Murk Wymenga Master of Architecture Nestelen in het stedelijke rotslandschap

murk wymenga

nestelen in het stedelijke rots landschap een biodivers gastenverblijf

nestelen in het stedelijke rotslandschap een biodivers gastenverblijf

afstudeerproject Academie van Bouwkunst Amsterdam Master Architectuur augustus 2016 Murk Wymenga commissieleden: Jan-Richard Kikkert (mentor) Machiel Spaan Dingeman Deijs toegevoegde leden: Ira Koers Marcel van der Lubbe

Als inwoner van Amsterdam mis ik de betrokkenheid bij de natuur in mijn directe omgeving zoals ik dat had toen ik opgroeide in Friesland.

De jaarlijks terugkerende zwaluwen onder de dakrand, het ruiken van de seizoenen uit het raam of de geluiden van het huis dat weerstand biedt aan een hevige storm.

In de stad ziet men de natuurlijke wildernis eerder als probleem dan als waardevol. Terwijl deze ‘natuur’ ons voorziet in onze basale levensbehoeften en ook een antwoord kan zijn voor typische stedelijke problemen als piekbuien, luchtvervuiling of mentale stress.

De verscheidenheid aan natuurlijke soorten die zich vestigen in een gebied zeggen veel over de kwaliteit van leven die er heerst. Deze biodiversiteit zou dan ook een cruciaal onderdeel moeten zijn voor een beter leven in de steeds drukker wordende stad.

Dit afstudeerproject is een zoektocht naar de manier waarop de architectuur van het stedelijke landschap veel gastvrijer zou kunnen zijn voor de natuurlijke wildernis. Het ontwerp van een gastenverblijf voor mensen, stedelijke planten- en diersoorten samen illustreert de kansen en een strategie waarop een gebouw uit zou kunnen groeien tot een gemeenschappelijk omgeving.

De biodiversiteit is een weerspiegeling van de kwaliteit van leven in een gebied

het platteland is niet gastvrij, de stad niet gericht op biodiversiteit

/ ervaren/ benut

/ ervaren/ benut

/ ervaren/ benu

ten/ bescherm ten/ beschermen

tten/beschermen /beschermen

nu in de stad: van elkaar gescheiden

ervaren beschermen beschermen

/ ervaren/ benu

ermen

benutten

beschermen

benutt

tten/

te gast in gemeenschappelijke omgeving

a

ren

tropen tropenhotel

stedelijke rotslandschap

Planten en dieren kijken met een heel andere blik naar de stad dan mensen. Tussen de grasvelden is de gebouwde omgeving een rotsachtig eiland; een landschap met kieren, gaten en hoekjes waar meer ruimte, warmte en voedsel te vinden is dan het ommeland.

Vanuit het perspectief van een vogel of een kikker hebben gebouwen en gebouwonderdelen een andere betekenis of gebruik. De bestaande architectuur van de stad is alleen gemaakt voor het gebruik van de mensen en omarmd niet wat er buiten gebeurt.

Om zoveel mogelijk profijt te hebben van elkaars aanwezigheid zou een gebouw meer moeten worden benaderd vanuit het perspectief van de natuurlijke soorten en elementen. En dus meer als onderdeel van een gemeenschappelijk stedelijk rotslandschap.

Amsterdam, rotsachtig natuurgebied tussen de weilanden

Amsterdam, rotsachtig natuurgebied tussen de weilanden

stedelijke natuur:

soorten die gerelateerd zijn aan gebouwen ofenaan stedelijke omstandigden stedelijke omstandigheden

holenbroeders

hechters

kraak bewoners

klimmers

stedelijke natuur: soorten die gerelateerd zijn aan gebouwen en stedelijke omstandigheden

reservering

dec

nov

okt

sep

aug

jul

jun

mei

apr

mrt

feb

jan

verblijfs duur hotel gasten holenbroeders (vogels) mussen koolmees winterkoning merel spreeuw bonte specht uil slechtvalk torenval halsbandparkiet huiszwaluw gierzwaluw

nestver-

verblijf

winter-

holenbroeders (zoogdieren) dwergvleermuis konijn eekhoorn egel

nestver-

kraak bewoners (insecten) vlinders bijen/wespen lieveheersbeest

verblijf

verblijf

kraak bewoners (planten) straatliefde stinkende gouwe wolfspoot kruipklokje muurpeper klein glaskruid gele helmbloem muur leeuwenbek muursla

winter-

winter-

West 1-5 Z-West 00 Z-West 00 Z-West 00

Zuid 0-1 Zuid 0-1 Zuid 0-1

bloei

schubvaren eikvaren tongvaren koningsvaren muurvaren steenbeekvaren stekelvaren mannetjesvaren adelaarsvaren

Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10 Noord 0-10

klimmers kiwi druif vijg braamstruik

bloei

sterjasmijn blauwe kamperfoelie clematis klimop klimhortesia wilde

vrucht

bladval

Zuid 0-7 Zuid 0-7 Zuid 0-7 Zuid 0-7 oost/west 0-7 oost/west 0-7

verkleuring

Noord/ oost/west

hechters gerimpeld kronkelbladmos zwarte rotsmos driehoekmos korstmossen omliggende ÀRUD zomereik esdoorn gladde iep witte esdoorn hazelaar vleugelnoot beuk hollandse iep geelbonte

Oost 1-4 Oost 1-4 Oost 1-4 Oost 1-4 Oost 1-4 Oost 6-8 Noord 1-3 Zuid 9-10 Noord 9-10 Oost 6-8 Zuid 1-5 Zuid 1-5

groei

bloei

bladval

holenbroeders

holenbroeders 9.huiszwaluw 1.huismus 1.huismus 2.koolmees 3.pimpelmees 4.merel 5.spreeuw 6. Halsbandparkiet 10.gierzwaluw 2.koolmees 7.bonte specht 8.groene specht 11.kerkuil 9.huiszwaluw 10.gierzwaluw 3.pimpelmees 12.steenuil 4.merel 11.kerkuil 12.steenuil 13.bosuil 14.slechtvalk 15.torenvalk 13.bosuil 5.spreeuw 14.slechtvalk 6. Halsbandparkiet 15.torenvalk 7.bonte specht 8.groene specht

1.laatvlieger (donker, amberkleurig) 2.baardvleermuis 3.grootoorvleermuis 4.dwergvleermuis 5.egel 6.huismuis 7.konijn 1.laatvlieger (donker, amberkleurig) 2.baardvleermuis 3.grootoorvleermuis 4.dwergvleermuis

5.egel 6.huismuis 7.konijn

1.natuurliefhebber 2.meditator 3.vogelspotter 4.inspiratie zoeker 5.rustzoeker 6.digitale detoxer 7. back to basic levensgenieter 6.digitale detoxer 1.natuurliefhebber 7. back to basic levensgenieter 2.meditator 3.vogelspotter 4.inspiratie zoeker 5.rustzoeker

klimmers

1.kiwi(3,5m, bladverlies, vrucht) 2.druif(5m,vrucht,kronkel, bladverlies) 3.vijg (vrucht) 4.blauwe regen (10m,zelfhechtend,bladverlies) 5.klimhortesia (10m,zelfhechtend,bladverlies) 6.kamperfoelie (10m,groen blijvend, rankend) 7.klimop klimmers (zelfhechtend, klampend, groen blijvend) 8.Jasmijn (groen blijvend,kronkel,rankend) 9.Wilde wingerd 6.kamperfoelie (10m,groen blijvend, rankend) 1.kiwi(3,5m,(20m,rood/groen bladverlies, vrucht) zelfhechtend) 10.clematis7.klimop (6m,groen blijvend, rankend (zelfhechtend, klampend, groen blijvend) 2.druif(5m,vrucht,kronkel, bladverlies) 8.Jasmijn (groen blijvend,kronkel,rankend) 3.vijg (vrucht) 9.Wilde wingerd (20m,rood/groen zelfhechtend) 4.blauwe regen (10m,zelfhechtend,bladverlies) 10.clematis (6m,groen blijvend, rankend) 5.klimhortesia (10m,zelfhechtend,bladverlies)

kraakbewoners

Kraakbewoners 1.muurvaren 1.muurvaren 2.tongvaren 3.schubvaren 6.adelaarsvaren 4.eikvaren 5.mannetjesvaren 7.stekelvaren 2.tongvaren 9.koningsvaren 8.steenbreekvaren 3.schubvaren 6.adelaarsvaren 7.stekelvaren 8.steenbreekvaren 9.koningsvaren 4.eikvaren 5.mannetjesvaren

