De Smaakmakers van de Verdwenen Zwinhavens

Le Moyen Âge dans votre assiette Das Mittelalter auf dem Teller The Middle Ages on your plate

NL

FR DE SMAAKMAKERS VAN DE VERDWENEN DU EN ZWINHAVENS

NL

DE VERDWENEN ZWINHAVENS Het prachtige Zwinlandschap van vandaag zag er in de middeleeuwen helemaal anders uit. De Universiteit Gent deed jarenlang archeologisch onderzoek in de Zwinstreek, waar ooit de middeleeuwse voorhavens van Brugge lagen.

Verdwenen Zwinhavens die op begeesterende wijze tot leven komen in de VR-kijkers in Brugge, Damme, Sluis en Knokke-Heist.

PROEVEN VAN HET VERLEDEN: DE MIDDELEEUWEN OP JE BORD Uit de opgravingen en na het uitpluizen van oude toltarieven, kwamen ook verrassend lekkere vondsten aan het licht.

De Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh nam een duik in die overvolle voorraadkast van het middeleeuwse Zwin en ging aan de slag met lokale smaakmakers om met middeleeuwse ingrediënten hedendaagse creaties te maken of mee te zoeken naar de verborgen middeleeuwen in bestaande producten.

Samen met de smaakmakers graaft De Foodarcheoloog steeds dieper in het smaakvolle verleden van de Verdwenen Zwinhavens. Wat ze bovenhalen is een onuitputtelijke bron van culinaire inspiratie die uitvloeit in steeds meer nieuwe smaaksensaties.

Denk nu zeker niet aan zware middeleeuwse kost, maar wel aan smaken letterlijk geworteld in de bodem van het Zwinterroir. Smaken die leiden tot verrassend hippe creaties met een nasmaak voor een duurzame toekomst.

Je kan de gepassioneerde makers en hun producten zelf ontdekken in hun winkels en proeven in een selectie van memorabele ontbijt-, lunch-, apero- en dinerplekken. Om de Verdwenen Zwinsmaken nog dichter bij te brengen zijn er in drie Verdwenen Zwinfoodhubs middeleeuwse voorraadkasten uit de grond gerezen. Je vindt er een handige selectie van Verdwenen Zwinsmaken die je zomaar in je fietstas of boodschappenmand kan stoppen.

Neem de smaken of nasmaken mee naar de dichtstbijzijnde VR-kijker langs de Verdwenen Zwinhavensfietsroute en dompel je volledig zintuigelijk onder in de Verdwenen Zwinhavens.

Tijdreizen kwam nog nooit zo dichtbij!

P.2

P.3

GOÛTER LE PASSÉ: LE MOYEN ÂGE DANS VOTRE ASSIETTE

FR Le magnifique paysage du Zwin tel que nous le connaissons était très différent au Moyen Âge. Pendant des années, l’Université de Gand a mené des fouilles archéologiques dans la région du Zwin, où se trouvaient les avant-ports médiévaux de Bruges. Les ports disparus du Zwin prennent vie de manière passionnante dans les bornes de réalité virtuelle à Bruges, Damme, Sluis et Knokke-Heist.

Les fouilles et l’étude des anciens péages ont également révélé de surprenantes trouvailles.

L’archéologue alimentaire Jeroen Van Vaerenbergh s’est plongé dans ce garde-manger abondant du Zwin médiéval et a collaboré avec des créateurs culinaires locaux pour réaliser des créations contemporaines avec des ingrédients médiévaux ou chercher le Moyen Âge caché dans les produits existants.

P.4

Avec les créateurs culinaires, l’archéologue alimentaire s’enfonce de plus en plus dans l’histoire culinaire des Ports Disparus du Zwin. Ils permettent de découvrir une source intarissable d’inspiration culinaire qui donne lieu à des sensations gustatives de plus en plus innovantes.

LES PORTS DISPARUS DU ZWIN

Ne pensez pas à une cuisine médiévale lourde, mais à des saveurs littéralement enracinées dans le terroir du Zwin. Des saveurs qui donnent naissance à des créations étonnamment contemporaines avec un arrière-goût d’avenir durable !

Vous pouvez découvrir vous-même les créateurs passionnés et leurs produits dans leurs magasins, mais aussi y goûter dans une sélection de lieux mémorables où prendre le petit-déjeuner, le lunch, l’apéro et le dîner. Afin de vous rapprocher encore plus des Saveurs disparues

du Zwin, des garde-manger médiévaux ont été créés dans trois hubs alimentaires du Zwin. Vous y trouverez une sélection pratique des Saveurs disparues du Zwin, que vous pourrez facilement ranger dans le sac de votre vélo ou dans votre panier de courses.

Emmenez les goûts ou arrièregoûts dans la borne de réalité virtuelle la plus proche le long de l’itinéraire cyclable des Ports Disparus du Zwin et plongez-vous sensoriellement dans les Ports Disparus du Zwin.

Le voyage dans le temps n’a jamais été si proche !

P.5

GESCHMACK DER VERGANGENHEIT: DAS MITTELALTER AUF DEM TELLER

DU

Die wunderschöne Zwinlandschaft von heute sah im Mittelalter noch ganz anders aus. Die Universität Gent führte viele Jahre lang archäologische Studien in der Zwinregion durch, wo einst die mittelalterlichen Vorhäfen von Brügge lagen. Diese verschwundenen Zwinhäfen werden mit VR-Brillen in Brügge, Damme, Sluis und Knokke-Heist auf spannende Weise zum Leben erweckt. Bei den Ausgrabungen und der Analyse alter Zollgebühren kamen auch überraschend leckere Funde zutage.

DIE VERSCHWUNDENEN ZWINHÄFEN P.6

Der Lebensmittelarchäologe Jeroen Van Vaerenbergh beschäftigte sich intensiv mit der reichhaltigen Speisekammer des mittelalterlichen Zwin und machte sich mit lokalen Trendsettern ans Werk, um aus mittelalterlichen Zutaten zeitgenössische Kreationen herzustellen oder in bestehenden Produkten nach dem verborgenen Mittelalter zu suchen.

Gemeinsam mit den Trendsettern tauchte der Lebensmittelarchäologe immer tiefer in die köstliche Vergangenheit der verschwundenen Zwinhäfen ein. Dabei stießen sie auf eine sprudelnde Quelle von kulinarischer Inspiration, die zu immer neuen Geschmackserlebnissen führte. Keine schwere mittelalterliche Kost, sondern Gerichte, die wortwörtlich im Boden der Zwinregion verwurzelt sind. Diese verblüffend coolen Kreationen haben den Beigeschmack einer nachhaltigen Zukunft.

Sie können die leidenschaftlichen Erfinder und ihre Produkte selbst in den Läden kennenlernen oder in speziellen Lokalen kosten, die Frühstück, Mittagessen, Aperitif und Abendessen anbieten.

Um Ihnen die verschwundenen Zwinaromen noch näher zu bringen, wurde in drei Foodhubs ein Mittelalterregal eingerichtet. Dort finden Sie eine praktische Auswahl an verschwundenen Zwinaromen, die Sie in der Fahrradtasche oder im Einkaufskorb transportieren können.

Nehmen Sie diese Köstlichkeiten zur nächstgelegenen VR-Brille auf der Fahrradroute entlang der verschwundenen Zwinhäfen mit und tauchen Sie mit allen Sinnen in die verschwundenen Zwinhäfen ein.

Nie war Zeitreisen so einfach!

P.7

EN

THE LOST PORTS OF THE ZWIN The stunning Zwin landscape we see today looked vastly different in the Middle Ages. For many years, Ghent University carried out archaeological excavations in the Zwin region, where the medieval outer harbours were once located. The Lost Ports of the Zwin come to life in an inspiring way via the VR viewers in Bruges, Damme, Sluis and Knokke-Heist.

From the excavations and after sifting through the old toll rates, surprising finds came to light.

The Food Archaeologist Jeroen Van Vaerenbergh dived into the overflowing pantry of the medieval Zwin and worked with local chefs and entrepreneurs to make contemporary creations with medieval ingredients or to search for the hidden medieval elements in existing products.

P.8

TASTE HISTORY: THE MIDDLE AGES ON YOUR PLATE In collaboration with the chefs and entrepreneurs, The Food Archaeologist dived ever deeper into the delicious past of The Lost Ports of the Zwin.

What they uncovered was an inexhaustible source of culinary inspiration from which more and more new taste sensations emerged.

