Humanitas magazine november 2015

“Zolang kwaliteit voorop staat, is alles bespreekbaar”

magazine van vereniging Humanitas, uitgave november 2015

van mens TOT mens Burny Bos over kindertelevisie

Hoe is het om Op te groeien in Nederland? “ Ik houd van haar enthousiasme”

Gemiddeld zijn Nederlandse kinderen heel gelukkig, maar de druk van onze complexe samenleving is groot

Maatje Nynke (28) bouwt een band op met Eliza (10)

over opgroeien

Advertentie

foto: Roy Beusker

Humanitas en de Postcode Loterij

Mitchell Corsen (16) is een kampioen. Nederlands kampioen nog wel, met zijn American football-team van de Flevo Phantoms uit Almere.

Verder fietst hij graag en zit hij regelmatig in de bioscoop. Niet gek voor een jongen met ADHD, die tot voor kort geen vrienden had, zich dagenlang in zijn kamer opsloot om te gamen en de aansluiting met de maatschappij dreigde te verliezen.

Duwtje in de rug Mitchells moeder meldde hem aan voor het maatjesproject Match van Humanitas. Vrijwilliger Martin Osinga (47) haalde de jongen uit zijn isolement. “We hebben samen uitgezocht welke sport ik leuk zou vinden. Dat werd American football”, zegt Mitchell. “We gaan er ook samen op uit, voeren goede gesprekken en als het nodig is, geeft Martin mij een duwtje in de rug.” Door hun regelmatige contact gaat Mitchell met veel meer zelfvertrouwen door het leven.

Praktische hulp Er lopen bijna 18.000 goed getrainde Humanitas-vrijwilligers zoals Martin rond in Nederland, die samen ruim 57.800 mensen helpen.

De vrijwilligers ondersteunen mensen die een probleem de baas moeten worden. Zo helpt Humanitas iedereen die tijdelijk steun kan gebruiken bij opvoeden, opgroeien, verlies, detentie, eenzaamheid en thuisadministratie.

Dankzij u...

Humanitas ontving sinds 2008 een bijdrage van € 38,5 miljoen.

Deelnemers van de Postcode Loterij: bedankt! Dankzij u kunnen wij Humanitas en 91 andere organisaties financieel ondersteunen.

En dankzij u groeide dit Nederlandse loterij-initiatief uit tot de grootste fondsenwerver ter wereld – er werd al ruim 6,5 miljard euro aan goede doelen geschonken. Samen voor een betere wereld: postcodeloterij.nl

Dankzij u.

Inhoud

2 Achter de schermen

14 In perspectief

40 chat

3 Voorwoord 4 Opinie

Op de Humanitas Chat kunnen mensen anoniem hun hart luchten.

Zoals Jesse (14), die worstelt met het verdriet om haar overleden moeder.

Hoewel Nederlandse kinderen gemiddeld het gelukkigst zijn in de wereld, hebben veel kinderen in Nederland het toch niet makkelijk.

Welke factoren spelen mee? En wat doen we eraan?

Kinderen die de regels bepalen?

Filmmaker Burny Bos vindt het geen goede trend.

10 Stelling

24 Eropuit

Inspirerende tips rondom het thema opgroeien.

45 Factsheet Humanitas in het kort: ontdek hoe we hulp bieden aan kinderen en jongeren die wel wat extra aandacht kunnen gebruiken.

Humanitas vroeg mensen te reageren op de stelling: ‘Kinderen in Nederland hebben alle mogelijk­ heden om een succesvolle toekomst tegemoet te gaan.’

12 De vrijwilliger en de deelnemer

42 tips

Journaliste Saskia Engbers reisde af naar Groningen voor een kennis­ making met twee jonge mantel­ zorgers en hun gezin.

34 Community 38 Quiz

Wat weet jij van opgroeiende jongeren in Nederland? Doe de quiz.

Vrijwilliger Nynke Blumers en deelnemer Eliza vertellen over hun ervaring met project T’win van Humanitas Groningen.

1

2

3

Heb mag je het Goo azine u ih it we g e t d a n ? niet , ma ar het doo geef r aa and eren n .

Achter de schermen

4

De makers aan het woord

Jitske Hagens, fotograaf ‘Dubbelportret’ (p. 12)

Camilla Perkins, illustrator ‘OPINIE’ (p. 4)

“Ik vond het erg leuk om de illustra­ ties te maken voor dit artikel. Het is fijn als je in een onderwerp mag duiken voor je werk, waar je anders misschien niet mee in aanraking zou zijn gekomen. Ik was dan ook erg geïnspireerd door het verhaal van Burny Bos en zijn visie op het overbrengen van informatie op kinderen. Ik heb geprobeerd mijn illustraties levendig, kleurrijk en informatief te maken, zonder het element ‘fun’ daarbij te vergeten!”

“Ik vond het bijzonder om te zien dat Nynke en Eliza een hechte band hebben ontwikkeld en echt even de tijd voor elkaar maken om naar elkaar te luisteren en om samen leuke dingen te onderne­ men. Eliza is erg nieuwsgierig en leergierig en ik vond het leuk om te merken dat ze positief reageerde op de camera.”

Adrien Parlange Illustrator ‘In perspectief’ (p. 14)

“Als illustrator vind ik het leuk om met figuren te werken die een bepaald soort interactie hebben met geometrische vormen. De vormen hebben betrekking op bepaalde speeltuinelementen of sportmaterialen. Ik vond dit juist in deze context goed passen. In mijn ogen zijn sport en spel namelijk een perfecte representatie van de uitdagingen waar je als opgroeiend kind mee te maken krijgt (zoals faalangst, regels die je moet volgen, of rivaliteit van anderen).”

Saskia Engbers, schrijver ‘Eropuit’ (p. 24)

“Zelden heb ik zo’n leuk gezin ontmoet als de familie Bleyenburg uit Groningen. De jongste telg Gerrit (8) heeft autisme en een verstan­ delijke beperking. En dat is af en toe best lastig, vinden ook zijn broers Egbert (13) en Willem (11).

Maar Gerrit had op geen betere plek geboren kunnen worden. Want wat zijn de gezinsleden gek op hem.

En op elkáár. Een gezin waar de liefde vanaf spat!”

Hilde Duyx, schrijver ‘In Perspectief’ (p. 14)

“Ik heb zelf opgroeiende kinderen, dus ik vond het interessant om eens goed in dit onderwerp te duiken. Met al die prikkels en druk van buiten is opgroeien helemaal niet zo makkelijk. En al helemaal niet als je opgroeit in armoede.

Gelukkig zetten heel veel mensen zich in Nederland in om kinderen te helpen. Het was inspirerend om een aantal van hen te interviewen voor dit artikel.”

Voorwoord

5

mogen zijn wie je bent Elke drie minuten wordt er in Nederland een kind geboren. Dat zijn er bijna vijfhonderd per dag. En al die nieuwe mini-mensjes zullen hun draai moeten gaan vinden in onze maatschappij. Het zou fijn zijn als ze uitgroeien tot evenwichtige volwassenen. Maar hoeveel kans hebben ze daartoe? Heeft een kind dat opgroeit in een achterstandswijk net zoveel kansen als een kind dat gebo­ ren wordt in een villawijk? Welke vaardigheden heb je nodig om een succesvol leven te leiden? En welke hulp is er beschikbaar mocht het even niet alleen lukken? Je raadt het al: dit magazine is een themanummer over opgroeien.

Ik kijk met plezier terug op mijn jeugd en ben mijn ouders erg dankbaar. Ik heb altijd gevoeld dat ik mocht zijn wie ik ben.

En dat is een van de belangrijkste dingen die je een kind kunt geven. Als ik kijk naar bijvoorbeeld onze maatjesprojecten voor jongeren, dan gaat het vaak om het werken aan zelfvertrouwen.

Kinderen laten voelen dat ze goed zijn zoals ze zijn, dat ze wor­ den gewaardeerd. Voor veel kinderen is dat vanzelfsprekend, maar voor een groot aantal ook niet. Onze vrijwilligers hebben de tijd en kunnen aandacht geven aan hen die het nodig hebben.

Zo zijn zij van onschatbare waarde in het leven van opgroeiende kinderen.

Je kunt in dit magazine genieten van de mooie (beeld)reportages, zoals over twee broertjes die heel open vertellen hoe het is om op te groeien samen met hun jongere broertje met een verstan­ delijke beperking. Je komt ook alle feiten te weten over opgroei­ en anno 2015. Hoeveel procent van de kinderen groeit bijvoor­ beeld op in armoede? En welke vaardigheden heb je nodig om het te kunnen redden in de Nederlandse maatschappij?

Ik hoop dat al die mini-mensjes die er elke drie minuten bijkomen de kans krijgen om uit te groeien tot evenwichtige volwassenen.

Heel graag leveren wij daar vanuit Humanitas iedere dag weer een bijdrage aan.

Eva Scholte Directeur Humanitas

Foto: Roy Beusker

Ik ben zelf opgegroeid in een fijn gezin. Mijn ouders hadden veel aandacht voor mijn broer en mij. Ik werd gestimuleerd om mijn eigen weg te volgen. Op mijn dertiende wilde ik al reizen bijvoor­ beeld. Dat vonden mijn ouders prima. Ik mocht op Tienertoer en ben later met Interrail heel Europa doorgereisd. De enige voor­ waarde was dat ik eerst een cursus zelfverdediging deed!

“ Televisie zou onder geestelijke gezondheidszorg moeten vallen” Opinie

Tekst: Judith Zeeman Illustraties: Camilla Perkins

In de 71-jarige Burny Bos schuilt nog steeds een onderzoekend jongetje dat zich kan verwonderen over het ogenschijnlijk alledaagse. Het geeft hem toegang tot de levendige gedachten­ wereld van de jeugd en hun opgroei­ perikelen. “Ik vind dat er veel is veranderd voor kinderen”, stelt hij.

En nee, het was vroeger echt niet allemaal beter. “We zijn er juist enorm op vooruit gegaan.” Maar zorg is er ook. Over opgroeiende kinderen die teveel zelf mogen bepalen. "

6

Opinie

9 Burny Bos (Haarlem, 1944) is een Nederlandse filmproducent, scenario- en kinderboekenschrijver. Hij doorliep de kweek­school en was werkzaam als onderwijzer, jongerenwerker en tekenleraar. Later wijdde hij zich aan radio- en tv-programma’s voor kinderen en maakte hij onder meer Radio Lawaaipapegaai, de Zandbakshow en de Ko de Boswachtershow. In 1983 ontving hij de Zilveren Reismicrofoon voor zijn gehele radio-oeuvre. Sinds 1989 is hij directeur van zijn eigen BosBros film- en televisie­ productiebedrijf. Hij bewerkte boeken van Annie M.G. Schmidt tot familiefilms en kreeg twee keer een Gouden Kalf voor beste speelfilm: Abeltje (1999) en Minoes (2002).

Bos is getrouwd en heeft twee dochters en twee zonen.

“Een groot deel van m’n leven besteed ik aan het maken van kwaliteitsfilms voor kinderen, zowel in de bioscoop als op televisie. Dat vind ik belangrijk.

Kinderen zijn leergierig, ze pikken her en der van alles op en onthouden dat, of gebruiken het om de wereld te leren begrijpen. Dus als ik opgroeiende kinderen voorschotel dat de samenleving bestaat uit honderd mannen en één vrouw, zoals in de Smurfenwereld, dan geef ik eigenlijk een verkeerd voorbeeld.

Ook wanneer je geen boodschap denkt mee te geven, doe je dat in wezen toch. Daar moet je je als maker altijd bewust van zijn.

Lachen of nadenken Voor mij blijkt de kwaliteit van een product uit het respect dat je daarin toont voor je doelgroep. Ik heb me bijvoorbeeld weleens kritisch uitgelaten over SpangaS, een populaire jeugdsoap over leerlingen op een school. Nou wil ik niet meteen beweren dat de makers daarvan geen respect hebben voor hun kijkers. Maar ik vind het onverstandig om voor jonge kinderen al een soapachtig programma te maken dat voor serieuze problemen soapachtige oplossingen aandraagt. Dat de makers bepaalde thema’s aankaarten, is goed. Maar er is te weinig tijd en geld om dat stevig onderbouwd te doen. Ik zou liever een serie zien die serieuzer is, of ondeugender. Iets waar opgroeiende jongeren wat mee opschieten, of waar ze om kunnen lachen of over kunnen nadenken.

