DRABPOL NEWS 4(97) PL

www.drabpol.pl

A U T O M O T I V E Kwartalnik firmowy nr 4(97) październik - listopad - grudzień 2022 r.

Wspólnie tworzymy autobusy elektryczne

Współpraca z ARP E-Vehicles

„Fundamentalną zasadą w transporcie jest jego bezpieczeństwo”

OD REDAKCJI OD REDAKCJI

W NUMERZE:

3. Za pomoc Narodowi Ukraińskiemu 3. Zapraszamy na nową stronę – cw.drabpol.pl 4. Targowe wyróżnienie 8. Z odwiedzinami na Baumie 12. Współpraca z ARP E-Vehicles – wspólnie tworzymy autobusy elektryczne 18. TransLogistica Poland 2022 19. Wodorowe ogniwa paliwowe w naszej ofercie 22. Oświetlenie premium NightViu dla sektora off-highway 24. Większe bezpieczeństwo na placu budowy 26. Bezprzewodowe przyciski dla transportu publicznego (WPB) 27. Aktualności i szkolenia III kwartał

Szanowni Państwo!

Drodzy Czytelnicy!

Jesień obfitowała w ważne wydarzenia zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym. Mowa tu o targach Transexpo w Kielcach oraz Bauma w Monachium. W pierwszych z nich wzięliśmy udział jako wystawca, prezentując najnowsze rozwiązania dla transportu zbiorowego. Wiele z nich znalazło się w autobusach, które swoją premierę miały właśnie na Transexpo.

Najważniejszym z nich był bez wątpienia nowy, elektryczny autobus PILEA 12E firmy ARP E-Vehicles, w tworzeniu którego wspólnie z producentem mieliśmy przyjemność uczestniczyć.

Więcej informacji na temat tego projektu i wzajemnej współpracy między naszymi firmami w tym numerze!

Z końcem roku w naszej ofercie pojawiło się także sporo nowości.

Wiele z nich, takich jak oświetlenie premium NightViu dla sektora off-highway oraz nowe funkcje systemu ProViu 360 II dla sektora budowlanego, prezentowanych było na Baumie. Obok tych rozwiązań nasze porftoflio powiększyło sie także o wodorowe ogniwa paliwowe Loop Energy oraz bezprzewodowe przyciski dla transportu publicznego Molpir.

Zapraszamy do lektury!

4| Targowe wyróżnienie

Alicja Drabczyńska

Wodorowe ogniwa 19| paliwowe w naszej ofercie

A U T O M O T I V E

Współpraca

12| z ARP E– Vehicels

Oświetlenie premium

22| NightViu dla sektora off-highway

Wydawnictwo firmy DRABPOL Wydawca: Drabpol sp. jawna P. Drabczyński i Wspólnik 42-233 Mykanów, ul. Akacjowa 24/26 tel.0-34 366 00 22, fax 0-34 366 01 02 centrala@drabpol.pl, www.drabpol.pl

Za pomoc Narodowi Ukraińskiemu Na zaproszenie pana Fedira Yurkevycha, Prezesa Hegelmann Poland, z wielką przyjemnością wzięliśmy udział w uroczystej Gali Uznania dla uhonorowania przyjaciół Narodu Ukraińskiego.

Uroczystość miała miejsce 25 października br. w Muzeum Monet i Medali Jana Pawła II w Częstochowie.

Na Galę zaproszeni zostały przedstawiciele rozmaitych organizacji i instytucji zaangażowanych w pomoc dla Ukrainy.

Podczas uroczystości firma Hegelmann Poland uhonorowała darczyńców z Częstochowy, którzy wraz z nią wsparli ukraińskich uchodźców, specjalnymi dyplomami i pamiątkowymi przypinkami #StandWithUkraine. Wśród wyróżnionych znalazła się nasza firma.

kraju. Na terenie naszych siedzib organizowaliśmy zbiórki najpotrzebniejszych środków, które przekazaliśmy uchodźcom w Polsce oraz wysyłaliśmy za pośrednictwem firmy Hegelmann na Ukrainę. Wspieramy finansowo także koncerty na rzecz Ukrainy, organizacje humanitarne oraz konkretne, potrzebujące osoby zza naszej wschodniej granicy.

Dzięki wsparciu wielu firm, instytucji, organizacji samorządowych i państwowych, szkół, placówek medycznych oraz handlowych, we współpracy z Hegelmann Poland udało się zorganizować pomoc dla ponad 1000 osób, które przybyły do Częstochowy po napaści Rosji na Ukrainę. W tym czasie na granicę polsko-ukraińską dotarło ponad 50 ciężarówek Hegelmanna z darami, zapełnionych przez setki firm i osób prywatnych.

Od początku wojny na Ukrainie Zarząd naszej firmy oraz cały zespół aktywnie zaangażował się w niesienie pomocy dla uchodźców z Ukrainy oraz tych, którzy pozostali w swoim

Zapraszamy na nową stronę – cw.drabpol.pl

końcem szych Klientów. Z na ich tk ys sz w a dl znie proDobra wiadomość poświęconą wyłąc nę ro st ą w no y strial Diroku uruchomiliśm rtiss Wright Indu Cu y m fir m io an ol.pl duktom i rozwiąz polskim – cw.drabp u nk ry na y m je tu en vision, którą reprez wani mogą wszyscy zaintereso ób os sp ny el yt cz obejmuje Teraz w jasny i ertą firmy, która of z się ać zn po kompleksowo za Penny & Giles, PG jak Arens Controls, ek ar m h kic ta ty rona jest prosta produk ams Controls. St illi W i gy lo no ch wspominanych Drives Te alogowane są wg at sk ty uk od Pr . łatwy i szybki i przejrzysta znaczenia, więc w ze pr o eg w lo ce my rówmarek, jak i do ej www zamieściliś w no Na ć. eź al zn z pesposób można je ych rozwiązań, co an ow er of ia an ow z klientów z konnież rynki zastos ie się z ofertą prze an zn po za i w at uł wnością kretnych branż .

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia i korzystania z naszej nowej strony!

AKTUALNOŚCI

3

XVI Międzynarodowe Targi Transportu Zbiorowego 12-14 października TRANSEXPO w Kielcach

TARGOWE WYRÓŻNIENIE

Tegoroczne targi Transexpo w Kielcach śmiało możemy zaliczyć do udanych. Tego zdania jest z pewnością większość ze 100. wystawców, prezentujących tu swoje najnowsze propozycje. 16. już edycja obfitowała w liczne, spektakularne premiery, spotkania i konstruktywne rozmowy.

Jednym z najważniejszych wydarzeń Transexpo jest przyznawanie targowych Medali i Wyróżnień. Z wielką przyjemnością informujemy naszych Czytelników, że Wyróżnienie Targów Kielce w kategorii Części i Wyposażenie Autobusów powędrowało w tym roku do naszej firmy. Otrzymaliśmy je za klimatyzator z pompą ciepła firmy KONVEKTA – UL 500EM CO2HP. W tym roku jury nie przyznało w tej kategorii żadnych medali.

Wyróżniony produkt to wysokowydajne i ekologiczne rozwiązanie, służące do całorocznego ogrzewania i chłodzenia autobusów elektrycznych, trolejbusów, tramwajów, czy pociągów elektrycznych. Zadaniem pompy ciepła jest uzyskanie z ułamka doprowadzonej Wyróżniony produkt – klimatyzator z pompą ciepła KONVEKTA – UL 500EM CO2HP, zajmował centralne miejsce na naszym stoisku.

4 AKTUALNOŚCI

nej energii cieplnej pochodzi z otaczającego powietrza, a nie z paliwa lub energii elektrycznej.

Aby uzyskać 100% ciepła, pompa ciepła CO₂ potrzebuje w najlepszym przypadku jedynie 25% mocy roboczej (prądu) z akumulatora. Reszta potrzebnej energii pozyskiwana jest bezpłatnie za pomocą cyklu termodynamicznego z otoczenia. W zależności od typu pojazdu, pompa ciepła CO₂ zużywa przykładowo przy -10°C około 45 kWh energii elektrycznej na 100 km, w przeciwieństwie do konwencjonalnych elektrycznych elementów grzewczych, które zużywają ponad 100 kWh na tym samym dystansie.

Zużycie energii w porównaniu z innymi systemami pokazuje, że z możliwych wariantów klimatyzacji autobusu elektrycznego, pompa ciepła CO₂ jest najbardziej energooszczędna.

Rozwiązanie to zmniejsza zużycie energii przy zerowej emisji, np. o 60% przy -10° C w porównaniu do klasycznych elektrycznych systemów grzewczych. W perspektywie całego roku zapotrzebowanie na energię zmniejsza się o ponad 50%.

Stosowanie systemu pompy ciepła CO₂ przynosi znaczne korzyści finansowe w porównaniu z konwencjonalnym ogrzewaniem i chłodzeniem przegubowych autobusów elektrycznych.

energii jej wielokrotności, celem zapewnienia wysokiego komfortu cieplnego. Dzięki jej zastosowaniu zasięg autobusu wydłuża się nawet do 60%. Działanie urządzenia oparte jest na naturalnym czynniku chłodniczym – dwutlenku węgla (CO₂).

Dwutlenek węgla jest niepalny i nietoksyczny, nie jest szkodliwy dla warstwy ozonowej, a w kontrolowanym użyciu jest również przyjazny dla środowiska. Systemy klimatyzacji z CO₂ zużywają do 25% mniej paliwa oraz wytwarzają do 1000 razy

Także w zakresie serwisu i konserwacji, pompa ciepła CO₂ daje znaczne oszczędności czasu i kosztów. Dzieje się tak, ponieważ nie ma potrzeby odzyskiwania ani utylizacji czynnika chłodniczego (R744) po jakichkolwiek pracach konserwacyjnych lub naprawczych. Nagrody Targów Kielce zostały wręczone podczas uroczystej, wieczornej Gali Transexpo.

W imieniu naszej firmy wyróżnienie odebrał Dyrektor Handlowy – Piotr Grabny.

Jakkolwiek klimatyzator z pompą ciepła zajmował centralne miejsce na naszym stoisku, nie zapomnielismy o pozostałych systemach, dedykowanych dla transportu zbiorowego.

mniej gazów cieplarnianych, co sprawia, że są właściwym wyborem pod kątem oszczędności i dbania o środowisko.

CO₂ jest naturalnym składnikiem powietrza i jego współczynnik potencjału tworzenia efektu cieplarnianego wynosi zaledwie 1.

Dzięki temu nie ma prawnych ograniczeń dla jego stosowania. R744 doskonale nadaje się jako alternatywa dla aktualnie stosowanego czynnika chłodniczego R134.

System pompy ciepła jest najbardziej inteligentną i skuteczną technologią grzewczą w dziedzinie elektromobilności, ponieważ znaczna część dostarcza- Wyróżnienie Targów Kielce odebrał podczas wieczornej Gali Transexpo nasz Dyrektor Handlowy – Piotr Grabny.

AKTUALNOŚCI

5

Oferta nasza jest tu naprawdę szeroka. W tym roku prezentowaliśmy m.in. silniki elektryczne Dana/ TM4, miejsce pracy kierowcy FAP wraz z wyświetlaczami, szeroką paletę gniazd USB, system pomiaru ciśnienia i tempertaury opon CPC, systemy telematyczne i wiele, wiele innych.

Promowalismy także autorskie rozwiązanie naszego działu Research & Development – PDU (Power Distribution Unit).

Jest to urządzenie dystrybucji mocy, przeznaczone do kontroli zasilania w systemach napędu elektrycznego i hybrydowego w autobusach oraz pojazdach ciężarowych, które swoją premierę miało na zeszłorocznych targach Transexpo.

Dziękujemy wszystemi Klientom za odwiedzenie naszego stoiska, konstruktywne rozmowy oraz wymianę spostrzeżen i doświadczeń.

Nasze rozwiązania w prezentowanych autobusach Tradycyjnie już oferowane przez nas rozwiązania można było zobaczyć w prezentowanych na Transexpo autobusach czołowych polskich, jak i zagranicznych producentów.

Firma nasza nie tylko dostarczyła do tych pojazdów same rozwiązania, ale przede wszystkim była autobusowym integratorem dla wielu z nich.

ARP E-Vehicles

! M580 – zaawansowany sterownik gotowy na Functional Safety. ! EHPS – Wydajny i cichy system elektrohydraulicznego wspomagania kierownicy do pojazdów elektrycznych. ! KIBES 5 – system multipleksowy, będący sercem i układem nerwowym autobusu. ! mFAP – nowoczesne, ergonomiczne miejsce pracy kierowcy wyposażone w 12 calowy ciekłokrystaliczny wyświetlacz. ! ProViu – system 360 podglądu wokół pojazdu. ! AAS 4.0 – asystent skrętu, umożliwiający detekcję pieszych i rowerzystów w martwym polu, opracowany z uwzględnieniem o Reg. 151 ECE . ! Continental CPC – precyzyjny system monitorowania ciśnienia w kołach (TPMS) z podglądem danych na wyświetlaczu kierowcy. ! OpenECU Pi-EVCC – niezależny sterownik nadzorujący proces ładowania pojazdów elektrycznych.

Premierowa odsłona nowego autobusu odbyła się z wielką pompą przy udziale naszego Dyrektora działu R&D – Michała Sitka, który nadzorował z naszej strony cały projekt.

Premiera najnowszego, elektrycznego autobusu Pilea 12E firmy ARP E-Vehicles była jednym z najważniejszych wydarzeń tegorocznego Transexpo.

Na tegorocznym Transexpo swoją światową premierę miał najnowszy elektryczny autobus Pilea 12E firmy ARP E-Vehicles.