We are not talking about heavy medieval fare but of flavours literally rooted in the soil of the Zwin terroir. They are flavours that lead to surprisingly contemporary creations with an aftertaste of a sustainable future.

You can discover the passionate creators and their products in their shops and try them for breakfast, lunch, aperitif and dinner in a selection of memorable places. To bring The Lost Ports of the Zwin even closer, medieval pantries have risen from the ground in three The Lost Food Hubs of the Zwin.

They contain a handy selection of The Lost Flavours of the Zwin that easily fit in your bike bag or shopping basket.

Take the flavours or aftertastes to the closest VR viewer on The Lost Ports of the Zwin Cycle Route and immerse your senses in The Lost Ports of the Zwin.

Time travel has never been so close!

P.9

DU

NL

Jeroen experimenteerde samen met de smaakmakers met mythische paradijskorrel, Syrisch rozenwater, Spaanse zuidvruchten, masteluinbloem, kruidig bier, vergeten Noordzeevis, lokale oogst… Hij werkte op maat samen met streekproducenten, ijsjesmakers, brouwers en creatieve geesten uit de Zwinstreek.

FR

JEROEN VAN VAERENBERGH

Avec les créateurs culinaires, Jeroen a expérimenté la maniguette, l’eau de rose de Damas, les agrumes espagnols, la fleur de méteil, la bière aux épices, les poissons oubliés de la mer du Nord, la récolte locale, etc. Il a effectué un travail sur mesure avec des producteurs régionaux, des glaciers, des brasseurs et des esprits créatifs de la région du Zwin.

Jeroen experimentierte zusammen mit den Trendsettern mit mythischen Paradieskörnern, syrischem Rosenwasser, spanischen Südfrüchten, Mischmehl, würzigem Bier, vergessenen Nordseefischen, lokaler Ernte … Dabei wurde er von regionalen Erzeugern, Eismachern, Brauereien und kreativen Köpfen aus der Zwinregion unterstützt.

EN

Together with the chefs and entrepreneurs, Jeroen experimented with the mythical grains of paradise, Syrian rose water, Spanish dried fruit, mastelum flower, spicy beer, forgotten North Sea fish, and local harvests.

He worked to create custom dishes with local producers, ice cream makers, brewers and creative spirits from the Zwin region.

DE FOODARCHEOLOOG - L’ARCHÉOLOGUE ALIMENTAIRE DER LEBENSMITTELARCHÄOLOGE - THE FOOD ARCHAEOLOGIST P.10

© Athos Burez

WWW.VERDWENEN-ZWINHAVENS.BE

2 KNOKKE

3 SLUIS

1 DAMME BRUGGE

Les heureux cyclistes pourront goûter ou acheter les saveurs médiévales chez les entrepreneurs créatifs le long de l’itinéraire cyclable des Ports Disparus du Zwin. Vous préférez découvrir plus de saveurs en même temps ? C’est possible ! Les trois hubs alimentaires vous présentent un menu raffiné avec des plats ou créations des Ports Disparus du Zwin.

Ou ils présenteront une sélection de produits des ports du Zwin dans les garde-manger médiévaux. Idéal à emporter, à offrir ou simplement à déguster à la maison !

P.12

BRASS E

Lustige fietsers kunnen de middeleeuwse smaken proeven of kopen bij de creatieve ondernemers langs de Verdwenen Zwinhavensfietsroute. Wil je liever veel smaken ineens? Dat kan! De 3 Foodhubs presenteren je een fijne menukaart met Verdwenen Zwinhavens gerechtjes of creaties.

Of ze etaleren in de middeleeuwse voorraadkasten een selectie aan Zwinhavens producten. Ideaal om mee te nemen, als cadeau of gewoon om lekker zelf thuis die middeleeuwen te versnaperen!

Z

FR

SANDERSD RIE

PR

NL

E POLDER OET

1

2

3

AUW EPA

ONTDEK DE 3 FOODHUBS

LAB MOUT OEF

Kerkstraat 33,

Hazegrasstraat 85,

Kaai 42,

8340 Damme (BE)

8340 Knokke-Heist (BE)

4524 CK Sluis (NL)

moutdamme.be/ pop-up-proeflab

zoetepolder.be

hotelsandersdepaauw.nl

DÉCOUVREZ LES 3 HUBS ALIMENTAIRES P.13

3

2 KNOKKE

SLUIS

1 DAMME BRUGGE

Z

BRASS E

1

2

3

Kerkstraat 33,

Hazegrasstraat 85,

Kaai 42,

8340 Damme (BE)

8340 Knokke-Heist (BE)

4524 CK Sluis (NL)

moutdamme.be/ pop-up-proeflab

zoetepolder.be

hotelsandersdepaauw.nl

ENTDECKEN SIE DIE 3 FOODHUBS P.14

SANDERSD RIE

PR

E POLDER OET

AUW EPA

LAB MOUT OEF

DISCOVER THE 3 FOOD HUBS DU

EN

Radfreunde können die mittelalterlichen Leckereien bei den kreativen Unternehmern auf der Fahrradroute entlang der verschwundenen Zwinhäfen kosten oder kaufen. Suchen Sie mehr Vielfalt an nur einem Ort? Kein Problem! In den drei Foodhubs stehen typische Gerichte oder Kreationen rund um die verschwundenen Zwinhäfen auf der erlesenen Speisekarte. In den Mittelalterregalen finden Sie ebenfalls eine Auswahl an Zwinhafen-Produkten. Ideal zum Mitnehmen, als Geschenk oder um einfach selbst daheim in mittelalterlichen Genüssen zu schwelgen!

Enthusiastic cyclists can try and/or buy the medieval flavours from the creative entrepreneurs along The Lost Ports of the Zwin Cycle Route. If you would like to try lots of flavours at once, you can! The three Food Hubs present a lovely menu with The Lost Ports of the Zwin dishes and creations. Or they display a selection of The Ports of the Zwin products in the medieval pantries. The medieval delights are perfect to takeaway, give as a gift or to snack on at home!

P.15

PROEF ONZE SMAAK MAKERS DÉCOUVREZ NOS CRÉATEURS CULINAIRES KOSTEN SIE UNSERE KREATIONEN SAMPLE OUR TASTEMAKERS

P.16

1

PROEFLAB MOUT FOODHUB

P.18

2

MAÏSTERPLAN

P.22

3

BAR ANTIQUES

P.26

4

HOEVESLAGERIJ BONNE

P.30

5

DAMSE BROUWERS

P.34

6

WIJNHUIS MÉRULA

P.38

7

HOTEL ST. POL

P.42

8

HOEVE HAZEGRAS

P.46

9

ZOETE POLDER FOODHUB

P.50

10

DE TRAMROUTE

P.54

11

CHOCOLATIER M

P.58

12

THE PHARMACY

P.62

13

LE MUZÉE DE L’AMUZETTE

P.66

14

BAKKERIJ PHILIPPE

P.70

15

DE ZWINSHOP

P.74

16

DE VIJVERHOEVE

P.78

17

BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW FOODHUB

P.82

18

BAKKERIJ SINT-PAULUS

P.86

19

DE AMBACHTERIE

P.90

20

DE HEERENHOEVE

P.94

21

STRANDPAVILJOEN DE ZEEMEEUW

P.98

22

DUTCH BARGAIN

P.102

23

TAFEL TWAALF

P.106

P.17

PROEV EN –

TASTE

De Zwinhavens waren voor ons behoorlijk verdwenen. Het was een eye-opener om met oer/oude-smaken aan de slag te gaan.

N-

FOOD HUB

TER – SCHMEC KE GOÛ

POP-UP ZOMERBAR PROEFLAB MOUT Kerkstraat 33, 8340 Damme (BE) www.moutdamme.be/ pop-up-proeflab Gesloten op maandag, dinsdag en woensdag.

QUINTEN & SOFIE

POP-UP ZOMERBAR

PROEFLAB MOUT BAR D’ÉTÉ POP-UP - POP-UP-SOMMERBAR POP-UP SUMMER BAR

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.19

Bar d'été dans les jardins secrets de l'Hôpital St.-Jan Sommerbar im verborgenen Garten des St-Jans-Hospitals EN Summer bar in the secret garden of St John’s Hospital FR

DU

Zomerbar in de geheime tuin van het Sint-Janshospitaal

BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

WAFELEN Wafels waren ook in de middeleeuwen een populaire traktatie tijdens familiefeesten. Bij dorpskermissen en in de straten van de stad bleven wafels het jaar rond populair en werden ze gekocht bij wafelventers. Wafelijzers waren soms rijkelijk versierd.

