4e jaargang no. 4
Tilburgs Al
dentenblad
Redakiie: Akademielaan 9
3 november 1967 TWEEWEKELIJKS
ONAFHANKELIJK
STUDENTENBLAD
Advertentie-administratie Drukkerij Uitgeverij H. Gianotten N.V. - Bredaseweg 57 - Tilburg - Telefoon 23036 - 23037
MASSAGRAF VOOR HOORCOLLEGES Toen tegen het einde van de middeleeuwen door Coster de boekdrukkunst werd uitgevonden, leek het einde van de universitaire colleges, zoals ze in de loop van het tweede millennium na Christus ontstaan waren, nabij. De overdracht van kennis door één aan velen, die tot dan toe alleen mondeling kon geschieden, was niet meer aan tijd en ruimte gebonden: de mogelijkheid was geschapen, waar en wanneer men maar wilde, op de hoogte te raken van wetenschappelijke bevindingen. In de loop van de achttiende eeuw kwam Dr. Samuel Johnson er dan ook rond voor uit, dat: „Now, when we all can read, and books are so numerous, lecturfes are unnecessary. If your intention fails, and you miss part of a lecture, it is lost; you cannot go back as you can upon a book." Oor in, oor nit Anno 1967 heeft Nederland nog geen lering getrokken uit de profetische woorden van Dr. Johnson. Het Nederlandsche Hooger Onderwijs, bolwerk van tradities, is nog niet bereid het in dit geval goede voorbeeld van grote broer Amerika na te volgen: in de V.S. wordt in de regel aan niet meer dan 25 studenten college gegeven. Nee, emotioneel blijft men zich vastklampen aan de rudimenten van een ver verleden. Dit kwam nog eens overduidelijk naar voren tijdens het debat „Oor in, oor uit", dat enkele weken geleden gehouden werd in de bakermat van het universitair onderwijs. Leiden. Er had zich daar een schare hoogleraren verzameld om de stad te ontzetten uit een aanval van professor Heyn (Delft). Met verdeeld succes. Wat was er gebeurd? New Look: effectiviteit In het eerste januari- en in het tweede juninummer van „Intermediair", een tijdschrift dat kosteloos verzonden wordt aan hen die niet ouder zijn dan 45 jaar, en een academische vorming etc. etc. genoten hebben, verschenen er van de hand van Heyn (zijn naam is klein...) twee artikelen onder het motto: „Het onderwijs aan de vooravond van een omwenteling". Kernpunt van zijn betoog is dat het nu maar eens afgelopen moet zijn met die z.g. K(ursorische) M(assa)-colleges. Hij gaat in op een groot aantal argumenten voor het handhaven van dergelijke colleges, en slaagt er in ze een voor een te ontzenuwen. Samengevat: de tijd op de collegebanken doorgebracht is verloren tijd voor de overgrote meerderheid. De tientallen miljoenen manuren per jaar, die hoogleraar en student doorbrengen in de collegezaal staat in geen verhouding tot de (geringe) hoe-
meer aan het standpunt van professor Heyn voorbij kunnen gaan. Veranderingen in het onderwijssysteem van het vak „algemene sociologie" (prof. De Moor) wijzen er echter op, dat dit (hopelijk) in de naaste toekomst het model van professor Heyn nog het •meest zal benaderen. In juni 1967 verscheen er in het Hogeschoolblad een artikel van professor De Moor. Daarin komt o.a. deze passage voor: „ . . . Bij een universiteit is niet efficiency, maar effectiviteit „Ken U zelf' het centrale doel, i.e. het geven van wetenonderwijs op zo hoog mogelijk niEen en ander deed heel wat stof opwaaien. Het schappelijk veau en het verrichten van onderzoek van zo Leids Universitair Debatgezelschap „Pro en hoog mogelijke kwaliteit.... De centrale desContra" zag er een aanleiding in voor het bo- kundigheid, namelijk die welke het bereiken vengenoemde debat „Oor in, oor uit", een titel van een zo groot mogelijke effectiviteit moet die niet in de laatste plaats van toepassing is garanderen,, ligt bÜjJe uitvoerders van het onop de ontvankelijkfenafewfcft de. academische derwijs- en onderzoekproces." élite voor de ideeën van Heyn. Deze uitspraak in relatie te brengen met de De Amsterdamse hoogleraar Ankum meende voorstellen van professor Heyn is wellicht niet het volgende bestofte argument nog eens uit het zo ongerijmd als sommige hoogleraren twee holle frasen-archief te moeten opduiken: weken geleden in Leiden iedereen wilden laten „ . . . . het aanhoren van een wetenschappelijk geloven. betoog in een massacollege is principieel van Het succes van gedrukte collegedictaten en vormende waarde". werkcolleges bewijst het tegendeel. En wat te Wel, wel, kijk eens aan! Als het doorsnee colzeggen van de instemming waarmee vorig jaar lege uit niets meer blijkt te bestaan dan het monotoon de zaal in sturen van geschreven, de instructiecolleges over een deel van de verdus moeilijk te volgen, teksten, wat komt er plichte literatuur in de universitaire vakanties dan van die „vormende waarde" terecht? De (nota bene!) ontvangen zijn? vaak meer dan honderd studenten rest niets Hopelijk komen, hierdoor aangemoedigd, in de anders dan zoveel mogelijk van hetgeen gezegd nabije toekomst meer hoogleraren er toe de wordt op te vangen en in het tempo van een torentrap af te dalen — het is bekend dat je steno-typiste te trachten er een zo goed moge- niet wordt dol gedraaid als je het langzaam doet — om buiten een frisse neus te halen. lijk dictaat van te maken. Het zal de wetenschappelijke instellingen zéker Een andere uitspraak is afkomstig van profesleefbaarder maken. sor Van de Geer (Leiden): „ . . . . een positieve Paul Jansma kant is, dat de student zijn eigen kapaciteiten kan leren kennen . . . . " . In mijn ogen óók een hoogleraar die al jaren geleden de ivoren toren van het wetenschappelijk onderwijs beklommen heeft en sindsdien Het volgende TAS-blad verschijnt op maandag niet weet wat er zich ver beneden hem voor- 20 november. Kopij dient uiterlijk donderdag doet. Want, zo de student al tijdens de hoorcolleges tot een inzicht in zijn kapaciteiten 9 november, 14.00 nor, of — na afspraak met maandag 13 november 14.00 komt, wat heeft hij er dan aan? Als hij zich de redaktie uur in ons bezit zijn. realiseert, dat zijn mogelijkheden maar beperkt zijn, dan zal hij in het algemeen zijn wetenschappelijke opleiding toch voortzetten totdat de eerste examens hem al dan niet in dat besef rechtvaardigen. veelheid informatie die laatstgenoemde voor kennisgeving aanneemt. Heyn meent dat de aldus verspilde tijd veel effectiever besteed kan worden aan werk- en instructiecolleges, practica (voornamelijk in de ochtenduren) en het lezen van studieboeken. Wél wil hij handhaven enkele colleges per jaar „ter stimulering en enthousiasmering" en de, in Tilburg nogal populaire, Studia Generalia.