1.muur leeuwenbek 6.stinkende gouwe 2.gele helmbloem 7.wolfspoot 1.muur leeuwenbek 2.gele helmbloem 3.klein graskruid 4.muurpeper 3.klein graskruid 8.muursla 8.muursla 9.straatliefde 4.muurpeper5.moederskruid 6.stinkende gouwe 7.wolfspoot 9.straatliefde 5.moederskruid

1.wesp 2.bij 3.vlieg 4.bromvlieg 5.citroenvlinder 6.koolwitje 7.dagpauwoog 8.icarus blauwtje 9.groentje 10.rooie mier 11.pissbed 12.oorwurm

hechters

1.dooiermos 2.schildmos 3.landkaartmos 4.rotsmos 5.driehoek mos 6.muisjesmos 7.dikkopmos 8.zwarte rotsmos 9.gerimpeld kronkelbladmos

Biodiversiteit amsterdam konijnen vossen bijen en vlinders halsbandparkiet huismus bosuil gierzwaluw grote bonte specht slechtvalk vleermuizen boerenzwaluw spreeuw merel

verdubbeling Oosterpark

biotoop: stenen stad - steenwoestijn - overvloed voedsel: passief/ actief door mensen - soorten afkomstig uit bergachtige gebieden - bebouwing doorgaans te net en te dicht afgewerkt

biotoop: beheerd groen - belang biodiversiteit - parken, begraafplaatsen, volkstuinen, sportparken - intensief gebruikt & beheerd - gebrek aan ‘wildernis’, struikgewas

biotoop: water - grachtenstad - druk gebruikt waternetwerk - varenhoofstad, vogels nestelen in drijvend afval - veel excotische soorten komen mee met zeevaart

Biodiversiteit Oosterpark: konijnen vossen bijen en vlinders halsbandparkiet huismus bosuil gierzwaluw grote bonte specht slechtvalk vleermuizen boerenzwaluw spreeuw merel

Tropenhotel

artis

+

nieuw park

spoorlijn

park vijver

park vijver

biotoop: stenen stad -wijken onderdeel uitbreiding Kalff (1875) veelal grondig gerenoveerd - bebouwing komt in het park te liggen waaronder het Tropenmuseum en Tropenhotel

biotoop: beheerd groen - verdubbeling Oosterpark - Engels landschapsontwerp van Leonard Springer uit 1886 - onderdeel groene laan de stad uit: De hortus, Artis, Oosterpark, Frankendael - Veel vleermuizen, konijnen en stadsvogels (bv. 480 halsbandparkieten)

biotoop: water stad -vijver belangrijk voor de watervogels en als foerageergebied vleermuizen

nestelen

Iedereen in de stad zoekt een plekje waar ze kunnen overnachten, overwinteren, overleven of waar ze gewoon even tot rust kunnen komen. Bij de keuze welke plek geschikt is om te nestelen heeft elke levensvorm zijn specifieke wensen. Die te maken hebben met de klimatologische omstandigheden en comfortabele maatvoering.

Op wat voor manier zou architectuur deze klimatologische omstandigheden kunnen sturen? En hoe zouden architectonische middelen kunnen uitnodigen tot gebruik door flora, fauna of mensen?

De uitbreiding van het Oosterpark biedt een interessante locatie om dit te gaan onderzoeken. De stadsbiotopen: het beheerde groen en de stenen stad komen er samen en en daarmee dus ook veel natuurlijke soorten en mensen. Het bestaande rotslandschap in het ‘nieuwe park’, waaronder het Tropenhotelgebouw is hier niet op ontworpen.

Als hotel functioneerd het gebouw nu in alle opzichten niet meer. Daarmee is het als potentieel gemeenschappelijk gastenverblijf een mooi startpunt om te kunnen onderzoeken met welke strategie en ontwerpprincipes je de bestaande stad toegankelijker zou kunnen maken voor de levende soorten die een plekje zoeken om te nestelen.