Dat betekent niet dat sommige onderwerpen vermeden moeten worden; zolang kwaliteit voorop staat, is alles bespreekbaar. Ik heb radioprogramma’s voor kleuters gemaakt, waarbij de gesprekjes varieerden van de verkeerde schoenen tot oma’s dood. Mensen snappen niet altijd dat je daar rustig met een kleuter over kunt praten. En dat je daar zelfs een programma over kunt maken, zonder dat dat zwaar of moeizaam hoeft te zijn. Want die verkeerde schoenen kunnen zomaar een dramatischer onderwerp blijken dan de dood van oma. Een nichtje van mij overleed heel jong, en haar broertje, toen een jaar of vijf, zei na een tijdje: nou, nu is ze wel lang genoeg dood geweest.

Kleuters beleven de dingen heel anders.

Eenzaam straatjongetje Als ik terugkijk, vind ik dat we er enorm op vooruit zijn gegaan, maar dat komt ook omdat het in mijn herinnering allemaal niet zo best was vroeger. Mijn thuissituatie is heel bepalend geweest voor hoe ik daaraan terugdenk – en voor wie ik ben geworden.

Mijn moeder had, toen ik een jaar of vier was, een verhouding met de overbuurman. Dit leidde tot de echtscheiding van mijn ouders. Daarna boog mijn vader zich over de opvoeding van mijn broer, zus en mij, en hield hij mijn moeder – gekwetst als hij was – bij ons vandaan. Ik groeide op als een vrij eenzaam straatjongetje. Dat alles heeft natuurlijk invloed op hoe je je ontwikkelt, wat je belangrijk 

Opinie

10

“ Je kind te veel pamperen is ook een vorm van verwaarlozing”

vindt en wat niet. Ik hechtte weinig waarde aan wat een ander zei en kon me slecht binden aan andere mensen. Nog steeds trouwens. Dat werkt dus je hele leven door. Toch was het ook heel leerzaam. Het heeft me in elk geval zelfstandiger en ondernemender gemaakt.

De thema’s uit mijn jeugd komen terug in mijn eigen werk, maar ik draag óók oplossingen aan. Ik maak kinderen duidelijk dat ouders – ook als ze uit elkaar gaan – nog steeds met elkaar kunnen blijven praten. Een van de kleuterboekjes die ik als 35-jarige schreef, gaat daarover. Mijn vader belde daar woedend over op; hij had zijn gezin erin herkend.

Ik legde hem uit dat ik de dingen vertel zoals ik ze heb meegemaakt en er een wending aan probeer te geven, waarvan ik denk dat het beter was geweest.

Uiteindelijk snapte hij het wel.

Inmiddels heb ik films gemaakt voor zowel de kinderen van nu als voor hun ouders vroeger. Er is in de tussentijd veel veranderd en al helemaal sinds ik zelf kind was. Dankzij twee huwelijken, waaruit ik twee oudere dochters en twee jongere zonen heb, maakte ik van dichtbij mee hoe verschillend kinderen tegenwoordig opgroeien. Erg grappig vind ik hoe ze tegenwoordig vanaf de lagere school tot aan hun studententijd intensief met elkaar blijven omgaan. Ze hebben vrienden uit allerlei milieus, en ze gaan allemaal goed met elkaar om. Een van mijn zoons studeert aan de Academie voor de Beeldende Kunst in Gent. Toen daar een film van hem werd vertoond, kwamen zeven van zijn vrienden vanuit Nederland over om erbij te zijn. Dat vind ik echt bijzonder.

Franse discipline Ik ben heel graag in Frankrijk. Daar groeien kinderen veel gedisciplineerder op, dankzij de discipline in het basisonderwijs. Ouders kiezen de scholen ook niet zelf. In bepaalde regio’s zijn bepaalde scholen en daar gaat je kind gewoon naartoe. Gelijke monniken, gelijke kappen. Het is een samenleving met

veel meer cultuurbesef dan in Nederland. Ook alweer dankzij het onderwijs. Franse schoolkinderen worden helemaal ondergedompeld in Franse films, literatuur, noem maar op. Kom daar in Nederland maar eens om.

Hier hebben we een bizarre overspannen bemoeizucht van ouders met scholen. Je grijpt een leerkracht toch niet bij z’n lurven omdat jouw kind een te lage waardering voor z’n spreekbeurt heeft gekregen? Dat heb ik van nabij meegemaakt. Ouders van nu verheerlijken hun kinderen. Ze lijken vierkant achter ze te staan, maar wat voor voorbeeld krijgen opgroeiende kinderen daarmee? Dat alles hun maar toekomt omdat je anders van leer trekt?

Ze moeten later toch ook een beetje met tegenslagen kunnen omgaan? Soms denk ik wel eens: het zijn de ouders die opvoeding nodig hebben.

Boze buitenwereld Wat mij bijvoorbeeld zorgen baart, is hoeveel opgroeiende kinderen het tegenwoordig zelf maar moeten uitzoeken, zonder de sturende hand van hun ouders. Hoe vaak zie je niet een kind middenin een winkel breeduit op de grond liggen, waar iedereen maar omheen moet lopen. Waarom zegt die vader of moeder niet: ga even staan? Eigenlijk is zoiets ook een vorm van mishandeling of verwaarlozing.

Want kinderen die almaar gepamperd worden, zijn straks minder opgewassen tegen de boze buiten­ wereld, waarin ze zich toch ooit staande moeten zien te houden.

Het is sowieso een tendens dat de kinderen van nu bepalen wat er gebeurt. Dat merken wij ook met onze verfilmingen van het werk van Annie M.G. Schmidt. Ouders die met haar verhalen zijn opgegroeid, namen vroeger hun kinderen mee naar de verfilmingen. Tegenwoordig mogen de kinderen het zeggen. Daardoor zie je een verschuiving van bioscoopbezoek naar verfilmingen van de kinderboeken van nu. Komt ook door de sociale media,

Opinie

hoor. Kinderen zijn veel beter op de hoogte. Niet per se slecht, natuurlijk. Maar hoe breed is je blikveld nu en straks als je eigen ouders je op allerlei gebied geen kennis meer laten maken met nieuwe en andere dingen, maar zich laten leiden door jouw smaak en wensen?

Bij onze producties gaan we dan ook in eerste instantie uit van ideeën die we zélf de moeite waard vinden. Niet van de voorkeur van kinderen, want dat is hetzelfde als aan ze vragen: wat zullen we eten? Dan zeggen ze waarschijnlijk: ‘laten we naar McDonald’s gaan’. Dat kennen ze immers. Als hun wensen voor ons het criterium zouden zijn, dan was er geen Theo en Thea geweest en geen Achterwerk in de kast; eigenzinnige kindertelevisie die we bij de VPRO maakten. Voor volwassenen geldt iets soortgelijks. Vraag aan hen wat ze willen zien en de meesten zullen iets noemen wat al bestaat. Op die manier kun je nooit nieuwe televisie maken.

11

Gekke tijd Ik was ooit atheïst, maar langzamerhand denk ik: het geloof heeft wel een functie. Namelijk je verplicht voelen aan je naaste: naastenliefde. Je om een ander bekommeren, in plaats van het ikke, ikke, ikke dat deze tijd óók kenmerkt. Degelijke waarden dreigen te verdwijnen, zeker als de kinderen van nu opgroeien met de gedachte dat ze overal maar recht op hebben. De oplossing kan worden geboden door goed onderwijs. En door de televisie. Die zou een heel belangrijke rol kunnen spelen door te laten zien hoe het ook anders kan. Maar omdat ‘de tv’ die verantwoordelijkheid niet neemt, is het in werkelijkheid vaak een vervuiler. We leven in een gekke tijd, waarin je niets hoeft te kunnen of te zijn om toch beroemd te worden en die niksigheid ook nog royaal beloond te zien worden. Het zou mooi zijn als dat weer verandert. Eigenlijk zou televisie onder de geestelijke gezondheidszorg moeten vallen.” 

Stelling

12

Kinderen in Nederland hebben alle mogelijkheden om een succesvolle toekomst tegemoet te gaan kinderen in In Nederland hebben rest van de wereld vergelijking met de iddeld goede inderdaad bovengem n succesvolle mogelijkheden om ee te gaan. Nogal toekomst tegemoet is een van de rijkste wiedes; Nederland nnen Nederland is de landen ter wereld. Bi … jezelf handhaven situatie heel anders kenniseconomie in een ingewikkelde iten, zoals goede vereist veel capacite ardigheden, goede va ijf hr sc en ek re sp ook nog specialis­ omgangsvormen en n beroep te kunnen tische kennis om ee uitoefenen.

n zijn d lande a ndere ht inderda a t e ste ing m ren wellic e jk e li m e g In ver ndse kinde bben zij de lle he rla vo Nede st en ucces r dat een s lukkig aa e m g M o t . e n n r h hede te gaa voor iede jk t li e e o g m n e e mo g s . e n n t mst de ka tzelfde zij e­ toeko t niet dat he egen n e rland k e e t d een g en be en Ne erland” is er n d in in b Ned kind elke k in w n r e e r pen v e “Kind de groep; o igenschap racht’ e r sk e e il e D ralis en ‘w het? n we ogen’ et e h m b r b e in e v h ttings te bereiken succesvol e z r o ‘do . iets een deerd n om ee is helpe aar daarm garan ijk, de e g t w nie ,m leven leven n (zoals de het lukkig en re en ge erne facto digheden rol n een xt an spele Ook e lijke omst ) it e gro en on perso aarin je op deren op e w in u k ie n il a m nv kanse oekomst. in de et ll o v s succe waer Bronz e ll e b — Isa

el kinderen uit Helaas is het voor ve hterstand of uit gezinnen met een ac osieve sfeer heerst pl ex n ee r aa w en gezinn gheden op te doen. di ar va ze de om ig last t makkelijk praten Kortom: UNICEF heef ede uitgangspositie go ld de id m ge de et m nderen. Er zijn helaas van Nederlandse ki se e voor de Nederland heel veel kinderen di orlijke achterstand standaard een beho Dat vind ik w el erg kort do iddelde. or de bocht. kinderen die Er zijn veel hebben op het gem onder de ar — Bart Berendsen

moedegrens aandacht krijg leven en wei en. Ook zijn er nig nog steeds 65 werklozen. En 0.000 als je geen ho ger onderwijs genoten, heb hebt je weinig kans en. Bovendie genoeg prob n zijn hier lemen bij jeug dzorg en kan groep de prem een grote ies voor ziek tekosten niet vergelijking betalen. Een met andere la nden, zoals bi Afrika, vind ik jvoorbeeld niet relevant .

— Jan Klok

Stelling

bt nneer je een baan he Wat is succesvol? Wa is, hu op ko n ee el aanzien, met hoog salaris, ve aan lijk ge t nie at sta es cc een gezin? Maar su en n gaan om het aanler geluk! Het zou moete armee je wa n pe ap sch en van persoonlijke eig biel een (enigszins) sta kunt opgroeien tot ativeren, rel en nn ku , en nk persoon. Positief de n, daar ertrouwen ontwikkele veerkracht en zelfv kinderen of af ns ee l we me gaat het om. Ik vraag ren ter in zijn dan kinde in Nederland daar be elders op de wereld.

— Marieke van Ooij

De komende generatie za l naar mijn idee een verl oren generati e zijn.

Ouderen word en verplicht om tot hun 67ste of nog langer door te werken.

Daardoor nem en ze banen in beslag waar de jong eren die nu v an school komen hadde n kunnen zitte n.

Dat er in de n abije toekom st heel veel extra ba nen zullen zij n en dat we daard oor arbeidsk ra c hten tekort komen gaat er bij mij n iet in. Voor de la aggeschoold e b a komen goedk nen ope werknem ers uit Oost-Europa . Door de verr egaande automatiseri ng en robotis ering komen er vele banen te verv allen.

Laaggeschoo lden komen z eker niet meer aan de bak en als er a l werk is, zijn het all emaal korte fl e xbanen waar je te we inig mee verd ie nt om een toekoms t mee op te b ouwen.

