BijzonderZwolle Winter 2025

Gratis mee te nemen t.w.v. € 4,95

62

Albert Bartelds

Alleskunner omarmt het levensmotto van Pipi Langkous Vijftig jaar culinair genieten Restaurant Poppe

Special Liefdevol afscheid nemen

Luttekestraat 66, 8011 LS Zwolle, 038 421 3050, www.poppezwolle.nl 7 dagen per week open.

Mogen de feestdagen gevuld zijn met smaakvolle momenten en dierbare herinneringen. We kijken ernaar uit u in het nieuwe jaar opnieuw culinair te mogen verwelkomen!

12 Welkom terug, samen met ons!

Na een periode van stilte zijn we er weer.

De afgelopen tijd was intens en bracht veel emoties met zich mee. Na een lange tijd van ziek zijn kan Kim gelukkig zeggen dat ze weer terug is - en met haar, ook wij (BijzonderZwolle).

Al deze ervaringen hebben ons doen stilstaan bij wat echt belangrijk is en brachten ons tot het thema liefdevol afscheid nemen. Een onderwerp dat soms zwaar kan voelen, maar waarin ook zoveel schoonheid verborgen ligt. We belichten het van alle kanten: van het koesteren van herinneringen tot het durven loslaten, van het vooruitdenken tot het vieren van wat is geweest. Want in ieder afscheid schuilt ook

liefde, verbinding en dankbaarheid.

Tegelijkertijd blijven we trouw aan onze geliefde rubrieken en laten we zien wat Zwolle en omgeving allemaal te bieden heeft. We laten ons inspireren door het dagelijks leven, de kleine geluksmomenten en de warmte van de komende feestdagen.

Want wat is er mooier dan samen zijn met de mensen die we liefhebben, het leven vieren en vol vertrouwen vooruitkijken?

16

Met dankbaarheid delen we dit nieuwe nummer met jullie en wensen iedereen prachtige, betekenisvolle feestdagen.

Liefs, Nadia en Kim

Namens BijzonderZwolle Nadia Spoolder en Kimberley Drost

BijzonderZwolle is een uitgave van On The Spot, Kimberley Drost. Hoofdredactie: Nadia Spoolder Redactie: Monique van der Meer, Erik Riemens, Ingrid Oosten, Alex de Jong, Rudi Buitenkamp Fotografie: Patrick Laan, Robert Flierman, Fret Kraaij, Stefan Kemper Visagie: Inze Meijer Advertentieverkoop: Kimberley Drost Popovstraat 20-12, 8013 RK Zwolle, 038 30 35 700 info@onthe-spot.nl www.bijzonderzwolle.nl Druk: Veldhuis Media Opmaak: Blik Reclame

32

Inhoud

18

6

Interview Albert Bartelds

12

Whair

16

Zomer Makelaars

18

Restaurant Poppe

22

By Bärbel

26

Indoorskicentrum Zwolle

28

De Wijndragers

32

Grand Café Zuijdt

36

Van Eigen Hand

38

Feestdagen Special

44

Schilderbedrijf Eikelboom en Wagenmans wonen

46

Kenniscentrum Arbeidsrecht

51

Special Liefdevol afscheid nemen

52

Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding

55

De Witte Veer

56

Restaurant Zalen de Mol

60

Hoekstra & Partners Notarissen

64

Anke Olthof

68

Portretten

76

Dierenbegraafplaats Vennenberg

79

Natuurbegraafplaats Hoogengraven

80

IntermeZZo IPSO centrum

55 68

80

Wat heeft de Rouveense Zwollenaar Albert Bartelds eigenlijk niet aangepakt in zijn leven?

Streektaalmissionaris, muzikant, televisieen podcastmaker en schepper van mooie liedjes Wie een beetje bijhoudt wat Albert Bartelds (63) tegenwoordig allemaal uitvreet, moet wel eens denken dat deze Rouveense Zwollenaar (‘ja, dat is de juiste volgorde’) per dag stiekem een paar uurtjes extra tot zijn beschikking heeft. De agenda puilt uit van de werkzaamheden, activiteiten en projecten. Muziek, streektaallessen, podcasts, theater, televisie en fotografie.

We hebben hier te maken met een autodidactische alleskunner met een eigen versie van het levensmotto van Pipi Langkous: ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik ga het gewoon proberen!’

Tekst: Rudi Buitenkamp / Fotografie: Patrick Laan Kleding: Beermann Zwolle

8

Coverstory | 9

‘Generalist die van alles een beetje kan’.

Dat is de zelf gekozen omschrijving die hem beter past. Toch lijkt alles dat Albert Bartelds momenteel aanraakt in goud te veranderen. ‘Nou, het is echt niet allemaal vanzelf gegaan’, tempert hij enigszins het enthousiasme van de schrijver. ‘Ik ben zelfs honderd procent afgekeurd geweest, maar ik heb momenteel geen reden tot klagen. Ik tel mijn zegeningen en als gezin hebben we een vol en rijk leven in de kunst, taal en muziek.’ Via zijn werk bij de Overijsselacademie kreeg hij bijvoorbeeld de kans om de podcast De Nedersaksen te maken. Samen met muzikant en acteur Hendrik Jan Bökkers. ‘Dat is wel een wonderlijk verhaal. Net voor de coronaperiode kwam hij bij ons op de Overijsselacademie. Ik dacht nog ‘wat moet een rockster toch bij ons’, maar hij gaf duidelijk aan dat taal en geschiedenis hobby’s zijn. Een echte nerd, zo zei hij zelf, ha ha. Voor een onderwijsproject stonden we een keer samen bij Hedon.

Daar waren ze toevallig net bezig om een podcaststudio te creëren. We keken elkaar aan en het kwartje viel. Podcast maken, woarumme nie?’ In het begin waren we voorzichtig. Wilden het vooral niet te moeilijk maken. Op een gegeven moment merkten we echter dat hoe dieper we gingen, hoe meer met name jongere mensen reageerden.’

Zwaar christelijk nest Het succes van de podcast De Nedersaksen leidde tot een eigen televisieprogramma van het duo bij regionale omroep Oost: Wij zijn Nedersaksen.

In december starten de opnames van een nieuwe reeks, maar dan helaas zonder Bökkers. ‘Jammer natuurlijk, maar hij is gewoon te druk.’ De Nedersaksen heeft zeker meegeholpen bij de kans om ook een podcast te maken met Jan ten Kate, burgemeester van Staphorst. ‘Een heel eer’, vindt Bartelds.

‘Ik zie mezelf niet als journalist. Net als Hendrik Jan ben ik vooral liefhebber.

Hoe mensen dingen doen waarover ze enthousiast zijn of waarmee ze anderen

weten te raken, dat vind ik fascinerend. Net als de verhoudingen tussen mensen. Ten Kate is vooral een hele interessante burgemeester omdat hij niet gebonden is aan een politieke partij.’

Wellicht dat de keuze voor Albert Bartelds als podcastmaker iets te maken heeft met zijn afkomst, want zijn wieg stond in het kerkdorp Rouveen. ‘Of ik daar nog last van heb? Nee joh, integendeel. Juist gemak! Ik ben een dorpse denker. Ik voel me nog heel betrokken bij Rouveen. Kom er nog veel. Bij mijn jongste zus en vrienden. Inmiddels maak ik daar ook weer muziek met mijn in de band De Verveners.' Albert komt uit een vrij zwaar christelijk nest. ‘Door de opvoeding met Bijbelteksten heb ik een klassieke opleiding gehad. Dat zag ik toen natuurlijk niet zo, maar ik heb er nog steeds best veel aan. Ben niet kerkelijk, maar ik leef wel met die verhalen. Het kan richting geven. Inspiratie.

Creativiteit. Het helpt om dingen te doorzien. Ik vind het ook belangrijk om te creëren. Dat je mensen kunt raken, is mooi, maar dat is niet de eerste drive.

Dat is het maken.’

Wist je al snel wat je wilde worden?

Lacht: 'Nou, nee… Ik wist wel snel wat me fascineerde. Dat was muziek. Al had ik toen nog helemaal niet het benul dat ik muzikant kon worden. Je zag het in het dorp ook niemand anders doen.

Ik had wel buurjongens van een iets lichtere kerk. Die hadden lang haar én gitaren. Dat ik daar aanklopte was één van de beste beslissingen van mijn leven. Ze lieten me Frank Zappa horen.

Man, ik kwam trillend thuis. Wat is dit? Alsof er een luikje openging. Daar mocht ik ook gitaarakkoorden spelen.

No woman no cry van Bob Marley. Best bijzonder. Dat er van die aliens waren…’

Daar kon je thuis niet over praten?

Nou, dat viel wel mee. Mijn moeder ere wie ere toekomt - is mee geweest om mijn eerste gitaar bij Reichenbach hier in Zwolle te kopen. Muziek was niet verboden, popmuziek lag wel ingewik-

keld. Teksten ook. Zoals die uit Catholic Girls van Zappa: With a tongue like a cow She can make you go WOW. Na vijf jaar mavo volgde de vhbo en toen Sociale Academie in Zwolle.

‘Weet je, ik had een diep verlangen om naar de stad te gaan. Ik wilde iets doen met muziek. Dat lag in Rouveen toch te ingewikkeld. Ik weet nog dat ik in Meppel in de platenzaak in de bak bij The Rolling Stones keek. Ik wilde het album Some girls kopen toen ik op de schouder werd getikt door onze dominee.

Hij zei: ‘Albert, je staat bij de verkeerde bak’. En dat ik toen dacht: ‘Nee hoor, ik ben precies waar ik wezen wil’. Het verlangen naar de grote stad was geen rebellie. Het is meer geboren uit passie.

Ik vermoed ook niet dat ik tegen veel schenen heb geschopt. In ieder geval niet bewust.’

Dachten jouw ouders ‘Die Albert moeten we maar loslaten’?

'Dat vonden ze wel moeilijk denk ik.

Ook dat ik ging samenwonen. En dat ik met Pinksteren op Pinkpop stond te spelen, dat was wel onderwerp van gesprek. Met mijn moeder ben ik later wel heel goed bevriend geraakt. Vorig jaar, op haar sterfbed, zei ze tegen mij: ‘tot de volgende keer’. En: ‘blijf maar mooi muziek maken!’.’

Albert kwam in het cultureel werk terecht. Een interessante wereld.

Vooral ook omdat het de deur opende naar de muziek. ‘Die fascinatie voor muziek maken was een leidraad in alle keuzes die ik heb gemaakt. Als je de fascinatie volgt, geeft dat richting. Dat gun ik iedereen.’ Met zijn rol als bassist in de band The Prodigal Sons kwam zijn droom in de jaren negentig uit. Meer dan dat zelfs! Met optredens op bekende festivals als Pinkpop en concerten in diverse landen waaronder Amerika.

‘Eén groot avontuur’, omschrijft hij het anno 2025. ‘En wat een genot om met frontman Erwin Nijhoff te mogen samenwerken. Mijn god, wat kan die

Coverstory | 11

man zingen! Zelf had ik vrij snel in de gaten wat ik wel en niet kon. Dat ik binnen The Prodigal Sons ben vervangen door de onlangs veel te vroeg overleden Arjan Pronk, daar heb ik me nooit kloten over gevoeld.

Een keuze op basis van kwaliteit. Ik ben daarna gewoon het management blijven doen. Toen zag ik wel dat de sfeer van de band gewoon k… werd. Dat vond ik wel pijnlijk. Kan ik van alles van zeggen, maar dat ga ik nu niet doen. Toen het klapte, was ik al weg. Ik had me toen al uit laten laten uitkopen uit het bedrijf waarmee ik boekingen en management deed.’

De Syrië-connectie Om te voorkomen dat het leven saai zou worden - de interpretatie van de schrijver - , draaide Albert ook een aantal jaren mee in de wereld van de asielzoekers. In de noodopvang in Borger maakte hij eind jaren ’negentig - bizarre dingen mee.

Zoals met een Syrische jongen. ‘Hij kwam via Duitsland bij ons en sprak prima Engels, dus ik kon hem mooi gebruiken voor de bewonersraad. We leerden elkaar goed kennen en ik kreeg boekjes mee over de islam. Not my cup of tea, maar ik ben zeker wel geïnteresseerd in het psychologische proces van bekering. Lang verhaal kort: een half jaar later wordt Theo van Gogh vermoord. En aangezien mijn zwager Hendrik Jan Korterink misdaadjournalist was voor de Nieuwe Revu kocht ik wel eens een blaadje om te kijken wat hij allemaal had geschreven. Stond er een artikel in met een grote kop: ‘Gezocht: Al Isah, de Syrië-connectie’. De grote inspirator van de Hofstadgroep. Op de foto dezelfde kerel.

Gvd, de vuile rat. Op de dag dat Theo werd vermoord, zat hij in het vliegtuig.

12

Op weg naar het Midden-Oosten. Hij heeft die jongens de kop gek gemaakt. Ze zagen hem als de goeroe. Dat heeft wel wat met me gedaan.’

Dan maar weer even terug naar de huidige tijd en de passie voor de streektaal…

‘Het heeft altijd wel een soort van in mijn systeem gezet, maar het was Skik, de band van Daniël Lohues, die het wakker schudde.

Via ons eigen bedrijf voor management en boekingen kreeg ik een cassettebandje in de handen gedrukt. Dat kwam echt goed binnen. Rock’n roll, popmuziek zoals het is bedoeld. In de eigen taal. Het was het begin van een nieuwe stroming in mijn leven.

Zo kwam ik het streektaalwereldje binnen en ook aan mijn nieuwe baan bij de IJsselacademie, nu Overijsselacademie.

Dat was 22 jaar geleden en ik werk er nog steeds. Mag echt supermooie dingen doen.

Ik had toch nooit durven dromen dat ik in die dertig uur televisie zou gaan maken…’

Ben je op een missie met het dialect?

‘De Overijsselacademie heeft natuurlijk een missie, maar als je het mij persoonlijk vraagt, gaat het vooral om plezier. Als ik al een missie heb, is het heur’n en zien dat die streektaal gewoon geweldig is. Tijdens mijn gastlessen burgerschap op het mbo gaat het ook veel over taal in combinatie met identiteit. Hoe sterker je geworteld bent in de eigen taal en cultuur zonder dat je je vastklampt aan identiteit - dat zeg ik voorzichtig - hoe minder angst je hebt dat je wordt overlopen door een andere cultuur. De angst komt voort uit het feit dat mensen zelf niet goed weten waar hun wortels liggen.’

63 jaar en nog vol passie en energie.

Hoe zie je de komende jaren? Je denkt er niet teveel over na, toch?

‘Ik leef heel gezond, drink niet, rook niet.’

Wel gedaan?

‘Zeker! (lacht). Man, ik heb zoveel gerookt. Wel vijftig op een dag.’

Shaggies?

‘Alles. Wiet, hasj, alles! Daar ben ik al een tijdje mee gestopt. Alcohol is ook al een jaar of vijf, zes uit mijn leven. Ga ik ook nooit meer doen!’

Een bewuste keuze? Je hebt een hartinfarct gehad.

Met die waarschuwing op zak was het beter om met alles te stoppen?

‘Stoppen met roken was al voor mijn hartinfarct. Dat ik het infarct kreeg, vond ik dus wel een mooie klotenstreek zeg maar! (knipoog). Met drinken stopte ik twee jaar na mijn operatie, waarbij ik in twee etappes een nieuwe (biologische) hartklep heb gekregen.

Na een week wist ik al ‘dit is het voor mij’. Voelde me zoveel beter. Ik dronk elke dag hè. Altijd wijn bij het eten, ik was een liefhebber. Ik dacht altijd dat ik me beter voelde met drank en dat ik er socialer van werd, maar het is precies andersumme. Ik kan nu veel gemakkelijker aan small talk doen, ben veel helderder en grappiger.’

Coverstory | 13

‘Onze klanten waarderen het dat we out of the box durven te denken’ Zestigjarige kapsalon creëert mooie uitstraling van duurzaamheid en beleving

Van eerste ledsalon in het land naar groene oase In deze gure dagen, waarin wind, kou en regen domineren, is het fijn als we weer even een blauwe lucht en een zonnetje kunnen ontdekken. Het geeft ons mensen een fijn gevoel. Wat voor de lucht geldt, is zeker ook van toepassing op de natuur. Wie houdt er nu niet van groen? Het inspireerde kapsalon Whair om die twee ervaringen te verwerken in een groen plafond.

Tekst: Rudi Buitenkamp / Fotografie: Robert Flierman

14

Nou ja, groen plafond… De benaming ‘groene oase’ is meer op zijn plek. Als je de salon in het centrum van Hattem binnenstapt, wordt je blik automatisch naar boven gedirigeerd. Vanuit het plafond hangen allemaal planten naar beneden en dat biedt een prachtig schouwspel. ‘Het zijn kunstplanten, maar het is net echt. Toch?’, reageert eigenaar Marc Woldberg op de opengevallen mond van de scribent. Ik kan niet anders dan knikken ter bevestiging.

Het zal Whair weer eens niet zijn die met iets nieuws op de proppen komt.

De kapsalon staat in de vakpers en onder collega’s al te boek als de eerste ledsalon in Nederland. Oftewel, de eerste kapperszaak die besloot met ledverlichting achter de spiegels te gaan werken. ‘Dat geeft een futuristisch effect en tegelijk waren we in staat om meer rust te creëren.’ Het groene plafond is de volgende stap, want - zo was één van de basisgedachtes - iedereen wordt blij en rustig van groen. Ook al zijn het kunstplanten, het draagt absoluut bij aan het gevoel van een groene beleving en de plek waar je

even kunt ontsnappen aan de jachtige wereld om ons heen.

Gezamenlijk proces De groene uitstraling - ‘een moswand is ook mooi, maar vanuit het plafond creëer je meer rust’ - past bij de wijze waarop Whair in het leven wil staan: zo groen en duurzaam mogelijk. Dat komt vanuit het hart en het heeft natuurlijk ook meer toekomstperspectief.

En dat is dan weer goed voor de volgende generatie. ‘We tikken zelf de vijftig aan, dus we hebben er bewust voor gekozen om de jonge garde mee te laten denken. De weg naar het groene plafond was echt een gezamenlijk proces.’ Het personeel kreeg de sneak preview en de reacties waren overweldigend. Die lijn kunnen we één op één doortrekken naar de bezoekers.

‘Je vangt natuurlijk regelmatig op wat ze ervan vinden en we hebben vaak iets gehoord in de richting van ‘wow’.

Onze klanten waarderen het dat we out of the box durven te denken’, vertelt Marc die er bewust voor heeft gekozen om niet meteen ook de salon in

Stadshagen mee te pakken. ‘We willen er eerst een paar jaar mee werken om te kijken hoe het concept op de langere termijn bevalt. Stel dat het toch tegenvalt, dan hadden we nu twee salons met een groen plafond. Bovendien kunnen we over een paar jaar in Zwolle weer een stapje extra zetten.’

Volledig gerecycled Het groene plafond ziet er mooi uit en het groene verhaal is mooi om te vertellen, maar Whair voegt ook echt de daad bij het woord als het gaat om duurzaamheid. Dat gaat van waterbesparende kranen tot het verzamelen van tubes en folies die worden gebruikt voor het verven van haar. ‘Die tubes en folies worden door ons ingezameld en de leveranciers nemen het weer mee als ze hier met een nieuwe bestelling komen. Vervolgens wordt het daar volledig gerecycled!’ De groene manier van werken komt ook terug in de wijze waarop de metamorfose van de winkel is aangevlogen. ‘We hebben van tevoren heel kritisch gekeken naar de materialen die we opnieuw konden

Advertorial | 15

Whair Zwolle Werkerlaan 93 8043 LT Zwolle 038 42 377 73 info@whair.nl www.whair.nl Whair Hattem Kruisstraat 18 8051 GE Hattem 038 44 476 00 info@whair.nl www.whair.nl

gebruiken. Dat geldt onder andere voor onze balie. Die ziet er heel anders uit waardoor mensen denken dat het een nieuw exemplaar is, maar we hebben het ‘slechts’ een andere uitstraling gegeven door er een plaat overheen te zetten. Je hoeft niet altijd alles te vernieuwen.’ Zelf beseft hij heel goed dat de laatste tien procent in het streven naar volledige duurzaamheid het moeilijkst is. En dat het met kleine stapjes gaat zoals het besluit om tegenwoordig louter Rwandese koffie van het merk Pure Africa te schenken. ‘Het is duurzaam, we helpen de mensen ter plekke en het is ook nog eens geweldig lekkere koffie.’ Opnieuw kan ik niet anders dan knikken ten teken dat het klopt.

Weg met de opzetstukken Whair heeft de zaakjes goed voor elkaar. In ieder geval daar waar het zelf invloed kan uitoefenen. Het enige dat naar de toekomst wellicht enigszins onder druk komt te staan, is de personele bezetting. Geen verrassing natuurlijk, want dit is een thema dat in elke (haar)

16

vezel van de economie speelt. Zo hoopt Whair het team gauw te versterken met een allround hairstyliste. De vacature staat inmiddels open. Marc benadrukt dus nog maar eens dat hij een goede leerschool kan aanbieden. ‘Ouders stimuleren vaak dat hun kinderen niet te vroegen gaan werken maar juist een opleiding moeten kiezen. Prima natuurlijk, maar een combinatie van een vakopleiding met vier dagen werk is bij ons ideaal. Ze leren hier in één dag zoveel meer dan in de schoolbanken.’

