Þekktu merkin

Leiðarvísir um orkumerkingar fyrir seljendur Leiðar

Þekktu merkin!

Efnisyfirlit 01 Orkumerkimiðinn

4

02 Skyldur

8

03 Vörur

10

04 Að skilja merkingar

12

Þvottavélar Sambyggðar þvottavélar og þurrkarar Þurrkarar Bakarofnar til heimilisnota Gufugleypar Uppþvottavélar Kælitæki Sjónvörp og rafrænir skjáir Rýmishitarar (ofnar) Ljósgjafar 05 Hvernig sýna skal merkingar

14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Orkumerkingar orkutengdra vara Evrópusambandið innleiddi reglur um orkumerkingar á tíunda áratug síðustu aldar.

Orkumerkingarnar hjálpa neytendum að taka upplýstar ákvarðanir út frá orkunýtni, orkunotkun og afköstum vöru í dæmigerðri notkun. Með því að velja orkunýtnar vörur stuðla neytendur að minni losun skaðlegra gróðurhúsalofttegunda.

3

01 Orkumerkimiðinn

Í upphafi náðu orkumerkingar yfir takmarkaðan fjölda heimilistækja. Slíkar merkingar hafa færst verulega í vöxt og orkumerkingar ná nú yfir breitt úrval af vörum (sjá lista yfir vörur á bls. 10 í þessum leiðarvísi).

Orkumerkingar hafa leitt til verulega betri orkunýtni vara sem falla undir reglugerðir um orkumerkingar orkutengdra vara.

Orkumerkingin og vöruupplýsingablaðið: •

Styðja við sölu á orkunýtnum vörum.

•

Auka traust neytenda á söluaðilum og verslun.

•

Hjálpa neytendum að gera upplýst kaup.

•

Veita upplýsingar um orkunotkun vörunnar og hvernig það leiðir til lægri rafmagnskostnaðar.

•

Eru lagaleg krafa, fylgt eftir af markaðseftirlits stjórnvöldum.

4

1990

100%

2010

30%

Vissir þú að nú nota ísskápar og frystar þriðjungi minni orku en á tíunda áratugnum

Orkunotkun

sem að hluta til má rekja til tækninýjunga vegna orkumerkinga?

5

Vissir þú að: 85% neytenda byggir vörukaup sín á orkumerkingum?

6

Kostir orkumerkinga

Hlutverk HMS

Orkumerkingar hjálpa neytendum að taka upplýstar ákvarðanir:

Kröfur um visthönnun orkutengdra vara og orkumerkingar byggjast á samræmdri löggjöf á Evrópska efnahagssvæðinu sem innleidd var hér á landi með lögum nr. 42/2009 um visthönnun vöru sem tengist orkunotkun og lögum nr. 72/1994 um merkingar og upplýsingaskyldu

Orkumerkingar sýna hlutlausar og sambærilegar upplýsingar um orkunotkun, umhverfisþætti og afköst.

varðandi vörur sem tengjast orkunotkun og reglugerðum sem byggja á þessum lögum.

Tilgangur laga um orkumerkingar er að stuðla að því að orka sé notuð með skynsamlegum og hagkvæmum hætti með því að tryggja að neytendur hafi greiðan aðgang að

Orkumerkingar hjálpa neytendum að velja vörur sem nota minni orku og aðrar auðlindir sem leiðir til minni kostnaðar við notkun.

samræmdum upplýsingum um orkunotkun, svo og áhrif á umhverfi auk annars er varðar rekstur þeirra. Lög um orkumerkingar vara skulu tryggja samræmi í merkingum og stöðluðum upplýsingum um vörur sem tengjast orkunotkun innan Evrópska efnahagssvæðisins og frjálst flæði á slíkum vörum á sameiginlegum innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins.

Þekking neytendur seljenda bætir þjónustu við neytendur

7

02 Skyldur framleiðenda og seljenda

Löggjöfin Reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2017/1369 leggur skyldur á framleiðendur og seljendur. Hún er studd af reglugerðum fyrir hverja vöru sem tilgreina þær upplýsingar sem eiga að koma fram á orkumerkimiðanum.

