zijn verbonden. Dit maakt het mogelijk dat met behulp van de marifoon de Centrale Meldpost van Den Helder in het westen tot het Dollardgebied in het oosten, op ieder gewenst ogenblik kan worden opgeroepen. Rijkswaterstaat Durk Th. Reitsma

Marifoon: kanaal 4

69


KABINETSCRISIS Op èèn van de eerste meidagen van het vorig jaar stelde mijn man 's morgens voor om na de koffie naar de boot te gaan. "Ik moet die ene bank nog aflakken en ik vind het wel zo gezellig als jij ook mee gaat". Nu zou de televisie om vier uur de kamerdebatten uitzenden en die wou ik eigenlijk wel volgen. Er dreigde een kabinetscrisis en ik was erg benieuwd naar de afloop. Maar die debatten waren ook te volgen op het toestel aan boord. En eerlijk gezegd had ik ook wel een beetje heimwee naar het meer, na die lange donkere winter. "Laten we dan dadelijk maar gaan. Het weer gaat mooi worden, we hebben al lang genoeg op de zon gewacht". Even later reden we weg. Op de achterbank van de auto had ik een tas met een paar appels, een half broodje, een zakje hondebrokjes en mijn boek neer gezet, op de hoedeplank lag mijn warm jasje. Caspar zat naast de tas met een blij kopje rond te kijken en zo nu en dan kregen we onderweg een poot van hem op onze schouder. Thuis scheen de zon, maar op Lauwersoog was het nog mistig. Spoedig brak ook daar de zon door en toen mijn man zijn bank had gelakt, wilden we ook nog een eindje varen. Op het meer had ik het onbestemde gevoel, dat het beeld veranderd was, net of de horizon anders was, de dijk verder weg. Ik kon het niet precies uitleggen. In Oostmahorn hebben we wat met Caspar gewandeld, lekker in de zon wat zitten lezen en de kamerdebatten op de televisie gevolgd. Tegen vijven, toen de kleine partijen aan de beurt waren, stelde ik voor om maar weer terug te gaan. "Ik heb maar weinig brokjes voor de poezen neer gezet en we moeten ook nog warm eten". De lucht was nog steeds helder blauw, maar het was nogal gaan waaien. 't Was tamelijk koud voor op het schip en we merkten, dat het meer onrustig was geworden. We waren nog niet op de helft van de reis terug, toen plotseling de beruchte "zeedampen" kwamen opzetten. Zo zag ik nog drie grote witte boten voor ons en het volgend moment waren ze weg! 't Leek wel, of we door dikke witte watten waren omgeven! Vlak bij ons was een baken, maar waar de volgende was, zagen we niet! "Welk nummer stond daar op"? vroeg mijn man. "Veertien", wist ik. "Dat kan niet, dat moet zestien zijn". Hij keek strak naar zijn kaart, de nieuwste hydrografische kaart - het traditionele geschenk voor zijn verjaardag, eind april. "Er stond toch veertien op", zei ik. "Dan hebben we zestien gemist". Ik zag nog even de schimmen van die grote boten. Er waren geen drie geweest, maar vier. "Dan moeten we nu op het kompas varen", zei mijn man, "dus naar het noorden". Eventjes had ik het gevoel, dat hij de boot een heel andere richting uit stuurde dan waar die spookschepen heen waren gegaan, maar hij zou het wel beter weten dan ik, dacht ik zo. Even later klonk er naast me, stomverbaasd: "We zitten vast. We zitten muurvast"! En hoe mijn man de motor ook liet draaien, we kwamen niet meer van onze plaats. We keken elkaar eens aan. Om ons was het akelig stil, we hoorden zelfs geen vogels meer. Ik voelde mijn mondhoeken kriebelen, ik kreeg natuurlijk weer de neiging om te gaan lachen! Ik wist echter heel zeker, dat ik me dat niet kon permitteren. Dan hadden we vast en zeker een kabinetscrisis daar op het meer in die watten wereld! We draaiden nog een shagje uit een bijna leeg zakje. Ik was blij met mijn warm jasje, het was koud geworden. Caspar kwam bij ons zitten. "We kunnen hier niet blijven liggen", zei ik. "De hond zal wel niet meer op een krant wil70


len plassen, zoals hij deĂŠd, toen hij nog klein was". "We zullen om hulp moeten vragen", zei mijn man. 't Is maar goed, dat we marifoon aan boord hebben". Kustwacht Schiermonnikoog hoorde ons en we vertelden, dat we vast zaten bij baken veertien. "Wat wilt U, meneer, een reddingboot of een sleepboot"? was het antwoord. Een sleepboot was wel voldoende, vonden we. "Binnen een uur is er eentje bij U", werd ons beloofd. Zo nu en dan leek het of de zon weer wou doorbreken. We zagen het baken, dat we aan stuurboord voorbij waren gegaan, nu voor ons liggen. En we konden ook zien, dat we vast zaten tussen twee prikken. Na een uur kwam er een kolossale sleepboot. Het leek me toe, dat die zelf ook nog even vast zat, maar daar wil ik geen eed op doen. Het was nog mistig, toen hij ons in Oostmahorn aan dezelfde steiger afzette, waar we een paar uur tevoren ook hadden gelegen. Als goed Minister van FinanciĂŤn betaalde ik de kapitein. Hij vroeg honderd gulden en daar ging het laatste briefje uit mijn portemonnee. Onder uit het kastje viste ik een paar blikken boerenkool op. Na het eten keek ik nog eens in mijn beurs. Er zat nog een klein beetje kleingeld in, niet genoeg om ook nog liggeld te betalen. "We moeten eigenlijk naar huis", zei ik. "Ik heb geen geld meer en onze kattenverzorgster kan niet binnenkomen, want de sleutel aan de binnenkant van de achterdeur". De zon was weer tevoorschijn gekomen, het waaide niet meer en de lucht was weer blauw. We zijn het meer weer opgegaan en toen ontdekten we, dat de bakens vernummerd waren en verlegd in oostelijke richting. Baken veertien stond vlak bij de prikken. Om een uur of tien stond ik in de keuken nog een pan soep warm te maken en verzorgde de poezen. Ze hadden dorst. Het kabinet is die avond heel laat gevallen. Bij ons aan boord was geen crisis geweest, we konden 's nachts smakelijk lachen om ons avontuur, maar ik vond het doodzonde van die honderd gulden sleeploon! Mijn man heeft de volgende dag een brief op poten aan Waterstaat geschreven over die vernummering, vooral omdat er niets van te zien was op de nieuwste waterkaart. Hij heeft het sleeploon ook terug gevraagd. En laat er nu iemand van Waterstaat bellen en naar ons banknummer vragen! En na ruim een week hebben we die honderd gulden terug gekregen! T. Carolus-Reijer

IN HET CLUBSCHIP HONDEN AAN DE LIJN, ALTIJD. 71


Firma Jansma Duik- en Watersportbedrijf Tevens:

WINTERBERGING BETIMMERINGEN enz. MOTORISCH ONDERHOUD KRANEN TOT 20 TOr MOBIELE BOTENWAGEN TRAILERHELLING TANKSTATION BEWAAKTE OVERDEKTE AUTOSTALLING

Kustweg 16 - Lauwersoog — Telefoon 05193-9110


Carla Veldhuis en Rinze van de Bij zullen ons de komende vijf jaar op de hoogte houden van hun wereldreis met de Aromen, een Rival 34.

ARWEN BEGINT AAN HAAR WERELDREIS Het is grijs en regenachtig, als we op zondagmiddag 30 juli Lauwersoog verlaten, uitgezwaaid door Jan en Jopie van "Nostra Vota". De afgelopen maand hebben we aan de Oosterkade in Groningen gelegen, dicht bij huis. "Arwen" wordt steeds voller, ons huis steeds leger. Vanwege de noordwesten wind gaan we via Leeuwarden, Harlingen en het IJsselmeer naar Amsterdam. Veilig in het Dokkumerdiep liggend horen we de onverwachte storm van 30-31 juli over ons heen razen. We varen op 5 augustus uit in IJmuiden. Met stralend weer en een zwakke zeewind zeilen we zuidwaarts langs de kust. Ter hoogte van Duinkerken steken we rond middernacht het Kanaal over, op de motor. Windstil, oliegladde zee. LEKKAGE AAN BOORD Vanaf Dover hebben we tegenwind. Doordat we zo zwaar geladen zijn gaat het kruisen moeizaam. In de Solent neemt de wind toe tot krachtig. Plotseling hoor ik water ruisen bij de WC. De afsluiter van een wasbakje is opengegaan, water is in alle bergingsvakken aan bakboord gestroomd. Gelukkig is bijna alles ingesealed in plastic. Na 31/2 etmaal meren we af in de marina van Southampton, rechtgemeten 270 mijl van IJmuiden. De Engelse zuidkust, hoe mooi ook, is geen gebied waar wij ons thuis voelen: veel te druk, en je hebt meestal alleen de keus tussen een marina en een andere marina. Zelfs ankeren is duur, zoals in de rivier de Hamble, waar we voor ĂŠĂŠn nacht f 50 moeten betalen. In Cowes kopen we reserve-onderdelen voor de Aries en zeilen dan via Lymington en Salcombe naar Falmouth. Onderweg naar Salcombe zien we bij heldere hemel een totale maansverduistering. Falmouth is een gezellig stadje, bovendien ontvangen we hier de eerste brieven uit Nederland. We vervelen ons dus niet, wachtend op een gunstige wind voor de oversteek naar Spanje. Op 22 augustus is het zo ver: de wind draait naar NO, 4-5 B, en blijft gedurende de hele oversteek konstant zo waaien. Ideaal zeilweer, bovendien zonnig. Je hoopt er in stilte altijd op, maar het komt in werkelijkheid zo weinig voor. Dag en nacht kan de cruising chute blijven trekken. Pas als we volgens de Decca al vlak bij de Spaanse kust zitten, zien we vaag de hoge bergen uit de nevel opdoemen. Na 3 1/2 etmaal gaan we voor anker in de haven van la Corua, rechtgemeten 450 mijl van Falmouth. 73