Opzetstukken om met de tondeuse bij iedere man op dezelfde wijze op te scheren en ze daarmee met hetzelfde kapsel de deur uit te laten gaan? De eigenaar gruwelt bij de gedachte.

‘We doen het hier echt anders. Kijken naar wat voor persoon er in de stoel zit en wat voor haar iemand heeft. Iedere keer hetzelfde kunstje? Ondenkbaar bij ons! We gaan voor kwaliteit en klassiek vakmanschap. Daardoor durf ik ook wel te beweren dat je bij ons langer geniet van een kapsel.’

‘Iedere keer hetzelfde kunstje?

Ondenkbaar bij ons!’

(Marc Woldberg, eigenaar Whair)

Elco Totaal is uw specialist in schrobzuigmachines en stofzuigers.

Met jarenlange ervaring in de schoonmaakbranche bieden wij meer dan alleen machines: wij leveren oplossingen die écht werken.

Bij Elco Totaal staat kwaliteit en betrouwbaarheid altijd voorop.

U profiteert van snelle service, persoonlijke begeleiding en deskundig advies – van de eerste kennismaking tot het moment dat u de machine volledig beheerst. Elco Totaal denkt mee, handelt snel en zorgt voor een schoonmaakoplossing op maat.

Spitsstraat 3 8102 HW Raalte Email: coen@elcototaal.nl Telefoon: 06 868 779 88

Zomer Makelaars in Zwolle viert dit jaar haar vijftienjarig bestaan. Lonny Pol, al jarenlang actief binnen het kantoor, nam drie jaar geleden de vestiging over om het bedrijf verder te vormen naar eigen stijl. Die stijl draait om persoonlijke aandacht, betrokkenheid en service die de verwachtingen overtreft. ‘We zetten echt dat stapje extra voor onze klanten. Dat zie je terug in onze reviews op Funda.’ Naast haar werk binnen Zomer Makelaars is Lonny samen met haar dochter Sen Lenderink recent gestart met een nieuwe onderneming: Digitaal Makelaars B.V..

In een woningmarkt waarin veel woningen snel van eigenaar wisselen, zag Sen kansen voor een vernieuwd soort dienstverlening. Met Digitaal Makelaars richten ze zich op verkopers die graag dingen zelf willen doen, maar wel de ondersteuning, zekerheid en expertise van een professional binnen handbereik willen hebben. Maar eerst terug naar de basis: Zomer Makelaars…

Zomer Makelaars bestaat 15 jaar:

‘Kwaliteit die je voelt, opbrengsten die je ziet’

18

‘Hard werken voor het beste resultaat’ ‘De beste opbrengst realiseren, vraagt veel meer dan een bord in de tuin en foto’s op Funda’, benadrukt Lonny. ‘Je moet er hard voor werken, creatief zijn en voortdurend meedenken met je klant en dat in een veranderende markt. Wij doen dat met veel plezier. Soms pakken we dingen op die eigenlijk niet tot onze taak behoren.’ Zo ondersteunde Lonny recent bij een vergunningstraject voor een dakterras in Assendorp.

De woning was ooit geleverd mét dakterras, volgens de akte van levering, maar bleek nooit officieel vergund te zijn.

‘Dat kan bij verkoop voor onnodige problemen zorgen.’

Dankzij haar tien jaar ervaring als planeconoom bij de gemeente Zwolle kent Lonny haar weg binnen een gemeente.

Die extra inzet blijft niet onopgemerkt. ‘We worden regelmatig uitgenodigd voor bruiloften en verjaardagen. Dat voelt als een enorm compliment’, glimlacht ze. ‘En misschien helpt het dat we vaak een recordprijs neerzetten. Daarnaast zijn wij natuurlijk ook erg gezellig’, zegt ze met een knipoog. Een goed netwerk speelt bij haar werk een cruciale rol. ‘Het draait niet om het hoogste bod, maar om het meest gunstige bod.

Soms bieden kopers meer dan de woning waard is volgens de taxatiewaarde, waardoor er eigen middelen nodig zijn, maar zijn die er dan ook?’ Door opleidingen en trainingen te volgen in regio’s buiten Zwolle, bouwt Lonny een breed netwerk op.

‘Ik zoek bewust een regio uit waar we ons netwerk verder uit willen bouwen. Dat levert veel op voor onze klanten.’

Tekst: Alex de Jong Fotografie: Fret Kraaij

Digitaal Makelaars Waar Zomer Makelaars volledig inzet op fullservice dienstverlening, richt Digitaal Makelaars zich op een andere doelgroep; verkopers die graag zelf een actievere rol willen hebben binnen het verkoopproces van eigen woning. Sen ontwikkelde een platform waar verkopers hun eigen teksten, foto’s en/of bezichtigingen kunnen verzorgen. Het scheelt aanzienlijk in de kosten om delen van het verkoopproces zelf te doen. Toch staat niemand er alleen voor. Verkoopcoach Sen: ‘Iedere klant krijgt een persoonlijk account, met een duidelijk stappenplan, e-books en alle benodigde informatie. En als er vragen zijn, zijn wij beschikbaar.’ Er is professionele begeleiding. ‘Als foto’s of teksten beter kunnen, geven we dat eerlijk aan. En wie later toch hulp wil bij bezichtigingen, kan dat alsnog uitbesteden aan ons. Flexibel en op maat.’ Met deze formule spreekt Digitaal Makelaars een nieuwe generatie verkopers aan, die gemak en betaalbaarheid combineert met deskundige ondersteuning.

Waarom onderhandelen via een makelaar loont ‘Voor prijs- en contractonderhandelingen blijft het verstandig om ons erbij te betrekken. Verkopers hebben soms te weinig informatie om de juiste waarde te bepalen’, vertelt Lonny. ‘Daardoor worden woningen soms met een te lage opbrengst verkocht.’ Ook wanneer er een hoog bod ligt, zal je alert moeten blijven. ‘Bij overbiedingen kan het zijn dat kopers niet genoeg eigen middelen hebben. Als de taxatiewaarde lager uitvalt en er een financieringsvoorbehoud is, kan de verkoop misschien alsnog niet doorgaan.’ Een makelaar verkleint risico’s. ‘Wij kijken naar het meest gunstige bod voor de verkoper.’

www.zomermakelaars.com www.digitaalmakelaars.com

Woonspecial | 19

Restaurant Poppe Al vijftig jaar culinair genieten

Het restaurant draait om hun inzet en creativiteit. Als zij plezier in hun werk hebben en dat ook uitstralen, hun gedrevenheid en passie, ja dat is mooi om te zien.’ Sander: ‘Ik durf dan ook wel te beweren dat we één van de mooiste restaurants van Zwolle zijn.’

Verbinding

Op 5 februari 2026 bestaat het restaurant Poppe vijftig jaar. Nadat er drie generaties lang een hoefsmid in zat is het in 1976 verkocht. De eigenaar had twee eisen: de spullen van de hoefsmid moesten blijven hangen, waardoor bij binnenkomst nog steeds de hoefijzers in het oog springen en ook mocht de naam niet veranderd worden: Poppe.

Vandaar dat er nog steeds op de gevel staat: restaurant voorheen hoefsmederij Poppe. Sander: ‘Ik ben hier vijfentwintig jaar geleden in dienst gekomen en omdat de toenmalige eigenaar, Peter en Riet Diks, een stapje terug wilden doen, hebben wij samen in 2009 het restaurant overgenomen. In de tussenliggende tijd hebben we het restaurant stukje bij beetje vernieuwd.

Nienke vult aan: ‘We hebben nu tweeëntwintig tafeltjes beneden en twee privéruimtes boven. De Gelagkamer voor tien tot zestien personen, die heeft ook een eigen barretje en aan de voorkant de Huiskamer waar tot we zesendertig personen kwijt kunnen.

Ideaal voor zakelijke of persoonlijke feestjes, zoals een pensioen, promotie of bruiloftsdiner. We proberen een mooie sfeer uit te stralen, elegant, gezellig en knus.’

Nienke: ‘Als ik terugdenk aan de afgelopen jaren dan komt de coronaperiode als eerste naar boven. Natuurlijk was dat een tragische periode voor heel veel mensen, maar ik moet toch ook aan de verbondenheid denken. Hoe we hier met zijn allen stoofperen stonden te schillen.’ Sander: ‘We hadden een bus waarmee we naar de mensen toe reden.

Zij kregen een krat vol tafellinnen, servies en glazen. We kookten in de bus, brachten het naar de voordeur, waar de mensen het zelf op hun eigen tafel uitserveerden.’ Nienke: ‘De verbinding met elkaar was toen echt voelbaar.

Mensen waren zo dankbaar met wat we deden.’ Sander: ‘Dat was voor ons ook echt weer een eyeopener. Hiervoor doen we het. Hiervoor zijn we zeven dagen in de week open, omdat we mensen blij willen maken. En ja, zeven dagen, want ook op maandag is er wel eens wat te vieren.’

Fantastisch team

‘Waarom we de zaak ooit over hebben genomen? Omdat lekker eten en goede service mensen verbindt. Hier, aan deze tafels, worden leuke en verdrietige momenten gedeeld. Dat is waar goed eten, een knusse plek en een topteam voor zorgt: mensen raken echt in gesprek met elkaar.’ Aan het woord zijn Sander en Nienke Struick van restaurant Poppe, aan de Luttekestraat.

Tekst: Ingrid Oosten / Fotografie: Stefan Kemper

20

Sander: ‘Het is niet voor niks dat we al vijftig jaar bestaan. We doen elke dag, zeven dagen in de week, ons uiterste best dat onze gasten na een heel fijne avond weer blij naar buiten gaan. Wij zijn geen pioniers, maar hebben wel een constante kwaliteit en een goede prijs-kwaliteitverhouding. We besteden heel veel tijd en aandacht aan de entourage. Schoon, wit linnen op de tafels, verse bloemen en een topteam.’

Nienke: ‘Samen met ons fantastische team zetten wij deze prestatie neer.

Advertorial | 21

Klassiekers Op donderdag 5 februari houdt het restaurant een open dag. Op die dag geen standaard diner, geen reserveringen, maar een in- en uitloop van hopelijk heel veel mensen. Er zullen klassieke gerechten geserveerd worden, die al vijftig jaar op de kaart staan, maar ook gerechten die nu niet meer geserveerd worden, maar er echt uitsprongen tien, twintig of dertig jaar geleden. Sander: ‘De krokant gebakken zweverik staat bijvoorbeeld al vijftig jaar op de kaart, omdat het zo’n delicatesse is.’

Fijne mix Sander: ‘Ik ben hier begonnen als chefkok en Nienke in de bediening, omdat ik een pas op de plaats wilde maken hebben we een chef-kok in dienst genomen. Dat is ontzettend goed bevallen, want de jeugd heeft nieuwe ideeën en daar leer ik nog elke dag van.’

Nienke: ‘Ons hele team is een fijne mix van jonge en oude mensen. Op onze

22

jubileum dag nemen we afscheid van Fons Bergevoet, hij heeft hier dan veertig jaar gewerkt. Er zijn ook mensen die hier een paar jaar werken, weg gaan en dan na tien jaar weer terugkomen.

Het is mooi om te zien hoe ver ze zijn gekomen in die tussenliggende tijd, hoe ze zijn blijven groeien.’

Passie en liefde Sander: ‘Als ik hier aan kom lopen, dan word ik al blij. De straat is geveegd, geen spinnenwebben, de deur goed in de verf. We letten op de details, want ja, alles moet kloppe(n) bij Poppe.

Onze medewerkers en gasten zijn onze visitekaartjes, als zij met een volle buik en tevreden naar huis gaan, dan word ik daar ook blij van.’ Nienke: ‘Er komen steeds meer goede restaurants in Zwolle bij, dat is mooi voor Zwolle, dat een echte culinaire stad wordt, maar ook goed voor ons. Het houdt ons scherp. Wij faciliteren de verbinding.

We hebben een open keuken waardoor

er altijd entertainment is en de kok ziet rechtstreeks de uitwerking van zijn gerechten.’ Sander: ‘Mensen kunnen hier terecht voor een acht gangen verrassingsmenu met bijpassend wijnarrangement, zodat mensen hier de hele avond zitten. Maar er komen ook genoeg mensen alleen voor een hoofdgerecht, omdat ze doorgaan naar de schouwburg.’ Nienke: ‘Alles is goed. Wij blijven in dit restaurant heel veel passie en liefde gooien, we blijven mensen vertroetelen met goed gastheerschap en heerlijk eten.’ Sander: ‘Daarom weet ik zeker dat Poppe over vijftig jaar nog bestaat. Die dingen samen zijn onze gouden formule.’

Restaurant Poppe Luttekestraat 66, 8011 LS Zwolle 038 4213 050 info@poppezwolle.nl www.poppezwolle.nl

Je anders voordoen dan je bent; het is een beetje inherent aan de wereld waarin we leven, denkt ze. Social media, influencers; we zien vooral het perfecte plaatje. ‘Van daaruit denken mensen ‘ik wil dat ook bereiken en met dat kunstje kan ik ook geld verdienen’.

Best wel jammer’, klinkt het nuchter. Niet je hart volgen maar iets doen omdat je denkt dat anderen dat van je verwachten. Voldoen aan het beeld dat je niet bent, maar waar je krampachtig aan wilt voldoen omdat je denkt dat anderen dat van je willen zien. Dat ga je niet volhouden, weet Bärbel. ‘Het is fake!’

Bärbel Brouwer, van Makelaarskantoor Bij Bärbel:

‘Wees vooral trouw aan jezelf’ Nee, ze wil het niet hebben over haar makelaarskantoor. We gaan praten over authentiek ondernemen. Jezelf zijn. Je niet anders voordoen, denken dat je ‘een bepaald spelletje’ moet spelen, en dat succesvol ondernemerschap dan ‘vanzelf’ wel komt. ‘Ik denk dat je veel meer kunt bereiken als je vanuit je eigen ambitie en intuïtie onderneemt, dan wanneer je iets kopieert van een ander.’

Daarvoor hoeven we alleen maar naar haar als makelaar te kijken.

En naar hoe ze vooral zichzelf is gebleven. Maar daar gaan we het niet over hebben. Nou, vooruit, een heel klein beetje dan…

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Robert Flierman

24

Jouw energie ‘Ik ben heel erg van ‘what you see is what you get’. Samen met de fotograaf van Bijzonder Zwolle heb ik foto’s gemaakt die voor mij best bijzonder zijn. Zwart colbert, broek, hakken, geen sieraden. Heel basic. En als tegenhanger de proostfoto met de champagneglazen.’

Want dat ben ik ook! Het is de energie die je uitstraalt. Het bepaalt de eerste indruk. Dat is met een huis precies zo. Het is alsof je verliefd wordt of een sollicitatiegesprek hebt. Je gaat dan gewoon extra je best doen’, vertelt ze.

‘Vanuit hoe ik ben, hoe ik authentiek onderneem, ga ik om met klanten en dan gebeurt er van alles. Ik heb niks met nep. Letterlijk en figuurlijk. Niet in mijn gedrag en niet aan mijn lijf… Ik stond vanochtend voor de spiegel en dan vind ik de rimpels best lastig, maar ik ben wie ik ben. Ik moet er niet aan denken mezelf te verliezen in iets wat ik niet ben.’ Al is oud worden volgens haar ‘best fucked up’. ‘Dat we ons ineens realiseren dat een heleboel voorbij is en nooit meer terugkomt. Dat ik vroeger meer energie had of dat ik slanker was dan nu. Maar de grap is: toen ik dertig was en een stuk slanker, vond ik mezelf óók te dik.’ Ouder worden betekent dat het ergens eindigt.

Al weet niemand wanneer. Ik ben nu tweeënvijftig. Sommige mensen worden niet ouder dan vierentwintig, of vijftig. Anderen misschien wel honderd.’ Ze relativeert graag.

‘Maar ik realiseer me ook dat ik deze leeftijd heb behaald en dat ik iedere dag mag doen wat ik leuk vind, daar haal ik voldoening uit.

‘De kracht zit ‘m denk ik in het diep naar binnen kijken naar ‘wie ben ik’ en ‘wat wil ik’?

Dat heeft niets met de buitenkant te maken.

Onderneem vanuit je hart. Dat straal je uit.

Die energie is waardevoller dan het perfecte plaatje. Oh, en trouwens: perfectie bestaat niet, dus is het streven ernaar kansloos.

Doe waar je blij van wordt, als je daarmee

geld kunt verdienen ga je huppelend je ding doen. Laatst zei iemand tegen me ‘jij bent zo expressief, zo ben ik niet’. Dat hoeft toch ook niet? Wees gewoon jezelf!’

Geniet van het leven!

‘We worden in de wereld van vandaag zo gevoed door het perfecte plaatje, dat we nogal eens vergeten om in het moment te genieten van wat er is. Haal alles eruit wat erin zit in het leven. Trek je niets aan van wat mensen van je vinden. Ze hebben toch wel een beeld van je.

Die dure tas, die dikke auto… mensen zien het succes en denken ‘dat is het’ of ‘dat wil ik ook’.

Maar je kunt mij niet gelukkiger maken dan met mijn gezin, wanneer ik met mijn kinderen vakantie vier in de bergen. Ik heb vreselijk hoogtevrees, maar als zij mij dan aan de hand de berg op helpen, word ik daar heel gelukkig van. Dat zijn mijn geluksmomenten.’ ‘Vier je successen; vier het leven. Heb je een klein succes behaald en je vindt dat je daarvoor een glas champagne verdient? Drink het. Of koop die ring of armband. Vier het, vier alles! Ik heb jaren achtereen, nadat ik een week gewerkt had, voor mezelf een bos bloemen gekocht.

Als bedankje voor een week hard werken.’

Woonspecial | 25

‘Niet voor in de wieg gelegd’ ‘Misluk je, dan vinden mensen wat van je, ben je succesvol, dan vinden ze nog meer van je.

Eigenlijk een rare gang van zaken. Mislukken mag niet, maar de top behalen, je kop boven het maaiveld uitsteken, daar vinden we ook weer wat van. We willen het liefst alles klein houden. Mijn vader zei altijd ‘meisje, daar zijn wij niet voor in de wieg gelegd’. En ik dacht dan altijd ‘ikke wel, pap. Ikke wel’. Ik heb heel lang gespaard voor mijn droomauto en toen ik eenmaal het geld ervoor had, dacht ik ‘je gaat toch niet zoveel geld uitgeven aan een auto?’, dus kocht ik hem niet. Tot mijn vader ernstig ziek werd. Ik kocht mijn auto, maar mijn vader was al zo slecht, dat hij niet meer een ritje met me kon maken. Dat vind ik nog altijd heel jammer. Maar het stomme was: ik kocht die auto en durfde er niet eens in te rijden, want mensen vonden er wat van.’ Uiteindelijk was het haar huisfotograaf die haar een spiegel voor hield. ‘Ja, ik heb er keihard - meer dan zestig uur per week - voor gewerkt als (single) mom, keihard voor gespaard en er veel voor gelaten. En nu? Ik word er heel gelukkig van als ik erin rijd. Gek, toch? Dat we ons bijna moeten schamen voor succes?’

Mensen die jaloers zijn op andermans succes; die hun werkwijze kopiëren om succesvol te worden? ‘Niet doen. Ga uit van je eigen kracht. Ik ben zelf behoorlijk ‘all over the place’. Dat past niet bij iedereen. Wees de introverte persoon als jij dat bent. Ook daar passen klanten bij. Maar onderneem met passie. Doe alles wat je doet met liefde en plezier. Wees zoals de kunstenaar die ’s nachts wakker schrikt en denkt ‘ik zie het’ en dan zijn doek en zijn kwasten pakt. Sta stil en kijk diep in je hart, naar dat vlammetje. Hoe hou ik dat brandend? Wees jezelf, want alleen dat kun je eeuwig volhouden.’ Ziet ze zichzelf dat ook doen? Eeuwig volhouden? Lachend: ‘Ik heb altijd gezegd: zolang ik mentaal nog goed genoeg ben en gewoon kan lopen, blijf ik huizen verkopen! Dus ja, laat ik gaan voor de oudste makelaar, met rimpels!’

De namiddag is een bijzonder moment bij Anne&Max. Tijd om even rustig te gaan zitten, samen te genieten en al je verhalen te delen. Een high tea bij Anne&Max is een grootse proeverij met verschillende soorten bruchetta, soep, taart, scones en zoetigheden. Uiteraard met zoveel thee als je op kunt! De high tea is ook vega of vegan mogelijk. Elke middag vanaf drie uur serveren we de Anne&Max high tea. Reserveer snel jouw plek!

Sassenstraat 39, Zwolle 038 84 562 12 www.annemax.nl

Anne&Max Een moment om te delen: high tea

Op 28 februari verandert het Academiehuis in een Monumentaal klanklandschap. De iconische muziek van Pink Floyd en Roger Waters klinkt onder de eeuwenoude gewelven van de kerk, uitgevoerd door Mister Pink, A Tribute To Pink Floyd & Roger Waters samen met het Fletcher Memorial String Quartet. Een concert dat je niet alleen hoort, maar ook voelt. Meeslepend, gelaagd en tot in detail doordacht. Van intieme strijkarrangementen tot volle, elektrische uithalen. Echoes Of A Distant Time is geen Standaard tribute. Dit is een totaalbeleving op een plek waar verleden en muziek samenkomen. Monumentaal, magisch een échte must voor de Pink Floyd fan!

