“Οι στίχοι της αμφισβήτησης”

11ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

17 Νοέμβρη 2009 Επέτειος του Πολυτεχνείου

Οι στίχοι της αμφισβήτησης

Οι στίχοι της αμφισβήτησης

Pink Floyd, Another Brick in the Wall

We don't need no education

We don't need no thought control

No dark sarcasm in the classroom

Teachers leave the kids alone Hey, teacher leave the kids alone!

All in all it's just another brick in the wall All in all you're just another brick in the wall

Το 1979 το Αγγλικό συγκρότημα Pink Floyd κυκλοφόρησε το διπλό δίσκο The Wall, ο οποίος μέχρι σήμερα είναι ανάμεσα στους πέντε με τις περισσότερες πωλήσεις στις ΗΠΑ. Ιδιαίτερα το τραγούδι Another Brick in the Wall αποτέλεσε γροθιά στο εκπαιδευτικό κατεστημένο, τραγουδήθηκε και αγαπήθηκε από νέους σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δεν μπορούμε να’μαστε βέβαιοι. Δεν μπορούμε να’μαστε χαρούμενοι. Δεν έχουμε περιθώρια πολλά. Γι’αυτό και αμφιβάλουμε. (Λουκάς Αξελός)

Αυτή τη ζωή ένα πάθος την τράβηξε κοντά μας. Σ’αυτή τη ζωή ένα πάθος μας τράβηξε κοντά της. (Λουκάς Αξελός)

Hasta Siempre Στίχοι-Μουσική: Carlos Puebla

Το τραγούδι Hasta Siempre γράφτηκε το 1965 από τον Κουβανό συνθέτη Carlos Puebla ως απάντηση στο αποχαιρετιστήριο γράμμα του Ernesto Che Guevara προς τον Fidel Castro. Ο Λατινοαμερικανός επαναστάτης Ernesto Guevara de la Serna, έχοντας το βαθμό του Commandante συμβάλλει στην εγκαθίδρυση επαναστατικής κυβέρνησης στην Κούβα υπό την ηγεσία του Fidel Castro. Αργότερα συμμετέχει στην κουβανική κυβέρνηση ως υπουργός βιομηχανίας.

Την 1η Απριλίου του 1964 συντάσσει το αποχαιρετιστήριο γράμμα του προς τον Fidel, πριν φύγει από την Κούβα, για να υποστηρίξει τα απελευθερωτικά κινήματα στο Κονγκό και στη Βολιβία. Εκεί θα δολοφονηθεί στις 9 Οκτωβρίου του 1967 από βολιβιανές δυνάμεις με εντολή της CIA. Η 8η Οκτωβρίου, ημέρα της αιχμαλωσίας του και προηγουμένη του θανάτου του, καθιερώνεται ως Ημέρα του Ηρωικού αντάρτη στην Κούβα.

Έπειτα από το θάνατό του Che το τραγούδι Hasta Siempre τραγουδήθηκε σε όλον τον κόσμο έχοντας αποκτήσει συμβολικό χαρακτήρα. Ο τίτλος προήλθε από τη φράση του Ernesto Guevara: “Hasta la Victoria siempre” (= Ως τη νίκη για πάντα) στο κλείσιμο του αποχαιρετιστήριου γράμματός του.

Κεμάλ Στίχοι: Νίκος Γκάτσος

Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Το τραγούδι με τίτλο "Κεμάλ" γράφτηκε από τον Μάνο Χατζιδάκι κατά την παραμονή του στην Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του '60. Η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού περιλαμβάνεται στον δίσκο "Reflections", αποτέλεσμα της συνεργασίας του Μάνου Χατζιδάκι με το συγκρότημα New York Rock & Roll Ensemble. Στην πρώτη του αυτή μορφή το τραγούδι έχει αγγλικό στίχο.

Σύμφωνα με αφήγηση του Μάνου Χατζιδάκι η ιστορία του τραγουδιού έχει ως εξής: "Στη Νέα Υόρκη το χειμώνα του ΄68, συνάντησα ένα νέο παιδί είκοσι χρονών που το λέγανε Κεμάλ. Μου τον γνωρίσανε. Τί μεγάλο και φορτισμένο από μνήμες όνομα για ένα τόσο όμορφο και νεαρό αγόρι, σκέφθηκα. Είχε φύγει απ΄ τον τόπο του με πρόσχημα κάποιες πολιτικές του αντιθέσεις. Στην πραγματικότητα, φαντάζομαι, ήθελε να χαθεί μέσ΄ στην Αμερική. Του το είπα. Χαμογέλασε.