Omwenteling in Tilburg? Niet ongewoon en daarom onopvallend is het, dat de reacties uit Tilburg de krantenpagina's niet gehaald hebben. Zeker de economische faculteit, die nog het meest te kampen heeft met overvolle collegezalen, zou niet zonder
TAS-BLAD Tweewekelijks onafhankelijk studentenblad. Redactieadres: Academielaan 9, Tilburg, tel. 72337 ' Advertentie-administratie: Bredaseweg 57, Tilburg, tel. 23036/23037 Hoofdredacteur: A. Godfroij Redaktie: P. Jansma, W. Speekenbrink, P. v. d. Ven, K. de Jager, D. Verster. Zakelijke leiding: C. Backx.
Agenda KO-KO AGENDA: 6 nov.: S.I.B. Bestuursoverdrachtvergadering voorzaal Eigen Huis. 9 nov.: Studium Generale: Prof. dr. J. J. Stassen: Moderne stedenbouw. Hogeschool 14.00 uur. Ko-Ko: College over sexualiteit door Prof. van Dooren met de Tjechische film „Hou de trein in het oog". Verslag Studiereis Rusland: aanvang 20.00 uur Hogeschool c 3. 7 nov.: Bestuursoverdracht van de Atso. Voorzaal Eigen Huis aanvang 19.30 uur. 16 nov.: Lustrum Hogeschool. 18 nov.: Hogeschooldag. 21 nov.: Metanoia: Forum-Teach-in over „In dienst" voor de vrede. Studentenkerk.
METANOIA November - Ontwikkelingsmaand Agenda: 7 nov.: Nijmegen. De film: „Het Oosten is rood" door ASSON. 6-11 nov.: Nijmegen. Kongres: „Mao en zijn 99.999.999 andere Chinezen" door ASSON. 16 nov.: Utrecht. Teach-in over Uitzendmogelijkheden naar ontwikkelingslanden door C.U.O. 17-18 nov.: Wageningen. Organisatie van de arbeid in Latijns-Amerika door Agromisa. 18-19 nov.: „Instituties van de verenigde naties" door S.I.B. en W.U.S. 21 nov.: TILBURG. Fomm-Teach-in over „In Dienst" voor de vrede door Metanoia. Plaats: Studentenkerk. Forumleden: Drs. L. Wecke - Polemoloog Drs. L. v.d. Kerkhof - Pax Christi. 2 afgevaardigden van het Ministerie van Defensie. 1 afgevaardigde van de K.M.A. te Breda. 25 nov.: Amsterdam. N.C.S.Z. Conferentie over de medische aspekten van de ontwikkelingshulp. 21-23 nov.: Delft. Conferentie over India. 28 nov.: Delft. Teach-in over India. Belangstellenden voor 1 of meerdere van deze evenementen kunnen nadere informaties krijgen over programma, tijden enz. via een briefje aan het bestuur van Metanoia (Atso-kamer). Mogelijkheid tot subsidiëring bij kosten boven ƒ 7,50.
Van Dooren's Sexmobielfabriek.
„Che Guevara is dood" Woensdag 8 november wordt een bijeenkomst belegd in de grote zaal van Krasnapolsky in Amsterdam naar aanleiding van de dood van Che Guevara, wegens de grote betekenis van zijn persoon voor de ontwikkelingen in LatijnsAmerika. Organisatie: Werkgroep informatie Cuba en ASVA. Sprekers: Dr. A. L. Constandse, Th. Stibbe, Ton Regtien en Harry Mulisch. Toegang vrifT N.B. Bij voldoende belangstelling vertrekt er om 17.30 uur een bus vanaf het station Tilburg. Minimum opgave: 25 personen (inschrijfformulier op aanplakbord bij mensa of bij secretariaat Metanoia, Academielaan 9). Kosten: ± ƒ 4,50.
Bulletins: NESBIC-Bulletin: verschijnt 12 maal per jaar met goede en uitgebreide informatie over internationale Ontwikkeli ngssamenwerking. Abonnement: ƒ 8,— (voor niet-leden van Metanioa) ƒ 6,— (voor leden van Metanoia) Opgave: Direkt bij Nesbic, Morssingel 4, Leiden; giro 701100 - of via Metanoia, Academielaan 9, giro 922232. Oude jaargangen: nog jaargangen '66-'67 verkrijgbaar voor ƒ 4,50 bij secretariaat Metanoia, Academielaan 9.