— Cisca van

Bommel

wat ige t en kig als e h k iet gelu is n len, zijn en niet ben wil ing. l e w d d l b r e e l e o t eh rkk nw erie Mat indere n wat z d of me rde: he o K e a t . g e P e t j i l r i h te kr te de in l an lles uws eid ze a de nie en hee orgenh mige ls om ne eb f zoa is va l van g id. En s e en/o k u l e oe llighe ijk l d v Ge e r e ze doo et g ham is h , de ge ben lic n, waar . e in b gez ren he roblem en ligt e p e op z kind ische r voo ch psy ld niet e r e w en Ban grid n I —

13

Ieder kind doet ertoe Met het grootste deel van de jonge­ ren in Nederland gaat het goed.

Zij zijn gelukkig en welvarend en krijgen alle kansen. Maar een gedeelte van de jongeren heeft wel problemen. In het eerste kwartaal van 2015 kregen 233.000 jongeren jeugdhulp van de jeugdbescher­ ming of jeugdreclassering. Dat is maar liefst 1 op de 10 kinderen.

Niet alle jongeren krijgen dus goede kansen op een succesvolle toekomst. Humanitas vindt dat ieder kind telt. Onze goed opge­ leide vrijwilligers bieden daarom ondersteuning aan de kinderen en jongeren die dat kunnen gebruiken.

We hebben zowel programma’s voor jongeren die lichte hulp nodig hebben als voor jongeren die complexere hulp vragen. Zo kunnen we samen met hen aan hun toekomst bouwen. En de vrijwilligers handelen altijd vanuit een gelijk­waardige positie en vraaggericht. Want ieder kind doet ertoe.

— Loes Meijer Senior beleidsadviseur thema Opgroeien Humanitas

Reacties op de stelling zijn verzameld via onze sociale-mediakanalen Facebook en LinkedIn. humanitasnederland,

@HumanitasNL,

14

De vrijwilliger ...

Nynke Blumers (28 jaar). Leerplichtambtenaar bij vier gemeenten. Vrijwilliger bij het project T’win van Humanitas Groningen.

“ Haar enthousiasme, daar houd ik van” “In mijn werk krijg ik vooral te maken met ouders en 16-plussers. Ik wilde als vrijwilliger graag eens iets doen met jonge kinderen. Hun enthousiasme, daar houd ik van. Eliza heeft die eigenschap in zeer grote mate. Het werd T’win vanwege het ‘leuke dingen doen’. Iets ondernemen is voor veel kinderen de normaalste zaak van de wereld, maar door dit contact besefte ik dat het voor sommige kinderen niet vanzelfsprekend is. We hebben onder andere gezwommen, geschaatst, we zijn naar mijn paard geweest en hebben de Martinitoren in Groningen beklommen.

Door bezig te zijn, kwamen we vaak tot leuke gesprekken en werden haar kwalitei­ ten goed zichtbaar. Het is ook prachtig om te zien dat ze steeds meer zelf onderneemt in haar vrije tijd en meer vriendinnetjes krijgt. Ik hoopte met dit vrijwilligerswerk een band op te bouwen met een kind.

Die wens is helemaal uitgekomen.”

14

Fotografie: Jitske Hagens

... en de deelnemer

15

Eliza (10 jaar). Zit in groep 7 van een jenaplanschool.

Tot de zomer van 2015 deelnemer van T’win. Woont samen met haar vader en haar twee jaar oudere zus.

“ Het beste aan T’win is Nynke” “Mijn vader heeft geen geld en geen tijd voor uitstapjes. Daar lette ik nooit op, maar toen ik over T’win hoorde leek het me wel fijn om meer dingen te doen. De eerste keer kwam Nynke mij ophalen om samen koekjes te bakken. Ook gingen we schaatsen op een kunstijsbaan, dat had ik nog nooit gedaan.

Ik begon op noren, maar dat lukte niet.

Daarna probeerde ik het op kunstschaatsen en toen ging ik zelfs harder dan Nynke!

Het allerleukste was de keer dat we samen met alle T’winners naar een kerstdiner bij Humanitas gingen. Iedereen bracht iets lekkers mee en wij hadden gevulde eieren gemaakt. T’win is nu afgelopen voor mij.

Ik vind het niet erg, ik spreek nu toch vaker af met vriendinnen. Het beste aan T’win was Nynke. Ze is heel aardig, spontaan en lief.”

Humanitas T’win T’win is een maatjesproject voor kinderen en jongeren tussen de 6 en 18 jaar die in moeilijke omstandigheden opgroeien. Samen met een vrijwilliger ondernemen ze wekelijks een activiteit.

Juist de dingen die ze van huis uit niet (genoeg) doen worden zo toch gedaan. Daarbij krijgen ze exclusieve aandacht.

In perspectief

16

Opgroeien in nederland Je weg vinden in een complexe samenleving

Tekst: Hilde Duyx Illustraties: Adrien Parlange

Hoe is het om nu op te groeien in Nederland?

Wie komt er goed mee en wie niet? En waar heeft dat mee te maken? Redacteur Hilde Duyx ging op onderzoek uit en ontdekte dat er steeds meer kinderen in dit land buiten de boot dreigen te vallen. Wat kunnen we hieraan doen? "

17

In perspectief

18 Oslo

‘Ping’! Faisal is nog niet thuis van school of zijn telefoon gaat. “We gaan even chillen bij het winkelcentrum, ga je mee?” Faisal gooit de telefoon op de bank. Hij is blut en moet boven­ dien zijn huiswerk nog maken. Op de achter­grond staat de tv aan. “Terro­ ristische aanslag in Parijs voorko­ men”, hoort hij. Hij blijft het nieuws even volgen. ‘Ping!’ klinkt het vanaf de bank. “Yo, gast, ga je nog mee?”

Faisal staat even te dubben of hij zal antwoorden. Maar hij heeft er geen zin in. De vorige keer dat hij met zijn vrienden meeging, schaamde hij zich omdat hij niets kon kopen bij de snackbar. Dat niet nog een keer. Faisal pakt zijn schoolboeken en zucht. Hij probeert zich te concentreren. Maar makkelijk is het niet.

Of je het als kind nu goed hebt in Nederland of niet, het leven is er niet simpeler op geworden. Ondanks dat Nederland nog steeds één van de beste landen ter wereld is om op te groeien, is de druk op kinderen in

onze huidige samenleving erg hoog.

Ze moeten goed presteren, samen­ werken, sociaal vaardig en assertief zijn. Falen is geen optie meer. Tege­ lijkertijd worden kinderen voort­ durend met van alles geconfronteerd: via internet, social media en tv. Ze krijgen hierdoor dagelijks enorm veel prikkels binnen, waar ze ook mee om moeten leren gaan. Hier komt bij dat de scheidslijn tussen welgestelde en arme kinderen steeds groter wordt in Nederland – Amsterdam staat zelfs al op een achtste plek van meest gese­ gregeerde steden in Europa – waar­ door er meer en meer kinderen buiten de boot dreigen te vallen.

1 Bron: Socio-Eco. Segregation in European Capital Cities, 2015

12 Riga

11

Vilnius

10 Boedapest

9

Scheidslijnen scherper Amsterdam Voor de groep kwetsbare kinderen is het dan ook nóg moeilijker om op te groeien in onze toch al zo complexe samenleving. Kijk alleen al naar de cijfers. Maar liefst 33.000 kinderen, van de allerkleinsten tot aan tieners, hebben niet eens een eigen thuis.

3 Milaan

2

8 Athene

7

Steden in Europa met het grootste verschil tussen rijk en arm Madrid

13

Praag

Wenen

Tallinn

4 Londen

6

5 Stockholm

In perspectief

19

de onderwerpen waar kinderen over bellen en chatten Bron: De Kindertelefoon, gemeten over 2014

20.000

TELEFOONGESPREKKEN

CHATS

REACTIES OP FORUM

15.000

10.000

5.000

Ze zijn bijvoorbeeld verwaarloosd, misbruikt of gevlucht en leven nood­ gedwongen in jeugdinstellingen of in opvangcentra onder sobere leef­ omstandigheden. Ook stijgt ieder jaar het aantal mensen dat onder de armoede­g rens leeft – naar nu al 664.000 huishoudens – waardoor tienduizenden kinderen dagelijks |met honger in de klas zitten. Met als gevolg gevoelens van schaamte, het risico om gepest te worden door klasgenootjes, een laag zelfvertrou­ wen en slechte schoolprestaties.

Het zijn, kortom, enorm veel uitdagin­ gen waar we als samenleving voor staan. Hoe kunnen we daar zo goed mogelijk mee omgaan? Er zijn geluk­ kig veel initiatieven, organisaties en stichtingen in Nederland die zich in­ zetten voor kinderen die extra steun

nodig hebben. De Kindertelefoon bijvoorbeeld biedt een luisterend oor aan alle kinderen van 8-18 jaar. Zij kunnen hier terecht met onderwer­ pen die ze niet met anderen willen of kunnen bespreken. Alleen in 2014 al werden 112.000 telefoongesprekken en 68.000 chatgesprekken geregis­ treerd. Directeur Erik Ott ziet dat de onderwerpen waar kinderen mee zitten, niet eens zoveel anders zijn dan vroeger. “Seksualiteit, problemen thuis en op school, pesten, ouders die aan het scheiden zijn en kindermis­ handeling zijn terugkerende thema’s.

Toch is er wel iets veranderd. Veel kinderen die contact met ons zoeken, willen het liefst dat wij meteen een oplossing aandragen. Helaas hebben wij geen kant-en-klare oplossingen klaarliggen. Maar we luisteren wel naar ze en we helpen kinderen om

Mishandeling

Thuis & familie

Relaties

Seksualiteit

Pesten

Mishandeling

Thuis & familie

Relaties

Seksualiteit

Pesten

Mishandeling

Thuis & familie

Relaties

Seksualiteit

Pesten

0

sterker te worden, zodat ze zelf hun problemen kunnen aanpakken.”

De Kindertelefoon neemt kinderen en jongeren dan ook bijzonder serieus.

Ott: “We zien hen als zelfstandige individuen die heel goed in staat zijn om zelf oplossingen te bedenken, beslissingen te nemen en deze uit te voeren. We spreken soms kinderen die zich machteloos voelen, bij­ voorbeeld omdat ze worden gepest.

‘Ik wil dat het stopt’, zeggen ze. Wij proberen dan om samen te onder­ zoeken hoe ze de kracht kunnen vin­ den om met hun problemen om te gaan. Dat doen we aan de telefoon, maar ook via de chat of op het Forum van onze website. En altijd vanuit de vraag van kinderen zelf. Zij hebben recht van spreken. En precies daarom luisteren wij.” 

In perspectief

jeugdparticipatie Met het recht van inspraak, een eigen mening hebben en het recht op par­ ticipatie zit het officieel dan ook wel goed in Nederland. Die zijn allemaal verankerd in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1989) en landelijke wetten, zoals de Jeugdwet en de Wet Maat­ schappelijke Ondersteuning. Toch kan er in de praktijk nog veel beter, vindt Leo Rutjes. Hij is directeur van Stichting Alexander, een landelijk instituut dat zich inzet voor jeugd­ participatie en actief jongerenonder­ zoek. “Het belang hiervan wordt door iedereen in Nederland wel onderkend”, vertelt hij. “Er zijn veel methodes en programma’s om kinde­ ren te helpen. Maar we denken nog steeds te veel vanuit onze eigen ideeën over hoe een kind zou moeten opgroeien. Als je als gemeente bij­ voorbeeld een plan maakt voor de inrichting van een nieuw speelge­ bied, vraag dan eerst waar de kinde­ ren zelf behoefte aan hebben.

In plaats van het zelf te bedenken en vervolgens op te leggen.”

De focus van Stichting Alexander ligt op kwetsbare kinderen, omdat bij hen de behoefte om gehoord en ge­ holpen te worden het grootst is.

Daarnaast zijn hun kansen om ‘het te maken’ kleiner dan die van kinderen die opgroeien in een veilige omge­ ving. “Daar moeten wij als samen­ leving beter op inspelen”, zegt Rutjes.

