Page 1

Budując lepszy świat CARL A. ANDERSON, NAJWYŻSZY RYCERZ ZAKONU

Pójdź za Nami Wizyta Papieża Benedykta XVI dała Rycerzom doskonałą okazją do aktywniejszego działania na rzecz odnowy Kościoła

24 KWIETNIA 2005 roku podczas krytycyzmu, Papież poruszał ten mszy inaugurującej pontyfikat sam temat, za każdym razem w Papieża Benedykta XVI , biorący w trochę zmienionej formie. „Bóg nie niej udział diakon odczytał te oto posłał swego Syna na świat po to, słowa Ewangelii św. Mateusza: „Ty aby świat potępić, ale po to, by jesteś Piotr (czyli Skała), i na tej świat został przez Niego zbawiony” Skale zbuduję Kościół (J 3,17). mój”. Ta wzbudzająca Nadszedł czas Odzew Amerykanów, respekt rzeczywistość zwłaszcza katolików, na tych słów stała się dla by Rycerze papieskie wzywanie, nas oczywista ubiegłej Kolumba przeszedł najśmielsze wiosny, kiedy przez oczekiwania. W tym odpowiedzieli na numerze Kolumbii pubkilka kwietniowych likujemy wyniki sondażu dni, Piotr był wśród to wezwanie dotyczącego reakcji nas w Stanach głośnym „Tak” opinii publicznej na Zjednoczonych. przyjazd Benedykta XVI Jezus wybrał św. na słowa do USA. PrzeprowadzePiotra na skałę pod Chrystusa: nie sondażu zleciliśmy swój Kościół ze względu na jego „Pójdź za mną”. firmie Marist College Institute for Public świadectwo. Jezus Opinion (patrz strona zapytał swych nr. 8). Raport ten zatytułowaliśmy uczniów: „Za kogo ludzie uważają “Sukces ponad miarę” – i rzeczySyna Człowieczego” (Mt.16, 13-19). wiście było to zgodne z prawdą. A oni odpowiedzieli: „Jedni za Jana Z ankiety wynikało, że wśród Chrzciciela, inni za Eliasza, jeszcze katolików: inni za Jeremiasza albo za jednego z ■ 66 procent respondentów proroków”. Innymi słowy za proroodpowiedziało, że będą bardziej ka, nauczyciela, mędrca - kogoś, kto skłonni doceniać swą przynależność oferuje nowe i lepsze życie etyczne. do Kościoła Katolickiego. Syn Człowieczy jest każdym z nich. ■ 50 procent zamierza Ale Piotr wskazał na jeszcze inną poświęcić więcej czasu rodzinie rzeczywistość. Rozpoznał nie tylko ■ 50 procent postanowiło słowa porady ale i życia wiecznego. prowadzić bardziej moralne życie Na kilka dni przed przyjazdem Papieża media, zadawały sobie ■ 45 procent stwierdziło, że pytanie o czym Benedykt XVI planuje brać udział w obrządkach będzie mówić? Czy będzie kryreligijnych tykował niektóre praktyki wśród ■ a 39 procent ma zamiar katolików, politykę rządu czy też działać aktywniej w swojej nowe trendy w amerykańskim społeczności. społeczeństwie? Tymczasem zamiast To jest ten wielki dar dla nas od

Papieża Benedykta XVI: miliony katolików zamierzających prowadzić bardziej aktywne życie w katolickiej wspólnocie. Naszym rycerskim zadaniem jest wskazanie tym mężczyznom i ich rodzinom właściwej drogi do życia bardziej po katolicku, tak jaki wyobrażał to sobie Czcigodny Sługa Boży, ks. Michael J. McGivney. Papież ofiarował nam ogromną szansę odnowy Kościoła i obowiązkiem każdego Rycerza jest przyjęcie tego daru i życie zgodnie z nim tak by pomóc we wzmocnieniu pozycji Kościoła. W swej homilii wygłoszonej podczas mszy pogrzebowej Papieża Jana Pawła II, kardynał Ratzinger powtarzał słowa Chrystusa: „Pójdź za mną”. Powiedział również, że słowa te mogą być uznane za „klucz do zrozumienia orędzia, wypływającego z życia naszego Papieża Jana Pawła II”. Teraz widzimy, że są one również kluczem do zrozumienia pontyfikatu Benedykta XVI. Z pewnością słowa „Pójdź za mną” przemawiają do nas w szczególny sposób poprzez życie wikariusza Chrystusa na ziemi. Nadszedł czas by Rycerze Kolumba odpowiedzieli na to wezwanie głośnym „Tak”! Vivat Jesus!

COLUMBIA/LIPIEC 2008


Uczyć się wiary, żyć w wierze

Kreacjonizm a Teoria Ewolucji Wierząc w Boga Stworzyciela Wszechświata nie odrzucamy wartości myślenia naukowego BISKUP WILLIAM E. LORI, NAJWYŻSZY KAPELAN