GIEREN, KEIZERARENDEN EN FLAMINGO'S We brengen een paar weken door in de ria's (baaien) van NW.-Spanje. Het is er rustig, er zijn mooie stranden en beboste heuvels. Corme, Muros en Vigo zijn enkele van de plaatsen die we bezoeken. Per bus (alleen de busreis is al zeer de moeite waard) gaan we naar Santiago de Compostela, eeuwenoude bedevaartplaats. Bij terugkeer is het schip roetzwart door bosbranden in de buurt. We verlaten de dure marina van Vigo op 13 september. De noordenwind die hier 's zomers konstant waait (de "Portugese passaatwind") stuwt ons langs de lange duinenkust van Portugal, waar we vanwege het slechte zicht weinig van zien. Tegen zonsopgang ankeren we op 15 september bij Cascais. Afgelegd 255 mijl. Cascais heeft nog steeds de sfeer van een Engelse rivièra-badplaats, met veel oude villa's. Met de trein gaan we naar Lissabon, een prachtige tocht langs de Taag. Vanwege een (ongebruikelijke) zuidenwind kunnen we niet bij Cascais blijven. We zeilen de Taag op, onder de enorme hangbrug van Lissabon door en langs Lissabon (een belevenis!). We gaan voor anker bij Seixal, in een zijrivier van deTaag. Vandaar per veerboot naar Lissabon. Zuidwaarts gaat het weer. De noordenwind zwakt steeds meer af, en na Kaap Vincent, die we op 22 september om vier uur 's nachts ronden, is het afgelopen. De Algarve passeren we zo snel mogelijk. De kust is volgebouwd met appartementen en hotels in de eenheidskleur wit. Het waddengebiedje bij Olh(kastlijntje onder)o, met zilverreigers en ooievaars, is een oase na al dat beton. Op de motor varen we naar de Guadalquivir. Een bladstille nacht, de sterren spiegelen in het water. We ankeren in de rivier, tien mijl stroomopwaarts. Dagenlang genieten we van keizerarenden, flamingo's en gieren die in het aangrenzende natuurgebied Cota Doana voorkomen. De temperatuur is 42?C in de schaduw. TOERISTISCH Gibraltar bereiken we op 3 oktober, na eindeloos kruisen in de Straat van Gibraltar bij slecht zicht. We zien de eerste vliegende vissen: laag scheren ze over de golven. We beklimmen de rots van Gibraltar en zien Afrika liggen in de verte. De sfeer in Gibraltar vinden we nogal vreugdeloos. Zeer toeristisch en vol drank- en elektronikawinkels. Van Gibraltar naar Ceuta, een klein stukje Spanje in noord-Afrika. Onrustig door de oostenwind, bovendien komen schip en trossen dik onder de stookolie. Marokko kunnen we niet bezoeken, we hebben geen visum. Vanaf Ceuta tot Cabo de Gata, de Spaanse ZO-punt, hebben we àf geen wind àf oostenwind. Malaga vinden we een erg gezellige stad. Hoewel ze er liever geen jachten hebben worden we zeer vriendelijk behandeld. Vol zorg komt de havenpolitie ons midden in de nacht waarschuwen, als het door de oostenwind opgestuwde water ons op de kade dreigde te zetten. In Motril nemen we de bus naar Granada. Urenlang dwalen we genietend rond in het Alhambra, het oude Moorse paleizencomplex. Een levanter, een harde oostenwind, dwingt ons enkele dagen in Almerimar te blijven, een nieuwe marina dicht bij Almeria. Gabo de Gata ronden we op 27 oktober. Een keerpunt: vanaf dat moment hebben we zuidelijke wind. In een aantal lange zeiltochten gaat het richting Balearen: alleen Calpe en Moraira worden nog aangedaan. In 1 1/2 etmaal zeilen we onder een strakblauwe lucht van Moraira naar Mallorca, en op 1 november gaan we 's avonds laat voor anker in de haven van Palma de Mallorca. Afgelegd vanaf IJmuiden: 2135 zeemijl. 74


Mallorca is onze overwinterplaats. Een prachtig eiland, vooral het binnenland is nog niet bedorven. De cala's (baaitjes) aan de zuidkust zijn bijna allemaal volgebouwd met appartementen, een deprimerend gezicht. Toch hebben we een aantal ongerepte cala's ontdekt, waar we zo in de winter heerlijk stil kunnen ankeren. In de kerstvakantie zijn Pim en Ankie Salters van "Blue" overgekomen. Samen hebben we het binnenland verkend en een paar mooie zeiltochten gemaakt, o.a. naar het eilandje Cabrera, waar we oud en nieuw gevierd hebben. Begin februari vertrekken we naar Menorca, daarna gaat de reis verder naar TunesiĂŤ, Malta, Griekenland en Turkije. Rinze van der Bij Mallorca, 25 januari 1990

(wordt vervolgd)

In het clubschip ligt een "klapper" met de rondschrijfbrieven van Carla of Rinze.

nu ;ALMOUTH

MAROKKO

75


DOUANE Op een zeer winderige middag vond er een bezoek plaats aan de douane in Groningen. Dit naar aanleiding van wat onduidelijkheden ten aanzien van ons gebied, Lauwersoog en naar aanleiding van de vele publicaties over de "BTW-razzia's" beschreven in de Waterkampioen. De eerste vraag was kort maar krachtig: wat wordt er van een jacht verwacht dat de sluis uitvaart en het ruime sop kiest? Een Nederlands jacht hoeft zich niet uit te klaren. En als er geen buitenlandse haven wordt aangedaan, hoeft het zich ook niet in te klaren. Wordt er door de douane gevraagd waar je vandaan komt, moet je kunnen laten zien, dat er geen buitenlandse haven is aangedaan. Dat zal geen probleem zijn aangezien we toch een logboek bijhouden! De territoriale wateren spelen hierbij geen rol. Vaar je van Scheveningen naar IJmuiden, of van Kornwerd naar L'oog dan heb je dus geen meldplicht.

BUITENLANDSE HAVEN Gaan we vanuit L'oog een weekendje naar Borkum dan hoeven we ons dus weer niet uit te klaren. Komen we terug over zee, dan nemen we het, volgens de wet, aangewezen vaarwater wat rechtstreeks naar de dichtstbijzijnde meldpost voert en kunnen we ons bij de douanebeambte, of bij diens afwezigheid bij de sluismeester, als onbezoldigd douane-ambtenaar mondeling inklaren, mits we niets aan te geven hebben. Hebben we wel wat aan te geven, dan moeten we afmeren in de buurt van de sluis, RP steiger bijvoorbeeld, om daarna de papierwinkel door te werken. Komen we van Borkum met een schip waarmee we over het wad naar Lauwersoog willen, dan is er een probleem. Volgens de wet moet je je melden bij de dichtstbijzijnde post, het aangewezen vaarwater, de Eems en dus naar Delfzijl. Iedere wadvaarder weet dat zoiets in de praktijk niet haalbaar is, zeker niet als je een weekendje op het Duitse wad geweest bent. De douane heeft begrip voor deze moeilijke situatie, maar is gebonden aan de letter van de wet; heb je pech dan krijg je een boete. Een politierechter in Winschoten verklaarde een Duitser schuldig aan dit feit, maar er is geen straf opgelegd. Nu de teams van Delfzijl en Groningen samengevoegd zijn, is er misschien een betere oplossing te bedenken. Bovendien zal het bestuur van onze zeilvereniging een brief schrijven aan het ministerie van FinanciĂŤn om de zaak aan te kaarten, de douane van haar kant doet dit ook. De minister is in staat dit eigenmachtig te wijzigen, het behoeft geen aanpassing van de wet.

BTW Een volgende zaak is het probleem van de BTW en de invoerrechten. Wordt een jacht in een EEG-land gekocht dan is het vrijgesteld van invoerrechten. De BTW moet altijd betaald worden, dat is een nationale belasting. Dit verjaart niet. Koop je een jacht in een ander land en betaal je daar de nationale belasting dan kan je dat terugvragen, maar onze BTW moet betaald worden. Koop je van een Duitser een schip dat in Nederland gebouwd is, dan kun je er donder op zeggen dat dat tegen het nultarief gebouwd is (even uitklaren voor de BTW-verplichting van de werf), en waarvoor in ons land geen BTW betaald is. Koop je zo'n schip dan moet je over de geschatte waarde onze 18,5% betalen. De bewijslast ligt bij de eigenaar/schipper van de boot. Een identiteitsbewijs kan door de douane worden afgegeven als de ingeleverde papieren duidelijk aantonen dat de BTW betaald is en voor het schip, indien nodig, invoerrechten zijn betaald. 76


NIEUWE BEHUIZING In Lauwersoog komt een nieuwe behuizing voor de douane, het uitzicht op het Lauwersmeer wordt ingeruild voor een zeegezicht. Dat betekent, dat de dienstdoende ambtenaar beter bereikbaar is, voor een goede bewegwijzering richting douanekantoor wordt gezorgd. Als de RP steiger leeg is, kun je daar even afmeren om je in te klaren tijdens de openingstijden van de sluis (7-21u.). Er zal getracht worden de douanebeambte uit te rusten met een draagbare telefoon en/of marifoon, zodat je altijd contact kunt maken. De Aalscholver is het douaneschip. Het is mogelijk dat u eens geĂŤnterd wordt. Indien gevraagd, moet men bijdraaien; douane heeft ten alle tijde het recht aan boord te komen. Op verzoek moeten ze zich kunnen legitimeren (zeerovers kunnen de boot bijvoorbeeld gestolen hebben en je met andere bedoelingen enteren). Op kanaal 16 kun je altijd vragen wat de bedoeling is. Als je fatsoenlijk behandeld wordt, zul je de 'ongemakken', die de douaneformaliteiten met zich mee kunnen brengen, prima accepteren. Ze zijn er voor onze veiligheid en juist over het water, het Waddengebied, wordt vrij veel gesmokkeld. Hoe het na 1992 precies zal gaan, met een extra bezetting aan de buitengrenzen, met de inklaringsplicht-als je niet uit een EEG-land komt, het is allemaal nog onduidelijk. Wij hebben afgesproken, dat we in het voorjaar van '93 weer eens langs komen om op de hoogte te blijven van de laatste aanpassingen. AW

Watersportcentrum van Gelder Reddingsvesten! lmhoff en Besto. Tevens verhuur: reddingsvesten

SeldĂŠn Spibomen, etc.