Bez wątpienia premiera ta była jednym z najważniejszych wydarzeń tej edycji. Tym bardziej jesteśmy dumni, że w tworzeniu tego autobusu mieliśmy spory udział.

ARTHUR BUS

W nowej Pilea 12E zastosowano wiele rozwiązań z najwyższej półki, które oferuje nasza firma. W autobusie znalazły się takie systemy jak: ! DANA/TM4 – bezobsługowe, ciche, niezawodne silniki o najwyższej sprawności.

Po raz pierwszy na Transexpo wystawiła się firma ARTHUR BUS, z którą nawiązaliśmy współpracę w 2021 roku. Jej efektem jest 12 metrowy autobus wodorowy ARTHUR H2 Zero, zaprojektowany i wyprodukowany w rekordowym czasie 12 miesięcy. Autobus ten mogliśmy podziwiać na tegorocznych targach.

6 AKTUALNOŚCI

Do pojazdu tego dostarczyliśmy zarówno komponety, jak i opracowaliśmy i wdrożyliśmy system multipleksowy KIBES 5, zarówno pod względem elektrycznym, jak i programowym. Wykonaliśmy również integrację systemu z innymi komponentami i oprogramowaniem innych dostawców. W prezentowanym na targach autobusie zwiedzający mogli zobaczyć miejsce pracy kierowcy FAP+ wraz z 12 calowym, wyświetlaczem MultiViu Proffesional, na którym opracowaliśmy wizualizację wszystkich informacji, zgodnie z życzeniami Klienta.

ARTHUR H2 Zero wyposażony został również w tachograf DTCO 4.0, system blokady alkoholowej Alcolock V3, system monitorowania ciśnienia i temperatury w oponach – CPC, rejestrator danych wypadku – UDS AT-Pro (czarna skrzynka), pedał gazu WM-526 Curtiss – Wright oraz radioodbiornik CAN Continental.

Transexpo było okazją do wręczenia przedstawicielom firmy ARTHUR BUS miniaturowego systemu napędowego DANA/TM4 – od lewej: Philipp Glonner, Co-Founder & CEO (ARTHUR BUS), Michał Sitek – Dyrektor Działu R&D ( DRABPOL) oraz Rafał Słomka – Dyrektor Techniczny ( ARTHUR BUS).

Debiut firmy ARTHUR BUS na Transexpo był okazją do wręczenia naszemu Klientowi drobnego upominku, wykonanego

Karsan Swoje elektryczne autobusy prezentowała na Transexpo także firma Karsan, z którą współpracowaliśmy w trudnym, pandemicznym czasie.

przez nasze Biuro Projektowe oraz Dział Rozwoju– miniaturowego system napędowego DANA/TM4.

Dla tureckiego producenta firma nasza zdalnie opracowała i wdrożyła wiele rozwiązań programistycznych, opartych o szerokie możliwości systemu KIBES 5 oraz kompleksowo przeszkoliła zespół inżynierów Karsana.

Większość modułów funkcyjnych została przygotowana zgodnie z Functional Safety, a to wszystko w zaledwie kilka miesięcy. Na wyświetlaczu pojawiła się bardzo rozbudowana diagnostyka pojazdu, nie tylko w oparciu o ramki DM1, ale również wiele autorskich algorytmów. Z poziomu menu serwisowego można zmieniać nie tylko podstawowe funkcje, ale także wiele ustawień trakcyjnych.

Podkreślić chcemy, że nasz udział w tych projektach zawdzięczamy swojemu 40-letniemu doświadczeniu w branży automotive, prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej z zastosowaniem najnowocześniejszych rozwiązań światowych liderów dla pojazdów heavy duty. Dzięki temu z sukcesem wspomagamy zarówno dopiero startujące na rynku firmy, takie jak ARP e-Vehicles czy Arthur Bus, jak też i te, funkcjonujące na rynku od wielu już lat.

Swoje elektryczne autobusy prezentowała na Transexpo firma Karsan, z ktrórą nawiązaliśmy owocną współpracę w okresie pandemii.

AKTUALNOŚCI

7

XXXIII Targi Maszyn Budowlanych, Maszyn do Materiałów Budowlanych, Maszyn Górniczych, Pojazdów Budowlanych i Sprzętu 24-30 października Budowlanego

Z ODWIEDZINAMI NA BAUMIE Odbywające się co 3 lata w Monachium Międzynarodowe Targi Maszyn, Pojazdów i Urządzeń Budowlanych to jedne z niewielu, których cykliczności nie zakłóciła pandemia.

W tym roku Bauma zaskoczyła swoim rozmachem i to pod każdym względem. Tegorocznej edycji towarzyszyło motto „Cyfryzacja i zrównoważony rozwój”, będące siłą napędową branży budowalnej. Przedstawiciele naszej firmy od wielu już lat obecni są na niemieckiej imprezie. Także i w tym roku z wielkim zainteresowaniem pojawiliśmy się na Baumie, by zobaczyć , co nowego w branży budowalnej?

Tradycyjnie już odwiedzaliśmy stoiska naszych partnerów, którzy po raz kolejny prezentowali w Monachium swoją ofertę.

CONTINENTAL Niemiecki producent zaprezentował nowoczesne miejsce pracy operatora maszyny roboczej, wyposażonej w kilka wyświetlaczy z szerokim pakietem funkcji, które najbardziej

odpowiadają potrzebom klienta. Centralne miejsce w kabinie zajmował wyświetlacz MultiViu Professional 12.

W kabinie znalazły się także systemy wizyjne poprawiające bezpieczeństwo, takie jak system pełnego podglądu wokół pojazdu II generacji – PRO VIU 360 wraz z nowymi funkcjami oraz asystent skrętu w prawo / sensor martwego pola Continental Right Viu. Mocną część stoiska stanowiły również rozwiązania z zakresu e-mobility.

Continental zaprezentował nowoczesne miejsce pracy operatora maszyny roboczej, wyposażonej w kilka wyświetlaczy z szerokim pakietem funkcji, które najbardziej odpowiadają potrzebom klienta .

8 AKTUALNOŚCI

Nie mogło zabraknąć przy tym nowości. Po raz pierwszy firma zaprezentowała nowe funkcje systemu ProViu 360, podnoszące poziom bezpieczeństwa w sektorze budowlanym i wydobywczym.

poprawiając bezpieczeństwo i wydajność na placach budowy.

Wyjątkowo wysoką wydajność oświetlenia osiągniętego przy zastosowaniu większej ilości lumenów, ale przy takim samym zużyciu energii, jak w przypadku konwencjonalnych świateł.

Premierowe rozwiązanie szerzej przedstawiamy na stronie 22.

Conti Lights to z całą pewnością jedna z najgorętszych premier, gdyż rozwiązania markowane logiem Continental są nieporównywalnie wydajniejsze oraz bardziej ekonomiczne i ekologiczne niż porównywalne produkty konkurencyjnych marek.

Po raz pierwszy na Baumie, Continental zaprezentował nowe funkcje systemu ProViu 360, podnoszące poziom bezpieczeństwa w sektorze budowlanym i wydobywczym.

Należy do nich funkcja wykrywania pracowników, która klasyfikując wykryty obiekt w pobliżu maszyny budowlanej jako osobę oraz ostrzega o możliwych zagrożeniach dla życia i zdrowia. Dzięki temu maszyny budowlane zatrzymują się lub nawet nie zaczną się poruszać, gdy ludzie znajdą się w pobliżu.

Druga z nowych funkcji to przezroczyste podwozie, zapewniajace jeszcze lepszą widoczność i precyzję maszyn z wystającymi nadbudówkami. Kolejną nową funkcją jest Clean Camera Assistant, który wykrywa brudne lub zablokowane obiektywy aparatu. Wszystkie trzy nowe funkcje są oparte na algorytmach rozwoju samochodów osobowych firmy Continental i zostały specjalnie zoptymalizowane do użytku na placach budowy. W ten sposób sektory budowlany i wydobywczy mają dwie korzyści: producenci i klienci mogą uzyskać dostęp do najnowszych technologii motoryzacyjnych, podczas gdy ich konfiguracje sprzętowe pozostają niezmienione. Wiecej na temat nowych rozwiązań w systemie ProViu 360 II generacji piszemy na stronie 24.

Swoją premierę na Baumie miały także najwyższej jakości światła robocze do pojazdów użytkowych i specjalnych. Seria oświetlenia NightViu jest opracowywana specjalnie do zastosowań w sektorze maszyn budowlanych.

Dzięki idealnie jednolitemu oświetleniu lampy zapewniają znacznie lepszą widoczność w obszarze roboczym,

Swoją premierę na Baumie miała także seria oświetlenia NightViu, opracowywana specjalnie do zastosowań w sektorze maszyn budowlanych.

AKTUALNOŚCI

9

KONVEKTA W kalendarzu imprez Konvekty, Bauma wpisała się już na stałe. Nasz partner promował na swoim stoisku systemy klimatyzacji – wentylacji – ogrzewania z przeznaczeniem specjalnie do maszyn budowlanych, użytkowanych w trudnych, a nawet ekstremalnych warunkach klimatycznych. Odporna obudowa oraz komponenty układu klimatyzacji, wykonane ze stabilnego technopolimeru gwarantują wysoką wydajność, niezawodność i optymalny komfort pracy dla operatora maszyny.

DANA TM 4 Kanadyjski producent wyróżniał się pięknym i bardzo dużym stoiskiem. W tym roku zaprezentował kompleksowy zestaw zelektryfikowanych rozwiązań, które zostały dostosowane do potrzeb branży budowalnej. Należy do nich rozszerzona gama napędów Spicer e-Hub, która pomaga zmaksymalizować moc w kompaktowej obudowie.

Dla kompaktowych ładowarek kołowych i wywrotek DANA oferuje rozwiązania e-Driveline, e-Motion, zaprojektowane, aby sprostać rygorystycznym warunkom pracy sprzętu budowlanego. Nasz partner przedstawił także zelektryfikowane rozwiązania dla minikoparek, która umożliwiają opracowanie zelektryfikowanych funkcji obrotu i pracy.

10 AKTUALNOŚCI

Curtiss-Wright Oferta naszego kolejnego partnera dla rynku maszyn budowalnych jest bardzo szeroka. I taka też zaprezentowana została na Baumie.

Obejmuje ona różnorodną gamę joysticków, przeznaczoną do bardzo wymagających i skomplikowanych instalacji w kabinach operatorów pojazdów, platform i maszyn. Wszystkie joysticki zapewniają płynną i precyzyjną kontrolę krytycznych funkcji w miejscu pracy operatora. Dla wspomnianego sektora oferowane są też elektroniczne systemy kontroli przepustnicy, sterowania skrzynią biegów i czujników.

W celu poprawy bezpieczeństwa pojazdów i sprawności operatora, firma dostarcza również różne interfejsy czło-

wiek/maszyna, które działają w dzisiejszym, nowoczesnym i ergonomicznym środowisku kabiny.

Enersys Miło nam było gościć także na stoisku firmy Enersys, z którą współpracujemy już od wielu lat.

Angielski producent prezentował szeroką gamę akumulatorów z serii Odysey, które dostarczają doskonałą moc zasilania do wszystkich urządzeń kontrolno-pomiarowych, zapewniając optymalną wydajność nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach, w których pracują maszyny budowalne. Charakteryzują się przy tym wytrzymałością, trwałością i co ważne dodatkowo zapewniają zwrot całkowitych kosztów eksploatacji.

Na tegorocznych targach nie zabrakło polskiego, silnego akcentu. Po raz pierwszy w historii branży dźwignicowej, na najbardziej prestiżowych targach budowlanych na świecie wystawiany był żuraw wieżowy polskiej konstrukcji. Miało to miejsce na stoisku firmy Krupiński Cranes, wiodącego producenta żurawi wieżowych w Polsce.

AKTUALNOŚCI

11

Kolejny projekt z firmą ARP E-Vehicles – nowy elektryczny autobus PILEA 12E

Współpraca z ARP E-Vehicles – wspólnie tworzymy autobusy elektryczne 12 AKTUALNOŚCI

W okresie pandemii nawiązaliśmy intensywną współpracę z firmą ARP E-Vehicles – spółką należącą obecnie do grupy Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. Powstała ona na bazie dawnej firmy Rafako Ebus, która prowadziła prace badawcze i koncepcyjne, zmierzające do powstania polskiego autobusu elektrycznego.

Przejęcie przez ARP w 2020 roku kontroli nad spółką znacząco przyspieszyło rozwój i już 2021 roku został sprzedany pierwszy elektryczny autobus o długości 8,6m, pod marką PILEA do KM Konin.

AKTUALNOŚCI

13

W tworzeniu pierwszego autobusu PILEA duży udział miała nasza firma.

W elektryku tym znalazły zastosowanie nasze rozwiązania, takie jak napęd elektryczny DANA/TM 4 serii SUMO MD, na który składają się silnik elektryczny, falownik oraz sterownik Neuro 200, miejsce pracy kierowcy FAP+ wraz z 12. calowym wyświetlaczem MultiViu Proffessional oraz 6 ładowarek USB. Od premiery pierwszego elektryka ARP minęło już trochę czasu. W tym okresie wzajemna współpraca między naszymi firmami dalej się rozwijała, a jej efekt mogliśmy podziwiać na targach Transexpo w Kielcach. Swoją światową premierę miał tam bowiem najnowszy elektryczny autobus PILEA 12E. Do nowego 12 metrowego elektryka zaoferowalismy znacznie więcej rozwiązań, jak w przypadku PILEA 8,5.

