Congresmagazine NJC 2024

najaarscongres 2024

breaking the

silence Brett Deacon

Marieke Dewitte

THERAPEUTEN WORSTELEN MET HUN EIGEN EXPOSAFOBIE

LET’S TALK ABOUT SEX

Gwendolyn Portzky

Iva Bicanic

ZES MYTHES OVER ZELFMOORD

IK VRAAG DIT VOOR EEN VRIEND(IN)

Symposia en workshops

Openbare supervisies

VOLG EEN WORKSHOP EN VERDIEP JE KENNIS

SUPERVISIE ON THE SPOT Najaarscongres 2024 1

2 Najaarscongres 2024

najaarscongres 2024 6 | 7 | 8 | november

breaking the silence Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën

COLOFON Het congresmagazine is een uitgave van de Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën.

info@vgct.nl www.vgct.nl Kijk op vgctnajaarscongres.nl voor de meest actuele informatie over het programma en de praktische zaken.

Redactie: Alexandra Kist, Mariëtte Lammers, Esmee Hoff en Esther Oomen communicatie@vgct.nl Aan dit nummer werkten mee: Iva Bicanic, Brett Deacon, Marieke Dewitte, Elma Media, Gwendolyn Portzky, Maria Bekendam, Jojanneke Bastiaansen, Miriam Lommen en Marja van der Meulen, Vrhl Content en Creatie Ontwerp: Hollands Diep Opmaak: Laura Kalter / Seppie Groot Fotografie: Roy Borghouts, Jonathan Ramael, Shutterstock Druk: EPC Overname van artikelen is toegestaan met bronvermelding.

2 Najaarscongres 2024

INHOUD

10 34 5 6 13 15 16 22 27 32

Brett Deacon THERAPEUTEN WORSTELEN MET HUN EIGEN EXPOSAFOBIE

Gwendolyn Portzky ZES MYTHES OVER ZELFMOORD

Voorwoord van Miriam Lommen Praktische congresinformatie Voorjaarscongres call for abstracts Programma woensdag 6 november Programma donderdag 7 november Programma vrijdag 8 november Treasurehunt Verenigingsactiviteiten

28 38 37 42 43 44 45 46 48 50

Marieke Dewitte LET’S TALK ABOUT SEX

Iva Bicanic IK VRAAG DIT VOOR EEN VRIEND(IN)

Tips van de congrescommissie Meet the experts Openbare supervisies Clinical masterclasses Openbare intervisie en paneldiscussies Fit & Fun Ecologische footprint Plattegrond

Najaarscongres 2024 3

4 Najaarscongres 2024

BREAKING THE SILENCE Er wordt heel wat gepraat in onze behandelkamers, maar er zijn ook onderwerpen waar we vrijwel niet of veel te weinig over praten. Tijdens dit congres richten we ons op zaken die uit de stilte gehaald moeten worden. Onze patiënten kunnen veel vertellen, maar zwijgen vaak over dingen die bijvoorbeeld gevoelens van schaamte oproepen of die op een andere manier beladen zijn. Denk hierbij aan heftige ervaringen waaronder seksueel misbruik, maar ook seksuele problemen, verslaving en suïcide. Hoe vaak komen deze vaak stilgezwegen fenomenen voor, hoe kunnen we ernaar vragen en wat kunnen we als hulpverlener doen om deze stilte te doorbreken?

Naast het richten van onze aandacht op de zaken die we vaker met onze patiënten zouden moeten bespreken, nemen we ook de tijd om stil te staan bij onderwerpen die we als professionals onderling moeten bespreken. Gaan we het gesprek over gevoelige onderwerpen uit de weg omdat ze te complex zijn, of omdat het bij ons zelf spanning, boosheid of verdriet oproept? We vinden het belangrijk om een veilige omgeving te creëren voor patiënten, maar zijn we ook actief bezig om een veilig werkklimaat te bevorderen voor onszelf en onze collega’s?

Onze keynotesprekers zullen de stiltes rondom enkele van de bovengenoemde thema’s doorbreken. Met Brett Deacon duiken we in de exposure en hij gaat in op waarom exposure te vaak op de reservebank blijft zitten. Marieke Dewitte neemt ons mee in het belang van het bespreken van seksualiteit en vertelt hoe we dit kunnen doen in de behandelkamer. Gwendolyn Portzky brengt ons up-to-date over suïcidaliteit en deelt de nieuwste inzichten over het omgaan met suïcidaliteit en de behandeling ervan.

Iva Bicanic gaat in op dilemma’s voor zowel slachtoffers, plegers als therapeuten rondom praten over seksueel misbruik.

Ook dit jaar zijn er weer preconference workshops waarbij je onder leiding van vakexperts de diepte in gaat op zowel kennis- als vaardigheidsniveau. Op de donderdag en vrijdag is de keuze reuze. Zo kun je bij een workshop meer leren over het behandelen van dissociatieve stoornis, reflecteren op jezelf in een openbare intervisie, inzichten verwerven bij een openbare supervisie van een expert in multisysteem therapie of kennis vergaren in een clinical masterclass over selectief mutisme. Verder kun je bij een symposium je laten bijpraten over de keur aan verbeeldingstechnieken die je kunt toepassen in de behandelkamer, de diepte ingaan bij een paneldebat over euthanasie bij psychisch lijden of in gesprek gaan met een van de keynotesprekers. Naast dit bomvolle programma is er uiteraard tijd om onder het genot van een hapje en drankje vakgenoten te ontmoeten, los te gaan bij de pubquiz en te schitteren op de dansvloer.

Namens de congrescommissie wensen ik jullie een inspirerend, verrijkend en bovenal verbindend congres toe!

Miriam Lommen Voorzitter commissie najaarscongres

Najaarscongres 2024 5

PRAKTISCHE CONGRESINFORMATIE Eten en drinken Ontbijten Voor congresdeelnemers die blijven overnachten is er ontbijt op donderdag- en vrijdagochtend van 7.00 tot 9.00 uur in restaurant Binnenhof (bij de hoofdingang).

Betaling

Bij aanmelding heb je je voorkeur voor betaling aangegeven: iDEAL of factuur. De factuur moet vóór 6 november 2024 betaald zijn. Lukt dat niet? Dan kun je bij de registratiebalie pinnen of een machtiging ondertekenen. Hiervoor geldt een toeslag.

Inschrijving en betaling voor het congres gebeurt op persoonlijke titel. Als je zelf niet kunt komen, kan een collega jouw plaats innemen, mits je diens naam en mailadres uiterlijk een week voor aanvang van het congres doorgeeft via congres@vgct.nl.

Lunchen

Koffie, thee en water

Op woensdag kun je van 13.00 tot 14.00 uur lunchen in restaurant Binnenhof.

Donderdag van 13.00 tot 14.00 uur en vrijdag van 12.30 tot 13.30 uur lunchen we in de Kempen-, Genderen Diezezaal.

Op donderdag en vrijdag is er keuze uit allerlei soorten belegde broodjes en salade. De lunch staat voor je klaar in de marktkraampjes. Personeel van NH Koningshof loopt rond met een lekkere warme snack. Op de zwarte buffetten vind je melk, karnemelk, jus d’orange, koffie en thee.

De hele dag door zijn koffie, thee en water verkrijgbaar bij de zwarte buffetten. Die vind je in de Kempen-, Gender- en Diezezaal. Na het diner op donderdag serveren we koffie in de Meijerij- en Limburgfoyer.

Dineren Op donderdag kun je van 19.30 tot 21.00 uur dineren in de Beneluxzaal als je hiervoor bent aangemeld.

Er is keuze uit plantaardige, vegetarische, vleesen visgerechten.

6 Najaarscongres 2024

Het congresgebouw is geheel rookvrij

Borrels Op donderdag om 18.00 uur en op vrijdag om 17.00 uur is er een borrel in de Kempen-, Gender- en Diezezaal.

Overnachting en garderobe Als je een overnachting hebt gereserveerd, kun je vanaf 15.00 uur de kamersleutel ophalen bij de receptie van NH Koningshof. Bagage kun je achterlaten in de bagagekluizen of in de bewaakte garderobe (zaal 1) vlak bij de receptie.

De garderobe is open op donderdag van 8.30 tot 22.45 uur en op vrijdag van 8.00 tot 18.30 uur.

Registratie & accreditatie Badge Je badge ligt voor je klaar bij de registratiebalie.

Zorg dat je de badge ophaalt op je eerste congresdag, zo kunnen we je deelname registreren in je persoonlijk dossier.

Dit gebeurt binnen zes weken na afloop van het congres, mits je je juiste BIG-/relatienummers hebt doorgegeven bij aanmelding.

Registratie Registratie voor de precongresworkshops op woensdag kan van 10.00 - 10.30 uur in de Frieslandfoyer.

Blijf je donderdag en/of vrijdag op het congres? Dan hoef je je niet opnieuw te registreren.

Registratie op donderdag en vrijdag gebeurt in de Limburgfoyer naast de Brabantzaal: donderdag van 8.30 – 15.00 uur en vrijdag van 8.00 - 11.00 uur.

Je hoeft je niet te laten uitscannen.

Congresapp Ook dit jaar is er weer een speciale congresapp.

Hiermee kun je: • Direct het programma en de abstracts van het congres inzien; • Eenvoudig je persoonlijke programma samenstellen; • Informatie delen met andere congresbezoekers; • Contactgegevens uitwisselen via de QR-code; • De plattegrond van NH Koningshof bekijken; • Een oproep plaatsen in vraag & aanbod (‘ik kan’ en ‘ik ben op zoek naar’); • Met de treasurehunt meedoen!

Ga naar Playstore (Android) of de Appstore (Apple) op je mobiel en download de app VGCt najaarscongres, of scan gewoon de QR-code. Je ontvangt per mail de gegevens om je te registreren.

Programma, abstracts en sprekersinfo vgctnajaarscongres.nl Op de congreswebsite vind je: • Het programma, met alle sessies per dag.

• Alle sprekers (met hun contactgegevens, een korte biografie (mits door de spreker aangeleverd) en hun abstract(s)).

De abstracts zijn ook te zoeken op thema en doelgroep.

• Informatie over het online congres.

Na het congres kun je op de website de presentaties downloaden (mits door de spreker aangeleverd).

Congresmagazine Tijdens het congres krijg je bij het ophalen van je badge een kortere gedrukte versie van het congresmagazine met daarin het programma en alle praktische informatie.

Accreditatie en bewijs van deelname Accreditatie is aangevraagd bij de VGCt, FGzPt, VEN, VSt, NVvP, NVP, Verpleegkundig Specialisten Register, LV POHGGZ, V&VN, NIP: K&J/NVO, NIP: eerstelijnspsychologie en Registerplein. Het aantal punten per organisatie vind je op vgctnajaarscongres.nl. Op basis van de gescande gegevens ontvang je na afloop van het congres je bewijs van deelname als pdf-bestand per mail.

Najaarscongres 2024 7

̲ ADVERTENTIE ̲

Ben jij al bekend met Kennisnet?

BLIJF OP DE HOOGTE Op het Kennisnet vind je onder andere de volgende tools voor in de praktijk: Kennisberichten Podcasts Video’s Boekrecensies Factsheets Protocollen Patiënteninformatie

Kennisnet.

8 Najaarscongres 2024

PRAKTISCHE CONGRESINFORMATIE Eerste keer op het congres?

Vervoer NH Koningshof Locht 117, 5504 RM Veldhoven 040 - 2537475

Parkeren Parkeren wordt dit jaar aangeboden door NH Koningshof, en kan dus op het terrein.

Laadpalen zijn aanwezig op basis van beschikbaarheid.

Openbaar vervoer Neem de trein naar station Eindhoven. Er rijden bussen naar NH Koningshof die stoppen voor de deur van het hotel. Kijk voor actuele reisinformatie op 9292.nl

Je wordt ’s morgens bij je registratie welkom geheten door mensen van het bestuur en het bureau. Zij wijzen je de weg en informeren je over de highlights van het programma.

Kom ook tijdens de borrel naar het VGCt-plein om leden van bestuur, ledenraad, commissies en bureau te ontmoeten en vragen te stellen.

VGCt-crew Het organisatieteam van het congres wordt ondersteund door congres– assistenten. Dit zijn overwegend studenten psychologie die helpen bij de registratie en het bewaken van de zaalcapaciteit, en zij kunnen je de weg wijzen in het gebouw. Heb je vragen?

Stel ze aan de VGCt-crew. Je herkent ze aan de zwarte poloshirts.

Gratis pendelbus Op donderdag en vrijdag rijden er gratis pendelbussen. Neem op Centraal station Eindhoven uitgang ‘centrum/stadszijde’ en ga linksaf. De pendelbus(sen) staan voor hotel The Social Hub op de Stationsweg (voormalig Student Hotel). Voor de terugreis staan de bussen klaar bij de hoofdingang van NH Koningshof. De bussen zijn van Van Gerwen Munckhof/Van Gompel en hebben ‘VGCt najaarscongres Koningshof’ op de voorruit.

Donderdagochtend – vertrek vanaf Eindhoven CS Tussen 8.30 - 10.15 uur elk kwartier een bus naar NH Koningshof.

Donderdagavond – vertrek vanaf hoofdingang NH Koningshof 18.45 uur 20.00 uur 21.15 uur Vrijdagochtend – vertrek vanaf Eindhoven CS Tussen 8.15 - 10.00 uur elk kwartier een bus naar NH Koningshof.

Vrijdagmiddag – vertrek vanaf hoofdingang NH Koningshof 17.30 uur 18.00 uur

Deel!

Volg jij de VGCt al op LinkedIn? Door berichten te plaatsen met #VGCtcongres deel je met de volgers van de VGCt interessante inhoud van workshops, symposia of andere congresonderdelen waar je aanwezig bent. Ook dat is beter worden in je vak!

Mededeling?

Heb je een vacature?

Zoek je een supervisor? Verhuur je een praktijkruimte? Plaats je mededeling in de congresapp of op het mededelingenbord op het VGCt-plein.

Noodgevallen Bel in geval van nood de receptie van NH Koningshof via 040 – 2581991. Een AED is aanwezig bij de receptie en bij het sportcentrum.

Najaarscongres 2024 9

BRETT DEACON:

“ THERAPEUTEN WORSTELEN MET HUN EIGEN EXPOSAFOBIE” Dr. Brett Deacon is klinisch psycholoog en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Melbourne. Al ruim 25 jaar bestudeert, onderwijst, begeleidt en beoefent hij exposuretherapie. Ook is hij co-auteur van het boek Exposure Therapy for Anxiety: Principles and Practice.

Veel therapeuten die mensen met angststoornissen behandelen, lijden zelf aan een specifieke fobie: exposafobie. Nee, exposafobie vind je niet terug in de handboeken voor psychische stoornissen: het is geen officiële classificatie. Het kan echter geen kwaad om deze fobie – ter illustratie – wel als zodanig te beschouwen. Lees voorafgaand aan het najaarscongres alvast dit interview met Brett over de ‘aandoening’ exposafobie. Je zult merken dat er veel overlap bestaat tussen de exposafobie van therapeuten en de angststoornissen van de cliënten die zij behandelen.

Aanpassen leugendetectie Wat is exposafobie?

“Een fobie is een extreme of irrationele angst voor iets. De term ‘exposa’ verwijst naar exposuretherapie: een vorm van psychotherapie die mensen helpt hun angsten onder ogen te komen.

Veel therapeuten zijn bang om exposuretherapie toe te passen, ook al wordt dit aanbevolen als eerstelijns psychologische behandeling voor angststoornissen en obsessieve compulsieve stoornis (OCS). Vermijding is een kernonderdeel van exposafobie bij therapeuten en kan twee vormen aannemen: het volledig vermijden van exposuretherapie of het inzetten van exposure op een te voorzichtige manier.”

Wat ligt ten grondslag aan exposafobie?