-Δέχεστε να σας ξεναγήσω; Αρνήθηκε ευγενικά. Προτιμούσε μόνος. Κι έτσι σαν γύρισα στο σπίτι μου τον έκανα τραγούδι, μουσική.

Ο Γκάτσος εκ των υστέρων, γράφοντας τους στίχους στα ελληνικά, τον έκανε Άραβα πρίγκιπα να προστατεύει τους αδυνάτους. Κάτι σαν μια ταινία του ΄Ερολ Φλυν του ΄35. ” Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο Μάνος Χατζιδάκις αποφασίζει το 1993 να εκδώσει τον δίσκο στα ελληνικά και συνεργάζεται με τον Νίκο Γκάτσο ο οποίος γράφει τους στίχους για τα τραγούδια του δίσκου.

Ακούστε την ιστορία του Κεμάλ ενός νεαρού πρίγκιπα της ανατολής απόγονου του Σεβάχ του θαλασσινού, που νόμισε ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Αλλά πικρές οι βουλές του Αλλάχ και σκοτεινές οι ψυχές των ανθρώπων.

Στης Ανατολής τα μέρη μια φορά και ένα καιρό ήταν άδειο το κεμέρι, μουχλιασμένο το νερό στη Μοσσούλη, τη Βασσόρα, στην παλιά τη χουρμαδιά πικραμένα κλαίνε τώρα της ερήμου τα παιδιά.

Κι ένας νέος από σόι και γενιά βασιλική αγροικάει το μοιρολόι και τραβάει κατά εκεί. Τον κοιτάν οι Βεδουίνοι με ματιά λυπητερή κι όρκο στον Αλλάχ τους δίνει, πως θ' αλλάξουν οι καιροί.

Σαν ακούσαν οι αρχόντοι του παιδιού την αφοβιά ξεκινάν με λύκου δόντι και με λιονταριού προβιά. Απ' τον Τίγρη στον Ευφράτη, απ' τη γη στον ουρανό κυνηγάν τον αποστάτη να τον πιάσουν ζωντανό.

Πέφτουν πάνω του τα στίφη, σαν ακράτητα σκυλιά και τον πάνε στο χαλίφη να του βάλει την θηλιά. Μαύρο μέλι μαύρο γάλα ήπιε εκείνο το πρωί πριν αφήσει στην κρεμάλα τη στερνή του την πνοή.

Με δύο γέρικες καμήλες μ' ένα κόκκινο φαρί στου παράδεισου τις πύλες ο προφήτης καρτερεί. Πάνε τώρα χέρι χέρι κι είναι γύρω συννεφιά μα της Δαμασκού τ' αστέρι τους κρατούσε συντροφιά.

Σ' ένα μήνα σ' ένα χρόνο βλέπουν μπρος τους τον Αλλάχ που από τον ψηλό του θρόνο λέει στον άμυαλο Σεβάχ: «Νικημένο μου ξεφτέρι δεν αλλάζουν οι καιροί, με φωτιά και με μαχαίρι πάντα ο κόσμος προχωρεί»

Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δε θα αλλάξει ποτέ Καληνύχτα...

Ελλάδα (Λένγκω) Στίχοι –Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος

Το τραγούδι τραγούδησε αρχικά ο ίδιος ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ενώ στη συνέχεια, το 1975 το περιέλαβε η Χάρις Αλεξίου στον πρώτο της προσωπικό δίσκο (12 Λαϊκά Τραγούδια). Το «Λένγκω», υποκοριστικό της Ελλάδας, παρουσιάζει με πίκρα, αλλά και στοργή, τον τρόπο με τον οποίο η πατρίδα φέρεται στα παιδιά της, αλλά δίνει και μια εικόνα της θέσης της στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Στην κυρά μάνα μας μη δίνετε βοήθεια ούτε μαγκούρα στο προσκέφαλο σιμά γιατί θα δέρνει κάθε μέρα τα παιδιά της κι όταν μιλάω θα με λέει αληταρά. Κι αν δέρνει κάθε που γουστάρει τα παιδιά της θα καταντήσουνε εμπόροι δουλικοί. Τα νιάτα χάνονται στα βρόμικα σοκάκια για να μετρήσουν με το μπόι τους τη γη

Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω πάψε να με κυβερνάς Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω πάψε να με τυραννάς

Κι αν θέλω τώρα να ακούγεται η φωνή μου με πιάνει τρόμος από ίσκιους μακρινούς, χρυσάφι μοιάζει η συντροφιά σου στη ζωή μου κι η ομορφιά σου μου γιατρεύει τους καημούς. Ρε μπάρμπα κάτσε να μας πεις μια ιστορία πώς ήταν τότες η μανούλα μας παλιά, έπεφτε ξύλο σα γινόταν φασαρία ή σας νανούριζε με χάδια και φιλιά;

Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω μου σπαράζεις την καρδιά Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω μου πληγώνεις τη χαρά

Κι ο μπάρμπας τότε σοβαρεύτηκε λιγάκι την κούτρα ξύνει και παράγγειλε καφέ. Μητέρα, είπε, ήταν ένα κοριτσάκι που ορφανό μάζευε άνθη σε μπαξέ. Τ΄άνθη στόλιζαν το αγέρωχο κεφάλι, μα όταν κοιμόταν πάλι πέφτανε στη γη κι από τα λούλουδα που ο χάρος είχε βάλει εμένα κράτησε να βλέπω τη ζωή

Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω μου΄χεις φάει τη ψυχή Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω φίλοι θα βρεθούμε όλοι μαζί

Αυτή παιδιά μου ήταν τότες η μανούλα ο κήπος ύστερα εγέμισε ληστές. Το κοριτσάκι μας το ντύσανε γριούλα κι απ΄τα κουρέλια φαινότανε οι πληγές. Κι αν μας χτυπάει με μανία και φωνάζει, τη βάζουν άλλοι με συμφέροντα πολλά. Το όνειρο που φεύγει τη τρομάζει να αναζητάει μια χαμένη ελευτεριά

Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω μάνα, στο καμίνι της φωτιάς Λένγκω, Λένγκω, Λένγκω μάνα, πες μας πάλι τι ζητάς

Το χρυσαλιφούρφουρο Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή

Μουσική: Νίκος Κυπουργός

Η Λιλιπούπολη έτρεχε στα ερτζιανά από το 1976 έως το 1980 στην συχνότητα του Τρίτου προγράμματος που διηύθυνε ο Μάνος Χατζιδάκις. Στην Λιλιπούπολη στάθηκαν παιδιά αλλά και μεγάλοι, γιατί πάντα, ακόμα και σήμερα με τα τραγούδια της, προσφέρει σε όλους ένα υπέροχο ταξίδι στη χώρα των παιδικών αναμνήσεων και στον κόσμο του φανταστικού που όλα είναι πιθανά, όλα αποκτούν σάρκα και οστά. Εκεί βρίσκουμε το όνειρο.

Για ν’ ανεβείς στον ουρανό χρειάζονται δυο φτερά, ένα βιολί, και κάτι πράγματα που δε μετριούνται, που δεν έχουν όνομα, πιστοποιητικό ματιού που πάει μακριά και αργά, επιγραφή στα νύχια της αμυγδαλιάς, τίτλοι της πρωινής χλόης. (Πάμπλο Νερούντα)

Λαέ της Λιλιπούπολης (Αντιπολίτευση) Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή

Μουσική: Νίκος Κυπουργός

Ο Μαύρος Γάτος Στίχοι: Θανάσης Παπακωνσταντίνου Μουσική: Βασίλης Παπακωνσταντίνου

Είν’ αρκετό να πούμε όλοι από μια φορά στη ζωή μας ένα «όχι». (Κώστας Μόντης)

Γιατί τόσα Μνημεία στον Άγνωστο Στρατιώτη κι ούτ’ ένα στον Άγνωστο Άνθρωπο; Εμείς πού θα βάνουμε τα στεφάνια μας; (Κώστας Μόντης)

Ποιο «κράτος», κύριοι, ποιο «κράτος»; Σ’ αλλεπαλλήλους σωρούς «κρατών» πατάμε. Δεν καταλαβαίνετε πως με τεχνητά μέσα κρατάμε την Ιστορία στη ζωή; (Κώστας Μόντης)

Κι ένα μνημείο στον Ακούσιο Στρατιώτη, κύριοι, ένα μνημείο στο στρατιώτη που ακούσια πολέμησε, που ακούσια σκότωσε, που ακούσια σκοτώθηκε.

(Κώστας Μόντης)

Ο Μπάμπης ο Φλου Στίχοι –Μουσική: Παύλος Σιδηρόπουλος

Μια ολόκληρη γενιά μουσικών και ποιητών μετά τη μεταπολίτευση εξέφρασαν μέσα από τους στίχους τους την απογοήτευση από τη ματαίωση των ονείρων και των προσδοκιών τους. Ήταν οι δημιουργοί που βίωναν την περιθωριοποίηση και την απόρριψη και κατέληξαν να αυτοκτονήσουν. Από τους σημαντικότερους η Κατερίνα Γώγου, ο Νικόλας Άσιμος, ο Παύλος Σιδηρόπουλος.