Midden-Oosten bulletin:
AGRARISCHE KRING Het bestuur van de Agrarische Kring heeft zich als volgt geformeerd: Praeses: H. G. M. Krabbe Vice-praeses: J. J. R. Roes Ab-actis: J. M. Dis&els Quaestor: A. A. V. M. Otten Ab-actiaat: Huismanstraat 28.
verschijnt 10 maal per jaar. Geeft objektieve voorlichting over de situatie in het MiddenOosten op godsdienstig, geschiedkundig, politiek, sociaal en ekonomisch terrein. Bevat vertaalde stukken uit de arabische en israëfitische pers. Abonnement: 10 nrs. voor ƒ 6,— (losse nummers ƒ 0,65) Opgave: giro 273512 t.n.v. F. de Vries, Amsterdam onder vermelding van M.O. Bulletin. Losse nummers verkrijgbaar bij Metanoia.
Vietnam-Bulletin: verschijnt tweemaandelijks. Inhoud: — achtergrondinformatie en analyse van de aktualiteit. — speciale nummers (o.a. Vietnam-Tribunaal, Buurlanden, positie van de Boeddhisten, doelstellingen van het Nationale Bevrijdingsfront). — in elk nummer de belangrijkste gebeurtenissen der laatste 2 weken. — mededelingen omtrent aktiviteiten in Nederland. Abonnement: ƒ 5,— per half jaar ƒ 0,50 losse nummers Opgave: giro 1281198. Weesperstraat 51, Amsterdam. Informatiemappen over China: samengesteld voor de China-Week van de ASVA. Kosten: ƒ 2,50 per map. De eerste druk was direkt uitverkocht; bestel dus snel bij G. J. Tabbers, Veldhovenring 39, Tilburg. Ook voor inlichtingen over de verschillende Bulletins: Hetzelfde adres. METANOIA — S.I.B. — TRIBUNE In verband met de doublures betreffende de studiegroepen hebben de B-kernen-besturen van Metanoia, S.I.B. (afd. Tilburg) en de Tribune besloten tot het instellen van een werkgroep, welke zich in het komende jaar tot taak heeft gesteld tot een rationele samenwerking tussen onderafdelingen te komen. De geformeerde studiegroepen met de respektievelijke contactadressen en onderwerpen zijn als volgt: I. Metanoia: a. „Populorum Progressio" (o.m. ter voorbereiding van het kongres van de KSSF) J. Derwig, Mahoniestraat 7, Tilburg. b. „Polemologie" (samen met de studentenparochie) A. Schellekens, Delmerweg 13, Tilburg. c. „Ontwikkelingssamenwerking" (ook samen met de parochie) J. P. van Heyst, Burg. Suysstraat 60, telefoon 73545. (vervolg pag. 6)
DENK ER 'NS WAT VAN 1 Handjevol deelneming Op zaterdag 21 oktober j.l. demonstreerden in Amsterdam, onder auspiciën van het Piet Nakconuté, ongeveer vijftienduizend nederlanders voor zelfstandigheid voor Vietnam. Om precies te zijn, voor: onvoorwaardelijke en definitieve beëindiging van de amerikaanse bombardementen op Vietnam; erkenning van de Vietcong als onderhandelingspartner; zelfbeschikking voor het Vietnamese volk; en voor solidariteit met de amerikaanse demonstranten, gezien de drie voornoemde eisen, waar ook zij voor demonstreerden. Voorwaar geen overdreven wensen. Nu is ook in Tilburg hieraan aardig wat ruchtbaarheid gegeven, m.n. middels Het Nieuwsblad van het Zuiden, het door de Tilburgse student meestgelezen dagblad, en d.m.v. stencils, die op Hogeschool en Eigen Huis verspreid werden. Extra gemakkelijk werd het de Tilburgers gemaakt door het — vrijwel kosteloos — inschakelen van een bus voor 'n retour Amsterdam, wat gerealiseerd werd door de bemoeiingen van het plaatselijk Vietnam-comité. Desondanks was er slechts een handjevol tilburgse studenten dat ter demonstratie toog. Deelname, of zelfs maar adhesiebetuigingen van hoogleraren, lectoren, medewerkers, en anderen, die met (een „critische instelling" als) de Katholieke Hogeschool verbonden zijn: nul komma nul! Om kort te kunnen zijn, zal ik me beperken tot de hogeschoolstudenten: waarom van hen geen krimp-ti-ftiv. de ook, en vooral aan hen gerichte oproep? Vonden zij de eisen onaanvaardbaar? Gezien het prat gaan op eigen zelfbeschikking en het oude gezegde „Wat gij niet wilt dat U . . . etc." is dit voor het grootste deel der studenten niet aan te nemen. Dus oordeelden zij de gestelde eisen minstens acceptabel! Maar waarom dan niet — gezien de medeverantwoordelijkheid ook van de tilburgse student — het minste gedaan, wat er hier en daar gedaan kan worden, i.e. een demonstratieve tocht en bijeenkomst bijwonen? Dit ter bewustmaking van het
gehele nederlandse volk van de problemen en bedreven (te bedrijven) onmenselijke praktijken in Vietnam, en hun medeverantwoordelijkheid daarvoor! Of moesten de heren studenten vrijdagavond als wekelijks weer zo nodig huiswaarts, ter stabilisering van hun ouderbindingen? Een andere mogelijkheid, waarom de hogeschoolstudent in Amsterdam zo schaars vertegenwoordigd was, is min of meer al gegeven: is hijzelf zich wel bewust van de verschrikkingen, welke plaatshebben in Vietnam? Voelt hij zichzelf wel medeverantwoordelijk? Of is het de kleine wereld waarin wij leven veronachtzamend „gelukkig toch maar ver weg"? Dat het aantippen van deze struisvogelpolitiek en/of massale dufheid geen loze kreet is, heeft de kwantiteit van de deelname aan diverse anderssoortige manifestaties, die voorheen plaatsvonden, toch wel aangetoond. Daarom: „Weledelgeboren heren studenten, wordt