Zo vond het populaire streetfood ook de weg tot op de banketten van de hertogen van Bourgondië.

Van 1 juli tot 31 augustus, van donderdag tot en met zondag, wordt het heerlijk toeven in de verborgen tuin van het oude Sint-Janshospitaal in Damme. Bistrobar Mout gaat in de pop-upbar aan de slag met de memorabele smaak van de Verdwenen Zwinhavens. Je proeft er verrassend hedendaagse creaties die je terugvoeren naar de tijd toen Damme een bruisende havenstad was.

Voor je vertrekt, shop in de middeleeuwse voorraadkast van de Verdwenen Zwinhavens. Je vindt er een selectie van Verdwenen Zwinsmaken.

Ideaal voor in je fiets- of boodschappentas.

TIP

Op wandelafstand kijk je aan de Damse Vaart 360° om je heen in de VR-kijker. Je stapt er zo de middeleeuwen weer binnen!

P.21

TASTE

PROEV EN –

N-

De Middeleeuwse vibe die hier nog hangt in Damme, is sowieso heerlijk om in te verdwalen.

Dat combineren met een middeleeuws lekkernijtje, kan alleen maar vonken geven.

TER – SCHMEC KE GOÛ

MAÏSTERPLAN Zuiddijk 14, 8340 Damme (BE) www.maisterplan.be Van 1 juli t.e.m. 31 augustus elke dag open – online reserveren.

JANNE & MAXIME

MAISDOOLHOF

MAÏSTERPLAN LABYRINTHE DE MAÏS MAÏSTERPLAN - MAISLABYRINTH MAÏSTERPLAN - CORN MAZE MAÏSTERPLAN

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.23

Aventure en packraft avec pique-nique médiéval Packrafting-Abenteuer mit mittelalterlichem Picknick EN Packraft adventure with medieval picnic FR

DU

PACKRAFTAVONTUUR MET MIDDELEEUWSE PICKNICK BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

PICKNICK Het toppunt van middeleeuws picknicken was weggelegd voor de elite. Zij trokken met tafels, stoelen en een heel banket de natuur in om van de geneugten van hun domein te genieten. De gewone reiziger zette zich langs de kant van de weg en opende de knapzak. De boeren op het land zochten een plek in de schaduw van een boom.

Je vertrekt vanuit Maïsterplan met je knapzak vol historische ingrediënten uit de biologische pluktuin. Langs de route van de Verdwenen Zwinhavens blaas je je packraft op. Via het water ontdek je de historische verhalen rond Damme op een unieke manier.

Afsluiten kan met een Middeleeuws geïnspireerde barbecue op de historische hoeve van Maïsterplan.

Packraften ook voor kinderen.

P.25

TASTE

PROEV EN –

N-

We konden nooit vermoeden dat er in de Middeleeuwen al zoveel verschillende invloeden waren van uit gans Europa en zelfs de wereld, die pasten binnen ons foodsharing-concept.

TER – SCHMEC KE GOÛ

BAR ANTIQUES Damse Vaart Noord 4, 8340 Oostkerke (BE) www.barantiques.be Gesloten op zondag, maandag en dinsdag.

GLENN & MANON

RESTAURANT

BAR ANTIQUES RESTAURANT - RESTAURANT - RESTAURANT

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.27

Goûter de Monnikerede disparu Verkostung des verschwundenen Monnikerede EN Sample the lost Monnikerede FR

DU

Proeven van het verdwenen Monnikerede BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

CAES Het drinken van melk was in de laatmiddeleeuwse steden niet de gewoonte. Enkel bij kinderen, ouderlingen en zieken stond het soms op het menu. Om melk verteerbaar te maken en de korte houdbaarheidsdatum te omzeilen, heeft men ver voor de middeleeuwen kaas en boter ontwikkeld.

Bij het brugje over de Damse Vaart komen de smaken van het verzonken Monnikerede terug tot leven. Hier kan je nagenieten met een middeleeuws drankje op het terras of in de bar. Prikkel verder je zintuigen in het restaurant met food to share or not to share. Start met een kruidig ovenkaasje en sluit af met een middeleeuwse zoete zonde.

TIP

Er staat een VR-kijker op wandelafstand met 360° zicht op het verdwenen Monnikerede.

P.29

PROEV EN –

TASTE

MARC & ARNO

N-

Wij wonen op de boerderij waar zeker al 15 generaties van vader op zoon woonden en werkten.

Onze hoeve ligt pal op de grens tot waar het water in de middeleeuwen kwam.

TER – SCHMEC KE GOÛ

HOEVESLAGERIJ BONNE Moerkerksesteenweg 3A, 8340 Damme (BE) www.slagerijbonne.be Hoevewinkel enkel open op vrijdag en zaterdag van 8u tot 18u

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

PROEFLAB MOUT DAMME (BE BAR ANTIQUES OOSTKERKE (BE)

HOEVESLAGERIJ

BONNE

BOUCHERIE FERMIÈRE BONNE - METZGEREI BONNE FARM BUTCHERY BONNE

PARADIJSKORREL SAUSIJSSEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.31

Des saucisses artisanales à l’histoire relevée Handwerklich zubereitete Würste mit pikanter Geschichte EN Traditional sausages with a spicy story FR

DU

Ambachtelijke worsten met een pittig verhaal BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

SAUSIJSSEN Verse worsten staan niet in de middeleeuwse toltarieven.

Ze werden al opgepeuzeld voor ze in het ruim van het schip belandden. In droge vorm hingen er wellicht wel een paar in het kombuis.

Door toevoeging van specerijen werd het vlees exclusiever en kon er gevarieerd worden in smaak.

Het creatief vakmanschap van hoeveslager Marc en zoon Arno kan je proeven in twee ongeëvenaarde worsten, waarvan de smaak voor eeuwen verborgen bleef. In de Oud Dammenaar, een droge worst met pittige paradijskorrel, en een middeleeuwse grillworst voor op de BBQ, komen de duurzame smaken van kop tot staart en van vroeger tot nu samen. Lekker vers van de eigen hoeve met een knipoog naar het middeleeuwse Damme.

P.33

PROEV EN –

TASTE

KURT EN DIETER

N-

We werden geprikkeld door De Foodarcheoloog om ongekende kruiden als galanga en paradijskorrel te ontdekken en te experimenteren om tot deze nieuwe gin te komen.

TER – SCHMEC KE GOÛ

kurtdefauw@telenet.be

PROEFLAB MOUT DAMME (BE) BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW SLUIS (NL) STRANDPAVILJOEN DE ZEEMEEUW RETRANCHEMENT (NL) HOTEL ST. POL KNOKKE HEIST (BE) DE ZWINSHOP KNOKKE HEIST (BE) BAR ANTIQUES DAMME (BE) ZOETE POLDER KNOKKE-HEIST (BE)

BROUWERIJ

DAMSE BROUWERS

BRASSEURS DE DAMME - BRAUEREIEN DAMME BREWERS OF DAMME

AQUA VITE KRUIDIGE WIJN PARADIJSKORREL CORIANDER POER

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.35

Lost Harbour gin aux anciens épices botaniques Lost Harbour Gin mit alte botanische Kräuter EN Lost Harbour gin with ancient botanicals FR

DU

Lost Harbour gin met eeuwenoude botanicals BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

KRUIDIGE WIJN Het 14de-eeuwse Damme was dé wijnhaven van Vlaanderen. De topwijnen van het moment kwamen uit Zuid-Europa. Ze stonden garant voor zoete, likeurachtige wijnen die werden nagebootst door honing, suiker en specerijen toe te voegen aan noordelijke wijnen.

De Damse Brouwers gooiden voor Verdwenen Zwinhavens het roer om. Ze infuseerden een middeleeuwse aqua vite met de smaken en geuren van kruiden en specerijen die opstegen uit de schepen die aangemeerd lagen in de verdwenen haven van Damme.

Een geneeskrachtige opkikker uit het oude Sint-Janshospitaal van Damme, wordt een kruidige traktatie met een memorabele afdronk.

P.37

PROEV EN –

TASTE

MARINO

N-

Door de Verdwenen Zwinhavens wortelt onze wijn nog meer in het terroir van Damme en Brugge.

Twaalfde-eeuwse wijnbouw komt terug tot leven.

TER – SCHMEC KE GOÛ

WIJNHUIS MÉRULA Blauwezaalhoek 4, 8310 Brugge - Sint-Kruis (BE) www.merulawines.com Open op zondagvoormiddag (10.30u - 12.30u) en tijdens evenementen op Domein De Blauwe zaal.