*bestaande rots

hoe functioneert het Tropenhotel nu?

noord-oost zijde

zuid-west zijde

oostzijde

de oostgevel, richting de linneausstraat

noordzijde

Begane grond, publiek gebied

zuidzijde

de zuidgevel, richting het park

westzijde

- ontwerp van Tjeerd Dijkstra uit 1965 - als studentenhuisvesting Topeninstituut & vrijstaande plastiek in het park - nu hotelgebouw met 80 kamers - toren in het werk gestorte beton verdiepingsvloeren, deschijfconstrcuctie kamers - sokkel van baksteen en prefab betondelen

4.

8.

5.

3.

1.

2.

6.

7.

1.het restaurant

2.de congres zaal

3.receptie 4.de bar 5.private dining 6.de keuken 7.het fietsenhok 8. personeelsruimtes

wildplukken in het park

afval composteren

avond functie restaurant (tussen de bomen)

publiek park pad inchecken

dag functie thee en koffiehuis (tussen de bloemen)

gastvrijheid

- er is geen fysieke of functionele verbinding met het park

>> park paden letterlijk door gebouw laten lopen >> park groen onderdeel van gebouw >> programma gericht op activiteiten in park >> programma in interactie met flora en fauna in omgeving

invloeden van buiten

de bestaande kamer

de bestaande kamer

soorten van buiten

invloeden van buiten

verblijf

- nu is verblijf eenzijdig en monogaam opsplitsen programma hotelkamers - steeds overgang van buiten naar binnen - rijke tussenruimtes - functie onderdeel van huis voor iedereen >> is opsplitsen programma hotelkamers - functies los te verhuren * elke functie specifieke plek/kwaliteit - losse functies op ideale specifieke plekken * steeds overgang van binnen naar buiten * rijke tussenruimtes * functie is onderdeel van huis voor iedereen * functies los te verhuren

*uitkleden

openstellen voor leven & levensbevorderende omstandigheden in omgeving

parkgrond - pad, wandelen, joggen

Tropen museum - veel bezoekers (weinig privacy)

Linneausstraat - veel verkeer (lawaai, vervuiling) - bebouwing 5 lagen hoog

noord-oost zijde

depot

parkvijver - veel watervogels & amfibieen - foerageergebied vleermuizen

parkveld - zomers veel bezoekers en lawaai park bosjes - veel broedvogels - schuilplekken konijnen - voedselbron

zuid-west zijde

geelbonte klimop daslook hazelaar zomereik hollandse linde hollandse iep beuk esdoorn rode berk vleugelnoot judasboom

vleermuizen foerageren broedvogels watervogels

flora en fauna

welke soorten leven vast rondom het tropenhotel?

menu en plukkaart oosterpark 1.speenkruid(salade/pesto) 2. Meidoorn (limonad/likeur) 3.Waterkers (salade) 4.madeliefjes (pesto)5.wilde marjolien (pesto) mos 6.Morielje 7.slakken (escargots) 8.eekhoorntjesbrood 9. daslook (salade, pesto) 10. vlierboesem (jam/likeur) 11. kastanjes (gepoft)12. Europees krentenboompje (jam/sap-lente)

fauna & Tropenhotel projectie van soorten in de omgeving op het gebouw met hun voorkeur oriĂŤntatie en nestelhoogte

klimatologische omstandigheden

hoe reageert het uitgeklede gebouw op de elementen

kale top

mossen & korstmossen

zuidzijde

noordzijde grassen

loofbos

rust & uitzicht over de stad

harde wind en regen

rotsachtige top

zon en warmte

zon en warmte

zuidzijde

noordzijde bergweide

lawaai en drukte

loofbos

meer

park

hoogtegordels

- hoogtegordels gebergte vergelijkbaar met verdiepingen gebouw -vegetatie gerelateerd aan omstandigheden hoogte & orientatie - water doorsnijd alle lagen

*uithollen

sturen van levensbevorderende omstandigheden

noord-oost zijde:

onderin:introvert (buiten omstandigheden extremer) bovenin: extravert (binnenhalen omstandigheden)

zuid-west zijde:

onderin: extravert (richting groen) bovenin: introvert (buiten omstandigeheden extremer)

boren

- de gaten boren in bestaande beton structuur - openen voor ‘leven’ & klimatologische omstandigheden