wakker!!" Filmvorming Daar aankondiging plaatsvond in het programma van Studium Generale, per affiche, per uitgereikt pamflet, middels publikaties in enkele bladen, en anderszins, kortom een overdonderende reclamecampagne, mag van iedere student aan de K.H. verwacht worden, dat hij op de hoogte is van de cursus filmvorming (georganiseerd door de SFT in samenwerking met S.G.), waarvan ongeveer twee weken geledenhet eerste college plaatsvond. Desondanks puilde de zaal in de verste verte niet uit door de waarschijnlijk geachte enorme toeloop. Waarom wilde men de vormende waarde van „De Film Als Maatschappelijk Verschijnsel" niet leren kennen, de vorming niet ondergaan? De propvolle zalen van de laatste tijd, wanneer de SFT een van haar filmvoorstellingen presenteerde, in ogenschouw-gaaomen, kan het gebrek aan interesse niet liggen aan een tekort aan belangstelling voor „de film". Gezien de titel van dat eerste college, is het voor de hand liggend — hetgeen echter zeer kwalijk zou zijn — dat het manco aan waardering heeft gelegen aan te geringe interesse voor wat betreft de „maatschappelijke verschijnselen", te meer kwalijk, als de zaken werkelijk zo liggen, omdat alle studenten aan de K.H. maatschappijwetenschappen studeren! Urban
VAN BOVEN, DE PASTOOR EN DE MONDIGHEID Mr. van Boven, baas der bazen, maakt zich ernstig zorgen. Hij heeft het tijdens de ledenvergadering van zijn werkgevers allemaal eens duidelijk gezegd. Wat ziet hij namelijk? Terwijl het in Nederland allemaal zo lekker liep - onze economie groeide gestadig, de sociale voorzieningen waren niet van de lucht, iedereen (nou, ja, iedereen...) begon het nu net zo'n beetje naar de zin te krijgen — komen er weer een paar van die vervelende figuren keet schoppen in de vaderlandse politiek. ,,Er spoelt een golf van politieke nieuwlichterij over ons land" waarschuwt hij, wijzend op een groep R.K. rebellen, die zich christen-radicalen noemen, en waaronder zich — foei, o foei, — vele werknemers bevinden. Wij moeten de heer van Boven geruststellen. „Politieke nieuwlichters" zijn er altijd geweest, en zullen er altijd blijven. Maar het gaat nogal ver om deze benaming toe te kennen aan een aantal integere en serieuze politici, waarvan wij voorshands moeten aannemen dat zij minstens even oprecht zijn in hun bedoelingen als de heer van Boven.
t
Er is in de laatste halve eeuw veel bereikt, stelt de heer van Boven, en dit met nagenoeg onafgebroken medebestuur van de R.K. Staatspartij/KV.P. Dit valt niet te ontkennen, evenmin als het feit dat er de laatste halve eeuw ook veel nog niet is bereikt. Dat er nu een aantal mensen is dat niet nog eens een halve eeuw wil wachten, valt toe te juichen. In plaats van af te wachten wat de evolutie ons te bieden heeft, zijn er goddank mensen die mee wilen denken en mee willen beslissen over de vele brandende problemen die onze wereld nog kent. Dat hierbij risico's genomen zullen moeten worden, zoals bij elke beslissing, is een vanzelfsprekende zaak. Of hierbij sprake is van „onberaden veranderingen, waarvan zin en richting niet duidelijk zijn" wagen wij te betwijfelen. Het gaat om mensen die niet geloven in een wereld waarin een klein gedeelte baadt in de luxe en waarin het grootste gedeelte honger lijdt. Dat deze mensen, puttend uit him „radicale christendom", een constructieve bijdrage willen leveren om deze wereld te veranderen en daar-
BOEKENBEURS A.T.S.O. Woensdag 8 november a.s. zal er in het voorportaal van het Eigen Huis een beurs gehouden werden voor 2de hands boeken. Niet alleen studieboeken kunnen verhandeld worden. Aanbieders dienen om 1 uur hun boeken in te schrijven bij de verkoopleidsters. Dit is kosteloos. Men dient maximum- en minimumprijzen op te geven. ledere faculteit zal een eigen stand krijgen, waarnaast een algemene stand. Dus tot woensdag 8 november van 1 tot 3 uur! ADRESWIJZIGINGEN G. F. Merkelbach van Gasthuisring 69 naar Ant. Struijckenstraat 37. P. M. Mouwen van Sinopelstr. 34 naar Puccinistr. 100. P. P. Peters van Hugo Vemesstraat 34 naar Groenewoudtstraat 2. G. C. Jenniskens van Hugo Vemesstraat 34 naar Molenbochtplein 35. H. A. Doek van Kruisherenstraat 17 naar Burg. Suysstraat 65. A. A. Vermunt van Drossaardstr. 2 naar van Maarsestraat 49. S. A. Rugebregt van Statenlaan 34 naar Bieslookweg 76. C. Backx van Ant. Struijckenstraat 37 naar Beneluxlaan 53. A. J. Godfroij van Nieuwlandstraat 47b naar Haydnstraat 315. W. B. Speekenbrink van 3x bellen naar 2x bellen. C. Bartels van Dillenburglaan 23 naar Fornebusstr. 12. J. C. den Bieman van Elandsgang 14 naar Korenbloemstraat 89. J. H. Reusch van Predikherenlaan 84 naar Kruisherenlaan 21. A. Wintermans van Terrahof 25 naar Korvelseweg 23. F. P. Otten van Wilhelminapark 42a naar Schaapmanstraat 73. J. G. Jansen van Findelstr. 9 naar Scarlattistraat 114. Th. J. v. d. Hoogen van Spoorlaan 376 naar van Limburg Stirumlaan 125. W. J. Doedee van W. Berkelmanstraat 15 naar Prinsenhoeve 28. H. J. Richter van Tuinstraat 66 naar Korvelseweg 23.