“Door niet alleen te reageren als er een zorgvraag is, maar ook gericht op de toekomst. De jeugdzorg laat jongeren die achttien zijn en de jeugdzorg verlaten, onvoorbereid de maatschappij in gaan. Ik vind dat deze jongeren vanaf hun zestiende moeten worden voorbereid op de ar­ beidsmarkt. Help die kinderen om hun toekomst vorm te geven en zorg

20

voor sociale netwerken. En dus heel belangrijk, betrek ze zelf actief hier­ bij, want ze weten vaak heel goed wat er nodig is. Op die manier komen ze goed voorbereid het onderwijs weer in of de arbeidsmarkt op en voorkom je veel ellende later.” zonder dramatiek Naast het opgroeien in armoede, is ook kindermishandeling een steeds groter wordend probleem in onze maatschappij. Naar schatting zijn 119.000 kinderen jaarlijks slachtoffer van mishandeling, zoals bijvoorbeeld verwaarlozing of huiselijk geweld.

Dit betekent dat er gemiddeld in iedere schoolklas van 30 kinderen wel 1 kind zit dat mishandeld wordt.

Ondanks het feit dat er tegenwoordig veel aandacht is voor het onderwerp – er zijn bijvoorbeeld speciale signa­ leringscursussen en een verplichte meldcode – ziet Rutjes dat het een lastig onder­­werp blijft. “Veel leer­ krachten voelen een soort verle­ genheid om het erover te hebben.

Wij willen dat kindermishandeling bespreekbaar wordt, via ervarings­ deskundigen die het zelf hebben meegemaakt. Zij gaan op scholen over het onderwerp praten met kin­ deren. Zonder enige vorm van drama­ tiek overigens, meer vanuit de hou­ ding: ‘kijk, met ons gaat het beter.

Met jou komt het ook goed’. Door kinderen het gevoel te geven dat je ze begrijpt en hoort, help je ze echt een stap verder.” de juiste vaardigheden Goed luisteren, vroeg inspringen en jongeren zelf mee laten denken en doen. Het zijn allemaal succesvolle manieren om kwetsbare kinderen een kans te geven op een beter leven. Maar welke vaardigheden en eigenschap­ pen hebben ze hier zelf voor nodig? 

In perspectief

22

‘‘ Het gaat om weten wat je doet, wat het voor een ander betekent en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen acties’’

Daar weet Henk Oosterling, filosoof en oprichter van Rotterdam Vakmanstad, alles van. Hij wil met ‘zijn’ Rotterdam Vakmanstad de ontplooiingskansen en talenten van kinderen uit achter­ standswijken versterken en vergro­ ten, door hen op school zes uur extra les te geven op mentaal, fysiek en sociaal gebied. De vakken filosofie, judo, koken, ecologie, techniek en cultuur staan hierbij centraal.

Door zich actief te richten op mentale, fysieke en sociale vaardigheden, die

ze bijvoorbeeld tijdens de filosofieof judoles leren, ontdekken kinderen waar ze goed in zijn en wat bij ze past, ziet Oosterling in de praktijk. “Ze krijgen hierdoor meer zelfvertrouwen, waardoor ze weerbaarder worden. En ze leren in een veilige en afgescherm­ de omgeving op een vroeg moment al de eigenschappen die ze later nodig hebben om succesvol te zijn. Zoals goed samenwerken, communiceren, zelfkritisch en assertief zijn. Ze kun­ nen bij ons dingen uitproberen, falen, het opnieuw proberen. En als iets lukt,

dan hebben ze het zélf gedaan. Ze koken een lekkere maaltijd. Of ze maken een film. En zijn dan zo trots.

Ze hebben het gevoel: ik doe ertoe, ik ben iemand.” tot bloei komen Op de interculturele Bloemhofschool in Rotterdam zijn met de methode van Rotterdam Vakmanstad in de afgelopen jaren grote successen behaald. De Cito-scores gingen om­ hoog en de kinderen gaven aan beter

In perspectief

23

te weten wat ze later willen worden.

“We maken actief wat kinderen pas­ sief al doen”, verklaart Oosterling het succes. “Ze eten, maar weten niet waar het vandaan komt of hoe het wordt klaargemaakt. Dus wij gaan tuinieren en koken. Ze bewegen te weinig. Dus wij geven judo-les, waar­ door ze fysiek sterker worden en meer zelfvertrouwen krijgen. Ze wil­ len allemaal een smartphone. Maar begrijpen ze ook dat ze anderen kun­ nen kwetsen met hun online gedrag?

Daarom maken wij ze mediawijs, waardoor pestgedrag afneemt. Het komt allemaal neer op weten wat je doet, wat het voor een ander bete­ kent en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen acties.”

Oosterling komt zelf uit een achter­ standswijk en wist zich omhoog te knokken tot professor in de filosofie aan de Erasmus Universiteit, dus hij weet waar hij het over heeft. En hij gelooft er heilig in dat ieder kind, welk karakter het ook heeft, dat ook kan doen. “Bij mij was er toevallig ie­ mand in het buurthuis die zag dat ik slim was en mij aanmoedigde om op judo te gaan. Ik was al ambitieus, maar toen kreeg die ambitie ineens richting. Discipline kun je aanleren.

Als je kinderen maar uit die passieve rol haalt en de focus legt op hun kwa­ liteiten en talenten zal je zien dat ze tot bloei komen. Met betere perspec­ tieven, minder schooluitval en goede werkkrachten in de toekomst als ge­ volg. Je kunt niet verliezen.” toekomst Ondanks al deze mooie initiatieven en projecten, is er nog genoeg te doen.

Zo strijdt Oosterling ervoor om zijn programma onderdeel te laten uitma­ ken van het lespakket van de PABO, zodat leerkrachten het zonder de hulp van Rotterdam Vakmanstad zelf in de praktijk kunnen gaan brengen.

Hij stuit daarbij echter nog op veel onwil. En zolang de scheidslijn tus­ sen welgesteld en arm alleen maar groter wordt, lijkt een oplossing nog ver weg, ziet ook Sofie Vriends, 

In perspectief

hoofd Programma’s bij Humanitas. “Onze samenleving richt zich steeds meer op succesvolle, hoogopgeleide mensen. Dit verandert niet zomaar. Het betekent dat er meer gezinnen zullen zijn die niet mee kunnen komen en in een isolement zul­ len raken. Er is immers geen geld meer om aan sociale activiteiten deel te ne­ men, wat ook hele nare gevolgen heeft voor de kinderen. Want hoe kom je hier weer goed uit?”

Toch is er hoop. Want er wordt aan alle kanten gewerkt om het beter te maken, voor én door kinderen. “Deze initiatieven blijven broodnodig. Ook voor kinderen die in eerste instantie niet uit een achter­ standspositie komen”, besluit Vriends dan ook. “Als je rondloopt door een goede wijk in Haarlem of Zoetermeer, dan denk je misschien dat onze kinderen het maar goed hebben. En dat klopt ook vaak - in materieel opzicht dan. Maar laat je niet in slaap sussen. Want ook daar zijn genoeg kinderen die worstelen met zichzelf en met de veeleisende wereld om zich heen en dat is niet voor iedereen even zicht­ baar.”

24

kinderen in de opvang 24-uurs opvang

11.675 kinderen zijn in 2013 op advies van Jeugd­zorg uit huis geplaatst. Ze verblijven in residentiële (24-uurs opvang) opvang­ locaties, omdat de thuissituatie te onveilig of te instabiel was.

asielzoekscentra 7.519 kinderen verbleven eind 2014 met hun moeder en/of vader in asielzoeks­ centra, omdat ze om ver­schillende redenen hun thuisland moesten ontvluchten.

dagopvangcentra Humanitas werkt er dan ook hard aan om kwetsbare kinderen de juiste vaar­ digheden aan te leren om te kunnen sla­ gen in het leven. Bijvoorbeeld met de maatjesprogramma’s voor kinderen en jongeren. “Onze vrijwilligers, die gemid­ deld een keer per week met ze afspre­ ken, richten zich dan op die dingen die wél goed gaan en luisteren veel”, besluit Vriends. “Zodat die kinderen weerbaar­ der worden en inzicht krijgen in hun eigen gedachten en gedrag. De grote wens? Dat kinderen zoals Faisal denken: ‘ik mag er zijn’. Daar doen we het voor.”

6.950 kinderen werden in 2013 opgevangen en begeleid in dagopvang­ centra, omdat de thuis­ situa­tie te instabiel is.

Deze kinderen kampen met ont­wikkelingsachter­­ standen of gedrags­ problemen.

vrouwenopvang 4.294 kinderen woonden in 2012 met hun moeders in de vrouwenopvang.

Ze zijn medeslachtoffer van huiselijk geweld of hebben dit zien gebeuren.

maatschappelijke opvangcentra (bijvoorbeeld opvang dak- en thuislozen) 3.023 kinderen verbleven in 2012 met hun ouder(s) in maatschappelijke opvangcentra, omdat moeder en/of vader de woonlasten niet langer konden dragen.

Advertentie

Lees de bestsellers van

RUPERT ISAACSON De inspirerende reizen te paard van een vader en zijn autistische zoon NIEUW

HET VERVOLG OP DE INTERNATIONALE BESTSELLER DE PAARDENJONGEN

De

LANGE WEG NAAR HUIS RUPERT ISAACSON

CARGO

Bestsellerauteur Rupert Isaacson is professioneel paardentrainer en oprichter van The Horse Boy Foundation. Samen met zijn autistische zoon Rowan maakte hij lange reizen te paard vol bijzondere ontmoetingen. Gebaseerd op zijn opmerkelijke ervaringen ontwikkelde Isaacson een therapievorm voor autistische kinderen met behulp van paarden. Deze methode vindt ook in Nederland grote navolging. De lange weg naar huis en De paardenjongen zijn inspirerende en hoopgevende leeservaringen voor iedereen.

www.uitgeverijcargo.nl

26

Op de foto v.l.n.r.: Egbert (junior), Willem, vader Egbert, Gerrit en moeder Marjon

“ Soms even zonder Gerrit” 27

Tekst: Saskia Engbers Fotografie: Ilvy Njiokiktjien, Beeldagent

Eropuit

28

Egbert (13) en Willem (11) groeien op met een broertje dat autisme en een verstandelijke beperking heeft. Ze zijn dol op Gerrit (8), maar hij vraagt wel voortdurend de aandacht. Om zich even te ontspannen, bezoeken de ‘grote’ broers regelmatig het steunpunt Jonge Mantelzorgers Groningen.

Daar ontmoeten ze ook hun Humanitas-maatje Bas. Journaliste Saskia Engbers reisde af naar Groningen voor een kennismaking met een bijzonder gezin.

Op weg naar het Hoge Noorden ben ik een beetje zenuwachtig. Gerrit is impulsief en onvoorspelbaar, is mij verteld. Hoe moet ik met hem omgaan? Mijn zorgen blijken onterecht. Gerrit kijkt mij geen moment aan. “Hij ziet jou niet eens”, vermoedt Egbert.

Moeder Marjon zegt: “Hij vindt jou niet zo interessant. Als je een gekke hoed op had gehad of een grote bril, dan was het anders geweest.” Met Egbert en Willem ga ik aan de picknicktafel zitten. Deze staat in een prachtige tuin, op wat één van de allerleukste plekken moet zijn om op te groeien. De familie Bleyenburg woont op een boerderij met veel ruimte en speelgelegenheid, maar met de stad binnen handbereik. De twee jongens blijken tegenpolen. Egbert is een flapuit. Alles wat hij zegt – of wat Willem zegt – onderstreept hij met gekke gebaren.

Willem, op zijn beurt, is rustig en bedachtzaam.

En dan is er dus het derde broertje, Gerrit, dat graag als de andere twee wil zijn en daarom naast Willem op de houten bank gaat zitten. “Opschuiven”, zegt hij minstens tien keer. Willem schenkt er geen aandacht aan. Waaraan merken Egbert en Willem dat hun broertje anders is? “Gerrit is acht. Maar als je kijkt naar zijn geestelijke leeftijd, dan is hij net vier geworden”, zegt Egbert.“In sommige dingen is hij

ook ouder dan acht”, vindt Willem. “Hij kan bijvoorbeeld erg goed puzzelen en dingen uit films onthouden.”