ODE AAN PINK FLOYD, Mister Pink, A Tribute To Pink Floyd & Roger Waters

Zaterdag 28 februari 2026 16.00 uur / 20.00 uur. www.projectmisterpink.com/projecten/ www.ntk.nl

Zwolsche Aioli De lekkerste knoflookmayo is terug!

De Zwolsche Aioli is al jaren een begrip in Zwolle en omstreken.

Wat begon met Jeroens befaamde knoflookmayonaise groeide uit tot een geliefde saus met eigen karakter. Romig, licht kruidig en vol van smaak. Een echte smaakmaker bij vlees, brood, tapas, gegrilde groenten of op de borrelplank. Sinds 2024 wordt de aioli met dezelfde zorg bereid bij De Wijndragers in Zwolle, met een vernieuwd recept dat trouw blijft aan Jeroens originele smaak: mild, vol en met lekker veel knoflook. Ontdek waarom de Zwolsche Aioli al jaren de lekkerste is. Te koop in steeds meer winkels door heel Nederland. Kijk voor verkooppunten op de website. www.zwolsche-aioli.nl / info@zwolsestreken.nl

Bij Bärbel Thorbeckegracht 40 8011 VN Zwolle www.bijbarbel.nl

26

3 Tips | 27 fotocredits: Martine Vonk - Creatief Ambacht Fotograaf

“We willen uitgroeien tot echte feestlocatie”

Jan Leenman zet vervolgstap met indoorskicentrum Voor de buitenwacht is er niet veel veranderd, maar sinds de zomer is Jan Leenman officieel eigenaar van Indoorskicentrum Zwolle. De dertigjarige Zwollenaar werkt al jaren met heel veel drive en plezier in de skischool van zijn ouders. Nu is het tijd voor de volgende stap: uitgroeien tot een echte feestlocatie.

Toen zijn vader in 2008 het bestaande indoorskicentrum overnam aan de Industrieweg, was Jan nog jong. 'Vanaf moment één dat mijn ouders hier zijn begonnen, was ik echt verkocht.

Dit was ontzettend mijn ding, maar ja, als je dertien jaar bent, kun je nog niet echt wat bijdragen.' Twee jaar later begon Jan met lesgeven en rolde zo het bedrijf in. Ik vond het gaaf om mijn ouders te helpen en skiles te geven. Ik studeerde bedrijfskunde in Groningen en in de zomer werkte ik ergens anders.

Op een gegeven moment reisde ik gewoon vier keer per week heen en weer tussen Groningen Zwolle.'

Tekst: Erik Riemens / Fotografie: Robert Flierman

28

Broertjes in bedrijf 'In de zomer van 2019 zeiden m'n ouders na elf jaar skischool: ‘Gaan we een opvolger zoeken binnen of buiten de familie?’ Toen heb ik aangegeven dat ik het wel wilde proberen. Ik heb het bedrijf vervolgens zes jaar geleid onder de vlag van mijn ouders. Nu ben ik ook eigenaar en is het ook officieel van mij.

'We hebben twaalf parttime skileraren, mijn vriendin geeft hier ook les en ik heb twee broertjes, Joep en Bas. Die laatste studeert nog, Joep helpt mij nu een dag in de week, Bas geeft hier les en mijn ouders blijven onverminderd betrokken.

Het is dus echt een familiebedrijf en dat familiegevoel wil ik ook behouden.

Ook onze manier van werken blijft gewoon hetzelfde.'

En daarmee doelt Jan op de persoonlijke benadering en het prettige contact met zijn klanten.

Of iemand nu komt skiën, snowboarden, doorgewinterd is of voor het eerst op de lange latten staat.

'Met iedereen die bij ons komt lessen, houden we een intakegesprek. We werken niet met een automatisch planningssysteem.

Wij weten wie jij bent. Ook in de winter, als er honderden mensen per week hier over de vloer komen. Het is onze kracht, dat we bijna iedereen bij de voornaam kennen en het helpt ons ook bij het inplannen van de lessen. Als de niveaus beter bij elkaar passen, kun je ook beter lesgeven. Dat is voor de klant veel fijner en maakt het geven van lessen ook gemakkelijker voor de skileraar.'

Gezellige skihut De skischool en de lessen lopen volgens Jan als een trein. De bezettingen zijn meer dan goed.

De klanten van het Indoorskicentrum Zwolle zijn ook heel divers.

Beginnende skiërs, maar ook doorgewinterde wintersporters

weten hun weg naar Leenman te vinden, om te trainen of puur voor hun ski- of snowboardplezier. Niet zo gek allemaal, want wie het indoorskicentrum binnenkomt, stapt meteen in een gezellige skihut en sfeervolle wintersportomgeving met twee rollerbanen waar volop geoefend kan worden.

'Ook hebben we een keer per jaar een speciale avond voor vaste klanten, gevolgd door een open dag. De mensen weten ons goed te vinden. Dat is voor mij een heel fijne uitgangspositie. Het seizoen loopt ongeveer vanaf het einde van de zomer tot de meivakantie.

Als ik nog meer groei en groter word, dan moet ik concessies doen, maar ik wil geen afstand doen van mijn kernwaarden persoonlijk contact en familiegevoel.'

maar we richten ons vooral op de periode april, mei tot en met september, oktober. Dan komt het feestseizoen echt op gang en wordt het buiten weer lekker weer.' 'Wil je binnen een gezellig familiefeest of een stampfeest met een dj? Of wil je wel skiën?

Met eten en drinken erbij? Het kan allemaal. Verder hebben we volop ruimte op ons terrein, waar je kunt barbecueën of lekker kunt zitten op ons terras. Je kunt hier gratis parkeren, we zitten midden in de wijk, maar hebben geen directe omwonenden.' 'Elk feestje is reclame voor de skischool, andersom werkt het ook zo', aldus Jan. 'Door de kwaliteit van de lessen komen mensen hier voor een feestje. Wat mij betreft is alles bespreekbaar, maar voor mij geldt wel dat ik er altijd het goede gevoel bij moet hebben.'

Verjaardag of jubileum 'Dat betekent ook', zo gaat Jan verder, 'dat ik mij kan focussen op waar ik nog wel in kan groeien en dat zijn de feesten en partijen.

Denk aan een bedrijfs- of personeelsfeest, maar ook het vieren van een verjaardag of jubileum.

Dat kan tijdens het winterseizoen,

Industrieweg 31, 8031 EB Zwolle 038 42 387 00 info@indoorskicentrumzwolle.nl www.indoorskiruimtezwolle.nl

Sport | 29

De Wijndragers Liefde voor eten Christian Lensen is nu tien jaar onderweg bij De Wijndragers. Het pand aan de Paxtonstraat is steeds iets meer uitgebreid naar acht, met een vloeroppervlak van zesentwintighonderd vierkante meter. Bij De Wijndragers maakt nog steeds mosterd, dressing, sauzen, dips en sinds dit jaar ook mayonaise, die in meer dan twintig landen verkocht worden. ‘We maken nog steeds alles zelf. De kwaliteit moet hoog zijn en de verpakking een mooie uitstraling hebben. Sinds kort hebben we ook een winkel aan de Diezerpoortenplas waar we onze producten goed kunnen etaleren en waar we vooral rechtstreeks de beleving van onze klanten horen.’

Nee, er is geen wijn te koop bij De Wijndragers. Het bedrijf is in 1983 opgericht in de Wijndragerstoren, de Zwolse vestigingstoren waar nu café Het Beugeltje in is gevestigd. Daar startte de mosterdmakerij, maar al snel speelde de stenen trap het bedrijf parten. Alle ingrediënten moesten eerst omhoog worden gebracht en daarna als product naar beneden. In de Tuinstraat heeft het bedrijf ook enkele jaren gezeten, maar het zit nu een al een heel aantal jaren aan de Paxtonstraat.

De winkel ‘Mijn vrouw Nina-Lisa en ik hadden al heel lang de wens om een winkel te hebben. Toen het pand aan de Diezerpoortenplas 7 vrijkwam, heb ik gelijk met de makelaar gebeld. ant het heeft een goede locatie, een mooie uitstraling en het is precies groot genoeg voor ons assortiment.

Toen de makelaar vertelde dat ze er graag een Zwolse onderneming in wilden die iets met de stad Zwolle te maken had, was de deal snel rond.’ Velen uren zijn er in het pand gestopt om het in oude ere te herstellen, waardoor er nu een karakteristieke winkel is. ‘Toen we 17 april diep in de nacht nog bezig waren om de laatste dingen op hun plek te zetten, zodat de winkel op 18 april open kon, keek ik rond en had een besefmoment: Wat maken we veel.

Jonnie Boer Christian heeft acht jaar in de Librije gewerkt, eerst in de keuken gekookt, daarna zorgde hij voor de winkel.

Per jaar werden er op een gegeven moment dertigduizend kerstpakketten gemaakt. ‘Dat kun je zelf niet meer allemaal produceren. Dus ging ik in gesprek met onder andere De Wijndragers. Een paar jaar later vroegen ze of ik niet voor ze wilde werken, dat deed ik en dus werk ik hier vanaf 18 april 2011.

Ja, dezelfde dag in april als waarop de winkel openging begin dit jaar, maar dit toeval ontdekte ik pas later. Ook bij De Wijndragers had ik nog contact met Jonnie Boer, want De Wijndragers maakt mosterd naar het recept van de Librije. Jonnie heeft Zwolle echt op de kaart gezet. Hij kookte zonder opsmuk, met een geintje. Ik heb zoveel van hem

30

geleerd. Zowel in de keuken, als in het bedrijf, maar ik denk vooral als mens.’

Big Sam’s Naast het merk Wijndragers X Jonnie Boer produceren De Wijndragers nog drie merken, die in totaal veertig procent van hun productie genereert.

De Wijndragers is het delicatesse kanaal en hun Zwolse mosterd bestaat sinds het allereerste begin. ‘Mijn wens is dat we in de winkel naast de huidige mosterdtap nog een tap krijgen met onze eigen Zwolse mosterd, zodat mensen met een lege pot komen en alleen de vulling afrekenen. Dat zou een mooie duurzame stap binnen ons bedrijf zijn.’ Ook hebben ze Big Sam’s ontwikkelt, een merk voor barbecuesauzen. ‘Ik werd vroeger op de vloer Sammie genoemd naar een personage uit Lord of the Rings, en omdat ik groot ben, werd het Big Sam.’ Christian vertelt dat de smaak Smoke bbq al bijna in de schappen lag, maar dat ze terug naar de tekentafel zijn gegaan.

De smaak was te rokerig, het moest subtieler, dat is opgelost door gerookt zout te gebruiken.

Mayonaise Drie jaar geleden heeft het bedrijf ook de mayonaise en biologische mosterd van het bedrijf Van Ton overgenomen.

‘Die mayonaise heb ik zelf al ruim

Tekst: Ingrid Oosten / Fotografie: Fret Kraaij

Ambacht | 31

TEKST, MEDIA-ORGANISATIE EN… MEER WIL JE MEER WETEN OVER WAT IK VOOR JOU KAN DOEN? ERIK@MEDIABUREAUMEER.NL / 06 538 13 6 55 WWW.MEDIABUREAUMEER.NL

twintig jaar in mijn eigen koelkast staan, omdat die de allerlekkerste is. Van Ton heeft ook nog eens de biologische slag goed gepakt. Wel zijn we teruggegaan naar het oude recept. De vorige eigenaar had eraan lopen sleutelen, maar kwam erachter dat de Franse en Nederlandse markt toch echt anders dan de Belgische is. Samen met Ton, de oud-eigenaar hebben we er weer de echte Van Ton gemaakt.’

Team Het team bestaat nu, met de winkel erbij, uit vierentwintig mensen. Niet klein, maar behapbaar. ‘Ik ben trots op hoe verschrikkelijk hard iedereen zijn best doet voor dit bedrijf. Als iemand ergens ter wereld onze producten ziet staan, wordt er direct een foto gedeeld in de groepsapp. Mensen denken mee en zijn betrokken. Het is dan officieel geen familiebedrijf, maar de sfeer lijkt er wel op. We bouwen echt samen aan een merk. We hebben jonge mensen erbij, daar leer je van en dat is verfrissend, maar we hebben ook genoeg ervaring rondlopen die niet voor één gat te vangen zijn.

Die combinatie werkt echt goed.’

Drie eetlepels 'We zijn constant bezig om nieuwe producten te bedenken. We gebruiken geen E-nummers, geen bindmiddel of conserveringsmiddelen, maar door de juiste pH (zuurgraad) te gebruiken, blijven onze producten lang houdbaar. Verse mosterd is heel scherp, dus dat moet je na een paar dagen maken proeven. Dan proef ik altijd drie volle eetlepels, dat heb ik geleerd van Jonnie, want dan kun je pas echt goed de zuurbalans proeven. Het is bijna zoals wijn die even moet rijpen, want na een paar weken wordt de mosterd iets milder. Ja, het liefst sta ik in de ontwikkelingskeuken, daar krijg ik energie van. Creëren en nieuwe smaken testen, anderen zeggen: daar gaan jouw ogen van glimmen. Dus ja, we hebben nog volop ideeën voor De Wijndragers.'

VERTELT GROOTSE VERHALEN MET FOTO’S

De Wijndragers Paxtonstraat 5d, 8013 RP Zwolle 038 42 267 25 / info@wijndragers.nl www.wijndragers.nl

DE DEEL 14 32

|

8102 KS RAALTE

|

WWW.STEFANKEMPER.NL

|

INFO@STEFANKEMPER.NL

|

06 23140699

Acht jaar verder telt Grand Café Zuijdt van Jaap Lamfers en Denise van der Windt 25 medewerkers, een veelvoud daarvan aan vaste gasten, een stroom aan lovende recensies van bezoekers en een groep ambassadeurs die zichzelf De Zotten van Zuijdt noemt en elk jaar meedoet aan het Zwolse Smartlappenfestival. Het wijkcafé heeft bestaansrecht, zoveel is duidelijk.

Welkom in het wijkcafé Bij de start in 2017 werd het ze ontraden door vrienden en vakgenoten. Horeca buiten de binnenstad, tussen de leegstand, pal naast het spoor in Zwolle Zuid...?

Tekst: Denise van der Windt / Fotografie: Robert Flierman

Het is een woensdagmiddag halverwege november, het weer is guur en bij Grand Café Zuijdt is de kerstversiering al opgehangen. ‘Daarvoor is onze kok Tinus verantwoordelijk. Hij organiseert elk jaar een middag waarop we met het team gaan versieren, stamppot eten en spelletjes doen. Dat het elk jaar eerder kerst wordt bij Zuijdt vinden de gasten wel gezellig en voor het team zijn dit leuke momenten om samen te zijn.’

Jaap en Denise staan achter de grote Engelse bar, in de zaak zitten gasten aan houten meubilair. De één achter een krant, de ander met een dampende kop chocolademelk met appeltaart of een spannend ogend speciaalbiertje met bitterballen. De bloemen zijn vers, de kaarsjes branden en op de achtergrond klinkt muziek uit de jaren tachtig.

Groot netwerk De agenda van het café is goed gevuld. Denise: ‘Aan het eind van het jaar stromen de boekingen voor bedrijfsborrels en eindejaarsfeestjes binnen. Ondernemers uit Zwolle Zuid en bedrijventerrein De Marslanden weten ons te vinden, net als scholen en organisaties uit de wijk. Jaap heeft een groot netwerk en is met al zijn activiteiten in Zwolle een uitstekend uithangbord voor de zaak. Mensen uit alle sociale lagen komen naar Zuijdt en dat is heel belangrijk op een plek waar het niet wemelt van de passanten en dagjesmensen.

Jaap staat in de wijk en ver daarbuiten bekend als verbinder en als iemand met een groot hart voor sociale cohesie.’

levendige, inclusieve buurt. Dat maakt een wijk aantrekkelijker voor bewoners en bezoekers, en versterkt de lokale gemeenschap. Dit krijgen we ook terug van gasten.’ Denise vult aan: ‘Misschien wel het mooiste voorbeeld was de reactie van de buurt op een kleine brand die vorig jaar in onze keuken plaatsvond.

Buren, gasten, collega-ondernemers en heel veel andere mensen uit de omgeving van Zuijdt stonden letterlijk en figuurlijk in de rij om een steentje bij te dragen aan het herstel. We kregen van alle kanten hulp op elk gebied. Dat was zo warm en heeft ons er heel snel weer helemaal bovenop geholpen.’

Ruimte te kort Van de leegstand in de straat is weinig meer over. Alleen van het pand pal naast Zuijdt is de deur al jaren dicht.

‘We hebben de eigenaar geprobeerd te benaderen want we zouden het pand er best bij willen hebben. Nu komen we regelmatig ruimte te kort. We zouden

Lokale gemeenschap Jaap: ‘Wij hebben met Zuijdt een ontmoetingsplek gecreëerd waar iedereen welkom is en zich welkom voelt. Een bruisend wijkcafé draagt bij aan een

34

Proost | 35

de extra meters graag inzetten voor groepen en activiteiten. Er zijn ook regelmatig partijen die een besloten setting willen. Daar kunnen we nu niets voor betekenen omdat we maar één ruimte hebben. Vroeger deden we wel besloten feestjes maar we vinden dat niet meer passen bij wie we zijn en wat we doen.

Onze vaste gasten zijn hier te allen tijde van harte welkom.’

Vriendschap De schare vaste gasten bestaat uit een brede mix van mensen. Vele van hen komen alleen en treffen elkaar op het terras of binnen.

Denise: ‘Er is een groepsapp met gepensioneerde mensen uit de wijk die elkaar bij Zuijdt vaak tegenkwamen. Tegenwoordig spreken ze in de app een tijdstip af en reserveren ze een tafel zodat ze bij elkaar kunnen zitten.

Ze noemen zichzelf de Borrelbrigade en bespreken samen lief en leed. Zo ontstaan er hechte vriendschappen in het café, ook op latere leeftijd. Het is heel dankbaar om daaraan een bijdrage te mogen en kunnen leveren.’

Liefde En het blijft niet bij vriendschappen.

‘Alleen al in ons eigen team zijn meerdere relaties ontstaan. En dan heb ik het niet over korte affaires. Het merendeel is nog steeds een setje en twee stellen wonen officieel samen. Dan heb je het over mensen die hier op hun zestiende kwamen werken en inmiddels zijn afgestudeerd. Dat je in die belangrijke fase van iemands leven een rol van betekenis kunt spelen, vind ik fantastisch.

Het is wachten op de eerste Zuijdt-baby.’

Grand Café Zuijdt Ministerlaan 254, Zwolle 038 30 333 64

Origineel aanbod Zuijdt is geopend van dinsdag tot en met zondag voor koffie, lunch, borrel en diner. De sfeer is laagdrempelig en uitnodigend. Muziek speelt een grote rol; talloze instrumenten en lp’s decoreren de wanden en er zijn vaak liveoptredens.

Op het menu staan typische eetcafé-gerechten en het aanbod speciaalbieren is groot, divers en origineel. De zaak is rolstoeltoegankelijk en kindvriendelijk. Honden zijn welkom. Het ruime terras ligt perfect op de zon en voor groepen zijn er speciale arrangementen. Regelmatig worden er gezellige activiteiten georganiseerd.

36

'We denken als interieurontwerper, niet als keukenverkoper. Op die manier heb je ook alle vrijheid om een keuken op maat te ontwerpen', schetst Gerrit Gerritsma eigenaar Van Eigen Hand.

'Ik zeg dan altijd tegen de klant: Uw keuken moet nog gemaakt worden.’

Van Eigen Hand - kast en keuken zit ietwat verscholen op bedrijventerrein De Marslanden. Er zijn serieuze plannen om naar een wat meer landelijke locatie te verhuizen en gestaag te groeien, maar dat is nog toekomstmuziek. Eerst blikt Gerrit terug in de tijd. Ruim acht jaar geleden begon het allemaal in huiselijke kring in een kleine garage.

Bij Van Eigen Hand vormen hoogwaardige keukens het hoofdmenu

Tastbaars 'Ik werkte eerst in de metaalbewerking en later als projectmanager in de revalidatiehulpmiddelen. Toen ben ik houtbewerking als hobby erbij gaan doen. Dat deed ik in de avonduren en in de vakanties. Alleen ik vond het veel te leuk om er alleen dan maar mee bezig te zijn. Ik wilde blijvend iets echt tastbaars maken en ben er toen vol voor gegaan. Eerst kleinschalig met alleen de aanschaf van wat gereedschap, maar al snel groeide het vanzelf.' Gerrit maakte zijn eerste handgemaakte keuken en nog eentje en nog eentje. Inmiddels werken er vier mensen bij Van Eigen Hand, heeft hij al sinds het begin een zzp’er aan het werk en is de eigen garage ingeruild voor een ruime werkplaats met een eigen ontwerpstudio boven. Jaarlijks worden hier zo’n dertig ambachtelijke, handmatige en kwalitatief hoogwaardige keukens gemaakt, die Gerrit zelf plaatst. Iedere keuken is uniek, vak- en maatwerk. 'Als alles tot in de puntjes is voorbereid, kunnen we hier in principe in drie tot vier dagen tijd een complete keuken fabriceren. Onze meerwaarde ligt vooral in het ontwerp.'