N

sposób wolny, według swojej mądrości 2:4b-25) nie są naukowymi opisami. Ich iewiele kwestii wywołuje tak celem jest przekazanie wiedzy teologzagorzałe dyskusje jak spór o to, (Kompendium Katechizmu Kościoła icznej. Pokazują nam Stworzenie jako czy w szkołach publicznych należy Katolickiego, 54). podstawę wszystkich planów Boga. nauczać teorii ewolucji czy kreacjonizZgodnie z Kompendium, Boża Dlatego też Stworzenie jest Bogu mu. Zadziwiającym jest tu fakt, że deba- wszechmoc jest powszechna i tajemta ta niewiele posunęła się naprzód od nicza. Bóg ukazuje ją stwarzając świat z szczególnie bliskie. Jest to sposób w jaki przekazuje nam swą miłość, której kulgłośnego procesu Scopesa w 1925 roku. niczego i człowieka z miłości. minacją jest wcielenie Jezusa Chrystusa. Główny oskarżyciel w tym procesie, Największym przejawem ojcowskiej i Porządek świata, jego dobro, piękno i William Jennings Bryan i obrońca wszechmogącej siły Boga jest Wcielenie cuda nie są celem samym w sobie. Mają Clarence Darrow spierali się o to, czy Syna Bożego i Misterium Paschalne one otworzyć nasze umysły na dobro i John Scopes, nauczyciel szkoły średniej (śmierć i zmartwychwstanie Jezusa). piękno życia wewnętrznego i miłość do w Tennessee może nauczać poglądów Władza i miłość nie tylko współistnieją Trójcy świętej, którą mamy się dzielić z zaczerpniętych z książki Karola w Bogu ale są ze sobą zbieżne. Bóg, innymi. Tak więc świat nie powstał w Darwina „O powstawaniu gatunków”. który jest Stwórcą wszystkich rzeczy Publiczna debata nad tym czy nauczać „widzialnych i niewidzialnych”, świata wyniku jakiejś konieczności, ślepego kreacjonizmu, czy teorii ewolucji, trwa widzialnego i aniołów chciał w ten przeznaczenia czy przypadku do dziś. sposób ukazać swą miłość, (Kompendium Katechizmu Kościoła Szósty z serii wykładów Katolickiego, 54). Świat został stworzony Pytania 50-65 Kompendium Najwyższego Kapelana dobroć i piękno. Katechizmu Kościoła dla chwały Bożej. Stworzenie odzwierBiskupa Williama E. Lori (Kompendium Katechizmu o kształtowaniu wiary Katolickiego pozwalają nam Kościoła Katolickiego, 50, ciedla Boską troskę o nas. Poprzez radośdotyczy pytań 50-65 lepiej zrozumieć, dlaczego 59-61). ci i smutki życia codziennego Bóg Kompendium Katechiznazywamy Boga prowadzi nas do naszego przeznaczenia , mu Kościoła KatolickStworzycielem pozostając jed- iego. Poprzednie BIBLIA: TEOLOGIA, NIE którym jest dzielenie się jego życiem i nocześnie otwartymi na wiedzę artykuły można znaleźć NAUKA miłością na zawsze ze wszystkimi odkuw archiwum witryny o otaczającym nas świecie, Symbol Nicejskopionymi (Kompendium Katechizmu internetowej której dostarcza współczesna Konstatntynopolitański Kościoła Katolickiego 55-56). nauka. Pytania te dotyczą słów www.kofc.org. stwierdza, że Bóg jest zawartych w Wyznaniu Wiary Nicejsko- „Stworzycielem Nieba i Ziemi”. DOBRO I ZŁO Konstantynopolitańskim: „Wierzę w Posłużmy się określeniami „twórca” i W Piśmie świętym czytamy, że gdy Bóg Jednego Boga, Ojca Wszechmogącego, „dzieło” w sposób ogólnie przyjęty. spojrzał na swoje dzieło Stworzenia, Stworzyciela Nieba i Ziemi”. Często nazywamy nowatorskich komujrzał w nim dobro. Jeśli tak, to w takim pozytorów, projektantów i pisarzy razie jak powstało zło? Istnienie zła stanowi często argument przeciwko WSZECHMOGĄCY I WIECZNY BÓG „twórcami” a ich prace „dziełami”. Oczywiście prace te nie są całkowicie pojęciu Boga wszechmocnego i „Chociaż dzieło stworzenia jest w oryginalne i z reguły stanowią kontynu- nieskończenie dobrego. Wszyscy walsposób szczególny przypisywane Ojcu, ację czegoś, co istniało wcześniej. Tylko czymy ze złem, które jest w nas i wokół jest również prawdą wiary, że Ojciec, nas. W kulturze fragmentów informacji Bóg jest Twórcą (Stwórcą) w ścisłym Syn i Duch święty są jedyną i łatwo wpadających w ucho tajemnica tego słowa znaczeniu. Stworzył niepodzielną zasadą stworzenia” pochodzenia zła jest trudna do Wszechświat „z niczego” (2 Księga (Kompendium Katechizmu Kościoła wytłumaczenia. Możemy powtórzyć za Machabejska 7:28). Wszechświat, Katolickiego, 52). Stwierdzenie to sugeruje, że ogromne dzieło Stworzenia niezależnie od tego ile ma lat, nie istniał Kompendium, że odpowiedzią na zło jest przed swym powstaniem. A powstał z jest wynikiem ojcowskiej i opatrznoścały plan Boga, który objawia się w twórczej ręki Boga. ciowej miłości Boga. Stworzył On Stworzeniu i w historii zbawienia świata. Biblijne Wszechświat z miłości, która jest wciąż Że ogromne dzieło Stworzenia jest opisy stworzenia żywa. Nieskończony w swej istocie, wynikiem ojcowskiej i opatrznościowej świata (Księga Bóg jest również wszechmocny. Nie musiał stworzyć świata ale uczynił to w Rodzaju 1:1, miłości Boga w w w. ko f c .o r g


Kluczem do zrozumienia zła jest paradoksalnie miłość Boga. To z miłości do nas Bóg nie stworzył zamkniętego świata, w którym wszystko jest ustalone z góry. Zamiast tego stworzył świat, w którym możemy przekroczyć siebie w wolności i miłości i obcować z żywym Bogiem. Bóg nie stworzył zła i nie pragnie jego istnienia, ale na nie pozwala. W swej miłości potrafi wyprowadzić z niego dobro. Najbardziej znamiennym tego przykładem jest śmierć Jezusa na krzyżu. Jesteśmy wezwani do uczestnictwa w dziele ulżenia ludzkiej niedoli i do przezwyciężenia zła poprzez miłość Bożą, którą wlał w nasze serca Duch Święty.

KREACJONIZM A TEORIA EWOLUCJI

Jak widzimy, zarówna Biblia jak i Wyznanie Wiary postrzegają Stworzenie jako podstawę Boskiego planu odkupienia, a nie podręcznik naukowy. To powinno nam pomóc w zrozumieniu dyskusji pomiędzy ewolucjonistami i kreacjonistami. Kościół broni naszej wiary w Boga Stworzyciela i celu stworzenia wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. Kościół nie wymaga od nas byśmy dosłownie brali opis Stworzenia zawarty w Księdze Rodzaju. Mamy jedynie ustalić jaki był zamiar Boga, zwłaszcza w kontekście całych dziejów Stworzenia i odkupienia,

Katolicy Miesiąca Błogosławiony Carlos Rodriguez (1918-1963) Obchody: 13 lipca laczego święci i błogosławieni są dla nas tak ważni? Przemawiając w kwietniu do młodzieży i seminarzystów w nowojorskim seminarium im. św. Józefa,