TE KOOP OP DE WEBSHOP EN IN HET WIJNHUIS UNIQUEMENT VIA LA BOUTIQUE EN LIGNE ET DANS LA CAVE NUR ÜBER DEN WEBSHOP UND IN DER WEINKELLEREI ONLY AVAILABLE VIA THE WEBSHOP AND IN THE WINEHOUSE

WIJNHUIS

MÉRULA CAVE - WEINGUT - WINERY

KNOKKE

SLUIS

WIJN DAMME BRUGGE

P.39

Le vin des Ports Disparus Wein von verschwunden Zwinhäfen EN Wine from the Lost Ports FR

DU

Verloren Zwin WIJN

BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

WIJN Abrugs … omringd door wijngaarden zo omschrijft de Maghrebijnse geleerde Al-Idrisi het Brugge van 1154.

De traditie van het wijn maken hield in de Lage Landen stand tot het laatmiddeleeuwse klimaat verslechterde en de bierbrouwers het monopolie namen. Het 14de-eeuwse Damme was dé wijnhaven van Vlaanderen. Tonnen geïmporteerde wijn werden gestapeld in het havenkwartier.

Met ruim 8 ha wijngaarden heeft Mérula de ambitie om de wijnbouw in de streek terug op de kaart te zetten. In een ver verleden werd hier al wijn verbouwd. Mérula is lokale, Belgische kwaliteitswijn die zijn heerlijke afdronk dankt aan een continu streven naar topkwaliteit en een doorgedreven respect voor de natuur en de streek. Wat begon als een kleinschalig wijnproject, groeide uit tot een wijnhuis met naam.

P.41

TASTE

PROEV EN –

N-

We hebben een verhaal te vertellen aan onze klanten, een verhaal dat ik steeds met veel passie deel met onze gasten door ze te laten proeven van die middeleeuwse smaken.

TER – SCHMEC KE GOÛ

HOTEL ST. POL Bronlaan 23, 8300 Knokke-Heist (BE) + 32 50 60 15 21 www.hotelstpol.be Het ontbijt is ook toegankelijk voor niet-hotelgasten, enkel na reservatie minstens een dag voordien.

ROBIN

HOTEL

ST. POL HÔTEL ST. POL - HOTEL ST. POL - HOTEL ST. POL

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.43

Petit déjeuner aux Ports Disparus du Zwn Frühstück an die verschwundenen Zwinhäfen EN Breakfast at the Lost Ports of the Zwin FR

DU

Ontbijten in de Verdwenen Zwinhavens BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

POER De zwoele geur van specerijen vulde de handelshuizen van de Zwinhavens. Het is een fabel dat specerijen benut werden om de bedorven smaak van vlees en vis te maskeren.

Ze etaleerden eerder de rijkdom van de gastheer en zorgden voor variatie en kleur op tafel.

Dompel je bij het ontwaken onder in de smaken van de Verdwenen Zwinhavens. Het ontbijtbuffet is overladen met delicatessen van de smaakmakers en unieke bereidingen van de gastheer zelf. Robin en Ilse zijn gepassioneerde Verdwenen Zwinambassadeurs die je graag op weg zetten om de verzande havens te ontdekken. Gespijsd met smaken en verhalen spring je nadien op de fiets.

TIP

In het Zwin Natuur Park staat een VR-kijker met 360° zicht op het middeleeuwse Zwin.

P.45

TASTE

PROEV EN –

N-

De vermelding ‘Hazegras’ duikt voor het eerst op rond 1280. Zo zijn we dus verankerd in de middeleeuwen.

TER – SCHMEC KE GOÛ

HOEVE HAZEGRAS Hazegrasstraat 122, 8340 Knokke-Heist (BE) www.hazegras.be/ hoeve-ijs Elke dag open van juli t.e.m. september. Gesloten bij regenweer.

LIEVE

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

PROEFLAB MOUT DAMME (BE) BAR ANTIQUES DAMME (BE) DE TRAMROUTE KNOKKE-HEIST (BE)

HOEVE

HAZEGRAS LA FERME HAZEGRAS - BAUERNHOF HAZEGRAS FARMHOUSE HAZEGRAS

ZUYDVRUCHTEN PARADIJSKORREL

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.47

Sorbet au citron aux grains de paradis Zitronensorbet mit Paradieskörnern EN Lemon sorbet with grains of paradise FR

DU

Citroensorbet met paradijskorrel

BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

PARADIJSKORREL In de beerput van het hertogelijk Prinsenhof van Brugge kwam een mysterieuze smaakmaker aan het licht. Zuiderse specerijhandelaars brachten paradijskorrels tot de Zwinhavens. Het pittige zaadje van een moerasplant uit West-Afrika was een topper in de haute cuisine van de late middeleeuwen.

Wist je dat de Verdwenen Zwinhavens overspoeld werden met citroenen en ander mediterraan fruit?

IJsmaakster Lieve wel en ze ging met de zuidvruchten aan de slag. Haar fris zuurzoete citroensorbet werkt ze verrassend af met paradijskorrels uit de pepermolen. Een pittig mythisch specerij dat ook de middeleeuwers met verstomming sloeg. Stap van je fiets en ervaar het zelf.

P.49

KATLEEN

PROEV EN –

TASTE

Met de opleiding ‘Gastheer van de Zwinstreek’ werden we helemaal ondergedompeld in de geschiedenis van de Zwinstreek.

De Zwinhavens onthulden hun historische geheimen!

N-

FOOD HUB

TER – SCHMEC KE GOÛ

SHOP DE ZOETE POLDER Hazegrasstraat 85, 8340 Knokke-Heist (BE) www.zoetepolder.be Open iedere dag van half juni tot half september, buiten het zomerseizoen enkel open op zaterdag en zondag.

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

PROEFLAB MOUT DAMME (BE) BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW SLUIS (NL) HOTEL ST. POL KNOKKE-HEIST (BE) DE TRAMROUTE KNOKKE-HEIST (BE) LA MUZÉE DE L’AMUZETTE KNOKKE-HEIST (BE) DE ZWINSHOP KNOKKE-HEIST (BE)

HOEVEWINKEL

ZOETE POLDER MAGASIN DE LA FERME - HOFLADEN - FARM SHOP

SUCCADES CONFITUERS VERSCH FRUYT

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.51

Confitures de saison et fruits frais aux saveurs mythiques Marmelade je nach Jahreszeit und frisches Obst mit mythischen Aromen EN Seasonal jams with fresh fruit and mythical flavours FR

DU

Seizoensconfituren en vers fruit met mythische smaken BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

VERSCH FRUUT Versch fruut rolde uit de hoorn des overvloeds op de middeleeuwse markten. Van alle vruchten bestonden talrijke regionale variëteiten. Hoewel het fruit tot aan de volgende zomer bewaard kon worden, werd niet al het fruit vers genuttigd. Veel werd verwerkt in bewaarbereidingen.

Verser dan in de Zoete Polder kan je geen middeleeuwse smaken vinden. De winkel van de fruithof bulkt van vers fruit en huisbereide confituren. Laat je verleiden door het blinkend en sappig fruit dat hier rijpt temidden de Verdwenen Zwinhavens.

Voor je vertrekt, shop in de middeleeuwse voorraadkast van de Verdwenen Zwinhavens. Je vindt er een selectie van Verdwenen Zwinsmaken. Ideaal voor in je fiets- of boodschappentas.

P.53

TASTE

PROEV EN –

N-

De sporen van de stoomtram deden al het historische belang van de plek vermoeden.

Met de Verdwenen Zwinhavens gaan we nog verder terug in de tijd.

TER – SCHMEC KE GOÛ

DE TRAMROUTE Retranchementstraat 27, 8300 Knokke-Heist (BE) www.brugseommeland.be/ doen/verdwenen-zwinhavens/ tramroute In de zomer elke dag open van 13u30 tot 17u, behalve op maandag.

SABINE

HOEVETERRAS

DE TRAMROUTE TERRASSE FERMIÈRE - BAUERNHOF TERRASSE FARM TERRACE

PARADIJSKORREL SUCCADES CONFITUERS ZUYDVRUCHTEN PANNEKINKSHE

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.55

Sandwich et crêpe Sandwich und Pfannkuchen EN Sandwich and pancake FR

DU

Fietspitstop met de smaak van de Verdwenen Zwinhavens BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

PANNEKINKSHE Alles wat men in de vasten niet mocht eten, vond z’n weg naar de feesttafel.