“Negatieve opvattingen over de verdraagbaarheid en veiligheid van exposuretherapie spelen een sleutelrol. Veel therapeuten zijn bijvoorbeeld

10 Najaarscongres 2024

bang dat hun cliënt de behandeling zal weigeren of ermee zal stoppen, dat de cliënt zich onveilig zal voelen of dat de exposure de therapeutische relatie zal schaden. Sommige therapeuten hebben ook ethische bezwaren: ze zijn er fundamenteel op tegen om iemand in nood door exposure nog meer van streek te maken. Ook zien therapeuten cliënten vaak als kwetsbaar en zijn ze geneigd hun cliënten te willen beschermen.”

Zijn dat geen terechte zorgen?

“Zeker niet als het gaat om verdraagbaarheid.

Exposure kent geen hogere uitval dan andere behandelingen, zelfs niet vergeleken met relaxatietraining, die als veel minder intensief wordt beschouwd. Wat veel behandelaren zich ook niet realiseren is dat de uitval bij exposuretherapie niet hoger is dan bij EMDR, terwijl die behandeling vaak wordt neergezet als een vriendelijkere en veiligere manier om angststoornissen te behandelen.”

“Opvallend is dat therapeuten zich veel meer zorgen lijken te maken over exposuretherapie dan de cliënten zelf. In een nieuwe studie die ik op het congres zal presenteren, scoorden cliënten met een angst- of dwangstoornis (die zeer intensieve exposuretherapie ondergingen) veelvoorkomende zorgen over de verdraagbaarheid, veiligheid en ethiek van de behandeling.

Therapeuten werden gevraagd dezelfde uitspraken te beoordelen vanuit het perspectief van een doorsnee persoon met een angststoornis.

Daaruit bleek dat hun ‘bezorgdheidsscores’ ruim twee keer zo hoog waren als die van cliënten die

daadwerkelijk een behandeling ondergingen. De hoofdboodschap is dus dat cliënten exposuretherapie aankunnen. Therapeuten moeten leren daarop te vertrouwen.”

Hoe vaak komt exposafobie voor?

“We hebben geen precieze data over de prevalentie van exposafobie. We weten dus niet hoeveel therapeuten aan de ‘diagnostische criteria’ voldoen. Wel weten we dat de gemiddelde therapeut duidelijke symptomen van de stoornis vertoont. Dat wil zeggen: therapeuten scoren behoorlijk hoog op de Therapist Beliefs about Exposure Scale (TBES), die bestaat uit 21 negatieve uitspraken over exposuretherapie.

Zelfs onder therapeuten die exposuretherapie aanbieden, bestaat er een groep die zich ernstige zorgen maakt. Dat is een belangrijke bevinding.

Wetenschappelijk onderzoek wijst namelijk uit dat deze zorgen sterke invloed hebben op de

manier waarop exposuretherapie daadwerkelijk wordt gegeven.”

Hoe beïnvloedt exposafobie de manier waarop exposure wordt uitgevoerd?

“Als een therapeut hoog scoort op de TBES, is het veel waarschijnlijker dat diegene cliënten uitsluit van exposure. Bovendien is de kans groter dat deze therapeuten, wanneer ze wel exposuretherapie uitvoeren, strategieën toepassen om het leed van hun cliënten te verzachten. In feite vertonen de therapeuten hier veiligheidsgedrag – en dat kan verschillende vormen aannemen.

Therapeuten vragen cliënten bijvoorbeeld om zich gevreesde situaties voor te stellen in plaats van ze in de echte wereld aan te gaan, ze laten cliënten exposuretaken beëindigen wanneer ze te angstig worden, of ze moedigen hen aan om hun eigen veiligheidsgedrag te gebruiken tijdens de exposure, zoals gecontroleerd ademhalen.”

“DE BESTE THERAPEUTEN GAAN ERVAN UIT DAT ALLE CLIËNTEN EXPOSURE AANKUNNEN”

Najaarscongres 2024 11

Wat zijn de gevolgen?

“Als therapeuten exposuretherapie vermijden, krijgen hun cliënten met een angststoornis niet de juiste behandeling. In plaats daarvan stoppen ze hun tijd, geld en vertrouwen in de verkeerde aanpak. Als therapeuten hun eigen veiligheidsgedrag aanwenden om de intensiteit van de exposuretherapie af te zwakken, verminderen ze de effectiviteit van de behandeling. Het grootste negatieve gevolg van exposafobie bij therapeuten is dus dat cliënten niet opknappen.”

“Je moet je als therapeut ook realiseren wat je eigenlijk tegen cliënten zegt wanneer je veiligheidsgedrag aanmoedigt. In feite zeg je daarmee dat jij exposure verschrikkelijk vindt en dat je je cliënt niet in staat acht de behandeling aan te kunnen. De beste therapeuten gaan ervan uit dat alle cliënten exposure aankunnen. Uiteraard betekent dit niet dat je al je cliënten meteen in het diepe gooit. Soms moet je met een makkelijkere taak beginnen.”

Hoe kan exposafobie worden behandeld?

“Exposafobie bij therapeuten is dus conceptueel vergelijkbaar met een angststoornis bij cliënten: negatieve overtuigingen vertalen zich in vermijdings- en veiligheidsgedrag en dat houdt de overtuigingen in stand. Therapeuten die exposure­therapie vermijden verzamelen immers geen nieuwe informatie waarmee ze hun overtuigingen zouden kunnen bijstellen. Vanwege de overlappende mechanismen zou de behandeling van exposafobie op dezelfde manier kunnen werken als op exposure gebaseerde CGT voor daad­ werkelijke angststoornissen.”

“Ik zou een behandeling voor exposafobie bij therapeuten starten met psycho-educatie: scholing over de aard van hun angst, de fundamentele veerkracht van mensen, en over onderzoek dat algemene mythes over exposuretherapie ontkracht. Weten dat uit onderzoek blijkt dat exposuretherapie effectief en veilig is, betekent echter nog niet dat therapeuten ook direct betere therapie gaan geven. Hetzelfde geldt voor cliënten: al zien ze in dat hun angst ongegrond is, dan zorgt dit er niet per se voor dat de angst verdwijnt. Voor zowel cliënten als therapeuten

12 Najaarscongres 2024

geldt dat leren ook op emotioneel niveau moet plaatsvinden. Om exposafobie te behandelen moeten óók therapeuten daarom ervaringsgerichte oefeningen doen, oftewel: exposure aan exposure. Door therapeuten bijvoorbeeld te laten hyperventileren, kunnen ze zelf ondervinden dat deze sensaties – hoe intens ook – draaglijk en onschadelijk zijn. Mijn advies is daarom: blijf jezelf uitdagen, dan word je een ijzersterke exposuretherapeut.”

Wat leren therapeuten bij de lezing en workshop op het najaarscongres?

“Ik zal therapeuten eerst bijpraten over onderzoek naar veelvoorkomende negatieve overtuigingen, over hoe die opvattingen het geven van exposuretherapie beïnvloeden en hoe dat nadelig kan zijn voor cliënten. Vervolgens gaan we kijken hoe therapeuten hun eigen overtuigingen kunnen bijstellen en hoe ze met meer zelfvertrouwen exposure kunnen geven, zodat ze hun cliënten nog beter kunnen helpen.”

Zullen therapeuten met exposafobie de exposureworkshop juist niet mijden?

“Goed punt. Therapeuten met diepgewortelde negatieve opvattingen over exposure zullen waarschijnlijk niet komen, maar de meerderheid heeft gelukkig slechts in mindere mate last van exposafobie. Voor hen kan het bijwonen van de workshop een eerste stap zijn om dat te overwinnen. Ik ben ervan overtuigd dat veel therapeuten bereid zijn om hun angsten onder ogen te zien als dat het beste is voor hun cliënten.”

Vo o

rhe

voorjaarscongres

en

CG W

-co

ng

res

17e

praktische CG T-congres voor cgw’ers én cgt’ers

vgctvoorjaarscongres.nl 21 maart 202 5 Veenendaal

THE HEAT IS ON – HOE HOU JIJ JE HOOFD KOEL?

Dien je abstract in voor 1 december 2024

PROGRAMMA OVERZICHT

breaking the silence Ga naar de congreswebsite vgctnajaarscongres.nl voor actuele informatie.

Download de congresapp VGCt najaarscongres in de Playstore (Android) of de Appstore (Apple). Hiermee kun je je persoonlijke programma samenstellen en netwerken met andere deelnemers. congresapp

WOENSDAG 6 NOVEMBER

Tijd

Categorie

Titel

Zaal

Registratie (zie pagina 7 voor meer informatie)

Frieslandfoyer

Precongresworkshop

Hypnose bij aanhoudende lichamelijke klachten en functioneel-neurologische-stoornis, Ingeborg Visser en Marleen Tibben

Zaal 111

Precongresworkshop

Cultuursensitief behandelen bij trauma, Jannetta Bos

Zaal 115

Precongresworkshop

Exposure to exposure: how to overcome common concerns about exposure therapy for anxiety and deliver it in a confident, safe, and maximally effective manner, Brett Deacon

Zaal 116

Precongresworkshop

De supervisor begrensd? De supervisor begrenst!

Supervisie zonder grenzen: oefenen in het omgaan met grensoverschrijdend gedrag, Tom Deenen, Wiesette Krol, Irene de Vlaming, Ante Lemkes en Ruth van Dijk

Tuinzaal

10.00 - 10.30 10.30 - 13.00

13.00 - 14.00

Lunch in Restaurant Binnenhof

14.00 – 17.00

Precongresworkshops

Vanaf 18.30

Diner (voor deelnemers die zich hiervoor bij inschrijving hebben opgegeven) Restaurant Binnenhof

Vervolg van de ochtend

In bovenstaande zalen

Najaarscongres 2024 15

DONDERDAG 7 NOVEMBER PROGRAMMA OCHTEND

Tijd

Categorie

Titel

Zaal

08.00 - 10.00

Film Three Identical Strangers (meer info op pagina 47)

Auditorium

08.30 - 15.00

Registratie (meer informatie op pagina 7)

Limburgfoyer

10.00 - 11.00

Opening door Miriam Lommen en Marleen Rijkeboer

Beneluxzaal

The diagnosis and treatment of exposaphobia, or why clinicians dislike exposure therapy and what to do about It, Brett Deacon (zie artikel pagina 10)

Beneluxzaal

Keynote

11.00 - 11.30 Pauze in Kempen-, Gender- en Diezezaal 11.30 - 13.00 Workshop

Breaking the silence: Hoe de stoelentechniek kan helpen cliënten met een dwangmatige persoonlijkheidsstoornis in contact te brengen met hun gevoelens, Hannie van Genderen en Remco van der Wijngaart

Brabantzaal

Symposium

Van imaginatie tot deepfake: klassieke en moderne (in) Auditorium beeldtechnieken in de behandelkamer, Evi-Anne van Dis e.a.*

Clinical masterclass

Psychotherapie bij ouderen, Arjan Videler en Gert-Jan Hendriks (meer informatie op pagina 44)

Parkzaal

Meet the expert Brett Deacon (meer informatie op pagina 42)

Baroniezaal

Workshop

Van zwijgen tot flashback: traumagericht behandelen van PTSS bij dissociatieve stoornissen, Mariel Meewisse en Nadine Blaauboer

Boszaal

Symposium

Optimaliseren van behandeluitkomsten van CGT voor boulimia nervosa en de eetbuistoornis, Lotte Lemmens e.a.*

Zaal 80/81

Workshop

#MeToo in de zorgrelatie: hoe het zwijgen te doorbreken, Selini Roozen-Vlachos

Zaal 82/83

Workshop

Stemmen horen: waar heb je het over?, Sanne Brederoo en Ingrid Tewelde-Kampert

Zaal 55/56

Symposium

Beyond the silence: nieuwe inzichten over selectief mutisme Zaal 57/58 en sociale angst en hun betekenis voor de klinische praktijk, Maretha de Jonge e.a.*

Workshop

Een positief zelfbeeld: een cognitief-gedragstherapeutische Zaal 63 interventie voor mensen met LVB en een negatief zelfbeeld, Rinke Giesen en Wilma van Langen

Symposium

De stilte doorbreken bij cliënten met antisociale persoonlijkheidsproblematiek. Hoe sociale therapeuten kunnen samenwerken met antisociale cliënten, Arno van Dam e.a.*

Zaal 64

Workshop

Geen stilte na de storm, omgaan met terugval in middelengebruik tijdens een groepsbehandeling voor persoonlijkheidsproblematiek, Vivian Peerbooms en Melissa van Rekom

Zaal 65

Workshop

Waar niemand over praat: hoe effectief zijn onze werk­ vormen eigenlijk? Workshop voor docenten die het verschil willen maken, Charlotte Nuhoff

Zaal 8

13.00 - 14.00 Pauze in Kempen-, Gender- en Diezezaal * Zie pagina hiernaast

16 Najaarscongres 2024

TOELICHTING OCHTEND DONDERDAG 7 NOVEMBER

AUDITORIUM Symposium Van imaginatie tot deepfake: klassieke en moderne (in)beeldtechnieken in de behandelkamer Voorzitter: Evi-Anne van Dis Lezingen symposium - Verbetering van de behandeling van depressieve stoornissen door het verminderen van negatieve toekomstgerichte mentale beelden, Evi-Anne van Dis - Van deepfake in de buitenwereld tot het gebruik van imaginatie in de behandelkamer, Claudi Bockting - Virtual reality voor psychoeducatie over zelfstigma bij depressie: een randomized controlled trial, Elsbeth Zandee - Werkprotocol: inzet van deepfake als AI-therapie, Nicky Slobbe - Van imaginatie tot deepfake: klassieke en moderne (in)beeldtechnieken in de behandel­ kamer, Claudi Bockting

ZAAL 80/81 Symposium Optimaliseren van behandel­ uitkomsten van CGT voor boulimia nervosa en de eetbuistoornis Voorzitter: Lotte Lemmens Lezingen symposium - Heroverwegen van diagnostische criteria: hoe belangrijk zijn overwaardering van figuur en gewicht bij cliënten met een eetbuistoornis?, Bernou Melisse - Begrijpen van gepersonaliseerde dynamieken bij eetstoornissen: een analyse met de Dynamic Time Warp-methode, Alexandra Dingemans

- De invloed van comorbide persoonlijkheidsstoornis­ pathologie op de effectiviteit van cognitieve gedragstherapie bij eetstoornissen, Lena Betge - Beating the binge: de brug tussen de therapiekamer en het dagelijks leven, Lotte Lemmens - Food for thought: implicaties voor de praktijk, Sandra Mulkens

ZAAL 57/58 Symposium Beyond the silence: nieuwe inzichten over selectief mutisme en sociale angst en hun betekenis voor de klinische praktijk Voorzitter: Maretha de Jonge Lezingen symposium - Silent stress: een vergelijkingsstudie van angst in sociale en niet-sociale situaties, Nikki Nibbering - Interpretatie flexibiliteit bij kinderen met sociale angst, Ida van Kampen - Waarom zijn ze nog steeds stil?

Een beschrijvend onderzoek naar selectief mutisme onder adolescenten en jongvolwassenen, Rachel de Jonge - Breaking the silence: een kwalitatieve kijk op het perspectief van adolescenten met selectief mutisme, Lisa Tessensohn - Beyond the silence: hoe verder?, Maretha de Jonge

ZAAL 64 Symposium De stilte doorbreken bij cliënten met antisociale persoonlijkheidsproblematiek. Hoe sociale therapeuten kunnen samenwerken met antisociale cliënten Voorzitter: Arno van Dam Lezingen symposium - Onderliggende dynamieken van antisociaal gedrag: een conceptueel kader ter verbetering van diagnostiek en individualiseren van behandelingen, Brenda de Wit-de Visser - Hoe maak je echt verbinding?