W nowym autobusie po konsultacjach z naszym Klientem zastosowano takie systemy, jak silniki elektryczne DANA/ TM4, zaawansowany sterownik gotowy na Functional Safety- M580, EHPS – wydajny i cichy system elektrohydraulicznego wspomagania kierownicy do pojazdów elektrycznych, system multipleksowy Kibes 5, miejsce pracy kierowcy mFAP, wyposażone w 12 calowy ciekłokrystaliczny wyświetlacz, system pełnego podglądu wokół pojazdu ProViu 360 II generacji, asystent skrętu AAS 4.0, system kontroli i pomiaru ciśnienia i temperatury opon – CPC oraz niezależny sterownik, nadzorujący proces ładowania pojazdów elektrycznych – OpenECU Pi-EVCC. Do wspomnianego elektryka nie tylko dostarczylśmy powyższe rozwiązania, ale przede wszystkim wykonaliśmy w nim integrację całopojazdową, zaimplementowaliśmy system multipleksowy Kibes 5, zaprogramowaliśmy i sparametryzowaliśmy silniki elektryczne.Nie zapomnliliśmy również o bezpieczeństwie, wyposażając autobus w systemy, podnoszące jego poziom – takie jak asystent skrętu w lewo oraz system pełnego podglądu wokół pojazdu.

14 AKTUALNOŚCI

Do premierowego, elektrycznego autobusu PILEA 12E dostarczyliśmy nowoczesne, ergonomiczne miejsce pracy kierowcy mFAP, wyposażone w 12. calowy ciekłokrystaliczny wyświetlacz MVP.

Nasz Dział R&D opracował m.in. design i oprogramowanie wyświetlacza MultiViu

Nowoczesna elektronika wymaga zaangażowania specjalistów o najwyższych kwalifikacjach.

Nowy autobus w strefie pasażerskiej wyposażony został w zestaw ładowarek, posiadających najnowsze generacje technik ładowania, takie jak Quick Charge 3 oraz ładowanie indukcyjne.

Dla zwiększenia bezpieczeństwa i komfortu kierowcy w nowej Pilei 12E znalazły się system pełnego podglądu wokół pojazdu ProViu 360 II generacji oraz asystent skrętu WUE AAS 4.0.

Michał Sitek – Szef działu R&D/e-mobility, HQ MD Firma nasza posiada 40-letnie doświadczenie w branży Automotive, koncentrując się na działalności badawczo–rozwojowej z zastosowaniem najnowocześniejszych rozwiązań światowych liderów dostarczających rozwiązania dla pojazdów HaevyDuty.

To umożliwiło zastosowanie rozwiązań z najwyższej półki w autobusie PILEA 12 E, który na Transexpo cieszył się ogrom0nym zainteresowaniem, takich jak: ! DANA/TM4 –bezobsługowe, ciche, niezawodne silniki o najwyższej sprawności. ! Open ECU M580 – zaawansowany sterownik gotowy na Functional Safety. ! EHPS – wydajny i cichy system elektrohydraulicznego wspomagania kierownicy do pojazdów elektrycznych. ! KIBES 5 – system multipleksowy, będący sercem i układem nerwowym autobusu. ! mFAP – nowoczesne, ergonomiczne miejsce pracy kierowcy, wyposażone w 12 calowy ciekłokrystaliczny wyświetlacz. ! ProViu II generacji – system 360 podglądu wokół pojazdu nowej generacji i patrząc przez pryzmat bezpieczeństwa stricte powiązany z asystentem skrętu. ! Wullhorst – asystent skrętu AAS 4.0 – urządzenie do ostrzegania kierującego pojazdem o pieszych i użytkownikach ruchu, takich jak rowerzyści znajdujący się w strefie martwego pola pojazdu. ! CPC – system czujników badających temperaturę i ciśnienie opon, podający ich stan w czasie rzeczywistym. ! USB – zestaw ładowarek dla urządzeń przenośnych w strefie pasażerskiej pojazdu, wyposażonych w najnowsze

generacje techniki ładowania, takie jak Quick Charge 3 oraz ładowanie indukcyjne. ! OpenECU Pi-EVCC – niezależny sterownik nadzorujący proces ładowania pojazdów elektrycznych, kompatybilny ze standardami ISO 15118, SAE J1772, DIN 70121 z obsługą szybkiego ładowania zarówno AC jak i DC. Projekt autobusu jest przygotowany nie tylko na dziś, ale też na jutro. Umożliwi zarówno wdrożenie wodoru, krok w kierunku autonomii pojazdu, czy też spełnienie wymagań, wynikających ze zmian regulacji związanych z bezpieczeństwem pasażerów i innych uczestników ruchu.

Jesteśmy na to gotowi.

AKTUALNOŚCI

15

Premiera nowego, elektrycznego autobusu PILEA 12E odbiła się bardzo szerokim echem w całym branżowym środowisku i nie tylko. Była też okazją do rozmowy Michała Sitka – Dyrektora Departamentu Research & Development w naszej firmie z Piotrem Śladowskim, Członkiem Zarządu ARP E-Vehicles na temat rozwoju firmy, ostatniego projektu, jak również naszej, dotychczasowej wspólpracy.

M.S.: PILEA, skąd pomysł na taką właśnie nazwę marki?

P.S.: Odpowiedź jest wielowątkowa i złożona. Chcieliśmy, aby nasz autobus kojarzył się z czymś ekologicznym i zarazem ekonomicznym. Padło na PILEĘ. PILEA to roślina, która ze względu na kształt swoich liści, potocznie zwana jest „pieniążkiem”. PILEA jest utożsamiana z oszczędnościami i to jest właśnie idealne połączenie dla naszej marki autobusów, ekologia i ekonomia, właśnie takie są nasze autobusy, oprócz tego, że zeroemisyjne, ekologiczne to jeszcze bardzo oszczędne, ekonomiczne.

PILEA to także dzielnica greckich Salonik, które są nam bliskie.

Z tamtejszych wzgórz rozciąga się przepiękny widok na całą Zatokę Salonicką. Nazwa PILEA dobrze się kojarzy na tamtejszych rynkach. Dodatkowo nazwę PILEA można łatwo rozszyfrować, w języku polskim jak i angielskim, jako Polski, Innowacyjny, Lekki, Elektryczny, Autobus. Stwierdziliśmy, że to idealny brand name dla elektryków „made in Poland”.

M.S.: Co było potem? Przyszedł rok 2022 i przyniósł same niespodzianki: wojna na Ukrainie, problemy z łańcuchami dostaw. Czy te czynniki miały wpływ na rozwój spółki?

P.S.: W pewnym stopniu tak, ale dla nas rok 2022 był bardzo udany. Dzięki ciężkiej pracy i zaangażowaniu całej załogi zrealizowaliśmy wszystkie zamówienia. Dostarczyliśmy autobusy PILEA 10E dla Platerowa i Zdun oraz dwa pojazdy PILEA 8E dla Gminy Bełchatów, wyprodukowaliśmy także egzemplarz demonstracyjny PILEA 10E po faceliftingu oraz nową PILEA 12E. Zaczęły także spływać kolejne zamówienia po wygranych przez nas przetargach, druga połowa roku pod tym

cyjnych rozwiązań. 2022 to także rok dużych zmian wewnętrznych w naszej Spółce, których nie widać z zewnątrz, a które muszą być zrealizowane, abyśmy mogli dalej się rozwijać.

M.S.: Rzeczywiście nie próżnowaliście. A jak wypadają autobusy PILEA na tle konkurencji, co wyróżnia autobusy PILEA od innych marek na polskim rynku?

P.S.: Przede wszystkim nasz projekt zakłada umieszczanie baterii pod podłogą. To rozwiązanie powoduje obniżenie środka ciężkości, znacznie poprawia stabilność toru jazdy, nie ma potrzeby stosowania dodatkowych stabilizatorów. Nasze auta nie wychylają się tak w zakrętach, jak pojazdy z bateriami na dachu, a sama konstrukcja może być lżejsza, gdyż nie przenosi, aż tak dużych obciążeń. Kierowcy po jazdach testowych opowiadając o odczuciach podkreślają, że mają wrażenie jakby prowadzili tramwaj a nie autobus elektryczny.

względem była fantastyczna. Sukces sprzedażowy to nie

Dodatkowo, autobusy PILEA są niskopodłogowe na całej

jedyne nasze osiągnięcie, gdyż w tym samym czasie przygo-

długości, od początku, aż do końca, a to znacząco ułatwia po-

towaliśmy i pokazaliśmy na targach w Kielcach nowy model

ruszanie się we wnętrzu i jest zdecydowanie bezpieczniejsze

autobusu 12 metrowego. PILEA 12E została entuzjastycznie

zwłaszcza w warunkach miejskich, w których duża część pasa-

przyjęta przez uczestników, którzy wzdychali z zachwytu nad

żerów podróżuje przecież na stojąco. Dzięki lekkiej konstrukcji

pojazdem i samą prezentacją prowadzoną przez Tomka Kam-

nasze pojazdy mają niskie zużycie energii oraz wyższą pojem-

mela. Byliśmy partnerem prestiżowego wyścigu Tour de

ność pasażerską. Przykładowo nasz autobus 10 metrowy

Pologne. Pokazaliśmy się w Europie, a pod względem te-

zabiera na pokład taką samą ilość pasażerów, jak standardowy

chnicznym wdrożyliśmy kilka kolejnych, nowych i innowa-

12 metrowy konkurencji, a przecież ma 30% mniejszą konsum-

16 AKTUALNOŚCI

pcję energii. Co istotne dla zamawiających, nasze autobusy

stawiać na rynki zagraniczne. W minionym roku prezento-

wykonujemy z komponentów najlepszych producentów euro-

waliśmy nasze autobusy na targach w Salonikach w Grecji

pejskich i amerykańskich, dzięki czemu nasze rozwiązania gwa-

i Plovdiv w Bułgarii, gdzie cieszyły się one bardzo dużym

rantują niezawodność i doskonałe osiągi, a także dają dostęp

zainteresowaniem, skąd przywieźliśmy także nagrody za inno-

do szerokiego supportu technicznego.

M.S.: Targi TRANSEXPO w Kielcach to niewątpliwie największa impreza targowa dedykowana branży w Polsce. W kolejnej edycji targów zrobiliście niezłe zamieszanie. Proszę opowiedzieć co to było? Nie milkną echa Waszego udziału w TRANSEXPO 2022.

P.S.: Tak jak wcześniej wspominałem, rok 2022 był dla nas bardzo udany. Poza wypuszczeniem na rynek modelu odświeżonego PILEA 10E, w Kielcach zrobiliśmy premierowe show autobusu 12 metrowego – PILEA 12E.

wacyjny produkt. Szczególnie Grecja wydaje się być interesującym kierunkiem dla naszego eksportu. Krótki autobus z napędem elektrycznym, dzięki nowoczesnej technologii i niewielkim gabarytom, znakomicie sprawdzi się na krętych i wąskich ulicach greckich miast i dziesiątek wysp greckich. Jednak nasze tegoroczne plany to nie tylko nowe rynki zbytu.

Z początkiem roku podpisaliśmy umowę najmu nowej hali produkcyjnej i budynku biurowego w Parku Przemysłowym w Bydgoszczy, a to oznacza zmianę siedziby i przeprowadzkę całego zakładu. Aby sprostać rosnącej liczbie zamówień, ale także naszym ambitnym planom rozwoju spółki, jesteśmy

Kiedy prowadzący naszą imprezę Tomasz Kammel wypowie-

zmuszeni znacząco rozbudowywać dział produkcji, a wła-

dział znamienne słowa „Panie i Panowie, mamy to !!!” i spod

ściwie wszystkie działy. Nowa lokalizacja to ponad 5000 m2 hal

białej zasłony wyłonił się autobus w burgundowym kolorze,

produkcyjnych i 600 m2 części biurowej.

błyskom fleszy dziennikarzy i słowom zachwytu nie było końca. Mam nieodparte wrażenie, że w tym momencie większość uczestników targów skupiona była wokół naszego stoiska. Prezentacja zresztą została wyróżniona nagrodą przez organizatorów targów.

M.S.: Czyli to kolejny punkt zwrotny w rozwoju firmy?

P.S.: Zdecydowanie tak. Jesteśmy bardzo ambitni i chyba nasze dotychczasowe osiągnięcia pokazały, że determinacją i ciężką pracą można osiągnąć sukces. Nasz plan zakłada osiągnięcie

M.S.: Czy tylko oszałamiający wygląd nowej PILEI zrobił na

w najbliższych latach produkcji ponad 100 autobusów rocznie.

wszystkich takie wrażenie?

W nowej siedzibie chcemy sukcesywnie zwiększać zatru-

P.S.: Oczywiście, że nie. Dwanaście metrów długości, płaska podłoga, nowoczesne wnętrze, pojemność ponad 100 pasażerów i co najważniejsze, możliwy zasięg do 600 km na jednym ładowaniu, to chyba mówi samo za siebie. Auto jest naszpikowane nowinkami technicznymi, o których można by opowiadać godzinami. Mogę śmiało powiedzieć, że prezentacja tego modelu była punktem zwrotnym w historii naszej młodej spółki. Pokazaliśmy, że w ciągu kilku lat jesteśmy w stanie stanąć w szranki z największymi graczami na rynku i stworzyć nowoczesny i innowacyjny autobus elektryczny.