Verse eierkoeken gebakken in een rijkelijk beboterde koekenpan stonden tot bij de meest volkse gezinnen op het feestmenu. Pannekinkshes verblijden de middeleeuwer bij elk volks- en familiefeest.

Bij de grens tussen België en Nederland heb je vanop het hoeveterras een uitgestrekt zicht op het verzande historisch landschap waar vroeger de brede doorvaarroute naar de Zwinhavens lag. Laat de grenzen tussen tijd en nationaliteit vervagen en proef van enkele Verdwenen Zwinsmaken tussen een boterham, op een pannenkoek of bij een wafel.

P.57

TASTE

PROEV EN –

N-

Ik dacht bij de Middeleeuwen aan echt eenvoudige, alledaagse producten, maar was enorm verrast door de diversiteit aan kruiden en exotische handelswaren.

TER – SCHMEC KE GOÛ

CHOCOLATIER M Sylvain Dupuisstraat 38, 8300 Knokke-Heist (BE) www.chocolatier-m.be Gesloten op dinsdag en woensdag (in de schoolvakanties enkel op woensdag gesloten).

DAVID

CHOCOLATERIE

CHOCOLATIER M CHOCOLATERIE - SCHOKOLADENLADEN CHOCOLATE SHOP

GRUUT CORIANDER, VENCKEL BOEKWEIT

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.59

Chocolats épicés Würzige Pralinen EN Spicy chocolates FR

DU

Kruidige pralines met verloren gewaande smaakcombinaties BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

GRUUT Bier bestaat uit vier bestanddelen: water, graan, gist en bewarende smaakmakers. In de bloeiperiode van de Verdwenen Zwinhavens werd gruut aan het brouwvocht toegevoegd.

De residentie van de Brugse heren van Gruuthuse getuigt nog steeds van de rijkdom die hiermee vergaard werd.

Het inventief meesterschap proef je in de drie delicate smaaksensaties die topchocolatier David voor de Verdwenen Zwinhavens maakt. Geworteld in een familie van brouwers, verwerkt hij de unieke smaak van brouwgruit in een praline die de smaak van middeleeuws bier oproept. De smaken van echte hazelnoten, citrisch korianderzaad, anijzig venkelzaad en crunchy boekweit landen in twee zoete verleidingen.

P.61

TASTE

PROEV EN –

TER – SCHMEC KE GOÛ

N-

Het intrigeerde mij om te horen wat onze voorouders in de middeleeuwen aten en dronken. Met onze cocktails blijf je ook steeds maar proberen en ben je nooit uitgeleerd.

Die middeleeuwse smaken zijn heel dankbaar om mee te experimenteren.

COCKTAILBAR THE PHARMACY Lippenslaan 98, 8300 Knokke (BE) thepharmacy.bar Gesloten op woensdag en donderdag.

NOA

COCKTAILBAR

THE PHARMACY BAR À COCKTAILS - COCKTAILBAR - COCKTAIL BAR

KRUIDIGE WIJN VENCKEL AQUA VITE

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.63

Cocktail expérimental aux saveurs disparues du Zwin Experimenteller Cocktail mit verschwundenen Zwinaromen EN Experimental cocktail with The Lost Flavours of the Zwin FR

DU

Experimentele cocktail met Verdwenen Zwinsmaken BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

VENCKEL Venkel was een populaire plant in de laatmiddeleeuwse keuken. Wat zou een middeleeuwse appeltaart geweest zijn zonder de lichte anijstoets van venkel? Een oergrootmoedersrecept dat verdient om terug in leven geroepen te worden in een frisse nieuwe Aqua Vite, dats water des levens of levend water, zoals de middeleeuwers het noemden.

De iconische cocktailbar The Pharmacy landt in het bruisende hart van Knokke.

In de zinnenprikkelende bar vinden cocktails en barfood mekaar. Met de ingrediënten uit de overvolle voorraadkast van de Verdwenen Zwinhavens creëert Noa een frisse cocktail met een populaire middeleeuwse smaakcombinatie.

Groene appel en delicate venkel - lokaal geteeld door Shane van Florafarm vinden mekaar opnieuw in het glas.

P.65

TASTE

PROEV EN –

N-

Als oudste smaakmakers van de groep staan we het dichtst bij de Verdwenen Zwinhavens… haha…

Geen wonder dat je bij ons de pure smaak van toen kan proeven.

TER – SCHMEC KE GOÛ

LE MUZÉE DE L’AMUZETTE Albertlaan 25, 8300 Knokke-Heist (BE) knokke.lamuzette.be Gesloten op maandag, dinsdag en donderdag.

MARTINE & MICHEL

CONCEPT STORE / FOOD BAR

LE MUZÉE DE L’AMUZETTE

GHINGHEBAERS ZUYDVRUCHTEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

CONCEPT STORE - KONZEPTLADEN - CONCEPT STORE P.67

Plaisirs sains Gesunde Freuden EN Wholesome pleasures FR

DU

Heilzame Verdwenen Zwingeneugten BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

GHINGHEBAERS Verse gember of ‘groen ghinghebaers’ werd al verhandeld in 1252. Gember werd samen met andere specerijen vaak verwerkt in gekruide wijnen, gekonfijte digestieven of gebak.

Laat je in de watten leggen door Martine en Michel. Na jaren mensen te verkwikken in hun apotheek, gaan ze in hun conceptstore met kleine bistro verder als verwenners van de smaakpapillen. In het aanbod van huisbereide geneugten vind je heilzame drankjes die zo uit de voorraadkast van de Zwinhavens komen. De gemberlimonade en de apero van bittere sinaas zijn deugddoende opkikkers.

Ideaal voor bij de lunch, een stukje taart of de apero.

P.69

TASTE

PROEV EN –

N-

Foodarcheoloog Jeroen heeft ons echt doen watertanden en scherpte via de Verdwenen Zwinhavens onze creativiteit aan.

Zo zetten we mee de Zwinstreek op de kaart.

TER – SCHMEC KE GOÛ

BAKKERIJ PHILIPPE Dorpsstraat 85, 8300 Knokke-Heist (BE) www.facebook.com/ bakkerij.philippe Gesloten op donderdag, woensdag- en zondagnamiddag

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

KRISTOF & CARLINE

DE TRAMROUTE KNOKKE-HEIST (BE) HOTEL ST. POL KNOKKE HEIST (BE) ZOETE POLDER KNOKKE-HEIST (BE)

BAKKERIJ

PHILIPPE BOULANGERIE PHILIPPE - BÄCKEREI PHILIPPE BAKERY PHILIPPE

MASTELUYN ZUYDVRUCHTEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.71

Pain au méteil et pain aux raisins Mischmehlbrot und rosinenbrot EN Mastelun bread und raisin bread FR

DU

Masteluin en Rosine

BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

MASTELUYN Het kwakkelend weer en de arme zandgronden van Vlaanderen deden de landbouwers experimenteren met masteluin.

Rogge en tarwe werden samen gezaaid op het land. Beide granen worden door archeologen aangetroffen in afvalkuilen en havengeulen.

Werken met producten die eigen zijn aan de Zwinstreek, dat is waar Bakkerij Philippe voor staat. De gepassioneerde bakker vond z’n inspiratie in de voorraden van de Verdwenen Zwinhavens. Het kruimig masteluinbrood, nu ook met in de middeleeuwse zomerzon gerijpte zoete rosinen, zijn publiekslievelingen die verrassend lang vers blijven, als je ervan af kan blijven ten minste.

P.73

TASTE

PROEV EN –

N-

In de Zwinshop vind producten die je doen streekproeven.

Hiervoor werken we samen met lokale handelaars.

De creaties voor De Verdwenen Zwinhavens passen perfect in onze missie.

TER – SCHMEC KE GOÛ

DE ZWINSHOP Graaf Léon Lippensdreef 8, 8300 Knokke-Heist www.zwin.be

DIEDELINDE

WINKEL

DE ZWINSHOP MAGASIN - LADEN - SHOP

SUCCADES CONFITUERS KRUIDIGE WIJN AQUA VITE

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.75

Sélection de produits des Ports Disparus du Zwin Auswahl von Produkten aus den verschwundenen Zwinhäfen EN Selection of The Lost Ports of the Zwin products FR

DU

selectie Verdwenen Zwinhavens producten BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

SUCCADES & CONFITUERS Potten met gesuikerde vruchten behoorden tot de exclusieve ladingen van de mediterrane schepen. Weke zuidvruchten, zoals vijgen, druiven, pruimen, moerbeien en misschien ook citrusschillen, werden gekonfijt in overdadige suikerstroop. Ook inheems fruit werd gezoet met peperdure rietsuiker.