De therapeutische relatie bij behandeling van cliënten met een antisociale persoonlijkheidsstoornis, Janneke Aerts - Net ff anders of business as usual? Therapeutische alliantie in groeps-CGT voor mensen met agressieproblematiek, Carola van Tilburg - Een richtlijn-gestuurde behandeling voor persoonlijkheidsstoornissen (GIT-PD) voor de forensische ambulante doelgroep: een haalbare zaak of onmogelijke opgave!?, David Koppers - Wat hebben gedragstherapeuten nodig om met cliënten met antisociale persoonlijkheids­ problematiek te werken?, Arno van Dam

Najaarscongres 2024 17

DONDERDAG 7 NOVEMBER PROGRAMMA MIDDAG

Tijd

Categorie

Titel

Zaal

14.00 - 15.00 Keynote

Het stillen van de pijn door het doorbreken van de stilte: Hoe omgaan met suïcidaliteit in de praktijk?, Gwendolyn Portzky (zie artikel op pagina 34)

Beneluxzaal

15.00 - 16.00 Symposium

Brabantzaal Praat niet alleen, gebruik ook beelden: mental imagery in de behandeling van bipolaire stoornis, dwangstoornis en psychose, Ger Keijsers e.a.*

Openbare supervisie

Een veilige supervisiesituatie voor de supervisant?, Tom Deenen Auditorium en Hanneke Schuurmans (meer informatie op pagina 43)

Symposium

Effecten van sekshormonen in het ontstaan van affectieve en Parkzaal traumagerelateerde stoornissen bij vrouwen, Lotte Gerritsen e.a.*

Meet the expert

Gwendolyn Portzky (meer informatie op pagina 42)

Baroniezaal

Symposium

Waar praten lastig is bij eetstoornissen, Elke Wezenberg e.a.*

Boszaal

Symposium

Hoelang werkt CGT eigenlijk door? Een levensloopperspectief op Zaal 80/81 psychotherapie, Joost Gülpen e.a.*

Symposium

Depressie en suïcidaliteit: wat werkt in preventie en behandeling voor jongeren, Sanne Rasing e.a.*

Symposium

Mechanismen in de relatie tussen trauma, psychose en cognitief Zaal 55/56 gedragstherapeutische interventies, Eva Tolmeijer e.a.*

Symposium

Behandeling van emotieregulatieproblematiek: evidentie van VERS en nieuwe doelgroepen, Arjan Videler e.a.*

Zaal 57/58

Openbare supervisie

Hoe blijf je staande als therapeut?, Bianca Boyer en Katharina Meyerbröker (meer informatie op pagina 45)

Zaal 63

Symposium

Zaal 64 De olifant in de kamer rookt een sigaretje: waarom er in de ggz en verslavingszorg weinig gebeurt rondom roken en hoe het wel kan, Eline Meijer e.a.*

Symposium

Open communicatie, stigma en herstel: een ervaringsdeskundig- Zaal 65 en onderzoeksperspectief, Esther Sportel e.a.*

Workshop

De moed om jezelf te zijn: ACT-behandeling bij verslaving werkt voor de cliënt én de therapeut, Marije van Yperen en Ellen Breeuwsma-Geurts

Zaal 82/83

Zaal 8

16.00 - 16.30 Pauze in Kempen-, Gender- en Diezezaal * Zie deze en volgende pagina's

BRABANTZAAL Symposium Praat niet alleen, gebruik ook beelden: mental imagery in de behandeling van bipolaire stoornis, dwangstoornis en psychose Voorzitter: Ger Keijsers

18 Najaarscongres 2024

Lezingen symposium - Imagery-focused CGT voor mensen met een bipolaire stoornis, Karin van den Berg - Geen daden maar beelden!

Behandeling van patiënten met obsessieve-compulsieve stoornis die onvoldoende reageren op exposure en responspreventie met imaginaire rescripting,

Fatma Arslan-Unver - Rescript your voice: imagerytechnieken gericht op auditieve verbale hallucinaties en mentale beelden in het psychose­ spectrum, Hella Janssen - Wat maakt imagery rescripting anders dan semantische (verbale) behandeltechnieken?, Ger Keijsers

TOELICHTING MIDDAG DONDERDAG 7 NOVEMBER

PARKZAAL

ZAAL 80/81

Symposium Effecten van sekshormonen in het ontstaan van affectieve en trauma-gerelateerde stoornissen bij vrouwen Voorzitter: Lotte Gerritsen

Symposium Hoelang werkt CGT eigenlijk door? Een levensloopperspectief op psychotherapie Voorzitter: Joost Gülpen

Lezingen symposium - Wat is de rol van hormonen in stemming?, Lotte Gerritsen - Anticonceptie en menopauze als voorspellers van PTSS klachten, Mirjam van Zuiden - De premenstruele dysfore stoornis: wat is het en hoe te onderzoeken?, Astrid Kamperman - Hormonen en vrouwen; van wetenschap tot praktijk, Estrella Montoya

BOSZAAL Symposium Waar praten lastig is bij eetstoornissen Voorzitter: Elke Wezenberg Lezingen symposium - Expand your horizon: een korte schrijfinterventie over lichaamsfunctionaliteit in jongeren met een eetstoornis, Klaske Glashouwer - Een pilotstudie naar de effecten van een additioneel PMT bodyimage protocol tijdens CBT-E bij patiënten met een eetstoornis, Suzanne Mares - Angst en cognitieve herwaardering bij eetstoornissen: virtual reality als je bondgenoot, Alexandra Dingemans - Zelfverwonding en eetstoornisklachten: double trouble voor suïcide risico?, Bernou Melisse - Hoe ziet behandeling van eetstoornissen er in de toekomst uit?, Elke Wezenberg

Lezingen symposium - Hoe duurzaam is preventieve cognitieve therapie ter preventie van terugval: effecten over 20 jaar van een RCT, Claudi Bockting - Jong en hersteld na angst- en depressieve stoornissen: (hoe) kan terugkeer van klachten voorkomen worden?, Suzanne Robberegt - Behandeleffectiviteit van psychologische interventies voor partiële remissie van depressie: Een synthese van recente metaanalytische studies, Joost Gülpen - De waarde van CGT vanuit een levensloopperspectief: wanneer en hoe duurzaam is het?, Claudi Bockting

ZAAL 82/83 Symposium Depressie en suïcidaliteit: wat werkt in preventie en behandeling voor jongeren?

Voorzitter: Sanne Rasing Lezingen symposium - Strong Teens and Resilient Minds (STORM): evaluatie en implementatie van een depressie- en suïcidepreventie aanpak voor jongeren, Sanne Rasing - De vergelijkende effectiviteit van interpersoonlijke psychotherapie en antidepressiva op suïcidale ideatie bij depressieve volwassene gedurende volwassenheid: een systematische review en meta-analyse van individuele patiëntdata, Hanneke Niels-Kessels

- Persisterende depressiviteit, suïcidaliteit en terugkerende wens om euthanasie: maatwerk in diagnostiek en behandeling, Daan Creemers - Discussie, Maaike Nauta

ZAAL 55/56 Symposium Mechanismen in de relatie tussen trauma, psychose en cognitief gedragstherapeutische interventies Voorzitter: Eva Tolmeijer Lezingen symposium - Contextualisering van victimisatie-ervaringen bij mensen met psychotische ervaringen, met en zonder zorgbehoefte, Inez Verdaasdonk - Profielen van victimisatie in de kindertijd bij mensen met subklinische psychotische symptomen, Abigaël Herschberg - Trauma, dissociatie, schema modi en de link met stemmen horen, Aisha Limpens - Het effect van traumatherapie op stemmen horen: een RCT + ESM studie, Simone Burger - Van mechanisme naar toepassing: what’s next?, David van den Berg

ZAAL 57/58 Symposium Behandeling van emotieregulatieproblematiek: evidentie van VERS en nieuwe doelgroepen Voorzitter: Arjan Videler Lezingen symposium - Behandeling van emotieregulatieproblematiek: welke evidentie is er voor VERS?, Machteld Ouwens - Op maat gemaakte VERS voor ouderen: een toevoeging of onnodig?, Erol Ekiz > Lees verder op p. 20 Najaarscongres 2024 19

DONDERDAG 7 NOVEMBER VERVOLG TOELICHTING MIDDAG

> Vervolg van p. 19 - De stilte doorbreken voor cluster A: bevindingen van een onderzoek naar de basis VERS bij mensen met een cluster A persoonlijkheidsstoornis, Arnold Scholten - VERS van de pers, Horusta Freije

ZAAL 64 Symposium De olifant in de kamer rookt een sigaretje: waarom er in de ggz en verslavingszorg weinig gebeurt rondom roken en hoe het wel kan Voorzitter: Eline Meijer Lezingen symposium - Rooksignalen: bevorderende en belemmerende factoren bij de invoering van een rookvrije verslavingszorg, Anna Boormans

20 Najaarscongres 2024

- De mismatch: mixed-method studie naar ondersteuning van stoppen met roken bij mensen met psychische klachten, Eline Meijer - Effectiviteit en implementatie van een stoppen-met-roken interventie in vergelijking met standaardzorg bij mensen met een ernstige psychiatrische aandoening: een pragmatische, cluster-gerandomiseerde trial, Müge Küçükaksu - Stoppen met roken: hoe dan?, Eline Meijer

ZAAL 65 Symposium Open communicatie, stigma en herstel: een ervaringsdeskundigen onderzoeksperspectief Voorzitter: Esther Sportel

Lezingen symposium - Vanuit kwetsbaarheid en moed naar maximaal behandelresultaat, Marjolijn Kraaij - Hoe ervaren adolescenten én hun ouders de communicatie over de diagnose?, Eva Persoon - De invloed van stigma op herstel bij ouders met een ernstige psychische aandoening (EPA), Cecil Prins-Aardema - Hoe maken we stigma zichtbaar en bespreekbaar in families?, Marieke Pijnenburg

PROGRAMMA EN TOELICHTING NAMIDDAG/AVOND DONDERDAG 7 NOVEMBER

Tijd

Categorie

Titel

Zaal

16.30 - 18.00 Paneldiscussie Grensoverschrijdend gedrag: het grijze gebied, Tom Deenen, Michel Reinders en Charlotte van der Wall (meer info pag. 43)

Brabantzaal

Clinical masterclass

Nieuwe schema’s vragen om andere limited reparenting, Hannie van Genderen (meer informatie op pagina 44)

Auditorium

Workshop

Je wil niet weten wat ik zie, Paul de Bont en Hanneke Schuurmans

Parkzaal

Openbare supervisie

Imaginaire Rescripting, Remco van der Wijngaart (meer informatie op pagina 43)

Baroniezaal

Workshop

Geef jezelf het voordeel van de twijfel - behandeling van DIS, Hanneke Oomkes

Boszaal

Symposium

Sssst… ’t is eigenlijk gewoon allemaal gedragstherapie, Joost Baas e.a.*

Zaal 80/81

Workshop

Onzeker zijn op je werk: niets om je voor te schamen!, Jacqueline A-Tjak en Lieve Bruyninx

Zaal 82/83

Workshop

Cluster C-cliënten verdienen een stem, Edith Tjoa en Eelco Muste

Zaal 55/56

Workshop

We laten ons horen voor ARFID! Toepassen van CGT bij alle profielen van Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder, Sandra Mulkens, Eric Dumont en Renate Neimeijer

Zaal 57/58

Workshop

Zaal 63 “En hoe ging het deze week?” Het inzetten van digitale dagboekregistraties om inzicht te krijgen in hoe het met patiënten gaat buiten de therapiekamer, Nessa Ikani en Janna Vrijsen

Workshop

Breaking the sleep silence: SIESTA behandelprotocol voor slaapproblemen bij jongeren met ADHD, Lena Keuppens en Bianca Boyer

Zaal 64

Workshop

Naar een diversiteitssensitieve toepassing van cognitieve gedragstherapie, Jeroen Knipscheer en Haza Rahim

Zaal 65

Bestuurs­ symposium

Bestuurssymposium VGCt en visie op supervisie, Stijn Verhagen, Marleen Rijkeboer en Marlous Schraa (meer informatie op pagina 32)

Zaal 8

18.00 - 19.00 Borrel in Kempen-, Gender- en Diezezaal 19.30 - 01.00 Diner (voor deelnemers die zich hiervoor bij inschrijving hebben opgegeven) in de Beneluxzaal, aansluitend feest en pubquiz (voor iedereen) met silent disco, karaoke en pubquiz (zie pag. 46) in Brabantzaal en Baroniezaal 21.30 - 23.30

Film Three Identical Strangers (meer info op pagina 47)

ZAAL 80/81 Symposium Sssst… ’t is eigenlijk gewoon allemaal gedragstherapie Voorzitter: Joost Baas

Auditorium

alle succesvolle interventies.

Lezingen symposium - Vormen van therapie zijn tijdelijk, Overdreven? Of toch niet?, Dirk maar de leerprincipes zijn eeuwig, Hermans - Kan het beter? Practice what you Mark van der Gaag preach, Kees Korrelboom - Een transoriëntaal en transdiag- Minder bla-bla, meer boem-boem! nostisch casusconceptualisatieTherapeutische dwaling bij expomodel met gedragstherapie als suretherapie, Sara Scheveneels kloppend hart, Filip Raes - Exposure als kernprincipe van Najaarscongres 2024 21

VRIJDAG 8 NOVEMBER PROGRAMMA OCHTEND

Tijd

Categorie

Titel

Zaal

Running clinic, Tonnie Dirks (meer informatie op pagina 47)

Ingang Koningshof

Zumba, Els Blijd-Hoogewys (meer informatie op pagina 47)

Baroniezaal

Yoga, Thea (Tjerkje) Sikkema (meer informatie op pagina 47)

Brabantzaal

08.00 - 11.00

Registratie (meer informatie op pagina 7)

Limburgfoyer

09.00 - 09.45 Debat

Van functie naar betekenis: een verkennend panel over FABA’s in de zorg van nu, Charlotte van der Wall, Jiska Weijermans, Nynke Boonstra, Filip Raes, Tonnie Staring en Kees Korrelboom

Beneluxzaal

09.45 - 10.30 Keynote

Hoe bespreek je seksualiteit als hulpverlener?, Marieke Dewitte (zie artikel pagina 28)

Beneluxzaal

07.30 - 08.30

10.30 - 11.00 Pauze in Kempen-, Gender- en Diezezaal 11.00 - 12.30 Paneldiscussie Euthanasie bij mensen met psychisch lijden, Monique Kammeraat, Menno Oosterhoff, Rosalie Pronk en Gerty Casteelen (meer informatie op pagina 45)

Brabantzaal

Clinical masterclass

Schematherapie bij Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS), Marleen Rijkeboer en Nathan Bachrach (meer info pag. 44)

Auditorium

Workshop

‘Ik wil dit niet meer’ Een workshop van de sectie Persoonlijkheidsstoornissen VGCt, Arjan Videler, Machteld Ouwens, Thera Koetsier, Afke van der Hoek, Horusta Freije en Nicky Verduyn

Parkzaal

Meet the expert Marieke Dewitte (meer informatie op pagina 42)

Baroniezaal

Workshop

Let’s talk about (strange?) sex!, Fieke van der Meer en Niels Boswinkel

Boszaal

Symposium

Nieuwe richtlijnen voor diagnostiek en behandeling van depressie, angst- en dwangstoornissen: een update over alle levensfases, Claudi Bockting e.a.*

Zaal 80/81

Symposium

Niet gevoerde gesprekken over seksueel misbruik binnen de familiecontext, Kyra Verboon e.a.*

Zaal 82/83

Workshop

‘Zou het nog een tandje wreder, agressiever of seksueel ongepaster kunnen, alstublieft?’ Kom maar op met die intrusies!, Anneke Bruinsma, Marisol Neijenhuis en Andrea Muller

Zaal 55/56

Symposium

Zaal 57/58 Alle grenzen te buiten? Over de noodzaak van het bespreekbaar maken en behandelen van grensoverschrijdend gedrag, Elly van Laarhoven e.a.*

Symposium

Werken met ernstige ALK-problematiek: onbegrepen, onbesproken en onderbelicht(?)!, Lars de Vroege e.a.*

Zaal 63

Symposium

Stressvolle levensgebeurtenissen in de context van depressie, Bernet Elzinga e.a.*

Zaal 64

Symposium

Zaal 65 Effectiviteit van gedragstherapeutische interventies voor kinderen en adolescenten met ADHD (-symptomen), Barbara van den Hoofdakker e.a.*