'Voor ons is een keuken zoveel meer dan alleen maar een verzameling kasten. Het is het vaak de centrale ruimte in huis, waar heel intensief geleefd wordt. We stellen tegenwoordig heel hoge eisen aan onze keukenruimte. Bij Van Eigen Hand kast en keuken steken wij daarom heel veel tijd en energie in de ontwerpfase en denken we als interieurontwerper, niet als keukenverkoper. We laten ons niet belemmeren door standaardmaten en vinden voor elk obstakel wel een inventieve oplossing', aldus Gerrit. 'Op die manier wordt de keuken volwaardig onderdeel van het totale interieur. We hebben ook geen vaste collectie keukens. Elke keuken heeft een uniek DNA, want de keuzemogelijkheden zijn bij ons vrijwel onbeperkt. '

Tekst: Erik Riemens / Fotografie: Fret Kraaij & Media Helden 38

Deur Gerrit begeleidt elk project zelf. Dat wil zeggen van aanvraag tot plaatsing en service. 'Ik probeer bij iedere aanvraag dezelfde dag nog een afspraak te plannen. Dat gesprek is thuis bij de opdrachtgever. Ik stel samen met de opdrachtgever een pakket van eisen op en bespreek de verdere plannen en wensen. Ook hebben we het samen alvast over het budget. Het gaat dan helemaal nog niet over logistiek en esthetiek. Mijn vrouw Erna is interieurvormgever en gaat er dan samen met onze collega Gerdieneke verder mee. Vervolgens nodigen we de opdrachtgever uit in de ontwerpstudio, waar we het aan de hand van concepttekeningen gaan hebben over de indeling, het materiaal en de kleuren. Ik open dan ook altijd de deur naar de werkplaats en geef een rondleiding, zodat mensen zien: hier wordt straks mijn keuken gebouwd. Daarna ga ik nog een keerbij ze thuis langs om alles nog eens rustig door te nemen.' Tijd is een belangrijk aspect in het werk bij Van Eigen Hand. Het handmatig maken van een keuken is een persoonlijk, ambachtelijk en creatief proces. 'Aan dat persoonlijke hecht ik heel veel waarde. Als ik een opdrachtgever tegenkom die net als ik van koken houdt, dan is er vaak direct een goede klik. Dan kan ik daar passend advies over geven, want het allerbelangrijkste is dat alles moet kloppen. Je hebt het toch over een forse investering, waarvan de uitvoering vaak ‘pas’ over een jaar plaatsvindt.'

Spoelbakje Gerrit zei het al: iedere keuken is uniek, vak- en maatwerk.

'Tegenwoordig is de keuken niet meer de plek van twee meter aanrechtblad met een spoelbakje of een aparte ruimte waar iemand aan het koken is. Het is wonen, verblijven en samen zijn in een multifunctionele ruimte. Al dan niet met een lange tafel inclusief eilandopstelling of zelfs een open haard. In deze tijd bouwen mensen een huis en dat begint met de keuken.

Vanuit daar bedenken ze de rest. In dat ontwerp en in die klantvraag, steken wij heel veel tijd en energie en daar zijn we goed in, maar ik zeg ook altijd: de klant bepaalt de trend', besluit Gerrit.

Van Eigen Hand Graham Bellstraat 35 C, Zwolle 06 577 44 309 www.vaneigenhand.nl Woonspecial | 39

We leiden je langs smaakvolle chocolade, stijlvolle mode, de lekkerste massages en - last but not least - naar avontuur. In Zwolle (en nabije omgeving) vind je alles wat bijdraagt aan de charme van onze stad, maar vooral: aan een onvergetelijke tijd voor én uitstraling van jou en je dierbaren.

Feestdagen zijn pas echt een feest, als je ook hier bent geweest…

Zwolle is een stad die bruist van creativiteit en gezelligheid, en in deze editie van Bijzonder Zwolle nemen we je graag mee langs een aantal unieke plekken die deze sfeer perfect belichamen.

Waar moet je echt zijn geweest om de komende feestdagen onvergetelijk te maken?

Tekst: Alex de Jong

Beermann Mode Neem Beermann Mode in Zwolle. Een modezaak met een bijzonder verhaal. Al sinds 1924 vormt het een vertrouwd adres voor heren die waarde hechten aan stijl, kwaliteit en persoonlijke aandacht. Wat ooit begon als een traditionele herenkledingwinkel, groeide in bijna een eeuw tijd uit tot een iconisch modehuis waarin vakmanschap en gastvrijheid nog altijd centraal staan. Sinds de overname door Reinder en Mary-Ann Drenth in 2002 heeft Beermann een frisse, eigentijdse impuls gekregen, zonder dat het authentieke karakter verloren ging.

Wie de winkel binnenstapt, merkt meteen dat Beermann meer biedt dan alleen kleding. Het statige pand aan de Diezerpoortenplas - een van de mooiste winkelstraten van Zwolle - ademt historie en elegantie. Binnen heerst een warme, ontspannen sfeer waarin je rustig kunt rondkijken, geholpen door medewerkers die de tijd nemen om je écht te leren kennen. Een kop koffie of een drankje hoort er net zo vanzelfsprekend bij als een goed advies. Hier draait het om beleving: winkelen moet leuk zijn, en dat voel je aan alles. Het assortiment is zorgvuldig samengesteld en biedt voor iedere man iets passends. Van strakke zakelijke outfits tot stijlvolle vrijetijdskleding en van luxe overhemden tot moderne jassen: iedere verdieping toont een andere kant van de hedendaagse herenmode. Voor wie

40

iets bijzonders zoekt, is er het maatwerkprogramma.

Daarbij kan een (trouw)pak volledig naar eigen wens worden samengesteld, van de keuze van de stof tot de details in de voering. Het is een proces dat de liefde voor ambachtelijke mode laat zien en waarin de klant zelf een rol speelt in het ontwerp van zijn kledingstuk. Beermann DPP 18/20 biedt een uitgebreide collectie aan trouwpakken. Je vindt er merken als Roy Robson, Eduard Dressler, Benvenuto en Roberto Vicentti.

Dit, in combinatie met een ruime keuze aan bijbehorende accessoires, maakt het mogelijk om voor iedereen iets passends, maar toch unieks, samen te stellen.

De medewerkers kennen hun vak door en door en weten precies hoe je een outfit samenstelt dat past bij je lichaam, gelegenheid en stijl. Voor een uitgebreide sessie kan zelfs een personal-shoppingafspraak worden gemaakt, waarbij je in alle rust - eventueel ook buiten reguliere openingstijden - wordt geholpen. Het is deze betrokkenheid die ervoor zorgt dat klanten graag terugkomen, soms al generaties lang. Of je nu op zoek bent naar een compleet nieuwe garderobe, een bijzonder maatpak of gewoon iets casuals wilt kopen voor de feestdagen; hier ben je als man helemaal op je plek.

Feestdagen special | 41

De Overijsselse diva Bonbonnerie Borrel

In een gezellig winkelgebied van Zwolle, aan de Sassenstraat 14 in de historische binnenstad, vind je De Diva, een stijlvolle boetiek die zich met specialistische aantrekkingskracht richt op high-end tweedehands damesmode. Deze winkel maakt deel uit van de keten De Diva Winkels, met vestigingen in Haren, Sneek en Zwolle. De filosofie achter De Diva is duurzaam én elegant shoppen: pre-loved designerkleding krijgt hier een tweede leven.

Wie houdt er nu niet van chocolade? Midden in het historische hart van Zwolle, aan de Diezerstraat, vind je de befaamde Bonbonnerie Borrel, een ambachtelijke chocolaterie met hart voor smaak, vakmanschap én duurzaamheid. Wat ooit begon in november 1984 onder chocolaterie-pionier Hans Borrel, is inmiddels uitgegroeid tot een geliefde plek waar chocoholics uit de wijde omgeving langskomen voor verfijnde bonbons, truffels en diverse andere lekkere chocolade-creaties. Eén ding is zeker: de winkel straalt ambacht uit vanaf het moment dat je binnenstapt. In het assortiment vind je klassieke bonbons, maar ook verrassende smaken die de creativiteit van de chocolatiers weerspiegelen. Een bijzondere specialiteit zijn de slagroomtruffels, onder meer in de smaken hazelnoot, pistache, koffie en een Zwolse variant met sinaasappel en zelfs blue Curaçao. Bonbonnerie Borrel combineert smaakplezier met een bewuste insteek: voor hun chocolade maken ze gebruik van Callebaut-chocolade die onder het Growing Great Chocolate-programma is geproduceerd. Dat betekent dat bij de oorsprong van de cacaobonen wordt gelet op duurzaamheid én erlijke beloning voor de boeren.

De uitstraling van De Diva in Zwolle is warm en uitnodigend, met een zorgvuldig uitgekozen collectie van hoogwaardige merken.

Iedere dag staat er weer een geweldige Diva klaar om je welkom te heten. Aan het roer staat eigenaresse Janine Everts-Witvoet.

De Diva is ontstaan vanuit haar liefde voor mooie merken en designerkleding. Janine: ‘Niet iedereen heeft zin en tijd om urenlang te snuffelen in tweedehands winkels. Lang zoeken naar die ene parel of dat éne ontbrekende item om je outfit compleet te maken, is niet altijd haalbaar.’ Daarom besloot ze, naast haar baan als basisschooldocent, zelf een winkel te beginnen met mooie, tweedehandskleding in het hogere segment. Inmiddels is dit concept uitgegroeid tot een drietal winkels in Noord-Nederland.

Heb jij er al een kijkje genomen? Doen hoor! Zeker nu de feestdagen in aantocht zijn!

Kartplaza Actionworld Geen simulatie, maar echt verbrand rubber ruiken en ‘keihard’ met je kart in de omheining knallen, zonder de ontsnapping van een ‘reset-button’? Dan ga je naar Kartplaza Actionworld; inmiddels zoveel meer dan alleen een kartbaan. Met diverse indoor- en outdooractiviteiten voor jong en oud is Kartplaza Actionworld in Nijverdal het meest actieve en complete partycentrum van Overijssel; een ideale locatie voor bedrijfsuitjes, familiedagen en vrijgezellenfeesten. Je kunt er lasergamen, of Outdoor Paintball beleven en elkaar met verfballetjes beschieten.

Of je gaat gezellig samen Moonlight of Magic MTV bowling doen, zonder verfballetjes, maar wel met lichten geluidseffecten. Boek een escaperoom, maar pas op: wees niet verbaasd als je er nooit meer uitkomt!

Misschien kun je dan, samen, veel veiliger ‘The Hunger Games’ spelen. Schiet op elkaar met pijl (met zachte rubberpunt) en boog. Ga jij het winnen? Hoe dan ook… spelen maakt hongerig. Komt dat even goed uit? Want naast adrenaline, snelheid en enorm veel leuk ander tijdverdrijf, biedt Kartplaza Actionworld Nijverdal ook culinaire pitstops om je dag compleet te maken. Ideaal voor als je wat te vieren hebt, of gewoon, om er samen weer eens lekker uit te zijn! Wij hebben al een uitje geboekt. Wanneer kom jij?

42

Naast de winkel biedt Bonbonnerie Borrel ook speciale belevingen.

Zo kun je meedoen aan proeverijen van ongeveer 75 minuten, waarna je niet alleen de rijke smaken proeft, maar ook meer leert over het maken van chocolade. Een bezoek aan Bonbonnerie Borrel voelt als een kleine reis door de wereld van ambachtelijke chocolade: smaakvol, verrassend en met een warme Zwolse touch. En als je er eenmaal bent, weet je één ding zeker: zoet, hartig of artistiek - alles smaakt hier naar meer. Oh, een laatste tip: doe mee met de ChocolateWalk op zaterdag 3 januari 2026; een heerlijk en verrassend evenement door het centrum van Zwolle. Chocolade en sfeerverlichte straten, met diverse lichtbeelden verspreid door de stad, zorgen voor een mooie afsluiting van de kerstvakantie. Uiteraard met diverse chocolatiers in het Academiehuis (Grote Kerk) en nog een aantal extra (smakelijke) items op de route!

Feestdagen special | 43

SkinEffects: het expertisecentrum voor huid & welzijn in Zwolle

Oikoa massageboetiek In het bruisende Zwolle vind je aan de Spinhuisbredehoek 10 een oase van rust: massageboetiek Oikoa. Zodra je binnenstapt, word je omarmd door een warme, harmonieuze sfeer die onmiddellijk je dagelijkse zorgen doet vervagen. Het interieur is stijlvol en doordacht ontworpen: golvende muren van warm eikenhout en zacht mosgroenfluweel geven de ruimte een serene en intieme uitstraling. Oikoa is niet zomaar een massagesalon, het is een plek waar professionaliteit en welzijn hand in hand gaan. Het team van ervaren masseurs biedt een breed scala aan behandelingen, volledig afgestemd op jouw behoeften; of je nu verlangt naar totale ontspanning, verlichting van spieren of juist specifieke klachten wilt verhelpen. Een van de populairste massages is de Wellington anti-stressmassage, gericht op nek, schouders en hoofd. Perfect voor als je veel stress ervaart of wanneer je lange dagen achter je bureau hebt gezeten. In slechts dertig minuten voel je de spanning wegsmelten. Voor wie een intensievere aanraking zoekt, is er de krachtige Chicago-deep-tissuemassage, waarbij de dieper gelegen spierlagen worden aangepakt. En als je verlangt naar een meer exotische ervaring, is de Bangkok-massage een favoriet: authentieke Aziatische technieken gecombineerd met moderne grepen zorgen voor ontspanning én energie. Voor momenten die je graag samen deelt, biedt Oikoa ook duo-massages aan. Daarnaast is er ruimte voor zwangere vrouwen: de salon heeft een speciale massagebank voor zwangerschapsmassage, zodat ook aanstaande moeders zorgeloos kunnen ontspannen. Met deze massageboetiek in het hart van Zwolle wordt ontspanning niet alleen een luxe, maar een kunst. Bij Oikoa laat je de buitenwereld achter je en herontdek je de rust in jezelf; dat moment van ‘even niets hoeven’. Heerlijk, toch?!

In het hart van Zwolle vind je SkinEffects: een modern en warm expertisecentrum waar huidverbetering, medische esthetiek en pure ontspanning samenkomen. Met een team van ervaren huidtherapeuten, een cosmetisch arts en gespecialiseerde huidspecialisten biedt SkinEffects een breed scala aan behandelingen voor iedereen die zijn of haar huid gezond, stralend en in balans wil houden.

Bij SkinEffects draait alles om maatwerk. De huidtherapeuten werken met geavanceerde technieken en behandelingen zoals peelings, lasertherapie en huidverjongende facials. De cosmetisch arts zorgt voor veilige en natuurlijke resultaten met behandelingen die de huid verfrissen en subtiel verjongen. Elke behandeling start met een grondige huidanalyse, zodat klanten kunnen rekenen op een plan dat echt past bij hun huid en doelen.

Van intensieve bindweefselmassages tot luxe wellnessbehandelingen: hier stap je even uit de drukte van alledag. Het team gelooft dat een ontspannen geest bijdraagt aan een gezonde, stralende huid en dat merk je.

Een verrassende boetiek vol bijzondere geschenken SkinEffects is meer dan een behandelcentrum: het is ook een sfeervolle winkel vol hoogwaardige producten en prachtige cadeaus. Perfect voor de feestdagen! Denk aan de verfijnde huisgeuren en verzorgingsproducten van Marie-Stella-Maris, de pure en minerale make-up van Cent Pur Cent, niche parfums, huidverzorging van topmerken en nog veel meer moois. Of je nu zoekt naar een luxe geschenk, een stijlvol kleinigheidje of advies over de beste producten voor jouw huid: je vindt het hier. Bij SkinEffects staat kwaliteit voorop in behandelingen, producten én service. Het is een plek waar je je gezien voelt, waar expertise en warmte hand in hand gaan en waar je altijd naar buiten gaat met een glimlach en een glow. Wil je jouw huid verbeteren, jezelf verwennen of een bijzonder cadeau scoren voor de feestdagen? SkinEffects verwelkomt je graag in hun prachtige centrum

Zwolle; vol inspiratie!

Zwolle is een stad die inspiratie biedt op allerlei fronten. Of je nu geniet van ambachtelijke chocolade (wandeling), als man een stijlvolle outfit zoekt bij Beermann Mode of als vrouw De Overijsselse Diva leegkoopt, bij Kartplaza Actionworld je adrenalinekick scoort, of bij Oikoa geniet van een ontspannen massage; Zwolle biedt voor elk wat wils. Laat je inspireren door wat onze stad te bieden heeft en maak van Zwolle jouw bestemming voor smaak, stijl en het vinden van jouw kick. Tip voor als je geen keuzes kunt maken: bezoek ze gewoon allemaal!

44

in Zwolle.

Luttekestraat 12, 8011 LR Zwolle www.skineffects.nl

Schilderbedrijf Eikelboom uit Dalfsen en Wagenmans wonen en slapen uit Lemelerveld werken nu ruim een jaar samen en dat is naar volle tevredenheid van allebei de partijen.

Arjan Eikelboom en Bas Wagenmans bieden samen nog meer dan dat ze alleen zouden kunnen. ‘We ondersteunen en ontzorgen klanten en door samen te werken bieden we een totaal pakket aan waar iedereen tevreden mee is. Ook al hebben we allebei in de loop der jaren een goede naam opgebouwd, bij elke nieuwe klant willen we allebei die goede naam weer bewijzen.’

Eikelboom en Wagenmans: een samenwerking zonder gedoe en met goed vakmanschap

Het familiebedrijf Wagenmans bestaat al meer dan negentig jaar en derde generatie Bas leidt nu samen met zijn broer en zus het bedrijf. Bas: ‘Mensen komen hier binnen omdat ze een nieuw huis hebben gekocht of een stuk hebben aangebouwd.

De meeste overzien het dan niet meer. Er komt ook heel veel bij kijken. Wij proberen dan vroegtijdig de klant op weg te helpen. Wij weten waar je allemaal aan moet denken en betrekken de klant bij al die stappen. Meubels, vloeren, behang, gordijnen; bij ons vind je alles onder één dak. We denken mee over elektra op de goede plek, wandafwerking en het plafond. Ook kunnen we mensen helpen met het geven van een kleuradvies. Mensen komen hier en zeggen dat ze het bij Van der Valk zo gezellig vinden, maar vaak kiezen ze zelf voor veilig wit. Wij laten de mensen met een 3D-tekening zien wat goed afgestelde kleuren in huis kunnen betekenen. En dan bellen we Arjan om het allemaal te verwezenlijken.’

Schilderbedrijf Eikelboom Arjan Eikelboom, de schilder met passie uit Dalfsen runt al meer dan zestien jaar zijn eigen schildersbedrijf. Inmiddels heeft hij tien jongens in dienst ‘die het allemaal in de vingers hebben.’ Arjan: ‘Wij richten ons vooral op het binnenwerk en nemen dan ook het hele jaar door nieuwe klussen aan.

We werken vooral bij particulieren thuis, maar ook bij diverse zorginstelling zorgen wij ervoor dat het er altijd strak uitziet.

Mijn jongens kunnen meer dan alleen goed schilderwerk afleveren. Ze kunnen behangen, stuccen, sierlijsten ophangen en verven. Ik geef ze nooit uren mee, want dan komt er een druk op de klus te liggen en dat wil ik niet. Ik wil dat ze goed resultaat leveren. Pas geleden was er ergens een behang net niet goed opgeplakt, dan twijfel ik niks, maar dan moet het eraf en gaat het opnieuw. Natuurlijk baal ik wel even, maar ik wil dat de klant tevreden is.’ Arjan vertelt over het plakken

van glasvezel behang in nieuwbouwhuizen en dat hij dat altijd aanraadt. Arjan: ‘Glasvezelbehang is rekbaar en dat is nodig in een nieuw huis. Beton is niet rekbaar, maar in de zomer zet het huis iets uit. Als je dan geen glasvezelbehang hebt, dan krijg je scheuren en als je pech hebt brokkelen muren af. Daarom is mijn algemene advies: gebruik glasvezelbehang en saus er daarna twee keer overheen in de gewenste kleur. Dit behang is ook nog eens stootvast, geluiddempend en isolerend.’

Samenwerking De samenwerking werkt zo goed omdat beide bedrijven voor kwaliteit gaan. Bas: ‘Ook hebben we veel lol samen en gaat het er gemoedelijk aantoe. We hebben nooit gedoe samen en dat werkt heel prettig.’ Arjan: ‘Ik denk dat vakmanschap het overkoepelende woord is van beide bedrijven. Ik heb schilders in dienst die meer kunnen dan alleen schilderen. Wat zij allemaal doen vergt kennis en vakmanschap en dat hebben ze. Ik ben al twee jaar op zoek naar een goede schilder, maar goede vakmensen zijn moeilijk te vinden. Helaas is dat een landelijke trend. De regering wil meer huizen bouwen, omdat er een tekort aan nieuwe woningen is, maar we hebben ook een groot tekort aan vakmensen zoals loodgieters, elektriciens en dus ook schilders.’ Bas: ‘Ik heb een goede interieurstylist in huis die een huis 3D kan intekenen, waardoor mensen een beeld kunnen krijgen van hoe hun woonkamer of huis eruit komt te zien. Dat is een meerwaarde die ik kan bieden. En mijn hele team bestaat uit zeer kundige mensen, die klanten met hun vakkennis een huis kunnen bezorgen waar ze blij mee zijn.