0 sjiR.V.S. verstaging - ook terminals o 5:

Po Tuigage reparaties Watersportartikelen Seinpistolen en signaalpatronen w Motoren verkoop en reparaties 'g International verf systemen Electronica

West System epoxy Lloyd's goedgekeurd Het centrum voor de watersport HOGE DER A 33 9712 AE GRONINGEN TEI. 050-123882

Voor al uw:

levensmiddelen, diepvriesen drogistartikelen vers vlees, vers brood en verse groente Het hele jaar door, dagelijks geopend

Koor, ~nya'S Supermarkten en Slijterij Tot ziens in onze zaak op de Haven van Lauwersoog. Vanuit de jachthaven gemakkelijk lopend te bereiken via een trapje over de dijk.

Telefoon: 05193 - 9053 - 1402 -1752

77


JACHTHAVEN HUNZEGAT

Deze haven ligt beschut in een insnijding van het Zoutkamper Ril. Slechts enkele minuten lopen van het oude vissersdorp Zoutkamp. Voor al Uw benodigdheden kunt U daar terecht.

Vraag inlichtingen aan de

Stichting Jachthavens Zoutkamp en Lauwersoog Postbus 15, 9967 ZG Eenrum (Gr.)


ONTSTAAN EN ONTWIKKELINGEN VAN DE LAUWERSZEE EN HET FRIESCHE ZEEGAT 1. Inleiding

Er zijn door diverse historici pogingen ondernomen de loop van de oude Lauwers te reconstrueren. Helaas hebben de meesten zich laten leiden door het tegenwoordige topografische kaartbeeld. Een aantal voorbeelden: In de meeste reconstructies wordt de bedding van de Lauwers opgevoerd als een kronkelend riviertje dat via Gerkesklooster, Visvliet en Munnikezijl naar het noorden stroomt en ergens aan de oostkant van Schiermonnikoog of halverwege het tegenwoordige eiland in de Noordzee uitmondt. 2. Terug naar het verleden Oorspronkelijk stroomde de Hunze langs Winsum en Wehe-Den Hoorn naar het noorden en mondde waarschijnlijk tussen de eilanden Bosch en Rottumeroog (Basseanghe en Langenaeghe) uit in de Noordzee. De oude Lauwers stroomde langs Burum en het latere Warfstermolen naar het noorden en mondde ten oosten van het eiland Schiermonnikoog (Werveroog) uit in de Noordzee, ongeveer op de plaats van het tegenwoordige dorp op het eiland. In die oorspronkelijke Hunze mondde een aantal kleine stroompjes uit evenals in de oorspronkelijke Lauwers. Een van de stroompjes die in de Lauwers uitmondde was de Ee, die ergens in de omgeving van Kollum ontsprong en langs het dorp Ee (waarmee ook de naamsoorsprong van dit dorp kan worden verklaard) en Ezumazijl stroomde om iets ten noorden daarvan in de Lauwers uit te monden. 3. Vroeg menselijk ingrijpen

Waarschijnlijk in opdracht van Karel de Grote werd zo rond het jaar 800 een vaarweg binnendoor gegraven om de scheepvaart te vrijwaren van plunderingen door de Noormannen. Die vaarweg liep van het tegenwoordige Delfzijl via Garrelsweer, Stedum, Winsum, Dokkum en Leeuwarden naar het westen. Deze gegraven vaarweg verbond in het toen onbedijkte land de rivieren Fivel, Hunze, Lauwers, Paesens, Ee (ten noorden van Leeuwarden), Boom, enz. Met name in het stroomgebied van de Lauwers zou deze ingreep tot grote gevolgen leiden. Door sedimentatie slibde de Hunze benedenstrooms dicht (het gedeelte Schouwerzijl-Wehe-Den Hoorn). Als gevolg van de stijgende zeespiegel erodeerde het gebied tussen de Hunze en de Lauwers waardoor het Reitdiep ontstond en het gebied tussen de Lauwers en de Paesens waardoor het Dokkumerdiep ontstond. De afwatering van de Hunze veranderde hierdoor drastisch en ook de afwatering van Noord-Oost Friesland veranderde sterk. Het hiervoor geschetste beeld leidt tot de stelling dat het Reitdiep en het Dokkumerdiep na 800 zijn ontstaan. Het zuidelijk deel van de voormalige grote Lauwerszee zal ook in die periode tot de maximale omvang zijn gekomen. 4. De monding van de Lauwers

Uit een aantal grondboringen kan worden afgeleid dat de Lauwers ongeveer op 79


de plaats van het tegenwordige dorp op Schiermonnikoog in de Noordzee uitmondde. Het eiland Schiermonnikoog, vroeger Werveroog genoemd, lag dus ten westen van de monding van de Lauwers en werd zelf ten westen begrensd door een balg of misschien wel de monding van de Paesens. Dat eiland moet aanzienlijk kleiner zijn geweest dan het tegenwoordige eiland Schiermonnikoog. Het wantij van dat eiland lag tot omstreeks 1300 op de Friese kust. Voor zover bekend werd de balg ten westen van het eiland Skoddebalke, Scudbalwe, of Schoddebalje genoemd. De noordzeekust en met name de gebieden rond de zeegaten moeten als gevolg van de zeespiegelstijging sterk aan erosie onderhevig zijn geweest. Doch niet alleen de kust ook het achter de duinenrij aanwezige gebied moet misschien nog wel in sterkere mate veranderingen hebben ondergaan. De Skoddebalke, later Scholbalg genoemd, werd steeds breder, hetgeen met name ten koste ging van de westkust van Werveroog (Schiermonnikoog). Omstreeks 1300 kon men tijdens laag water nog te voet een oversteek maken van de Friese vastelandskust naar het eiland. In 1362 was dat niet meer mogelijk. Het wantij van Schiermonnikoog op de Friese kust moet dus in de eerste helft van de 14e eeuw zijn doorbroken. Voor de rivier de Lauwers is deze doorbraak van betekenis geweest. Het stroomgebied van de Lauwers en het daarmee samengevoegde stroomgebied van de

?A_

-,,,J. yeof st-Trïe ,.

C7C `ti,

Qr),„„c,r,Ei*°4e V go" .e e:f.i; ,- e (..,„

D ,

:oe:

°e' j.-- -

0

f/

V

,. z/

9,

i■ r,

9 ..So e, O e r 4., ai

-

the ie

1 (10

7

7

o O .5 ,„,,,

\VI

\,

&loc

1

,----

-1--

,/F..

v-am elle 444

.-

e

.c., I

..i."'"' dt701,.,' 1" 2'1"

?.>

4.-;-

-r---

---

Kaartje van het strandvonderijdistrict van de grietman van Westdongeradeet omstreeks 1700.

80


Hunze maakte vanaf dat moment deel uit van het kombergingsgebied van de Skoddebalke (Scholbalg). 5. Vroege overstromingen

Ten zuiden van het tegenwoordige eiland Schiermonnikoog lagen tot omstreeks 1300 in ieder geval twee dorpen: Maddens en Wangrom. Maddens wordt in een stuk van 1296 genoemd en in het uit het begin van de 14e eeuw daterende SĂŠbuch wordt Wangrom nog genoemd. De eerste helft van de 14e eeuw moet een periode zijn geweest met weinig strenge winters en veel (zware) stormen. Maddens zowel als Wangrom zijn in deze periode weggespoeld. De naam Lauwerszee dateert waarschijnlijk ook uit deze periode. Doordat de Lauwerszee met uitlopers tot voorbij Dokkum, tot Buitenpost, Groningen, enz. ten opzichte van het zeegat op een "onmogelijke" plaats lag, zocht de natuur naar een nieuwe evenwichtsituatie. Dat "zoeken" ging met name ten koste van de westkant van het eiland Werveroog (Schiermonnikoog). 6. Schiermonnikoog aan de wandel

Het eiland Schiermonnikoog, sinds het begin van de 15e eeuw zo genoemd omdat de grijze monniken er grote belangen hadden, boekte niet alleen landverlies (aan de westkant) doch ook landwinst (aan de oostkant). Die landwinst aan de oostkant van het eiland betekende in feite "de moord op de Lauwers". De monding van de rivier, het latere zeegat werd door de landwinst aan de oostkant van het eiland als het ware in oostelijke richting opgeschoven. Uiteindelijk zou dit leiden tot het wegvallen van de natuurlijke relatie tussen de rivier en het zeegat. Het opschuiven van het eiland in oostelijke richting had ook tot gevolg dat het wantij van het eiland op de Groninger kust kwam te liggen. Wanneer dit plaats vond, kan (nog) niet worden vastgesteld. 7. Winst en verlies

Het zuidelijke deel van de Lauwerszee lag ten opzichte van het zeegat op een dermate bijzondere plaats, dat daar als gevolg van het ontbreken van snel stromend water wel sedimentatie moest plaatsvinden. Nadat waarschijnlijk aan het eind van de 11de eeuw de eerste bedijkingen in het Lauwerszeegebied tot stand waren gekomen, konden in de daaraan volgende eeuwen de kwelders, die als gevolg van een overvloedige sedimentatie waren ontstaan, worden bedijkt. In het zuidelijk deel verkleinde de natuur het oppervlak van de Lauwerszee door sedimentatie. In het noordelijk deel vergrootte de natuur het oppervlak daarentegen door erosie. Met name vond deze erosie plaats ten westen van Vierhuizen en ten noorden van Engwierum. Door de aanleg van steeds betere zeeweringen wisten de bewoners van het Lauwerszeegebied de expansiedrift van de natuur in het noordelijk deel te beteugelen. De afslag aan de westkant van Schiermonnikoog ging echter onverminderd verder. In de 17e en 18e eeuw leidde dit tot het wegslaan van de Westerduinen op het eiland. Door overstuiving en overstroming bedreigd,moesten de bewoners het oude dorp afbreken. In de periode 1720-1780 werd het tegenwoordige dorp op een veilige plaaats herbouwd. (Dat dacht men tenminste). Doch in 1825 werd gevreesd dat de zee op den duur ook dit dorp met ondergang zou bedreigen; hierover verderop meer. 81