bij-verantwoordelijkheden willen dragen, moet voor de heer van Boven en Het Gezag géén reden zijn om in paniek te raken; het is een verheugend verschijnsel. Pastoor Miedema uit Schaesberg is een lastige jongen. De bisschop wil hem weg hebben, maar hij gaat niet. „De parochie heeft me nodig" zegt hij, duidend op een horde Limburgers, die geweldige spandoeken met zich meezeulen, met daarop een vers zoals: Met Miedema als herder komen we steeds verder. Komen we met Miedema als herder steeds verder? Ik geloof van wel. Ik geloof dat de „opstandige" pastoor de geest van het tweede Vaticaans Concilie beter begrepen heeft dan welke herder ook. Waar vroeger de gelovigen er waren tot meerdere eer en glorie van de Kerk, gaat men nu geleidelijk aan inzien dat de Kerk een dienende functie zou moeten hebben. De Limburgse pastoor is géén geloofsvervalser, hij is géén ketter, maar hij weet zich op wonderlijke wijze aan te passen aan de wensen van zijn parochianen. Enkele tradities, die hem en zijn mensen niet erg zinvol lijken, wijzigt hij, op enkele nietwezenlijke punten wijkt hij af van de gewoontes. Dit alles tot grote tevredenheid van de Schaesbergers die nu eindelijk iets beginnen te voelen van het „samen kerk zijn". Overigens is de enige, die zich het minst zorgen maakt over deze zaak. Pastoor Miedema zelf. Zoals hij tegenover 'biechtmoeder' Mies Bouwman verklaarde, voelt hij zich degene die bij een officiële opening, het lint mag doorknippen. Tenslotte geloof ik dat we zowel de christenradicalen als de heer van Boven, als ook Pastoor Miedema, en de bisschop van Roermond (en zelfs de S.V.B.) bijzonder serieus moeten nemen. W. Speekenbrink
*
ACHTSTE MEDISCHE
FACULTEIT
De vijfentwintigste Hogeschooldag zal, zoals U wellicht reeds vernomen heeft, op zaterdag 18 november a.s. gevierd worden. Mede met het oog op het achtste lustrum van de Katholieke Hogeschool wordt het gebruikelijke middagprogramma ditmaal geheel gereserveerd voor een discussiebijeenkomst die als titel heeft meegekregen „Toekomst Katholieke Hogeschool". De eventuele vestiging van de achtste medische faculteit in Tilburg zal in dit verband welhaast zeker ter sprake komen. Ter informatie zullen de tot op heden verschenen rapporten van Eindhoven, Tilburg, Maastricht en Overijssel hieronder in grote lijnen worden weergegeven.
„Van Hogeschool tot Universiteit" RAPPORT TILBURG In de inleiding wordt aandacht besteed aan de door de minister ingestelde „studiekommissie achtste medische faculteit" en aan de uitgangspunten die haar door genoemde minister zijn meegegeven, te weten: a. aandacht schenken aan de prognoses inzake het aanbod van studenten en de behoefte aan artsen tot rond 1980; b. de maximale opleidingscapaciteit voor een medische faculteit bezien; c. bij de keuze van een vestigingsplaats voor een nieuwe medische faculteit dient men rekening te houden met - een evenwichtig spreidingspatroon van het wetenschappelijk medisch onderwijs - mogelijke samenwerking met, of inpassing in, andere reeds bestaande instellingen van wetenschappelijk onderwijs - een eventuele aanpassing van een bestaand ziekenhuis aan de eisen van een akademisch ziekenhuis. In de eerste plaats dient men de fundamentele vraag te stellen, is een achtste medische faculteit noodzakelijk? Dit is afhankelijk van een drietal omstandigheden: de behoefte aan artsen, het aanbod van studenten, en de optimale opleidingscapaciteit van de bestaande medische faculteiten. Op grond van een gewenst dichtheidsdjfer voor artsen van 1,4 per 1000 inwoners, in 1982, welk cijfer is overgenomen van de werkgroepGoudriaan, komt men in de daaropvolgende berekeningen waarbij zowel van minimale als maximale prognoses t.a.v. het totaal aantal inwoners en de toevoer ven studenten is uitgegaan, tot de slotsom dat de achtste medische faculteit uiterlijk omstreeks 1972 moet gaan funktioneren. Hierna rijst de vraag waaraan een vestigingsplaats voor een medische fakulteit moet voldoen, en ook hier behelst dat weer een drietal faktoren. 1. Er moet in ruime mate gunstig gelegen grond voor handen zijn. 2. Er dient een toereikend aantal „onderwijsbedden" te zijn. Dit impliceert een voldoende toevloed van patiënten, maar vraagt aan de andere kant om de mogelijkheid deze onderwij sbedden in te passen in het bestaande ziekenhuisbestand, zonder dat er een overkompleet onstaat in een bepaald rayon. 3. Men moet beschikken over vele en zodanige medische voorzieningen dat deze bij het onderwijs doelmatig kunnen worden ingeschakeld. Wat dit betreft blijken er in Tilburg geenszins problemen te bestaan, eerder is er sprake van ideale omstandigheden, immers: #
ad 1 grond is in ruime mate aanwezig, zowel in de direkte omgeving van de Katholieke Hogeschool als in de onmiddellijke nabijheid van het nieuwe, half voltooide, Maria-ziekenhuis. ad 2 Uitgaande van een gemiddelde beddenvoorraad van 5,5 per 1000 inwoners in 1980 bestaat er nog de behoefte aan 740 nieuwe ziekenhuisbedden. De bouw van een akademisch ziekenhuis van ± 800 bedden, zal dientengevolge geen overkompleet veroorzaken en is zeer wel te verwezenlijken. Gunstige omstandigheden zijn, dat het nieuwe Maria-ziekenhuis (momenteel 300 bedden) zou kunnen worden uitgebouwd tot akademisch ziekenhuis en dat ook het Elisabeth-ziekenhuis geheel moet worden vernieuwd. ad 3 Bovendien doet zich in Tilburg de situatie voor dat alle ziekenhuizen en andere instellingen voor isuratieve gezondheidszorg eigendom zijn van de Stichting het R.K. Gasthuis te Tilbwg. Zowel het inschakelen van de medische voorzieningen bij het onderwijs als de planning van de totale gezondheidszorg met inbegrip van een akademisch ziekenhuis, worden hierdoor