En dat ik dat samen met Arjan mag doen, dat we daar zelf lol in hebben en samen zorgen voor een tevreden klant, dat is toch het mooiste wat er is.’ www.wagemanswonen.nl www.schildersbedrijfeikelboom.nl

Tekst: Ingrid Oosten / Fotografie: Fret Kraaij 46

Woonspecial | 47

Wie Peter Raven een beetje kent, weet dat hij altijd goed is voor een paar beschouwende woorden. Zeker als je hem vraagt om een terugblik op het jaar 2025. ‘In zijn algemeenheid zie je dat het mkb het momenteel wel wat zwaarder heeft. Dat hier en daar liquiditeitskrapte ontstaat. Dit zorgt voor een bepaalde druk bij ondernemers waardoor ze moeilijker kunnen voldoen aan hun betalingsverplichtingen.’

Tekst: Rudi Buitenkamp / Fotografie: Fret Kraaij

Peter Raven is de man achter Kenniscentrum Arbeidsrecht en Kenniscentrum Ontslagrecht

Arbeidsrechtexpert werkt graag in harmonie maar schuwt de rauwe randjes niet 48

Dit kan leiden tot een vicieuze cirkel, waarschuwt de arbeidsrecht- en ontslagrechtspecialist. ‘Je ziet nu al dat ondernemers meer bezig zijn hoe ze het geld binnen moeten krijgen. Als gevolg daarvan gaat men logischerwijs ook naar de kostenkant kijken. En ja, we constateren nu ook dat meer werkgevers afscheid nemen van hun werknemers dan in het eerste halfjaar.’ Tegelijk is er volgens hem sprake van een duidelijke afname in het aantal zzp’ers.

Dat is vooral aangezwengeld door de discussie rondom het fictief dienstverband vanuit deWet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA).

De wet heeft als doel om duidelijkheid te scheppen of iemand nu in loondienst is of als ondernemer door het leven gaat. Dat heeft sommigen wellicht net dat laatste zetje in de rug gegeven in hun zoektocht naar meer bestaanszekerheid. ‘Ja, die groep kiest nu echt eieren voor hun geld’, stelt Peter vast.

‘Begrijpelijk natuurlijk, maar het kan wel gevolgen hebben voor de economie.

Want: ‘die flexibele schil hebben we met z’n allen nog heel hard nodig.’

De finesses Het thema van deze editie van Bijzonder Zwolle is ‘liefdevol afscheid’.

Dat kun je lezen als het definitieve

afscheid van een partner of familielid of het jaar 2025 dat voorbij is gevlogen.

Maar ook als de wijze waarop werkgever en werknemer afscheid van elkaar nemen. Dat gaat gelukkig meestal in harmonie, maar soms kan er een conflictsituatie of machtsspel met een collega of leidinggevende aan ten grondslag liggen. Dan staat iedereen op scherp en draait het om de finesses van het arbeidsrecht. En dan ben je bij Peter aan het goede adres, want daar komen theoretische onderbouwing en vele jaren (levens)ervaring allemaal prachtig bij elkaar. Het overgrote deel van de werknemers, dat zich in een dergelijke situatie terugvindt, meldt zich snel ziek.

Dit gaat op basis van de overtuiging dat je dan in ieder geval niets kan overkomen. En dat de bal qua verplichte re-integratie bij de werkgever ligt in het kader van de Wet verbetering poortwachter (WVP). Het laatste klopt zeker, maar de gedachte dat zieke werknemers niet ontslagen kunnen worden, is slechts de halve waarheid. ‘Niet op basis van het ziek zijn, maar je kunt wel degelijk om andere redenen op straat komen te staan’, is één van de nuances die Peter graag plaatst. Ha! Dat pak je toch maar mooi even mee als je deze Bijzonder Zwolle doorleest!

‘Die flexibele schil hebben we met z’n allen nog heel hard nodig’

Advertorial | 49

Ontdek de stijl van Decorette Eerenstein - al zeven generaties vakmanschap. Bij Decorette Eerenstein Zwolle vind je alles om jouw huis écht eigen te maken. Van exclusieve verf van Farrow and Ball en Little Greene en stijlvol behang tot op maat gemaakte raambekleding en pvc-vloeren van topkwaliteit.

‘Het is belangrijk om op een waardevolle manier afscheid te nemen’ (Peter Raven, mede-eigenaar Kenniscentrum Arbeidsrecht / Kenniscentrum Ontslagrecht)

Afkoelingsperiode Ook goed om te weten: medisch gezien kun je iemand niet arbeidsongeschikt verklaren als er sprake is van een conflict op de werkvloer. Tenzij er sprake is van een burn-out. ‘Bedrijfsartsen kiezen vaak voor een afkoelingsperiode van zo’n twee weken waarin de werknemer even afstand kan nemen. Na die periode proberen ze ook vanaf die zijde het onderlinge gesprek te stimuleren.

De bedrijfsartsen houden dan zeker de STECR-richtlijn in het achterhoofd.

Dat is de werkwijze die aangeeft hoe ze kunnen acteren bij arbeidsconflicten.

Er wordt namelijk wel verwacht dat ze inspanningen verrichten om onnodig ziekteverzuim te voorkomen.’ In de praktijk zie je dan dat bedrijfsartsen samenwerken met vaste partners voor mediation. Soms één persoon, maar meestal een collectief. ‘Hoewel mediators het niet altijd als leuk ervaren, vind ik het zelf goed en belangrijk om bij een eerste gesprek aanwezig te zijn’, geeft Peter aan. ‘Vooral om te luisteren en alles in perspectief te plaatsen, want je krijgt het verhaal ook van de andere kant mee. Voor de cliënt is het vooral fijn dat een betrouwbaar iemand aan je zijde staat en vanaf het begin van het traject betrokken is.’ Zo zat hij ook

aan tafel als adviseur van een man die zich dag in dag uit de longen uit het lijf liep voor zijn werkgever. Ook al gingen zijn werklust, plezier en passie voor het vak enigszins ten koste van het gezin.

De promotie tot chef werkplaats was uiteindelijk wel een mooie beloning.

Totdat hij na vakantie terugkwam en de leiding van het bedrijf in andere handen (lees: een grotere onderneming) was gekomen en hij facturen mocht gaan maken. ‘Je verzint het niet! Na een dienstverband van 27 jaar!’, spreekt de arbeidsrechtadvocaat met kantoor in Zwolle nogmaals zijn ongeloof uit.

Van mediation naar vso Ook hier volgde mediation waarbij de man, in bijzijn van zijn echtgenote, goed kon aangeven wat hem dwars zat.

Zijn verhaal landde bij alle betrokkenen.

Peter was als toehoorder aanwezig, maar kon het niet laten om toch nog even in één zin (‘jullie hebben geen dossier opgebouwd!’) de vinger op de zere plek te leggen. Hoewel de zaak ten tijde van het schrijven van dit artikel nog niet formeel tot een eind is gekomen, ziet het er hier wel goed uit voor de werknemer. ‘De werkgever schermde met nieuw beleid, maar voelde ook wel aan dat zijn argument geen weerklank vond.

Dus, reken maar op een goede vaststellingsovereenkomst (vso)’, zegt hij met een knipoog. De lessen die we hieruit kunnen trekken, zijn kristalhelder. Als werkgever is het noodzakelijk om een goed dossier van je werknemers op te bouwen. Als werknemer is het slim om bij een conflict in een vroeg stadium contact te zoeken met een arbeidsrechtadvocaat. ‘Persoonlijk vind ik het belangrijk dat je op een waardevolle manier afscheid van elkaar neemt.

En ja, dat komt van twee kanten!’

Kenniscentrum Arbeidsrecht Kenniscentrum Ontslagrecht Koestraat 35 8011 NJ Zwolle 038 20 240 37 www.kenniscentrumarbeidsrecht.nl

50

Wij helpen je met persoonlijk advies, jarenlange ervaring en een flinke dosis passie voor interieur. Indien gewenst zorgen we ook dat uw huis geschilderd en behangen wordt. En de vloer gelegd en de raamdecoratie geplaatst.

Eerenstein Waar vakmanschap en stijl samenkomen

Kom gezellig langs in onze winkel in Zwolle en laat je inspireren - jouw droominterieur begint bij Eerenstein.

038 45 353 01 / www.eerenstein.nl

Klok Dakkapellen is een familiebedrijf dat al tientallen jaren actief is in de bouwsector. Dankzij deskundig advies, hoogwaardige isolatie (RC 6,3) en plaatsing in één dag maakt u van uw zolder een lichte, ruime én waarde verhogende verdieping.

Of u nu kiest voor een basisuitvoering, houtlook of modern design: elk project wordt volledig afgestemd op uw wensen en uitgevoerd door ervaren vakmensen. Bezoek onze showroom voor inspiratie en persoonlijk advies!

0523 656 881 / www.klokdakkapellen.nl

Kies voor extra wooncomfort met maatwerk van Klok Dakkapellen

Denise Dekker Makelaardij bruist van de energie! Ons kantoor is volop in ontwikkeling: sinds maart werken we vanuit onze fijne plek in My Office Zwolle en gaan wij (nog) meer werken met een op maat gemaakt verkoopplan.

Wij helpen je graag bij de verkoop van je woning, met extra aandacht voor verkoopstyling en een prachtige presentatie dankzij Loutje Fotografie (mijn zusje!).

Denise Dekker Makelaardij Bruist van de energie!

Ook voor aankoopbegeleiding nemen we alle tijd en aandacht die jij verdient. Persoonlijk, betrokken en met een glimlach - dát is Denise Dekker Makelaardij.

Assendorperdijk 1, 8012 EG Zwolle 06 839 60 693 / info@denisedekkermakelaardij.nl www.denisedekkermakelaardij.nl

Woonspecial | 51

Special

Boeken Toen de wereld brak John Boyne In deze nieuwe, indrukwekkende roman van John Boyne keren we terug naar de wereld van De jongen in de gestreepte pyjama. Dit keer staat Gretel, de zus van Bruno, centraal. Vanuit haar perspectief ontvouwt zich een aangrijpend verhaal over de nasleep van de oorlog en de zware last van schuld die een leven lang kan duren.

Toen de wereld brak is een ontroerende en krachtige roman over een vrouw die de confrontatie met haar verleden moet aangaan en probeert recht te zetten wat haar al decennia achtervolgt. Een verhaal dat diep raakt en lang blijft nazinderen

Heel de wereld wordt wakker Samengesteld door Jaap Robben Jaap Robben stelde Heel de wereld wordt wakker samen: een bundel met 333 Nederlandse en Vlaamse kindergedichten van 1990 tot nu.

Poëzie is onmisbaar - ze laat je denken, voelen en kijken met nieuwe ogen, zeker wanneer je jong bent. Deze bloemlezing geeft de moderne kinderpoëzie het podium dat ze verdient. Het is een prachtige verzameling die een kindertijd, en misschien een leven lang, meegaat. Laat je inspireren en dompel je onder in een wereld vol humor, verwondering, emotie en schoonheid.

Toetjesbijbel Rutger van den Broek Met meer dan driehonderd recepten biedt dit boek inspiratie voor talloze zoete momenten.

Want wie verheugt zich tijdens het avondeten niet op het toetje? In Toetjesbijbel vind je de heerlijkste desserts: van fruitige creaties en romige puddingen tot Franse favorieten en zoete klassiekers van over de hele wereld. Denk aan stoofpeerbeignets, sticky toffee cake met butterscotchsaus, romige vla in allerlei smaken, maar ook crêpes Suzette, crema Catalana en gegrilde ananas met hangop en kokoskruim. Met dit boek wordt ieder dessert een feestje op zich. Smullen gegarandeerd!

52

De omwenteling Suzanna Jansen In geen eeuw veranderde het leven van vrouwen zo ingrijpend als in de vorige - en dat beïnvloedde ons allemaal. Aan de hand van de verhalen van haar moeder, haar oudere zus en zichzelf laat Suzanna Jansen zien hoe vrouwen leefden binnen de grenzen van ondergeschiktheid en hoeveel strijd het kostte om daaraan te ontsnappen. In De omwenteling beschrijft Jansen in haar persoonlijke, meeslepende stijl de trage maar onstuitbare vooruitgang van de emancipatie, en toont ze hoe onze huidige genderverhoudingen daaruit zijn voortgekomen. Met kleine verhalen maakt ze grote geschiedenis invoelbaar.

Liefdevol afscheid nemen Afscheid nemen hoort bij het leven, maar dat maakt het niet minder ingrijpend. Het moment waarop we iemand moeten loslaten, raakt aan de kern van wie we zijn - aan liefde, herinnering en verbinding. In deze editie staan we stil bij de kracht van een liefdevol afscheid: hoe we betekenis kunnen geven aan het einde, zonder dat de liefde verdwijnt.

Een afscheid is nooit zomaar een gebeurtenis. Het is een proces, een samenspel van emoties, rituelen en keuzes. Van de eerste gesprekken over wensen en mogelijkheden, tot de kleine gebaren die troost bieden in een moeilijke tijd. Soms zit het in woorden, soms in stilte. In een bloem die precies de juiste kleur heeft, in muziek die herinneringen oproept, of in de manier waarop familie en vrienden samenkomen om het leven te vieren dat is geweest.

We spreken met mensen die hun vak maken van zorg en aandacht rondom het afscheid. Hun ervaringen laten zien dat afscheid nemen ook helend kan zijn: een manier om te koesteren wat was, en met zachtheid verder te gaan. Want uiteindelijk is elk afscheid een ode aan de liefde. Aan het leven dat gedeeld werd, aan de sporen die blijven. En juist in dat loslaten, schuilt iets oneindig menselijks - iets dat verbindt, voorbij de tijd.

Special | 53

Special

Nadenken over je eigen uitvaart

In dat wensenboekje kun je alles noteren wat voor jou van betekenis is. 'Dat geeft rust', zegt Wilma. 'Alles is doordacht, en nabestaanden hoeven niet meer in korte tijd moeilijke keuzes te maken. Daarom betrekken mensen ons soms al in de periode waarin het overlijden nabij is. We leggen dan uit wat de mogelijkheden zijn en denken mee met hoe iemand zijn begrafenis of crematie vorm zou willen geven.'

'Tijd en aandacht brengt rust en duidelijkheid'

Bij leven vinden we het vanzelfsprekend om onze eigen keuzes te maken. Maar zodra het over de dood gaat, vinden veel mensen dat vaak lastig. 'Toch kan het veel rust geven om er wél over na te denken”, stellen Wilma Bouwmeester en Christie Mulder van Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding in Zwolle. 'Het invullen van een uitvaartwensenboekje helpt daarbij. Zo leg je vast wat jij belangrijk vindt voor je eigen uitvaart.' Oh, en denk bij het invullen van de wensen ook aan het maken en bijhouden van een adressenlijst!

Alles goed geregeld “Als het overlijden heeft plaatsgevonden en wij worden gevraagd de uitvaart te begeleiden, zorgen we samen met de nabestaanden dat alles verloopt zoals de overledene het heeft gewild', vult Christie aan. 'We bespreken alle logistieke zaken en indien gewenst maken we een afscheidskaart.' Als de overledene netjes is opgebaard komt Inze Meijer en brengt dan, eventueel samen met de nabestaanden de cosmetische verzorging aan. Inze is Make Up-Artist en kan desgewenst, soms aan de hand van een foto, ook de make-up en de haren verzorgen. ‘Dan is het tijd om een van onze vormgevers-sprekers bij uitvaarten uit te nodigen. Zij zal de nabestaanden helpen met het maken van teksten, muziek uitkiezen en zorgen dat alles er netjes en verzorgd uitziet.

Ook het maken van een fotopresentatie hoort bij haar taken, maar dat mogen nabestaanden in overleg ook zelf doen. Zij maakt een draaiboek van het afscheid en in overleg zal zij ook het afscheid leiden. Om te voorkomen dat er twee keer hetzelfde verteld wordt, verzamelt zij de teksten van alle sprekers. En dat deze uitgedraaid klaarliggen.'

'Bij een kerkelijke uitvaart gaat een voorganger van de kerk in gesprek met de nabestaanden en regelen wij het logistieke gedeelte. Als alles geregeld is, maken wij altijd een logistiek draaiboek wat we doornemen met de nabestaanden.

Zo laten we niets aan het toeval over.'

Team Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding werkt volledig onafhankelijk en transparant, tegen een vast tarief. 'Alles wat we inkopen van bloemen tot vervoer en van uitvaartkist tot de afscheidskaarten - wordt zonder toeslag doorberekend. Zo houden nabestaanden grip op zowel de invulling als de kosten van de uitvaart.'

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Fotografie Stefan Kemper

54

Special | 55

Special

De liefde kwam terug 'Wij nemen de tijd voor mensen', benadrukken de dames. 'In een periode van rouw is tijd essentieel. Door goed te luisteren, ontdekken we samen wat echt belangrijk is. Soms komen juist dan bijzondere inzichten naar boven.'

Christie herinnert zich een uitvaart die haar diep raakte. 'De vader van een gezin overleed. Hij had de laatste jaren een moeilijke relatie met zijn vrouw en kinderen. Hij had twee wensen doorgegeven en wilde verder niets met zijn afscheid te maken hebben. Mevrouw dacht dat er weinig liefde meer was.

Maar toen wij samen foto’s uit hun leven bekeken, kwamen de herinneringen aan de liefde langzaam terug.

Doordat we de tijd namen, ontstond er iets moois. Uiteindelijk werd het een warm afscheid. Meneer had wel aangeven dat hij thuis, in zijn uitvaartmand in het schuurtje opgebaard wilde worden.

Mevrouw was zó blij dat we samen alles eerder doorgesproken hadden. Dit gaf haar op het moment van overlijden meer tijd voor haar gezin.'

Chrysanten en een trekkertje Meneer kreeg het afscheid dat bij hem paste. 'Hij hield van zijn tuin met

groenten en bloemen, vooral van chrysanten', vertelt Christie. 'Zijn zoon en dochter brachten hem op een platte wagen achter zijn oude trekkertje naar het uitvaartcentrum - precies zoals hij dat gewenst had. Dat was zó persoonlijk.

Bij het sluiten van de opbaarmand zei de zoon in dialect tegen zijn vader: ‘Kiek, pap, ik heb sjorbanden. Die doe we d’r straks omhen.’ Deze woorden en dat beeld vergeet ik nooit meer.'

Ook de opbaring verliep bijzonder.

Aanvankelijk wilde de familie de opbaarmand meteen sluiten, maar Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding bood een aangename verrassing. Zoals eerder al aangegeven is Inze Meijer gespecialiseerd in het aanbrengen van cosmetische verzorging bij overledenen.

Mevrouw twijfelde eerst, maar toen ze zag hoe mooi en natuurlijk zijn uitstraling was, besloot ze de uitvaartmand langer open te laten. Dat gaf haar rust.'

Het wensenboekje is uniek en leidend Volgens Christie en Wilma maakt een ingevuld wensenboekje het regelen van een uitvaart gemakkelijker. 'Voor nabestaanden is het vaak een grote opluchting: alles staat al op papier en zij hoeven alleen nog uit te voeren wat

“Team Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding laat niets aan toeval over”

er gewenst is.' Maar wat als de overledene bijvoorbeeld paarse bloemen wilde en de familie die kleur haat? 'Dan adviseren we de wens van de overledene te respecteren', zegt Wilma beslist. “Daar is immers het boekje voor bedoeld. Natuurlijk bespreken we vooraf de haalbaarheid en het budget. Als iets financieel niet kan, zoeken we samen naar een oplossing.

Maar wat eenmaal vastligt, respecteren we altijd - tenzij iemand aangeeft dat de nabestaanden mogen meebeslissen.'

En voor wie geen wensen wil vastleggen?

'Dan is één vraag toch echt belangrijk', zegt Wilma. 'Wil je gecremeerd of begraven worden? Als dat onbekend is, kan dat tot pijnlijke discussies in de familie leiden.'

Een lied als afscheid Tot slot vertelt Wilma over een uitvaart die haar altijd is bijgebleven. 'Een lieve oudere dame was al jarenlang dement en woonde in een verzorgingshuis.

Er was geen familie meer. Bij de uitvaart waren wij, de bewindvoerder en een paar verzorgers van de instelling aanwezig; zes mensen in totaal. Ze zong elke dag voor het eten met een twinkeling in haar ogen het kinderliedje ‘Klingklokjeklingelingeling.’ Tijdens het afscheid keken we elkaar aan en begonnen spontaan te zingen.

Iedereen had tranen in de ogen, zelfs de medewerker van het crematorium.

Dat was zó puur. Ook dát is afscheid nemen met aandacht.'

Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding Buitenkant 32, 8011 VJ Zwolle 06 182 83 761 info@stapvoorstapuitvaartbegeleiding.nl www.stapvoorstapuitvaartbegeleiding.nl

De dood leeft voort bij De Witte Veer

Tastbare troost in hout Handgemaakte uitvaartproducten én rouwbegeleiding. Daarmee biedt Bert Jan Boss troost en maakt hij herinneringen tastbaar.

In zijn werkplaats De Witte Veer, op het prachtige Landgoed Welna tussen Nunspeet en Epe, werkt hij met aandacht, stilte en bezieling aan kisten, urnen en gedenkobjecten die ontstaan uit duurzaam hout.

'Veel mensen zouden dit hout als brandhout zien. Die noesten, barsten en scheuren die erin zitten - die imperfecties - ben ik juist gaan benadrukken. Ze laten zien dat het leven niet glad of perfect hoeft te zijn om mooi te zijn. Iedere plank vertelt een verhaal.'