Symposium

Mindfulness en somatiek: hoe mindfulness kan helpen bij klachten voortkomende uit zwangerschap, COVID-19, darmziekten en kanker, Anne Speckens e.a.*

12.30 - 13.30 Lunchpauze in Kempen-, Gender- en Diezezaal Supervisorenlunch (meer informatie op pagina 32) in de Genderfoyer * Zie pagina 23 en 24 22 Najaarscongres 2024

Zaal 8

TOELICHTING OCHTEND VRIJDAG 8 NOVEMBER

ZAAL 80/81

ZAAL 57/58

Symposium Nieuwe richtlijnen voor diagnostiek en behandeling van depressie, angst- en dwangstoornissen: een update over alle levensfases Voorzitter: Claudi Bockting

Symposium Alle grenzen te buiten? Over de noodzaak van het bespreekbaar maken en behandelen van grensoverschrijdend gedrag Voorzitter: Elly van Laarhoven

Lezingen symposium - Richtlijnen depressie: veranderingen in de behandeling van depressie bij volwassenen, Claudi Bockting - Wat betekent de nieuwe richtlijn Depressie voor de diagnostiek en behandeling van kinderen en jongeren?, Yvonne Stikkelbroek - Richtlijn Angst- en dwangstoornissen: veranderingen van behandelbeleid voor de levensfase volwassenen en ouderen, Patricia van Oppen - De nieuwe richtlijnen voor angst en dwang: aanbevelingen voor kinderen en jongeren, Maaike Nauta - Hoe nu verder? Over implementatie en discrepanties tussen richtlijnen en de behandel­ praktijk, Neeltje Batelaan

Lezingen symposium - Wegkijken en zwijgen als het gevaarlijk wordt? Over de waarneming van grensoverschrijdend gedrag en de gevolgen voor de therapeutische relatie, Petra Lenssen - Doorbreek de stilte, word inclusief en voorkom seksueel grensoverschrijdend gedrag, Jan Willem van den Berg - Doorbreek je de stilte als je delict je trauma is?, Anouk Reinders - Doorbreek de stilte in het behandelen van geweld in het gezin: lezing over het belang van het doorbreken van de stilte bij (onzichtbaar) geweld in het gezin en hoe rekening te houden met verschillende interactiepatronen en gezinsprofielen, Judith Yntema - Gebrekkig zicht op grensoverschrijdend gedrag: wat zijn de gevolgen voor de ontwikkeling van het cognitief gedragstherapeutisch kapitaal? Hoe werken we aan het ontschotten van forensische en niet forensische zorg?, Bianca Nieuwenhuizen

ZAAL 82/83 Symposium Niet gevoerde gesprekken over seksueel misbruik binnen de familiecontext Voorzitter: Kyra Verboon Lezingen symposium - De invloed van het sociale netwerk op onthulling van en klachten na seksueel misbruik, Kyra Verboon - Ervaringen met therapie na seksueel misbruik door een broer of zus, Sheila van Berkel - Niet meer zwijgen over moederschap na seksueel geweld, Elisa van Ee - Niet gevoerde gesprekken over seksueel misbruik binnen de familiecontext, Iva Bicanic

ZAAL 63 Symposium Werken met ernstige ALKproblematiek: onbegrepen, onbesproken en onderbelicht(?)!

Voorzitter: Lars de Vroege Lezingen symposium - De attitude van psychologen ten aanzien van psychologische behandeling van somatischsymptoomstoornis in de ggz, Lot Spiertz

- Hardnekkige aanhoudende lichamelijke klachten: een survey over de geschatte prevalentie, kenmerken en behoeften onder huisartsen, en een handreiking voor behandelaars, Maud Rikkers - Het stimuleren van transdiagnostisch onderzoek binnen de psychosomatiek door dagboekmetingen: een haalbaarheids­ pilot, Rosa Boeschoten - Collaborative care netwerken voor patiënten met aanhoudende lichamelijke klachten: hoe kun je dit vormgeven?, Denise Hanssen - Ernstige ALK-problematiek: onbegrepen, onbesproken en onderbelicht(?)!, Lars de Vroege

ZAAL 64 Symposium Stressvolle levensgebeurtenissen in de context van depressie Voorzitter: Bernet Elzinga Lezingen symposium - Do you hear me? Perspectieven op ouderlijke kritiek en emotionele steun wanneer adolescenten een negatieve levensgebeurtenis delen, Wilma Wentholt - EMDR bij adolescenten met een depressieve stoornis, Corine Paauw - Doet het gezin ertoe? Voor­ spellers van het beloop van een traumagerichte behandeling bij adolescenten met een depressieve stoornis, Mareine Koornneef - RESET-psychotherapie: een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek naar de effectiviteit van traumagerichte psychotherapie bij volwassen patiënten met een depressie en jeugdtrauma, Anouk Gathier - Praten over stressvolle levensgebeurtenissen in de klinische praktijk, Bernet Elzinga

Najaarscongres 2024 23

VRIJDAG 8 NOVEMBER VERVOLG TOELICHTING OCHTEND

ZAAL 65 Symposium Effectiviteit van gedrags­ therapeutische interventies voor kinderen en adolescenten met ADHD(-symptomen) Voorzitter: Barbara van den Hoofdakker Lezingen symposium - Kortdurende gedragstherapeutische oudertraining voor ouders van kinderen met ADHDkenmerken: een pilotstudie, Marijn Nijboer - Heterogeneity in pathways leading to benefits of Behavioral Parent Training for Children with ADHD: an individual participant meta-analysis, Constantina Psyllou - Resultaten van een CGTslaapinterventie voor adolescenten met ADHD en slaapproblemen, Lena Keuppens - De ontwikkeling en de effectiviteit van CGT om jongeren binnen het voortgezet onderwijs te ondersteunen met het plannen van hun schoolse taken, Kim Wolters

24 Najaarscongres 2024

- Hoe effectief zijn interventies voor ADHD (symptomen) in de praktijk? Wat is belangrijk voor effectiviteit van interventies?, Patty Leijten

ZAAL 8 Symposium Mindfulness en somatiek: hoe mindfulness kan helpen bij klachten voortkomende uit zwangerschap, COVID-19, darmziekten en kanker Voorzitter: Anne Speckens Lezingen symposium - Mindfulness during pregnancy and maternal-infant bonding: longitudinal associations with infant temperament and socialemotional development, Noor de Waal - How trait mindfulness is associated with individual differences in the acute and long-term recovery of somatic and cognitive symptoms after percutaneous coronary intervention, Nina Kupper

- Mindfulness-based cognitive therapy to reduce psychological distress in patients with inflammatory bowel disease: first results of a multicentre randomised controlled trial (MindIBD), Marloes Huijbers - Randomized controlled trial of group, blended and individual, unguided online mindfulnessbased cognitive therapy for people with cancer, Nasim Badaghi - Mindfulness en somatiek, Anne Speckens

PROGRAMMA EN TOELICHTING MIDDAG VRIJDAG 8 NOVEMBER

Tijd

Categorie

Titel

Zaal

Breaking the silence met behulp van de empathische confrontatie, Remco van der Wijngaart en Marjolein van Wijk-Herbrink

Brabantzaal

Clinical masterclass

Breaking the silence: strategieën voor communicatie met stille kinderen en jongeren in cognitieve gedragstherapie, Maretha de Jonge (meer informatie op pagina 44)

Auditorium

Workshop

Doorbreken van de stilte: ik doe vaak geen exposure met mijn patiënt, want als ik exposure doe met mijn patiënt, dan …, Katharina Meyerbröker en Dirk Hermans

Parkzaal

Meet the expert

Iva Bicanic (meer informatie op pagina 42)

Baroniezaal

Workshop

Dwingende controle ontmaskerd: de betekenis en context van controlerend gedrag, Bianca Nieuwenhuizen en Hester Mobach

Boszaal

Symposium

Verbreek de stilte: het behandelen van jeugdtrauma in de context van depressie, verslaving, OCS, BDD en vroege psychose, Josine Verhoeven e.a.*

Zaal 80/81

Openbare supervisie

‘De rol van cognities in (in)effectief ouderschap’, Harm Jan Blokzijl (meer informatie op pagina 43)

Zaal 82/83

Symposium

Oorverdovend stil! Laat ons meer kabaal maken over de mentale gezondheid van zorgprofessionals, Anneloes van den Broek e.a.*

Zaal 55/56

Workshop

‘Breaking’ van het disfunctionele zelfbeeld, Martijn Stöfsel, Simone de la Rie

Zaal 57/58

Symposium

Facing fears together: naasten betrekken bij angstbehandelingen Zaal 63 van jeugdigen met en zonder LVB, Anika Bexkens e.a.*

Workshop

CBT-E, transdiagnostische behandeling voor eetstoornissen, in groepsvorm, Martie de Jong en Iris van der Meer

Symposium

De rol van sibling relaties na impactvolle gebeurtenissen binnen Zaal 65 het gezin, Carline van Heijningen e.a.*

Workshop

Deliberate practice, Simone das Dores en Aerjen Tamminga

13.30 - 15.00 Workshop

Zaal 64

Zaal 8

15.00 - 15.30 Pauze in Kempen-, Gender- en Diezezaal 15.30 - 16.30 Keynote

To tell or not to tell, Iva Bicanic (zie artikel op pagina 38)

Beneluxzaal

16.30 - 17.30 Afsluiting

Afsluiter, Justin Samgar (zie pagina 33)

Beneluxzaal

* Zie hieronder en pagina 26

ZAAL 80/81 Symposium Verbreek de stilte: het behandelen van jeugdtrauma in de context van depressie, verslaving, OCS, BDD en vroege psychose Voorzitter: Josine Verhoeven Lezingen symposium - Jeugdtrauma als transdiagnostisch aanknopingspunt,

Josine Verhoeven - De effectiviteit van depressiebehandeling bij volwassenen met een depressie en jeugdtrauma: resultaten van een grootschalige meta-analyse en klinische implicaties, Anouk Gathier - Behandeling van (jeugd)trauma in de context van verslaving, Marleen de Waal - Imaginaire Rescripting:

Transdiagnostische toepassing bij OCD, BDD en vroege psychose, Tibor van Verseveld - De brug tussen wetenschap en praktijk: zou traumabehandeling moeten worden ingezet bij iedereen met nare jeugd­ ervaringen?, Patricia van Oppen

Najaarscongres 2024 25

VRIJDAG 8 NOVEMBER VERVOLG TOELICHTING MIDDAG

ZAAL 55/56

ZAAL 63

ZAAL 65

Symposium Oorverdovend stil! Laat ons meer kabaal maken over de mentale gezondheid van zorgprofessionals Voorzitter: Anneloes van den Broek

Symposium Facing fears together: naasten betrekken bij angstbehandelingen van jeugdigen met en zonder LVB Voorzitter: Anika Bexkens

Symposium De rol van sibling relaties na impactvolle gebeurtenissen binnen het gezin Voorzitter: Carline van Heijningen

Lezingen symposium - Ouderlijke betrokkenheid bij een vroege interventie voor angstgevoelige peuters en kleuters, Leonie Vreeke - Het belang van thuis oefenen tijdens en na cognitieve gedragstherapie bij kinderen met angstklachten: met extra aandacht voor de rol van ouders, Annelieke Hagen - Dapper door Doen! Een pilot­ studie naar exposure behandeling voor jongeren met een lichte verstandelijke beperking en angst, Josje Oude Sanderink - Wat vinden jongeren zelf? Een kwalitatief vooronderzoek met stakeholders naar een nieuwe, ‘peer-mentored’ CGT-interventie voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en angst, Iris Langereis - Het betrekken van naasten van onderzoek naar praktijk, Anika Bexkens

Lezingen symposium - Verbanden tussen kwaliteit van de broer/zus-relatie, emotieregulatie en functioneren van kinderen in gezinnen met ouderlijke kanker, Kirsten Buist - Broer-zus relaties na het over­ lijden van een ouder tijdens de kindertijd, Carline van Heijningen - Het doorbreken van de stilte rondom seksueel misbruik tussen broers en zussen, Sheila van Berkel - ‘Broedels’: een serious game voor broers en zussen van kinderen met een beperking, Agnes Willemen - Aandacht voor de rol van siblings en sibling relaties na impactvolle gebeurtenissen binnen het gezin, Bernet Elzinga

Lezingen symposium - Oog en oor hebben voor ggzprofessionals: een mixedmethods studie naar factoren van invloed op de mentale gezondheid van zorgmedewerkers, Dewi Bruins - Hoe helpt veerkracht ons? De rol van veerkracht in het omgaan met werkdruk en stressklachten onder VGCt leden, Lilach Saul - Werk als Waarde in de zorg: een gespreksmethodiek gericht op het verbeteren van welzijn, (mentale) gezondheid en duurzame inzetbaarheid van zorgprofessionals, Margot Joosen - Mentale gezondheid voor zorgprofessionals: wie pakt de regie?, Anneloes van den Broek - Wat vindt de zorgprofessional zelf?, Lars de Vroege

26 Najaarscongres 2024

DOE MEE! TREASUREHUNT Bezoek de sponsoren* op de informatiemarkt, scan de barcode, beantwoord de vragen en maak kans op mooie prijzen! * In de congresapp vind je de deelnemende sponsoren.

! n e z j i r p e i o o m ̲ ADVERTENTIE ̲

Ongekend!

Speels en diepgaand inzicht in jezelf en anderen met een leuk kaartspel.

KAARTENSET Met positieve psychologie en oplossingsgerichte vragen word je je bewust van je mentale kracht.

ZELF KIEZEN

REFLECTIE

Spelers kunnen kiezen welke vragen ze beantwoorden, doorgeven of wegleggen, en punten verzamelen op een strategische manier.

Niet alleen leuk en uitdagend, maar stimuleert ook reflectie en persoonlijke groei.

Door

Muriel Bakker Supervisor VGCT

Najaarscongres 2024 27

MARIEKE DEWITTE:

“ LET’S TALK ABOUT SEX” Marieke Dewitte heeft een heldere missie: het bespreekbaar maken van seksualiteit en seksueel plezier – niet alleen binnen een relatie maar ook in de behandelkamer. In haar eigen sekslab in Maastricht University neemt ze de seksuele dynamiek van stellen onder de loep.

Je houdt je bezig met onderzoek naar de facetten van seksualiteit in relaties. Rondom seksualiteit bestaan veel mythes. Kun je er eens eentje uitlichten?

“Een belangrijke mythe is: ‘vrouwen hebben minder zin in seks dan mannen’. Dat heeft ermee te maken dat we te veel volgens het mannelijke seksuele script vrijen. Heteroseksuele stellen zijn namelijk te veel gericht op penetratie. Voor vrouwen is dat niet het meest opwindende omdat vrouwen vooral (vaak rechtstreekse) stimulatie van de clitoris fijn vinden en dat bereik je niet als er alleen op vaginale penetratie gefocust wordt. Als seks niet belonend is, dan verlang je er ook niet naar. Als vrouwen de juiste seksuele stimulatie worden geboden, dan hebben ze eigenlijk evenveel zin om te vrijen als mannen.

Communiceren met de partner is daarom heel belangrijk. Als iemand ontevreden is over de seks met de partner dan vraag ik: ‘weet je partner dat?’ Communiceren speelt een sleutelrol in sekstherapie, maar mensen vinden het moeilijk om over seks te praten.”

“Een andere mythe is: ‘seks moet spontaan zijn’. Seks is helemaal niet spontaan. Verlangen ontstaat niet zomaar. Er moet een trigger zijn.

Mensen weten vaak niet waarom ze minder zin hebben om te vrijen. Toch is het best logisch: je zit elke avond op de bank, je kijkt naar een soap en je valt half in slaap. Vervolgens strompel je naar bed. Met andere woorden: zonder seksuele prikkel ga je ook geen zin krijgen. Eigenlijk moet je seks inplannen. We hebben allemaal een druk

28 Najaarscongres 2024

leven en de meeste andere activiteiten plannen we ook in. Toch wordt verwacht dat seks spontaan komt opborrelen. Mijn tip is dan ook om een datenight te plannen. Maak even tijd voor elkaar.