Drie cakejes

Vader Egbert en moeder Marjon hebben de tafel inmiddels vol cakejes en vers fruit gezet. Gerrit stort zich vol overgave op de lekkernijen. Hij is nog geen moment stil geweest sinds ik met zijn broers praat. “Pap, pahap, papaaa. Mag ik er drie? Dit is voor ons, hè? Niet voor Zwarte Piet.” Zijn vader maakt duidelijk dat Gerrit één cakeje mag. Met volle mond meldt deze dat de cake lekker is. En, even later, bozig: “Volgens mij zit er veel te veel zout in.” “Het is wel een beetje afleidend dat Gerrit er steeds doorheen praat”, vindt Egbert nu. Willem: “Ja, het is eigenlijk wel gênant dat hij erbij is. Als mijn vrienden er zijn, vind ik dat soms ook. Ze weten wel dat Gerrit autistisch is, maar dan nog...”

Egbert: “In een museum gaat hij soms heel erg schreeuwen en op de grond liggen. Iedereen kijkt dan en denkt: wat een raar jongetje. Dan schaam ik me wel.” Marjon: “We proberen zoveel mogelijk dingen te doen met Gerrit erbij. Als dat niet lukt, gaat een van ons met hem weg.” Gerrit wil intussen graag een ander cakeje proberen: “Mag ik er 

29

Eropuit

hiervan drie? Drie? “Nee, één”, zegt zijn moeder.

Gerrit: “Nee, driehiehiehie. Ik wil er drie. Drie wil ik er. Drie.” Vader Egbert neemt Gerrit mee naar de trampoline. Het is ineens een stuk rustiger aan tafel.

Lief

“Kijk”, legt Egbert uit. “Wij kunnen goed met Gerrit communiceren en wij begrijpen hem, maar andere mensen niet. Als Gerrit in de speeltuin een ander kind van het hobbelpaard afduwt, dan wordt dat kind boos. Maar Gerrit snapt niet waarom. Wij weten dat je beter rustig kunt blijven.” Niet dat dat altijd lukt. “Soms maak ik een kunstwerkje of een bouwwerk en dan vergalt hij het helemaal. Dan scheld ik weleens op Gerrit”, bekent Egbert. Ook Willem is af en toe boos op Gerrit. “Dat moet niet, maar het gebeurt wel. Dan laat hij bijvoorbeeld een lego-autootje vallen. Dat is kapot en ik moet het weer maken. Maar dan zet ik per ongeluk één legosteentje verkeerd, en dan wordt hij boos. Hij gaat dan slaan en schoppen.” Egbert: “Samengevat: het is een moeilijk jongetje.” Maar dat moeilijke jongetje heeft ook hele leuke kanten. Daar zijn de broers het over eens. Egbert: “Hij kan erg lief zijn.

Ik weet niet of hij nou vaker lief is of vervelend.”

Willem: “Vaker lief hoor. Je kunt heel leuk met hem spelen.” Egbert: “Gerrit is ook erg eerlijk. Hij kan niet liegen.” Willem: “Dat is zo. Als hij boos is en mij slaat, rent hij snel naar onze vader. Dan zegt hij: ik heb Willem geslagen.” 

30

Eropuit

31

32

33

34

“Wij zijn er voor ze”

“De kinderen die het steunpunt bezoeken, verlenen ieder op hun eigen manier mantel­ zorg. Er zijn bijvoorbeeld kinderen die voor hun zieke vader of moeder zorgen. Zij hebben veel behoefte om hun hart te luchten. Dat kan bij ons. Egbert en Willem hebben die behoefte minder. Ze zijn ook nog wat jonger.

Over twee jaar kan de behoefte om te praten er ineens wél zijn. Dan zijn wij er voor ze.

Nu genieten de broers vooral van de acti­ viteiten die we bieden, waarbij ze even zonder Gerrit kunnen zijn. Want als hij erbij is, zijn ze toch wel erg veel met hem bezig. Dat geldt zeker voor Willem. Hij is steeds aan het zorgen dat Gerrit nergens vanaf valt en niks kapotmaakt.”

Bas van der Werff (25) Vrijwilliger Jonge Mantelzorgers Groningen

Eropuit

35

Ontspannen

Om ook even zonder Gerrit te ontspannen, bezoeken de jongens regelmatig het steunpunt van Jonge Mantelzorgers Groningen. “Bas is ons maatje bij Humanitas”, vertelt Egbert. “Hij en de andere begeleiders organiseren hele leuke dingen voor ons, zoals een collage maken en lasergamen. We zijn ook naar een pretpark geweest.” “Bas is heel erg aardig”, vindt Willem. “Het is ook leuk dat er andere kinderen zijn om lol mee te hebben.” Die andere kinderen hebben ook iemand in hun naaste omgeving die veel aandacht nodig heeft. Praten de kinderen onderling over hun situatie? Willem: “Aan het begin wordt soms even gezegd wat er bij iedereen thuis aan de hand is, maar verder hebben we het daar eigenlijk niet over.” Marjon: “Dat komt denk ik ook omdat ze elkáár hebben. Ze gaan altijd samen naar de activiteiten en kunnen heel goed met elkaar opschieten.” Om de woorden van zijn moeder kracht bij te zetten, geeft Egbert zijn broer een theatrale omhelzing. En hoe vinden de jongens het dat Gerrit op zulke momenten niet in de buurt is?

Voor het eerst is het een moment stil. Dan zegt Willem zachtjes: “Dat is wel fijn. Dan hoeven we niet de hele tijd op hem te letten.” Het interview is afgelopen. De jongens schieten naar de trampoline, waarop Gerrit nog steeds speelt. Als ik afscheid kom nemen, staan ze met z’n drieën schaterlachend te springen. 

Over Jonge Mantelzorgers Groningen Kinderen en jongeren groeien soms op met een ouder, broer, zus of iemand anders in de directe omgeving die intensieve verzorging nodig heeft. Het kan gaan om een lichamelijke of verstandelijke beperking, een psychische ziekte of verslavingsproblematiek. De kinderen en jongeren hebben vaak taken en zorgen die niet passen bij hun leeftijd.

De vrij­willigers van Jonge Mantelzorgers Groningen organiseren leuke activiteiten.

Zo kunnen de kinderen en jongeren even hun zorgen vergeten. Ook zijn de maatjes er voor contact als de jongeren een uitlaatklep nodig hebben.

Humanitas community

36

STEUN HUMANITAS We kunnen elke bijdrage goed gebruiken Bijdragen aan het werk van Humanitas kan op verschillende manieren. Door als vrijwilliger aan de slag te gaan bijvoorbeeld, of door donateur of lid van Humanitas te worden. Maar wist je dat je Humanitas ook kunt opnemen als goed doel in je testament?

Neem Humanitas op in je testament

Vraag de brochure aan

Overweeg eens om Humanitas te steunen met een gift via een testament. Een mooie bestemming voor wat je tijdens je leven hebt opgebouwd en na kunt laten aan volgende generaties.

Met je nalatenschap kun je deze mensen en kinderen perspectief bieden en de kans op meedoen in onze samenleving vergroten.

Overweeg je om Humanitas op te nemen in je testament of heb je vragen? Vraag de brochure “Nalaten aan Humanitas” aan via de antwoordkaart “Ik geef later” op de rode kaart hiernaast, bel 020-5231100 of stuur een e-mail naar info@humanitas.nl.

Waarom nalaten aan Humanitas?

Steeds meer mensen vinden het belangrijk de goede doelen waar ze zich tijdens hun leven bij betrok­ ken voelen, ook een laatste duwtje in de rug te geven. De samenleving kan je steun immers nog lang gebruiken. Ruim 1 miljoen volwasse­ nen en kinderen in Nederland leven onder of op de armoedegrens.

Honderdduizenden hebben geen of een klein sociaal netwerk, en kunnen zich niet redden in een alsmaar complexer wordende maatschappij.

“Ik h Humaneb itas opgen o m en testa ment in mijn om ook ná mij n leven iets te b voor etekenen ander en.”

Mevrou wV an Hoo rn, onateu r v a n Human itas

lid en d

37

Ik geef mijn stem

Ik geef mijn energie

Ik geef een bijdrage

ik geef later

Ik geef mijn energie Bij Humanitas kun je bijzonder werk doen als vrijwilliger. Je kunt bijvoorbeeld mensen ondersteunen die een dierbare verloren hebben, die tijdelijk hulp kunnen gebruiken bij de opvoeding of hun administratie op orde willen brengen. Maar er is nog veel meer te doen. Als je tijd en energie over hebt en denkt dat je iets kunt betekenen voor onze deelnemers, word dan een van onze vrijwilligers. Al onze vrijwilligers worden gedegen opgeleid, zodat zij goed getraind en goed voorbereid op pad gaan.

Bovendien kun je als vrijwilliger van Humanitas gratis lid worden van onze vereniging.

Interesse? Stuur ons je gegevens via deze kaart of via humanitas.nl. Wij nemen contact met je op om samen te kijken wat je kunt doen voor Humanitas, en hoe je je kunt inzetten voor anderen.

Ik geef mijn stem De activiteiten van Humanitas sluiten aan bij de onderwerpen die leven in de maatschappij, zoals eenzaamheid, opvoeding of schulden. Je kunt meedoen met Humanitas door lid te worden van onze vereniging. Voor € 30 per jaar steun je niet alleen de vrijwilligers maar kun je ook meepraten over onze vereniging en programma’s. Indien je het op prijs stelt, ontvang je twee keer per jaar ons blad Van Mens Tot Mens. Je contributie komt rechtstreeks ten goede aan de afdeling in je regio.

Vraag je lidmaatschap aan via deze kaart of regel het meteen op humanitas.nl.

Meneer

Mevrouw

Voornaam Achternaam

Meneer

Mevrouw

Geboortedatum

Voornaam

Adres

Achternaam

Postcode

Geboortedatum

Woonplaats

Adres

E-mail

Postcode

Telefoonnummer

Woonplaats E-mail

Hierbij geef ik toestemming aan Humanitas om tot

Telefoonnummer

weder­­opzegging de contributie van € 30 te incasseren van

Stuur deze kaart in een envelop (geen postzegel nodig) naar: Humanitas Landelijk Bureau, Antwoordnummer 10155, 1000 PA Amsterdam

IBAN rekeningnummer Ik ben vrijwilliger en word gratis lid.

Handtekening

Datum

Stuur deze kaart in een envelop (geen postzegel nodig) naar: Humanitas Landelijk Bureau, Antwoordnummer 10155, 1000 PA Amsterdam

ik geef later Wie na overlijden een bijdrage wil geven aan Humanitas, kan ons in het testament opnemen. Bijvoorbeeld door Humanitas als erf­genaam te benoemen. Of door een specifiek bedrag of bepaald bezit aan Humanitas na te laten, een zogenaamd legaat.

Je bepaalt altijd zelf waar het geld naar toe gaat. Naar een speci­ fieke activiteit bijvoorbeeld, of de afdeling waar je lid van bent.

Is je interesse gewekt? Vul dan je gegevens in op deze kaart of via humanitas.nl.

Meneer

Mevrouw

Voornaam Achternaam Geboortedatum Adres Postcode Woonplaats E-mail Telefoonnummer Ik wil graag meer informatie over nalaten aan Humanitas.

Ik wil de vereniging Humanitas opnemen in mijn testament.

Neem contact met mij op om de mogelijkheden te bespreken.

Ik heb Humanitas al opgenomen in mijn testament.

Stuur deze kaart in een envelop (geen postzegel nodig) naar: Humanitas Landelijk Bureau, Antwoordnummer 10155, 1000 PA Amsterdam

Ik geef een bijdrage Met een eenmalige of structurele donatie aan Humanitas draag je bij aan de financiering van onze activiteiten en de opleidingen van onze vrijwilligers. Dankzij je donatie kunnen we ons werk goed en gratis blijven doen.

Wil je donateur worden? Meld je dan aan via deze kaart of regel het meteen op humanitas.nl.

Meneer

Mevrouw

Voornaam Achternaam Geboortedatum Adres Postcode Woonplaats E-mail Telefoonnummer Bedrag:

€ 15

Frequentie:

€ 25

per maand

€ 50

€ 100

per jaar

€

eenmalig

IBAN rekeningnummer Handtekening

Datum

Stuur deze kaart in een envelop (geen postzegel nodig) naar: Humanitas Landelijk Bureau, Antwoordnummer 10155, 1000 PA Amsterdam

Humanitas community

39

“ Als je altijd in de koeling zit, wil je weleens wat warmte kwijt” Marjoleine Beers (63), al bijna 20 jaar lid en donateur, heeft Humanitas opgenomen in haar testament

“ Dat hoort toch gewoon?”