9. Een zeegat Een zeegat bestaat uit een stelsel van geulen en banken (platen) dat wordt begrensd door eilanden en/of grote zandplaten. Aan de Noordzeezijde van een zeegat ligt de buitendelta en aan de Waddenzeezijde de binnendelta. Is de hoeveelheid water die met de vloedstroom en de ebstroom door het zeegat worden geperst groot, dan is de afstand tussen de buitendelta en de binnendelta dat eveneens. Neemt de hoeveelheid water, die tijdens de vloedstroom en de ebstroom door het zeegat wordt geperst af, dan wordt ook de afstand tussen buitendelta en binnendelta kleiner. De buitendelta zowel als de binnendelta schuiven als gevolg van de bestaande vloedstromen en ebstromen op in oostelijke richting. Deze verschuiving was verantwoordelijk voor de naamsverandering van de Scholbalg. De stad Groningen had in het verleden een groot belang bij een goede betonning van de Scholbalg. Dit zeegat vormde als het ware de poort van de zeeweg door de Waddenzee en Lauwerszee en via het Reitdiep naar de stad Groningen. Daarom nam de stad een deel van de betonning in het zeegat voor haar rekening. Toen op een gegeven moment, als gevolg van het opschuiven van geulen en banken in oostelijke richting, een nieuwe geul aan de westkant van het zeegat moest worden betond, noemden de Groningers dit het "Nieuwe Friesche Zeegat" mee op het oosten en verdween de naam Scholbalg. Omdat na 90 jaar het "Nieuwe" niet meer van toepassing was werd het vanaf dat moment gewoon Friesche Zeegat genoemd en dat is sindsdien zo gebleven. 10. De grote veranderingen in het zeegat Zoals vermeld, was het oorspronkelijke zeegat tussen Ameland en Schiermonnikoog niet groot. Later werd dat anders en na de doorbraak van het wantij van Werveroog (Schiermonnikoog) ontstond er een wel zeer bijzondere situatie. Het westelijk deel was klein (Frieche kust-Amelander wantij), het oostelijk deel was groot en strekte zich via het Reitdiep uit tot de stad Groningen. Dit had tot gevolg dat er een stroomscheiding ontstond in de vorm van een grote zandplaat, de Engelsman-plaat. Het zou echter tot in de 17e eeuw duren voordat deze naam voor de plaat werd gebezigd. Daarvoor droeg de plaat diverse namen zoals bijvoorbeeld: Hoge Zand, Lange Zand, Rokzand, Jouerman, enz. Doordat in het zuidoostelijk deel van het kombergingsgebied grote kwelders ontstonden en werden bedijkt en later onder meer het Dokkumerdiep en het Reitdiep werden afgedamd, nam de hoeveelheid water die door de vloedstroom en de ebstroom door het zeegat werden geperst, af. Een duidelijk gevolg hiervan was het naar binnen komen van de buitendelta en een afvlakking van de platen in die buitendelta. Platen als de Trievoet en de Paardemarkt, die ca. 5 km buiten de as van het zeegat hebben gelegen, en die tijdens normaal hoog water droog bleven, verdwenen en keerden in die vorm niet terug. 11. De gevolgen voor het eiland Schiermonnikoog Ook in de binnendelta van een zeegat vindt een verschuiving van banken en geulen plaats van west naar oost. De banken tussen de Engelsmanplaat en Schiermonnikoog, zoals Dwars in de weg, de Kinderplaat, de Robbenplaat, het Roode Hooft, enz. verheelden zich ten zuiden van Schiermonnikoog met het Brakzand. Tussen het bankenstelsel van de binnendelta bevonden zich de geulen Noorder Noorman en Zuider Noorman. Het was met name de Noorder Noorman die een 82


bedreiging van het eiland Schiermonnikoog en het op het eiland gelegen dorp vormde. Na de stormvloed van 1825 was de Noorder Noorman de zuidwest kant van het tegenwoordige dorp tot op 380 m genaderd. Men vreesde voor de ondergang van een deel van het dorp. Door het zich verplaatsen van de binnendelta naar de as van het zeegat verzandde de Noorder Noorman en verheelden de banken uit de binnendelta zich sindsdien met het eiland. Zo ontstond het Rif en daarmee boekte Schiermonnikoog ogenschijnlijk dwars tegen de natuurwetten in, terreinwinst aan de westkant van het eiland. 12. De afsluiting van de Lauwerszee In 1969 werd de Lauwerszee afgesloten. Nemen wij gemakshalve aan dat de begrenzing van de oorspronkelijke grote Lauwerszee langs de afsluitdijk van de Lauwerszee lag, dan kan worden gesteld dat in een periode van ca. 6 Ă 7 eeuwen het oppervlak van de Lauwerszee van ca. 24.000 ha tot 0 ha is gereduceerd. Het is met name de afsluiting in 1969 geweest die voor een schokeffect in de natuurlijke waterhuishouding van het kombergingsgebied van het Friesche Zeegat heeft gezorgd met gevolgen voor onder meer de Eilander Balg en Lauwers. Zoals verondersteld mag worden dat het algemeen bekend is, ligt het wantij van Schiermonnikoog op ongeveer 2/3 van de lengte van het eiland vanaf de westpunt en 1/3 van de oostpunt. Dit is een natuurlijk gegeven. Het kombergingsgebied van het Friesche Zeegat wordt begrensd door de as van het zeegat, het wantij van de Engelsmanplaat, de vastelandskust en het wantij van Schiermonnikoog. Nu is de natuur minder volgzaam als sommige mensen denken. Na de afsluiting van de Lauwerszee verminderde de natuur de aanvoer van vloedwater niet met een hoeveelheid, gelijk aan die er door de afsluiting minder nodig was voor een gelijkblijvend regiem. Het verschil in aanvoer was aanzienlijk minder en de natuur past zich slechts geleidelijk aan. Dit had tot gevolg dat het wantij van Schiermonnikoog in oostelijke richting werd gedrukt en dat het wantij van de Engelsmanplaat iets in westelijke richting werd opgeschoven. Beperken wij ons tot de gevolgen voor het Schiermonnikoger wantij. Als gevolg van een grotere waterverplaatsing nabij het wantij werden de geulen ter plaatse dieper, een gevolg hiervan was dat wadlopen naar Schiermonnikoog op een bepaald moment onmogelijk werd. Een ander gevolg was dat de ligging van het wantij werd verstoord, de verhouding 2/3 - 1/3 klopte niet meer. Doch de natuur loste dit op. Aan de oostkant van het eiland vond veel sedimentatie plaats. Het eiland groeide snel in oostelijke richting. Wanneer de nieuwe evenwichtsituatie tot stand zal zijn gekomen kan zelfs bij benadering niet worden vastgesteld. Want onder de druk van de groei van het eiland veranderde de situatie Eilander Balg-Simonszand-Lauwers ook drastisch. Het Waddengebied was, is en blijft een dynamisch gebied doch de ontwikkelingen rond Schiermonnikoog zijn van een omvang die een ieder doet beseffen dat natuurlijke krachten niet onderschat mogen worden. Stiens, maart 1990, Durk Th. Reitsma

83


DE SLUISWACHTERS AAN HET WOORD In hun eentje staan ze op drukke dagen tegenover vele schippers. Schippers van diverse pluimage met een rusteloze drang om hun vaartuig als eerste veilig naar de andere kant van de sluis te loodsen. Maar ook automobilisten, die zich getergd afvragen, waarom die boten altijd als bedaagde slakken onder bruggen doorkruipen. En vergeet niet de drukuitoefenende dienaren van de verkeerspolitie, zorgelijk bezig de schoksgewijze voortkruipende file in banen te leiden van frites- en visbeluste havengangers. Je zal maar zo'n stel trage weg- en waterkerende kleppen moeten bedienen. Een brug erbij zou niet gek zijn, maar dan liefst niet over de sluis heen graag. Daar komt het in kort bestek een beetje op neer. Sluiswachter Bakker weet van huis uit al waarover hij praat. Hijzelf zit al 21 jaar op de haven en komt uit een sluiswachtersfamilie. Deze tijd heeft haar eigen eisen. Hij volgde zelfs een cursus "omgaan met publiek". Maar je kunt niet tegelijkertijd sluispassanten, autofiles en verkeersdienaren te vriend houden in hoogtijdagen. Wij recreatievaarders zijn zonder twijfel de traagste passant. Een in stromende vloeistof voortbewegende boot heeft zo haar kuren, zeker als je moet stoppen. Eerst achter vastmaken in de sluis, mensen, anders slaat de boot dwars. Wij zien altijd vooruit maar het moet achter gebeuren; het gaat kennelijk tegen onze natuur in. Sommigen van ons met minder bevarenheid lijken soms behoeders van varende porceleinkasten. Dat komt een vlotte doorstroming niet ten goede. Volg dus een cursus "omgaan met sluizen". Hebt u een marifoon? Prachtig, maar gebruik haar dan ook. Buiten de haven kanaal 10 en in de haven kanaal 9. Meldt u daar - zij zijn dan in staat wat te regelen en weten wat er aan de hand is. De sluis van Lauwersoog heeft kanaal 22. Van binnenaf komende heeft u de stroom altijd mee wanneer u de sluis invaart. Het lichtere, zoete oppervlaktewater stroomt naar binnen omdat het zware zoute water onder in de kolk vrijheid zoekt naar het Lauwersmeer. Van buiten komend is het net andersom, dan stroomt het zoete oppervlaktewater waar wij in varen juist haar buiten. Het is maar een weet. Omwille van het grote verkeersaanbod zal er zoveel mogelijk worden geschut met de brug neer. Motorboten kunnen onder een dichte brug ook geschut worden. Mast zonodig maar naar beneden, dat is weinig moeite. Voor de vlotte gang van zaken dienen zeil- en motorboten elkaar in dit opzicht ruimte te geven. De brugbediening volgt de vertrektijden van de veerboot, niet de aankomst. Al naar gelang het seizoen zal elk uur een veerboot vertrekken. Tegen twintig minuten voor het vertrek van de veerboot moet de brug neer zijn. Normaliter in het zomerseizoen, beginnend in juni, wordt er geschut van 's morgens 7 tot 's avonds 8 door de week, continu. In de maand mei is ze van 12.00 tot 13.00 gesloten. 's Zaterdags sluit de sluis om 19.00 (door de week 20.00) en op zondag werken ze in twee lange perioden. (9.00 - 13.00 en 14.00 - 18.30), dus met een middagpauze van maar een uurtje. 's Winters (1 okt. -1 mei) 7.00 - 12.00 en 13.00 - 18.00 door de week en in het weekend alleen op zaterdag, tot 17.00. Zater- en zondagen worden in continu-dienst door ĂŠĂŠn persoon gedraaid - af en toe met een hulp. Op drukke weekenden maken zij dus lange enerverende dagen terwijl wij van wind en water genieten. In deze dienst doet het personeelsgebrek zich zo gel84