De Verdwenen Zwinsmaken vervolmaken je bezoek aan het Zwin Natuur Park met de historische VR-kijkers op de monding van het Zwin. In de Zwinshop vind je een selectie van de bereidingen waarin de smaakmakers hun hart en ziel gelegd hebben om je te laten nagenieten van de begeesterende tocht doorheen natuur en tijd. Het is ook de uitgelezen plek om je bibliotheek aan te vullen met het boek Verdwenen Zwinhavens en je thuis verder te verdiepen in de haast vergeten geschiedenis.

P.77

TASTE

PROEV EN –

N-

WE WAREN inderdaad verrast van wat er allemaal opgegraven werd. WE namen de uitdaging aan om er gastronomisch mee aan de slag te aan.

TER – SCHMEC KE GOÛ

RESTAURANT DE VIJVERHOEVE Greveningseweg 2, 4524 JK St. Anna ter Muiden (Sluis) (NL) www.restaurantdevijverhoeve.nl Gesloten op woensdag en donderdag

BART & YORI

RESTAURANT

DE VIJVERHOEVE RESTAURANT - RESTAURANT - RESTAURANT

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.79

Un repas typique des Ports du Zwin Speisen im Zwinhafenstil EN Dine in The Ports of the Zwin style FR

DU

Tafelen in Zwinhavenstijl

BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

VISCH Rond midzomer op het feest van Sint-Jan voerden de Vlaamse haringbuizen uit naar de uithoeken van de Noord- en Oostzee. Op hun wekenlange tochten werd het scheepsruim volgestouwd met hét vastenproof basisvoedsel van het moment, de harinx.

Al vroeg, in 1167, is er ook sprake van makevis. Een oude benaming voor makreel die in het seizoen de markt overspoelde.

Net als 600 jaar geleden volgt chef Bart de seizoenen om je stijlvol culinair te laten genieten. Met de ogen van een chef uit het gevolg van de hertog van Bourgondië, speurt hij in het verse aanbod naar de Verdwenen Zwinsmaken. Hij creëert wisselende gerechten die het menu wortelen in de verzande haven van Sint Anna ter Muiden, waarop De Vijverhoeve van Bart en Yori werd gebouwd.

P.81

PROEV EN –

TASTE

Dat Sluis een overweldigende middeleeuwse stad was, blijft tot de verbeelding spreken.

We zijn blij dat we de smaak van toen terug aan de stad kunnen geven.

N-

FOOD HUB

TER – SCHMEC KE GOÛ

BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW Kaai 42, 4524 CK Sluis (NL) www.hotelsandersdepaauw.nl Elke dag geopend.

MARIËLLE & JEROEN

BRASSERIE-HOTEL

SANDERS DE PAAUW BRASSERIE-HÔTEL - BRASSERIE-HOTEL - BRASSERIE-HOTEL

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.83

Hub alimentaire L’Auberge disparue du Zwin Foodhub ‘De Verdwenen Zwinherberg’ EN The Lost Tavern of the Zwin Food Hub FR

DU

De Verdwenen Zwinherberg

BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

ZUYDERSE ZOOI Waterzooi is oorspronkelijk een visgerecht, geworteld in de middeleeuwse culinaire tradities. Het deed zuiderse zeevaarders terugdenken aan de kom hete bouillabaise van de thuishaven . De Zwinhavens waren een dampende hutsepot van vermengde smaken.

Vanop de plek waar ooit het machtige Zwinwater stroomde voor de kaai van het middeleeuwse Sluis, ontvangen Mariëlle, Jeroen en hun team je voor een Verdwenen Zwinhavenverwennerij. Als moderne herbergiers serveren ze enkele hedendaagse smaakcreaties die ook de hertogen van Bourgondië kunnen bekoren. Voor gasten die het tij missen, zijn er voldoende overnachtingsplaatsen.

Voor je vertrekt, shop in de middeleeuwse voorraadkast van de Verdwenen Zwinhavens. Je vindt er een selectie van Verdwenen Zwinsmaken. Ideaal voor in je fiets- of boodschappentas.

TIP

Maak een wandeling naar de VR-kijker en vaar het middeleeuwse Sluis binnen.

P.85

PROEV EN –

BAKKERIJ SINT-PAULUS Nieuwe weg 4, 4524 CH Sluis (NL) www.stpaulus.be

TASTE

ANNELIES & JOKE

N-

Het was verrassend wat die middeleeuwers al kenden en gebruikten.

Op basis van een hele resem van toen al gebruikte vruchten en kruiden, hebben we ons brood gemaakt.

TER – SCHMEC KE GOÛ

Openingsuren op de website.

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

SINT-PAULUS SLUIS (NL) BROOD & KOEK SINT-PAULUS KNOKKE-HEIST (BE) BROOD PROEFLAB MOUT DAMME (BE) KOEK ZOETE POLDER KNOKKE-HEIST (BE) KOEK

BAKKERIJ

SINT-PAULUS BOULANGERIE SINT-PAULUS - BÄCKEREI SINT-PAULUS BAKERY SINT-PAULUS

POER FIGHEN HONICHS EN ZEEM

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.87

Pain de fête et pain d’épice Gesäuertes Partybrot und Lebkuchen EN Leavened party bread and Gingerbread FR

DU

Gedesemd feestbrood en peperkoek BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

FIGHEN Gedroogde zuidvruchten, zoals vijgen en rozijnen, kwamen in zo’n grote hoeveelheden de havens binnen, dat ze betaalbare zoetigheden werden voor een groot deel van de bevolking. De pitten werden recent nog ontdekt door archeologen in de verdwenen haven van Hoeke. Ze zoetten de volkse feestbroden die gebakken werden op feestdagen zoals Kerst, Nieuwjaar en Driekoningen.

In het verdwenen havenkwartier van het middeleeuwse Sluis stap je Bakkerij Sint-Paulus binnen om brood en gebak in te slaan. Het is er alle dagen feest, want het desembrood met noten, vijgen en honing was een traktatie voor de Zwinhavenbewoners.

De peperkoek, was een exclusief geschenk dat de Bourgondische hertogen in het kasteel deed watertanden.

Vandaag neem je het gewoon dagelijks mee uit de bakkerij in Sluis.

P.89

TASTE

PROEV EN –

N-

We vinden het belangrijk om onze regio op een smaakvolle verrassende manier op de kaart te zetten. Er is immers meer dan alleen de stranden en zee.

TER – SCHMEC KE GOÛ

PROEFLAB MOUT DAMME (BE) BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW (NL) STRANDPAVILJOEN DE ZEEMEEUW RETRANCHEMENT (NL)

DENNIS & ELLEN

AMBACHTELIJKE KROKETTEN

DE AMBACHTERIE CROQUETTES ARTISANALES HANDWERKLICHE KROKETTEN - ARTISAN CROQUETTES

BOUILLABAISE GRALINGIS WILLOX VISCH

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.91

Saveurs croustillantes de la mer médiévale Knusprige Köstlichkeiten aus dem mittelalterlichen Meer EN Crunchy flavours from the medieval sea FR

DU

Krokante smaken uit de middeleeuwse zee BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

GRALINGIS EN WILLOX Kleine schelp- en schaaldieren waren vruchten van de strandvisserij. We vinden ze onder willox (wulken) en gralingis (garnalen) in de toltarieven. De vruchten waren betaalbaar en werden als warm hapje op straat verkocht. Verder van de kust geconsumeerd, getuigen garnalen van welstand.

De Verdwenen Zwinhavenbewoners zouden vreemd opkijken bij de aanblik van hun eerste kroket.

Maar vanaf de eerste beet zouden ze de pure smaken van de zee herkennen in het vakmanschap van De Ambachterie. De garnaalkroket met gralingis van onze kust. De bouillabaissekroket waarin de Noordzee vermengd wordt met exotische smaakmakers uit de mediterrane wereld en verder.

P.93

TASTE

PROEV EN –

N-

Ongelooflijk dat de exotische delicatessen hier TOEN al te vinden waren. En doordat de granaatappel zo’n belangrijke plaats innam, wilden we dit graag terug laten komen in onze creatie.

TER – SCHMEC KE GOÛ

DE HEERENHOEVE Korte Heerenhoeve 8, 4501PE Oostburg (NL) www.heerenhoevezuivelenijs.nl Elke dag geopend in de namiddag van mei t.e.m. september.