Vanuit die intimiteit kan seksualiteit ontstaan. Je creëert de gelegenheid voor seks.”

Is seks in het begin van een relatie dan niet spontaan?

“Nee, eigenlijk is dat ook niet spontaan. Als je aan het daten bent met iemand weet je: ik zie hem/ haar/hun vanavond. Je bent er de hele dag over aan het fantaseren. Je weet dat er een grote kans is dat je seks gaat hebben en je doet bijvoorbeeld een lekker geurtje op. Eigenlijk is dat ook niet spontaan. Je ben in je hoofd aan het plannen, waardoor je seksuele systeem gedurende de dag geprikkeld wordt. Je creëert een context om seks te hebben.”

Waarom is het bespreken van seksualiteit in de behandelkamer zo belangrijk?

“Uit onderzoek weten we dat seks bij veel mensen een grote rol speelt in de kwaliteit van leven. Seksuele problemen kunnen voor veel mentale onrust zorgen maar soms lijkt het alsof de maatschappelijke last beperkt is. Iemand met een erectiestoornis kan bijvoorbeeld nog gewoon werken. Mensen vergeten dat er heel veel mentale en relationele stress ontstaat door seksuele problemen. Ik vraag me af: hoe kun je het als psycholoog of als psychiater niet over seks hebben? Bij patiënten met borderline

“MENSEN VERGETEN DAT ER HEEL VEEL MENTALE EN RELATIONELE STRESS ONTSTAAT DOOR SEKSUELE PROBLEMEN. IK VRAAG ME AF: HOE KUN JE HET ALS PSYCHOLOOG OF ALS PSYCHIATER NIET OVER SEKS HEBBEN?”

Najaarscongres 2024 29

voor dat seksualiteit en seksuele problemen bespreekbaar zijn.”

“OOK BIJ DEPRESSIE IS HET BELANGRIJK OM OVER SEKS TE PRATEN”

persoonlijkheidsproblemen bijvoorbeeld, is het vaak all about sex. In sommige gevallen seksualiseren zij het therapeutisch contact. Ook bij depressie is het belangrijk om over seks te praten.

Los van het feit dat de depressieve symptomen samenhangen met veranderingen in de seksuele respons, zijn er ook duidelijke bijwerkingen van SSRI’s op seksueel gebied. Toch wordt het nauwelijks besproken in de hulpverlening.”

Hoe kun je die drempel verlagen als behandelaar?

“Maak het een standaard onderdeel van je anamnese. Hoe gaat het op seksueel vlak? Hebben de problemen waarvoor je hier komt invloed op jouw seksualiteit? In eerste instantie kan de patiënt daar terughoudend over zijn, maar door die eerste vraag te stellen, weet je patiënt meteen dat dit een thema is dat besproken mag worden.

Na een aantal sessies kan de patiënt op het onderwerp terugkomen. Door die vraag tijdens het eerste gesprek te stellen, zorg je er meteen

30 Najaarscongres 2024

Je doet in Maastricht onderzoek in het sekslab.

Waar hou je je mee bezig?

“Onder andere met seksuele opwinding. Die bestaat uit twee componenten: de genitale en de subjectieve opwinding. Het is heel belangrijk om beide te meten. Genitale opwinding is eigenlijk de automatische respons. Het is het resultaat van jouw brein dat iets seksueels oppikt. Dat staat los van verlangen, consent of plezier. Ook belangrijk is het subjectieve component: welke betekenis geef je aan de seksuele ervaring? Als we conclusies willen trekken over seksuele opwinding, dan hebben we informatie over beide componenten nodig.”

“Wat mij opviel toen ik met het seksonderzoek begon is dat het een nogal individuele focus heeft, terwijl we veelal seks hebben in de context van een relatie. Toch zijn seks en relatie-onderzoek echt twee aparte velden: seksonderzoekers hebben het niet over relaties en relatieonderzoekers hebben het niet over seks. Binnen seksonderzoek kijken individuen veelal naar een pornofilm en dan wordt de mate van seksuele opwinding gemeten. Eigenlijk zegt dat meer over soloseks, terwijl we weten dat seksuele problemen zich vooral afspelen tijdens seks met de partner. Als we die seksuele problemen willen begrijpen, moeten we beide partners samen in het lab bestuderen en kijken wat er gebeurt in het lichaam en op het vlak van beleving wanneer partners elkaar stimuleren, in plaats van naar porno te kijken. In ons lab gaan mensen dus met elkaar aan de slag en meten we ondertussen wat er gebeurt op het vlak van genitale en subjectieve opwinding.”

Ook genitale pijn heeft jouw aandacht. Wat zijn de laatste (onderzoeks)ontwikkelingen?

“We onderzoeken hoe angst voor pijn een impact heeft op de lichamelijke processen. We weten dat genitale pijn vooral veroorzaakt wordt door het feit dat vrouwen hun bekkenbodemspieren aanspannen en niet opgewonden genoeg zijn. Dat heeft te maken met de angst voor pijn. Als je op voorhand gaat catastroferen, dan ga je als vrouw

knijpen en de bekkenbodemspier aanspannen.

Omdat je pijn verwacht in plaats van een beloning, kun je niet opgewonden raken. Daardoor creëer je pijn, want het wordt moeilijker om te penetreren. Pijngerelateerde angst is dus een cruciale factor voor het chronisch worden van een pijnprobleem. We zijn een instrument aan het ontwikkelen om die bekkenbodemspierspanning en genitale opwinding te meten zodat we vrouwen kunnen leren om de bekkenbodemspier te ontspannen en zo plezier te ervaren in plaats van pijn. Op die manier kunnen we wellicht de angst-pijncirkel doorbreken.”

Communicatie zal daar vast ook een belangrijke factor voor zijn, toch?

“Zeker. Ook om grenzen aan te geven naar je partner toe. Je ziet dat veel vrouwen over hun grenzen heen gaan en doorgaan met seks ondanks de pijn. Dan leren ze dat op het moment dat het pijn doet, je moet stoppen. Anders blijf je seks en pijn met elkaar associëren. Het is heel belangrijk om bij de opwinding te blijven en alleen positieve ervaringen te creëren.”

Onderzoek naar seksualiteit en seksuele opwinding zal wellicht wel eens wat stof doen opwaaien, bijvoorbeeld bij internationale samenwerkingen. Heb je daar een anekdote over?

“Ik onderzoek seksualiteit ook in landen waar dat niet zo evident is, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten: zoals in Saoedi-Arabië. In Egypte heb ik ooit een presentatie over de impact van vrouwenbesnijdenis, ook wel vrouwelijke genitale verminking, op seksualiteit gegeven. 85% van de Egyptische vrouwen zijn besneden. Ik ben toen op voorhand gewaarschuwd: als jij komt spreken, zullen een aantal mensen de zaal verlaten. Dat komt vooral door het feit dat ik een Westerse, niet-gesluierde vrouw ben die over seks gaat praten. De helft liep inderdaad de zaal uit. Op een bepaald moment zei iemand in de zaal: ʻMet alle respect, we houden niet van de term vrouwelijke genitale verminking, we geven de voorkeur aan vrouwelijke genitale cutting.’ Toch gaat het hier wel degelijk om verminking. Omdat de procedure tegenwoordig in het ziekenhuis plaatsvindt en niet meer door een zogenaamde ‘genezer’ wordt uitgevoerd, zijn ze van mening dat ze het nu goed doen. Ze zetten echter geen vraagtekens bij de praktijk zelf. Vrouwelijke genitale verminking is een schending van de mensenrechten, want je ontneemt vrouwen het recht op seksueel plezier.

Ik denk op zo’n moment: als ik één dokter in de zaal kan overtuigen, dan heb ik mogelijk honderden vrouwen gered.”

“PIJNGERELATEERDE ANGST IS EEN CRUCIALE FACTOR VOOR HET CHRONISCH WORDEN VAN EEN PIJNPROBLEEM”

Najaarscongres 2024 31

VERENIGINGSACTIVITEITEN oet : ontm n i e l p VGCt ies, ontdek sect producten nieuwestel al je en vragen

Kom langs op het VGCt-plein en ontdek wat een schat aan informatie je kunt vinden op het Kennisnet, of maak kennis met de bestuursleden en de activiteiten van de sectie Relatie, gezin en naasten, de sectie Ouderen, de sectie Forensische CGT, en de sectie Positieve CGT. Vanzelfsprekend kun je ook weer op het plein terecht met al je vragen en ideeën over bijvoorbeeld nascholing, registratie of accreditatie, of om meer te weten te komen over vrijwilligerswerk binnen de VGCt. Tot slot kun je ook altijd langskomen voor zomaar een praatje. De medewerkers van het VGCt-bureau staan je graag te woord en maken je verder wegwijs binnen de vereniging en op het congres.

Bestuurs- en onderwijssymposium: Visie op supervisie Stijn Verhagen (directeur), Marleen Rijkeboer (voorzitter) en Marlous Schraa (onderwijsontwikkelaar) Donderdag, 16.30 – 18.00 uur, zaal 8 Supervisie is één van de onderwerpen in het hart van de meerjarenambities van de VGCt – niet alleen het vakinhoudelijke, maar ook pedagogischdidactische aspect. Een duidelijke visie op supervisie is nodig om ervoor te zorgen dat leden het vak leren, beter worden in hun vak en zich verbonden voelen met elkaar en de vereniging.

Je bent van harte welkom om hierover mee te denken tijdens dit interactieve symposium. Je hoort de uitkomsten van de opleidingsevaluatie en er is nadrukkelijk ruimte om je eigen ervaringen en ideeën over dit thema, opgedaan binnen of buiten de VGCt, in te brengen. Dit symposium vormt de eerste aanzet tot het bijschaven van de ‘visie op supervisie’, met als doel ook in de toekomst zo state-of-the-art mogelijk te blijven.

Vertrouwenspersonen Via de app kun je een afspraak maken met een van de vertrouwenspersonen: Michel Reinders en Clarisse van Gorkom. Je kunt een afspraak inplannen in de pauzes op donderdag (met Michel) en vrijdag (met Clarisse).

Supervisorenlunch

De nieuwe sectie Mindfulness based CGT

Vrijdag, 12.30 - 13.30 uur, Genderfoyer

Benieuwd hoe je mindfulness beter kunt integreren in je werk als cognitief gedragstherapeut? Bezoek dan de stand van sectie Mindfulness based cognitieve gedragstherapie en ga samen met de sectieleden in gesprek hoe mindfulness het welzijn van je cliënten, maar ook van jezelf als therapeut kan verbeteren, en hoe je mindfulnessoefeningen kunt integreren in CGT. Hier ontvang je de nieuwe factsheet Mindfulness based cognitieve therapie, en krijg je inzicht in de laatste wetenschappelijke inzichten. Je kunt hier ook meer informatie krijgen over twee podcasts met mindfulnessoefeningen.

De supervisorenlunch is een informele bijeenkomst waarbij je collega’s ontmoet en er volop gelegenheid is om bij te praten. Je wordt niet alleen gevoed met een heerlijke lunch, maar ook met een update uit de sectie Supervisoren.

Er zijn geen aanvullende kosten verbonden aan de supervisorenlunch.

32 Najaarscongres 2024

Q&A met forensische ervaringsdeskundigen

Sectie Positieve CGT: praktisch oplossingsgericht werken

Kom naar de gezamenlijke stand van de secties Forensische CGT van de VGCt en het NIP voor een interessante vragensessie. Onze forensisch ervaringsdeskundigen staan klaar op donderdag 7 november tussen 11.00u en 11.30u en tussen 13.00 en 14.00u.

Mark de Craen (ex-geweldsdelinquent) heeft een verleden met antisociaal gedrag als inbraak, bedreiging en geweldpleging.

Hij heeft dit gedrag na behandeling achter zich kunnen laten. Hij heeft als forensisch ervaringsdeskundige meegewerkt aan het Praktijkboek antisociaal gedrag en persoonlijkheidsproblematiek (Rijckmans et al. 2020) en is te zien in Psyflix video's als forensisch rollenspelacteur.

Koen heeft een verleden met online seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Daarnaast is hij geclassificeerd met een autismespectrumstoornis. Hij is na een eerste behandeling bij een forensische polikliniek gerecidiveerd en heeft een tweede behandeling gehad, deze is inmiddels afgerond.

Vanuit deze ervaringen kan hij vertellen over welke elementen in de behandelingen wel en niet helpend voor hem waren. Ook hoe het autisme een rol heeft gespeeld in het probleemgedrag en de behandeling. Hij is als ervaringsdeskundige ook betrokken bij onderwijs aan de reclassering.

De sectie Positieve CGT is er op het najaarscongres weer met praktische toepassingen voor oplossingsgericht werken.

Enthousiaste sectieleden delen nieuwe kaarten uit met tips en oefeningen die je meteen kunt inzetten en gaan daarover graag met je in gesprek.

Maak kennis met de nieuwe sectie Ouderen De sectie Ouderen is dit jaar opgericht.

Kom naar de stand voor meer informatie over de activiteiten en voor boekentips over psychologische behandeling bij ouderen. Als je tijdens het congres de vragenlijst “attitudes ten opzichte van ouder worden” invult, ontvang je als dank anti-agismecrème: zeer goed werkend tegen vooroordelen over cognitieve gedragstherapie bij ouderen!

Bezoek de sectie Relatie, Gezin en Naasten op het VGCt-plein!

Ben je geïnteresseerd in het werken met koppels, gezinnen of naasten? Kom dan zeker even langs bij de stand op het VGCtplein. De mensen van de sectie RGN sparren graag met je over de mogelijkheden en uitdagingen in dit werkveld. Wil je meer weten over hoe je als cgt'er partners en andere naasten effectief kunt betrekken bij de behandeling? Zij staan klaar om je op weg te helpen. Of je nu overweegt om de sectie te versterken of gewoon even gedag wilt zeggen, je bent welkom!

Kijk uit naar leden met roze aanvoerdersbanden.

Afsluiting door Justin Samgar, de Verteller Vrijdag, 16.30 – 17.00 uur, Beneluxzaal Justin Samgar de Verteller is een spokenwordartiest, podiumkunstenaar, schrijver, dichter, storyteller, theatermaker, woordkunstenaar, spreker of hoe je hem ook wilt noemen.

Uiteindelijk is hij een verteller. Hij zal aan het eind van het congres op zijn eigen wijze vertellen hoe hij ‘breaking the silence’ heeft beleefd.

Najaarscongres 2024 33

GWENDOLYN PORTZKY:

ZES MYTHES OVER ZELFMOORD VOLGENS GWENDOLYN PORTZKY

Gwendolyn Portzky is klinisch psycholoog en hoogleraar in de medische psychologie aan de Universiteit Gent.

Daarnaast is zij directeur van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP), de Vlaamse evenknie van de Nederlandse Stichting 113 Zelfmoordpreventie.

Er bestaan nog steeds veel misverstanden over zelfmoord* – niet alleen onder het brede publiek, maar ook onder hulpverleners. Zo wordt nog vaak gedacht dat praten over zelfmoord de kans vergroot dat iemand ernaar handelt. We legden deze en vijf andere mythes voor aan Gwendolyn Portzky.

Iemand die aan zelfmoord denkt wil ook echt dood

foto Jonathan Ramael

34 Najaarscongres 2023

“Nee, zo eenvoudig is het niet. Ten eerste gaat het bij zelfmoord meestal niet om een bewuste doodswens. De gedachte is niet ‘ik wil dood’, maar ‘het gaat niet meer’ of ‘ik wil deze pijn niet meer voelen’. De meeste mensen zouden graag op een andere manier willen leven, maar zijn de hoop op verbetering verloren. Ten tweede is er een groot verschil tussen denken en doen. Een aanzienlijke groep mensen denkt ooit in zijn leven aan zelfdoding: zo heeft 14 procent van de Belgen ergens in zijn of haar leven ernstige zelfmoordgedachten.

Een veel kleinere groep gaat echter over tot een zelfmoordpoging en een nog kleinere groep tot zelfmoord.”