den. De dienst zelf zal vanaf 1 april 1990 anders heten. Zij heet dan de DWK: Dijken, Wegen en Kanalen. In het gebruik verder van brug, sluis en haven verandert er weinig. Lauwersoog is een visserijhaven en dat blijft in principe uitgangspunt. Voor de pleziervaart is in de buitenhaven geen plaats gereserveerd, ook niet voor de chartervaart. Wat niet wegneemt dat de havendienst via kanaal 9 wel aanwijzingen wil en kan geven waar de pleziervaart tijdelijk kan afmeren. Visserijschepen betalen voor hun ligplaatsen en ontlenen daar uiteraard rechten aan. In de praktijk kan het voorkomen - in noodgevallen - dat een boot geschut moet worden. De reddingboot moet wel eens naar binnen voor een spoedgeval. Een schip met ernstige averij dat dreigt te zinken zal eveneens ten alle tijde geschut kunnen worden. Voor dit soort bijzondere dienstverleningen zijn de sluiswachters continu paraat. Wij van onze kant doen er goed aan onze bevarenheid aan te scherpen. Van beide kanten leidt dat tot een vlottere en meer ontspannen manier van "sluisje nemen"! Fred Licht

TOT UW DIENST MET ALLES WAAR U MAAR OOIT 'N BANK VOOR NODIG HEBT

VAKANTIEREIZEN - BUITENLANDS GELD VERZEKERINGEN - HYPOTHEKEN FINANCIERINGEN BELEGGINGEN - BEWAARGEVING

Rabob I: 172o..c11. 'est Groni .gel L

Meer bank voor je geld 85


KASEBERGA Nadat we ons weer tegoed hadden gedaan aan de onveranderde sfeer van Christianso tuften we de bladstille zee op. Nog lang nagenietend van het silhouet van dit bijzondere eilandje koersten we richting zuidpunt van Zweden. Na dit lawaaierig begin, konden we op een gegeven moment toch de zeilen hijsen. Aan het einde van de middag zeilden we de mistbanken in en omdat de wind er ook in smoorde, hebben we de zeilen opgeruimd. Terwijl we op de motor voeren, ontdekten we dat onze decca het niet zo goed kon vinden met de motor en een wat "nukkig" gedrag vertoonde. Juist in dichte mist is dat niet handig, maar altijd anders gewend geweest, gaf het geen problemen. De staak die we zochten, vonden we en met een Zweed in ons kielzog ontdekten we de haven. Vanwege de diepgang stapvoets naar binnen en inderdaad hielden we op de drempel niet erg veel water onder de kiel. In de geur van gerookte vis zochten we een plaatsje aan de kade.

Alte Stenar Na een halve instant hap wilden we eerst eens van dichtbij gaan bekijken wat ons vanaf '81 al intrigeerde; het vikingschip. Als je langs de kust vaart zie je het prachtig liggen, vaak in een mooie lucht zo boven op de klif. Maar wil je er naar toe lopen dan blijft het heel lang verborgen. In deze sfeervolle avond beklommen we de trappen en kwamen in een verrassend decor terecht met weilanden, koeien, veel paadjes, stokken om netten aan te drogen, rookdampen en geur van mest. Nadat we de kalveren beleefd gevraagd hadden of ze even de doorgang vrij wilden maken, zien we 'ze' staan. De Alte Stenar staan majestueus in de vorm van een schip, al bijna duizend jaar zo. Toch denk ik dat zoals wij ze toen gezien hebben, heel bijzonder was. Geen mens, slechts een oranje bol priemde door de mist en stond boven het massagraf, de omgeving is vervaagd. Wat mooi, wat intens. We hadden onze fotospullen niet bij ons. Terug bij de boot hebben we onze buren gewaarschuwd dat ze niet moesten schrikken als wij om 0.600 uur over hun dek slopen. We wilden vroeg gaan kijken of we zo'n beetje het zelfde sfeertje zouden kunnen aantreffen. Geen mensen (overdag lopen hier busladingen tegelijk) en de opkomende zon die door de mist zou prikken. De vol86


gende morgen bleek de mist bijna verdwenen en de zon al weer hoog te staan en in plaats van mensen tussen de stenen hadden de kalveren zich 's morgens vroeg daar genesteld om zich eens lekker tegen die stenen te gaan wrijven. Hoewel de betovering van gisteravond verbroken was, blijft het natuurlijk een machtig schouwspel. Het is het grootste Vikingschip in Zweden bestaande uit achtenvijftig grote ruim geplaatste stenen. De boegsteen is drieĂŤneenhalve meter hoog en de "kontsteen" tweemetervijftig. Vroeger was het grote graf nog geflankeerd door twee kleinere scheepsgraven, waarvan stenen gevonden zijn. Het hoofdgraf dateert uit de Vikingtijd van 800 -1050 jaar na Christus. Deze omgeving werd waarschijnlijk gebruikt voor culturele bijeenkomsten. Het schip is nooit uitgegraven, daarom weet men niet exact alles van deze plek. (Vreemd eigenlijk dat ze dat niet doen.)

Zalm Kwamen we weer bij de trap, lag de haven beneden nog in diepe rust. Vier meisjes hadden zich in slaapzakken gewikkeld en lagen in het natte gras nog in dromenland. De rokerij gaf al grote witte wolken prijs aan de vroege ochtend. Binnenin de rokerij stonden vier ovens. De vis lag bovenin, onderin waren lagen hout gestapeld, die steeds werden afgeblust met scheppen zaagsel. Natuurlijk kochten we een moot van een sappige zalm. Het was nog geen half acht, maar de eerste vissers waren al weer binnen gelopen en stonden de vis uit de netten te plukken en tegelijkertijd het net via een buis weer klaar te maken voor gebruik. Wat straalde alles een rust uit, de kiosken gingen open en het grind onder de picknickbanken werd keurig geharkt in patronen. Toen we weer naar de boot liepen, kwamen we de eerste zeilers met hun toilettasje onder de arm tegen op weg naar de douche, de eerste bus rolde binnen, de dag was weer begonnen. Na het ontbijt gingen we verder, met een knik in de schoot snelden we langs het Vikingschip, door het schietgebied, langs Ystad en vonden een "parkeerplaats" in Gislov tussen de palen. De volgende morgen reden we met de bus onze eigen tijd weer in: Trelleborg. 87


ALLERLEI Zomertijd 1990 begint: 25-26 maart en de wintertijd begint weer in de nacht van 30 september-1 oktober. Zomervakanties 1990: Voor onze regio: van 29 juni t/m 19 augustus. Zeilplank-opberg-tip: Voor f 45,00 in de kelder van het Clubschip. Jaarboek 1990 is op het Clubschip in voorraad, ook voor niet-leden of voor een 2e exemplaar thuis. Prijs J.7,50.

IN HET CLUBSCHIP HONDEN AAN DE LIJN, ALTIJD! Gaan wij vanaf 1992 vaarbelasting betalen? De regering schijnt (weer) plannen in die richting te hebben Gaan we nu i.p.v. steeds een groter weer allemaal een kleiner schip kopen? De wedstrijdcommissie en C.A.M.R. kunnen ook Uw hulp gebruiken tijdens evenementen. Schroomt niet !! Clubschipdienst doen? Eventueel zelfs een hele week in de zomer of één van de weekends of een gedeelte van een zomerweek. Aanmelden bij Mw. T. Loos, tel. 05193-9248. De Kustwacht Schiermonnikoog zendt dagelijks op kanaal 5 van de marifoon nooden veiligheidsberichten en algemene nautische informatieberichten uit om 7.20 uur, 13.20 uur, 19.20 uur en 01.20 uur. Handig en nuttig! Zeillessen: op 10 zaterdagochtenden voor maximaal drie groepen à 12 deelnemers leeftijd: 7 t/m 12 jaar. Opgave tel. 050-131204 of 1 e zaterdag in mei in het Clubschip. Kosten totaal f 50,00. Al donateur van de K N Z H R M "Redder aan de wal"? Gauw doen! Spinozastraat 1, 1018 HD Amsterdam giro: 26363. Minimaal f 10,00. U steunt zo het reddingswerk en blijft op de hoogte van aktiviteiten door toezending van "De Reddingboot". De eerste zondag in januari 1991 is er weer een Nieuwjaarsvisite. Tijdens de 1 e zondag in februari, maart en april is de koffie ook bruin op het Clubschip. Als de vlag op het Clubschip wappert bent U van harte welkom. Op zaterdag tussen 17.00 en 18.00 uur kosten alle drankjes net als koffie f 1,00 per stuk (longdrinks uiteraard 2 x f 1,00): „Happy Hour" op het Clubschip. Weet U dat de sluis te Loog op werkdagen in de maanden juni/september ook tussen de middag doorschut? 88


In het Clubschip hangt een mededelingenbord, waar, ook in de loop van een zomer, nieuwe mededelingen m.b.t. het varen in het Lauwersmeergebied vermeld worden. Ga er eens kijken Tijdens de maanden oktober tot en met april kunt U elke derde vrijdag van de maand klaverjassen in het Clubschip. Gezellig, samen met andere boot-overwinteraars nadromen over grote reizen Als U uw boot te koop wilt aanbieden kan dit ook middels een „supermarktadvertentie" in het Clubschip. Denkt U er ook aan om de advertentie weg te halen na de verkoop? Denkt U bij nieuwe „aanschaffen" aan onze adverteerders? Zij hebben veel te bieden! Op het mededelingenbord in het Clubschip kunt U ook een lijst van Defensie vinden waar de voorgenomen schietdagen van de komende tijd op vermeld zijn. Een aantal mensen denkt erover gezamenlijk een goede dieptekaart van het Lauwersmeer op te zetten. Dit zou kunnen als we allemaal een klein stukje van het meer gaan peilen. Wie werkt er mee? Nadere inlichtingen en aanmeldingen bij Dhr. H.W. Rozema, tel. 050-145588. Wat denkt U hiervan: Boten in de haven krimpen (havengeld) in de verkoopadvertentie wordt ie weer groter.

schildersbedrijf glas - service

poelman

b.v.