Άσπρη είναι η αρία φυλή η σιωπή τα λευκά κελιά το ψύχος το χιόνι οι άσπρες μπλούζες των γιατρών τα νεκροσέντονα η ηρωίνη. Αυτά λίγο πρόχειρα για την αποκατάσταση του μαύρου. (Κατερίνα Γώγου)

U2, Sunday Bloody Sunday

Το Ιρλανδικό συγκρότημα U2 ξεκίνησε το 1977 και αποτελεί ακόμα και σήμερα ένα από τα σημαντικότερα συγκροτήματα της ροκ μουσικής. Κυρίως κατά τα πρώτα χρόνια της μουσικής τους σταδιοδρομίας επικεντρώθηκαν μέσα από τα τραγούδια τους, αλλά και από την προσωπική τους δράση (στη Διεθνή Αμνηστία και τον ΟΗΕ), σε προβλήματα όπως η πείνα στον Τρίτο Κόσμο, το AIDS, οι ρατσιστικές διακρίσεις στις ΗΠΑ, το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Ν. Αφρική. Το τραγούδι Sunday Bloody Sunday στηλιτεύει τη βία στη Β. Ιρλανδία.

I can't believe the news today Oh, I can't close my eyes and make it go away How long, how long must we sing this song?

'Cause tonight we can be as one, tonight Broken bottles under children's feet Bodies strewn across the dead end streets But I won't heed the battle call It puts my back up, puts my back up against the wall

And the battle's just begun There's many lost but tell me who has won The trench is dug within our hearts And mothers, children, brothers, sisters torn apart

Wipe the tears from your eyes Wipe your tears away

Οδός Ελλήνων Στίχοι: Βασίλης Γιαννόπουλος Μουσική: Χριστόφορος Κροκίδης

Ποιος είναι ο λόγος της ποίησης που βγαίνει απ’ το ποιώ και που σημαίνει πράττω. Ζητάω την απάντηση απ’ τους ακινητοποιημένους. (Κατερίνα Γώγου)

Τρομοκρατία: Εξουσιάζω δια της βίας. Τρόμου. Και τρομοκράτης τι θέλει να πει; Δε θέλω απάντηση απ’ αυτούς που την επινοήσανε. Ζητάω απάντηση απ’ τους λαχανιασμένους. (Κατερίνα Γώγου)

Ένα πληρωμένο τραγούδι Στίχοι: Γιάννης Αγγελάκας Μουσική: Γιώργος Καρράς

Ξεκινώντας το 1983 από τη Θεσσαλονίκη οι Τρύπες και ο Γιάννης Αγγελάκας αποτέλεσαν ένα από τα σημαντικότερα συγκροτήματα του εναλλακτικού ροκ στην Ελλάδα, με επιρροές από punk.

Φιμώνω τοίχους ταΐζω μηχανές, για την καρδιά ενός κτήνους καταπίνω φωτιές. Πληρώνω ερωμένες, σιωπές, εκβιαστές. Τραυλίζω μύθους σκαλίζω πληγές. Για την καρδιά ενός κτήνους κυνηγιέμαι απ' το χθες. Πληρώνω καταθλίψεις, ενοχές, διαστροφές.

Όμως πληρώνομαι γι' αυτό, πληρώνομαι μ' ανώδυνες μικρές διαδρομές πάνω κάτω σε μια λαίμαργη χώρα, μέσα έξω σε μια αχόρταγη χώρα. Πληγώνομαι απ' αυτήν, πληγώνομαι, μα ξαγρυπνάω γυρεύοντας τα άχρηστά της δώρα.

Από εύσπλαχνους δήμιους ζητάω αναβολές, για την καρδιά ενός κτήνους τρέφομαι με ψευτιές. Πληρώνω φίλους-σκύλους, διαλυμένες γιορτές.

Δεν έχει σημασία αν άλλα χελιδόνια είν’ αυτά που ήρθαν, δεν έχει σημασία τι έγιναν τα περσινά. Σημασία έχει που «ήρθαν κ’ εφέτος τα χελιδόνια», σημασία έχει που φωνούλες χελιδονιών διέσχισαν κ’ εφέτος τη γειτονιά μας. (Κώστας Μόντης)

Cranberries, Zombie

Another head hangs lowly Child is slowly taken And the violence caused such silence Who are we mistaken But You see it's not me, It s not my family

In your head, in your Head they are fighting

With their tanks, and their bombs And their bombs, and their guns In your head, In your head they are cryin' Zombie What's in your head, in your head Zombie

Another mother's breakin' Heart is taking over When the violence causes silence We must be mistaken It's the same old theme since 1916 In your head, In your head they're still fightin' With their tanks In your head they are dying