“Vanuit de wetenschap zijn we heel erg op zoek naar wat maakt dat iemand van gedachten overgaat op gedrag. Daaruit zijn ook voor hulpverleners lessen te trekken. Zo weten we uit onderzoek dat hoe frequenter en concreter de zelfmoordgedachten zijn, des te hoger het risico is op een poging.

Bevraag dus altijd hoe concreet de plannen van een cliënt zijn.”

Zelfmoord gebeurt meestal zonder waarschuwing “Dit is absoluut een mythe: zo’n 60 tot 75 procent geeft wel degelijk van tevoren signalen af. Slechts bij een kleine minderheid komt het voor de omgeving als een complete verrassing. Zie het als een klokcurve, ook wel een normale verdeling, met aan de ene kant van het continuüm de zeer impulsieve suïcides en aan de andere kant de zeer geplande suïcides. Beide komen weinig voor. Het merendeel van de mensen zit daar tussenin. Ze zijn er in gedachten al een tijd mee bezig, maar in hoeverre de zelfmoordgedachten op de voorgrond treden wisselt. Daarmee wisselen ook de signalen. In een risicovolle periode wordt iemand bijvoorbeeld stiller, gaat zich meer terugtrekken, of uit vaker dat het niet meer gaat.

Die signalen zijn vooral zichtbaar voor de directe omgeving.”

“GZ-professionals zien natuurlijk een groep die al hulp zoekt voor psychische problemen. Zij moeten altijd bedacht zijn op waarschuwings­ signalen. Vraag bijvoorbeeld altijd door als iemand aangeeft steeds minder vertrouwen te hebben dat de stoornis ooit over gaat.

Hopeloosheid en suïcidaliteit zijn namelijk sterk met elkaar verweven. Wees ook extra alert als er belangrijke veranderingen zijn in het leven van cliënten, bijvoorbeeld wanneer ze afstevenen op een relatiebreuk. Hetzelfde geldt voor transities in de zorg, bijvoorbeeld na het afsluiten van een opname of wanneer een vaste therapeut met verlof gaat. Check dan of er tekenen zijn van het mentaal nóg moeilijker hebben en vraag door.”

Degenen die erover spreken doen het niet, ze willen alleen aandacht “Het eerste deel klopt dus niet: een meerderheid van de mensen die zelfmoord pleegt, heeft daarvóór signalen afgegeven. Het tweede deel, het wegzetten van uitingen van suïcidaliteit als een schreeuw om aandacht, vind ik het ergst van al. Je moet zo’n verbaal signaal áltijd serieus nemen. Ja, er kan soms iets bij zitten van ‘zie mij, zie dan hoe diep ik zit’, maar ook dan moet je het

“VANUIT DE WETENSCHAP ZIJN WE HEEL ERG OP ZOEK NAAR WAT MAAKT DAT IEMAND VAN GEDACHTEN OVERGAAT OP GEDRAG” fundamentele voor ogen zien: je hebt te maken met iemand die mentaal lijdt.”

Praten over zelfmoord vergroot de kans dat iemand ernaar handelt “Dit is een hele hardnekkige mythe, die zelfs onder hulpverleners nog heel sterk leeft. Laat ik het daarom heel duidelijk stellen: er is geen enkele wetenschappelijke evidentie dat een-opeengesprekken tussen hulpverlener en cliënt het risico op zelfmoord verhogen. Vanuit de praktijk weet ik dat het cliënten vooral enorm oplucht als het onderwerp bespreekbaar wordt. Erover praten is voor de cliënt de enige manier om uit diens isolement te geraken. Dus als een hulpverlener mij vraagt ‘mag ik het wel bespreken?’, dan is mijn antwoord een volmondig ja. Je móet er als hulpverlener juist over praten met je cliënt.”

Als je de stoornis behandelt, dan verdwijnt suïcidaliteit vanzelf “Ik moet er soms hard voor vechten om hulpverleners duidelijk te maken dat dit niet klopt.

Suïcidaliteit ontstaat vaak wel in samenspel met een psychische aandoening zoals depressie, maar wat ik in de praktijk vaak zie is dat als de depressie is opgeklaard en de persoon op een later moment in diens omgeving botst op negatieve gebeurtenissen, dat de zelfmoordgedachten dan toch weer terugkomen. Vanuit leerprincipes is dat goed te begrijpen. Mensen hebben de zelfmoordgedachten vaak lange tijd gebruikt als een vorm van coping: het idee dat er een uitweg is, gaf geruststelling en werd zo keer op keer bekrachtigd. Het is voor hulpverleners belangrijk om te weten dat wanneer de depressie is

Najaarscongres 2024 35

opgeklaard, die gedachten er nog steeds kunnen zijn als een soort escape wanneer ze het mentaal moeilijk hebben.”

Alle therapeuten zijn getraind in zelfmoordpreventie “Dat is wel de verwachting die cliënten en naasten hebben, maar dat is – in ieder geval vanuit Vlaams perspectief – absoluut niet het geval.

Zowel psychologen als artsen krijgen in hun opleiding vast ooit een keer een gastles over hoe om te gaan met suïcidale patiënten, maar dat maakt ze nog geen expert. Voor suïcidaliteit moet je – net als voor elke aandoening – specifieke kennis opdoen.”

“Het allerbelangrijkste voor hulpverleners is alertheid. Wees er bij iedere behandeling op bedacht dat zelfmoordgedachten kunnen optreden. Vraag ernaar bij de intake en stel indien nodig samen met de cliënt een zogeheten veiligheidsplan op (te vinden op de websites van zelfmoord1813.be en 113.nl, red.). Dat is een stappenplan waarmee cliënten leren om signalen te herkennen en een crisis te voorkomen. Blijf de zelfmoordgedachten vervolgens monitoren.

Weet dat er ook specifieke behandelingen zijn

voor suïcidaliteit, die heel effectief en veilig zijn gebleken. Dat kan voor specifieke doelgroepen heel behulpzaam zijn.”

Gwendolyn weet uit eigen ervaring dat suïcidaliteit één van de zwaarste problemen voor hulpverleners is om mee om te gaan.

“Het boezemt ons angst in en de natuurlijke reactie is dan om weg te vluchten, bijvoorbeeld door jezelf te vertellen: ‘als ik de depressie aanpak, komt het ook wel goed.’ Maar nee, we moeten onze eigen schroom overwinnen en suïcidaliteit niet alleen bespreekbaar maken met onze cliënten, maar ook met elkaar. Je hoeft niet de perfecte hulpverlener te spelen die het altijd precies weet. Elke cliënt is immers anders en vergt een andere aanpak. Ook voor mij is het na 25 jaar in het vak bij een nieuwe cliënt soms weer even zoeken. Bespreek je twijfels met collega’s.

Doorbreek ook daarin de stilte.” *Net als Stichting 113 Zelfmoordpreventie gebruikt de VGCt de term ‘zelfmoord’, omdat dit de meest gangbare zoekterm is. We vinden het belangrijk dat deze informatie vindbaar is voor zij die er behoefte aan hebben.

“ZELFMOORD BOEZEMT ONS HULPVERLENERS ANGST IN EN DE NATUURLIJKE REACTIE IS DAN OM WEG TE VLUCHTEN, BIJVOORBEELD DOOR JEZELF TE VERTELLEN: ‘ALS IK DE DEPRESSIE AANPAK, KOMT HET OOK WEL GOED.’”

36 Najaarscongres 2024

TIPS VAN DE CONGRESCOMMISSIE “Ik kijk in het bijzonder uit naar de keynote van Brett Deacon, omdat zijn onderzoek maar weer eens duidelijk maakt dat wij clinici ten onrechte allerlei beren op de weg zien – in dit geval als het gaat om exposure. Dat is terug te zien op veel meer vlakken: denk aan andere experiëntiële technieken, online therapie, etc. Fantastisch dat daarover, en over vele andere onderwerpen, op komend congres de stilte zal worden doorbroken. Natuurlijk kijk ik ook uit naar de ontmoeting met vakgenoten én de altijd gezellige diners plus feest!” – Marjolein van Wijk-Herbrink, lid commissie najaarscongres

“Ik verheug me in het bijzonder op de workshop van Ingeborg Visser: Hypnose bij aanhoudende lichamelijke klachten en Functioneel-NeurologischeStoornis. Ik zie erg uit naar deze workshop omdat het zo fijn is dat er op de woensdag meer tijd voor is om te verdiepen. Ik vind het fijn om het zelf te kunnen oefenen en te ervaren hoe hypnose kan werken.” – Carla Steeman, lid commissie najaarscongres

“Het Najaarscongres is voor mij de ultieme mix van gezelligheid en vak­ inhoud: verdieping en verbreding op mijn vakgebied met de gezelligheid van een grote reünie.” – Miriam Lommen, voorzitter commissie najaarscongres

“Een aanrader is de keynote en expertmeeting met Gwendolyn Portzky over suïcidaliteit en hoe daar als professional mee om te gaan. In de dagelijkse klinische praktijk kan suïcidaliteit nogal eens tot angst en onzekerheid leiden bij professionals. Het vergroten van kennis en handvaardigheid van professionals verbetert het vertrouwen in eigen kunnen en zal ook z’n weerslag hebben op hoe de cliënt, kampend met suïcidaliteit, zich gehoord en gesteund voelt.” - Gert-Jan Hendriks – lid commissie najaarscongres

De VGCt wil de leden van de commissie Najaarscongres hartelijk bedanken voor hun inzet en harde werk! De commissie Najaarscongres bestaat uit de volgende leden: Miriam Lommen (voorzitter), Bianca Boyer, Gert-Jan Hendriks, Katharina Meyerbröker, Sara Scheveneels, Hanneke Schuurmans, Carla Steeman, Marjolein van Wijk-Herbrink en Lidewij Wolters.

Najaarscongres 2024 37

IVA BICANIC:

“ IK VRAAG DIT VOOR EEN VRIEND(IN)” Dr. Iva Bicanic is klinisch psycholoog, onderzoeker en hoofd van het Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht en directeurbestuurder van het Centrum Seksueel Geweld.

Podcasts, interviews, talkshows en meer: Iva Bicanic is overal te vinden om de discussie over seksueel misbruik en trauma actueel te houden.

Wat is er nodig om slachtoffers van seksueel misbruik en geweld te versterken en seksueel misbruik makkelijker bespreekbaar te maken? We legden haar een aantal vragen voor.

literatuur weten we dat zo’n 70 procent van de slachtoffers niks doet of meewerkt tijdens het misbruik. Die kennis werkt nu door in de nieuwe wetgeving, dat is positief. Zedenrechercheurs krijgen tegenwoordig in hun opleiding ook een stukje psychologie mee over normale reacties in abnormale situaties.’

Recent is de nieuwe wet seksuele misdrijven (WSM) ingegaan. Wat houdt deze wet precies in en wat is jouw inschatting van de maatschappelijke impact ervan?

“Het is een historisch moment. De vorige zedenwet dateerde nog van de vorige eeuw. De komst van deze nieuwe wet is een normverschuiving.

In de oude wet was namelijk het element van dwang en geweld bepalend. Wanneer er geen tekenen of signalen waren van dwang of geweld, dan was het juridisch geen seksueel geweld.

Tegen je zin, an sich, was dus niet strafbaar. In de nieuwe wet seksuele misdrijven is dat wel zo en is consent heel belangrijk. Vroeger werd het slachtoffer bijvoorbeeld gevraagd: hoe heb jij aan de verdachte kenbaar gemaakt dat jij niet wilde?

In de nieuwe wet vraag je aan de verdachte: hoe wist jij dat het kón? Uit de wetenschappelijke

Je houdt je in je onderzoek onder andere bezig met herinneringen aan seksueel misbruik en genitale respons daarop. Wat is er nodig om dit onderwerp uit de taboesfeer te halen?

“Mensen moeten eerst weten dat het bestaat.

Ik ben heel dankbaar dat mensen die hieronder lijden zo moedig zijn geweest zich in ons onderzoek 1 te laten horen over hun ervaringen met genitale respons (bij vrouwen vochtig worden, verstijving van de tepels, orgasme en bij mannen voorvocht, erectie, ejaculatie) na misbruik. De rode draad in al die verhalen zijn gevoelens van diepe schaamte en opsluiting. We horen terug dat het thema in de behandelkamer tot voor kort geen plek had. Maar die genitale respons vindt óók plaats binnen de behandelkamer. Doordat er wordt gepraat over het seksuele misbruik,

‘ UIT DE WETENSCHAPPELIJKE LITERATUUR WETEN WE DAT ZO’N 70 PROCENT VAN DE SLACHTOFFERS NIKS DOET OF MEEWERKT TIJDENS HET MISBRUIK. DIE KENNIS WERKT NU DOOR IN DE NIEUWE WETGEVING’ 38 Najaarscongres 2024

“VEEL OUDERS VINDEN HET LASTIG OM TE BEPALEN WAT ZE MET HUN KINDEREN KUNNEN DELEN EN HOE”

bijvoorbeeld. Of doordat de patiënt wordt geconfronteerd met de herinneringen in een traumagerichte behandeling. Als een behandelaar dergelijke lichamelijke reacties niet bespreekbaar maakt, dan kan een patiënt denken dat hij of zij de enige is die zoiets ervaart. Sommige mensen denken zelfs: ik ben nog erger dan de dader.

Behandelaars moeten dit onderwerp introduceren en normaliseren door bijvoorbeeld te vragen: ik hoor van andere mensen dat ze hier last van hebben. Hoe is dat bij jou? Veel mensen denken

dat als je lichaam zo reageert, je het misbruik dus lekker hebt gevonden. Dat is onjuist. Er kan sprake zijn van lichamelijke opwinding, terwijl je het écht niet wil. Maar wat ook kan is dat je het wél fijn vindt. Bijvoorbeeld wanneer het slachtoffer acht jaar oud is en helemaal niet weet wat seksueel misbruik is. Het voelt gewoon fijn. Wanneer het kind op een gegeven moment volwassen is en begrijpt dat het seksueel misbruik was, dan kan er walging naar zichzelf ontstaan. In samenwerking met een zedenrechercheur brengen we in

Najaarscongres 2024 39

september een prentenboek uit voor kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt getiteld: Charlie, een boek over aanraken en aanzitten.

Het boek is ontwikkeld om herkenning en steun te bieden bij ervaringen met seksueel misbruik.

Ook is het voor iedereen die ondersteuning wil bieden aan slachtoffers. Ik ben er heel trots op, ook omdat een dergelijk prentenboek volgens mij uniek is.”

Je noemde net al een onjuiste opvatting over seksueel misbruik. Er bestaan vast ook veel mythes op dat gebied. Welke mythe komt bij jou direct naar boven?

“In Nederland zijn er ontzettend veel campagnes en initiatieven tegen seksueel misbruik, maar ze zijn enkel gericht op meisjes en vrouwen. Dat is een miskenning van mannelijke slachtoffers.

Mensen zijn geneigd zwart-wit te denken en dingen te versimpelen. De gedachte is: seksueel misbruik wordt gepleegd door de man in de bosjes, dat gaat altijd gepaard met geweld, en het zijn altijd sterke mannen die het gemunt hebben op zwakke vrouwen. Maar het slachtoffer kan ook een boom van een jongen zijn. In bepaalde gevallen gaat seksueel misbruik inderdaad gepaard met geweld. Maar het grootste deel vindt plaats in een soort ‘liefhebbende context’ door een vertrouwd persoon. Het is iemand die heel lief tegen je doet, die je ziet staan en aandacht geeft, lieve dingen tegen je zegt. Maar het klopt natuurlijk van geen kanten. Het is ondermijnend en het verstoort de ontwikkeling van een kind.”

Professionals in de zorg kunnen bij het Centrum Seksueel Geweld terecht voor advies over slachtoffers van seksueel misbruik. Wat voor vragen krijgen jullie zoal van behandelaars?

“Toevallig hebben we die vragen vorige week in kaart gebracht!2 Behandelaars vragen dingen als: mijn cliënt wil aangifte doen. Wat is nou wijsheid, eerst aangifte of eerst traumabehandeling? Of ze vragen: mijn client dissocieert heel erg tijdens een behandeling, wat kunnen we daaraan doen?