KANTOOR EN WERKPLAATS: ANTILLENSTRAAT 11 - 13 9714 JT GRONINGEN TELEFOON 050 - 710 150

89


DELFZIJL juli 1990

juni 1990 datum

1 vr 2 za 3 zo 4 ma 5 di 6 wo 7 do 8 vr

VM 12.01

9 za 10 zo 11 ma 12 di 13 wo 14 do 15 vr 16 za LK 5.48 17 zo 18 ma 19 di 20 wo 21 do 22 vr

NM 19.54

23 za 24 zo 25 ma 26 di 27 wo 28 do 29 vr 30 za

EK 23.07

datum

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

57

1 zo

0.36 12.45 1.36 13.56 2.36 15.06 3.32 16.06

75 50 70 49 70 54 72 61

2 ma

126 125 137 127 146 129 153 129 156

4.25 16.55 5.16 17.40 5.56 18.26 6.32 19.01 7.11 19.39

73 66 73 69 73 71 74 74 75 75

6 vr

1.25 13.46 2.06 14.26 2.46 14.55 3.25 15.40 4.15 16.26

127 156 123 154 118 152 113 149 107 144

7.46 20.16 8.18 20.50 8.56 21.29 9.31 22.02 10.10 22.51

74 74 71 71 66 68 64 67 62 67

5.06 17.10 5.45 18.06 6.44 19.05 8.06 20.25 9.05 21.30

101 140 98 136 98 134 105 136 118 142

11.00 23.46 11.56

59 67 56

16 ma

0.42 13.02 1.48 14.12 2.56 15.22

68 56 71 61 76 71

18 wo

10.16 22.35 11.16 23.46 12.06

4.01 16.36 5.06 17.40 6.12 18.43 7.06 19.38 7.53 20.24

80 80 80 89 81 99 84 207 185 211

21 za

0.46 12.55 1.36 13.46

133 147 147 149 158 147 165 143 168

2.35 14.36 3.09 15.21 3.55 16.00 4.41 16.46 5.20 17.30

136 169 130 167 123 162 117 153 111 142

8.36 21.05 9.16 21.48 9.56 22.27 10.33 23.09 11.16 23.46

187 211 187 205 184 196 177 183 166 168

26 do

5.56 18.04 6.44 19.16 7.44 20.16 8.50 21.16 9.35 22.06

108 141 105 134 105 128 109 125 116 124

11.45

10.30 22.45 11.10 23.36 11.44 0.05 12.36 0.56 13.16

3 di 4 wo 5 do

7 za 8 zo VM 2.23 9 ma 10 di I I wo 12 do 13 vr 14 za 15 zo LK 12.04

17 di

19 do 20 vr

22 zo NM 3.54 23 ma 24 di 25 wo

27 vr 28 za 29 zo EK 15.01 30 ma 31 di

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

6.06 18.25 6.50 19.15 7.46 19.55 8.45 21.16 9.55 22.04

06 29 04 19 06 13 13 14 25 18

11.55

53

0.36 12.56 1.36 14.06 2.40 15.16 3.46 16.15

54 39 44 31 44 36 50 47

10.45 23.05 11.24 23.56 12.16 0.35 12.56 1.26 13.35

38 24 48 27 54 28 57 27 59

4.46 17.12 5.30 17.59 6.16 18.45 6.56 19.32 7.36 20.12

58 57 64 63 66 67 67 71 68 74

2.06 14.06 2.24 14.46 3.10 15.26 3.56 16.06 4.30 16.46

26 61 25 63 23 62 18 58 13 51

8.18 20.52 8.52 21.26 9.26 22.01 10.06 22.39 10.46 23.16

69 75 68 73 66 70 65 68 64 64

5.10 17.35 6.06 18.25 7.15 19.55 8.35 21.25 9.56 22.30

08 42 05 33 07 29 18 33 35 41

11.32

61

0.11 12.31 1.10 13.40 2.26 14.59 3.41 16.20

58 54 51 49 49 55 54 67

10.55 23.36 11.55 0.36 12.46 1.26 13.36 2.10 14.16

53 46 66 46 72 42 74 37 72

4.56 17.39 6.03 18.37 6.56 19.27 7.40 20.10 8.23 20.49

62 83 72 98 80 205 184 206 186 203

2.55 14.56 3.31 15.36 4.00 16.06 4.37 16.35 4.54 17.10 5.45 17.44

31 68 26 61 21 50 15 37 10 24 06 11

8.59 21.26 9.32 22.01 10.06 22.28 10.36 23.00 11.11 23.36 11.49

187 196 185 185 178 171 166 156 152 142 134

LLWS 1985.0 = NAP -207 cm LAT .-- NAP -225 cm

91


DELFZIJL

september 1990

augustus 1990 datum

1 wo 2 do 3 vr 4 za 5 zo 6 ma VM 15.19 7 di 8 wo 9 do 10 vr 11 za 12 zo 13 ma LK 16.54 14 di 15 wo 16 do 17 vr 18 za 19 zo 20 ma NM 13.39 21 di 22 wo 23 do 24 vr 25 za 26 zo 27 ma 28 di 29 wo 30 do 31 vr

EK 8.34

datum

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

6.34 18.55 7.45 20.25 9.04 21.34 10.26 22.56 91.26 23.46

03 02 07 03 19 1I 36 23 49 30

0.20 12.46 1.14 14.26 3.06 15.46 4.16 16.51 5.10 17.42

27 14 12 06 18 23 36 44 52 59

12.06 0.25 12.46 1.11 13.16 1.46 13.56 2.16 14.20

56 32 59 32 62 31 65 31 69

6.01 18.31 6.42 19.16 7.26 19.56 8.03 20.36 8.43 21.13

60 68 65 74 68 80 72 82 73 78

2.56 15.00 3.27 15.46 4.06 16.14 4.40 17.17 5.24 18.05

30 69 28 63 24 53 19 39 13 25

9.18 21.46 9.53 22.19 10.29 22.56 11.11 23.36 12.02

72 70 69 62 65 53 58 41 46 -

6.44 19.56 8.14 21.04 9.46 22.31 10.50 23.30 11.45 -

11 20 21 27 41 39 60 46 70 -

0.41 13.15 2.06 14.56 3.30 16.21 4.51 17.30 5.53 18.27

127 134 120 140 133 162 154 187 172 200

0.26 12.30 1.10 13.10 1.50 13.50 2.15 14.25 2.46 14.49

45 73 40 71 35 68 32 63 31 56

6.41 19.11 7.24 19.50 8.00 20.26 8.33 20.56 9.03 21.22

180 200 80 92 79 84 79 76 78 67

3.04 15.14 3.46 15.50 4.05 16.26 4.35 17.06 5.24 18.04 6.54 19.56

29 44 25 32 20 19 14 06 06 94 02 93

9.31 21.49 9.59 22.16 10.28 22.45 11.06 23.26 11.55 0.16 12.54

71 57 60 46 47 36 31 22 11 03 91

1 za

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

4 di

8.25 21.26 10.06 22.36 10.44 23.14 11.46

5 wo VM 2.45

0.05 12.21

112 106 132 123 149 134 158 138 162

6 do

0.55 12.56 1.14 13.31 1.56 14.06 2.26 14.40 3.06 15.26

137 164 136 167 137 169 138 168 138 161

7.03 19.32 7.43 20.11 8.23 20.48 8.59 21.23 9.36 21.56

169 180 174 181 177 176 176 166 171 153

3.36 16.05 4.20 17.06 5.26 18.20 6.40 19.46 8.04 21.16

136 149 131 132 123 119 121 117 130 126

10.11 22.31 10.50 23.12 11.46 0.16 13.05 1.56 14.46

164 141 153 126 137 108 125 103 138

9.36 22.14 10.36 23.19 11.25 0.10 12.05 0.34 12.46

149 139 164 146 169 143 166 136 161

3.26 16.11 4.35 17.13 5.35 18.06 6.23 18.47 7.03 19.26

125 166 153 189 172 195 175 I85 170 171

1.16 13.04 1.36 13.46 2.07 14.16 2.37 14.45 3.06 15.16

134 158 138 156 142 149 142 139 137 126

7.36 19.56 8.02 20.22 8.31 20.46 8.57 21.08 9.26 21.36

167 161 166 156 166 153 162 148 151 140

3.14 15.45 3.44 16.14 4.50 17.24 6.05 19.15 7.45 20.34

129 113 121 100 112 89 104 88 109 102

9.56 22.06 10.26 22.46 11.16 23.36 12.21 0.50 14.04

140 133 128 122 112 103 95 86 95

2 zo 3 ma

7 vr 8 za 9 zo 10 ma I 1 di

LK 21.53

12 wo 13 do 14 vr 15 za 16 zo 17 ma 18 di 19 wo NM 1.46 20 do 21 vr 22 za 23 zo 24 ma 25 di 26 wo 27 do EK 3.05 28 vr 29 za 30 zo