Hún kemur í stað tilskipunar 2010/30/ESB. Framleiðendur verða að útvega seljanda: •

Nákvæma, prentaða miða og vöruupplýsingablöð fyrir hverja vöru.

•

Prentaða miða innan fimm virka daga sé þess óskað.

•

Framleiðandi útvegar vöruupplýsingablað á prenti eða rafrænu formi fyrir viðeigandi vöru sem inniheldur oftast tæknilegar upplýsingar um vöruna. Þessar upplýsingar eru yfirleitt í upplýsingahefti vörunnar eða á heimasíðu framleiðanda.

Vöruupplýsingablað inniheldur tæknilegar upplýsingar. Það inniheldur einnig aðrar upplýsingar varðandi vöru eins og orkunýtingu. Framleiðanda er skylt að setja þessar upplýsingar í EPREL-vörugagnagrunninn og setja vöruupplýsingablaðið á heimasíðu sína.

8

Seljendur verða að:

Mikilvægar breytingar boðaðar með reglugerðinni um orkumerkingar

•

• • •

Sjá til þess að hver tegund sem sýnd er á sölustað beri merkimiða utan á framhlið vörunnar eða ofan á

Frá og með janúar 2019 var framleiðendum skylt að skrá

henni þannig að hann sjáist greinilega.

tæknilegar upplýsingar allra tækja sem þeir selja, þar

Útvega prentað, eða sýnt vöruupplýsingablað vöru sé

á meðal orkumerkimiðann og vöruupplýsingablaðið, í

þess óskað.

EPREL-vörugagnagrunninn. Þessi gagnagrunnur varð svo

Krefjast merkimiða eða vöruupplýsingablaðs frá

aðgengilegur almenningi. Þann 1. mars 2021 kom sam-

birgja ef þau vantar eða þau eru röng.

ræmdur orkumerkimiði með kvarðanum A til G.

Starfa með markaðseftirlitsstjórnvöldum og bæta úr

Byrjað var á uppþvottavélum, kælitækjum, þvottavélum,

athugasemdum vegna vara sem standast ekki kröfur.

sambyggðum þvottavélum og þurrkurum, sjónvörpum, rafrænum skjáum og ljósgjöfum. Von er á fleiri vöruflokkum með nýja kvarðanum.

9

03 3

Hvaða vörur ber að orkumerkja?

1

2

Orkumerkimiðinn nær til flokks vara sem eru notaðar eða keyptar til heimilisnota. Þessi leiðarvísir fjallar um vörur sem seljandi selur beint til neytenda.

Skylt er að orkumerkja eftirtaldar vörur: 1.

2.

3.

4.

5.

10

Þvottavélar og sambyggðar þvottavélar og þurrkara Þurrkara Sjónvörp og rafræna skjái Kælitæki Gufugleypa

6.

7.

8.

9.

Bakarofna til heimilisnota Uppþvottavélar til heimilisnota Ljósgjafa Rýmishitara

4

5

8

7 6

9

Vörur sem lúta reglugerð Evrópusambandsins um orkumerkingar en er ekki fjallað um í þessum leiðarvísi: • • • •

Katlar fyrir eldsneyti í föstu formi Kæli- eða frystiskápar sem notaðir eru í atvinnuskyni Kælitæki sem notuð eru við beina sölu Loftræstieiningar

• Loftræstisamstæður og viftur • Varmadælur • Vatnshitarar og geymslutankar

11

04 Orkumerkingar útskýrðar

Orkumerkimiðar eru fjölmargir og hver og einn hefur að geyma sérstakar upplýsingar fyrir hvern vöruflokk.

Hér á eftir fara útskýringar á orkumerkimiðum fyrir hvern vöruflokk fjallað er um í þessum leiðarvísi.

•

Það eru tvær tegundir af orkumerkimiðum:

•

„Eldri“ orkumerkimiði með bláa jaðarrönd sem hefur orkunýtniflokk A+ og hærra

•

Orkumerkimiði með kvarðanum A til G sem hefur enga jaðarrönd

Allar orkumerkingar innihalda eftirfarandi upplýsingar: •

Nafn eða vörumerki birgis

•

Tegundarauðkenni birgis

•

Orkunýtniflokk

Á sumum merkimiðum, en ekki öllum, er getið um árlega orkunotkun. Þar er tekið fram hversu margar kílóvattstundir varan notar á ári, á klukkustund eða í hverri lotu út frá tilgreindum forsendum. Til að áætla kostnað þarf að margfalda fjölda kílóvattstunda með einingarverði raforku.