in hoge mate vereenvoudigd. Voor een juiste spreiding van het wetenschappelijk onderwijs moet men uitgaan van de ligging en het inwonertal van de studententoevoergebieden. Bezien we aldus de huidige situatie dan valt direkt de grootte van het Groningse, 2,5 miljoen inwoners, en het Nijmeegse rayon, 3 miljoen, op. Dit is op zich reeds een argument voor vestiging van een medische faculteit in het zuiden van het land, de achtste, en het oosten, de negende, maar nog meer gerechtigd lijkt een dergelijke keuze als men ziet naar de artsendichtheidscijfers voor NoordBrabant, Limburg en Overijssel, die achtereenvolgens bedragen 0,30; 0,30 en 0,33 per 1000 inwoners. Hierbij tekenen wij aan dat het landelijk gemiddelde 0,37 bedraagt. Als dan op deze wijze het zuidelijk verlangen naar de achtste medische faculteit voldoende is gemotiveerd, rest nog het probleem van een keuze tussen de zich in Zuid-Nederland bevindende kandidaten. Tilburg meent in deze over de sterkste troeven te beschikken omdat de geografische ligging van de Katholieke Hogeschool meebrengt, dat door een vestiging in Tilburg het toevoergebied van de Nijmeegse universiteit op de meest evenwichtige wijze wordt verdeeld. T.a.v. de samenwerking tussen de medische faculteit en andere instellingen van wetenschappelijk onderwijs, zegt het rapport: „een kritische beoordeling van deze betrekkingen laat echter zien, dat daaraan geen doorslaggevende •
argumenten ontleend zijn voor de keuze van de vestigingsplaats van een achtste faculteit. De traditionele banden van de medische faculteit met die van de wis- en natuurkunde worden steeds losser, ook al zijn de natuurwetenschappen op zich van groeiend belang voor de geneeskunde. Nog minder zullen de mogelijke relaties met de faculteiten die de technische of menswetenschappen verzorgen — ook al zijn deze van toenemende betekenis — van beslissende invloed zijn op de vestiging van een medische faculteit." Het belangrijkste argument zoekt het Tilburgse rapport evenwel in de noodzakelijke uitbreiding van het wetenschappelijk onderwijs in de toekomst. In de nabije toekomst mag het zuiden van het land volgens het rapport als eerste aanspraak maken op een subfaculteit van de psychologie, op langere termijn ook op een faculteit der letteren, en, zo deze nodig mocht blijken, op een faculteit van de wiskunde en natuurwetenschappen. De keuze waarvoor men staat is de verspreiding van losse faculteiten over het land, of de uitbouw van bestaande instellingen tot universiteiten. Mocht Tilburg niet de vestigingsplaats worden dan verspeelt men voor de toekomst de kans het wetenschappelijk onderwijs in het zuiden volgens universitair patroon te struktureren.
„Diagnose" RAPPORT OVERIJSSEL Uitgangspunt voor dit rapport is de noodzakelijke uitbreiding van het wetenschappeüjk onderwijs, speciaal in de medische sektor, ten gevolge van.de grote behoefte aan artsen, de enorme toeloop van studenten, en de beperkte plaatsingsmogelijkheden bij de bestaande opleidingen, die in verband met de kwaliteit van het te geven onderwijs niet onbeperkt uit te breiden zijn. Mede op grond van de vereiste kwaliteit van het medisch onderwijs, de onevenwichtige spreiding van het wetenschappelijk onderwijs in Nederland, de toevloed van de benodigde patiënten, de huisvestingsproblemen voor studenten, patiënten, docenten, staf etc. komt men tot de konklusie dat de oprichting van een geheel nieuwe instelling verre de voorkeur verdient boven uitbreiding van de bestaande opleidingen. Hierbij kiest men uitdrukkelijk voor een te stichten medische faculteit als aanzet tot een universiteit, waarbij naast de reeds genoemde spreiding van het wetenschappeüjk! onderwijs ook de wederzijdse bevruchting van de verschillende wetenschapsgebieden door dagelijks kontakt een rol speelt. Naast de hierboven genoemde overwegingen bestaan er evenwel nog een aantal specifieke argumenten voor vestiging van een medische faculteit in Overijssel. Allereerst de behoefte aan artsen in deze provincie: het artsendichtheidscijfer voor Overijssel is 0,33 per 1000 inwoners. Vervolgens de grote bevolkingsconcentratie, thans reeds 1,5 miljoen inwoners, die naar men verwacht nog grotere vormen zal gaan aannemen. Het onderhavige rapport ondersteunt het be-
•
•
ginsel van de spreiding van het wetenschappelijk onderwijs, ditmaal echter met het argument van verloren gegaan intellect. Men wijst in dit verband op de rol die de afstand woonplaats-universiteit speelt bij de beslissing om al of niet „verder te studeren". Terwijl het aantal geslaagden voor het eindexamen van het voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs procentueel gezien slechts lichtelijk bij het landelijk gemiddelde achter blijft, vertoont het aantal studenten aan universiteiten en hogescholen afkomstig uit het te vormen rayon een aanzienlijke achterstand. Als plaats van vestiging voor de achtste medische faculteit stelt de kommissie vervolgens Twente voor, om reden van de volgende voordelen:
Daarnaast bestaat er in Zuid-Limburg een tekort aan 1000 ziekenhuisbedden en de bouw van een akademisch ziekenhuis zal daarom geen overkompleet aan ziekenhuisbedden tot gevolg hebben. Bovendien zal de gegeven geografische situatie het mogelijk maken de medische faculteit geheel in te passen in de regionale gezondheidszorg, zulks ten profijte van de gehele streek. Het onderwijskundige aspekt behelst de noodzakelijk geachte uitbouw tot een volledige universiteit. Ook in Limburg acht men een afzonderlijke insteUing van wetenschappelijk onderwijs noch in het belang der wetenschap, noch in dat van haar beoefenaars. Dit verlangen wordt nog ondersteund door de volgende argumenten.