D

Papież Benedykt XVI tak odpowiedział na to pytanie: „święci ukazują nam miłość bezinteresowną, podążając

zawartych w Biblii. Z drugiej strony, Kościół jako autorytet w kwestiach nauczania wiary broni się przed wyjaśnieniami Stworzenia wykraczającymi poza granice metod naukowych, wykluczającymi najważniejszą w tym procesie rolę Boga. Kościół jednoznacznie odrzuca teorię ewolucji, zgodnie z którą człowiek jest jedynie produktem sił przyrody. Kościół twierdzi, że każda dusza ludzka wymaga Boskiej interwencji Stworzenia. Kościół postępuje mądrze nie osądzając innych teorii ewolucji, jeśli nie pomijają one Boga jako twórcy i Wielkiego Projektanta Wszechświata i stwórcy każdej ludzkiej istoty. ■

drogą Chrystusa. Jako Jego uczniowie objawiają się we wspólnocie nadziei jaką jest Kościół”. Błogosławiony Carlos Manuel Rodriguez jest takim uczniem dającym świadectwo życia w wierze. Błogosławiony Carlos żył bardzo skromnie. Pracował dzień za dniem, miał kłopoty ze zdrowiem (zmarł na raka) i nauczał wiary. Był też Rycerzem Kolum-

Intencje Modlitewne Ojca Świętego Ofiarowane w jedności z Papieżem Benedyktem XVI ➢➢ Ogólna — Aby wzrastała liczba wolontariuszy, gotowych wielkodusznie i z oddaniem służyć wspólnocie chrześcijańskiej. ➢➢ Misyjna — Aby dzięki Światowemu Dniowi Młodzieży w Sydney w Australii w młodych ludziach rozpalił się płomień Bożej miłości i by stali się oni siewcami nadziei na nową ludzkość.

DUCHOWY PLAN DZIAŁANIA Spragnionych napoić

U

czynki miłosierdzia względem ciała są zakorzenione w prawie naturalnym i boskim i określają nasze obowiązki wobec innych. Rzadko spotykamy w Ameryce Północnej kogoś, kto potrzebuje czystej wody pitnej. Natomiast w innych częściach świata woda pitna uważana jest za artykuł handlowy a nie za podstawowe prawo człowieka. Rozważmy rzeczywistość zgodnie z którą jesteśmy powołani do tego, by dzielić się z innymi tym, co otrzymaliśmy od Boga. Czy moglibyśmy przyłączyć się do akcji humanitarnych zapewniających czystą wodę pitną potrzebującym? Kontemplujmy w modlitwie słowa Psalmu 36, 7-9, Psalmu 63, 1 i Apokalipsy 22, 1-2.

POPE: CNS PHOTO/DARIO PIGNATELLI, REUTERS

ba. Kiedy jego zwłoki dostarczono do kościoła w którym miał zwyczaj się modlić, odprawiający Mszę ksiądz powiedział: „Nie był bohaterem ale człowiekiem mocno przywiązanym do ziemi, rodziny i kraju”. W 2001 roku Błogosławiony Carlos został pierwszym portorykańczykiem, którego beatyfikowano. Gubernator Portoryko powiedział wówczas, że życie Carlosa Rodrigueza jest „podsumowaniem tego wszystkiego, czego oczekuje się od chrześcijan w życiu codziennym”. Życie Błogosławionego Carlosa przepełnione wiarą i radością, koncentrowało się na Misterium Paschalnym – na zbawiennych uczynkach Chrystusa za życia, na jego śmierci i zmartwychwstaniu. Carlos Rodriguez mówił, że Wigilia Paschalna to „noc, dla której żyjemy”. W Chrystusie i jego akcie zbawienia odnajdujemy źródło i sens naszego chrześcijańskiego życia. Idąc za przykładem Błogosławionego Carlosa, żyjmy zgodnie z Ewangelią i czerpmy duchową siłę z liturgii Kościoła.

COLUMBIA/LIPIEC 2008


RAPORT SPECJALNY: MĘŻCZYZN I ABORCJI

W

„Uświadomiłem sobie, że zabiłem dwoje własnych dzieci” – powiedział. „Poczułem jakby dosięgła mnie i dotknęła Boża ręka”. 50 letni prawnik, przypomina sobie jak po pierwszej aborcji w 1985 roku, zostawił swojej dziewczynie bukiet róż i czek na 200 dolarów. „Ale nie czułem wtedy żadnego żalu, bólu, niczego” – mówi Aubert. „Zgodziłem się na aborcje, bez żadnych wątpliwości”. Był wtedy „młodym” facetem zainteresowanym robieniem pieniędzy, „generalnie rzecz biorąc, głównie zależało mi na tym żeby Nowy ruch obala mit, że mężczyźni zostać typowym yuppie” – opowiada Aubert. nie ponoszą konsekwencji aborcji W 1991 roku był przy drugiej DAN MORRIS-YOUNG aborcji, tym razem dokonanej u innej W 1994 roku podczas badania ultrasonograficznego przeprowadzanego u jego ciężarnej żony, zawalił się świat Chris’a Aubert’a. Gdy zobaczył dziecko w macicy, bolesne emocje uświadomiły mu, że w przeszłości przyczynił się do pozbawienia życia dwójki swych nienarodzonych dzieci.