Oczywiście ten sukces nie byłby możliwy bez wsparcia firm

dnienie i uruchomić liniową produkcję. Planujemy także niebawem otworzyć biuro projektowe w Poznaniu, gdzie konstruktorzy będą opracowywali nowe rozwiązania technologiczne dla naszych autobusów. Istotnym elementem naszego rozwoju są także prace nad nową, kolejną generacją PILEI. Chcemy cały czas rozwijać nasze produkty, aby działały one jeszcze lepiej i efektywniej niż dotychczasowe i zapewniały większy komfort naszym pasażerom, wyścig technologiczny jest naturalny w tej branży.

M.S.:To niezwykle ambitne plany. Czy zatem rok 2023 roku oznaczać będzie „upgrade” całej firmy?

z nami współpracującymi przy tworzeniu tego pojazdu, w tym

P.S.: Taki jest nasz cel. Poza tym, że modele naszych autobu-

DRABPOL – dostawcy m.in. oprogramowania systemu autobu-

sów przejdą transformację do wersji 2.0 to również zmieni się

sowego. Jesteśmy mocni także dzięki know-how naszych do-

sposób zarządzania całą organizacją. W najbliższym czasie

stawców, to bardzo ważny element naszej strategii – wspólnie

planujemy m.in. stworzyć i wdrożyć własny dedykowany sys-

z wieloma polskimi firmami tworzymy nasze polskie autobusy

tem informatyczny zapewniający automatyzację niektórych

elektryczne.

procesów, a tym samym usprawnić pracę wielu osób. Reali-

M.S.: Które wkrótce podbiją polski rynek elektrycznych auto-

zujemy permanentny wielopłaszczyznowy rozwój spółki – tak

busów?

będzie wyglądał obecny rok i lata następne.

P.S.: Rynek polski jest naszym naturalnym odbiorcą i tu kieru-

M.S: Dziękuję za rozmowę, naszą dotychczasową współpracę

jemy nasze działania sprzedażowe, ale zaczynamy także

i życzę dalszych sukcesów.

AKTUALNOŚCI

17

Międzynarodowe Targi Transportu i Logistyki

7- 9 listopada

TransLogistica Poland 2022

Po pandemicznym spowolnieniu, jesień obfitowała w dużą ilość imprez targowych i wystawienniczych. Trzymając rękę na pulsie wybraliśmy się na Międzynarodowe Targi Transportu i Logistyki, odbywające się w warszawskim Expo XXI, by sprawdzić co nowego w branży TSL. Dziewiątą edycję targów poszerzono o wiele nowych zagadnień, związanych m.in. z elektromobilnością w branży TSL oraz ekspozycją nowości flotowych, ciągników siodłowych i naczep.

Dla nas targi były okazją do zapoznania się z targową ofertą oraz odwiedzenia stoiska naszego partnera – firmy Continental. Niemiecki producent prezentował ostatnie nowości, jakie pojawiły się na rynku. Pierwszą z nich jest rozwiązanie VDO Link, które udostępnia dane z tachografów i pojazdów zdalnie i w czasie rzeczywistym, upraszczając w ten sposób zadania zwiąRozwiązania prezentowane na stoisku Continentala.

18 AKTUALNOŚCI

zane ze zgodnością z przepisami, szczególnie w przypadku małych flot. Funkcja komunikatów pomaga kierowcom spełnić wymogi prawne. VDO Link dostarcza menedżerom flot dane z tachografu w czasie rzeczywistym.

Drugą z prezentowanych nowości był VDO WorkshopTab 2, zapewniający kompleksową kontrolę i kalibrację tachografów.

Rozwiązanie to adresowane do stacji serwisowych, ułatwia

proste i niezawodne planowanie usług w warsztatach samochodowych, zapewniając ciągłość kontroli i kalibracji.

Targowa oferta Continentala spotkała się z dużym zainteresowaniem naszych autoryzowanych stacji serwisowych, których przedstawiciele w dość licznym gronie odwiedzili stoisko niemieckiego producenta na Transpoland 2022.

Wodorowe ogniwa paliwowe w naszej ofercie W naszym ostatnim numerze informowaliśmy o nawiązaniu współpracy z kanadyjską firmą Loop Energy – wiodącym w branży projektantem, producentem i dostawcą systemów wodorowych ogniw paliwowych do elektryfikacji mobilności komercyjnej.

Nie jest tajemnicą, że nasza firma od lat jest trwale związana z nowoczesnymi, ekologicznymi technologiami. Oferujemy silniki elektryczne DANA/TM4 do szerokiej gamy pojazdów elektrycznych, zaawansowane sterowniki takich pojazdów, czy autorskie rozdzielnice PDU HV. Jednocześnie oferowane przez nas usługi zostały wykorzystane w wielu projektach pojazdów elektrycznych i hybrydowych różnej klasy. To doświadczenie spowodowało, że zostaliśmy zaproszeni do współpracy przez kanadyjskiego producenta.

Założona w 2000 roku firma Loop Energy w swoim portfolio posiada ponad 30 patentów, oferując gotowe produkty w szerokim zakresie zastosowań.

W tym wydaniu chcielibyśmy szerzej przybliżyć naszym Czytelnikom rozwiązania, które dzięki wzajemnemu partnerstwu będziemy oferować naszym Klientom.

Historia ogniw paliwowych Chociaż o ogniwach paliwowych stało się głośno zwłaszcza w ciągu ostatnich kilku lat, to ich historia rozpoczyna się już w roku 1839, wynalezieniem przez Sir Williama Grove ogniwa nazwanego przez niego gazowoltaicznym. Miało to więc miejsce niewiele później, niż wynalezienie baterii przez Alessandro Voltę.

Przeszkodą w komercjalizacji tego wynalazku były jednak wymagania dotyczące materiałów, pozwalających na konstrukcję ogniw dużej mocy.

Za początek ery współczesnych ogniw paliwowych uważa się początek lat 60-tych XX wieku, kiedy zostały one wyko-

rzystane do zapewnienia energii elektrycznej i wody w pojazdach kosmicznych w amerykańskim programie kosmicznym Apollo. Z „kosmicznego” puntu widzenia miały aż 3 zalety: jednoczesne wytwarzanie energii elektrycznej, cieplnej i wody.

W motoryzacji ogniwo wodorowe pojawiło się w 1966 roku, w prototypie GM Electrovan. Chociaż koncepcja wydawała się obiecująca, to przegrywała jednak z ekonomią opartą na paliwach kopalnianych.

„Zielone światło” dla zielonej technologii Dopiero XXI wiek można uznać za komercyjny start wykorzystania technologii ogniw wodorowych. Złożyło się na to kilka czynników, z których najbardziej znaczącymi są ekologia, zwiększenie kosztów wydobycia i sprzedaży oleju napędowego i benzyny, a także jednoczesne zmniejszenie kosztów wdrożenia technologii ogniw wodorowych. Skutkiem tego w 2014 roku pojawił się pierwszy seryjnie oferowany samochód tego typu– Toyota Mirai.

LOOP ENERGY – lepiej niż inni Pojazdy takie, jak autobusy, samochody dostawcze i specjalnego przeznaczenia wykorzystują autorską technologię eFlow™ firmy Loop Energy, jako zeroemisyjne rozwiązanie w zakresie zasilania.

Rdzeniem opatentowanej przez Loop Energy architektury ogniw paliwowych eFlow™ jest charakterystyczna płytka trapezowa, która zapewnia jednolitą gęstość prądu i mocy w całym obszarze aktywnym, zwiększając prędkość gazu, aby zapewnić doskonałą wydajność i zarządzanie wodą, a także

NASZE ROZWIĄZANIA

19

znaczące ulepszenia w zakresie trwałości, mocy i wydajności.

Rezultatem tego są: ! do 16 % mniejsze zużycie paliwa w porównaniu z rynkowym odpowiednikiem, ! moc szczytowa wyższa o 90%, ! trwałość i niezawodność, z nawet 10-krotnie lepszą równomiernością gęstości prądu.

metody wyboru w celu osiągnięcia zasięgu, kosztów i wydajności, których oczekują ich klienci. W tej kategorii pojazdów zastosowanie znajduje najmniejszy moduł o oznaczeniu S300.

Posiada on moc 30 kW, pozwalającą na zastosowanie jako „zwiększacza” zasięgu (range extender) w pojazdach dostawczych, czy minibusach.

Jednymi z najprężniej rozwijających się zastosowań jest obecnie przewóz osób. Wodorowe ogniwa paliwowe są niezbędne, aby autobusy elektryczne mogły konkurować z rozwiązaniami dieslowskimi pod względem pojemności pasażerskiej, eksploatacji i osiągów pojazdu.

Autobusy muszą być w stanie pokonać trasę w najbardziej wymagającym dniu, niezależnie od zasięgu, terenu, pogody i innych czynników. Jednocześnie autobusy elektryczne muszą oferować taką samą lub podobną pojemność pasażerską, jak alternatywne pojazdy z silnikami spalinowymi, aby stały się ekonomicznie opłacalne w przewozie osób. Wodorowe ogniwa paliwowe mogą sprawić, że autobusy elektryczne z bateriami będą w stanie utrzymać wysokie natężenie ruchu, a jednocześnie będą w stanie obsługiwać te same trasy co autobusy z silnikiem diesla przez cały rok, niezależnie od pogody.

Masa i gabaryty pojazdów powodują, że moce ogniw muszą zostać zwiększone, aby sprostać zadaniom stawianym im

Płytka trapezowa eFlow.

MOC SZCZYTOWA

Wodorowe ogniwa paliwowe

90%

DO 90%

80%

MOCY SZCZYTOWEJ

70% 60% TRYB JAZDY WYDAJNOŚĆ eFlow

40% 30%

ŚREDNIA WYDAJNOŚĆ NA RYNKU

20% 10% 10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Zużycie H2 jako procent szczytowej wartości eFlow

Moduł S300 – moc 30kW

Porównanie mocy w technologii eFlow do średniorynkowych wartości

Szerokie zastosowanie Nawet najlepsze wartości i parametry niewiele znaczą, jeśli nie ma możliwości ich komercyjnego zastosowania. Dzisiaj rynek odbiorców ogniw wodorowych dojrzał; po czasach eksperymentów zaczęły liczyć się stabilne, sprawdzone rozwiązania, które są dopasowane do produktów i zarazem będą łatwe w implementacji. Kierując się tymi zasadami, LOOP ENERGY przygotował gamę produktów odpowiadającą parametrami zastosowaniom, w których są używane.

Wodorowe ogniwa paliwowe to sprawdzone rozwiązanie w zakresie elektryfikacji pojazdów dostawczych, logistyki miejskiej i flot pojazdów poruszających się po mieście. Niezależnie od tego, czy chodzi o samochody dostawcze, czy inne rodzaje pojazdów logistyki miejskiej, elektryfikacja floty oferuje wiele korzyści. Wielu producentów OEM pojazdów dostawczych i logistycznych dostrzegło potrzebę projektowania pojazdów elektrycznych z wodorowymi ogniwami paliwowymi, jako

20 NASZE ROZWIĄZANIA

Moduł T505 – moc 50kW

Moduł T600- moc 60kW

w aplikacjach. W tym przypadku LOOP ENERGY oferuje moduły T505 oraz T600, mające odpowiednio moc 50 kW i 60 kW.

modułów o mocy 250 kW+ otwiera rynek pojazdów szynowych i marine.

Kolejny zakres zastosowań obejmuje ciężkie maszyny, ciężarówki i autobusy dalekobieżne.

Kompleksowe rozwiązanie i wsparcie Jak każda nowa technologia, również wdrażanie ogniw wodorowych jest uciążliwe bez wsparcia i zaplecza. Tym co wyróżnia naszą firmę jest holistyczne podejście do wdrożeń produktów. Klient decydujący się na skorzystanie z rozwiązań Loop Energy może liczyć z naszej strony nie tylko na dostarczenie produktu, ale przede wszystkim na wsparcie w całym zakresie doboru rozwiązania, bazującego na symulacjach i modelowaniu oraz doborze elementów stanowiących otoczenie ogniwa wodorowego, takich jak zbiorniki paliwa, instalacja etc.

O to, żeby proces integracji przebiegał jak najprościej zadbano już na etapie projektowania, dlatego też dostarczane moduły są wyposażone w niezbędne komponenty, takie jak kompresory, chłodnice powietrza doładowywanego i układy przygotowania powietrza, a także jednostkę sterującą i przekształtniki DC/DC, dostosowujące napięcia ogniwa do napięcia baterii.

Ogniwo S1200 o mocy 100 kW zaskakuje nie tylko parametrami, ale i estetyką.

Zmiany są widoczne również w sposobie zarządzania pracą ogniwa, wybitnie upraszczając proces integracji z pojazdem.

Odpowiedzią jest system Loop Energy S1200, wyznaczający nowy standard wydajności paliwowej z wydajnością energetyczną do 20 kWh/kg na poziomie systemu. W celu zapewnienia korzyści operatorom flot, zaprojektowano go tak, aby osiągnąć ten poziom zużycia paliwa w trybie jazdy, a nie na biegu

Zadania, które u konkurencji są konieczne do zaimplementowania w sterownikach pojazdu (VCU), są predefiniowane i realizowane przez dostarczany sterownik ogniwa (FCU).

System Loop Energy bezpośrednio kontroluje system chłodzenia i pracę konwertera DCDC.

jałowym. Jednocześnie zawsze dostępna jest imponująca moc przyspieszenia, jeśli wymagają tego warunki rzeczywiste.

To ogniwo o mocy 120 kW zostało zaprojektowane jako w pełni zintegrowany system, który nie tylko oferuje rozwiązanie typu „plug-and-play”, ale także obejmuje elastyczne opakowanie z elementami, które mogą być rekonfigurowane. Dzięki temu można dostosować S1200 do wymagań dotyczących wymiarów i konfiguracji platformy.