12

Nafn eða vörumerki birgis

Brand name

Tegundarauðkenni birgis

ABC 12345

A +++ A++ A+ A B C D

A+

Orkunýtniflokkur Orkunotkun í kílóvattstundum á ári.

Til að reikna út rafmagnskostnað vörunnar á ársgrundvelli þarf að margfalda þá tölu með einingarverði raforku.

212 kg

10600

7,0

58dB ABCDEFG

77dB

2010/1061

15

Að skilja merkingar

Þvottavélar Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið

Nafnafköst í kílóum fyrir eco-kerfið.

eða ofan á vörunni.

8,5 kg

Lengd eco-kerfisins við nafnafköst í klst:mín.

Brand Name

A B C D E F G

ABC 12345

3:43

B

Brand name

ABC 12345

Vegin vatnsnotkun á hverja þvottalotu í lítrum.

A +++ A++ A+ A B C D

A+

49 L

Þeytivinduafkastaflokkur.

48 kWh

100

212 8,5

kg

3:43 kg

14

XY dB

ABCD

ABCDEFG

Hávaðamengun sem berst í lofti á

L

þeytivindustigi, gefin upp sem dB(A).

58dB 2019/2014

ABCDEFG 10600 7,0

49

BCDEFG

A

ABCD

Að skilja merkingar

Sambyggðar þvottavélar og þurrkarar Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið eða ofan á vörunni.

Insert here product QR code

Brand Name

7 kg

5 kg

80 L

45 L

Nafnafköst fyrir heila lotu (vinstra megin) og þvottalotu (hægra megin).

ABC 12345

A B

C

C D E F G

A B

Lengd lotu við nafnafköst fyrir heila lotu

C D

326 kWh

(hægra megin).

D

E F G

3:28

6:30

69 kWh

100

5 kg

80 L

45 L

6:30

Vatnsnotkun á hverja þvottalotu í lítrum.

100

BCDEFG

A

7 kg

(vinstra megin) og þvottalotu

XY dB

3:28

BCD

A

Þeytivinduafkastaflokkur.

Hávaðamengun sem berst í lofti á þeytivindustigi eco-kerfisins og gildi í dB(A).

BCDEFG

A

A

B CD

2019/2014

XY dB

15

Að skilja merkingar

Þurrkarar Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið

Langflestir þurrkarar ganga fyrir

eða ofan á vörunni.

rafmagni en einnig eru framleiddir þurrkarar sem ganga fyrir gasi.

Tímalengd lotu miðað við staðlað Zanussi

bómullarkerfi og fulla hleðslu.

ZDC8203W

138

A +++ A++ A+ A B C D

min/cycle*

Nafnafköst gefin upp í kg miðað við kg

B

8,0 kg

560

ENERGIA · · ENERGIJA · ENERGY · ENERGIE ENERGI

1388

,0

min/cycle*

ABCDEFG

16

Hávaðamengun í dB.

kWh/annum

64

kg

20../..

392/2012

staðlað bómullarkerfi og fulla hleðslu.

kg *

dB

64 dB

kel ohjelma · ciklus · ciklas · cikls yclus · cykl · ciclu program · torkomgång

ABCDEFG

Þéttingarafkastaflokkur.

Að skilja merkingar

Bakarofnar til heimilisnota Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið, ofan á vörunni eða í nálægð við hana þannig að það sé auðgreinanlegt og vel sjáanlegt að þetta sé merkimiðinn sem tilheyrir viðkomandi tegund án þess að þurfa að lesa tegundarheiti og tegundarnúmer á merkimiðanum. Einnig þarf að vera merkimiði fyrir hvert hólf. Á markaði kunna að vera eldri tegundir sem bera eldri útgáfur merkimiðans.

Nýtanlegt rúmmál hólfs í lítrum.

Brand name

ABC 12345

66 L A+++ A++ A+

0.00 kWh/cycle*

A

0.88 kWh/cycle*

Orkunotkun á hverja lotu í kWh fyrir hefðbundna hitunarvirkni og (ef hún er fyrir hendi) blásturshitun hólfs miðað við staðlað magn.