ODZYSKANIE

OJCOSTWA

w w w. ko f c .o r g


RAPORT SPECJALNY: MĘŻCZYZN I ABORCJI

kobiety. „Poszedłem z nią do kliniki, usiadłem wszej międzynarodowej konferencji dotyczącej w poczekalni, przez mniej więcej 20-30 minut syndromu i traumy post-aborcyjnej u mężczyzn. czytałem sobie jakiś magazyn, a potem pos- Kongres odbył się w dniach 28-29 listopada 2007 roku w San Francisco. To historyczne zliśmy na lunch”. Nie docierało do niego wtedy, że „w pokoju zgromadzenie sponsorowali Rycerze Kolumba, Archidiecezje San Francisco oraz działające w obok zabija sie moje dziecko”. „Ale coś w głębi zaczęło mnie coraz Milwaukeee Krajowe Biuro zajmujące się synbardziej dręczyć,” powiedział gdy świadomość dromem post aborcyjnym (National Office of Post-Abortion Reconciliation & Healing tego co zrobił, narastała. Już jako nawrócony na katolicyzm, Aubert (NOPARH)). Wydarzenie zgromadziło ponad zwierzył się swojej żonie „jest coś o czym 200 osób, przedstawicieli dziewięciu narodów i muszę ci powiedzieć” - i podzielił się z nią swą 28 stanów. Wedle Vicki Thorn, dyrektora wykonawprzeszłością. „A ona zareagowała na to najlepiej jak czego NOPARH, konferencja zatytułowana „Odzyskanie Ojcostwa: Wieloczynnikowe mogła” - wspomina. Od tamtej pory, Aubert, członek Rady św. Badanie nad Mężczyzną borykającym się z Piotra nr. 12906 w Covington, Louisiana, aborcją, „uwydatniła przesłanie”, że aborcja „zaangażował się i podpisał obiema rękoma wpływa zarówno na mężczyznę jak i na kobietę. pod stanowiskiem ruchu obrony życia”. Relacje uczestników konferencji utwierdziły w Założył stronę internetową na której upub- przekonaniu Rycerzy oraz NOPARH, o licznił swe doświadczenie związane z aborcją, konieczności powstania nowej strony internea także głosił świadectwo na temat swych towej (www.menandabortion.info), publikacji dokumentu opracowanego w oparprzewinień przed „grupami liczącymi Relacje uczestników konfer- ciu o spotkania w San Francisco od 50 do 1000 osób”. encji utwierdziły w przekona- oraz do zorganizowania kolejnej konferencji, która odbędzie się 8-9 Był jednym z wielu niu Rycerzy która odbędzie września w Chicago. prelegentów na pier- się 8-9 września w Chicago SKRUCHA, ŻAL, ZŁOŚĆ

Bolesne wyznanie takie jak to złożone przez Chris’a Aubert’a to częsty przypadek. W swej broszurze Leczenie twej duszy: Poradnik dla ojców z syndromem post aborcyjnym, kapucyn, ojciec Martin Pable tak mówi mężczyznom: „Przez długi czas prawdopodobnie nie myślałeś o tym częściej niż o zmianie oleju w samochodzie. Ale ostatnio, z jakichś powodów, wspomnienie nagle cię dopadło”. Wiele spraw może spowodować wybuch wspomnień i niepokoju, mówi MEN: PHOTODISC INC.

ojciec Pable, członek Rady im. George J. Schreir nr. 1069 w Wausau, Wis. „Pewnego rodzaju duchowe przebudzenie nagle coś burzy. Może to przyjść w czasie rekolekcji, albo w wyniku słów jakie padły w homilii, przy narodzinach kolejnego dziecka, może nawet wnuka, albo choćby i w dyskusji przy drinkach z kolegami”. Bez względu na to gdzie to się zdarzy, mówi ojciec Pable, mężczyźni mogą doświadczyć „bardzo różnorodnych uczuć” – poczucie straty i smutku, żałobę, bezsilność, winę, skruchę, a nawet złość.

Catherine T. Coyle potwierdza to stwierdzenie w swej książce zatytułowanej Mężczyźni i Aborcja: Droga do Uleczenia (1999, Life Cycle Books, www.lifecyclebooks.com). Doktor psychologii, Coyle, twierdzi, że badania wyraźnie wskazują na to, że mężczyźni cierpią z powodu syndromu post aborcyjnego, wedle podobnych kryteriów jak przy PTSD (zespół stresu pourazowego). Zeszłej jesieni, na konferencji w San Francisco Coyle podkreśliła, że badania nad wpływem aborcji na mężczyzn są COLUMBIA/LIPIEC 2008


RAPORT SPECJALNY: MĘŻCZYZN I ABORCJI

cją, inni zaś, czyli ci którzy początkowo wspierają aborcję jako rozwiązanie problemu, zmieniają potem zdanie. Są i tacy którzy niczego nie wiedzą o aborcji aż do momentu jej wykonania, opowiada, Thorn przytaczając ściskającą za serce sytuację o której usłyszała mniej więcej pół roku temu. Przyszły ojciec rozpoczął pisanie pamiętnika dla swojego dziecka. Był przekonany, że oboje z żoną są tak samo poruszeni faktem oczekiwania potomstwa. Gdy żona wyznała mu, że w przeszłości miała już aborcję, zawaliło mu się życie. Wedle Thorn, po dokonaniu aborcji, w dalszym związku pozostaJednym aspektem związanym je nadal jedynie 30 procent par. „Mężczyźni którzy towarzyszą z aborcją jest fakt mężczyźni kobiecie w klinice aborcyjnej często odczuwają niepokój, bezsilność, „nie mają żadnych praw winę, żal, nie mają jasności w reprodukcyjnych” kwestii własnej odpowiedzialności” pisze ojciec Gerald Coleman następuje bezpośrednio po aborcji. (Sulpicjanin) w swym ostatnim eseju na Jednakże Vincent M. Rue, twierdzi, temat mężczyzn i aborcji. „Niektóre że aborcja “jest jak wirus. Przenika coraz kobiety przyznają się, że czekały żeby to głębiej”. Rue jest psychoterapeutą, mężczyzna powiedział „nie róbmy doktorem w dziedzinie rozwoju dziecka tego”, ale takie sformułowanie poworaz relacji w rodzinie. W Jaksonville, strzymane zostało przez jakąś bezsilFla, prowadzi także Instytut zajmujący ność mężczyzny. Znaczący procent się utratą ciąży. Twierdzi, że opóźnione mężczyzn nadal uważa, że musi symptomy traumy pojawiają się często u panować nad emocjami, nawet za cenę mężczyzn pomimo wcześniejszych prób tego, że nie odezwie się ani słowem gdy „zaprzeczenia i uników”. kobieta mierzy się z potworną, dręczącą To właśnie Rue, w zeznaniu decyzją dotyczącą aborcji”. złożonym przed Kongresem US w 1981 Ojciec Coleman, prowadzący roku dostarczył najwcześniejszych sprawy etyki w organizacji zdrowia dowodów traumy post aborcyjnej. Daughters of Charity Health System w Zidentyfikował psychologiczną kondy- Kalifornii, będąc równocześnie wykłacje PAS (syndrom post aborcyjny). W dowcą teologii moralnej, twierdzi, że 1984 opublikował pierwszy ze swych mężczyźni coraz częściej „zaprzeczają artykułów dotyczących wpływu aborcji tezie” jakoby aborcja była „jedynie na życie mężczyzn. sprawą kobiety – jej ciała, jej ulgi i jej żalu”. nadal w stanie początkowym. Niemniej jednak, powiedziała „studia jakościowe” jasno wskazują, że mogą zaistnieć ważne konsekwencje aborcji. Emocjonalny niepokój przypisywany aborcji która zdarzyła się w życiu mężczyzny może obejmować winę, obawę, złość, dysfunkcjonalność seksualną, depresję i inne objawy, powiedziała. Eksperci twierdzą zgodnie, że powszechne jest to iż człowiek całymi latami tłumi swe uczucia dotyczące aborcji. Interesujące natomiast iż zarówno mężczyźni jak i kobiety często przypominają sobie uczucie ulgi jakie