Firma Loop Energy poprawiła wydajność paliwową S1200 w porównaniu z istniejącymi produktami o kolejne 20%. Jako kompletny system ogniwa paliwowego zintegrowany z systemem chłodzenia i przetwornikiem DC-DC, S1200 oferuje producentom OEM w pełni zintegrowane, gotowe do przyjęcia rozwiązanie. Dzięki ścisłej współpracy z klientami, S1200 został zaprojektowany z myślą o elastycznej konfiguracji, aby zredukować zarówno czas, jak i koszty w fazie integracji dla dowolnej aplikacji.

Produkty Loop Energy nie ograniczają się do opisanych wyżej zastosowań. Każdy z produktów może zostać zastosowany w aplikacjach stacjonarnych, a planowane wdrożenie

Podsumowanie Od wielu już lat z sukcesem realizujemy politykę całościowego podejścia do projektów w branży Automotive. Kluczem jest nie tylko posiadanie w portfolio szerokiej gamy produktów światowych liderów w branży, ale spinanie tego w całość poprzez przyświecającą nam ideę VAR – Value Added Reseller, których kwintesencją jest oferowanie przez dział R&D usług projektowych i integracji całopojazdowej.

Dzięki nawiązanej współpracy z LOOP ENERGY jeszcze bardziej kompleksowo możemy obsługiwał naszych Klientów, oferując im produkty z najwyższej półki, z parametrami pokonującymi konkurencję z jednoczesnym wsparciem technicznym na równie wysokim poziomie.

NASZE ROZWIĄZANIA

21

Światła robocze NightViu® Continental w naszej ofercie

Oświetlenie premium NightViu® dla sektora off-highway Szeroka gama produktów do pojazdów użytkowych i specjalnych poszerzona została ® o serię oświetlenia NightViu Continental. Produkt dedykowany do maszyn roboczych, choć pojawił się w naszej ofercie już w pierwszej połowie 2022 roku, swoją oficjalną premierę miał podczas jesiennych targów Bauma.

Mniej lumenów, więcej światła – maksymalna wydajność i maksymalna oszczędność

Przykłady lamp z różnymi snopami światła do oświetlenia wymaganych obszarów roboczych

Oświetlenie NightViu® zamienia noc w dzień. Trzeba podkreślić, że lampy sygnowane logiem Continental zapewniają większą wydajność i moc światła niż rozwiązania konkurencyjne, z jednocześnie mniejszą ilością lumenów, co przekłada się na dużą oszczędność energii. Ponadto, produkt również od strony obudowy przystosowany jest do pracy w najtrudniejszych warunkach, będąc odpornym na silny bród, piach, wodę, błoto i inne utrudnienia, z którymi może spotkać sie w codziennej pracy.

Lampy Continental doskonale oświetlają zarówno dalekie, jak i bliskie pole widzenia, co pozwala na nieprzerwaną pracę również w okresie zimowym, gdy dzień jest dużo krótszy, jak również w obszarach pełnego zaciemnienia, czy też w przypadku pracy po zmroku.

Seria NightViu®dedykowana dla sektora off-highway, w szczególności przeznaczona jest dla rolnictwa, placów budów, leśnictwa, górnictwa, jak i w pracy przy załadunkach.

Dzięki idealnie jednolitemu oświetleniu seria ta zapewnia znacznie lepszą widoczność w obszarze roboczym, poprawiając bezpieczeństwo i wydajność na placach budowy.

Unikalna koncepcja obudowy modułowej ma minimalny poziom złożoności komponentów i oferuje użytkownikom więcej niż wystarczającą elastyczność, aby spełnić szeroki zakres wymagań oświetleniowych. Nowy system charakteryzuje się również wysoką wydajnością oświetlenia w porównaniu z wieloma systemami dostępnymi wcześniej na rynku. „Dla Continental bezpieczeństwo ma nadrzędne znaczenie. To właśnie zwiększenie tego bezpieczeństwa w sektorze budowlanym było nadrzędnym celem Continental przy tworzeniu serii NightViu®”, wyjaśnia Georg Kliewer, Szef pojazdów specjalnych w segmencie Automotive Aftermarket Continental. „Dlatego cieszymy się, że nasze światła robocze NightViu® znacznie poprawiają widoczność w słabo oświetlonych miejscach na placu budowy” – kontynuuje.

Ogromna presja terminów oznacza, że prace muszą być kontynuowane w dzień i w nocy na wielu dużych placach budowy na całym świecie, dlatego tym ważniejsze jest, aby środowisko pracy było optymalnie oświetlone, nawet o zmierzchu lub w nocy, umożliwiając prawidłową ocenę i zmi-

22 NASZE ROZWIĄZANIA

nimalizowanie niebezpiecznych sytuacji. Dzięki lampom roboczym NightViu® operatorzy maszyn będą mieli doskonały widok w każdej sytuacji, dzięki czemu nie mogą przeoczyć przeszkód ani współpracowników z powodu słabego oświetlenia.

Lampy robocze z serii NightViu® mają wydajną konstrukcję soczewki z odbłyśnikiem oraz sześcioma mocnymi diodami LED i czterema soczewkami osłonowymi. Przy około 100 lumenach na Wat, te światła LED mają zwiększony poziom wydajności świetlnej w porównaniu z innymi rozwiązaniami LED, dedykowanymi do maszyn roboczych – dzięki czemu chroniona jest wrażliwa elektronika pojazdu i zapobiega się zwarciom, spowodowanym nadmiernym zużyciem energii.

Opcje strumienia świetlnego wahają się od 1500 i 2500 do 3500 lumenów. Wiązki światła obejmują szeroki obszar oświetlenia roboczego wokół pojazdu, od oświetlenia bliskiego zasięgu do oświetlenia dalekiego pola. Światło w zależności od wybranego produktu może być bardzo skupione lub też mocno ogólne o bardzo szerokim polu oświetlenia.

"W trybie ultra szerokokątnym nadal osiągamy natężenie światła jednego luksa w odległości 90 metrów, co jest absolutnie wyjątkowe" – wyjaśnia Chris Kosmala, który jest odpowiedzialny za rozwój systemu oświetlenia w koncernie Continental. ®

Światła robocze NightViu zapewniają aż 12 opcji oświetlenia.

Dostępne są w wersjach oświetlenia szerokiego, ultra szerokiego, pozycyjnego i punktowego. Dzięki szerokości snopu światła 30–90 m i długości 45–165 m światła robocze NightViu® oświetlają nawet najtrudniejszy teren.

cieni. Aluminiowe obudowy są przeznaczone do trudnych zastosowań w terenie i są chronione przed wodą i kurzem zgodnie z normą IP6K8. Światła wytrzymują również temperatury od -40 do +90 stopni Celsjusza i przechodzą testy wibracyjne do 12 g RMS, jak również rygorystyczne testy, takie jak odporność na wodę i temperaturę w certyfikowanym laboratorium jakości Continental. Elastyczny system montażu świateł umożliwia także ich instalację w wielu różnych miejscach. Światła robocze NightViu® sprawiają, że plac budowy, kopalnia, las czy miejsce przeładunku towarów jest bardzo dobrze oświetlone, co bezpośrednio wpływa na dobrą organizację pracy, poprawę bezpieczeństwa ludzi i sprzętu oraz gwarantuje korzyści ekonomiczne, wynikające z wykonywania prac niezależnie od warunków atmosferycznych i pory dnia oraz zmniejszenie zużycia energii.

Obszary zastosowania oświetlenia NightViu ! Pojazdy użytkowe / budowlane. ! Rolnictwo. ! Samochody ciężarowe / autobusy. ! Samochody. ! ATV - quady. ! Przyczepy kempingowe.

Wysoki poziom elastyczności przy minimalnej złożoności Continental zaprojektował również unikalną koncepcję obudowy, która umożliwia swobodne łączenie trzech różnych opcji strumienia świetlnego i czterech różnych wersji świetlnych bez konieczności stosowania więcej niż jednego projektu obudowy. „W ten sposób złożoność serii NightViu® jest utrzymywana pod kontrolą, ale nadal możemy spełnić wszelkie możliwe wymagania naszych klientów”, mówi Chris Kosmala.

Podejście modułowe pozwala również na łączenie różnych stożków świetlnych. Zmniejsza to liczbę wymaganych świateł, ale nadal zapewnia bardzo jednolite oświetlenie i unikanie

Oświetlenie premium Continental NightViu oferuje wyjątkowo wysoką wydajność oświetlenia.

Wyróżniki oświetlenia NightViu: ! Podwyższona wydajność świetlna przy zredukowanym poborze energii elektrycznej. ! Możliwość montażu w różnych maszynach i pojazdach za pomocą dostarczanego zestawu montażowego. ! Szerokość i długość wiązki światła dostosowana do wymagań i zadań użytkownika. ! Niezwykle solidna i odporna na uszkodzenia obudowa. ! Odporność na kurz, wodę i warunki atmosferyczne spełniająca najwyższe normy. ! Zarządzanie temperaturą pracy lampy co zapobiega awariom i wydłuża czas eksploatacji. ! Produkt europejski.

Tam, gdzie praca musi być kontynuowana w dzień i w nocy, środowisko pracy musi być optymalnie oświetlone.

NASZE ROZWIĄZANIA

23

Z myślą o pojazdach budowlanych – nowe funkcje systemu ProViu 360 II

Większe bezpieczeństwo na placu budowy Jak już wspomnieliśmy przy relacji z Baumy, Continental na swoim stoisku po raz pierwszy prezentował nowe funkcje innowacyjnego systemu widoku przestrzennego ProViu 360 II, podnoszące poziom bezpieczeństwa w sektorze budowlanym i wydobywczym.

Pierwsza z nowych funkcji – wykrywania pracowników, ostrzega o pojawiających się osobach wokół maszyny, dzięki czemu możliwe jest zatrzymanie pojazdu lub zablokowanie jego uruchomienia, gdy ludzie znajdą się w pobliżu. Tym samym system ProViu 360 II wyznacza nowe standardy dla systemów kamer z widokiem przestrzennym, klasyfikując wykryty obiekt w pobliżu maszyny budowlanej jako osobę i ostrzegając o możliwych zagrożeniach życia i zdrowia.

Drugim, nowym rozwiązaniem jest tzw. „przezroczyste podwozie”, które zapewnia jeszcze lepszą widoczność i precyzję maszyn budowlanych, umożliwiając podgląd sytuacji niewidocznej z kabiny, np. za wystającymi elementami pojazdu.

Kolejną nową funkcją jest Clean Camera Assistant, który wykrywa zabrudzenia obiektywu, pogarszające lub wręcz uniemożliwiające prawidłowy odczyt obrazu.

Wszystkie trzy nowe funkcje są oparte na algorytmach opracowanych przez Continental dla samochodów osobowych i zostały specjalnie zoptymalizowane do użytku na placach budowy.

W ten sposób sektory budowlany i wydobywczy mają dwie korzyści: producenci i klienci mają dostęp do najnowszych technologii motoryzacyjnych, znacząco podnoszących bezpieczeństwo bez konieczności ingerencji i zmian konstrukcyjnych w produkowanych urządzeniach. Nowe funkcje w systemie ProViu 360 II nie pojawiły się bez przyczyny. Każdego roku na niemieckich budowach dochodzi do ponad 100 000 wypadków – liczba ta obejmuje te, które mają miejsce z powodu polowych warunków pracy i skomplikowanych maszyn budowlanych z wieloma martwymi polami widzenia kierowcy. „Uważamy, że musimy zapewnić opera-torom maszyn budowlanych lepszy przegląd otoczenia i wy-eliminować wiele martwych punktów”, mówi Chris Meissner, dyrektor ds. zarządzania produktem dla pojazdów specjalnych w segmencie motoryzacyjnym rynku wtórnego w Continental, wyjaśniając zalety ProViu 360 II. Obrazy wykonane przez cztery kamery z HDR (High Dynamic Range) i rozdzielczością 1,3 megapiksela przy kącie widzenia

24 NASZE ROZWIĄZANIA

do 194 stopni są łączone w jednostce sterującej. Osiąga się to za pomocą złożonego algorytmu, aby stworzyć doskonały widok pojazdu z perspektywy lotu ptaka.

Równie ważne jak lusterko wsteczne: automatyczne wykrywanie pracowników w strefie niebezpiecznej Nowe funkcje – opracowane specjalnie dla sektora budownictwa i górnictwa, zostały dodane do dotychczasowego widoku 360 stopni. Eksperci Continental opracowali specjalną funkcję dla maszyn budowlanych – wykrywanie pracowników.

Opiera się ona na pracach zespołu ds. miejskiego systemu hamowania awaryjnego w samochodach osobowych.

Za pomocą algorytmu specjalnie dostosowanego do mylących warunków na placu budowy można wykryć osoby znajdujące się w pobliżu maszyny, zapobiegając wypadkom i kolizjom. We współpracy z dużym producentem OEM algorytm ten został „nauczony” specyficznych różnic między scenariuszem drogowym a sytuacją na placu budowy: kamienie, żwir i piasek zamiast gładkich nawierzchni asfaltowych; części metalowe, betonowe bloki i drewniane palety zamiast czystych pasów; osoby w obszernych kombinezonach, kaskach i powiewających kamizelkach odblaskowych zamiast kontrastujących konturów, które można łatwo odróżnić od tła. W rezultacie system ProViu 360 II może wykrywać osoby znajdujące się w pobliżu maszyny i informuje operatora, że pod żadnym pozorem nie powinien wprawiać pojazdu lub maszyny w ruch.