west-zijde - avondzon - regen vervoeren

zuid-zijde -middagzon -regen

lift -duisternis

oost-kamer - ochtendzon -middagzon

west-zijde - avondzon - regen vervoeren

noord-kamer - vochtig blijven

gaten verloop

geschikt uitholling

holtes

constructief

rand verloop

constructief

constructief

- huidige kamerruimtes geschikt voor uitholling - per zijde verschillende eigenschappen binnenhalen -verloop van gaten binnen of verloop aan de rand

ingreep: groeven

ingreep: gaten

restmateriaal: granulaat

restmateriaal: puin

zonlicht en warmte (noord-oostzijde)

me

ep

ak

ke

n

mi

dd

ag

-z

on kken

a meep

ho

ek

zo

me

rz

on

winterzon tussen verdiepingen door

n

d-zo

avon

(noord-oostzijde)

ho ek zo me on

rzo

n

rz zo me rz

hoe

ek

k z ome

ho on

on rz me ) zo den ek id ho t m o (t

on rz me ) zo den ek id ho t m o (t

di

ep

ep

di

ge hoe k z o (to t o merzon nde die raa p g n) ebo

uw

in

in

in

uw

uw

bo

bo

ge winterzo n tussen verdiepi ngen door

- zonnelicht en warmte zo diep mogelijk het gebouw door laten dringen

regenwater

(zuid-westzijde)

meeste regen/wind uit zuid/west richting

kleine watervallen (afvoer en filter douche & badwater)

opvang regenwater (bergmeer)

regenwater toelaten in gebouw

kleine vijvers - water voor beplanting

grote waterval - water voor beplanting - verkoeling

opgevangen regenwater Tropenmuseum

hergebruik water: -irrigatie -doorspoelen wc’s

Helofytenfilter (300m2) (genoeg voor 80p)

biotopen

(noord-oost zijde)

half schaduw groei en bloei

blijft vochtig: mossen varens

blijft vochtig en minder licht mossen varens

(zuid-west zijde)

rots achtig

half schaduw groei en bloei

volzon: groen blijvend half schaduw groei en bloei

volzon: vruchtdragend

- oriĂŤntatie gerelateerde holtes - naar binnen halen ideale specifieke omstandigheden

*innestelen

ruimte maken om te nestelen

noord-oost zijde:

onderin: dichte (geluid, privacy) bovenin: openen naar uitzicht

zuid-west zijde:

onderin: openen (richting bomen en park) bovenin: dicht (dominantste wind/regen richting)

nestelkast aan de rand - te openen kleine gevelopening massa: aan de buitenzijde op werk/slaap hoogte - nestelruimte voor grotere holenbroeders nestelruimte werkt als - --massa kieren enbekisting gaten voor kraakbewoners kleine (te openen) gevelopening op werk/slaap hoogte - kieren en gaten voor kraakbewoners

massa: tegenhouden extreme omstandigheden

luwte gebied

extreme omstandigheden

open/gefilterde omstandigheden

massa: aan binnenzijde nestelkast verdiept - nestelruimte en beschutting holenbroeders - grote (te gevelopening - openen) te openen transparante gevel - vensterbank met kieren en gaten voor kraakbewoners

- vensterbank met nestelplekken

massa tegen bestaande wand (geen nestkast)

massa: tegen bestaande wand - ruimtes voor holendroeders - ruimtes voor kleine holenbroeders - deurspionnen om te spiekenom uit te de gang - deurspionnen spieken - kieren en gaten voor kraakbewoners

vanuit gang

massa: filteren omstandigheden

toevoegen nieuwe massa

- beschermen tegen extreme omstandigheden - creĂŤren nestelruimte

beton mix met fruitafval Dappermarkt (dichtbijzijnde markt)

door verrottingproces onstaan holtes

overname ontstane nestelruimte

poreuse massa

gebruik beton (meest stedelijke materiaal) & toevoegen van organische materialen uit omgeving, waardoor massa poreuzer en toegankelijker word voor de levende soorten