Gefur til kynna að um gasofn sé að ræða.

0.00 kWh/cycle* 0.88 kWh/cycle*

66 L ogr

66 L

el

65/2014

17

Að skilja merkingar

Gufugleypar Miðinn á að sjást greinilega framan á, ofan á eða í nálægð

Athugið: Reglur um orkumerkingar gufugleypa tóku

við tækið þannig að það sé auðgreinanlegt og vel sjáanlegt

gildi frá og með janúar 2015. Ekki er skylt að orkumerkja

að þetta sé merkimiðinn sem tilheyrir viðkomandi tegund

gufugleypa sem framleiddir voru fyrir þann tíma. Slíkar

án þess að þurfa að lesa tegundarheiti og tegundarnúmer

vörur má selja án orkumerkinga. Hins vegar er skylt að

á merkimiðanum.

orkumerkja vörur sem komu í verslun eftir þann tíma, óháð því hvenær varan var framleidd. Leiki vafi á þessu ætti alltaf að athuga hvenær framleiðandi afhenti vöruna.

Brand nameA

BC 12345

A

Orkunýtniflokkur

Afkastaflokkur

vökvastreymis.

fitusíunar.

ABCDEFG

59

kWh/annum

ABCDEFG ABCDEFG 65/2014

18

CDEFG

AB

63dB

ABCDEFG

CDEFG

AB

Nýtniflokkur

Hávaðamengun

lýsingar.

í dB.

63dB

Að skilja merkingar

Uppþvottavélar Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið eða ofan á vörunni.

Brand Name

ABC 12345

A B

13 X

B

C D E F G

6,7

167

100

kWh

6,7 L

XY dB

13

x

6,7 L BCDEFG

A

38 dB

A BC D

2019/2017

6:30

19

Að skilja merkingar

Kælitæki Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið eða ofan á vörunni.

Insert here product QR code

SUPPLIER’S NAME

MODEL IDENTIFIER

A B

B

C D E F G

372 L

XY dB

265

208

kWh/annum

372

L

CD

AB

L

41 dB 2019/2016

CD

AB

20

208 L

Að skilja merkingar

Sjónvörp og rafrænir skjáir Miðinn á að sjást greinilega á framhlið tækisins, ofan á því eða þannig að hann sjáist greinilega og sé án alls vafa tengdur tiltekinni tegund. Að því tilskildu að kveikt sé á skjánum þegar hann er til sýnis fyrir viðskiptavini í tengslum við sölu, er heimilt að rafræni merkimiðinn sem er til sýnis á skjánum, komi í stað prentaða merkimiðans. Þegar tegund skjás er til sýnis á sölustað, án nokkurrar einingar til sýnis fyrir utan kassann, þá á á merkimiðinn, sem er prentaður á kassann eða er festur við hann, að vera sýnilegur.

Orkunotkun, þegar kveikt er á búnaði, í kílóvattsstundum á 1000 klukkustundum, við sýningu efnis í HDR.

Insert here product QR code

SUPPLIER’S NAME

MODEL IDENTIFIER

A B

B

C D E F G

Hornalína sýnilegs skjás í cm og tommum og lárétt og lóðrétt upplausn myndeinda.

155 A

kWh/1000h B CDEF G

175

kWh /1000h

3840px

2019/2013

2160 px

cm 65

21

Að skilja merkingar

Rýmishitarar (ofnar) Miðinn á að sjást greinilega utan á framhlið eða ofan á vörunni.

Brand name

ABC 12345

A+++ A+ A B C D E F G

A+

5,8 kW

kW

5,8 kW

ENERGIA ·

22

2,8

Bein varmaafköst í kW.

kW

2,8

2015/1186

Athugið: Reglur um orkumerkingar rýmishitara tóku gildi frá og með janúar 2018. Ekki er skylt að orkumerkja rýmishitara sem framleiðandi afhenti fyrir þann tíma.

Slíka vörur má selja án orkumerkinga. Leiki vafi á þessu ætti alltaf að athuga hvenær framleiðandi afhenti vöruna.