NIE TYLKO SPRAWA KOBIET

„To mit, że wszyscy mężczyźni którzy mają związek z aborcją, lekceważą to zdarzenie, ale pamiętajmy też, że opowieści mężczyzn są bardzo , bardzo skomplikowane.” – wyjaśnia Thorn. „Opowieści mężczyzn są niezmiernie skomplikowane” – powtarza. Thorn opowiada, że niektórzy mężczyźni, jeśli zezwalałoby na to prawo, poszliby nawet do sądu aby powstrzymać swą partnerkę przed abor-

PRAWA MEŻCZYZN DO REPRODUKCJI

Terapeuta zajmujący się małżeństwem i rodziną, Gregory Hasek, pracuje zwłaszcza nad uzależnieniami od seksu. Gdy w miarę prowadzonych badań przekonał się, że znaczna ilość poddanych terapii mężczyzn w pewnej mierze cierpi z powodu dawnego doświadczenia związanego z aborcją, do wywiadu klinicznego, dodał pytanie

o historię aborcji. Hasek, dyrektor centrum zajmującego się poradnictwem rodzinnym w Oregon (Misty Mountain Family Counseling Center) stwierdza, że widzi bliską współzależność pomiędzy pacjentami którzy doświadczyli problemów takich jak zaniedbania, nieobecność czy nadużycia powstałych w relacji z ich własnymi ojcami – a ich osobistymi cierpieniami związanymi z „utratą ojcostwa” w wyniku aborcji. Hasek potwierdza opinie swoich kolegów zajmujących się zdrowiem psychicznym, zauważając, że charakterystycznym jest iż mężczyźni przechodzą traumę inaczej niż kobiety, i że forma obrony, często ujawniająca złość lub nadaktywność, staje się mechanizmem który przyzwala „na oderwanie od rzeczywistego problemu”. Jednym często przytaczanym, aspektem związanym z aborcją w Stanach Zjednoczonych, jest fakt, że jak to ujmuje Rue, mężczyźni „nie mają żadnych praw reprodukcyjnych”. Tenże fakt przyczynia się do „uczucia bezsilności” mężczyzny w sytuacji gdy ma się dokonać aborcja dziecka – mówi Hasek. „W 1976 roku, Sąd Najwyższy USA postanowił, że mąż nie ma praw aby ograniczyć podjętą przez żonę decyzję o aborcji, a nawet nie ma prawa do tego aby być poinformowanym o jej decyzji” zauważa ojciec Coleman. Równocześnie jednak, mężczyźni posiadają prawo dotyczące zamrażania embrionów lub decyzji w sprawie adopcji. „Jeśli mężczyźni otrzymaliby prawa do decyzji w przypadku aborcji, powstałyby ogromne trudności w ustaleniu prawnych roszczeń ojców i matek” napisał Coyle w studium zajmującym się aborcją i kwestią mężczyzn. ODSUWAJĄC NA BOK DUCHOWOŚĆ

Eksperci podkreślają, że często bardzo różni się droga mężczyzn i kobiet podejmujących terapię. Rue, Coyle, Thorn, Ojciec Pable i inni zgodnie wskazują, że w przypadku mężczyzn, błędem jest narzucanie modelu terapii stosowanej u kobiet. Utrzymują, że mężczyźni mają tenw w w. ko f c .o r g


RAPORT SPECJALNY: MĘŻCZYZN I ABORCJI

dencję do powstrzymywania emocji, często stają się pracoholikami a nawet uciekają do alkoholu i uzależnień od narkotyków. „Są też mężczyźni którzy nie postrzegają tego problemu jako zagadnienie moralne” mówi ojciec Pable, „ale wielu, bardzo wielu innych popada w żałobę. Nie będą o tym rozmawiać aż do momentu gdy ból osiągnie pewien punkt krytyczny i wtedy właśnie potrzebne im będzie zainteresowania i wsparcie” od kogoś, często od księdza albo i diakona. W swej broszurze, ojciec Pable tak radzi mężczyznom: „Waszym zadaniem nie jest ani obwinianie się za upadek moralny, ani też czynienie sobie wymówek czy racjonalizowanie. Po prostu opowiedzcie swoją historię. Ile mieliście wtedy lat, czy byliście już w związku małżeńskim? Co doprowadziło do decyzji o aborcji? Jaki był wasz udział w tej decyzji? Jak czuliście się potem? W jaki sposób, jeśli w ogóle, aborcja wpłynęła na wasze dalsze życie? Jak wpłynęła na waszą relację z kobietą? Jak wpłynęła na wasz stosunek do Boga, i do praktyk religijnych?” „Dobrze wiadomo”, mówi dalej ojciec Pable, „że wielu „post-aborcyjnych” ojców porzuca religię, uczestnictwo w kościele i inne praktyki duchowe, ponieważ czują się nie godni opieki Bożej”. DOPROWADZENIE MĘŻCZYZN DO DOMU

Odkąd Sąd Najwyższy USA, w debacie Roe versus Wade z 1973 roku, zalegalizował prawo do aborcji na życzenie, kobietom poświęca się wiele czasu i wsparcia, natomiast w minimalny sposób dostrzegany jest problem mężczyzn dotkniętych aborcją. „Jest wiele złożonych czynników”, mówi Thorn. Szczerze przyznaje, że jednym z nich jest sytuacja w której mężczyźni „znajdują się poza zasięgiem myślenia w sensie ich kulturowego postrzegania, i nawet my sami, w świecie pro life w jakimś sensie odrzucamy problem mężczyzn. To błąd z naszej strony, że wykluczyliśmy mężczyzn z tej historii”. Thorn, prócz zarządzania NOPARH, jest inicjatorką Projektu THE GOOD SAMARITAN BY EUGENE DELACROIX (1852) VICTORIA & ALBERT MUSEUM, LONDON/ART RESOURCE, NY