Of vragen op het gebied van herstelbemiddeling: zou het helpend kunnen zijn om contact te hebben met degene die het misbruik heeft gepleegd en hoe pakken we dat aan? Of: mijn patiënt is vijftien jaar en heeft me verteld over misbruik. Ik heb beloofd dat ik het niet verder zou vertellen.

Wat moet ik nu tegen de ouders zeggen? We zijn momenteel ook bezig om een frequently asked questions voor professionals op te stellen.”

Wat zijn tips voor behandelaars om seksueel misbruik makkelijker bespreekbaar te maken in de behandelkamer?

“Het begint natuurlijk met ernaar te vragen.

Ik heb in de loop der tijd geleerd dat woorden als ‘seksueel misbruik en ‘negatieve seksuele ervaring’ best beladen en moeilijke woorden zijn voor iemand die over zichzelf wellicht denkt: ík heb meegedaan en ík heb het toegelaten. Vaak zien slachtoffers van seksueel misbruik zichzelf niet als slachtoffer. Wij als therapeuten kunnen die vragen misschien op een andere manier stellen. Bijvoorbeeld vragen als: heeft u als kind

“SOMS ZIJN ER OOK NIET DIRECT OPLOSSINGEN, WE KUNNEN NIET ALLES WEGMAKEN. DAAROVER PRATEN EN ERKENNEN WAT DE ERVARINGEN MET IEMAND HEBBEN GEDAAN, IS OOK HELEND.”

40 Najaarscongres 2024

geheimen gehad, of heeft u dingen moeten doen of dingen gedaan waar u heel nare of verwarrende gevoelens bij had? Het klinkt een beetje als kindertaal. Wanneer het misbruik in de kindertijd plaatsvond en al die tijd geheim is gebleven, dan blijft het slachtoffer soms in kindertaal erover praten met zichzelf. Op een andere manier bevragen kan helpen. Ik denk bijvoorbeeld dat het woord ‘geheim’ veel makkelijker is om uit te spreken dan de woorden ‘seksueel misbruik’.

Identificeer je als behandelaar meer met het slachtoffer en hoe het is geweest voor iemand die zoiets heeft meegemaakt, juist door iemand die ook belangrijk en geliefd was. Of nog steeds is. Uiteindelijk gaat het ook niet per se om de seksuele handelingen. Het gaat veel meer over die onveilige context van opgelegde geheimhouding, dwang of dreiging, en het verantwoordelijk voelen voor de gevolgen als het uitkomt.”

Je hebt onlangs het boek ‘Ik vraag dit voor een vriend(in)’ geschreven, met daarin 123 vragen van slachtoffers van seksueel geweld. Waarom moeten mensen dat gelezen hebben?

“We richten ons als behandelaars vaak op PTSS en we volgen braaf de richtlijnen. Dat is op zich goed. Maar er is méér dan PTSS. Veel slachtoffers van seksueel misbruik hebben existentiële vragen waar ze mee worstelen. Ik denk dat psychologen er ook zijn om hen dáárin te ondersteunen. Als iemand als kind lang in een situatie van misbruik heeft gezeten en je gedwongen was je hieraan aan te passen, is het niet raar dat je op latere leeftijd tegen bepaalde dingen aanloopt. Soms zijn er ook niet direct oplossingen, we kunnen niet alles wegmaken. Daarover praten en erkennen wat de ervaringen met iemand hebben gedaan, is ook helend. PTSS is gelukkig goed te behandelen. Maar beyond PTSS ligt nog een hele berg aan vragen. Als behandelaar kun je bijvoorbeeld samen met je patiënt door het boek bladeren en nagaan: over welke vraag wil je van gedachten wisselen?”

Welke vragen vanuit slachtoffers komen veel terug?

“Vaak gaat het over eenzaamheid. Veel mensen hebben het gevoel dat ze in het dagelijks leven goed meekomen, maar toch alles van een afstand bekijken. Veel mensen zitten met de vraag: waarom is het bij mij gebeurd? Hoe kan ik het mezelf vergeven? Komt het ooit goed? Het gaat over de relatie met jezelf en de relatie met anderen. Ik zeg niet dat in het boek pasklare antwoorden staan. In de GGZ suggereren we soms ten onrechte, vind ik, dat iemand na een behandeling weer direct verder kan met prettig leven.

Dat is niet onwaar. Maar het kan best zijn dat iemand vijf jaar later een terugval heeft. Wanneer ze zelf ouders worden kunnen die herinneringen aan het misbruik bijvoorbeeld weer een andere betekenis krijgen. Dan kan iemand het toch weer moeilijk krijgen. Zelfs na het afronden van een succesvolle behandeling. Ik ben voorstander van een levensloopvisie. Dat vind ik eerlijker dan de indruk wekken dat het na één behandeling klaar is. In sommige levensfasen vindt iemand betere manieren om ermee om te gaan dan in andere levensfasen. Het is een beetje zoeken. Maar samen zoeken is beter dan in je eentje.”

1. https://storyconnect.nl/wp-content/uploads/2023/09/ Ik_schaam_mij_kapot__1694172661.pdf 2. https://centrumseksueelgeweld.nl/wp-content/uploads/2024/08/Vragen-van-professionals-aan-CSG-2023.pdf

Najaarscongres 2024 41

MEET THE EXPERTS Gwendolyn Portzky Brett Deacon Donderdag, 10.00 – 11.00 uur, Baroniezaal Heb je weleens gehoord van exposafobie? Of vermijd je liever het geven van exposuretherapie?

Kom dan als de ultieme exposure-oefening naar de keynote van Brett Deacon op het congres.

Brett is klinisch psycholoog, hoofddocent aan de Universiteit van Melbourne, onderzoeker en expert op het gebied van exposuretherapie. In zijn keynote gaat hij in op de angst van therapeuten om exposuretherapie toe te passen. Ook bespreekt hij hoe we deze drempel voor ons zelf kunnen verlagen. Zie ook pagina 10-12

Donderdag, 15.00 – 16.00 uur, Baroniezaal Gwendolyn Portzky is opgeleid als klinisch psychologe en cognitief gedragstherapeut. Ze werkt als hoofddocent Medische Psychologie aan de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van Universiteit Gent. Op het congres brengt Gwendolyn je een uiteenzetting over de aanpak van suïcidaal gedrag: van de cijfers en wetenschappelijke oorzaken tot behandeling van suïcidaal gedrag – ze zal geen onderwerp onbesproken laten. Zie ook pagina 32-34

Iva Bicanic

Vrijdag, 13.30 – 15.00 uur, Baroniezaal

Marieke Dewitte Vrijdag, 11.00 – 12.30 uur, Baroniezaal Als seksuoloog, klinisch psycholoog en docent aan de Universiteit van Maastricht kan Marieke Dewitte je alles vertellen over hoe je seksualiteit bespreekbaar maakt in de therapiekamer. Niet onbelangrijk als er mogelijk seksuele problemen bij jouw patiënt(en) spelen. Helaas blijkt het een lastig onderwerp dat we liever in ons therapeutisch werk vermijden. Mariekes missie is om dit taboe te doorbreken en in deze keynote iedereen te sterken om het gesprek aan te gaan. Zie ook pagina 26-29

42 Najaarscongres 2024

Iva Bicanic is klinisch psycholoog en wetenschappelijk onderzoeker. Ze werkt als hoofd van het Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht en is directeur-bestuurder van het Landelijk Centrum Seksueel Geweld.

Daarnaast schreef ze meerdere boeken over seksueel misbruik. In deze keynote gaat Iva in op de vraag of het nou goed is om als slachtoffer alles te onthullen of juist niet?

Een interessante vraag, want het onthullen van de waarheid kan meer losmaken dan je denkt. Aan de hand van data en haar ervaringskennis geeft zij haar antwoord.

Zie ook pagina 38-41.

OPENBARE SUPERVISIES In openbare supervisies leggen cognitief gedragstherapeuten een (anonieme) casus voor aan een vooraanstaand behandelaar. De expert superviseert de behandelaar on the spot. Aan het eind is er gelegenheid voor het publiek om vragen te stellen.

Een veilige supervisiesituatie voor de supervisant?

Imaginaire Rescripting (ImRS)

Tom Deenen en Hanneke Schuurmans

Donderdag, 16.30 – 18.00, Baroniezaal Imaginaire rescripting (ImRs) heeft als doel corrigerende emotionele ervaringen te genereren door nare beelden of herinneringen te veranderen of door in te grijpen op het verloop van de gevisualiseerde gebeurtenissen, maar op welk moment grijp je als therapeut dan in? En hoe ga je om met patiënten die rescripting niet aandurven of als onprettig ervaren? Remco wil de behandelaar in deze supervisie inspireren en advies geven. De focus ligt op het identificeren en valideren van de relevante emotionele basisbehoeften van de ingebrachte casus, het rescripten door de behandelaar en het effectief omgaan met de blokkades en uitdagingen in de behandeling.

Donderdag, 15.00 – 16.00, Zaal 63 In deze intervisie gaan we in op het creëren van een veilig klimaat voor de supervisant. Wat kan jij als supervisor doen of laten wanneer jouw supervisant niet echt zichzelf durft te laten zien?

We proberen dan de onveilige situatie voor de supervisant zo te veranderen, dat die wel vrijuit met je durft te spreken. Hierbij ligt vaak het accent op veranderingen bij de supervisant stimuleren, maar wat kan jij als supervisor anders doen? Durf jij van jezelf te zien wat je anders zou kunnen doen of zit je angst geen goede supervisor te zijn je in de weg?

Remco van der Wijngaart

‘De rol van cognities in (in)effectief ouderschap’ Harm Jan Blokzijl Vrijdag, 13.30 – 15.00, Zaal 82/83 Multisysteem therapie (MST) is een intensieve gezinsbehandeling voor jeugdigen (10-18 jaar) in de thuissituatie, waarbij de omgeving nauw wordt betrokken. Tijdens de openbare supervisie zal Harm Jan Blokzijl, MST-expert/supervisor, met een MST-ID-therapeut aan de slag gaan met een MST-ID-casus.

Aansluitend bij het thema van dit congres zal stilgestaan worden bij het veranderen van cognities van opvoeders om tot effectiever ouderschap te komen.

Paneldiscussies Grensoverschrijdend gedrag: het grijze gebied Tom Deenen, Michel Reinders en Charlotte van der Wall

cussie, s i d l e n Pa ee! praat m

Donderdag, 16.30 – 18.00, Brabantzaal Grensoverschrijdend gedrag is onacceptabel, maar waar precies ligt de grens? En hoe bepaal je die?

We bevinden of begeven ons waarschijnlijk allemaal wel eens in het grijze gebied van grensoverschrijdend gedrag, mogelijk zelfs zonder dat we ons daar altijd bewust van zijn. In dit debat gaat het over dilemma’s – dilemma’s over het grijze gebied van grensoverschrijdend gedrag in alle relaties waarin wij ons begeven op het werk. Het gaat over normen, grenzen, reflecteren, verantwoordelijkheid hebben en nemen, intenties, rollen en relaties. Het gaat ook over wat we kunnen en moeten doen. Het doel is om met elkaar stil te staan bij het spanningsveld rondom ‘grijs gedrag’, hierop te reflecteren en te eindigen met concrete ideeën over hoe we met elkaar wat vaker van grijs naar wit zouden kunnen gaan.

Najaarscongres 2024 43

CLINICAL MASTERCLASSES Een vooraanstaand behandelaar demonstreert één of meer therapietechnieken.

De masterclass is interactief: je kunt vragen stellen en feedback geven.

Psychotherapie bij ouderen

Arjan Videler en Gert-Jan Hendriks Donderdag, 11.30 – 13.00, Parkzaal In Nederland zijn er tientallen hoogleraren en rond de tweehonderd onderzoekers die zich met dementie bezighouden. Dit staat in contrast met de wetenschappelijke aandacht voor ouderen met de meest voorkomende mentale stoornissen.

Twee hoogleraren, Arjan Videler en Gert-Jan Hendriks, proberen met hun leerstoel, onderwijs en onderzoek dit contrast te verkleinen. In deze clinical masterclass willen zij je enthousiasmeren voor psychotherapie bij ouderen. Ook wordt er een update van onderzoeksbevindingen gegeven.

Schematherapie bij Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)

Marleen Rijkeboer en Nathan Bachrach Vrijdag, 11.00 – 12.30, Auditorium DIS is een traumagerelateerde stoornis met een sterk invaliderend karakter. Daarom hebben personen met DIS vaak een lage kwaliteit van leven.

Denk aan eenzaamheid en daarnaast comorbide klachten. Op dit moment is ‘fasetherapie’ in de behandeling van DIS gangbaar. Maar de evidentie voor deze vorm van behandeling is gering. In een lopende studie wordt de effectiviteit van schematherapie bij DIS onderzocht. Verschillende studies wijzen uit dat schematherapie bij aangrenzende problematiek goede resultaten geeft. In deze masterclass wordt een demonstratie gegeven hoe ‘aangepaste’ schematherapie technieken bij patiënten met DIS wordt uitgevoerd.

44 Najaarscongres 2024

Nieuwe schema’s vragen om andere limited reparenting Hannie van Genderen Donderdag, 16.30 – 18.00, Auditorium Als bepaalde basisbehoeften in je jeugd onvoldoende vervuld zijn, kun je verschillende schema’s in je denken en voelen ontwikkelen.

Het hoofddoel van schematherapie is het alsnog vervullen van de basisbehoeften van het gekwetste kind en het ontwikkelen van een gezonde volwassene. Limited reparenting speelt een centrale rol in het vervullen van de basisbehoeften. Een internationale werkgroep heeft een aantal nieuwe basisbehoeften en schema’s voorgesteld. Ook wordt er een nieuwe samenhang hiertussen beschreven.

Deze inzichten leiden tot een aanpassing van de behandeling van cliënten met een persoonlijkheidsstoornis met schematherapie.

Breaking the silence: strategieën voor communicatie met stille kinderen en jongeren in cognitieve gedragstherapie Maretha de Jonge

Vrijdag, 13.30 – 15.00, Brabantzaal Cognitieve gedragstherapie vraagt veel van talig redeneren. Bij jeugdigen met selectief mutisme, ernstige sociale angst of autisme kan deze factor een CGT-behandeling belemmeren.

In deze masterclass bespreken we strategieën hoe je de communicatie met deze doelgroep kunt verbeteren. De strategieën zijn gebaseerd op wetenschappelijke kennis en praktijkervaringen uit de behandelkamer. Denk aan materialen en technieken die kunnen helpen om de communicatie te faciliteren en stimuleren bij een gedragstherapeutisch proces.

OPENBARE INTERVISIE Hoe blijf je staande als therapeut?

Bianca Boyer en Katharina Meyerbröker Donderdag, 15.00 – 16.00, Zaal 63 Een klassiek intervisieformat in een kleine, informele setting. De intervisie zal gaan over de hobbels die in je werk tegen kunt komen.

Deelnemers aan deze intervisie kunnen ter plekke een vraagstuk inbrengen, maar we zullen ook (anonieme) intervisievragen voorbereiden om te kunnen bespreken. Passend bij het congresthema ‘Breaking the silence’ kun je denken aan onderwerpen als hoge werkdruk, groot verantwoordelijkheidsgevoel, de beperkte tijd die je krijgt voor de serie gesprekken, perfectionisme, ‘moeilijke' cliëntsystemen, ‘moeilijke' collega’s en hoe je de balans tussen werk en privé bewaakt. Kortom, vraagstukken die te maken hebben lastige onderwerpen.