Jan Riezenkamp (71), lid en donateur

Foto: Bob van der Vlist

“Ben ik vijftien jaar geleden lid van Humanitas geworden?

Zou best kunnen. Maar waarom…? Ik denk eigenlijk omdat ik er achter kwam dat ik géén lid was. Dat hoort toch gewoon?

Mijn ouders waren ook lid. Ik ben opgegroeid met het humanisme. We waren thuis tolerant. Ik ging naar Bijbelse geschiedenis op de lagere school. Maar toen je ook kon kiezen voor buitenspelen, was dat wel voorbij. Toch bezocht ik ook de gereformeerde zondagsschool. ‘Maak er maar kennis mee’, zeiden mijn ouders. Later werd ik wethouder in Rotterdam. Rotterdam, de PvdA en Humanitas: die waren echt met elkaar verbonden in die tijd. Je kwam elkaar overal tegen.

En nu heb ik dus een schenkingsovereenkomst laten opmaken voor Humanitas voor € 200 per jaar. Vanwege het uitstekende werk van al die vrijwilligers natuurlijk. Tijdens mijn afscheid als directeur-generaal Cultuur bij het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, hield ik een speech. De strekking: het gaat tegenwoordig alleen nog maar over cijfers en tabellen.

Iedereen moet zich indekken. Waar is de bezieling gebleven?

Nou, bij Humanitas.”

Foto: Jitske Hagens

“Ik had en heb een hele commerciële baan. Ik werk bij Foster Nederland, een bedrijf dat gespecialiseerd is in koeling voor professionele doeleinden. Mooi werk, echt waar. Maar ik wilde niet alleen maar herinnerd worden als iemand die haar hele leven lang koelkasten heeft verkocht.

Ik zat nog in het management van Foster toen ik bewust besloot om een dag minder te gaan werken. Dat kon als directeur niet, dus deed ik een stapje terug – sindsdien doe ik accountmanagement. Toen hoorde ik dat ze bij Humanitas vrijwilligers zochten om ouders te vervoeren naar hun gedetineerde kinderen. Later ben ik de tieners ook zelf gaan bezoeken. Hoe meer ik leerde over hun achtergrond, hoe meer ik besefte wat een gelukskind ik zelf was. Daarna heb ik tot eind 2013 bij Humanitas diverse bestuurlijke functies bekleed. Humanitas in mijn testament opnemen, vond ik eigenlijk heel logisch. Mijn man is overleden, we hebben geen kinderen. Dus naast mijn zus als erfgenaam heb ik ruimte voor twee goede doelen, Humanitas is er daar één van. Ik wil het werk van de vrijwilligers blijven steunen.

Vanuit je eigen menszijn een ander mens een stukje op weg helpen zodat die het daarna weer zelf kan: daar word ik warm van. Zo ben ik zelf ook bij Humanitas begonnen.

En zo kan ik er straks ook mee eindigen.”

Quiz

40

Test je kennis.

Wat weet jij over opgroeien?

1

2

Hoeveel jongeren vielen in Nederland begin 2015 onder Jeugdzorg?

Hoeveel procent van de kinderen (0-17 jaar) groeit op in armoede?

A 81.000 jongeren B 156.000 jongeren C 233.000 jongeren

A 2% B 6% C 12%

3

Hoe hoog was het percentage jongeren in de leeftijd van 15 tot 19 jaar dat drugs (cannabis, ecstacy en coca誰ne) gebruikte in 2014?

A 1 5% cannabis, 2,5% ecstacy, 0,9% coca誰ne B 5,2 % cannabis, 7,1 % ecstacy, 3% coca誰ne C 23,7% cannabis, 12,8 % ecstacy, 6% coca誰ne

4

Het aantal tienermoeders in Nederland is de laatste decennia...

A ...toegenomen B ...afgenomen C ...gelijk gebleven

6

5

Hoeveel procent van de kinderen wordt gepest op de basisschool?

Hoeveel procent van de kinderen groeit op in een eenoudergezin?

7

A 0,5% B 5% C 10%

Wat is het percentage jongeren dat op hun 17e al met iemand naar bed is geweest?

A 50% B 60% C 70%

Antwoorden: 1C, 2C, 3A, 4B, 5B, 6C, 7A

A 5% B 15% C 35%

Quiz

41

Uitleg bij de antwoorden 1

Één op de tien jongeren heeft in het eerste kwartaal van 2015 een vorm van jeugdzorg ontvangen: 233.000 jongeren kregen jeugd­­hulp, jeugdbescherming of jeugd­ reclassering. Op 1 januari 2015 is de Jeugdwet in werking getreden, waarmee gemeenten verantwoordelijk zijn geworden voor de zorg aan jongeren. Het merendeel van de geleverde zorg (85%) betreft jeugd­hulp, waarbij jongeren en hun ouders hulp krijgen bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstan­ delijke beperking van de jongere, of op­voe­dingspro­blemen van de ouders.

Daarnaast bestaat de jeugdzorg voor 12% uit jeugdbescherming en voor 3% uit jeugdreclassering.

2

In 2013 was één op de drie armen jonger dan 18 jaar: 400.000 kinderen leefden toen in armoede, ofwel onder het niet-veelmaar-toereikendcriterium volgens het CBS (12% van alle 0-17-jarigen). Sinds 2007 is het aantal arme kinderen met 124.000 gestegen. Driekwart van de arme kinderen is jonger dan 12 jaar. Tweederde van de arme kinderen heeft werkende ouders, met een verhoogd risico als die als zelfstandige werken (14%). Het armoede­risico van kinderen is ook hoog als ze in een gezin wonen met drie of meer kinderen (16% als ze bij twee ouders wonen, 60% bij eenoudergezinnen). Eén op de drie kin­de­ren van Marokkaanse komaf verblijft in een arm gezin.

3

15% van de Nederlandse jongeren tussen de 15 en 19 jaar rookt weleens een blowtje.

Het drugsgebruik in Nederland is eerder gemeten in 2009. Sinds die tijd lijkt er sprake van een toename van ecstasy­ gebruik. Vergeleken met onderzoeken in andere EU-landen hebben veel Nederlanders ervaring met het gebruik van ecstasy. Het EU-gemiddelde in het afgelopen jaar ligt op 0,6%, tegen 2,5% in Nederland (gemiddeld over de leeftijden 15 tot 65 jaar). Voor de meeste drugs geldt dat het percentage gebruikers onder mensen die wonen in (sterk) stedelijke gebieden het hoogst is. Ook gebruiken

meer mannen dan vrouwen drugs, het gebruik van cocaïne ligt zelfs 3,4 keer hoger onder mannen dan onder vrouwen.

Daarnaast blijkt dat hogeropgeleiden vaker ervaring hebben met drugs dan middelbaar- en laagopgeleiden. Zo hebben mensen met een HBO- of universitaire opleiding ongeveer twee keer zo vaak ecstasy gebruikt als lager opgeleiden (4,5% van de hoogopgeleiden tegen 1,1% van de laagopgeleiden). Ook met cannabis hebben hoogopgeleiden (32,0%) meer ervaring dan laagopgeleiden (16,7%).

Dagelijks gebruik, een risicofactor voor verslaving, komt echter meer voor onder laagopgeleiden.

4

In 2012 kregen in ons land 2200 meisjes jonger dan 20 jaar een kind, minder dan 1,5% van alle geboorten. Het aantal tienergeboorten is nog nooit zo laag ge­weest. Rond 1970 was dit cijfer nog bijna vijf keer zo hoog. De meeste tienermoeders zijn van Antilliaanse en Surinaamse af­komst. Het geboortecijfer onder tieners in Nederland behoort tot de laagste ter wereld.

In Europa hebben alleen Zwitserland en Denemarken lagere cijfers. Het lage cijfer is vooral te danken aan zwangerschaps­­­ preventie. Evenals Nederland, heeft Zwitser­land een relatief laag abortuscijfer.

In Denemarken speelt abortus onder tieners een veel grotere rol. De hoogste geboorte­cijfers zijn te vinden in Bulgarije, Roemenië en in het Verenigd Koninkrijk.

5

De gezinssituatie van kinderen kan in de loop van hun jeugd veranderen, bijvoor­ beeld doordat hun ouders uit elkaar gaan.

Jaarlijks scheiden ruim dertigduizend stellen, waar een vergelijkbaar aantal minderjarige kinderen bij betrokken is.

Steeds meer kinderen wonen dan ook in een eenoudergezin; in 2014 iets meer dan een half miljoen, zo’n 15% van de minder­jarige jongeren. In 2000 woonden bijna 400 duizend kinderen, krap 12%, bij een alleen­­staande ouder. Meestal is dit de moeder. Verreweg de meeste kinderen worden geboren in een huishouden dat bestaat uit een paar. Ouders zijn wel steeds minder vaak getrouwd. Ruim de helft van de pasgeborenen kwam in 2012 terecht in een gezin met een gehuwd paar en

eenderde kwam bij een niet-gehuwd stel ter wereld. In 2000 was dat nog respectievelijk drie­kwart en minder dan een vijfde. Daarnaast worden kinderen vaker dan voorheen geboren in een eenoudergezin, in 2012 was dat bijna 9% van de kinderen. In 2000 was dat nog 6%.

Een kleine groep wordt in een ander gezinstype geboren. Vaak is dat een huishouden waar drie generaties samen­ wonen.

6

Een op de tien basisschoolleerlingen wordt structureel gepest. Dit gebeurt niet alleen in de klaslokalen en op het schoolplein, maar ook online. Pesten heeft grote gevolgen voor het zelfvertrouwen en het welzijn van kinderen. Kinderen kunnen lichamelijke klachten krijgen, zoals buikpijn, hoofdpijn en bedplassen.

Ook psychische klachten, zoals angsten, eenzaamheid en depressie zijn geen uitzonderingen. Voor scholieren op het voortgezet onderwijs gaat het om 7%.

7

Met 17,1 jaar heeft de helft van alle jongeren ervaring met geslachts­gemeen­ schap. In 2005 was dit percentage precies hetzelfde. Vmbo-leerlingen hebben eerder seks dan havo- en vwo-leerlingen.

Op het vmbo heeft 22% van de 14- en 15-jarigen wel eens geslachts­gemeen­ schap gehad. Bij leeftijdgenoten op het havo en vwo geldt dat voor 7%.

BRONNEN Vraag 1: w ww.cbs.nl, zoek op Jongeren in de jeugdzorg Vraag 2: www.cbs.nl, zoek op Armoedesignalement 2014 Vraag 3: www.cbs.nl, zoek op Ecstasy Vraag 4: www.cbs.nl, zoek op Tienermoeders Vraag 5: www.cbs.nl, zoek op Jeugdmonitor 2014 Vraag 6: www.nji.nl, zoek op Cijfers over gepest worden Vraag 7: w ww.rutgers.nl, ga naar Feiten en cijfers, dan naar Seksuele gezondheid en gedrag, dan naar Seks onder je 25e

Chat

42

een kort gesprek Jesse (14) lucht haar hart bij de chat van Humanitas Praten over Verlies. Haar moeder is overleden en ze heeft daarom moeten verhuizen. Ze vertelt hoe dat voor haar voelt.

Humanitas: Welkom bij Humanitas

Ik haat mijn leven :�( Ik wil mijn moeder terug

Ja, dat begrijp ik. Wat heftig om zoiets mee te maken. Heb je een vader en broers en zussen?

Jesse: Hoi! Dank u

Zeg maar 'je' hoor! Ik lees dat je moeder is overleden. Hoe gaat het met je?

Ja maar ik woon bij mijn tante, ik zie ze bijna nooit

Ok, slecht :( En hoe is het bij je tante?

Je moeder verliezen is niet niets. Mag ik vragen wat er is gebeurd?

Ze is oud en er is niks te doen

Enorm balen zeg!

Heb je vrienden bij wie je terecht kunt?

Ze heeft zelfmoord gepleegd

Wat afschuwelijk! Al lang geleden?

Nope, die snappen er niks van. En hier ken ik nog bijna niemand

5 maanden Hoe kom je je dagen door dan?

Och jee, dat is recent!

Illustratie: Floor Rieder

Overleven

:’-(

Het is nog maar heel kort geleden, heel begrijpelijk dat je je slecht voelt.

Goed dat je je hart lucht bij ons.