Rachel, obejmującego działanie i kobiet. „Po pierwsze - mówi - „nikt nie międzynarodowego duszpasterstwa zaj- ma takich środków ani organizacji oraz mującego się kobietami które przeszły wpływu jakie ma kościół katolicki”. traumę w wyniku aborcji. Ponadto dodaje, że wiele innych Odnotowując, że NOPARH oraz wspólnot wyznaniowych nie do końca Konferencja Biskupów Amerykańskich „pozostają w stałym dialogu”, „Wielu post-aborcyjnych Thorn dodaje, że jest przekonana o tym, że wypracowana w kościele ojców porzuca religię literatura dotycząca doświadczeń ponieważ czują się nie post aborcyjnych oraz specjalistyczne duszpasterstwo w znacznie godni opieki Bożej” większej mierze będzie także obejmować świadectwa i potrzeby wyjaśniło swe stanowisko w kwestii aborcji. mężczyzn. W tej przestrzeni, sakramenty kośThorn wskazuje także, że organizacja pomaga obecnie „w poprawianiu cioła są silnym narzędziem pomagająedycji manuału USCCB przeznac- cym kobietom i mężczyznom zranzonego dla księży” zajmujących się ter- ionym przez aborcję. Pozwalają szukać apią post aborcyjną. Poradnik przed- pojednania z samym sobą i Bogiem. Thorn mówi dalej że „Jest w tym stawi także problem widziany z perspektywy mężczyzn oraz weźmie pod także aspekt ewangelizacyjny. Wielu uwagę „innych którzy ponieśli skutki mężczyzn którzy przechodzą przez proces leczenia, pragnie też poważnie aborcji”. „Aborcję można porównać do podejść do sprawy w swej wiary”. ■ kamienia wrzuconego w wodę”- mówi Thorn „Ma wpływ na dziadków, braci, Dan Morris-Young jest edytorem Catholic siostry, wujków, ciotki i innych bliskich”. San Francisco, oficjalnego wydawnictwa Thorn docenia rolę jaką wziął na Archideciezji San Francisco. siebie Kościół Katolicki prowadząc duszpasterstwa aborcyjne dla mężczyzn COLUMBIA/LIPIEC 2008


Rozmowa Columbii

Biskup Anthony C. Fisher „Misjonarze przybywajcie” iskup pomocniczy Anthony C. Fisher z Sydney, Australia stoi na czele organizacji Dni Młodzieży, które odbędą się między 15 a 20 lipca 2008 roku. Od momentu w którym papież Benedykt XVI w czasie odbywających się w Kolonii Światowych Dni Młodzieży 2005, ogłosił iż Sydney będzie gościć tegoroczne międzynaro-

B

dowe spotkania młodzieży katolickiej, Biskup Fisher i jego współpracownicy zajęci są przygotowaniem tego wydarzenia. Organizatorzy SDM spodziewają się napływu 150 tysięcy pielgrzymów z całego świata. Hasłem tegorocznych Światowych Dni Młodzieży są słowa: „Duch święty zstąpi na was, otrzymacie jego moc i staniecie

się moimi świadkami” (Dz.1.80). Czterdziestoośmioletni Biskup Fisher, dominikanin jest założycielem oraz dyrektorem australijskiego wydziału Instytutu Papieskiego Jana Pawła II, który powołano dla studiów nad małżeństwem i rodziną. Biskup a zarazem profesor Fisher, wykłada tam bioetykę oraz teologię moralną.

Jak Sydney odpowie na program SDM i nauczanie Ostatnio słyszeliśmy jak papież Benedykt XVI mówił do Benedykta XVI? młodych by nie sprzedawali światu swej duszy, nie BISKUP FISHER: Tegoroczne Dni Młodzieży będą sprzedawali swej duszy rzeczom mniej cennym niż sam miały wiele wspólnego z poprzednimi ŚwiaBóg. Papież Benedykt jest świadom pokus towymi Dniami Młodzieży, ale będą się także jakie młodzi ludzie skłonni są postrzegać jako nieco od nich różnić. Wynika to zarówno ze istniejącą alternatywę Boga. Pragnie więc szczególnego położenia Australii jak i uczynić ze SDM strategię która nie będzie „duchowej mapy”. Mamy więc wiele elemenjedynie narzędziem ewangelizacji młodych, tów, charakterystycznych dla SDM, z którymi ale zaprowadzi ich do wiary. Pragnie także jesteśmy dobrze zaznajomieni. Są nimi: zapewnić młodych, że ta wiara jest mocno otwierająca wydarzenie Msza święta, forugruntowana, a łaski wiary oraz rozum, które malne Powitanie Ojca Świętego, katechezy prowadzą nas do Boga, naprawdę rozwijają się poranne i młodzieżowy festiwal popołudniaw życiu młodych ludzi którzy potrafią mi, droga krzyżowa ulicami miasta, czuwanie odnaleźć się w kościele. pod gwiazdami a w końcu, wielka wieńcząca Czy uważa ksiądz Biskup, że wyzwania wydarzenie Msza święta. To wszystko zawsze jakie stają przed dzisiejszą młodzieżą różnią się od zadań stojących przed odbywało się także w trakcie minionych Biskup pomocniczy Anthony C. Fisher z poprzednimi pokoleniami? SDM. Sydney, Australia, Dzisiejsi młodzi przypominają młodych Ale każde z tych wydarzeń i wszystkie organizator Światowych dawnych pokoleń. Zadają wiele pytań od razem wzięte stanowią więcej niż zdarzenie Dni Młodzieży 2008 wieków stawianych przez młodzież. czy spektakl. Są one bowiem częścią bardzo Powinniśmy raczej wystrzegać się wyobrażania sobie, że dobrze przemyślanego programu duszpasterskiego, który problemy dzisiejszych młodych czy z drugiej strony, ich talangażuje młodych ludzi w różne zagadnienia życia kościoła. enty, są w jakiś sposób szczególne. Celem jest katechizacja, wielkie doświadczenie przesłania i Mówiąc to, jednakże trzeba pamiętać, że dzisiejsza nabożeństwa wobec Kościoła, oraz przekazanie młodym młodzież konfrontowana jest z zagadnieniami które nie sensu tej misji jaką mają wobec świata i przyszłych pokoleń. miały miejsca w przeszłości. Ludzie na przykład mówią dziś ....Bardzo wyraźnie, tak jak stało się to w Kolonii, o kulturze post modernistycznej. Mówią o świecie w którym Benedykt XVI wnosi także w SDM swoją szczególną nic nie jest prawdą i nic nie jest pewne, o świecie bez droosobowość oraz dary, chociaż muszę przyznać, że ponad gowskazów którym można zaufać, o świecie gdzie sam wszystko przynosi także kontynuację papiestwa Jana Pawła musisz wymyślać narrację, historię swego życia którą II, który był jego wielkim przyjacielem. Papież Benedykt zweryfikuje wola, o świecie do którego pewni ludzie pasują XVI postanowił utrzymać tradycje SDM oraz program, tak a inni nie. I że to jedynie od ciebie zależy czy pewne ideały jak to było dawniej, jednak wniesie w dni młodzieży swoje są spójne z tym obrazem. teologiczne nauczanie i sposób rozumowania, pozostawiając Wyraźnie więc, w świetle tego relatywizmu, jak określił młodym własne przesłanie. Dni staną się okazją by to Papież Benedykt, dzisiejsza młodzież jest szczególnie wysłuchać lekcji, ale też dać młodzieży poczucie przypodatna na wymysły mediów, mody, przestępców przemysłu wództwa jakie papiestwo oferuje jej we współczesnym narkotykowego, a także seksu, oraz wszystkiego przez co świecie. FISHER: COURTESY ARCHDIOCESE OF SYDNEY