1. de aanwezigheid van de technische hogeschool, die bereid is ruimtelijke faciliteiten te bieden en tevens grote belangstelling heeft voor een samengaan;
— Het aantal studenten in Nederland neemt zeer snel toe. Uitbreiding van bestaande en stichtingen van nieuwe instellingen van wetenschappelijk onderwijs zijn daarom dringend noodzakelijk. — Op basis van middelbare school prognoses is een grote toeloop van studenten uit Limburg te verwachten, te meer daar dan de afstand geen rol meer speelt.
2. de mogelijkheid die dan ontstaat tot samenwerking tussen de medische en de technische wetenschap; 3. de aanwezigheid van voldoende ruime terreinen, en een grote bevolkingsconcentratie. Twente telt ± 275.000 inwoners. Daarnaast beschikt de TH Twente nog over twee bijzondere facetten: een campussamenleving en een grote, doelmatige studiebegeleiding. Beiden worden geacht een zeer positieve invloed te hebben op de studieresultaten. Mocht Twente, om welke reden ook, niet in aanmerking kunnen komen dan stelt Overijssel de gemeente Zwolle kandidaat voor de te vestigen medische faculteit en universiteit. Zwolle ligt zeer centraal in het te verzorgen gebied, is een verkeersknooppunt, dus steeds goed bereikbaar, bezit een voldoende grote bevolking, zeker over enige tijd, om te dienen als „bron van patiënten", en heeft tevens behoefte aan een uitbreiding van het aantal ziekenhuisbedden. Een te bouwen akademisch ziekenhuis zal niet resulteren in een overkompleet en is zeer snel te verwezenlijken, daar -de nieuwbouwplannen voor het Sophia-ziekenhuis nog kunnen worden aangepast.
De vestiging van een medische faculteit c.q. universiteit heeft evenwel ook nog een sociaaleconomisch aspekt. Vooral de opbouw van een juiste sociale bevolkingsstruktuur is zorgelijk, te meer daar t.g.v. de afbouw van de mijnindustrie en het maar traag op gang komen van de herindustrialisatie een algemene uittocht van intellect gevreesd wordt. In dit verband hoopt men op de vestiging van een universiteit die als hefboom voor de ontwikkeling van het gehele gewest kan fungeren. Tot slot besteedt men in deze publikatie nog ruime aandacht aan de kultuurpolitieke aspekten van de vestiging van een medische fakulteit. Reeds van oudsher is de driehoek MaastrichtAken-Luik een Europees centrumgebied, een bolwerk van kuituur en onderwijs. Vanzelfsprekend zal Maastricht naast de reeds bestaande insteUingen van hoger onderwijs, een universiteit van harte verwelkomen om haar oude positie weer te kunnen innemen.
Rapport Limburg
Rapport Eindhoven
Na een zeer korte inleiding gaat men in het Limburgse rapport onmiddellijk over tot de bestudering van de verschillende aspekten die de vestiging van een medische faculteit c.q. universiteit heeft. Vanzelfsprekend staat het medische aspekt voorop en hieromtrent merkt men op dat het voedingsgebied voor een te vestigen medische faculteit 600.000 inwoners omvat, zodat een voldoende groot en gedifferentieerd aantal van patiënten te verwachten is.
De kommissie beperkt zich in dit rapport tot een onderzoek naar de motieven voor, en de mogelijkheden tot vestiging van een medische faculteit in Eindhoven, indien de centrale overheid tot oprichting van een achtste medische faculteit besluit. Het Eindhovense rapport komt op grond van de bevinding dat de natuurwetenschappen en de technische wetenschappen van steeds groeiend belang zijn voor de geneeskunde, tot de
slotsom dat de Eindhovense TH een ideale partner vormt voor een medische-faculteit. Dit geldt m.n. gezien de toenemende bevolking van Brabant en Eindhoven, zowel absoluut als relatief, hetgeen een garantie is voor een grote toeloop van studenten en patiënten. Bovendien bestaat er in genoemde provincie nog een relatieve achterstand t.a.v. het wetenschappelijk onderwijs bij Nederland als geheel. Hetzelfde geldt voor de artsen- en specialistendichtheid. M.b.t. de bouw van een akademisch ziekenhuis verkeert men in Eindhoven in de gelukkige situatie dat alle ziekenhuizen aan nieuwbouw of verbouwing toe zijn. Binnen tien jaar zal het gehele ziekenhuisbestand geheel vernieuwd zijn. Om nu een overkompleet te vermijden hebben de bestaande ziekenhuizen zich bereid verklaard hun uitbreiding te temporiseren en 600 bedden van de geplande uitbreiding af te staan voor een akademisch ziekenhuis. Aldus is er, tezamen met de 200 extra bedden, die het grotere rayon van een akademisch ziekenhuis meebrengt, voldoende ruimte voor de bouw van een akademisch ziekenhuis van 800 bedden. In het bijzonder pleit het rapport voor een samengaan van een medische faculteit met een technische hogeschool. Men verwacht hiervan een kruisbestuiving, te meer daar er na de tweede wereldoorlog vele methoden en hulpmiddelen door de techniek aan de geneeskunde ter beschikking zijn gesteld. Een dergelijk samengaan biedt, naar de mening van de kommissie, belangrijke voordelen en besparingen op het gebied van opleiding, het voorbereidend jaar, en centrale voorzieningen, wat niet wegneemt dat er dan voor een medische faculteit nog eens 20 hectare benodigd is. Eindhoven is vanzelfsprekend in staat die ter beschikking te stellen.