Dat is geen fijne dagbesteding, zijn er dingen die je leuk vindt?

Chat

Ik dans veel, daar wordt ik rustig van. Misschien mag ik op moderne dans.

Als het niet te duur is..

Wie weet kun je je tante vertellen dat dat heel belangrijk voor je is na alles wat je meegemaakt hebt. Dat het je kan helpen om je dagen in te vullen op een goede manier. Wat denk jij?

43

Soms belt mijn buurvrouw van vroeger, zij is wel aardig. Ik mis mijn oude buurt

Lief dat ze dat doet! Hoe zou je het vinden om haar te vertellen hoe je je echt voelt? Zou je dat durven?

Zo heb ik er nooit naar gekeken, misschien wel

Ik hoop dat het helpt, kan het proberen Misschien helpt het je, en anders kun je iedere dag hier bij Praten over Verlies terecht...

Hoe dan ook, vind ik het heel knap en goed van je dat je hier komt chatten, ondanks alles

Mag ik je iets laten horen? Story of my life, van One Direction. Deze muziek luister ik veel, het raakt me zo

Ik heb de laatste tijd veel vragen, maar nu weet ik even niks meer…

Ik gun je het allerbeste.

Weet dat we er voor je zijn, ook in de avonduren.

Ik hoop dat je goed kunt slapen

Wow, kippenvel. Deze ga ik opslaan!

Zo, fijn om hier even te zijn. Ik heb het gevoel dat niemand om me geeft

Dat lijkt me echt een rotgevoel. Ik hoop dat er iemand in je leven gaat komen met wie je alles kunt delen. Bij wie je je veilig voelt. Denk je dat er iemand is met wie je kunt praten?

Dank je wel, ik kom gauw weer

Dit gesprek is gebaseerd op een bestaand gesprek en ingekort. Namen en gebeurtenissen zijn wegens privacyredenen veranderd.

De Humanitas Chat is bedoeld voor iedereen die zich op de een of andere manier geïsoleerd voelt en behoefte heeft aan contact. Mensen kunnen online, vertrouwelijk en anoniem chatten met een vrijwilliger van Humanitas.

De vrij­willigers zijn goed voorbereid en worden begeleid bij hun taak. Zelf behoefte aan contact of wil je vrijwilliger worden? Kijk dan op www.hetluisterendoog.nl of wanneer je iemand bent verloren op www.pratenoververlies.nl.

Tips

44

LEZEN Kinderen die de wereld hebben veranderd Dit boek bevat 22 verhalen van schrijvers van naam over kinderen die zijn opge­staan tegen onrecht of die symbool zijn geworden van onrecht dat hun is aangedaan.

Bekende namen zijn Malala, Anne Frank, Ishmael Beah, Christiane F., Kim Phuc, Iqbal Masih en Helen Keller. Door hen is de wereld een klein beetje ten goede gekeerd.

Wie zijn deze kinderen? Wat hebben ze gedaan, waarom hebben ze dat gedaan en wat heeft hen geïnspireerd? Wat is het effect van hun daden en wat moet er nog worden gedaan? De verhalen tonen aan: verandering is wel degelijk mogelijk, het heeft zin om op te staan tegen onrecht – of je nu kind bent of volwassene.

Bestel het boek via www.ikverandermee.nl.

Het geheime dagboek van Adrian Mole Wat gaat er om in het hoofd van een puber? Iedereen die Adrian Mole leest, weet het (weer): een ontluikende verliefdheid, de angst dat zijn intellectuele capaciteiten onopgemerkt zullen blijven en dat zijn moeder hem zo erg verwaar­ loost (‘ik moet altijd mijn eigen schoenen poetsen’) dat hij getekend is voor het leven. ISBN: 9789041708915

Niemand in de Stad Philip Huff woont samen met twaalf andere jongens in het Weeshuis, een statig studentenhuis aan de grachten.

De studenten hebben daar een vrijplaats gecreëerd, buiten de maatschappij, een proeftuin voor het echte leven. Dit boek van Philip Huff beschrijft vriendschappen, vreemdgaan, liefde en vooral een grote hoeveelheid verwachtingen en teleurstellingen. ISBN: 9789023468349

SURFEN villa pinedo Op www.villapinedo.nl kunnen kinderen laten horen wat ze denken, voelen en vinden van de scheiding van hun ouders.

Ze leren hier van ervaringen van anderen en steunen elkaar met hun eigen verhaal.

Villa Pinedo is een plek voor kinderen van gescheiden ouders én een wake-up call voor ouders in scheiding.

Zie Lotte opgroeien van 0 tot 12 jaar in 3 minuten Frans Hofmeester heeft zijn dochter Lotte twaalf jaar lang elke week gefilmd en heeft daar een prachtige timelapse van gemaakt.

De film is te bekijken via www.froot.nl.

ontdekken nemo teen facts

Illustraties: Marloes Toonen

De puberteit is een hectische en verwarrende levensfase. Behalve dat het lijf zich ontwikkelt, woedt er in de hoofden van pubers ook een flinke storm. De vaste tentoonstelling Teen Facts van Nemo Science Center in Amsterdam geeft leuke weetjes en antwoorden op al je vragen over deze turbulente maar ook bijzondere leeftijdsfase. Leuk en praktisch als je er middenin zit, maar ook leuk voor wie het van dichtbij meemaakt. Ga naar www.e-nemo.nl, klik eerst op bezoek, dan op tentoonstellingen en dan op Teen Facts.

kinderboekenmuseum In de tentoonstelling ABC met de Dieren Mee, bij het Kinderboekenmuseum in Den Haag, ontdekken kinderen spelender­ wijs letters, klanken en rijmwoorden en het plezier van (voor)lezen. De speelse tentoonstelling is een feest van her­ kenning. Maar ook de andere tentoon­ stellingen en workshops van het museum stimuleren de eigen fantasie en wakkeren plezier in lezen aan.

Kijk op www.kinderboekenmuseum.nl.

Tips

45

kijken 56 UP ‘Geef mij een kind als hij zeven is en ik toon je de man.’ Rond deze slogan ontstond in 1964 de Britse documentaire Seven Up. Hierin werd een groep zeven­ jarigen met verschillende achtergronden gevolgd. Eenmaal geboren in bepaalde omstandigheden ontkom je hier niet snel aan, zo dachten de makers. Wil je zelf weten of dat waar is? Kijk dan naar de inmiddels 56-jarige deelnemers in de driedelige serie 56 Up via www.VPRO.nl.

mensjesrechten Mensjesrechten zijn de jeugddocumentaires van de IKON waarin de rechten van kinderen centraal staan. In 2014 vertelden tien kinderen hun bijzondere verhaal.

In 2015 zijn vanaf november acht nieuwe afleveringen te zien op NPO 3 bij Zapp!

little miss sunshine De zevenjarige, ietwat mollige en bril­ dragende Olive Hoover groeit op in een bijzonder gezin. Haar vader Richard is een mislukte mental coach, haar puberbroer Dwayne weigert te praten, haar oom Frank is homoseksueel en suïcidaal, haar grootvader Edwin is verslaafd aan cocaïne en haar moeder Sheryl begint ook langzamerhand door te draaien. Als Olive te horen krijgt dat ze mee mag doen aan de finale van de Little Miss Sunshine schoonheidswedstrijd, besluit het hele gezin van Albuquerque naar Californië te reizen in hun oude Volkswagenbusje.

Deze verfrissende komedie laat zien hoe de familie er, ondanks alles, alles aan doet om Olives droom uit te laten komen.

De film is te verkrijgen op dvd, of kijk de trailer alvast op www.youtube.com.

prins

SvyATO Voor Svyato bedekte Victor Kossakovsky (meestercineast en hoofdgast van IDFA 2012) na de geboorte van zijn zoon twee jaar lang alle spiegels in zijn huis. In deze documentaire ziet de tweejarige voor het eerst in zijn leven zijn eigen spiegelbeeld.

Het resultaat is volgens de regisseur een film over “zelfkennis en eenzaamheid”.

Zoek de film op via www.vimeo.com.

Prins speelt zich af in Amsterdam-Noord en geeft een inkijkje in het leven van Ayoub, een jongen op weg naar volwassenheid.

Tijdens zijn zoektocht naar bevestiging van zijn vrienden en naar de liefde van het mooiste meisje uit de buurt, raakt hij de weg kwijt en belandt hij op het criminele pad. Ayoub worstelt daarnaast met een versplinterde gezinssituatie. De rollen van de jongens worden vertolkt door debutan­ ten die oorspronkelijk uit die buurt komen waar de film is opgenomen. Regisseur: Sam de Jong, jaar: 2015, duur: 82 minuten. Bekijk de trailer alvast op www.youtube.com.

boyhood Een uniek project in de filmgeschiedenis.

Gefilmd over een periode van 12 jaar met dezelfde acteurs, vangt Richard Linklater met Boyhood tot in detail de jongensjaren van Mason. We zien hem letterlijk voor onze ogen opgroeien van jongen tot man.

We volgen ook zijn zus Samantha en hun gescheiden ouders, Olivia en Mason Sr. Terwijl de jaren voorbijglijden, zien we hoe elk van hen omgaat met nieuwe fases in hun leven en hoe hun banden onderling veranderen. Een hartverwarmend portret over opgroeien. Regisseur: Richard Linklater, jaar: 2014, duur: 166 minuten.

Advertentie

46

Wie geef jij een extra steuntje in de rug?

Er is altijd wel iemand om je heen die een oppepper kan gebruiken. Het liefst zou je natuurlijk zelf langs gaan, maar dit lukt niet altijd of zo snel als je zou willen. Bij Greetz vind je de liefste kaarten, mooiste boeketten en vrolijkste ballonnen om te laten weten dat je er voor hem of haar bent.

Ga naar www.greetz.nl en maak je verrassing.

Kaa r te n

Bloemen

Ballonnen

Factsheet

47

humanitas in het kort Humanitas is er voor mensen die op eigen kracht iets willen doen aan een situatie. Bij ons vind je de tools om weer verder te kunnen. In 2014 boden ruim 18.000 goed getrainde vrijwilligers gratis professionele steun op maat aan ruim 57.800 deelnemers. Deze steun bieden wij binnen zes verschillende thema’s: eenzaamheid, verlies, opvoeden, opgroeien, detentie en thuisadministratie.

De Humanitas­ waarden

Humanitas vindt dat iedereen recht heeft op een volwaardig bestaan, waarin mensen zich onderdeel voelen van een gemeenschap.

Daarbij hoort: • regie behouden over je eigen leven; • samenleven op basis van gelijk­waardigheid; • verantwoordelijkheid nemen voor jezelf en voor een ander; • vraaggericht werken: kijken wat er leeft in de maatschappij en de activiteiten daarop aanpassen.

besparend

Contact met een vrij­ williger kan pre­­­ven­­tief werken, waardoor de noodzaak van pro­fes­ sionele hulp­verlening (met bijbe­ho­rende kosten) minder wordt.

18.000 vrijwilligers

Humanitas Academie

Niemand gaat bij ons onge­schoold op pad.

Via de Humanitas Academie bereiden we onze vrijwilligers goed voor op hun werk.

57.800 deelnemers

persoonlijk

Humanitas werkt kleinschalig en per­ soonlijk. De contacten zijn van mens tot mens en worden lokaal ge­ or­gani­seerd. Wat ons bindt, is het gevoel dat we iets voor elkaar willen betekenen en een zinvolle bijdrage willen leveren aan de maatschappij.

Bron: Jaarverslag Humanitas 2014

Factsheet

48

Humanitas opgroeien Jong zijn is niet altijd makkelijk. Veel kinderen of jongeren kunnen wel wat extra aandacht gebruiken.

Bijvoorbeeld wanneer ze niet goed kunnen opschieten met hun ouders, gepest worden of in armoede leven.

Met positieve aandacht en begrip van iemand met meer levenservaring krijgen ze vaak een zetje in de goede richting om te kunnen opgroeien tot evenwichtige volwassenen. Jaarlijks staan bijna 3.000 goed getrainde Humanitas vrijwilligers hiervoor klaar. Wij werken daarbij nauw samen met Jeugdhulpverlening of onderwijs.

onze activiteiten humanitas jongerenmaatjes

humanitas mentormaatjes

Humanitas telt vele vormen van maatjesprogramma’s voor kinderen en jongeren, zoals T’win en Match.