w w w. ko f c .o r g


różni ludzie dla własnego interesu chcą wykorzystać i zranić w zgodzie z Bożymi przykazaniami, i wedle Boskiej woli... młodzież. Doświadczenie młodych, obecnych na SDM, postrzegaMamy nadzieję, że jedną z wielu korzyści SDM, jest jących się jako cześć uniwersalnego Kościoła jest niezwykle zaproponowanie młodzieży czegoś więcej i głębiej satys- pomocne. Przecież w swoich kolegach, a także w postawach fakcjonującego niż przesłanie świata z jakim śpieszą ich świętych którzy żyli przed nimi, widzą to co i oni sami są w koledzy z potężnych instytucji naszej kultury. Na przykład, stanie dokonać. Mogą zobaczyć, że nie są sami, że stanowią ludziom którym zabrakło ciepłej atmosfery i oparcia w część czegoś wielkiego i uniwersalnego, czegoś co, co rodzinie, SDM może pokazać ojcostwo i doświadczenie Ojca przenosi się w czasie i istnieje na każdym zakątku ziemi. Świętego, miłość, z którą do nich przychodzi, będącą odbi- Mam wrażenie, że właśnie to doświadczenie, pozwoli ciem znacznie większej miłości Boga Ojca. powrócić im do domu z odwagą tworzenia rzeczy wielkich. Australia dla wielu Rycerzy jest dość odległym kraMamy nadzieję, że każdemu młodemu który tam się znajdzie, doda to odwagi aby umiał otoczyć opieką życie jem. Co mogą zrobić aby pokazać swą solidarność, jeśli rodziny, bowiem powołaniem wielu z nich jest przecież nie mogą uczestniczyć w SDM? Jeśli sam nie możesz jechać, zastanów się co możesz zropowołanie do rodzicielstwa i małżeństwa. Chcielibyśmy aby bić aby pojechali inni. Jak możesz zobaczyli, że wbrew napięciom pomóc aby przyjechali twoi młodzi dzisiejszego świata, ten ideał nie jest koledzy Rycerze Kolumba, twoi niemożliwy do osiągnięcia choć koledzy ze studiów będący Rycerzami niezbędna jest przestrzeń gdzie albo też inne osoby w twoim wieku? odnajdą najważniejsze wskazówki Czy pomożesz im dając wsparcie, a dla własnego życia. może poprzez pomoc w zebraniu funNiektórzy młodzi, spotykając na duszy? SDM biskupów, księży oraz kler z Rycerze Kolumba będą mocno całego świata, zostaną powołani aby zaangażowani w tegoroczne SDM, poświęcić swe życie Chrystusowi. przygotowując we współpracy z Inni poczują wezwanie aby popaSiostrami Życia oraz instytutami Jana trzeć jak wiara współistnieje w ich Pawła II z całego świata, specjalne życiu zawodowym… „Miejsce Życia i Miłości”. Będzie to Młodzież wszystkich pokoleń, miejsce przeznaczone na celebrację musiała więc zadawać sobie takie Papież Benedykt XVI przybywa na zjazd z wielkiego posłannictwa kościoła pytania, ale wydaje nam się, że ta młodzierzą przy Św. Jozefa Seminarium w dotyczącego życia, miłości szacunku dzisiejsza młodzież, często pozbawYonkers, N.Y., Kwietnia 19. dla życia od poczęcia do śmierci, szaiona jest dobrych przykładów, lub wsparcia kultury propagującej hojność, poświęcenie, podej- cunku dla ciała i dla relacji wzajemnych. Nawet jeśli nie możesz przyjechać zawsze masz mowanie długofalowych zobowiązań. Mamy więc nadzieję, że SDN dodadzą im otuchy i odwagi w podejmowaniu tych możliwość, budowania cywilizacji życia i miłości. Możesz to uczynić zarówno teraz, w obecnym momencie twojego życia wszystkich wielkich spraw z Bogiem i dla Boga. W jaki sposób ruch SDM a szczególnie ich obecność a także kiedykolwiek w przyszłości. Cywilizacja taka w Sydney umocni pragnienie i wolę młodzieży by bowiem szanuje każdą istotę ludzką, chroniąc szczególne odważnie podejmować sprawy dla Chrystusa, prowadz- pierwsze chwile istnienia człowieka, osoby niepełnosprawne ić życie święte, pełne nadziei i miłosierdzia? oraz starsze, a także obejmuje opieką rodzinę powstałą ze Mam wrażenie, że Światowe Dni Młodzieży w Sydney w związku oddanych sobie na całe życie, mężczyzny i kobiety. rozliczny sposób wesprą postawy dobroci i odwagi u Te wielkie ideały naszej wiary są zadaniem które doprowadzi młodych. Pokażemy im dziesięć przykładów, dziesięciu do rozwoju naszej cywilizacji. patronów, takich jak Błogosławiony Pier Giorgio Frassati Tego lipca, więc, przede wszystkim, gdziekolwiek się (1901-25), którego doczesne szczątki przybędą do Sydney. znajdziesz, w jakiejkolwiek sytuacji będziesz, czy będziesz Był młodym, dwudziesto paroletnim Włochem, studentem mógł przyjechać na SDM czy też nie, błagam cię o jedno, uniwersytetu, bardzo zaangażowanym w pracę charytatywną. módl się za SDM. Módl się za organizatorów, módl się za Człowiekiem promującym sprawiedliwość społeczną, Ojca Świętego i biskupów całego świata, którzy poprowadzą pogłębianie wiary i praktyk katolickich. Błogosławiony Pier młodzież na SDM. Giorgio przedstawiony zostanie młodym jako żywy model A szczególnie proszę was wszystkich abyście się modlili patrona. W podobny sposób pokażemy dziewięciu innych, a za młodzież całego świata i za młodych pielgrzymów, żeby wśród nich jedyną świętą Australii, Błogosławioną Mary przybyli z otwartymi sercami i umysłami gotowymi na to by MacKillop. przyjąć nasienie Ewangelii oraz dary Ducha Świętego, po to Mamy nadzieję, że podkreślenie mocy i darów otrzymy- by żyć z Jezusem Chrystusem w pokoleniach które są jeszcze wanych od Ducha Świętego doda młodzieży odwagi aby żyła przed nimi. ■ zgodnie ze swym powołaniem, życiem świętym, pomocnym i miłosiernym, życiem błogosławionym, pozostając zawsze COLUMBIA/LIPIEC 2008