Równie ważne jak czyszczenie okularów: kamery wyświetlają ostrzeżenie, jeśli ich soczewki są brudne Druga nowa funkcja utrzymuje system w ciągłym, niezakłóconym działaniu, ponieważ odpowiedni algorytm ostrzega kierowcę, jeśli kamera jest brudna, zachlapana i jest zakłócony lub

Autokalibracja skraca czas montażu Najnowszą funkcją ProViu 360 jest funkcja oprogramowania, która jest szczególnie pomocna w wyposażeniu maszyn produkowanych w małych seriach.

niemożliwy widok obszaru roboczego. „Na pierwszy rzut oka wygląda to na dość skromny pomysł”, mówi Chris Meissner. „Jednak podczas męczącego, pełnego pyłu i brudu dnia pracy systemy cyfrowe muszą oferować ciągłe wsparcie. Dlatego podjęliśmy wysiłek programistyczny i możemy teraz zapewnić konkretne praktyczne ułatwienia w zakresie wydajności i bezpieczeństwa. "

Równie ważne jak przednia szyba: gdy ściana kabiny, wystające elementy konstrukcyjne i robocze maszyny przesłaniają rzeczywisty widok Kolejną cechą, podnoszącą bezpieczeństwo na placach budowy, jest tzw. „przezroczyste podwozie” do maszyn budowlanych z wystającymi elementami konstrukcyjnymi pojazdu.

Zamontowana z przodu kamera filmuje obszar przed pojazdem i przesyła obrazy do jednostki sterującej. Następnie system wyświetla obrazy zsynchronizowane z kątem skrętu kierownicy i prędkością pojazdu, umożliwiając operatorowi widok „przez” pojazd, pomimo braku rzeczywistej widoczności do przodu. Na przykład w zadaniach związanych z precyzyjnymi pracami drogowymi, które wymagają dużej dokładności, operator maszyny zawsze wie, gdzie znajduje się jego pojazd w stosunku do strefy roboczej.

Continental zwiększa bezpieczeństwo na placach budowy dzięki nowym funkcjom kamer Surround w systemie ProViu 360.

Autokalibracja znacznie skraca czas wdrożenia systemów kamer ProViu do produkcji. Zamiast wymaganej ręcznej kalibracji systemu kamer ProViu w celu uzyskania optymalnej widoczności, algorytm oprogramowania wykrywa wzór wokół pojazdu. Określa najlepsze ustawienia kalibracji dla każdego pojazdu w ciągu kilku sekund. Funkcja autokalibracji gwarantuje również powtarzalne wyniki.

Podejście platformowe umożliwia stosowanie najnowszych technologii, nawet w małych seriach produkcyjnych „W tym momencie ważne jest, abyśmy zidentyfikowali różne scenariusze użytkowania, w których nasze nowe funkcje mogą pomóc”, mówi Chris Meissner. „W ten sposób producenci maszyn budowlanych i górniczych mogą skorzystać z ProViu 360 II jako platformy systemowej. Po zainstalowaniu sprzętu można szybko wykorzystać przyszłe funkcje, zwiększając bezpieczeństwo na placu budowy”. Podczas opracowywania ProViu 360 II i jego nowych funkcji, eksperci Continental mogli wykorzystać swoje wieloletnie doświadczenie i dogłębną wiedzę na temat środowiska w którym funkcjonują samochody osobowe. Te prace przygotowawcze stanowiły technologiczną trampolinę dla innowacji w większych pojazdach o mniejszych seriach produkcyjnych, takich, które są typowe w sektorze budowlanym i wydobywczym.

Ismail Dagli wyjaśnia motywację stojącą za platformami produktów i usług Continental: „Naszym celem jest zapewnienie sektorowi off-road dostępu do technologii cyfrowych, które pomogą im w ich konkretnej sytuacji. Obejmuje to również zastosowania systemów wspomagania kierowcy”.

Na targach Bauma, Continental zaprezentował innowacje, które dostosowują technologię motoryzacyjną do maszyn budowlanych i górniczych.

NASZE ROZWIĄZANIA

25

Bezprzewodowe przyciski dla transportu publicznego (WPB)

Wygodne i bezpieczne rozwiązanie Z końcem roku oferta nasza powiększyła się o system WPB – bezprzewodowe przyciski, przeznaczone dla pojazdów transportu publicznego.

Rozwiązanie to służy do sygnalizowania kierowcy żądań pasażerów w środkach transportu publicznego, takich jak: ! STOP.

protokołu CAN. Następnie komunikaty z poszczególnych przycisków są wyświetlane kierowcy i ewentualnie innym pasażerom w pojeździe.

! Wskazanie ograniczenia konkretnego pasażera przy wysiadaniu (osoba niepełnosprawna, wysiadająca z wózkiem dziecięcym, osoba niewidoma). ! Polecenie otwarcia drzwi na przystanek.

System WPB zapewnia jednokierunkową komunikację bezprzewodową poszczególnych przycisków sygnalizacyjnych z jednostką centralną systemu, która to przetwarza informacje, a następnie przekazuje je kierowcy, a jeśli to niezbędne innym pasażerom.

Każdy przycisk w systemie jest identyfikowany przez swoją pozycję w pojeździe (przy których drzwiach się znajduje) i jego typ, czyli jakie działanie należy wykonać, naciskając go. Może to być na przykład prośba do kierowcy o zatrzymanie się, otwarcie drzwi po zatrzymaniu pojazdu, wysiadaniu z wózkiem itp.

Podstawowy sposób montażu to zabudowa na drążku o średnicy 35 – 36 mm. Taki sposób zabudowy nie wymaga zdemontowania drążka, czy wiercenia w nim jakichkolwiek otworów.

Przycisk korzysta bowiem z własnego generatora prądu i komunikuje się bezprzewodowo z jednostką centralną, stąd nie ma potrzeby przeciągania przewodów do przycisku. Instalacja możliwa jest również na płaskiej powierzchni lub na lekko zakrzywionej za pomocą specjalnej podkładki odwzorowującej kształt podłoża.

Poszczególne przyciski mogą mieć opis w alfabecie Braille'a dla niewidomych (STOP dla przycisku, który monituje kierowcę o zatrzymanie się, OPEN na przycisku, informujący o otwarciu drzwi po zatrzymaniu). Jednostka centralna systemu WPS zbiera informacje z przypisanych przycisków i przesyła je do odpowiednich systemów w pojeździe za pośrednictwem

26 NASZE ROZWIĄZANIA

Korpus guzika wykonany jest z niepalnego tworzywa zgodnie z Normą R118. Osłona przycisku jest z przezroczystego poliwęglanu.

Przyciski sygnalizacyjne WPB mają swoje własne źródło energii – miniaturowy generator, który przekształca mechaniczną energię wciśnięcia przycisku w energię elektryczną, a tym samym umożliwia bezprzewodową (radiową) komunikację przycisku z jednostką centralną systemu.

Bezprzewodowy przycisk „STOP” do montażu na drążku o średnicy 3536 mm.

Przycisk bezprzewodowy „WÓZEK” zamontowany na zakrzywionej powierzchni siedziska.

Aktualności IV kwartał : >

Do MPK we Włocławku trafiły 4 elektryki MAN (12m) z systemami CPC oraz portami USB ( po 5 na pojazd).

>

24 porty USB znalazły się na wyposażenia 8. elektrycznych, 12 m Solarisów dla MZK w Gorzowie Wlkp.

>

MZA w Warszawie zasiliły swoją flotę o 20 autobusów AUTOSAN SANCITY 18m LNG, w których znalazły się miejsca pracy kierowcy FAP oraz ładowarki USB (po 3 na pokładzie).

>

2 autobusy ARP Pilea, wyposażone w miejsce pracy kierowcy FAP, silniki DANA/TM4 oraz porty USB trafiły do UG w Bełchatowie.

>

24 ładowarki USB oraz systemy CPC zamontowano w 6. hybrydowych Solarisach 12m dla ZDiUM w Piotrkowie Trybunalskim.

>

MZK Bolesławiec zakupił elektrycznego Solarisa, wyposażonego w system CPC oraz 3 sztuki USB.

>

8 autobusów Solaris ( 12m) dla MZK Skarżysko Kamienna wyposażonych zostało w systemy CPC oraz porty USB ( po 4 na autobus).

>

Do MPK w Ostrowcu Świętokrzyskim trafiły autobusy MAN 12m – 8 elektrycznych oraz 9 hybrydowych. Każdy wyposażony w porty USB ( po 1 szt. na pojazd).

>

MPK w Radomiu zakupiło 5 autobusów MAN (18m) – każdy z systemem CPC oraz ładowarkami USB (po 5 na pojazd).

>

MPK w Krakowie zasiliło swoją flotę o 10 MAN-ów 12m, w których zastosowano systemy CPC oraz USB ( po 4 na pojazd).

>

Na wyposażeniu 3. Solarisów 12m dla UM w Zakopanem znalazło się 12 portów USB ( po 4 na pokładzie).

>

2 porty USB zabudowano w 2. MAN-ach 12m które jeździć będą w Transkomie w Czerwonaku.

>

UM w Żyrardowie powiększył swoją flotę o 6 elektrycznych Solarisów 10 m. Każdy wyposażony w USB – po 5 szt. na pojazd.

Szkolenia IV kwartał: 19-21 października Podstawowe szkolenie dla techników warsztatu. Szkolenie odbyło się w warszawskiej siedzibie naszej firmy.

30 listopada – 2 grudnia Podstawowe szkolenie dla techników warsztatu, które odbyło się w siedzibie firmy w Warszawie. Podczas tego szkolenia

miał miejsce audyt Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, który przeszliśmy pomyślnie.

13 grudnia – 15 grudnia Szkolenia z zakresu ograniczników prędkości jazdy dla Mercedes-Benz, które odbyły się w naszym centrum szkoleniowym w Mykanowie.

NASZE ROZWIĄZANIA |AKTUALNOŚCI | SZKOLENIA

27

www.drabpol.pl

A

V

I

O

N

I

C

S

Kwartalnik firmowy nr 4(97) październik - listopad - grudzień 2022 r.

DRABPOL AVIONICS

Mamy świadomość, że w naszych rękach jest bezpieczeństwo pilota i pasażerów

„Fundamentalną „Fundamentalną zasadą zasadą ww transporcie transporcie jest jest jego jego bezpieczeństwo” bezpieczeństwo”

OD REDAKCJI OD REDAKCJI Szanowni Państwo!

Drodzy Czytelnicy!

W NUMERZE: 3. To już 15 lat!

Z końcem roku obchodziliśmy jubileusz działalności naszego Działu Awioniki. Cieszymy się, że już od tych kilkunastu lat dbamy o bezpieczeństwo i komfort pilotów.

4. Nasze ostatnie modernizacje 7. STC dla DRABPOL-u – pierwsze takie w Polsce 8. Nowa generacja radaru pogodowego Garmin GWX 8000 StormOptix

Przez te lata dokonaliśmy wielu znaczących modernizacji awioniki na statkach powietrznych– i to od projektów, wykonanych przez nasze Biuro Projektowe Part 21, po zabudowy przez Lotnicze Centrum Serwisowe Part 145.

Nasze dwie, ostatnie modernizacje awioniki miały miejsce w samolotach Piper PA-28R oraz Cessnie FR172J Reims Rocket.

Miło nam także poinformować, że z końcem roku nasza Organizacja Projektująca Part 21 otrzymała Uzupełniające Świadectwo Typu (ang. STC – Supplemental Type Certificate) na instalację systemu zrzutu szczepionek w samolocie Airvan GA8. Jest to pierwsze STC wydane przez europejski nadzór lotniczy (EASA) dla Organizacji Part 21 w Polsce, które obejmuje typ statku powietrznego, a nie tylko pojedynczy egzemplarz.

Życzymy miłej lektury!

Alicja Drabczyńska NASZE OSTATNIE MODERNIZACJE:

4| na samolocie Piper PA-28R oraz Cessna FR172J Reims Rocket

A

7| STC DLA DRABPOL-u – pierwsze takie w Polsce

V

I

O

N

I

C

S

Wydawnictwo firmy DRABPOL Wydawca: Drabpol sp. jawna P. Drabczyński i Wspólnik 42-233 Mykanów, ul. Akacjowa 24/26 tel.0-34 366 00 22, fax 0-34 366 01 02 centrala@drabpol.pl, www.drabpol.pl

TO JUŻ

15 LAT! 15 lat temu firma nasza rozszerzyła swoją działalności o zupełnie nowy sektor, związany z rynkiem lotniczym – awionikę samolotową.

Postawiliśmy wówczas na potentata i lidera w dziedzinie awioniki lotniczej –- amerykańską firmę Honeywell. Nasze starania, zmierzające do podpisania umowy trwały aż 1,5 roku. Przez ten czas musieliśmy się wykazać znajomością rynku, doświadczeniem, stosownymi umiejętnościami oraz odpowiednim zapleczem technicznym. Od początku Honeywell bacznie się nam przyglądał, przecież byliśmy dla nich firmą nie związaną wcześniej z branżą lotniczą. W końcu w dniu 20 listopada 2007r. firma nasza podpisała umowę o dwustronnej współpracy z firmą Honeywell w zakresie sprzedaży i serwisowania urządzeń awioniki na polskim rynku. W ślad za tym niemal od podstaw zbudowaliśmy całe zaplecze usługowe oraz uzyskaliśmy stosowne certyfikaty. Pierwszy z nich dotyczył Organizacji Obsługowej 145 A i C, która początkowo prowadziła działalność na lotnisku w Rudnikach.

W miarę poszerzania swojej działalności otworzyliśmy na lotnisku w Modlinie Lotnicze Centrum Serwisowe z własnym hangarem i pomieszczeniami biurowymi, gdzie przeniosła się nasza Organizacja Obsługowa.