LLWS 1985.0 = NAP -207 cm LAT = NAP -225 cm

92

hoogwater

1.44 15.10 3.45 16.20 4.46 17.19 5.36 18.06 6.18 18.49

89 103 113 134 138 157 154 171 163 177


LAUWERSOOG juni 1990

mei 1990 datum

1 di

EK 21.18

2 wo 3 do 4 vr 5 za 6 zo 7 ma 8 di 9 wo VM 20.31 10 do II vr 12 za 13 zo 14 ma 15 di 16 wo 17 do LK 20.45 18 vr 19 za 20 zo 21 ma 22 di 23 wo 24 do NM 12.47 25 vr 26 za 27 zo 28 ma 29 di 30 wo 31 do EK 9.11

hoogwater

laagwater

datum

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

2.46 14.34 3.46 15.55 4.55 17.00 5.55 18.04 7.15 19.25

82 103 72 98 66 96 67 97 73 101

8.15 20.55 9.15 22.06 10.20 23.20 11.46 0.36 12.55

33 50 20 39 12 37 14 44 26

I vr

8.15 20.20 9.06 21.05 9.24 21.35 9.55 22.15 10.25 22.46

81 103 86 101 90 99 97 98 105 98

1.36 14.00 2.25 14.50 3.05 15.30 3.46 16.06 4.15 16.35

53 39 57 46 55 48 51 48 49 49

11.00 23.15 11.36 23.55 12.05 0.14 12.46 1.05 13.05

112 96 114 91 112 83 107 75 101

4.50 17.16 5.20 17.46 5.50 18.15 6.22 18.51 6.56 19.26

50 51 51 51 50 48 47 44 41 39

1.55 14.05 2.56 15.06 3.44 15.54 5.06 17.05 6.16 18.04

66 95 58 89 54 87 55 90 62 96

7.36 19.59 8.21 20.56 9.16 22.06 10.35 23.25 11.56

35 35 27 29 17 26 13 32 19

7.15 19.15 8.05 20.25 9.06 21.16 9.45 22.16 10.36 23.06

73 105 85 112 96 117 106 118 114 115

0.36 12.55 1.39 13.55 2.25 14.52 3.15 15.41 4.06 16.35

144 133 157 147 163 158 164 165 162 169

21 do

11.25 23.56 12.05 0.50 12.45 1.34 13.46 2.46 14.46 3.25 15.36

120 110 123 102 123 92 121 83 116 76 110

4.56 17.19 5.39 18.16 6.25 19.06 7.15 19.56 8.06 20.45 8.55 21.46

159 172 156 172 152 169 147 163 140 .155 133 146

26 di

2 za 3 zo 4 ma 5 di 6 wo 7 do 8 vr

VM 12.01

9 za 10 zo II ma 12 di 13 wo 14 do 15 vr 16 za 17 zo

LK 5.48

18 ma 19 di 20 wo

22 vr

NM 19.54

23 za 24 zo 25 ma

27 wo 28 do 29 vr 30 za

EK 23.07

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

26 39 20 36 20

4.26 16.36 5.15 17.36 6.15 18.24 7.15 19.14 7.55 20.26

70 103 68 97 69 93 74 90 81 90

9.50 22.46 10.44 23.45 12.06 0.46 13.04 1.46 14.05

37 25 40 32

8.34 20.54 9.25 21.34 10.06 22.26 10.46 22.54 11.15 23.46

90 90 100 91 108 92 114 91 117 89

2.36 14.56 3.09 15.35 3.56 16.26 4.28 16.56 5.00 17.30

42 37 43 39 42 40 43 41 44 43

11.35 0.14 12.25 1.05 13.05 1.51 13.55 2.25 14.46

117 85 117 81 115 76 112 70 108

5.35 18.06 6.10 18.46 6.46 19.16 7.19 19.56 8.05 20.39

42 43 41 40 40 37 38 33 37

3.25 15.25 4.26 16.30 5.14 17.24 6.15 18.46 7.35 19.56

66 104 63 102 64 100 71 102 83 106

8.56 21.40 9.56 22.46 11.16 23.56 12.21 1.00 13.25

28 35 25 34 24 37 30

8.25 20.44 9.26 21.55 10.16 23.01 11.15 23.56 12.06

97 110 110 112 121 111 128 107 132 -

2.00 14.30 2.58 15.36 3.50 16.26 4.45 17.27 5.36 18.15

47 49 49 55 48 59 47 62 47 65

0.46 12.56 1.36 13.36 2.20 14.26 3.00 15.06 3.46 15.45

102 133 96 131 89 125 82 116 75 105

6.14 19.06 7.06 19.46 7.50 20.26 8.24 21.10 9.16 21.56

48 65 49 62 48 55 42 45 34 33

44

43 39

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm ; LAT = NAP -180 cm

93


LAUWERSOOG juli 1990 datum

1 zo 2 ma 3 di 4 wo 5 do 6 vr 7 za 8 zo VM 2.23 9 ma 10 di II wo 12 do 13 vr 14 za 15 zo LK 12.04 16 ma 17 di 18 wo 19 do 20 vr 21 za 22 zo NM 3.54 23 ma 24 di 25 wo 26 do 27 vr 28 za 29 zo EK 15.01 30 ma 31 di

augustus 1990

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

datum

4.14 16.30 5.04 17.14 6.16 18.15 7.10 19.14 8.05 20.14

70 94 68 84 71 79 79 79 90 83

10.06 22.46 11.00 23.45 12.10 0.56 13.26 1.55 14.26

123 122 113 115 107

8.55 21.20 9.45 22.05 10.25 22.56 10.54 23.24 11.25 -

101 88 110 91 116 92 120 92 123 -

2.46 15.16 3.30 16.00 4.16 16.46 4.46 17.20 5.25 18.01

126 126 131 131 133 134 135 137 138 140

0.16 12.04 0.55 12.50 1.36 13.36 2.15 14.26 2.44 14.55

92 127 91 129 88 128 84 123 78 116

5.55 18.29 6.36 19.05 7.10 19.45 7.50 20.14 8.36 21.10

140 142 140 142 140 141 139 138 136 134

3.35 15.55 4.35 16.55 5.34 18.15 6.55 19.30 7.54 20.57

74 108 71 100 74 96 85 99 100 104

9.25 22.06 10.26 23.16 11.46 0.30 13.06 1.34 14.26

131 127 124 120 120 119 125 123 136

9.05 21.50 10.05 22.50 11.00 23.46 11.56 _ 0.23 12.37

116 109 128 110 136 108 139 104 139

2.45 15.26 3.56 16.25 4.46 17.26 5.37 18.06 6.04 18.46

130 146 134 152 138 156 141 157 145 156

21 di

1.15 13.17 1.51 13.51 2.15 14.26 2.55 14.44 3.20 15.14 4.05 16.05

100 135 95 128 89 116 83 103 78 90 73 78

6.51 19.20 7.26 19.56 8.06 20.25 8.35 21.06 9.16 21.46 9.54 22.23

149 153 149 146 144 135 135 123 121 110 105 97

26 zo

114 110 120 119

1 wo 2 do 3 vr 4 za 5 zo 6 ma VM 15.19 7 di 8 wo 9 do 10 vr 11 za 12 zo 13 ma LK 16.54 14 di 15 wo 16 do 17 vr 18 za 19 zo 20 ma NM 13.39

22 wo 23 do 24 vr 25 za

27 . ma 28 di

30 do 31 vr

LLWS 1985.0 = NAP -I 70 cm ; LAT = NAP -180 cm

94

EK 8.34

29 wo

, ,

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

4.55 I7.15 6.14 18.35 7.35 19.54 8.35 21.00 9.36 21.44

70 70 75 70 87 78 101 88 112 94

10.54 23.45 12.24 1.10 13.55 2.20 14.55 3.10 15.39

90 88 85 92 98 106 114 118 125

10.16 22.45 10.55 23.25 11.26 23.55 11.55 0.35 12.30

120 98 125 100 130 101 135 101 138

3.55 16.26 4.24 17.11 5.10 17.39 5.46 18.15 6.20 18.50

125 131 129 136 134 140 138 142 141 142

1.11 13.16 1.40 13.44 2.15 14.35 2.45 15.36 3.47 16.40

100 136 97 130 92 120 86 106 81 94

6.56 19.25 7.25 20.00 8.05 20.46 8.56 21.30 9.55 22.40

142 139 141 134 138 125 130 113 117 99

5.15 17.55 6.35 19.24 7.44 20.45 9.06 21.50 9.55 22.45

81 88 91 93 107 103 124 110 135 111

11.26 0.17 13.00 1.36 14.16 .46 3:26 3.46 16.27

107 93 113 104 129 118 143 129 149

10.34 23.26 11.26 23.54 12.06 0.25 12.35 1.06 13.17

139 109 140 106 138 104 133 103 124

4.35 17.11 5.15 17.45 5.50 18.19 6.20 18.45 6.49 19.16

134 149 136 145 139 142 143 139 144 133

1.25 13.35 1.44 13.54 2.05 14.35 2.45 15.20 3.45 16.25 5.30 18.07

100 113 95 100 89 87 82 74 74 63 73 64

7.26 19.41 7.56 20.09 8.31 20.45 9.16 21.26 10.06 22.30 11.25 -

139 125 129 115 116 104 99 90 81 75 69 -


LAUWERSOOG

september 1990 datum

1 za 2 zo 3 ma 4 di 5 wo VM 2.45 6 do 7 vr 8 za 9 zo 10 ma 11 di

LK 21.53

12 wo 13 do 14 vr 15 za 16 zo 17 ma 18 di 19 wo NM 1.46 20 do 21 vr 22 za 23 zo 24 ma 25 di 26 wo 27 do EK 3.05 28 vr 29 za 30 zo

oktober 1990

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

datum

1 ma

7.00 19.25 8.04 20.34 9.00 21.25 9.45 22.20 10.25 23.06

85 76 101 90 116 100 125 106 131 108

0.00 13.20 1.50 14.25 2.46 15.16 3.30 16.00 4.16 16.40

69 81 86 104 105 121 118 131 125 136

11.06 23.35 11.36 0.05 12.16 0.45 12.56 1.15 13.36

135 109 139 110 140 110 137 109 129

4.45 17.16 5.26 17.50 6.06 18.26 6.36 18.55 7.10 19.35

131 138 136 140 140 138 142 133 141 125

1.56 14.20 2.25 15.20 3.40 16.35 4.54 18.05 6.25 19.36

105 116 99 100 93 87 91 85 101 93

7.50 20.16 8.46 21.06 9.34 22.26 11.16 0.00 12.55

135 113 123 97 107 80 98

11 do LK 4.31 12 vr

78 109

15 ma

7.56 20.34 8.56 21.34 9.34 22.26 10.26 23.06 11.05 23.25

117 105 131 112 137 112 137 109 134 109

1.36 14.10 2.36 15.10 3.30 16.00 4.26 16.46 4.56 17.16

95 129 115 142 127 144 129 137 128 130

11.36 23.56 12.06 0.15 12.30 0.34 13.01 1.04 13.14

131 111 126 114 119 112 108 107 95

5.26 17.40 5.45 18.06 6.21 18.36 6.50 19.06 7.26 19.30

129 127 133 126 135 123 130 117 120 110

1.45 13.45 2.05 14.35 3.07 15.55 4.45 17.40 6.05 18.54

100 82 91 69 81 60 77 62 85 75

7.50 20.00 8.31 20.40 9.21 21.40 10.36 23.15 12.14 -

109 102 96 89 80 72 67 61 73 -

2 di 3 wo 4 do VM 13.02 5 vr 6 za 7 zo 8 ma 9 di 10 wo

13 za 14 zo

16 di 17 wo 18 do NM 16.37 19 vr 20 za 21 zo 22 ma 23 di 24 wo 25 do 26 vr 27 za 28 zo 29 ma 30 di 31 wo