Θαρθεί καιρός που θ’ αλλάξουν τα πράματα. Να το θυμάσαι Μαρία. Θυμάσαι Μαρία στα διαλείμματα εκείνο το παιχνίδι που τρέχαμε κρατώντας τη σκυτάλη -μη βλέπεις εμένα- μην κλαις. Εσύ είσ’ η ελπίδα

άκου θάρθει καιρός που τα παιδιά θα διαλέγουνε γονιούς δε θα βγαίνουν στην τύχη Δε θα υπάρχουνε πόρτες κλειστές με γυρμένους απέξω Και τη δουλειά θα τη διαλέγουμε δε θάμαστε άλογα να μας κοιτάνε στα δόντια.

Οι άνθρωποι –σκέψου!- θα μιλάνε με χρώματα κι άλλοι με νότες Να φυλάξεις μοναχά σε μια μεγάλη φιάλη με νερό λέξεις κι έννοιες σαν κι αυτές απροσάρμοστοι-καταπίεση-μοναξιάτιμή-κέρδος-εξευτελισμός για το μάθημα της ιστορίας.

Είναι Μαρία –δε θέλω να λέω ψέματαδύσκολοι καιροί. Και θάρθουνε κι άλλοι. Δεν ξέρω –μην περιμένεις κι από μένα πολλάτόσα έζησα τόσα έμαθα τόσα λέω κι απ’ όσα διάβασα ένα κρατάω καλά: «Σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος». Θα την αλλάξουμε τη ζωή! Παρ’ όλα αυτά Μαρία. (Κατερίνα Γώγου)

Σιγά μην κλάψω Στίχοι –Μουσική: Γιάννης Αγγελάκας

Μου λεν αν φύγω από τον κύκλο θα χαθώ, στα όρια του μοναχά να γυροφέρνω. Και πως ο κόσμος είν' ανήμερο θεριό κι όταν δαγκώνει εγώ καλά είναι να σωπαίνω. Κι όταν φοβούνται πως μπορεί να τρελαθώ, μου λεν να πάω κρυφά κάπου να κλάψω. Και να θυμάμαι πως αυτό το σκηνικό είμαι μικρός, πολύ μικρός για να τ' αλλάξω.

Μα εγώ μ΄ ένα άγριο περήφανο χορό σαν αετός πάνω απ' τις λύπες θα πετάξω. Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ, Θα πάω να χτίσω μια φωλιά στον ουρανό, θα κατεβαίνω μόνο αν θέλω να γελάσω Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ,

Μου λεν αν φύγω πιο ψηλά θα ζαλιστώ, καλύτερα στη λάσπη εδώ μαζί τους να κυλιέμαι. Και πως αν θέλω περισσότερα να δω, σ' ένα καθρέφτη μοναχός μου να κοιτιέμαι. Κι όταν φοβούνται πως μπορεί να τρελαθώ μου λεν να πάω κρυφά κάπου να κλάψω. Και να θυμάμαι πως αυτό το σκηνικό είμαι μικρός πολύ μικρός για να τ' αλλάξω.

Συμμετείχαν:

Ασλάνη Μαριάννα (Β3): Κιθάρα Γλένη Αγγελική (Β3): Τραγούδι, πιάνο Θραψανιωτάκη Κατερίνα (Γ4): Κιθάρα Κυρικλάκης Σοφοκλής (Γ1): Τραγούδι Μπαριτάκη Νίκη (Γ2): Ηλεκτρική κιθάρα Παπαδάκη Άννα (Α3): Τραγούδι Ρουσογιαννάκη Ειρηάνα (Β3): Τραγούδι, κιθάρα Σταθοράκης Κωστής –Ραφαήλ (Γ3): Τραγούδι, μπουζούκι Τζανάκη Λαμπρινή (Β3): Τραγούδι

Φιλική συμμετοχή:

Γιώργος Λαμπάκης: Ντραμς

Μουσική Διδασκαλία:

Αγγελική Γλένη (Β3)

Επιλογή και επεξεργασία οπτικού υλικού: Ξένια Περακάκη

Ευχαριστούμε: Τον ηχολήπτη κ. Νίκο Χριστοδουλάκη, για την αφιλοκερδή βοήθειά του. Τη Διευθύντρια και το Σύλλογο Καθηγητών για τη συμπαράστασή τους. Την κ. Μαρία Κοκκινογένη για τη συμβολή στην επιλογή των ποιημάτων.

Ευχαριστούμε τα παιδιά μας για τις υπέροχες στιγμές που μας χαρίζουν Ξένια Περακάκη Άννα Νταβέλη