Profiteer tijdens deze openbare intervisie van elkaars kennis van en ervaring met obstakels waar we allemaal weleens tegen aanlopen.

ussie, c s i d l e Pan mee! praat

Euthanasie bij mensen met psychisch lijden Monique Kammeraat, Menno Oosterhoff, Rosalie Pronk en Gerty Casteelen Vrijdag, 11.00 – 12.30, Brabantzaal Euthanasie bij psychisch lijden is een hot potato. Verschillen in visie en uiteenlopende standpunten kunnen het gesprek hierover bemoeilijken. Hoe kunnen we ondanks de visieverschillen als collega’s over dit onderwerp praten? Hoe voer je het gesprek over euthanasie als behandelaar met een cliënt met uitzichtloos lijden? Hoe ga je om met je eigen principes in zulke gesprekken? In dit debat behandelen we een aantal stellingen samen met vier experts. Het doel is om te onderzoeken hoe we ondanks de verschillende perspectieven het gesprek met collega’s, cliënten en naasten over euthanasie kunnen voeren.

BEZOEK DE INFORMATIEMARKT De informatiemarkt bevindt zich in de Kempen-, Gender- en Diezezaal, maar je zal niet hoeven zoeken. Dit is namelijk dé plek waar je iedereen ontmoet: collega’s en standhouders. Net als andere jaren bieden de pauzes een mooie gelegenheid om langs te gaan bij de diverse stands. Je zult er uitgeverijen vinden, maar ook stands van ggz-instellingen en patiëntenorganisaties. Maak een praatje, win informatie in, maak een afspraak voor een later een-op-een-contact of neem een folder mee.

Wil je weten welke standhouders er allemaal op de informatiemarkt staan? Kijk dan in de congresapp voor een compleet en actueel overzicht.

Najaarscongres 2024 45

FIT & FUN Ga op ontdekking in de Diezezaal!

Silent disco Donderdag, 21.00 - 01.00 uur, Brabantzaal Breaking the silence disco! Nieuw dit jaar is een kanaal speciaal voor VGCt-leden door VGCt-leden. Heb jij altijd gedroomd van een carrière als dj? Nu is je kans! Mail naar congres@vgct.nl en reserveer een tijdslot op het blauwe kanaal om jouw favoriete muziek te delen met je mede-congresgangers. De eerste leden hebben zich al gemeld en zullen als SEXY COMPLEXY de dansvloer op zijn voegen doen schudden.

Op donderdag en vrijdag staat de Diezezaal in het teken van ontspanning en verwennerij.

Begin je dag goed met een heerlijke smoothie voor een gezonde boost van binnenuit. Voor wat extra verwenning bieden we ontspannende stoelmassages, zodat Pubquiz je ook extern helemaal in balans Donderdag, 21.00 uur, Baroniezaal komt. Terwijl je geniet, zorgt onze Heb je behoefte om geestelijk uitgedaagd te worden? huis-dj voor de perfecte sfeer Doe dan mee met de pubquiz. De quizmaster gaat je met relaxte, wereldse vermaken door je hersens te laten kraken! muziek vanuit zijn vinylvleugel.

Dit jaar hebben we bovendien enkele verrassende iezaal iz, Baron u q b u p oop stands om te ag, na afl Donderd ! e ontdekken. Kom k o a r Ka langs, ontspan en Om de stilte te doorbreken, zing je alles van je af! laat je inspireren in de Diezezaal!

Behoefte aan een mindfulle break? Luister een podcast van de sectie Mindfulness based CGT! De recent opgerichte sectie Mindfulness based CGT biedt jullie dit jaar de mogelijkheid om even aan deze hectiek te ontsnappen om tot jezelf te komen. Tijdens het congres kun je gebruik maken van twee podcasts. Met de eerste kun je in de stilteruimte (tijdens het hele congres in de Genderfoyer, m.u.v. de lunchpauze op vrijdag) een mindfulle break nemen door het volgen van een mindfulnessoefening van circa twintig minuten. Met de tweede kun je in de omgeving van Koningshof

46 Najaarscongres 2024

een wandeling maken waarbij je uitgenodigd wordt om met een onderzoekende houding aanwezig te zijn. De podcasts zijn ingesproken door prof. dr. Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie en oprichter van het Radboudumc Expertisecentrum voor Mindfulness, mindfulness trainer en voorzitter van de sectie MBCGT. Probeer het eens!

FIT & FUN

Running clinic met Tonnie Dirks Vrijdag, 7.30 - 8.30 uur, hoofdingang Koningshof Tonnie Dirks is een voormalige Nederlandse langeafstandsloper. Hij is in zijn lange atletiekloopbaan in meerdere keren Nederlands kampioen geweest, op verschillende atletiekonderdelen. Doe je hardloopschoenen aan en ga de vrijdag fris van start met een running clinic van deze topper!

Zumba met Els Blijd-Hoogewys Vrijdag, 7.30 - 8.30 uur, Baroniezaal Met de zumbasessie van instructeur en VGCt-lid Els Blijd-Hoogewys begin je de tweede congresdag swingend op LatijnsAmerikaanse muziek. Na een korte uitleg over de psychologische effecten van zumba volgt een energieke les. Ook zonder danservaring eenvoudig te volgen. Probeer het eens! Benodigdheden: sportkleding die lekker en los zit, sportschoenen met goede demping, water en een handdoekje.

Treasure hunt! Maak kans op mooie prijzen!

Zie pagina 27

Film: Three identical strangers Donderdag, 8.00 – 10.00 uur & 21.30 - 23.30 uur, Auditorium Bobby, Eddy en David worden geboren als identieke drieling, maar worden gescheiden bij de geboorte. Door een bizar toeval worden de drie vreemden herenigd. Hun adembenemende feelgoodverhaal wordt onmiddellijk een wereldwijde sensatie die roem en faam met zich meebrengt. Achter deze sprookjesreünie zit ook een duistere kant die gaandeweg een onvoorstelbaar geheim blootlegt – een geheim dat meer mensen treft.

Yoga met Thea (Tjerkje) Sikkema Vrijdag, 7.30 - 8.30 uur, Brabantzaal VGCt-lid Thea (Tjerkje) Sikkema nodigt je uit het autonome zenuwstelsel te ontspannen door middel van beweging, ademhaling en meditatie. Met deze praktische oefeningen begin je je dag relaxed. Ervaring met yoga is niet nodig, de les is voor iedereen geschikt.

Namasté. Graag meenemen: een (yoga) mat, een (meditatie)kussen en eventueel een dekentje.

Najaarscongres 2024 47

ECOLOGISCHE FOOTPRINT De NH Koningshof en de VGCt werken samen om de ecologische footprint van het Najaarscongres zo klein mogelijk te houden. Lees hieronder hoe we dat proberen te doen. En ook jij, als deelnemer, kunt je steentje bijdragen!

Minder papier

Dit jaar krijg je het congresmagazine niet thuisgestuurd, maar kun je alle vertrouwde informatie en interviews lezen in de online variant. Op het congres krijgen alle bezoekers een uitgeklede gedrukte versie met enkel praktische informatie. Dit scheelt een hoop papier, waaronder een envelop, een begeleidende brief en natuurlijk een hoop CO2-uitstoot.

Plantaardig

NH Koningshof gebruikt in alle plantaardige gerechten 100% plantaardige ingrediënten en gebruikt geen honing als zoetstof. De Koningshof biedt dit jaar ook havermelk aan.

Navullen

Op diverse plekken staan watertanks. Gerecyclede plastic bekertjes zijn aanwezig maar we moedigen je graag aan om je eigen bidon mee te nemen.

Mee met het ov

Tussen het station in Eindhoven en de NH Koningshof rijden gratis pendelbussen heen en weer. Als je met de trein komt, kun je dus eenvoudig overstappen en vlak voor de deur van het hotel uitstappen. Carpoolen is natuurlijk ook een mooie manier om de footprint kleiner te houden.

Plantjebandje

Op het Najaarscongres krijg je altijd een keycord om je naamkaartje aan te hangen, maar dit jaar heb je er ook ná het congres wat aan. Deze keer krijg je een Plantjebandje: een keycord helemaal gemaakt van henneptouw, met een composteerbaar haakje. In het keycord zelf zitten bloemzaadjes, dus plant je bandje na het congres en geniet van het voorjaar van mooie bloemetjes!

48 Najaarscongres 2024

: g a Ben jij al bekend l s e j a l ts e Smet e h s t ac fKennisnet? l e n! e m t a a z l r p e n v nieke en tech

BLIJF OP DE HOOGTE

Op Op het het Kennisnet Kennisnet vind vind je je onder onder andere andere de de volgende volgende tools tools voor voor in in de de praktijk: praktijk:

Kennisberichten Ben jij al bekend met onze factsheets en techniekenplaten?

Kennisberichten

Podcasts Podcasts Deze kun je gebruiken ter ondersteuning van je behandelingen.

Video’s Ze zijn als digitale versie te vinden op ons Kennisnet, maar op het congres Video’s Boekrecensies kun je ze ook vinden op het VGCt-plein en er zullen stapeltjes beschikbaar zijn Boekrecensies bij workshops en symposia over onderwerpen waar ookFactsheets zulke platen voor Factsheets bestaan. Ze zijn gratis mee te nemen. Verzamel jij ze allemaal?

Protocollen Protocollen Patiënteninformatie Patiënteninformatie

Factsheet

Cognitieve herstructurering

Cognitieve gedragstherapie (COMET) bij negatief zelfbeeld kind & jeugd

?

Deze illustratie laat zien welke technieken en oefeningen kunnen helpen om negatieve en niet-helpende gedachten uit te dagen. Je leert op een andere manier naar een situatie te kijken. Zo werk je aan het doorbreken van denkpatronen.

Er is sprake van een negatief zelfbeeld wanneer een kind of adolescent een negatieve kernovertuiging over zichzelf heeft, zich snel onzeker of minderwaardig voelt en daardoor beperkt wordt in zijn/haar functioneren. Veelal hecht een kind of adolescent met een negatief zelfbeeld te veel waarde aan de eigenschappen waar hij/zij ontevreden over is en te weinig waarde aan de overige eigenschappen. Cognitieve gedragstherapie is geïndiceerd wanneer een kind of adolescent door een negatief zelfbeeld belemmerd wordt in het dagelijks functioneren.

Hoe herken je een negatief zelfbeeld bij een kind of adolescent?

Hij/zij…

Vermijdt situaties of trekt zich terug

Laat juist overdreven stoer/agressief gedrag zien

Werkt erg hard en laat perfectionistisch gedrag zien

Spreekt regelmatig uit dat hij/zij bijvoorbeeld iets niet kan

Feiten • Bij externaliserende problematiek wordt geregeld over het hoofd gezien dat er onderliggend sprake is van een negatief zelfbeeld • Een negatief zelfbeeld vergroot het risico op de ontwikkeling en instandhouding van verschillende psychische stoornissen • In de kinder/pubertijd is het zelfbeeld volop in ontwikkeling en daardoor ook gemakkelijker

positief te beïnvloeden. Rond de start van de puberteit (12-14 jaar) is er vaak een dip te zien in het zelfbeeld • Ouders hebben een belangrijke invloed op de ontwikkeling van het zelfbeeld van hun kind • Ook kinderen en adolescenten met autismespectrumstoornis (ASS) kunnen gehinderd worden door een negatief zelfbeeld

Cognitieve gedragstherapie (cgt) bij negatief zelfbeeld kind & jeugd • Er zijn verschillende CGT-interventies om het zelfbeeld te versterken, bijvoorbeeld door meerdimensionaal evalueren, rescripting en contraconditionering • Op dit moment is Competitive Memory Training (COMET) de empirisch best ondersteunde interventie voor het versterken van zelfwaardering binnen diverse klinische populaties • COMET is kortdurend; ongeveer zeven sessies, gestructureerd, doelgericht en positief • COMET heeft een middelgroot tot groot effect en de effecten blijven ook langdurig na de behandeling bestaan

COMET heeft een middelgroot tot groot effect ILLUSTRATIE: HELEEN GRANDIA

Kennisnet.

Kennisnet.

Kennisnet.

Najaarscongres 2024 49 adv kennisnet.indd 48

08-10-2024 17:02

ingang/entrance zeeland foyer

lift / elevator

62a

61

boszaal

trap / stairs

to 1st - 2nd floor rooms 600-659

62b

63

64

65

88

zeeland foyer

60

parkzaal

59

65A

58

auditorium

57

galerij

toiletten / toilets Kom naar het VGCt-plein: informatiepunt voor al je vragen over de vereniging, je registratie, actief worden en nog veel meer.

54

56

hollandfoyer

55 53 terras terrace

87 52

83

uithof lounge

uithof

to 1st - 2nd floor rooms 500-556

82

terras terrace

beneluxfoyer

81

80 51

diezezaal

50

dieze foyer 26

beneluxzaal

kempenzaal

to meeting room 27, 28

25

24

utrecht foyer 23

22

brabantzaal

21

terras terrace

meijerijfoyer

limburgfoyer

20

19

18

17 16

to 1st floor rooms 200-234, 300-335

gender foyer

genderzaal

ingang/entrance zeeland foyer

lift / elevator

62a

trap / stairs

to 2nd floor rooms 400-443

baroniezaal

boszaal

to 1st - 2nd floor rooms 600-659

62b

61

63

64

65

parkzaal

59

65A

58

54

56

hollandfoyer

auditorium

57

galerij

toiletten / toilets

+

88

zeeland foyer

60

to 1st - 2nd floor rooms 700-855

55 53 terras terrace

87

50 Najaarscongres 2024

52 uithof

uithof lounge

83 to 1st - 2nd floor

ingang/entrance auditorium squash

floor 659

64

65

Locht 117, 5504 RM Veldhoven, The Netherlands +31 (0)40 253 74 75 / nhkoningshof@nh-hotels.com

88 parkzaal

auditorium

galerij

65A

hollandfoyer

Locht 117, 5504 RM Veldhoven, The Netherlands +31 (0)40 253 74 75 / nhkoningshof@nh-hotels.com tuinzaal to 1st - 2nd floor rooms 700-855

87

flevolandfoyer

ingang/entrance auditorium

119

116

kleedkamers changing rooms

squash

83

118

- 2nd floor s 500-556

multifunctionele zaal multifunctional hall

82

sport lounge

9

abdij bar

11

18

7

1

restaurant binnenhof 4

to 2nd floor rooms 400-443

abdij bar

11 12 13 14

terras / terrace

6

47

to 1st floor rooms 100-195 to 2nd floor rooms 400-443

30

45

44

31

32

30

38 40 to 1st, 2nd, 3rd floor rooms 001-099, 37499 33

42

lobby

36

34

35

41

hoofdingang main entrance

to 1st floor rooms 100-195 to 2nd floor rooms 400-443

1

41

112

kluisjes lockers

receptie reception

2

42

frieslandfoyer

binnentuin innergarden 3

to 1st, 2nd, 3rd floor rooms 001-099, 499

113

46

restaurant porticato

5

to 1st floor rooms 200-234, 300-335

114

binnentuin innergarden110

2

6

117

44

111

3

terras / terrace

9 10

45

112 frieslandfoyer

ndfoyer gelderla

17 16 glazen foyer

46

terras terrace

12

ingang/entrance 14 sportscentre 8

47

115

4

13

19

116

zwembad pool 5

fitness

119 110 118

glazen 7 6 foyer zonnebanken / solaria

10

terras terrace

114

111

dfoyer gelderlan

8

117

113

kleedkamers squash changing rooms ingang/entrance sportscentre

multifunctionele zaal 22 21 multifunctional hall

20

flevolandfoyer

terras terrace

utrecht foyer

yer

zwembad pool

fitness

ingang/entrance auditorium 80

23

zonnebanken /tuinzaal solaria

sport lounge

erras errace to 1st - 2nd floor rooms 700-855 81

115

EHBO first aid AED

31

32

40

38 37

33

34

36 35

restaurant porticato

restaurant binnenhof

kluisjes lockers lobby

receptie reception

hoofdingang main entrance EHBO first aid AED

Najaarscongres 2024 51

BEDANKT VOOR JE DEELNAME EN GRAAG TOT VOLGEND JAAR OP 5, 6 EN 7 NOVEMBER 2025 !

najaarscongres 2025

beyond belief 5 | 6 | 7 november 2025 vgctnajaarscongres.nl

Dien je abstract in voor 1 mei 2025

52 Najaarscongres 2024