Doel is om te voorkomen dat jongeren in een isolement of in het profes­ sionele hulpverleningscircuit terecht­ komen. Goedgetrainde vrijwilligers geven een keer per week steun aan kinderen, jongeren, jonge moeders, jonge mantelzorgers, jongeren met een beperking of studenten met een psychiatrische achtergrond. Afhan­ kelijk van de vraag ondernemen ze samen leuke activiteiten of studeren ze samen.

Sommige leerlingen in het basisonder­wijs, het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs hebben moeite met school en hebben soms gebrek aan zelfvertrouwen. Enthou­ siaste studenten en werkenden in de leeftijd van 18 tot 35 jaar zetten zich vrijwillig in voor deze groep. De on­ dersteuning vindt één-op-één plaats op school, één keer per week, gedu­ rende een schooljaar. De kracht van Humanitas MentorMaatjes is dat jonge mensen door de leerlingen sneller geaccepteerd worden en een rolmodel zijn. Zo worden leerlingen niet alleen gemotiveerd om door te gaan met school maar ook om met een positieve houding in het leven te staan.

Aantal vrijwilligers: 813 Aantal jongeren: 862

Aantal vrijwilligers: 462 Aantal jongeren: 353

toekomst Humanitas bereidt zich voor op een flinke groei in de ondersteu­ ning van jongeren en kinderen.

Door de veranderingen in de jeugdzorg komt er steeds meer behoefte aan onze programma’s.

Ook complexere doelgroepen komen in zicht. Humanitas wil de komende jaren meer pro­­gram­ ma’s bundelen en zo met een vraaggericht breed maatjesaan­ bod komen zoals Tussenstop en Jeugdsupport. humanitas tussenstop Gastgezinnen ondersteunen kansrijke dakloze jongeren van 16-25 jaar. Door hen tijdelijk (drie weken) op te vangen en media­ tion aan te bieden wordt gewerkt aan het herstel van het contact met de ouders of het vinden van passende huisvesting. Het is een proef in Zeeland en Groningen in 2015 waarbij een methodiek en training ontwikkeld wordt. humanitas jeugdsupport Een specifieke vorm van jonge­ renmaatjes: vrijwilligerswerk naast Jeugdzorg. In vijf afdelin­ gen is Humanitas in 2014 gestart met een proef, die we bij succes in de toekomst uitbreiden. De doelgroep bestaat uit jongeren van 12 tot 25 jaar die thuis hulp krijgen of in een instelling wo­ nen. Maar ook jongeren van 18 jaar en ouder die geen steun van Jeugdzorg meer krijgen. Getrain­ de vrijwilligers ondersteunen de jongeren bij het opbouwen van hun toekomst. Ze bieden een luisterend oor, helpen met het vinden van een zinvolle vrije­ tijdsbesteding, het ontwikkelen van sociale contacten, werk, op­ leiding of wonen. Door samen activiteiten te ondernemen wordt gewerkt aan het opdoen van po­ sitieve ervaringen.

Jeugdsupport is mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij

Factsheet

49

humanitas kindervakantieweken

humanitas gevaarlijke liefde

humanitas voorlezen

Al 70 jaar organiseert Humanitas va­ kantieweken voor zowel tieners als jonge kinderen die om sociaal-emo­ tionele redenen of wegens financiële omstandigheden nooit op vakantie gaan. De groep vrijwilligers bestaat voor een groot deel uit jongeren die een week van hun vakantie beschik­ baar stellen. Zij worden opgeleid en ondersteund door beroepskrachten.

In samenwerking met Stichting Europa Kinderhulp en Stichting Humanitas Rotterdam worden daarnaast vakantie­ weken in gastgezinnen georganiseerd.

Gevaarlijke Liefde geeft preventieve voorlichting over loverboys en jeugd­ prostitutie op middelbare scholen en bij buurthuizen, jongerencentra en hulpverleningsinstanties. De voorlich­ ting is voor jongeren, ouders, docen­ ten en hulpverleners. Goedgetrainde vrijwilligers geven de voorlichting met als doel slachtoffers van lover­ boys in de toekomst te voorkomen.

Speciaal voor gezinnen waarvan de ouders het Nederlands niet goed beheersen. Vrijwilligers komen in deze gezinnen om de kinderen voor te lezen, als de ouders daar zelf niet (goed) toe in staat zijn. Ook doen zij samen taalspelletjes. Kinderen worden geholpen in hun taalontwik­ keling en ouders worden gestimu­ leerd om hun kinderen voor te lezen.

Aantal vrijwilligers: 14 Aantal deelnemers: 2391

Aantal vrijwilligers: 667 Aantal gezinnen: 718

Aantal vrijwilligers: 788 Aantal jongeren: 1580

Topclub

humanitas sinterklaasactie

Bijeenkomsten voor jongeren van 13 tot 18 jaar met een vorm van autisme.

Gezelligheid en contact met leeftijd­ genoten staan voorop. Vrijwilligers organiseren bijvoorbeeld een spel of quiz, maar er is ook ruimte voor een gewoon gesprek. De bijeenkomsten vinden één maal per maand plaats.

Aantal vrijwilligers: 16 Aantal jongeren: 24

In enkele afdelingen wordt jaarlijks de Sinterklaas speelgoed actie gehou­ den voor kinderen (0-12 jaar) van wie de ouders in een financieel moeilijke situatie zitten. Vrijwilligers zoeken cadeautjes uit die of bij de kinderen thuis worden bezorgd of tijdens een Sinterklaasviering worden uitgedeeld.

Aantal vrijwilligers: 143 Aantal kinderen: 3517

Thema opgroeien:

2.900 9.400 vrijwilligers

deelnemers

Factsheet

50

Alle Humanitas-activiteiten zijn onderverdeeld in 6 thema’s:

EENZAAMHEID

sociale contacten leggen en onderhouden Iedereen heeft sociale contacten nodig: een goede vriend, familie, enkele ken­ nis­sen of bekende gezichten in de buurt.

Mensen die je vertrouwt. Het voelt goed wanneer je iets kunt betekenen voor anderen en anderen voor jou. Toch zijn er veel mensen die zich eenzaam voelen.

Eenzaamheid kan iedereen overkomen.

Je kunt je bijvoorbeeld tijdelijk eenzaam voelen door een echtscheiding, ver­ huizing, ziekte of verlies van werk. Of misschien vind je door een psychiatrisch verleden of verstandelijke beperking moeilijk aansluiting bij de maatschappij.

Wat de reden ook is, Humanitas kan je helpen om zelfstandig een sociaal net­ werk op te bouwen en te onderhouden.

Je staat er niet alleen voor.

VERLIES

omgaan met rouw, echt­scheiding of andere vormen van verlies Vroeger of later krijgt iedereen te maken met verlies. Van een geliefde of familie­ lid bijvoorbeeld. Of verlies van vrijheid, gezond­heid, mobiliteit of zelf­stand­ig­ heid. Meestal gaat het om een abrupte wending in je leven, waarbij je moet leren omgaan met een nieuwe situatie en vaak een blijvend gemis van dat wat vroeger was. Afscheid nemen is niet makkelijk, maar betekent ook zeker niet het einde.

Met Humanitas kun je je nieuwe situatie langzaam verkennen, leren accepteren en van daaruit je leven opnieuw inrichten.

OPGROEIEN

DETENTIE

De jeugd heeft de toekomst, wordt vaak gezegd. Maar jong zijn is niet altijd mak­ kelijk. Het kan zijn dat je niet goed met je ouders kunt opschieten, je gepest wordt op school of leeft in armoede. Misschien heb je problemen met huiswerk, geld of kun je niet op vakantie zoals andere kinderen. Soms lijken problemen echt veel te groot om aan te pakken. Bijvoor­ beeld wanneer je in je tienerjaren zwanger raakt, of je te maken hebt met een lover­ boy. Gelukkig is er voor veel zaken een op­lossing en die hoef je echt niet alleen te zoeken! Humanitas kan je helpen jouw plek te vinden in de samenleving, zodat je kunt meedoen met de rest en iets kunt betekenen voor anderen.

Als je in de gevangenis zit, is het leven vaak eenzaam. Je hebt te maken met ver­ lies van vrijheid en zelfstandigheid, maar ook met de afwezigheid van je kinderen of partner. Humanitas kan je tijdens de­ tentie helpen met je sociaal netwerk in stand houden, de opvoeding van je kin­ deren op afstand of je financiën weer op orde krijgen. We kunnen ook steun bieden aan het thuisfront, door te zorgen voor een min of meer normale thuissituatie voor kinderen. We kunnen hen onder­brengen bij familie, meegaan op bezoek, hen begeleiden bij activi­tei­ten als zwem­les en eens langs gaan bij de school. Ben je eenmaal weer vrij? Dan helpen we je weer aansluiting te vinden bij de samenleving.

een fijne jeugd hebben

leven tijdens en na gevangenschap

OPVOEDEN over ouderschap

In ieder gezin kan het wel eens een tijdje minder goed lopen. Zo valt opvoeden echt niet altijd mee. Spanningen kunnen hoog oplopen, het gezin kan uit elkaar vallen of door andere omstandigheden tijdelijk uit balans raken. Gelukkig zijn de meeste gezinnen erg veerkrachtig.

Humanitas ondersteunt bij de opvoeding.

We zorgen voor een beetje extra aan­ dacht en proberen de zelfredzaamheid van alle gezinsleden te versterken. Zo kunnen we nieuwe problemen voorkomen.

THUISADMINISTRATIE organisatie van financiële en administratieve zaken

Wanneer het leven tegenzit, kun je mak­ ke­lijk grip verliezen op de organisatie van je financiën of andere administratie.

En als de klad er eenmaal in zit kan het snel bergafwaarts gaan. Enveloppen blijven ongeopend, schulden stapelen zich op en het overzicht is ver te zoeken.

Humanitas helpt je de zaken weer op een rijtje te zetten. We kunnen je tijdelijk ondersteunen bij het op orde brengen en houden van je (financiële) administratie.

Advertentie

51

V2_HU002-Adv Human_210x148 van mens tot mens.indd 1

30-09-15 15:31

Colofon Dit magazine is een uitgave van vereniging Humanitas. Heb je het magazine uit? Gooi het dan niet weg, maar geef het door aan anderen.

Je kunt dit magazine ook online vinden: Kijk op ISSUU.com en je vindt onze publicaties met het trefwoord ‘Humanitas magazine’.

Redactie Ben van Heesbeen (hoofdredacteur), Loes Meijer, Hilde Duyx, Ilse van Sloten (bladmanager), Sofie Vriends Met medewerking van Lonneke Bär, Roy Beusker, Anne Dilven, Saskia Engbers, Jitske Hagens, Josephine Krikke, Ilvy Njiokiktjien, Adrien Parlange, Camilla Perkins, Marloes Toonen, Bob van der Vlist, Judith Zeeman

Concept, vormgeving en eindredactie Vandejong, Amsterdam

Eerdere themanummers van dit magazine:

Drukwerk Lecturis, Eindhoven facebook.com/humanitasnederland

Adverteren Neem contact op met Ilse van Sloten via 020-5231100 of i.vansloten@humanitas.nl.

@HumanitasNL

Meer weten?

Wil je meer informatie over wat Humanitas voor jou kan betekenen?

Of wil je vrijwilliger, lid of donateur worden? Neem contact op via humanitas.nl, bel 020-5231100 of mail naar info@humanitas.nl.

Vereniging Humanitas Postbus 71, 1000 AB, Amsterdam 020-5231100 info@humanitas.nl www.humanitas.nl

Ons online jaarverslag kun je vinden op: www.humanitasjaarverslag.nl

KvK: 40530895 ISSN: 0166-1124 Rekeningnummer voor giften: NL58 INGB 0000 294050 op naam van Vereniging Humanitas o.v.v. ‘Gift’.

Tekst, foto’s en illustraties mogen alleen worden overgenomen na schriftelijke toestemming van vereniging Humanitas.

Humanitas heeft haar best gedaan om de rechten van alle recht­ hebbenden te achterhalen. Meen je rechthebbende te zijn, neem dan contact op met de redactie.

over eenzaamheid over opvoeden over detentie over thuisadministratie over 70 jaar Humanitas

De magazines zijn na te bestellen via: info@humanitas.nl.

perspectief