Getekend 'Ik heb een keer een kist gemaakt voor een oom die was overleden en getekend door het leven. In zijn kist zat een heel grote barst. Eigenlijk probeer ik in alles een soort symboliek te verwerken, die ervoor zorgt dat iets net even mooier, anders, beter voor het milieu en dichter bij huis is.'

Naast zijn ambachtelijke werk begeleidt Bert Jan mensen in rouw. Ook dat kan in zijn werkplaats. 'Rouw kan zoveel spanning oproepen', vertelt hij. 'Iedereen om je heen heeft goedbedoelde adviezen of verwachtingen. Ik probeer juist stilte en

rust te brengen. Door eenvoudigweg te vragen: hoe is het écht met jou?'

Die rust biedt volgens hem ruimte om te voelen en om rituelen te creëren.

'Soms steken we samen een kaars aan of bouwen we een doodskist. Het moment dat iemand zijn hand op het hout legt en zegt: ‘zo mag het zijn’. Dat is het moment waarop er iets verschuift.'

Voelen 'Ik wil iedereen graag laten weten wat er allemaal mogelijk is als het gaat om de dood en rouwverwerking. De dood hoort bij het leven. Er is geen goed of fout.

Alleen de weg die bij jou past. Dat wil ik mensen laten voelen.'

De Witte Veer Soerelseweg 9A, Epe 06 536 06 308 www.dewitteveer.nl

Tekst: Erik Riemens 56

Special | 57

Special

'We hebben het gevoel dat we meer voor de mensen kunnen betekenen'

Bij Restaurant Zalen de Mol is ook ruimte om te rouwen en te herdenken

Natuurlijk, wie kent De Mol niet van de klassieke gehaktbal of van de zakelijke bijeenkomsten en feesten? Het eigenaarsechtpaar Henry en Marietta Teusink draait er met hun team inmiddels de hand niet meer voor om. Maar wat veel mensen niet weten is dat het restaurant en zalencentrum aan de Heinoseweg ook een warme en persoonlijke plek biedt voor rouwen en herdenken.

'Het gevoel dat we hier altijd uitstralen, willen we ook bij uitvaarten uitstralen.'

Tekst: Erik Riemens / Fotografie: Fret Kraaij

Eigenlijk was er geen directe aanleiding voor De Mol om een condoleance, een herdenkingsdienst of een nazit met koffie, een borrel of eten aan te bieden zoals ze nu doen. De allereerste keer weten Henry en Marietta nog wel heel goed.

Kwaliteit en rust 'Dat was zo’n tien jaar geleden. Iemand vierde elk jaar zijn verjaardag in ons café en had vastgelegd dat na zijn overlijden afscheid van hem zou worden genomen in ons café. We wisten dat er veel mensen zouden komen en hebben toen in overleg met de nabestaanden ervoor gekozen de zalen erbij te betrekken, want het café zou simpelweg te klein zijn geweest. Op die manier bleef het nog steeds persoonlijk en konden wij ook instaan voor de kwaliteit en de rust van het afscheid.'

'In coronatijd merkten we dat mensen steeds meer op zoek gingen naar het persoonlijke, het echt stilstaan bij zo’n gebeurtenis en dat graag zonder enig gevoel van tijdsdruk of haast wilden beleven.

Sinds die tijd is er meer ruimte voor een persoonlijk afscheid van de overledene.

Verder merk je meer en meer dat uitvaarten niet zo standaard en traditioneel meer zijn en dat de mensen niet meer automatisch naar het zaaltje naast de kerk gaan.

‘Het moet zoals we gewend waren’, is er wel een beetje van af. Het leven mag je vieren. Maar de dood in principe ook. Dat vind ik zelf heel mooi en waardevol', aldus

58

Henry. 'Daarnaast groeide de vraag van uitvaartondernemingen. Steeds vaker kregen we de vraag of een herdenking of condoleance bij ons kon worden georganiseerd. Daarom hebben we een brochure gemaakt, waarmee we het gesprek aangaan met de uitvaartondernemingen en nabestaanden', legt Marietta uit. 'Mensen willen een plek die bij hen past, met goede koffie, tijd en ruimte. Bovendien hebben we volop parkeergelegenheid en zijn wij prima bereikbaar. Dat maakt het voor families en gasten wel zo prettig', vult Henry aan.

Tractorcombinatie En zo zet De Mol inmiddels de deuren steeds vaker open voor rouwen en herdenken. De mogelijkheden zijn divers, vaak verrassend en altijd bespreekbaar.

'We merken dat er in de week vooraf vaak extra wensen komen. Daar gaan we dan zo goed mogelijk mee om en op die manier hebben we toch het gevoel dat we meer voor de mensen kunnen betekenen. Soms bespreken wij zelfs alles met de persoon die binnenkort zal overlijden. Dat is écht heel bijzonder. Er zijn bijeenkomsten met de overledene erbij, dan weer kiezen de nabestaanden voor de klassieke koffietafel, een borrel of eten. We hebben standaardpakketten, maar ook herdenkingsdiensten op maat zijn een optie. In een van de zalen wordt dan een sfeervolle en persoonlijke bijeenkomst georganiseerd, die past bij het leven van de overledene.

We hebben al een paar keer het verzoek

Special | 59

Special

gehad of een groot voertuig waar de overledene altijd in gereden had, een prominente plek op de parkeerplaats kon krijgen. Voor onze ingang hebben al grote vrachtwagens, eigen bouwbusjes en zelfs meerdere keren complete tractorcombinaties gestaan. Dat kunnen we allemaal verzorgen.

We hebben hier de ruimte, de grond eromheen is in ons bezit en we veroorzaken er ook geen overlast mee voor de buren', vertellen Henry en Marietta.

Speciale kleedjes 'Ook kregen we een keer de vraag of er overal speciale kleedjes op de tafels gelegd mochten worden, omdat de familie dat deed denken aan hun overleden moeder. Wij hebben hen toen uitgenodigd om dit de avond voor het afscheid zelf te komen verzorgen, zodat ze in alle rust dit samen konden beleven. Of die ene keer dat er op speciaal verzoek een piano geregeld moest worden, waar een speciaal lied op gespeeld werd. Ook dat regelen we dan.' 'Het komt

60

erop neer dat we elke keer - en dat is gemiddeld inmiddels eenmaal per week - maatwerk kunnen leveren en dat op een laagdrempelige manier', vult Marietta aan. 'Als je hier een hele ochtend of middag wilt herdenken dan kan dat, mits wij de geschikte ruimte hiervoor kunnen aanbieden. Daarin zijn we eerlijk en flexibel, we willen wel de kwaliteit en aandacht kunnen bieden waar we voor staan. Onze 06-nummers zijn bekend bij alle uitvaartverzorgers in de omgeving. Zij kunnen ons altijd benaderen. Ook op de dagen dat wij niet geopend zijn.'

'We zien veel dat dat samenzijn heel belangrijk wordt gevonden', besluit Marietta. 'Het met elkaar afsluiten en gezamenlijk herinneringen ophalen, maar ook het toosten op het leven, vinden mensen echt fijn. Wij willen dat het afscheid mooi en intiem is, met aandacht en een warme sfeer. Wat je vaak ziet is dat de spanning bij nabestaanden dan van ze afvalt. Die sfeer willen we hier creëren en dan mag zo’n nazit ook best gezellig zijn. Dat past bij wie wij zijn. Het gevoel dat we hier altijd graag willen uitstralen, willen we ook bij uitvaarten uitstralen.'

Restaurant Zalen de Mol Heinoseweg 32, Zwolle 0529 401 332 www.demol.org

Gehaktbal 'Na een dienst of afscheid willen mensen vaak nog even samen zijn. Die nazit kan van klein - dan praat je over twintig personen - tot groot en dat moet je denken aan de zestig tot honderdvijftig aanwezigen.

Dat varieert van koffie met broodjes tot een borrel met wat hapjes, of zelfs een compleet diner of buffet. En ja, ook de bekende gehaktbal kan op tafel komen.”

Special | 61

Special

Hoekstra & Partners Notarissen helpt je graag!

Heb jij al een testament?

Je denkt er liever niet over na. Over de dood en over wat er daarna met je bezittingen gebeurt. Veel té confronterend. Of misschien boeit het je niet omdat je denkt dat er toch ‘niets te halen’ valt. Dan behoor je tot de overgrote meerderheid. Want slechts 36 procent van de Nederlanders (zo blijkt uit een onderzoek uit 2023) heeft een testament opgemaakt.

De rest denkt wellicht dat de wet het allemaal wel goed heeft geregeld.

Maar is dat wel zo? Volgens mr. Kelly Heuver van Hoekstra & Partners Notarissen te Zwolle doe je er goed aan je goed te laten informeren.

En om meer redenen dan je zou denken…

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Fret Kraaij

‘Er zijn heel veel mensen die het opmaken van een testament voor zich uitschuiven omdat ze het een heel spannend onderwerp vinden’, vertelt Kelly. ‘Je moet tenslotte over je eigen sterfelijkheid nadenken.’ En dat doen we nu eenmaal niet graag. Dus maakt ze vaak mee dat er ‘op het laatste moment toch nog van alles geregeld moet worden’. Wanneer iemand op sterven ligt. Of wanneer dementie gaat opspelen en families ineens in paniek raken omdat ‘er nog niets geregeld is’.

‘Vaak worden we pas op een heel laat moment ingeschakeld. Dan heerst er paniekvoetbal.’ Haar dringende advies: regel je zaakjes op tijd. En vertrouw vooral niet teveel op ‘de wet’ en dat ‘het wel goed komt’, want wie niets regelt kan nabestaanden met gebakken peren laten zitten.

Bij wet geregeld ‘De wet regelt een hoop. Voor als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Overlijdt de één, dan erft de ander. Zijn er ook nog twee kinderen, dan erft de langstlevende partner, maar hebben de kinderen recht op hun kindsdeel. Dat deel kunnen de kinderen opeisen als de langstlevende partner overlijdt, failliet raakt of in de schuldsanering komt.’

Maar wat als je niet getrouwd bent, ook geen partnerregistratie hebt, maar wel samenwoont? ‘Heb je als samenwonend stel samen een huurwoning, een gezamenlijke bankrekening, maar geen testament, dan kom je echt van de

62

koude kermis thuis’, weet ze. ‘Als partner denk je dat alles naar jou toe gaat, maar dat is niet zo. De helft van jullie gezamenlijke bezittingen wordt bij overlijden van je partner verdeeld onder de kinderen van je partner.

Zijn die er niet (meer), dan onder de kleinkinderen. Zijn die er niet, dan naar de broers en zussen - en als ze nog leven, de ouders van de overleden partner; kortom: niet naar jou! Ja, dat wil je natuurlijk wel voorkomen.’ Maar, naast dit voorbeeld zijn er nog tal van andere redenen om toch een testament te laten opmaken. En nee, niet omdat een notaris daaraan verdient.

‘Het er maar op aan laten komen, is soms ook fiscaal gezien - vanwege de te betalen erfbelasting - niet handig’, aldus Kelly. ‘In een testament kun je bijvoorbeeld aangeven dat je niet alleen wilt dat je kinderen erven, maar kun je ook een deel van je erfenis doorgeven aan kleinkinderen, zodat er minder erfbelasting hoeft te worden betaald. Ook kun je laten opnemen dat je bepaalde goederen aan iemand anders dan wettelijke erfgenamen wilt nalaten.’ Misschien wil je je auto wel nalaten aan de schoonmaakster die er altijd voor je was. Of wil je één van je kinderen graag een sieraad geven dat al generaties lang van moeder op dochter wordt doorgegeven. ‘Als je dit soort zaken niet op papier zet, komt het niet bij de juiste persoon terecht.’

Kortom: een testament geeft duidelijkheid over jouw wensen, over de verdeling van jouw nalatenschap.

Special | 63

‘Ook kun je in je testament een andere verdeling aangeven, je kunt kinderen onterven (omdat je ze nooit ziet, of omdat je ermee in onmin leeft), je kunt met een legaat iets nalaten aan een goed doel, aan een goede vriend, kennis…’ Ook benoem je in het testament een executeur, iemand die je nalatenschap afwikkelt en de uitvaart regelt. Dat mag een familielid of vriend zijn, maar de verdeling kan ook door een notaris worden opgepakt.

Drempels en levenstestament ‘Veel mensen realiseren zich niet wat voor mogelijkheden er allemaal zijn.

Of waar het fout kan gaan als je iets niet goed regelt’, vertelt ze en er volgt nog een voorbeeld: ‘Wat als je jonge kinderen hebt en jullie komen als ouders tegelijkertijd om het leven? In een testament kun je regelen wie de zorg van de kinderen op zich neemt, zodat een kantonrechter daar geen beslissing over hoeft te nemen!’ Dus, wat let je nog om de notaris te bezoeken? ‘Een drempel mag en hoeft er niet te zijn. Sterker nog: wij hebben hier letterlijk geen drempels; alles is gelijkvloers’, grapt ze. ‘Maar een bezoek aan de notaris wordt als spannend ervaren, is duur, ‘ze spreken een ambtelijke taal’… maar dat is allang niet meer zo.’

64

Kelly is daar een goed voorbeeld van.

Ze is vrouw, jong (38, en volgend jaar eigenaar van het Zwolse kantoor) en dus beslist niet de ‘stoffige oude man van boven de vijftig’ waar het vak notaris nog vaak mee wordt geassocieerd. ‘Daarnaast hanteren we vaste tarieven en leggen we alles in Jip en Janneke-taal uit.’

‘Oh, en als je dan toch bezig bent: maak ook een levenstestament op’, waarschuwt ze. Dat regelt onder meer een volmacht voor een partner of goede vriend/familielid voor als jij wilsonbekwaam wordt. ‘Juist dit komt eerder aan bod dan een testament. Tenslotte krijgen veel mensen op latere leeftijd last van dementie, of worden ze ernstig ziek, waardoor ze zelf geen beslissingen meer kunnen nemen.’ Als je partner dan het huis wil verkopen en jouw toestemming niet meer kan krijgen, dan moet er eerst een kantonrechter aan te pas komen. Met andere woorden: allemaal zaken om over na te denken; voordat er paniekvoetbal uitbreekt…

Nog zoveel meer Ach, en dan zijn er nog zoveel andere zaken waar je bij stil moet staan. Want wat als jij erft van je partner en jijzelf een half jaar later overlijdt? Dan gaat de volledige erfenis naar jouw familie en

gaat er nog geen cent naar de familie van je eerder overleden partner. Terwijl die partner als kostwinner misschien wel het meeste geld inbracht, of al een erfenis van een overleden opa, oma, vader of moeder had gekregen…

Ook kun je in je testament een uitsluitingsclausule laten opnemen.

Hierin kun je aangeven dat jouw erfenis persoonlijk toekomt aan je bloedverwanten, zodat het niet in de gemeenschap van goederen met een partner terechtkomt (en bij een scheiding voor de helft door de dan ex-partner wordt meegenomen). En heb je wel gedacht aan… En aan…

Bel Hoekstra & Partners Notarissen: 038 77 798 10, voordat het te laat is.

Hanzeplein 1, 8017 JC Zwolle

Special

‘Een fotograaf bij een uitvaart is voor veel mensen nog onbekend. Regelmatig hoor ik dat mensen achteraf spijt hebben dat ze geen foto’s hebben laten maken wanneer ze mijn albums zien. Foto’s van een afscheid kunnen waardevol zijn: ze brengen troost, ondersteunen bij rouwverwerking en maken het mogelijk om terug te kijken op een dag die vaak in een roes voorbijgaat. We documenteren alle belangrijke levensmomenten, een afscheid verdient die aandacht ook’.

Voor Anke begon het idee door een begrafenis van een goede vriend.

Het was een zeer persoonlijke uitvaart, inclusief motor met zijspan. Anke maakte door haar eigen tranen heen een paar foto’s. ‘En toen ben ik langzaam gaan inzien hoe waardevol deze foto’s kunnen zijn. En het lijkt wel dat hoe langer het geleden is, hoe belangrijker ze zijn geworden, alsof je naar een tijdbeeld kan terugreizen.’

Anke Olthof

Meer dan een fotograaf ‘Ik fotografeer rituelen die bij een afscheid horen; de liefde en verbinding tussen de mensen wil ik vastleggen, zodat de nabestaanden een album hebben waar ze naar terug kunnen grijpen. Dat ik aanwezig mag zijn bij zo’n intiem moment, daar voel ik mij vereerd over en ik doe het dan ook heel graag.’ Aan het woord is de bevlogen fotograaf Anke Olthof. Ze maakt zakelijke portretten en reportages, ze legt complete bruiloften vast, ze werkt buiten, in haar studio of op locatie en ze fotografeert dus ook bij uitvaarten.

Tekst: Ingrid Oosten / Fotografie: Anke Olthof

66

puurheid aan. Alle maskers vallen af, er zijn geen laagjes meer, dat is waarom ik zo graag met deze techniek werk en ook waarom ik afscheidsfotograaf ben.

Leven vastleggen in de puurste vorm.’

Verhalen vertellen ‘Ieder mens heeft gelijke rechten en ieder mens is gelijkwaardig. Daarom wil ik begraven worden in een regenbooglijkwade,’ aldus Kees, een Dominicaanse lekenbroeder uit Zwolle. Anke: ‘Ik documenteer de broeder terwijl hij zijn regenbooglijkwade breit. Annie, een jonge vrouw die ongeneeslijk ziek is, heb ik uitgebreid gevolgd. Zij heeft haar lijkwade samen met haar familie en vrienden gevilt van de wol van de schapen die altijd bij haar ouders liepen. Dit zijn de verhalen die ik vertel met mijn foto's. De dood blijft moeilijk, het verdriet en gemis zijn er altijd. Maar omdat iedereen ermee te maken krijgt, is het waardevol als we er openlijk over kunnen praten.

Kunstvorm In Liederholthuis heeft ze een fotostudio waar ze portretten van mensen maakt. Het liefst met de wetplate collodion techniek. Een oude fotografische methode uit de negentiende eeuw.

In plaats van met een digitale camera of film te werken, maakt de fotograaf zelf een lichtgevoelige glas- of aluminiumplaat. Ik gebruik daarvoor een grote houten camera. Degene die geportretteerd wordt moet tien seconden stil zitten vanwege de lange belichtingstijd en daarna laat je het negatief in een zelfgemaakte vloeistof glijden. Dan komt heel langzaam het beeld tevoorschijn. ‘Het is echt een kunstvorm en je hebt dan ook één uniek beeld wat mensen mee naar huis kunnen nemen. Dat beeld komt ook nooit meer terug. Deze techniek laat heel goed alle tekeningen in het gezicht zien. Dat is soms confronterend, want je ziet alles, maar het geeft vooral de

Special | 67

Mijn werk is het verlengstuk geworden waarvoor ik wil staan. Het gaat vaak over sociaal-maatschappelijke thema's, waarin ik belangrijke mensen letterlijk in het licht zet. Meestal vinden mensen het ongemakkelijk om over de dood te spreken die drempel wil ik wegnemen.

En niet alleen bij de dood, maar bij alle thema's die nog in de taboesfeer staan.’

Taboe doorbreken Ze vertelt over iemand die belde met de vraag of ze bij haar beste vriendin op de uitvaart foto’s wil maken. Anke stemt in en dan blijkt dat de vrouw euthanasie laat plegen en dat ze daar ook een fotograaf bij willen hebben.

Niet bij het moment zelf, maar vooraf.

Anke: ‘Ik rijd naar het adres, bel aan en een vrouw doet open met een stralende glimlach en ik besef me dat zij erover een paar uur niet meer is. Op dat moment ben ik een professional en ben ik een vlieg aan de muur en zo onzichtbaar mogelijk. Het was heel bijzonder om alle knuffels, liefde en verdriet te mogen vastleggen. Vlak voordat de euthanasie zou plaatsvinden zou ik weggaan, maar ze vroegen me toch te blijven. Ik schrok even, omdat het voor mij ook de eerste keer was dat ik zoiets zou meemaken, maar ik dacht ook

Gedenkstenen Zwolle Een tweede leven voor steen en herinnering

gelijk: wat goed. Vooral voor de kinderen en voor later, dat dit wordt vastgelegd. Pas thuis, achter mijn beeldscherm als ik de foto’s stuk voor stuk selecteer en nabewerk komt vooral de emotie binnen.’

Impact Dit vak is niet voor iedereen.

Als afscheidsfotograaf maak je heftige momenten mee daar moet je mee om kunnen gaan. Je moet kunnen presteren op emotionele momenten. ‘Ik zou dit werk ook niet kunnen doen als het me niet zou raken. In mijn werk maak ik grote impact op een heel kleine schaal.

Soms maak ik de foto’s voor één persoon, maar soms ook voor kinderen die nu nog te jong zijn om het te onthouden. Ze kunnen dan later als ze ouder zijn de beelden bekijken van de uitvaart.

Mijn werk geeft me veel voldoening.

Niet alles kan ik laten zien, privacy staat voorop. Maar de verhalen die wél gedeeld mogen worden, zijn juist zo belangrijk. Die openheid helpt om het gesprek over de dood te normaliseren.’