+ kalk of azijn - vruchtbure ondergrond hechters

+ sloop granulaat - ruwer oppervlak voor hechters

+ aarde - gaten holenbroeders - gaten planten

+ snoeiafval Oosterpark - gaten insecten - gaten muurplanten

bodemlagen

- in het werk gestort beton - elke laag nestel eigenschappen meegeven gerelateerd aan hoogte en orientatie en de soorten die zich daar graag nestelen

oost 12

+ aarde & granulaat

11 wolfspoot

muurpeper

10 + aarde

klein graskruid

9

groene specht bonte specht

+ houtblokken

8

7

halsband parkiet

+ aarde spreeuw

6

merel

5

4 mus + fruit afval & aarde

3

koolmees

pimpelmees

2

1

0

+ s

citroenvlinder

groentje dagpauwoog

hommels wespen

wormen

noord + aarde & granulaat muisjesmos

kronkelbladmos muurpeper torenvalk

+ zuurtegraad ph >7 eikvaren

dikkopmos + aarde

driehoekmos zwarte rotsmos

+ zuurtegraad ph >7 steenbeekvaren mannetjes varen

schubvaren

+ aarde

+ zuurtegraad ph >7 stekelvaren

dooiermos

+ aarde

landkaartmos + kalk eikvaren

+ zuurtegraad ph >7 + aarde

muurvaren

+ zuurtegraad ph >7

steenuil

kerkuil

+ fruit afval & aarde bosuil

+ grof granulaat & aarde

snoeiafval + aarde mieren

konijn

bodemlagen gevels

muis

- elke laag nestel eigenschappen meegeven gerelateerd aan hoogte en orientatie en de soorten die zich daar graag nestelen

egel

west scholekster

+ granulaat

muurleeuwenbek

+ aarde & granulaat

muurpeper

s

+ zuurtegraad ph >7

+ aarde muurvaren

tongvaren

+ fruit afval & aarde

laatvlieger baardvleermuis

grootoorvleermuis

dwergvleermuis

+ snoeiafval

+ aarde egel egel

konijn

zuid

+ granulaat

+ aarde & granulaat

muursla

straatliefde

moederskruid

slechtvalk + aarde & granulaat

+ aarde

huiszwaluw

gierzwaluw

baardvleermuis

grootoorvleermuis

dwergvleermuis

+ fruit & aarde

+ snoeiafval

+ aarde muis

ijsvogel

libelle

oeverzwaluw

privacy

filteren omstandigheden (geluid,vuile lucht)

hemel water afvoer irrigatie

doorval beveiliging

toevoegen open structuur

- flora omhoog te laten groeien in het gebouw - open en veilige omgeving te maken

als klimstructuur

als ophangstructuur

als bewateringssysteem en hwa

Carl Stahl staaldraden

oost 12

11

10

clematis

9

blauwe regen

8

7 wilde wingerd

6 klimop

5

4

3 wilde wingerd

2

1

0

- filter geluid en lucht linneaustraat -zichtbaar maken seizoen: verkleuring

blauwe regen

noord

noord

muisjesmos

muisjesmos

blauwe regen

dooiermos

dooiermos

driehoekmos

driehoekmos

landkaartmos

landkaartmos

blauwe regen

blauwe regen

- privacy voor -Tropenmuseum privacy voor Tropenmuseum -filteren lucht-filteren en geluidlucht en geluid

open structuur gevels

- per zijde groeien bepaalde florasoorten beter dan de andere: omarmen - verschillende karakters en functies per zijde

west

jasmijn

klimhortesia

klimop

klimhortesia

bosrank

kamperfoelie

wilde wingerd

kamperfoelie klimop

- filter harde wind: groen blijvend - communicatief: bloeien, geurend: verschillende seizoenen

druif

zuid

vijg

druif

zuid

klimop

vijg

klimop

druif huisspin

huisspin

klimop

klimop

langpootspin langpootspin kiwi

kiwi braam

braam

- eetbaar: vruchtdragend eetbaar: vruchtdragend - filter zon - filter en harde zon wind: en harde groenwind: blijvend groen blijvend

gasten verblijf in het ooster park

de ska rit u a m

um use enm p o Tr

rk erpa Oost

t traa dens n i w an S 1e v

at stra eaus Linn

zicht vanaf Dappermarkt

begane grond

restaurant

boomhof

lift

inchecken helofytenfilter

pad richting Tropenmuseum

thee & koffie huis bloemehof

pad richting linneausstraat

daknestruimte afwatering gaten houd moswand vochtig

kronkelbladmos betonmengsel gemengd met hout snippers

boomhof

-ommuurd -gericht op west en zuid

bankrand restaurant zitplaats egelspion

deuren openen naar buiten - kiezen hoeveel verbonden met buiten

glasgevel om bestaande parkboom heen orangerie holte -achter glas in de zon

egel holte -300x400mm

hechters schildmos landkaartmos

bloemenhof

-ommuurd -gericht op oost en zuid mierenraam mierenkolonie klei en leem

honingraam - honingbijen

bankrand zitplaats in de ochtendzon en middagzon konijnenspion

Nectarbar wilde grassen en bloemen tussen de kraken

solitaire bijen gaten 2 mm - 6mm in houten staander vlinders spleten in houten staander 10x100mm