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

MARIËLLE, JOHN, CAS & LARS

BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW SLUIS (BE) PROEFLAB MOUT DAMME (BE) BAR ANTIQUES DAMME (BE) STRANDPAVILJOEN DE ZEEMEEUW SLUIS (NL)

DE HEEREN HOEVE

HOTEL ST. POL KNOKKE-HEIST (BE)

EAUES DES ROSES ZUYDVRUCHTEN CAES

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

FERME - BAUERNHOF - FARM P.95

Glace à l’eau de rose syrienne et au grenade Ice cream with Syrian rose water and pomegranate EN Eiscreme mit syrischem Rosenwasser und Granatapfel FR

DU

Roomijs met Syrisch rozenwater en granaatappel BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

ZUYD VRUCHTEN Exotische citrusvruchten en granaatappels werden met honderden tegelijk aangevoerd door galeien en karvelen.

Mediterrane en Arabische smaken versmolten met lokale ingrediënten tot exclusieve smaakexplosies in de middeleeuwse mond.

Zuivel was een lokaal terroirproduct dat de magen in Verdwenen Zwinhavens vulde. De koeien van De Heerenhoeve houden de standvastige toevoer van lokale melk in stand. De familie Vesseur verwerkt de melk tot eerlijke en heerlijke zuivelbereidingen met het oog op een duurzame toekomst. Uit de middeleeuwse haven van Sluis mengen ze het sap van granaatappel en oriëntaals rozenwater in rijkelijk roomijs van hier.

P.97

TASTE

PROEV EN –

N-

We waren verrast wat er allemaal uit onze grond kwam na het archeologisch onderzoek en vinden het inspirerend om samen met de collega’s creatief aan de slag te gaan met de ingrediënten.

TER – SCHMEC KE GOÛ

STRANDPAVILJOEN DE ZEEMEEUW Duinweg 4, 4525 LX Retranchement (NL) www.strandpaviljoen dezeemeeuw.nl Gesloten op dinsdag.

JEANINE & MARCEL

STRANDPAVILJOEN

DE ZEEMEEUW PAVILLON DE PLAGE - STRANDPAVILLON BEACH PAVILION

MUSSELEN WOESTEREN VENCKEL ZUYDVRUCHTEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.99

Friandises échouées à l’embouchure du Zwin Angespülte Delikatessen an der Mündung des Zwin EN Washed-up delicacies at the mouth of the Zwin FR

DU

Aangespoelde delicatessen bij de monding van het Zwin BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

MUSSELEN & WOESTEREN De mossel- en oesterbanken voor onze kust garandeerden de middeleeuwse steden van een stabiele aanvoer van schelpdieren, betaalbaar voor iedereen. Oesters werden aanzien als armeluiseten en steeds warm geserveerd. Mosselen kenden een grotere afzet maakten ook deel uit van de dagelijkse basiskost.

In de branding bij de iconische Zwinmond serveert Strandpaviljoen De Zeemeeuw een selectie van Verdwenen Zwinsmaken.

Gin en ijs worden op het menu vergezeld van mosselen op de wijze van de Verdwenen Zwinhavens, mee op smaak gebracht door lokaal culinair adviseur Marcin Beaufort. Laat het smaken en ontwaar misschien opnieuw een Spaans galei of hanzekogge aan de einder.

P.101

PROEV EN –

TASTE

TJEB

N-

We willen een bier creëren dat de grenzen van tijd en nationaliteit overschrijdt. Op Nederlandse bodem brouwden we een zomers biertje in de Belgische traditie.

TER – SCHMEC KE GOÛ

DUTCH BARGAIN Blekestraat 16, 4503 BG Groede (NL) www.dutchbargain.com

OOK BIJ / AUSSI CHEZ / AUCH BEIM / ALSO IN

PROEFLAB MOUT DAMME (BE) BRASSERIE-HOTEL SANDERS DE PAAUW SLUIS (NL) ZOETE POLDER KNOKKE-HEIST (BE) STRANDPAVILJOEN DE ZEEMEEUW RETRANCHEMENT (NL) BAR ANTIQUES DAMME (BE)

BROUWERIJ

DUTCH BARGAIN BRASSERIE - BRAUEREI - BREWERY

GRUUT CORIANDER HOLLANTSCH BIER

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.103

La bière du Verloren Zwin Das Verloren Zwin Bier EN Het Verloren Zwin Beer FR

DU

Het Verloren Zwin Bier BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

HOLLANTSCH BIERS In de tavernes van de Verdwenen Zwinhavens stond Hollands bier hoger aangeschreven dan de Vlaamse tegenhanger.

In de noordelijke helft van de Lage Landen experimenteerde men al langer met zuivere gehopte bieren.

Bier bestond dan uit vier vaste bestanddelen: water, graan, gist en hop.

Uit de bierkuip van het rebelse Dutch Bargain stroomt het Verloren Zwin Bier. Het gehopte saisonbier met een toets van koriander zou hoog aangeschreven staan in de herbergen van de Verdwenen Zwinhavens.

Hollandse hopbieren deden ooit de laatste Vlaamse gruitbierdrinkers overstag gaan. Vandaag doen ze dit opnieuw met een dorstlessend bier voor de momenten wanneer de boog minder gespannen mag staan.

P.105

TASTE

PROEV EN –

N-

In de veelheid van geïmporteerde Zwinhavensmaken zien we ook het lokale terroir doorschemeren.

Deze lokale producten vormen de ziel van onze keuken.

TER – SCHMEC KE GOÛ

TAFEL TWAALF Kerkstraat 12, 9988 Waterland-Oudeman (BE) www.tafeltwaalf.be Open op vrijdagavond, zaterdagmiddag en -avond en zondagmiddag.

JONAS & FIEN

RESTAURANT

TAFEL TWAALF RESTAURANT - RESTAURANT - RESTAURANT

GHY VINDT HIER VELE SMAECKEN

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.107

Des saveurs enracinées dans l’intérieur du pays Verwurzelte Aromen aus dem Binnenland EN Flavours rooted in the hinterland FR

DU

Gewortelde smaken van het binnenland BEFAAMDE MIDDELEEUWSE SMAKEN

HONICHS EN ZEEM Naast gepureerd gedroogd fruit en vruchtenstroop, was honing de lokale zoetstof van het moment. In de toltarieven komt ze voor als honichs en zeem. Zeem was de meest geliefde en duurste ‘ongepijnde’ variant die vanzelf uit de raat kwam gedropen. Het werd verwerkt in zoetigheden, exclusieve gezoete wijnen en honingkoek.

In het tot de verbeelding sprekende Waterman-Oudeman vind je het intieme fine dining restaurant Tafel Twaalf. Ver van de Verdwenen Zwinhavens maar vlak bij het verzonken Elmare. Het water dat dorpen neemt en het Zwin doet verzanden, zorgt voor de vruchtbare poldergrond die vandaag Tafel Twaalf voorziet van verse lokale ingrediënten. Een hoopvol culinair verhaal van een nieuwe generatie.

© Pieter D’Hoop

P.109

DU

FIETSROUTE MET VR-KIJKERS CIRCUIT CYCLABLE AVEC BORNES VR FAHRRADROUTE MIT VR BRILLEN CYCLE TOUR WITH VR VIEWERS

NL

Langs de Verdwenen Zwinhavens fietsroute brengen VR-kijkers je virtueel terug naar de middeleeuwen en de gouden tijden van bruisende handel en internationale cultuur in de Zwinstreek. Een kort 360° VR-filmpje toont je hoe het leven er toen uitzag op de exacte plek waar je staat.

Indrukwekkend!

FR

Volg deze bordjes Suivez ces panneaux Folgen Sie diesen Scildern Follow these signs

Le long du circuit cyclable des Ports Disparus, les bornes VR vous ramènent virtuellement au Moyen Âge et à l’âge d’or du commerce animé et de la culture internationale dans la Région du Zwin. Une courte vidéo VR à 360° vous montre à quoi ressemblait la vie à l’endroit exact où vous vous tenez.

Impressionnant !

Entlang des Radwegs “Verschwundenen Zwinhäfen” versetzen Sie VR-Zuschauer virtuell zurück ins Mittelalter und in die goldenen Zeiten des regen Handels und der internationalen Kultur im Zwin Region. Ein kurzes 360°-VR-Video zeigt Ihnen, wie das Leben genau an dem Ort war, an dem Sie stehen.

Eindrucksvoll!