Bij Gedenkstenen Zwolle geloven we in betekenisvolle herinneringen met respect voor mens en milieu. Steeds vaker kiezen nabestaanden voor een duurzame gedenksteen - en dat kan prachtig samengaan met hergebruik. Oude stenen krijgen bij ons een nieuw leven: met zorg worden ze bewerkt, hersteld en opnieuw vormgegeven tot een uniek monument.

Zo blijft niet alleen de herinnering voortbestaan, maar ook het materiaal zelf. Elke steen vertelt zijn eigen verhaal, vol karakter en geschiedenis. Kies voor een gedenksteen met een verleden én een toekomst - een bewuste keuze voor schoonheid, duurzaamheid en eerbied voor wat blijft voortleven.

Wilt u meer weten of heeft u vragen? We zien u graag op onze locatie.

Lichtmisweg 35, 8035 PL Zwolle 06 443 16 671 / info@gedenkstenen-zwolle.nl www.gedenkstenen-zwolle.nl

Een afscheid is een moment vol emoties, herinneringen en liefde. Bij Bloemengalerie ’t Kerkbrugje in Zwolle begrijpen ze dat elk afscheid persoonlijk is. Met oog voor detail en gevoel creëren zij bloemstukken die troost bieden en het leven van een dierbare op een unieke manier weerspiegelen. Of het nu gaat om een klassiek rouwboeket, een modern arrangement of een subtiele laatste groet, alles wordt met zorg en vakmanschap samengesteld. De bloemisten van ’t Kerkbrugje luisteren, adviseren en vertalen gevoelens in bloemen - want soms zeggen bloemen wat woorden niet kunnen.

06 414 69 577 / info@ankeolthof.nl www.ankeolthof.nl Fotograaf: Iris van 't Riet

Bloemengalerie ’t Kerkbrugje Afscheidsbloemen met liefde

Kerkstraat 15, 8011 RT Zwolle 038 42 279 90 / info@tkerkbrugje.nl www.tkerkbrugje.nl

Axios Dragers Schouders die dragen, harten die steunen

Sinds de oprichting in 2010 brengt Axios vernieuwing in de uitvaartbranche. Het bedrijf bestaat uit een hecht team van studenten die naast hun studie als drager bij uitvaarten werken. Met toewijding en respect zorgen zij ervoor dat de wensen van de nabestaanden tot in detail worden uitgevoerd, om zo bij te dragen aan een warm en waardig afscheid.

Wat Axios bijzonder maakt, is de specialisatie in het ‘schouderen’ – een traditionele en stijlvolle draagwijze waarbij zes of acht dragers de kist op de schouder nemen.

Deze manier van dragen straalt rust, waardigheid en verbondenheid uit, en maakt elk afscheid extra persoonlijk.

Fotograaf: Gerlinde Schrijver

68

06 470 18 625 / info@axiosdragers.nl www.axiosdragers.nl

3 Tips Liefdevol afscheid | 69

Ze laat ‘dingen ontstaan’ terwijl ze ‘haar pad bewandelt’. Natalie Timmerman. Nadat ze in april haar opleiding als uitvaartbegeleider afrondde, startte ze begin september met haar uitvaartonderneming Stil de tijd Uitvaartbegeleiding. Ze neemt de tijd voor de naasten en de wijze waarop zij afscheid willen nemen van een dierbare, en ook voor zichzelf. Om een aantal van haar passies te verweven in het mooie werk dat ze doet. Nuchter wanneer het moet, met hart en ziel, én: spiritueel. Met haar hoofd in de wolken en haar voeten op de grond zoals ze dat zelf noemt.

‘De stilte mag spreken voor de wereld weer beweegt’ Ze leerde het vak bij ‘één van de grote jongens’, maar besloot uiteindelijk verder te gaan met een eigen onderneming.

Margriet Krook Uitvaartbegeleiding. Een vrouw vol creativiteit.

En rust. Vooral rust. Want een uitvaart regelen is bij haar geen klus dat even ‘snelsnel’ moet. Het verdient alle aandacht.

Afgelopen 1 november vierde ze haar eerste lustrum. ‘Het heeft me heel veel goeds gebracht. Ik mag de tijd nemen en die rust straal ik uit, en dat voelen de nabestaanden.’

Tijd; het vertaalt zich in een persoonlijke uitvaart, waar wensen van de nabestaanden worden gehoord. Een uitvaart passend bij de overledene. Niets standaard, behalve wanneer de familie dat zo wil. Persoonlijk. ‘Ik ben een groot voorstander van andere locaties dan alleen maar een crematorium’, vertelt ze.

‘Ik heb onder andere een uitvaart vanaf de Bataviawerf gehad, op Landgoed De Havixhorst, op een schip, maar ook net zo makkelijk vanuit het huis van de familie.’ Haar creativiteit komt niet alleen tot uiting in bijzondere locaties, maar ook in het ontwerp van de rouwkaart. ‘Dat doe ik allemaal zelf, tenslotte heb ik een grafische opleiding gehad,’ zegt ze.

Eerder werkte ze bij het crematorium in Zwolle en fotografeerde ze vrijwillig voor Stichting Still stil geboren baby’s. Daarnaast fotografeerde zij mensen in hun laatste levensfase én maakte ze fotoreportages op uitvaarten. Ook volgt ze de opleiding Mediumschap en Zielsherkenning. ‘Al mijn hele leven neem ik veel meer dingen waar dan de meeste mensen om mij heen, maar ik wist nooit zo goed wat dat was.’ Sinds een aantal jaar weet ze het wel: ze is heldervoelend en helderwetend. ‘Ja, dat krijgt allemaal een plekje in mijn uitvaartbegeleiding.’ Daarnaast volgde ze diverse aanvullende trainingen, waaronder Uitvaarten van kinderen, Kinderen betrekken bij uitvaarten, Abrupt afscheid en Klinkende welkomst- en slotwoorden, want Natalie vindt het verweven van deze verdiepingen in haar werk erg belangrijk. Ze heeft onlangs de opleiding laatste levensfase begeleiding afgerond, want naast uitvaarten verzorgen, wil ze er ook al in de laatste levensfase voor mensen zijn.

Al van jongs af aan was ze goed met woorden. Ze startte haar carrière bij een drukkerij, waar ze zich stap voor stap opwerkte.

‘Schrijven deed ik voor mijn plezier; stukjes voor de krant.’

Nu schrijft ze mooie afscheidsspeeches en typeert ze - aan de hand van de verhalen van de nabestaanden - een overleden dierbare. ‘Ik noem het niet de rode draad door het leven, maar de gouden draad.’ Ook schrijft Margriet een persoonlijk welkomst- en nawoord bij elke uitvaart. ‘Dat zijn momenten waarop ik de toon kan zetten: liefdevol, aandachtig en precies zoals het past bij de overledene.’ Naast haar rust, aandacht en creativiteit heeft Margriet nog een talent dat haar werk extra kleur geeft: ze spreekt haar talen. Fries, Nederlands, Duits en Engels. Er wonen veel Friezen in de regio Zwolle, en wat is er nu mooier dan iemand in het welkomstwoord in de eigen taal te begroeten?’ En zijn er buitenlandse gasten, dan schakelt ze met hetzelfde gemak over naar Engels of Duits.

‘Door mijn spirituele achtergrond kan ik een andere energie verweven in het vormgeven van het afscheid. Écht persoonlijk. Dat mag klein en intiem zijn, of juist afwijken van wat gebruikelijk is. Ik zoek met nabestaanden naar alternatieven die passen bij wie iemand was én wat past bij de behoeften van de naasten. Verder mag iedere familie van mij openheid verwachten. Ik werk met een vast aannametarief en bereken kosten van externen één op één, zonder toeslag, door.

Bij de eindfactuur ontvangt men kopieën van alle leveranciersfacturen. Zo blijft alles inzichtelijk, zonder verrassingen. Mijn droom is niet om ‘groot’ te worden, maar om betekenisvol te blijven.’ Dat betekent voor haar verschillende interesses en talenten combineren met haar werk als uitvaartbegeleider. ‘Al in de palliatieve levensfase, kan ik rust, vertrouwen en continuïteit bieden. Samen met de naasten kan ik in deze fase voorbereidingen treffen en ruimte maken voor ontspanning, bijvoorbeeld via reiki, heling of afscheidsceremonies. Maar ook samen herinneringen vastleggen of helpen met praktische vragen.’

Juist vanuit haar interesse voor de laatste levensfase wil ze mensen in deze periode nog een alternatief meegeven: ‘Vier het leven met een ‘vier het leven feest’ terwijl je er nog bent. Hef het glas met elkaar en neem op een mooie manier afscheid van elkaar in dit leven.’ www.stildetijd-uitvaartbegeleiding.nl / tel. 06 189 34 492 of mail naar natalie@stildetijd-uitvaartbegeleiding.nl Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

70

Ze glimlacht. ‘De cirkel moet rond zijn. In alles. Ook in de muziek. Zoals die keer dat de familie vertelde dat vader zo van carnaval en voetbal hield. Toen hebben we het lied 'Ik ben een Zwollenaar' gedraaid. Op de achterkant van het programma stond de tekst. Iedereen stond op, klapte en zong uit volle borst mee.’ Even is het stil. Dan zegt ze: ‘Dat zijn de momenten waarop alles klopt. Waarin verdriet en liefde hand in hand gaan, en het leven nog één keer gevierd wordt.’

‘Alle tijd en aandacht voor een passend, persoonlijk afscheid’

Margriet Krook Uitvaartbegeleiding 06 361 13 000 / www.mkuitvaart.nl

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

Portret | 71

Inze Meijer make-up artist verzorgt:

Eigenlijk is het best vreemd. We gaan op vakantie naar het buitenland en bezoeken dan met regelmaat een begraafplaats; kijken naar de opschriften, bewonderen de grafmonumenten, en ‘vergapen’ ons aan de geschiedenis die zich hier voor onze voeten openbaart. Maar wat gebeurt er na ons eigen overlijden? Bert Pierik, al sinds 1985 beheerder van Begraafplaats Bergklooster, geeft je daarom graag in overweging: ‘Laat je hier, op onze begraafplaats begraven.’ Dat maakt je niet alleen onderdeel van de geschiedenis, maar geeft ook je nabestaanden een plek om naartoe te gaan, om je te gedenken.

Cosmetische verzorging bij overleden dierbaren

Hier, op een prachtig stukje Zwolle, in het oude rivier(duin)landschap, vind je - al sinds de middeleeuwen - een begraafplaats.

Ooit stond hier het Agnietenklooster en trof je er de beroemde Zwollenaar Thomas a Kempis. ‘Buurtbewoners hebben zich na de afbraak van het klooster ontfermd over deze plek en het als begraafplaats weten te behouden’, vertelt Bert. Vandaag de dag bestiert de Vereniging Begraafplaats Bergklooster deze unieke plek. Bert Pierik is secretaris en penningmeester van de vereniging, én beheerder van de begraafplaats. De laatste taak zit al lang in de familie; Bert vertegenwoordigt de vierde generatie. ‘Iedereen is welkom op onze begraafplaats, die een hele duidelijke functie heeft. We zijn een gedenkplek van dierbaren op een publiek toegankelijke plek. Hier kan iedereen je graf bezoeken en je herdenken. Tenslotte is je graf iets tastbaars wat aan jou herinnert.’ Bert betreurt het dat tegenwoordig veel mensen voorbij gaan aan hoe waardevol een begraafplaats kan zijn. ‘Ook denkt men dat het erg kostbaar is. En men wil de kinderen niet opzadelen met de onderhoudskosten van een graf.’ Maar wist je dat je al voor rond de tweeduizend euro voor tien jaar grafrechten kunt kopen en hier ter aarde besteld kunt worden?! ‘Veel mensen denken ook dat kinderen er niet op zitten te wachten dat je op een kerkhof ligt, zodat ze je graf kunnen bezoeken. Maar dat hoeft toch ook niet? Doe het voor jezelf. Jij kunt ervoor kiezen om op een begraafplaats te worden bijgezet en in een langzaam proces in de aarde te worden opgenomen. Maak je plek herkenbaar met een grafmonument, zodat je toch nog aanwezig bent in de wereld van de levenden…’ Bovendien vergeten mensen volgens hem dat een crematie ook ‘aardig in de papieren’ kan lopen. ‘Terwijl je met een graf niet helemaal in de anonimiteit verdwijnt.’ Begraafplaats Bergklooster is in dat opzicht net als de begraafplaatsen die je op je vakantie bezoekt; het is een altijd aanwezig en open geschiedenisboek.

‘Want ooit zullen wij ook geschiedenis zijn’, weet hij. ‘De vraag is dan: wat laat jij achter?’

Je hebt mensen die een overleden dierbare, opgebaard in de kist, nog graag even zien. ‘Om zeker te weten’ dat iemand er niet meer is; om te helpen bij het rouwproces. Anderen, zoals schrijver van dit stukje, liever niet. Omdat een overleden dierbare er vaak niet meer uitziet zoals hij of zij bij leven was. Grote kans dat Inze Meijer, die cosmetische verzorging van overledenen verzorgt, er dan niet bij is geweest. ‘Ik maak mensen weer mooi, zoals ze waren. Ik camoufleer de verkleuringen die na de dood optreden en kan desgewenst bij dames ook de hairstyling en make-up aanbrengen zoals ze dat gewend waren.’ Het resultaat: nabestaanden die er voor kiezen om de kist open te laten ‘omdat papa of mama er zo mooi bij ligt’.

Het idee om cosmetische verzorging voor overledenen te verzorgen, ontstond bij Inze in 1996. ‘In dat jaar overleed mijn vader. Terwijl anderen met zijn lichaam bezig waren, heb ik zijn haren gedaan, hem geschoren… Mijn vader was heel ijdel. Ik wilde dat hij prachtig in de kist kwam te liggen; precies zoals hij altijd was’, vertelt ze. ‘Hij was verongelukt en had enige kenmerken van dat ongeluk. Dat heb ik heel subtiel weten weg te werken met zogenoemde ‘no make-up make-up’. Verkleuringen wegwerken maakt zo’n verschil. Grote kans dat nabestaanden er dan wel voor kiezen om de kist open te laten. Ik heb gemerkt dat vooral jonge kinderen - om afscheid te kunnen nemen en om de dood van een opa of oma te kunnen verwerken - vaak nog even willen kijken. Als je dan als ouders weet dat de overledene er ‘mooi’ bij ligt, is dat veel gemakkelijker dan wanneer opa of oma verkleurd en ‘onherkenbaar’ in de kist ligt…’ Kortom: Inze helpt nabestaanden het afscheid zo mooi mogelijk te laten zijn; met de overledene goed verzorgd, zoals hij of zij dat bij leven ook was. Stap voor Stap Uitvaartbegeleiding vindt het ook belangrijk dat die laatste verzorging als totaalplaatje helemaal klopt. Daar hoort ook cosmetische verzorging bij. Daarom huren zij Inze graag in. Helaas wijst niet iedere uitvaartbegeleider nabestaanden op de mogelijkheid van cosmetische verzorging. ‘Dat is jammer. Weet dan dat je ook zelf contact kunt opnemen met Inze. Want we willen iemand toch graag herinneren zoals hij of zij er bij leven uitzag?!’

www.bergklooster.nl

Bergklooster, waar je als overledene onderdeel wordt van ‘de geschiedenis’ 72

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

www.inzemeijer.nl

Portret | 73

Maaike ten Brinke (Zwolle) legt met haar camera de liefde vast, zowel op de feestelijke momenten in het leven, als bij het afscheid.

Als fotograaf biedt ze gezinnen niet alleen mooie herinneringen, maar ook troost. ‘Liefde is altijd de rode draad, of het nu een bruiloft of een uitvaart is’, vertelt Maaike. Ze wil in alles 'de kracht van liefde' vastleggen.

Bohemen Uitvaarten:

‘Aandacht maakt kwaliteit’ ‘Ik wil geen zwarte kraaien op de uitvaart’, kreeg hij een tijdje geleden te horen. De opmerking paste hem wel. Want Bas Smit van Bohemen Uitvaarten houdt ervan als de wensen van de standaard afwijken.

‘Als je zwarte pakken, chagrijnige smoelen, stijve horken, koude koffie en kleffe cake wil, dan moet je mij niet bellen’, grapt hij.

‘Ik maak er een sport van om te achterhalen wat er allemaal mogelijk is’, vertelt hij. ‘Zat laatst bij een familie waarvan de vader was overleden.

Toen reed de brandweer langs en iedereen begon te huilen. Bleek hij altijd bij de vrijwillige brandweer te hebben gezeten.’ Dus regelde hij dat de brandweer de overledene naar het crematorium reed…

Bas maakt een uitvaart graag persoonlijk; anders dan standaard. ‘Neem laatst. Een vrijdagmiddagborrel als afscheid. Er werd geproost op het leven. Niet voorzichtig met een drankje, nee, er werd gezopen. Niet erg standaard, maar het paste zo mooi.’ Soms ook willen mensen geen condoleance. ‘We willen niet handjes schudden en dat mensen daarna meteen weer weggaan’, zei men. ‘Maak er een receptie van, zodat mensen blijven en met elkaar en met ons als familie praten’. Ook wilde men geen standaard condoleanceregister met adressen. Ze vroegen mensen om een herinnering te delen. Dus kreeg de familie een boek vol anekdotes, foto’s, herinneringen. Dat is toch veel leuker dan allemaal adressen en te ontdekken dat ‘meneer Harmsen is verhuisd’?’ Kortom: Bas is niet het gemiddelde. ‘Tegenwoordig struikel je op iedere straathoek over de zelfstandige uitvaartbegeleiders. De meer zelfbewuste en eigenwijze mensen, die komen bij mij.’

‘Twaalf jaar geleden waren er kort na elkaar een aantal overlijdens in mijn omgeving, waaronder ook kinderen. Mensen wisten dat ik fotografeerde en vroegen mij om het afscheid vast te leggen; om herinneringen te maken’, vertelt ze. ‘Aanvankelijk aarzelde ik, ook omdat ik zelf net moeder was geworden…’ Maar Maaike voelde dat het belangrijk was voor deze ouders en besloot het toch te doen.

‘Ik weet dat beelden veel voor mensen kunnen betekenen. Mooie, liefdevolle herinneringen, een knuffel, een aanraking, het wegpinken van een traan… Mooi. Warm.’ Kort daarna kwam ze in aanraking met Stichting Still en werd een van de (vrijwillige) fotografen die door het ziekenhuis kunnen worden ingeschakeld wanneer ouders afscheid moeten nemen van hun (pasgeboren) kind. Maaike legde al vele tedere momenten vast. ‘Mensen putten troost uit de foto’s; het helpt hen bij het rouwproces. Je ziet trots, bewondering, verdriet, alles; het is een storm van emoties.’ Dankbaar en mooi werk, vindt ze. ‘Ik leg liefdevolle herinneringen vast.’ Als fotografe is ze er ook op uitvaarten. Discreet. Respectvol. Fysiek op afstand, maar qua gevoel dichtbij. Soms krijg ik achteraf de vraag ‘waar stond je?’ omdat eigenlijk niemand mijn aanwezigheid heeft opgemerkt.’

Met dezelfde passie besteedt Maaike ook aandacht aan herinneringsfotografie, waarbij iemand die terminaal ziek is nog graag een fotosessie met de naaste familie wil laten maken. Momenten met een lach en een traan, waarbij ze soms het ijs probeert te breken met humor of het benoemen van de zwaarte van het moment, maar waarbij ze altijd met empathie haar werk doet. ‘Soms zie ik dat iemand moe is van alle drukte. Dan neem ik net zo makkelijk even de kleinkinderen apart en maak daar een aantal foto’s mee.’

Of het nu gaat om de blijdschap van een bruiloft of de stille kracht van een afscheid, haar foto’s vangen de liefde in al haar vormen, voor nu en voor later. ‘Ik wil de essentie van het leven vastleggen en dat is de liefde.’ www.maaikefotografie.com

‘Een uitvaart is voor mij mooi als het hard werken is. Eentje met heel veel elementen, waarbij de hele familie betrokken is.’ Oh, en er mag wat hem betreft gerust wat meer gelachen worden op een uitvaart. ‘Mensen spreken op een uitvaart alsof ze het Polygoonjournaal presenteren.

Dat iemand is geboren en op school heeft gezeten, dat weten we wel.

Vertel dingen die een overledene typeren, over hoe je hem of haar wilt herinneren. Wees niet bang om anders te zijn.’ Bas is dat zelf beslist niet.

‘Ik ben een soort crisismanager en eventmanager ineen’, klinkt het.

Hij neemt de tijd. Inventariseert zonder te sturen, en pas wanneer er een beeld ontstaat, komt hij met suggesties en vertelt hij over de consequenties van keuzes die gemaakt (kunnen) worden.

Maaike ten Brinke, trouw- en herinneringsfotograaf:

En de naam Bohemen Uitvaarten? ‘Een ingeving.’ Pas later ontdekte hij dat de Bohemen een berg- en bosachtige streek in Tsjechië is en dat er een kledingstijl (Boho chique) naar is vernoemd: ‘Deze kleding oogt heel ontspannen en relaxt, maar de kledingstukken passen eigenlijk niet bij elkaar en vormen toch een mooi geheel.’ Het is wat hij zelf ook draagt.