Już w 2009 r. jako jedyni w Polsce zostaliśmy członkiem Aircraft Electronics Association (AEA) – międzynarodowej organizacji zrzeszającej elektroników lotniczych i od tego czasu aktywnie uczestniczymy w corocznych zjazdach AEA zarówno w Europie, jak i USA. Nasza działalność na tym polu została doceniona, czego wyrazem było przyznanie przez AEA Prezesowi Pawłowi Drabczyńskiemu nominacji do Członka Roku 2018.

W 2011 r. Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego EASA zatwierdziła naszą firmę jako Organizację Projektującą Part 21 w zakresie zmian na szybowcach, samolotach i śmigłowcach, związanych z elektroniką i awioniką oraz jej zabudową. Jesteśmy pierwszą w Polsce firmą, niezwiązaną wcześniej z „dużym” przemysłem lotniczym, która otrzymała powyższy certyfikat. Już rok później Organizacja Part 21 otrzymała Godło Promocyjne „Teraz Polska” – jedno z najbardziej cenionych i prestiżowych wyróżnień, za usługi w zakresie projektowania zmian awioniki na statkach powietrznych.

Nasze kompetencje doceniły sprawdzone i uznane w świecie lotniczym koncerny, powierzając nam sprzedaż, serwis i naprawę swoich urządzeń awionicznych. Dziś reprezentujemy uznane na świecie marki lotnicze z sektora Bussines i General Aviation, takie jak BendixKing, Garmin, Universal Avionics, Collins Aerospace oraz m.in. Avidyne, Aspen Avionics, Trig, Becker Avionics, Sandia, Trans-Cal Industries, Mid-Continet Instruments + Avionics, Moving Terrain, Axnes, Kannad, Artex, L3Harris/Wescam, Appareo, AvMAP, Genesys/S-TEC, Free Flight, Shadin.

W ciągu 15. lat działalności z roku na rok powiększaliśmy zakres swoich usług. Przez te lata dokonaliśmy wielu znaczących modernizacji awioniki na statkach powietrznych – i to od projektu po wykonanie – m.in. wykonaliśmy pierwsze poważne modyfikacje

awioniki, bazującej na systemie glasscockpit. Zrealizowaliśmy jedną z pierwszych w Polsce modernizacji awioniki samolotów z kategorii High Performance/Bussines Jet. Nawiązaliśmy również współpracę, jako podwykonawca, z firmami z obszaru GA i BA. Posiadamy dorobek kilkunastu zrealizowanych projektów z zatwierdzeniem EASA Minor Change i STC. Cały czas inwestujemy w rozwój – m.in. w niekonwencjonalne techniki projektowania i wytwarzania w lotnictwie typu General Aviation, takie jak skan 3D, druk 3D,czy frezarka typu CNC. Bierzemy także udział w projektach unijnych na doposażenie serwisu awioniki w najnowsze rozwiązania do kontroli i diagnostyki sprzętu lotniczego.

Nasza działalność spotkała się z uznaniem ze strony naszych partnerów, jak i lotniczych organizacji. W ciągu tych kilkunastu lat znaleźliśmy się wśród pięciu najlepszych na świecie dealerów marki Bendix King – jednego z czołowych producentów awioniki. Jednocześnie otrzymaliśmy tytuł najlepszego regionalnego dealera obszaru Europy Środkowo – Wschodniej, Rosji, państw, wchodzących wcześniej w skład ZSRR oraz Turcji.

Kolejny znaczący producent awioniki – firma Garmin przyznała nam zaszczytną Brązową Nagrodę Dealera Garmin. Otrzymaliśmy także status Elitarnego Dystrybutora urządzeń marki Avidyne. Znaleźliśmy się również w gronie 10. najlepszych dealerów firmy FREEFLIGHT SYSTEMS .

Znaczącym sukcesem było przyznanie nam przez Europejskie Stowarzyszenie Lotnictwa Biznesowego (EBAA) wyróżnienia za profesjonalizm w działaniu na rynku lotniczym.

Najważniejsze dla nas jest jednak zaufanie naszych klientów, które mamy nadzieję udało nam się zdobyć przez te 15 lat naszej działalności.

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOŚCI

3

Nasze ostatnie modernizacje Koniec roku był okresem intensywnych prac w zakresie modernizacji awioniki na statkach powietrznych. Z powodzeniem udało nam się zakończyć prace modernizacyjne w samolocie Piper PA-28R, jak również rozpocząć i częściowo sfinalizować modernizację awioniki w Cessnie FR172J Reims Rocket. W obu projektach uczestniczyły nasze zespoły PART 21 oraz PART 145.

Modernizacja samolotu Piper PA-28R

Pierwszy projekt dotyczył samolotu typu Complex, czyli zaliczanego do tzw. skomplikowanych statków powietrznych.

Celem pełnego wykorzystania potencjału tego samolotu, został on przez nas zmodyfikowany z klasycznego, fabrycznego wyposażenia do najnowszego obecnie wyposażenia awionicznego marki Garmin.

W zakresie funkcjonalności awioniki być może zmieniło się niewiele, niemniej jednak jakość i dodatkowe atuty nowej awioniki powodują, że samolot ten może być teraz traktowany na równi z tymi, które w ostatnich latach wyszły z „taśmy” produkcyjnej Pipera.

Po modernizacji we wspominanym Piperze znalazło się nowe wyposażenie awioniczne, takie jak:

4

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOŚCI

! system NAV/COM/GPS – GTN 650Xi, ! drugi system nawigacyjny typu COM/NAV – GNC 255A, ! system zarządzania audio – GMA 340, ! transponder w systemie ADS-B In & Out – GTX 345, ! cyfrowy autopilot – GFC 500, ! system EFIS – G5 Attitude Indicator + G5 HSI, ! radiodalmierz KN 62A, ! elektroniczny system monitoringu silnika firmy JPI – EDM 900.

PRZED MODERNIZACJĄ Nowa awionika pozwala wykonywać m.in. loty IFR, precyzyjne podejścia LPV, nawigację RNAV w limitach RNAV 10, RNAV 5, RNAV 2, RNAV 1, RNP typu En-route – RNP 4, RNP 2, RNP 1 oraz loty i procedury nawigacyjne z użyciem pilota automatycznego. Nowa osłona tablicy przyrządów oraz konsola z bezpiecznikami wykonana została w technologii druku 3D, zgodnie z obowiązującymi normami technologii lotniczej. Przy okazji modernizacji wymienione zostały również wszystkie

PO MODERNIZACJI stare bezpieczniki szyny awionicznej na nowe bezpieczniki typu Push/Pull – Trip Free firmy Klixon. Samolot otrzymał również dodatkową, backup-ową baterię, podtrzymującą pracę systemu GPS/NAV/COM, jako podstawowego zestawu w przypadku sytuacji braku zasilania z sieci pokładowej samolotu. Bilans ważenia po całej modernizacji wskazał minus 25 kg – całkiem niezły wynik jak na tego typu upgrade.

Modernizacja samolotu Cessna FR172J Reims Rocket

Po długich latach, upgrade-u awioniki doczekała się Cessna FR172J Reims Rocket. Początkowo miał być zamontowany tylko elektroniczny system monitorowania parametrów pracy silnika, typu EDM 900, jednak po kilku konsultacjach, klient ostatecznie zdecydował się na generalny upgrade wyposażenia w postaci systemu glasscockpit Garmin G3X Touch oraz backupu w postaci wskaźnika G5. Niestety ze względu na

trudną dostępność elementów składowych systemu, temat odroczy się w czasie. Pomimo tych trudności, na bazie tego, co było dostępne, postanowiliśmy razem z właścicielem zrobić wersję „przejściową”, gdyż wyposażenie z tej konfiguracji i tak znajdzie się w kompletacji docelowej glasscockpitu.

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOSCI

5

PRZED MODERNIZACJĄ W obecnej sytuacji zdecydowaliśmy się na poniższe rozwiązania: ! elektroniczny wskaźnik Garmin G5 HSI – zastąpił on wysłużony już system kursowy Bendix/King KCS 55A, ! GTR 255A – radiostacja z separacją międzykanałową 8.33kHz, zastępująca radio KY 96A,

PO MODERNIZACJI Tak jak w poprzednim przypadku, nowe osłony tablic przyrządów wykonane zostały w technologii 3D, a klasyczne przyrządy otrzymały podświetlenie typu Nulite Instrument Lightning System.

W kolejnym etapie modernizacji zainstalowany zostanie system G3X Touch dla samolotów certyfikowanych , a obecny wskaźnik G5 wykorzystany zostanie jako przyrząd rezerwowy.

! GMA 342 – audiopanel z 4-miejscowym interkomem, zamiast starego KMA 24 i interkomu typu NAT, ! EDM 900/AeroPoint200 – jako podstawowy przyrząd wskazań i monitoringu parametrów pracy silnika.

Udział PART 21 przy obu modernizacjach

Wizualizacja tablicy przyrządów :

Przy obu pracach modernizacyjnych obok zespołu PART 145 uczestniczyło także nasze Biuro Projektowe PART 21. Pierwszym etapem prac było wykonanie dla klienta wstępnej wizualizacji nowej tablicy po modernizacji. Po jej zatwierdzeniu inżynierowie z PART21 przystąpili do prac w zakresie skanowania 3D tablicy oraz jej maskownic. W oparciu o pliki 3D ze skanera rozpoczęli proces projektowania w Solid Edge nowych osłon tablic (tak zwany Reverse Engineering). Dalszym etapem było przygotowanie się do wydruku 3D – ustalenia charakterystyk wydruku (dokładność, jednolity czy na zatrzaskach, grubość itd), czy sposób mocowania maskownic tablicy. Po opracowaniu ww. charakterystyk osłony zostały wydrukowane oraz zamontowane na statku powietrznym.

Dodatkowo zespół PART 21 opracował schematy elektryczne, niezbędne dla podłączenia nowych urządzeń w ramach modernizacji SP.

Cessna FR172J Reims Rocket

6

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOŚCI

STC dla DRABPOL-u – pierwsze takie w Polsce Z wielką przyjemnością chcieliśmy poinformować, że pod koniec roku nasza Organizacja Projektująca Part 21 otrzymała Uzupełniające Świadectwo Typu (ang. STC – Supplemental Type Certificate) na instalację systemu zrzutu szczepionek w samolocie Airvan GA8.

Podkreślić chcemy, że jest to pierwsze STC wydane przez europejski nadzór lotniczy (EASA) dla Organizacji Part 21 w Polsce, które obejmuje typ statku powietrznego, a nie tylko pojedynczy egzemplarz.

Umożliwia to sprzedaż dokumentacji instalacyjnej dla zainteresowanych zewnętrznych organizacji Part 145, które są zainteresowane montażem takiego systemu w samolotach Airvan GA8 swoich klientów.

Uzyskanie STC, a nie zatwierdzenia typowej Zmiany Drobnej (ang. Minor Change), jaką na początku pracy nad tym systemem zgłosiliśmy do EASY, wiązało się ze spełnieniem rygorystycznych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa załogi podczas awaryjnego lądowania. Zespół konstruktorów naszej organizacji Part 21 wykazał ich spełnienie na drodze szczegółowych analiz i obliczeń wytrzymałościowych, które potwierdziły, że podczas lotu system nie stanowi zagrożenia dla obsługującego go personelu.

Ponadto nasz zespół wykonał dokumentację obliczeniową, potwierdzającą wytrzymałość mocowania stolika w przypadku awaryjnego lądowania.

Po złożeniu dokumentacji do EASA udało nam się otrzymać STC. Dzięki temu, inne organizacje Part 145 będą mogły korzystać z dokumentacji instalacyjnej systemu zrzutu szczepionek w samolotach Airvan GA8, co mamy nadzieję jeszcze skuteczniej pomoże w walce z wścieklizną.

Przypomnijmy, że latem nasze Organizacje – Projektująca Part 21 oraz Obsługowa Part-145 opracowały, wykonały i w konsekwencji zamontowały wspomniany system zrzutu szczepionek przeciwko wściekliźnie w kabinie pasażersko – ładunkowej samolotu Airvan GA8.

Konstruktorzy z Part-21 opracowali go w ten sposób, że jest w pełni demontowalny i nie narusza struktury nośnej samolotu. System ma formę stolika (na który szczepionki są wysypywane podczas lotu), którego odpowiednio wyprofilowany blat jest przymocowany do czterech rurowych nóżek. Te z kolei mocowane są do standardowych okuć foteli (które przed montażem systemu należy zdemontować). W środku blatu znajduje się rura zrzutowa o średnicy ok. 10 cm, przechodząca przez podłogę i otwór w dolnym pokryciu kadłuba. Przez tę rurę szczepionki są wyrzucane ręcznie przez jednego człowieka.

Na zewnątrz rury, w jej dolnej części znajduje się fotokomórka rejestrująca zrzut i zapisująca dane w odpowiednim rejestratorze. Jedyną ingerencją w strukturę są wspomniane dwa otwory w podłodze i dolnym pokryciu kadłuba, które są zaślepiane standardowymi pokrywami dostępowymi, gdy system jest zdemontowany. Dodatkowo, w celu zmniejszenia oporów aerodynamicznych, koniec rury jest osłonięty kompozytową owiewką.

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOSCI

7

Autor – Dale Smith Niniejszy artykuł jest tłumaczeniem i przedrukiem oryginalnego artykułu „AGARMIN’S NEW-GENERATION GWX 8000 STORMOPTIX WEATHER RADAR” z Avionics News, lipiec 2022

Nowa generacja radaru pogodowego Garmin

GWX 8000 StormOptix 8

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOŚCI

Wkrótce po wprowadzeniu do kabin załóg satelitarnych danych pogodowych, niektórzy eksperci lotnictwa stwierdzili, że pokładowy radar pogodowy jest technologią wymierającą.