RYCERZE Warsztaty plastyczne Rada nr. 13261 San Roque na filipińskiej wyspie Cebu urządziła 15-dniowe warsztaty plastyczne dla grupy złożonej z 50 uczniów. Uczestnicy warsztatów uczyli się podstaw rysunku, cieniowania i innych technik malarskich. Rycerze dostarczyli instruktorów i wszystkie niezbędne materiały. Lunch dla żołnierzy Rada nr. 7925 im. Matki Anny Dengel w Huntindon Valley w stanie Pennsylvania wraz z organizacją weteranów American Legion, oddział 937, przygotowały lunch dla żołnierzy Marines i Marynarki Wojennej, którzy powrócili do domu z aktywnej służby w Iraku. Konkurs literacki Rada nr. 14155 im. św. Patryka w Toledo w stanie Ohio urządziła konkurs literacki dla studentów szkoły św. Patryka. Pięciu zwycięzców otrzymało dyplomy i nagrody pieniężne.

Członkowie Rady nr. 11328 im. Matki Boskiej z Lasalette w Orlando na Florydzie, demonstrują torby z artykułami pierwszej potrzeby i telewizor, które przekazali do Kliniki Medycznej dla kombatantów. Rycerze włożyli do toreb przybory toaletowe, kapcie i koce.

W

AKCJI

Sprawozdania z działalności Rad, Zgromadzeń i Kół Giermków Kolumba

Pomoc dla seminarzystów Rada nr. 4601 im. św. Franciszka w Oklahoma City zorganizowała dwa śniadania, na których zebrano 365 dolarów na pomoc dla seminarzystów. Zbiórka odzieży Rada nr. 5290 im. św. Józefa w Indianapolis podarowała męską odzież katolickiej organizacji charytatywnej Catholic Charities Crises Office. Dar dla szkoły Rada nr. 2189 w Nokomis w stanie Illinois przekazała uzyskane podczas dorocznej zbiórki fundusze szkole im. św. Ludwika. Pieniądze wykorzystano na zakup książek do szkolnej biblioteki. Nowy pomnik Rada nr. 1170 im. msgr. Johna R. McGilney w Stevens Point w stanie Wisconsin postawiła przed swą parafią pomnik przedstawiający tablice z dziesięcioma przykazaniami. Pomnik ufundował 90letni Wielki Rycerz Everett Eppers, który jest członkiem Zakonu od 60 lat. Zbiórka pieniędzy Rada nr. 5427 im. Matki Seton w Washington Township w stanie New Jersey zebrała podczas dorocznej zbiórki pieniędzy 20.100 dolarów na pomoc dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. Rycerze uzyskali 8.850 dolarów ze sprzedaży słodyczy i dodatkowe 1250 dolarów za przygotowanie uroczystego obiadu. Bank Oritani Savings współfi-

Członkowie Rady 12075 im. San Juan Nepomuceno w Bacolod City na filipińskiej wyspie Visayas wywożą gruzy po lepiance, którą zburzono by postawić w jej miejscu nowy dom. Rycerze wybudowali go dla rodziny Celeste, która mieszkała w budzie skleconej z plastyku, blachy, papieru i bambusa. Budowę domu, który kosztował 30.500 pesos, ukończono w jeden dzień.

nansował zbiórkę dokładając do ogólnej sumy 10.000 dolarów. Nowe ogrodzenie Członkowie Rady nr. 1663 w Idaho Falls w stanie Idaho odnowili ogrodzenie wokół domu wdowy, która zwróciła się do nich z prośbą o pomoc w tej sprawie. Rycerze wymienili stare słupki, wlali podmurówkę i wstawili nowe sztachety.

Członek straży honorowej ze Zgromadzenia im. Papieża Jana Pawła I w Richmond, w British Columbia, patrzy jak arcybiskup John M. Miller z Vancouveru wychodzi z Kościoła im. Niepokalanego Poczęcia w Delta. Arcybiskup Miller odprawił mszę podczas obchodów parafialnego święta.

Nowy ołtarz Członkowie Rady nr. 4501 im. św. Michała w Leamington w prowincji Ontario opłacili budowę nowego ołtarza w domu spokojnej starości, Henri Street Residence. Porządkowanie parku Rada nr. 3798 w Paw Paw w stanie Michigan wraz ze Zgromadzeniem działającym przy Zakonie przekazały organizacji Amerykański Legion 500 dolarów. Pieniądze te zostaną wykorzystane do prac porządkowych w parku kombatantów i do zbudowania miejsca pamięci żołnierzy, którzy zginęli na Bliskim Wschodzie.

>Nowo dostępne! Wskazówki jak wysłać sprawozdania do działu „Rycerze w akcji” są teraz dostępne po polsku. Wskazówki można znaleźć na stronie www.kofc.org.

w w w. ko f c .o r g

Columbia lipiec 2008  

Nadszedł czas by Rycerze Kolumba odpowiedzieli na to wezwanie głośnym „Tak” na słowa Chrystusa: „Pójdź za mną”. CARL A. ANDERSON, NAJWYŻSZY...