Het staat symbool voor zijn werk. ‘Een uitvaart zit vol elementen en emoties die samen een mooi geheel vormen, waardoor de overledene heel herkenbaar in beeld komt.’ www.bohemenuitvaarten.nl Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper 74

‘Ik wil graag liefdevolle herinneringen vastleggen’

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

Portret | 75

‘Meander Uitvaartbegeleiding is geen regelaar, maar een gids’ Meander Uitvaartbegeleiding te Zwolle bestaat binnenkort dertig jaar. Destijds gestart door Marjon Klaassen; een pionier op het gebied van persoonlijke uitvaartzorg. ‘Zij was niet alleen één van de eerste vrouwen in het vakgebied, maar vooral de eerste die niet langer een ‘regelaar’, maar een ‘gids’ wilde zijn; iemand die persoonlijke uitvaartzorg boven alles stelde’, vertelt Brenda Siebrand-Koper, die in 2013 Meander Uitvaartbegeleiding van Marjon Klaassen overnam, maar vooral ook haar manier van uitvaartbegeleiding omarmde.

‘Een regelaar vinkt een to-do-lijstje af’, weet Brenda. ‘Zeker niet onbelangrijk, want families weten vaak niet wat ze precies moeten doen en regelen, maar… bij Meander Uitvaartbegeleiding vinden we het het allerbelangrijkste om mensen naar hun eigen wensen, verlangens en behoefte te gidsen.’ Tenslotte is niets standaard, ‘moet’ er niets, maar mag ‘alles’, passend binnen de wens van de familie/ nabestaanden die zo het afscheid vormgeven. ‘Mensen hebben nog steeds geen idee wat er allemaal mogelijk is. Best bijzonder in deze tijd van Pinterest en TikTok-filmpjes’, vindt ze. ‘Bij leven gaan mensen op zoek naar van alles en nog wat om het leven mooi en aangenaam te maken, maar niemand kijkt naar dingen voor een uitvaart. Ik denk niet dat het een taboe is, maar mensen vinden het gewoon geen fijn onderwerp.’ En, heel eerlijk: voor Brenda en haar collega’s hoeft een overledene ook echt niet van tevoren alles al te hebben uitgedacht.

‘Weten of iemand gecremeerd of begraven wil worden, is wel handig.’

Voor de rest hebben ze bij Meander Uitvaarbegeleiding niet zoveel houvast nodig. ‘Een muzieklijst is leuk, maar dat is vaak ook een momentopname. Vlak voor iemands overlijden kan die smaak al heel erg veranderd zijn…’ Wel is het handig om te weten of er een kerkelijk tintje aan een uitvaart moet zitten. ‘Dat is lang niet altijd duidelijk en het is fijn wanneer je daar als familie niet over hoeft te ruziën…’ Voor de rest is de uitvaart, het afscheid van een dierbare, vooral iets voor de nabestaanden; die moeten er met een warm en goed gevoel op terug kunnen kijken en het idee hebben dat de uitvaart hen heeft geholpen bij het verwerken van het verdriet. ‘Sterker nog: het werkt bijzonder therapeutisch voor nabestaanden om een uitvaart zelf handen en voeten te kunnen geven. De één is erg creatief en wil graag een kaart ontwerpen, de ander wil herinneringen vormgeven in een PowerPointpresentatie en weer iemand anders wil graag spreken op de uitvaart…’

En wees gerust: er is voldoende tijd om aan alles te denken.

Want persoonlijke begeleiding betekent ook: de tijd nemen voor de rouwende familie en niet alles snel-snel willen afvinken om dan door te rennen naar de volgende familie…

Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

www.meander-uitvaartbegeleiding.nl

Tuinkamer Crematorium Kranenburg biedt sfeer voor een intiem afscheid Tekst: Alex de Jong / Fotografie: Stefan Kemper

Steeds vaker kiezen nabestaanden ervoor om afscheid van een dierbare te nemen in een kleiner gezelschap. Daarom werd onlangs bij Crematorium Kranenburg de zogenoemde Tuinkamer geopend. Een (huis)kamer met een binnentuin en een informele opstelling van tafels en stoelen. Geschikt voor maximaal dertig personen. ‘De Tuinkamer heeft een warme intieme sfeer met een luxueuze uitstraling’, vertelt Fons Bergman, directeur van het crematorium. ‘De reacties van families over deze kamer zijn méér dan overweldigend!’

De Tuinkamer is voorzien van een luxe buffet, zodat er ook tijdens de plechtigheid een hapje en een drankje kan worden genuttigd. ‘Steeds vaker hoor je 'als ik doodga, drink er dan maar eentje op mij' ’, vertelt Fons Bergman. ‘Hier, in een huiselijke setting, kan dat afscheid vormgegeven worden. Een sfeervolle ruimte waar families op eigen wijze afscheid kunnen nemen van hun dierbare. Met allerlei soorten drankjes, canapé hapjes, warm of koud bittergarnituur; alles is in principe mogelijk.’ De overledene kan er desgewenst ook gewoon bij zijn; onder het glazen dak, tussen de planten, waar nabestaanden uitzicht hebben op het mooie bos achter het crematorium. ‘En na afloop kan men, indien gewenst, de overledene begeleiden naar de crematieruimte.’

Urnamenten ‘Ook nadien zijn wij er voor de families. Tenslotte resteert altijd nog de vraag wat er met de as mag gebeuren. We bieden de mogelijkheid om in onze toonkamer een keuze te maken uit een kleine duizend producten: as-sieraden, mini-urnen, glasobjecten, noem maar op. Ook bieden we allerlei bijzettingsvormen, zoals urnenmuren en urnentuinen’, vertelt hij.

‘Wij helpen met het ontwerpen van monumenten; ware kunststukjes die we urnamenten noemen en waar mensen ook de symboliek van de overledene in kunnen laten aanbrengen; unieke kunstwerken, waarvan er geen één hetzelfde is. Immers: de overleden dierbare was uniek.’ Voor het verstrooien van de as kiest men vaak een voor de overledene speciale plek. Maar Bergman zegt: ‘Bedenk wel dat het niet zomaar overal mag.’ Voor verstrooiing op eigen grond heb je geen toestemming nodig, maar ook daar is een opmerking op zijn plaats: ‘Die plek krijgt een emotionele lading, dus wat gebeurt er als je wilt verhuizen?’ Zodoende kiest menigeen voor de verstrooituin achter het crematorium, of op het natuurgebied van tienduizend vierkante meter op het landgoed. www.crematoriumkranenburg.nl

76

Portret | 77

Special

Dierenbegraafplaats Vennenberg

Een prachtige laatste rustplaats voor uw huisdier

'Drie wandelingen per dag, driehonderdvijfenzestig dagen per jaar, duizendvijfennegentig wandelingen per jaar, twaalf jaar lang. Het lijkt zo veel, maar het zal nooit voldoende zijn. Vaarwel lieverd, slaap zacht.' Het is één van de teksten die op het herinneringsbord staat bij de ingang van de dierenbegraafplaats in Dalfsen. Het bord is er in 2018 neergezet, omdat de begraafplaats toen vijfentwintig jaar bestond en is nog niet leeg geweest. Zodra de tekst vervaagd, worden er nieuwe zinnen op geschreven.

Tekst: Ingrid Oosten / Fotografie: Fret Kraaij

Tijdens elke vakantie bezoekt de familie Hulsman, uit gewoonte, de plaatselijke begraafplaats. In de Achterhoek kwamen ze voor het eerst een dierenbegraafplaats tegen en na een toevallig gesprek met die eigenaar is het balletje gaan rollen. Jefrem: ‘Vroeger werd er amper over de dood van mensen gesproken, laat staan over het verlies van huisdieren. Maar de tijden zijn veranderd en er is nu behoefte aan een laatste rustplaats voor huisdieren.’ Na de eerste aanvraag duurde het nog vijf jaar voordat de uiteindelijke vergunning werd afgegeven, maar op 15 december 1992 werd het eerste dier begraven: een hond.

Alles mag Wanneer een dier overlijdt, wordt het vaak dezelfde dag nog begraven. Jefrem: ‘Als mensen ons bellen, zorgen wij dat we een graf klaar hebben. De mensen maken dan de keuze of het huisdier wordt begraven in zijn of haar (favoriete) deken, een kist of mand, bekleed of eenvoudig. Sommige mensen willen helpen om het dier in de mand te tillen en de mand uiteindelijk in het graf te laten zakken, anderen niet.

Alles mag. Andere mensen luisteren bij het graf graag nog even naar een muziekstuk dat ze met hun telefoon afspelen of helpen mee om het graf dicht te maken.

Iedere keuze is goed. Daarna nodigen we de mensen uit om binnen een kop koffie of thee te komen drinken. Dan vertellen ze vaak het levensverhaal van hun huisdier.

78

Sommige honden zijn vijftien jaar in huis geweest, dan heb je echt een intensieve band met een dier gekregen.’

Mogelijkheden volop Wanneer mensen een grafsteen wensen, kan de steen op dat moment worden uitgezocht, maar meestal adviseert Jefrem om dat later te doen, als de eerste, heftige emoties gezakt zijn. Jefrem kan het allemaal zelf: natuurstenen polijsten, aluminium letters erop zetten, de letters ingraveren. Het is ook mogelijk om in je eigen handschrift de naam van je huisdier op de steen te laten zetten. Jefrem: ‘Bij ons is elk grafmonument uniek. Ik heb dan ook geen folder liggen met voorbeelden erin.

Ik heb ook geen cursus gevolgd, maar al doende heel veel geleerd. We proberen elke steen zo persoonlijk mogelijk te maken, binnen de financiële mogelijkheid v an de dierenbezitters.’

Altijd open De begraafplaats is vrij toegankelijk voor iedereen, zeven dagen per week van zonsopkomst tot zonsondergang. Jefrem ziet sommige mensen dagelijks het graf bezoeken, terwijl anderen alleen op dierendag komen. Dat is heel persoonlijk.

Sinds een aantal jaar is er een Rustpunt voor fietsers aanwezig bij de begraafplaats. Maar ook veel begraafplaatsbezoekers drinken tegen een kleine vergoeding even een kop koffie, eten een ijsje of

Special | 79

Special

Natuurbegraafplaats Hoogengraven:

De populariteit van een graf voor altijd maken gebruik van het toilet. Jefrem: ‘Mensen vinden het vooral fijn dat de begraafplaats altijd open is en dat ze geen afspraak hoeven te maken.’

Crematie Dierenbegraafplaats Vennenberg verzorgt ook het cremeren van huisdieren. Het dier wordt in dat geval gebracht, of in overleg bij een dierenarts of bij de mensen thuis opgehaald, en dan krijgen mensen de tijd om afscheid te nemen van hun huisdier.

Het dier wordt naar huisdierencrematorium Veenrust gebracht en wordt daar gecremeerd. Er kan gekozen worden voor een individuele crematie. De as komt dan terug naar Dalfsen en wordt standaard in een strooikoker gebracht, maar een urn of sieraad behoort ook tot de mogelijkheden.

Ook is er de mogelijkheid voor een collectieve crematie, in dat geval wordt de as bij het huisdierencrematorium uitgestrooid.

Ook is er op de dierenbegraafplaats een strooiveld aanwezig waar dieren en mensen kunnen worden uitgestrooid.

80

Rustig Soms willen mensen dat hun eigen as later bij hun huisdier wordt begraven; ook dit is mogelijk. Jefrem: ‘De voorwaarde is dan dat er geen steen voor een mens op mag, zodat het voor een andere bezoeker niet duidelijk is dat de as van een mens ligt begraven. Veel mensen vinden deze plek en omgeving heel mooi en rustig. Ze willen graag bij hun huisdier liggen als ze er niet meer zijn.’ Een poes met het hoofd naar het oosten gericht, een hond die eerst ritueel gewassen wordt, een hond die op een bepaalde manier in lakens wordt gewikkeld. Jefrem ziet veel verschillende rituelen. ‘Voor ons is alles mogelijk, mits het uitvoerbaar is.’ Het belangrijkste is: ‘Neem de tijd om afscheid te nemen en laat ook andere huisdieren ruiken aan het overleden huisdier, zodat ook zij afscheid van hun kameraad kunnen nemen.’

0529 401 318 / info@vennenberg.nl www.vennenberg.nl

Een laatste rustplaats in het bos, op de heide of aan een oever.

Steeds meer mensen voelen zich aangetrokken tot het idee om op te gaan in de natuur, in plaats van te rusten op een begraafplaats van steen. Deze manier van afscheid nemen heet natuurbegraven. In Overijssel kan dat sinds 2019 bij Natuurbegraafplaats Hoogengraven in Ommen.

'Ik hoop maar dat ik dood zal gaan op een veld, in de zon,' zong Gerard Cox ooit. Wat toen poëtisch klonk, raakt nu aan een verlangen dat velen herkennen: rust vinden op een plek die leeft en ademt. Bij natuurbegraven kiest men zelf een plek in het landschap, tussen bomen, struiken of op de open heide.

Daar rust men letterlijk voor altijd.

In tegenstelling tot een regulier graf, dat na twintig of dertig jaar verlengd moet worden, is het grafrecht bij natuurbegraven eeuwigdurend. Nabestaanden hoeven zich geen zorgen te maken over onderhoud of verlengingskosten. De natuur neemt het graf langzaam over, in een vanzelfsprekende kringloop van leven en vergaan.

Een rustplaats die de natuur versterkt Wat natuurbegraven extra bijzonder maakt, is dat elke keuze bijdraagt aan het behoud van natuur. Hoogengraven is aangelegd met de bedoeling om het 25 hectare grote natuurgebied te beschermen en te versterken.

De inkomsten uit grafrechten worden rechtstreeks ingezet voor beheer en behoud van dit waardevolle landschap.

Zo wordt elk graf een plek van betekenis. Een plek waar afscheid en natuur elkaar ontmoeten, waar stilte en schoonheid samenvallen. En waar rust niet alleen iets is voor degene die er ligt, maar ook voor iedereen die er wandelt, kijkt en even stilstaat bij wat blijvend is.

Rust vinden op een plek die leeft en ademt.

Groepsrondleiding Iedere tweede en vierde zondag van de maand start om 11 uur een groepsrondleiding over Hoogengraven. De route voert door bos en heide, langs bijzondere plekken en verhalen uit het gebied. Onderweg wordt verteld over natuurbegraven, de rijke historie en de bijzondere flora en fauna. De rondleiding eindigt bij het ontvangstgebouw, waar we u graag uitnodigen voor een kop koffie of thee. Aanmelden kan via: www.hoogengraven.org/

Natuurbegraafplaats Hoogengraven waar afscheid en natuur samenkomen.

rondleiding/groepsrondleiding.

Natuurbegraafplaats Hoogengraven Middenweg 6, 7735 KM Arriën 0529 20 80 03 www.hoogengraven.org

Special | 81

Special

IntermeZZo IPSO centrum voor leven met en na kanker bestaat vijftien jaar

‘Samen maken we het verschil in het leven van iemand waar kanker dichtbij is’ Corine den Hollander, directeur en grondlegger van IntermeZZo werd tijdens het vijftienjarige jubileumfeest van het Zwolse IPSO centrum voor leven met en na kanker verrast. Ze kreeg uit handen van burgemeester Peter Snijders de koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Een titel die niet iedereen krijgt.

Tekst: Monique van der Meer Fotografie: Monique van der Meer en Theo Smits

82

‘We zijn een plek waar mensen komen voor de nodige ondersteuning en zo de regie terugvinden om het weer zelf te kunnen’ (Corine den Hollander, directeur IntermeZZo)

B-gebouw van Isala. 'In het eerste jaar kwamen er 45 bezoekers voor revalidatieyoga, workshops uiterlijke verzorging en massage. Maar we groeiden al snel. Anno 2025 komen er vierduizend bezoekers.'

Corine kreeg het lintje dankzij haar jarenlange inzet en bevlogenheid.

Ze maakt met haar visie op betekenisvolle wijze blijvende impact op de samenleving - niet alleen lokaal, maar zelfs nationaal. Totaal overrompeld en zichtbaar verrast bedankte ze donderdag 6 november de aanwezigen in het Academiehuis in Zwolle met de woorden: 'Maar ik heb het niet alleen gedaan.'

Het idee voor een IntermeZZo ontstond tijdens haar werk als oncologieverpleegkundige. Toen ze ook privé met kanker geconfronteerd werd - haar zus kreeg jong kanker - merkte ze pas helemaal hoeveel extra informatie en niet-medische zorg er nodig was. Toen er binnen Isala plannen waren om een oncologisch centrum op te richten opperde Corine het traject van nazorg voor patiënten.

Met hulp van Isala, een bestuur en de eerste sponsoren ontstond Stichting IntermeZZo. Dat opende vijftien jaar geleden, op 10 februari 2010, met zestien vrijwilligers in twee kamers in het

Verbinding met Isala Met de verhuizing in 2018 kwam er een zichtbare professionaliseringsslag.

Corine: 'We vonden op loopafstand van Isala aan de Dokter van Thienenweg een ruime passende locatie. Die ruimte is ook echt nodig.' Een op de twee mensen in Nederland krijgt ooit kanker. Daarnaast leven mensen langer met de ziekte en dus ook met de langetermijngevolgen. De ondersteuning die IntermeZZo biedt is een aanvulling op de ziekenhuiszorg, het ontlast de werkdruk en de financiële druk. De verbinding met Isala was vanaf dag één belangrijk, zegt Corine. 'Die visie - dat medische en psychosociale zorg hand in hand gaan - wordt inmiddels breder gedeeld, maar daarmee was IntermeZZo vijftien jaar geleden een voorloper. Dat is onze professionele insteek en daarmee zijn we sinds jaar en dag het voorbeeldhuis voor KWF en onze brancheorganisatie Instellingen Psychosociale Oncologie (IPSO)', klinkt het trots. 'We zijn nadrukkelijk een plek waar mensen tijdelijk komen voor de nodige ondersteuning en zo

de regie terugvinden om het weer zelf te kunnen.'

Lotgenoten IntermeZZo ondersteunt op meerdere levensgebieden: omgaan met kanker, bewegen, ontspannen, ontmoeten en terugkeer in de samenleving. Goedopgeleide vrijwilligers gaan in gesprek met de gast, ze luisteren, vragen door.

Waar heeft een gast baat bij, wat heeft iemand nodig? Een massage? Een aantal lessen yoga? Een cursus? Of misschien de voorlichting weer gaan werken? Er zijn meer dan zeventig activiteiten voor mensen met kanker en hun naasten. Er is altijd iets passends te vinden. Daarnaast biedt lotgenotencontact ook herkenning, hoop en perspectief. Corine: 'Lotgenotencontact vermindert angst en depressieve gevoelens, biedt sociale steun, en helpt zelfs bij fysieke klachten zoals vermoeidheid en pijn. Dat bedenk ik niet, maar dat komt uit wetenschappelijk onderzoek naar voren.'

Speciale doelgroepen Daarbij heeft IntermeZZo ook aandacht voor speciale doelgroepen. Zo is er een mannengroep en ook een AYAgroep. AYA staat voor Adolescent and Young Adult oftewel jongvolwassenen die de diagnose kanker krijgen tussen hun 18de en 39ste. 'Je kunt je voor-

stellen dat deze doelgroep tegen heel andere dingen aan loopt dan wanneer je ouder de diagnose krijgt. Denk aan: studeren, werken, kinderwens, relaties.'

Met de komst van KindermeZZo ging in 2018 een andere langgekoesterde wens van Corine in vervulling. Een wens die alles te maken heeft met het verlies van haar zus die twee jonge kinderen achterliet. KindermeZZo is er voor kinderen in de basisschoolleeftijd waarvan een ouder kanker heeft.

Terugkijkend op vijftien jaar IntermeZZo is Corine dankbaar.

'We zijn van betekenis voor zo velen en dat was nooit gelukt zonder de steun van heel veel mensen. Samen maken we het verschil in het leven van iemand waar kanker dichtbij is.

Daar ben ik best trots op.'

IntermeZZo IPSO centrum voor leven met en na kanker Dokter van Thienenweg 1A, 8025 AL Zwolle Iedere werkdag geopend van 9 tot 17 uur 06 537 67 145 info@intermezzo-zwolle.nl www.intermezzo-zwolle.nl www.kindermezzo.nl

Kunst | 83

Bijzonder Zwolle

gratis verkrijgbaar bij de volgende ophaalpunten is o.a.

Smaak die verbindt, energie die motiveert!

Altijd een vast aanspreekpunt

Welsummerweg 13, Dalfsen

Kerkstraat 15, Zwolle

Kerkstraat 45, Hattem

Kerkstraat 4b, Hattem

Vispoortenplas 1, Zwolle

Vispoortenplas 8, Zwolle

Oude Vismarkt 21 A, Zwolle

Assendorperstraat 212, Zwolle

Luttekestraat 66, Zwolle

Diezerstraat 118, Zwolle

Diezerstraat 94, Zwolle

Nachtegaalstraat 67, Zwolle

Dokter Stolteweg 84, Zwolle

Ridderstraat 27, Hattem

Rondweg 72, Wezep

Werkerlaan 93, Zwolle Kruisstraat 18, Hattem

84

Eigen technische dienst

Met Van Dijk Groothandel de totaalleverancier voor koffie, food en non-food Hertsenbergweg 1, Zwolle

Oude Vismarkt 17, Zwolle

www.campenaerkoffie.nl | www.vandijkgroothandel.nl

READY TO

WEAR..!

ZWOLLE WERKERLAAN 93 TEL: 038-4237773 HATTEM KRUISSTRAAT 18 TEL: 038-4447600

WWW.WHAIR.NL