·

· ENERGIJA · ENERGY · ENERGIE

Óbein varmaafköst fyrir staðbundna rýmishitara með varmaflutningi yfir í vökva í kW.

Að skilja merkingar

Ljósgjafar Allir ljósgjafar, sem eru ekki í umlykjandi vöru, beri á sölustað merkimiða, þannig að merkimiðinn eða orkuflokkurinn sjáist greinilega. Merkingar mega vera í lit og svarthvítar.

Brand Name ABC 12345

Brand Name ABC 12345

A B C

A B

B

C D E F G

D E F G

5

kWh/1000h

Insert here product QR code

2019/2015

kWh/1000h

Insert here product QR code

2019/2015

5

B

5 kWh/1000h Vegin orkunotkun í kílóvattstundum á 1.000 klst.

23

05 Hvernig sýna skal merkingar

Þessi hluti leiðarvísisins lýsir því hvar orkumerkingar eiga að vera staðsettar á öllum vöruflokkum til að fylgja viðkomandi reglugerð og hverju litið er eftir þegar skoðað er hvort vara standist kröfur við markaðseftirlit.

Algengustu mistök seljenda eru að sýna ekki merkimiða sem framleiðandi lætur í té. Ef framleiðandinn hefur ekki gert það skal biðja hann samstundis. Framleiðanda ber að afhenda hann innan fimm virkra daga.

Hvort sem það er gert í gegnum þjálfun, sérstaka verkferla eða „vana“ ætti að vera mögulegt að ná góðum árangri í að hafa réttar og rétt staðsettar orkumerkingar í öllum vöruflokkum. Þegar vara er komin í verslun, hvort sem hún er í umbúðum eða ekki, þar sem neytandi getur keypt vöruna er litið svo á að hún sé komin á sölustað og ætti þá að vera merkt.

Merkimiða vantar

24

Röng framsetning merkimiðans

50 45000000890

Merkimiði er óskýr

Handskrifaður merkimiði

Rangt útlit merkimiða

Rifinn eða skemmdur merkimiði

Röng staðsetning merkimiða

Nýi og gamli merkimiði báðir á tækinu

25

Undantekningar frá reglunni Vörur notaðar til sýnis Ef tiltekin gerð vöru er eingöngu notuð til útstillingar þarf hún ekki að vera orkumerkt. Sé þessi gerð hins vegar til sölu á viðkomandi sölustað þarf hún að vera orkumerkt.

Vörur í umbúðum Seljendur sýna oft vörur í umbúðum eins og „Black Friday“. Þegar vara í umbúðum er sýnd án greinilegrar orkumerkingar verður seljandi að sjá til þess að umbúðalaust eintak af sömu vöru með orkumerkingu sé einnig til sýnis.

26

Hvað skal gera ef merki­ miði er ekki útvegaður Í þeim tilfellum þar sem framleiðandinn útvegar ekki

Til að búa til réttar orkumerkingar þarf viðeigandi

viðeigandi orkumerkimiða innan fimm virkra daga er hægt

upplýsingar frá vöruupplýsingablaði birgis eða frá

að búa til orkumerkimiða með því að nota European Com-

heimasíðu hans.

mission´s EU Energy Label Generator. Þar geta allir búið til viðeigandi orkumerkimiða vöru í samræmi við reglugerðir

Fyrir bakarofns til heimilisnota þarf til dæmis:

um orkumerkingar.

•

Nafn eða vörumerki birgis

•

Tegundarauðkenni birgis

•

Orkunýtniflokk

•

Nýtanlegt rúmmál hólfs í lítrum

•

Orkunotkun á hverja lotu gefin upp í kWh/lotu (hefðbundin)

•

Orkunotkun á hverja lotu gefin upp í kWh/lotu (blásturshitun)

•

Hér má nálgast European Commission´s EU Energy Label Generator: https://ec.europa.eu/energy/eepf-labels_en?redir=1

27

Hér má nálgast European Commission´s EU Energy Label Generator: https://ec.europa.eu/energy/eepf-labels_en?redir=1 https://ec.europa.eu/energy/en/eepf-labels Athugið: Nýju orkumerkimiðarnir eru búnir til í EPREL-vörugagnagrunninum, þar á meðal QR-kóðar.

440 6400