konijnen holte -doorgang 75mm -holte van aarde 500x350mm - onderdeel stelsel onder bank

entree bloemenhof, thee-& koffiehuis

1e verdieping

stroom dompelbad

hottub kleedruimtes waterval wellness

sauna

sauna

cactus sauna extreme hitte

varens - blijft vochtig donker buitendouche - afkoelen of opwarmen

vetplant hete stenen bak

2150+

halsbandparkieten 130x150x500 blauwe regen halfschaduw

licht en luchtgaten 2150+

spreeuw 250x130x..mm

spreeuw 130x130x250mm

mussen

nestspionnen 260x120x..mm

nesttrap

koolmees 130x130x250mm

2150+

koolmees 200x120x..mm

nestspionnen

oost-­zijde 4e-­6e verdieping 1:50

mussen 120x120x260mm

padde stoel lift

eetbare paddestoelen shi-take oesterzwammen fluweelpootjes

zakken met koffiedik (van koffie/theehuis)

open plateaulift

3e verdieping

atelier

vruchtbare gevel

padde stoel lift

slapen

atelier

douche

wc’s douche

nesttrap

klimop - beschutting (blijft groen in winter) Fruitwand - perzikboom

druivenrank

vruchtbare gevel bankstel - koken in de bank bank - vegatatielaag boom - zitbank

kiwiplant

4e verdieping Zuid, slaapkamers

4e verdieping

atelier

padde stoel lift

douches wc’s

badkamer

2150+

huiszwaluw - nestruimte 155x170mm

gierzwaluw - nestruimte 155x125mm schuifdeur - kiezen mate verbondenheid met buiten

veldbed

klimplanten -privacy- zonnescherm

2150+

groeigrond klimplanten -20 cm aarde (rest van mallen)

vensterbank - privacy door muursla, wolfspoot - zitbank

deur open draaiend naar buiten vleermuizenraam 1 richtingsspiegel (licht vanaf 1 kant)

batcave

werkplek

bank nis vleermuizengrot vleermuizenraam - verschillende 1 richtingspiegel ‘kamers’

kraakbewoners -stinkende gouwe - wolfspoot

6e verdieping, Noord, wc’s & nesttrap

7e verdieping

slapen

padde stoel lift

buitendouche wc’s

hottub

badkamer

sauna

zuidgevel

8e verdieping West-ateliers

9e verdieping

slapen

wc’s

baden

klimplanten -privacy - licht en luchtfilter - geurend -kleurt met de seizoenen

schuifdeur - kiezen mate verbondeneheid met buiten

badkamer

warm & vochtig klimaat

palmen

groeigrond klimplanten -20 cm

gemeenschappelijk bad -overstroom van bad is drink en waswater vogels

badkamer vloer - groeigrond met stepping stones

valkenrichel valkspion

bedrand loerend over het park

valkennest -holte 70x70cm

kraakbewoners - moederskruid - muurpeper

10e verdieping, oost, badkamers

10e verdieping

buiten hof

slapen schommelen

hemel douche sauna wc’s

nesttrap

scholekster nesteld op grindeiland

lisdodde

regen horen kletteren

hemelbed kijken naar de sterren

kraakbewoners muur leeuwenbek, gele helmbloem

waterval/verstuiving

10e verdieping, west, slaapkamers

11e verdieping

dakramen

wateropvang

sterrenkijken kamperen panoramadek

11e verdieping, daklandschap

holte - oostzijde - zomerochtend

holte - westzijde - herfstnamiddag

holte - zuidzijde - wintermiddag

holte noordzijde - lenteavond

Murk Wymenga Groendaalsteeg 8 2011 DH Haarlem mailmurk@gmail.com 06 30 12 56 03 Š 2016, Murk Wymenga Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieÍn, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Murk Wymenga