Jednak bardzo się mylili.

Jasne, satelitarne dane pogodowe mają swoje miejsce. Technologia ta doskonale nadaje się do strategicznego planowania lotów dalekiego zasięgu. I oczywiście jest to o wiele lepsze niż zgadywanie, co kryje się w chmurach. Należy jednak pamiętać, że nie jest ono w stanie zapewnić świadomości sytuacyjnej w czasie rzeczywistym. Satelitarne dane pogodowe, które widać na wyświetlaczu mogą być sprzed 10 lub więcej minut.

To długi czas w grze w unikanie pogody.

Zaczekać do chwili, gdy będzie można zobaczyć działający StormOptix w akcji

PODOBNIE JAK WIELE WCZEŚNIEJSZYCH WYROBÓW GARMINA, GWX 8000 WPROWADZA ZESTAW FUNKCJI, KTÓRY DAJE PILOTOM ZNACZĄCĄ PRZEWAGĘ W WYKRYWANIU I OMIJANIU NIEKORZYSTNYCH

Doświadczeni piloci, wykonujący loty według przyrządów prawdopodobnie powiedzą, że jedynym niezawodnym narzędziem pozwalającym wiedzieć, gdzie znajduje się samolot i gdzie nie chcemy by się znajdował, jest pokładowy radar pogodowy. Zespół firmy Garmin ostatnio podniósł poprzeczkę, wprowadzając prawdziwie nową generację systemu radaru pogodowego GWX 8000 StormOptix, wykorzystującego efekt Dopplera.

Podobnie jak wiele wcześniejszych wyrobów firmy Garmin, GWX 8000 wprowadza szereg cech i funkcji, które dają pilotom znaczną przewagę, jeśli chodzi o dostrzeganie i unikanie różnych zjawisk pogodowych. Ale co ważniejsze, znacznie ułatwia korzystanie z tych funkcji.

Jedną z największych wad systemów radarów pogodowych poprzedniej generacji była ciągła potrzeba sterowania przez pilotów kątem nachylenia anteny w celu wyeliminowania zakłóceń naziemnych. To było i nadal jest sztuką. Niektórzy piloci są w tym dobrzy, a inni niezbyt. Tak czy inaczej, prawidłowe wykonanie tej czynności wymaga dużo czasu, co może być rozpraszające, a wręcz niebezpieczne.

„Dzięki automatycznej analizie zagrożeń StormOptix i automatycznemu tłumieniu zakłóceń pochodzących od odbić od powierzchni Ziemi, pilot nie musi się tym zajmować”, powiedział JC Johnson, kierownik zespołu ds. oprogramowania w firmie Garmin. „Wystarczy włączyć GWX 8000 i wybrać zakres.

System automatycznie ustawi optymalne nachylenie anteny i wyświetli pilotowi złożony wolumetryczny widok pogody przed samolotem”.

Wyjaśnił, że „kompozytowy widok wolumetryczny” jest zupełnie inny niż pojedynczy poziomy wycinek pogody dostarczany przez radary poprzedniej generacji. Antena radaru GWX 8000 StormOptix wykonuje wielokrotne skanowanie w celu zebrania ogromnej ilości danych pogodowych zawartych w określonej przestrzeni przed samolotem.

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOSCI

9

Wykrywanie uskoku wiatru na monitorze GWX 8000.

„Bierzemy tę ilość danych i używamy własnych zastrzeżonych algorytmów oraz pokładowej bazy danych terenu, aby to wszystko uporządkować i automatycznie oddzielić zakłócenia od Ziemi” – powiedział Johnson. „Pilot widzi tylko pogodę.

Koniec z koniecznością zarządzania kątem nachylenia anteny lub próbami tworzenia mentalnego obrazu tego, które obrazy są pogodą, a które odbiciami od powierzchni Ziemi.

Radar pogodowy GWX 8000 StormOptix został zaprojektowany w taki sposób, aby lepiej prezentował informacje, które pilot musi zobaczyć, aby uniknąć niekorzystnych warunków pogodowych na trasie”.

Carl Wolf, wiceprezes firmy Garmin ds. sprzedaży i marketingu lotniczego, podczas prezentacji GWX 8000 powiedział: „Radar pogodowy StormOptix może wykraczać poza wiele popularnych systemów radarów pogodowych, wykorzystując technologię automatycznego skanowania do wyświetlania silnych komórek burzowych z niezrównaną szczegółowością, oprócz przedstawiania obszarów, w których mogą występować uskoki wiatru, turbulencje, a także prognozy wyładowań atmosferycznych i gradu. Dzięki tym zaawansowanym technologiom obciążenie pilotów może być mniejsze i mogą oni podejmować decyzje w odpowiednim czasie, aby pewniej nawigować w trudnych warunkach pogodowych”.

10

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOŚCI

Jak łatwo się domyślić, opracowanie certyfikowanego algorytmu, który wiedziałby, które z powracających impulsów są danymi pogodowymi, a które ziemią lub przeszkodami, było tytanicznym zadaniem. Podobnie jak w przypadku wielu innowacyjnych technologii, zespół inżynierów stwierdził, że łatwiej to powiedzieć niż zrobić – zwłaszcza przy jednoczesnym zachowaniu małego i lekkiego bloku i anteny systemu. 14-calowy zespół nadawczo odbiorczy waży tylko 5,9 kg.

W rzeczywistości, jak wyjaśnił Johnson, GWX 8000 jest wynikiem długiej i dogłębnej inżynierii i reżimu testowego, którego kulminacją był złożony i dalekosiężny program badań i prób w locie. „Zebranie wszystkich surowych danych potrzebnych do opracowania algorytmów zajęło około pięciu lat” – powiedział. „Wymagało to dużo koordynacji i planowania z zespołem operacji lotniczych firmy Garmin. Wiedzieliśmy, jakich scenariuszy potrzebujemy. Musieliśmy tylko czekać na odpowiednią pogodę w odpowiednich miejscach. „Byliśmy tymi lotami, podczas których kontrola ruchu lotniczego pytała:„ Czy na pewno chcesz pozostać na obecnym kursie? Przed tobą burza z piorunami”. Oczywiście musieliśmy uzyskać surowe dane, ale wszystko odbyło się z odpowiednim marginesem bezpieczeństwa”.

16 kolorów i więcej Zmniejszenie obciążenia pilota przy jednoczesnym dostarczaniu większej ilości informacji o pogodzie to bez wątpienia największa zaleta GWX 8000 StormOptix. Johnson powiedział, że na drugim miejscu jest wyjątkowa zdolność systemu do pokazania pogody w maksymalnie 16. kolorach – właściwie nie w 16. różnych kolorach, ale w 16. różnych odcieniach i odcieniach zieleni, żółci, czerwieni i magenty. Mimo to wynik jest imponujący. „Jest to korzystne, ponieważ patrząc na standardowe cztery kolory, które określa protokół ARINC 708, pilotom może być trudno zinterpretować, gdzie i jak szybko kolory zmieniły się na wyświetlaczu” – wyjaśnił. „Obszary z dużymi przesunięciami kolorów często charakteryzują się większymi turbulencjami.

W starych systemach trzeba było przesuwać regulator wzmocnienia w górę i w dół, aby zobaczyć, co dzieje się w danym obszarze. To o wiele więcej pracy dla pilota. „Dzięki naszym 16. kolorom można teraz łatwo zobaczyć intensywność różnych konturów kolorów. Jeśli jest to stopniowa zmiana z jednego koloru na drugi, to pogoda wyraźnie nie jest tak dotkliwa. Przynajmniej nie wzdłuż krawędzi. To po prostu kolejne narzędzie do bezpieczniejszego latania i jest w tym wiele wartości”.

Skanowanie wolumetryczne 3D i wyświetlacz obsługujący 16 kolorów są niesamowite, ale to dopiero początek tego, co radar GWX 8000 StormOptix wnosi do kabiny załogi. Johnson zauważył, że wśród funkcji wiodących w swojej kategorii, GWX 8000 zapewnia również przewidywanie oświetlenia i gradu, wykrywanie turbulencji, technologię WATCH (ang. Weather Attenuated Color Highlight – wyróżnianie koloru osłabionego przez pogodę) oraz intrygującą nową funkcję o nazwie Zero Blind Range. Garmin oferuje również opcjonalnie wykrywanie uskoku wiatru. „Zero Blind Range jest w rzeczywistości bardzo interesującą funkcją” – wyjaśnił Johnson. „Tam, gdzie inne radary są „ślepe”, tzn. kiedy impuls opuścił samolot i jeszcze nie powrócił (mówimy o milisekundach), przy dużej objętości przestrzeni, którą skanujemy i analizujemy, wyeliminowaliśmy ten problem. GWX 8000 przechowuje wszystkie te informacje i wykorzystuje je do wyświetlania całej pogody przed dziobem samolotu, niezależnie od tego, gdzie znajdują się impulsy. „Oczywiście nigdy nie zalecamy latania w żadną burzę, niezależnie od wyświetlacza. Jednak możliwość wyraźnego zobaczenia tego, co znajduje się naprawdę blisko przed samolotem, jest cennym narzędziem do planowania zboczeń z kursu”.

Kolejną przydatną funkcją GWX 8000 jest wspomniana wcześniej technologia WATCH. Często obfite opady z jednej komórki burzowej mogą maskować pogodę za nią. Można skręcić, aby ominąć jedną komórkę, tylko po to, by wlecieć w kolejną czekającą w cieniu za nią. WATCH pomaga złagodzić ten problem, identyfikując obszary, w których pojawiają się cienie, a jednocześnie podkreślając obszary, w których powracający impuls radaru jest osłabiony lub osłabiony przez intensywne opady. Może nie pokazać wszystkich szczegółów, ale może wskazać obszary warte bliższego zbadania.

GWX 8000 pojawia się w kabinie załogi Jeśli chodzi o typy samolotów, które Garmin planuje dla systemu GWX 8000 StormOptix, Johnson powiedział, że ze względu na kompaktowe bloki nadawczo – odbiorcze prawdopodobnie zmieści się w każdym wysokowydajnym samolocie certyfikowanym wg przepisów Part 23 i Part 25 z napędem turbinowym oraz w wielu śmigłowcach. „Dla GWX 8000 mamy różne rozmiary anten od 10. do 18. cali” – powiedział. „Dlatego z łatwością mieści się w owiewkach skrzydłowych, takich jak te, które można zobaczyć na samolocie Piper M600”.

Chociaż istnieje duża elastyczność instalacji, Johnson zauważył, że rozmiar anteny może mieć pewien wpływ na rzeczywistą wydajność niektórych funkcji. Jak można się spodziewać, lepsza wydajność jest osiągana dzięki większej antenie.

Mimo to, nawet przy najmniejszej antenie, automatyczna analiza zagrożeń GWX 8000 zapewnia pilotom bogactwo wyjątkowych możliwości unikania burzy i świadomości sytuacyjnej.

Obecnie jest to tylko system instalowany przez producenta OEM. Ale według Johnsona Garmin pracuje nad rozwiązaniami modernizacyjnymi. Jeśli chodzi o to, czy i z jakim starszym wyświetlaczem firmy innej niż Garmin GWX 8000 będzie współpracować, powiedział, że zidentyfikowano rozwiązania dla wielu instalacji innych firm. Johnson wyjaśnił, że jednym z takich rozwiązań jest podłączenie GWX 8000 przez interfejs zgodny z ARINC 708. „Jednak przy tej ścieżce będzie ograniczenie do czterech kolorów, co jest nieodłącznym elementem standardu ARINC 708” – powiedział. „Istnieją jednak możliwości instalacji protokołu ARINC 661, który będzie obsługiwać wszystkie 16 kolorów”.

Nawet gdyby była to tylko instalacja z interfejsem ARINC 708, jeśli pilot miałby autoskan wolumetryczny, automatyczną analizę zagrożenia, wykrywanie turbulencji, a także funkcję przewidywania wyładowań atmosferycznych i gradu, prawdopodobnie zadowoliłby się czterema kolorami na GWX 8000.

DZIAŁ LOTNICZY | AKTUALNOSCI

11

Drabpol Avionics – autoryzowany dealer czołowych światowych producentów awioniki w Polsce.

Drabpol Avionics to:

! Profesjonalna obsługa gwarancyjna

! Gwarancja wysokiej jakości świadczonych

! Wykwalifikowany i stale doszkalający się

usług (Certyfikat PART 145,PART 21, AQAP 2110-2006; ISO 9001-2009); ! Świadczenie usług na terenie Polski; ! Stosowanie nowoczesnej aparatury kontrolno-

pomiarowej; ! Bezpośredni kontakt z producentami; ! Pewność stosowania oryginalnych części

zamiennych; ! Szybka dostawa produktów na zamówienie;

i pogwarancyjna; personel techniczny; ! Ubezpieczenie Odpowiedzialności Cywilnej

Przedsiębiorcy Lotniczego w wysokości 1.000.000,00 $.

Zakres działalności: ! Obsługa gwarancyjna; ! Obsługa pogwarancyjna; ! Testy laboratoryjne, kalibracje i naprawy

urządzeń wymontowanych z SP.

EPMO Lotnisko Modlin - Hangar nr 1 05-102 Nowy Dwór Mazowiecki, ul. Gen. Thommee 1a tel/fax: (0048) (22) 467 11 90 e-mail: lcsmodlin@drabpol.pl www.drabpol.pl