EK 21.26

hoogwater

laagwater

h min NAP MET + cm

h min NAP MET - cm

7.30 20.16 8.25 21.06 9.04 21.50 9.55 22.36 10.36 23.00

102 91 117 103 127 110 134 113 138 116

0.55 13.46 2.07 14.36. 2.56 15.20 3.36 15.54 4.16 16.40

73 99 95 119 112 131 122 135 129 137

11.16 23.35 11.55 _ 0.16 12.36 0.56 13.26 1.30 14.04

139 118 138 120 132 120 121 118 107

4.56 17.15 5.31 17.56 6.15 18.36 6.56 19.15 7.46 19.56

135 136 140 133 141 127 138 117 130 104

2.14 15.25 3.24 16.24 4.44 17.55 6.04 19.20 7.30 20.35

111 93 105 84 104 85 111 94 123 104

8.24 20.44 9.47 22.05 11.10 23.46 12.36 1.16 13.46

117 88 103 75 99 76 110 93 126

8.36 21.15 9.26 22.07 10.05 22.25 10.25 22.45 10.44 22.55

131 110 132 109 128 109 124 113 121 119

2.16 14.40 3.06 15.25 3.46 16.06 4.14 16.38 4.56 16.59

111 135 121 133 122 125 120 119 120 117

11.25 23.46 11.45 0.15 12.15 0.34 12.45 1.10 13.30

118 123 111 122 101 116 90 109 79

5.15 17.29 5.50 17.59 6.22 18.30 6.52 19.00 7.25 19.29

123 118 124 117 120 113 112 108 103 101

1.44 14.24 2.35 15.34 3.54 16.55 5.14 18.14 6.24 19.36 7.35 20.14

100 68 91 61 87 62 91 72 102 86 115 98

8.00 20.10 8.51 21.16 9.55 22.26 11.30 23.45 12.57

95 91 85 77 76 68 80 73 98 91 118

1.17 13.50

LLWS 1985.0 = NAP -170 cm ; LAT = NAP -.180 cm

95


a as C:1 Z.1

c:D M 0 CO c'`.! m M co 0")

143

00 CO CO CO CM CC; h.: CC; •

1- 1 -T -

0 0 C\J CV CO

cd ai ai r

r

E)

ca

0

C) C\I

Ca Cr;

N

c) c) Lu e) ( -) cm c\i r-i ..1-: ,-. -t- ,-

Lo

r•-• C•■ •

C

.1- ..a. ..... ...... T... 1° . .........

cp cm cm co • M ei

_o

iS) a)

N

-= d

...''

0 0 0 ••••• C ■ . I CV CO <

1- 1 -

•-• cf) ol

CM

< c' " 1- 1 - 10 cD co

e 0 Lo oo C \I C V Cr) <

<

r-) r-) co DODO

-= E (13

co E Ta : co 1 -5 •CV — cl. 0 cu c

„, 0" 70 ,,,, °)

cd ai ai O

0

N Cg "---

CO 1.0 ,r. i

<

cd 1---:

(0

0) o

u5

cri

c

ej 2))

7:3 ).- ce :=, Cl) ,

0-:-=,

a)

o _ u) N. 'r- ,--

cs C as 0)

-

g .1 00 Ir)

CM Cl-

Ec.o -E ei) c .- -E E -- C co 0

,

-c

-C2 cm E cm o a) c) a)

V Cg 73 :.N 0 .-0 = .- rCe k 8 1, -).

Cl) o a) CD -0 Eo iti --... t..., .-' c o E •c o) .c 0) c c 0) c c -c, a.) ct) ca co a) <D 1:2 a) , a.) a) Cá TCS -C-C1

-8

CD 71) .5

-ES

C ...... N ,.... cci = E'E q' .0 C19

> _I Cti,_ 0 .,...,

. (i)

O c 0 o ci., .0 > ca ..- <

96

C‘I

I-

m

/,

CL) 0

.13

a> E _c) ir.) 1-0 E C\I a) o

0

a)

0)

,E g °) cm ai ras c E a) aa cm c) (N E e-) c a)

13 5 0 9 cm a)CD 1CV

C.) Ca <

E c»

163-

'a-) ri) _o E._ a) 'E" c.)

1 - T .

tri (t)

,tT) S

0- €'

0)

E

r•-:

1- 1 - 1 -

co

4 tri cri 1- 1 - 1-

*X

0 00 CO CV CO

C)

0)

0 0 CO CO CO CV

C® ros

.= a) E Co CS) ce

2 „) c ti) .0 = a) c a) .tr-; g '37. .— a) N. = 0) CD -0 ,"'" 0) ,- Z

N

casco

o-) co z 5 (3) C \I 2 E 0) u) Ta 2 l)t E (i)

g

E

8cm

. 0

E

CL) "0 e) ':',•_-,

cts

cg c n n ,a) c ,9-) 13 . á . a) cEEE 1,... 2.. a) 73

17) E•

CV C \I 't 0 N ..... ,..-. .....

9)

C.)

In

«3

N.

een nieuwe regeling bekend. Van de busdienst naar Leeuwarden isnog g

1 -


GEGEVENS VAN WEDSTRIJD- OFASSISTENTIESCHEPEN

0 U

E co

as as

O

Zeil-/Wedstrijdnr: Staal/ Hout/ Kunststof Klasse: I. O.R. — N.K.K. — Vrije/ongemeten klasse — Multihull— Rond-/Platbodem. TCF/ TMF:

(gemeten schepen)

•: co "E "E

b

"E

"E

Cd

N) N

0:1

CD C

Aanhangmotor:

Spi./Bollejan etc.:

Aantal schroefbladen, indien vastopgestelde motor:

Deelnemers dienen hun formulier een week voor de wedstrijd verstuurd tehebben. ASSISTENTIESCHEPEN:

Zeil/Motor boot

E

a) C

b. IE b E 0) o E o co ki co z 2

Diepgang schip:

97


Handtekening deelnemer:

w w z O w O I— U) Z Er) w W O ce

o

U-, 0 D D = D D 0 0 00 0 Cl

c=i

N Z &Q

r) " •—

2N z w> < w ~ z O 0 < 0• 0

E EEE0 O 00 WEEE2. +— o CM —^ tttt cs3 cd co cti

98

••

••

••

••

E o c

.ct

.0

EE

cu

2

..... D = Y Y

b0 ce co „ Q ) 1 10) a) .-... cs) t' 0 0 C.) 0000, ,to co o 1.. 1... CO a) CO a) a) ,o33 -C; 3h. a= 0 — co > o a) 3 E1DEE -

.. :=,

CD 1:1 ", — al

a) .,=. c

ti

Tri c o 0 o ...-z t, s_ o o c o0 c>t G) a> Ct) ks) 22 a ki b") ± o .5-id 5 b.g.Z•ci• -Rj 0 w >zdo 4 a) a) 0 ELIDE _n u)

c

Zie voor meerinfo elders in ditboekje.

ei < z

Geeft zich op voor de volgende activiteit(en):

Ondergetekende:

ti5 in' to'


INHOUDSOPGAVE JAARBOEK 1988 1 2 3 4 5 7 9 10 11 12 13 15 17 23 25 27 37 40 44 47 48 49 55 56 58 61 64 69 70 73 76 79 84 86 88 90 91 93 96 97

Van de redaktie Samenstelling bestuur en gegevens Stichting Jachthavens Commissies Van de verenigingsvoorzitter Jaarverslag 1989 Mededelingen St. Jachthavens Telefoonnummers Weerberichten Radio + Scheveningen Radio Weerberichten buitenlandse stations Openingstijden en marifoonverkeer met bruggen en sluizen Marifoonkanalen Fotokonnmissie, Jeugdkommissie Wedstrijdkommissie Clubschip Midweekzeilwedstrijden Ledenlijst Tocht met de Henderika Het weer van maand tot maand Erelid H.J. Bos Gebruik van zee- en waterkaarten Oprichting Wadvaardersvereniging Waddenvereniging en reakties In 1992 met de boot naar Gdansk? Bruggenkolder Lauwersmeerjournaal Racing / Cruising 1990 Holland Norway Tussen Elbe en Weser Centrale meldpost Waddenzee Kabinetskrisis Arwen begint aan haar wereldreis Douane Ontstaan en ontwikkelingen Lauwerszee en Friesche Zeegat Sluiswachters aan het woord Kaseberga Allerlei Getijverschillen Getijdetafel DelfzijI Getijdetafel Lauwersoog Busdiensten Wedstrijdformulier

99


'Aantekeningen

100


Het Noordelijk Scheepvaartmuseum Het Niemeyer Tabaksmuseum

Openingstijden: Di. t/m za.10.00 - 17.00 uur Zo. 13.00 - 17.00 uur

Het Noordelijk Scheepvaartmuseum biedt vijftien eeuwen noordelijke scheepvaartgeschiedenis. Het Niemeyer Tabaksmuseum bevat een collectie, die enig in haar soort en kwaliteit is in de wereld. Twee musea één kaartje. Gevestigd in twee middeleeuwse panden, het Gotisch Huis en het Canterhuis. Telefoon 050 - 122202 Groningen - Brugstraat 24-26


GEB11. WEEN GRONINGEN SCHEEPSARTIKELEN en ZEILMAKERIJ

PERFEKT! KWALITEIT enWO IN PRIJS BELANGRIJK U als verenigingslid koopt op aantrekkelijke voorwaarden. - Mochten wij een artikel niet in ons standaardpakket hebben dan kunt u, door bestelling via ons bedrijf, een extra korting verkrijgen

GEBR. WATERBORG LAGE DER A 2 - GRONINGEN Tel. 050- 125077 Ook geopend op zaterdag van 10.00 uur tot 17.00 uur

Jaarboek1990compleet  
Jaarboek1990compleet  
Advertisement