EN

Along the Lost Ports of the Zwin cycle route, VR viewers virtually take you back to the Middle Ages and the golden times of bustling trade and international culture in the Zwin Region.

A short 360° VR video shows you what life was like in the exact place where you stand.

Impressive!

P.111

58.1

NOORDZEE

KM

11

7

18 12 13

FIETSROUTE

22 8

KNOKKE-HEIST

CIRCUIT CYCLABLE FAHRRADROUTE CYCLE TOUR

10

9

LUS 2 44 KM

14

19 20 16 18 17

PARKING SINT-ANNASTRAAT SLUIS

LUS 1 31,1 KM

Startplaatsen Lieux de départ Starting places Startplätze Smaakmakers Créateurs Trendsettern Tastemakers P. 17

21

ZWIN NATUUR PARK GRAAF LEON LIPPENSDREEF 8 KNOKKE-HEIST

15

NEDERLAND 3

BRUGGE PARKING DAMME OOST OUDE SLUISSEDIJK 6 DAMME

JAN VAN EYCKPLEIN BRUGGE

1

6 4

DAMME 2

MALDEGEM 23

NL

‘Brugge en de zee’ vertelt het verhaal van de doorzettingskracht en de inventiviteit van de Bruggelingen om de verbinding met de zee en dus ook de welvaart te behouden. Van de Romeinse tijd tot vandaag. De 8 meter lange Augmented Reality (AR) maquette brengt je dit boeiende verhaal in 3D op basis van onderzoek van de Universiteit Gent en met de medewerking van de partners van de Zwinstreek.

Met audioguide in NL-F-E-D.

EXPO BRUGGE EN DE ZEE P.114

© Stad Brugge / Musea Brugge

EXPO BRUGES ET LA MER FR

« Bruges et la mer » raconte l’histoire de la persévérance et de l’inventivité des Brugeois pour maintenir le lien avec la mer et donc aussi la prospérité. De l’époque romaine à nos jours. Le modèle de réalité augmentée (RA) de 8 mètres de long vous apporte cette histoire fascinante en 3D basée sur les recherches de l’Université de Gand et avec la coopération des partenaires de la région du Zwin. Avec audioguide en NL-F-E-D.

WWW.MUSEABRUGGE.BE P.115

© Stad Brugge / Musea Brugge

EXPO BRÜGGE UND DAS MEER

DU

“Brügge und das Meer” erzählt die Geschichte der Beharrlichkeit und des Erfindungsreichtums der Brügger, um die Verbindung mit dem Meer und damit auch den Wohlstand aufrechtzuerhalten. Von der Römerzeit bis heute. Das 8 Meter lange Augmented Reality (AR)-Modell bringt Ihnen diese faszinierende Geschichte in 3D, basierend auf Forschungen der Universität Gent und in Zusammenarbeit mit den Partnern der Zwin-Region.

Mit Audioguide in NL-F-E-D.

EXPO BRUGES AND THE SEA EN

‘Bruges and the sea’ tells the story of the perseverance and inventiveness of the people of Bruges to maintain the connection with the sea and therefore also prosperity. From Roman times to today. The 8 metres long Augmented Reality (AR) model brings you this fascinating story in 3D based on research by Ghent University and with the cooperation of the partners of the Zwin region. With audioguide in NL-F-E-D.

WWW.MUSEABRUGGE.BE P.116

P.117

CONVENT SANTA CLARA Kloosterstraat 22, 9992 Maldegem (BE) www.facebook.com/ conventsantaclara

PROEV EN –

Blonde Bladelin

TER – SCHMEC KE GOÛ

TASTE

Extra

Gaufrette bourguignonne DU Burgundische Wafer EN Burgundian Wafer FR

N-

Ook hier kan je genieten van de Verdwenen Zwinsmaken

OTTO WAFFLE ATELIER Katelijnestraat 1, 8000 Brugge (BE) www.ottowaffleatelier.be Elke dag open van 10.00u tot 18.00u.

P.118

GRUUTBIER

MASTELUINBROOD

DE KNOTWILG St.-Kwintensstraat 12, 8340 Oostkerke (BE) www.deknotwilgoostkerke.be

HET OUD GEMEENTEHUIS Processieweg 1, 8340 Oostkerke (Damme) www.hetoudgemeentehuis.be

SENTSE JENEVER MET PARADIJSKORREL

Vakenswangen met middeleeuwse specerijen

THE LONGHORN DRIVE-IN Kruiskensstraat 3, 9980 Sint-Laureins (BE) www.sint-laureins.be/the-longhorn

THE SHELTER Graaf Leon Lippensdreef 8, 8300 Knokke-Heist (BE) www.theshelterknokke.be

Eeuwenoude wafelijzers en smaken uit de archeologische ondergrond van Brugge inspireren Musea Brugge, De Foodarcheoloog en Otto Waffle Atelier voor de creatie van een Bourgondische wafel met een verrassend hedendaagse nasmaak.

VEGAN WAFELTJE THE DUKE OF BURGUNDY

De heer van Gruuthuse en Musea Brugge inviteren.

Kom proeven van exclusief streetfood ter ere van de hertog en geleverd door de Verdwenen Zwinhavens.

KNOKKE

SLUIS

DAMME BRUGGE

P.119

TOERISTISCHE DIENSTEN OFFICES DE TOURISME TOURISMUSBÜROS TOURIST INFORMATION OFFICES

BRUGGE PROVINCIAAL INFORMATIECENTRUM TOLHUIS Jan van Eyckplein 2, 8000 Brugge www.west-vlaanderen.be/ informatiecentrum INFOKANTOOR MARKT (HISTORIUM) Markt 1, 8000 Brugge www.visitbruges.be

VISIT DAMME HUYSE DE GROTE STERRE Jacob van Maerlantstraat 3, 8340 Damme www.visitdamme.be

KNOKKE-HEIST TOERISME KNOKKE-HEIST Zeedijk-Knokke 660, 8300 Knokke-Heist www.myknokke-heist.be

MALDEGEM TOERISTISCH INFOKANTOOR Marktstraat 7, 9990 Maldegem www.maldegem.be/ toerisme

SINT-LAUREINS HUIS VAN DE VRIJE TIJD Leemweg 24, 9980 Sint-Laureins www.sint-laureins.be/ toerisme

SLUIS www.visitwest zeeuwsvlaanderen.nl

ZEELAND www.zeeland.com/visit

MEETJESLAND www.meetjesland.be

KUST EN BRUGSE OMMELAND www.dekust.be www.brugseommeland.be P.120

P.121

COLOFON Deze pocket is een initiatief van de regiowerking Brugse Ommeland (Westtoer) i.s.m. de partners van het project Verdwenen Zwinhavens. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op eender welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Tekst en Samenstelling Westtoer en Jeroen Van Vaerenbergh Opmaak Laurie Vansteelant, Westtoer Druk Tanghe Printing Fotografie Jan D’Hondt Ateljé D, Westtoer, Pieter D’Hoop, Jeroen Van Vaerenbergh, Musea Brugge en de smaakmakers van de Zwinstreek.

Kaart fietsroute Peggy Andries, Westtoer Basiscartografie NGI, www.ngi.be, toelating A2391 Wettelijk depotnummer WD/3029/2023/28 Verantwoordelijke uitgever Westtoer apb

NATUUR PARK

Men kan daar ‘alle naties ter

wereld samen zien eten aan één tafel, zonder enig getwist

‘

Pero Tafur, influencer uit de 15de eeuw over zijn bezoek aan de Zwinhavens - 1438

« LÀ, ON PEUT VOIR TOUTES LES NATIONS DU MONDE MANGER ENSEMBLE À UNE TABLE SANS AUCUNE DISPUTE. » Pero Tafur, influencer du 15ième siècle à propos de sa visite aux Ports du Zwin - 1438

'DORT KANN MAN SEHEN, WIE ALLE NATIONEN DER WELT OHNE STREIT GEMEINSAM AN EINEM TISCH ESSEN.' Pero Tafur, Influencer des 15. Jahrhunderts über seinen Besuch im Zwinhäfen - 1438

'ONE CAN SEE THERE ALL THE NATIONS OF THE WORLD EATING TOGETHER AT ONE TABLE WITHOUT ANY ARGUING.' Pero Tafur, influencer from the 15th century about his visit to the Zwin Ports - 1438

Grensoverschrijdend project met steun van Euregio Scheldemond, samenwerkingsverband van de provincies Zeeland (NL), Oost- en West-Vlaanderen (BE).