RECTIETCATIES 1. Abusievelijk is in het vorige nummer van het T.A.S.-blad in de bestuursmededeling van SAGA achterwege gebleven, dat de heer K. Loose de funktie van hulpregisseur vervult. 2. Door een toevallige samenloop van blunders is in het vorige T.A.S.-blad wellicht de indruk gewekt dat de redaktie SAGA wilde presenteren als een sage. Deze indruk was echter niet opzettelijk beoogd, en naar de mening van de redaktie ook niet met de realiteit in overeenstemming. Hiervoor onze excuses. 3. Natuurlijk moest „OLAF' „GLOF' zijn.
^7 (vervolg van pag. 2)
HET AAMBEELD DER D.D.R.
d. „Afrika" P. J. Willems, v. Sasse van Ysselstraat 11, Tilburg. In oprichting zijn nog twee studiegroepen in samenwerking met enkele wetenschappelijke medewerkers: a. demografische problemen v. d. ontwikkelingslanden b. Wereldhandelsconferentie. II. S.I.B. afd. Tilburg: e. „Toetreding van Engeland tot de EEG" (in samenwerking met de Agrarische Kring) P. Zuiderwijk, de Ruyterstr. 64, Tilburg f. „V.N." H. van Oostrom, Wilheminapark 27. g. „Rol van het Ned. parlement in de buitenlandse politiek", (lustrumcongres) K. Knipscheer, Wilhelminapark 133. III. Tribune: h. „Kommunisme" P. Eygelshoven, Kruidenlaan 27 T. Akkermans, Prof. Verbernelaan 133. i. „China", F. H. Gielen, Hertogstr. 47. j . „Proeve van de nieuwe grondwet" C. Kleemans, J. v. Beverwijekstr. 17, tel. 26824. k. „Binnenlandse politiek" M. Vergeer, Telegraafstraat 3. 1. „E.E.G." T. van Berkum, Ringbaan Oost 202, tel. 24742 T. van Delft, Wilhelminapark 49. Zij die belangstelling hebben voor een of meer van de genoemde studiegroepen, kunnen zich in verbinding stellen met de leiders der studiegroepen.
HET DROOMBEELD DER B.R.D. HET EILAND DER T.S.R.
Onze vriendjes van de Humboldt Universiteit, Berlin (Hptst. D.D.R.) weten het allemaal keurig te vertellen. Hun organisatie t.a.v. de universitaire voorlichting is dan ook van een dusdanige aard, dat wij het woord„keurig" in i e t voor hen imago-vormende rode jasje moeten zien. Een verplicht politiek praatje, voorafgaand aan aan de geplande „seeing the university" geeft je de overtuiging, dat de geselecteerde Humboldt-juristen-in-spé, die je als aardige jongens leert kennen, je ongevraagd enig houvast kunnen geven, de westerse eenzijdige voorlichting aan een voor jezelf voldoening schenkende verificatie te kunnen onderwerpen. Na de cultuurhistorische waarde van de universiteit geprezen te hebben, rol je automatisch de bibliotheek binnen en overtuig je je van het eenzijdige Marxistische studiemateriaal, dat men pleegt af te zetten tegen enige niet up to date zijnde — bij voorkeur revanchistische — B.R.D.-literatuur, welke apriori geacht wordt fout te zijn. Men wordt doordrongen van het feit, dat op het aambeeld van de 18-jarige D.D.R. (OostDuitsland, Midden-Duitsland, Sovjet-zóne, voor elk wat wils) goede produkten worden afgeleverd, die door een wetenschappelijk IJzeren Gordijn gewaarborgd zijn. Een jonge staat bouwt. Een jonge staat mag en kan haar huwbare leeftijd niet aangrijpen. Onze vriendjes daar, die een bizarre mentaliteit opgedrongen
krijgen, raken ons geenszins, evenmin als onze vriendjes in Griekenland en Spanje dat doen. Wij, T.S.R., doen niet aan politiek. Politiek is voor grote mensen. Trouwens, wij zouden eerst moeten onderzoeken, of een student wel een student is; daarnaast moeten wij eerst stemmen over het feit of er wel gestemd zal worden, willen wij effectief adhesie kunnen betuigen aan onze buitenlandse vriendjes. Bovendien wat haalt het uit! Het droombeeld van de B.R.D., wat van een niet-aflatend irrealisme getuigt en wat herleid moet worden tot een tweespalt in haar denkstruktuur, komt tot uiting in het feit, dat de B.R.D. gevangene is van het besef, dat zij het éne Duitsland vertegenwoordigt. Men hoort, wat een concrete herenigingspolitiek in de weg staat. Daarom zal het grote mentaliteitsverschil tussen B.R.D. en D.D.R., wat zich in de afgelopen 18 jaar heeft verwezenlijkt, als uitgangssituatie genomen dienen te worden bij een eventuele neutralisering der betrekkingen. Het is daarom des te triester, dat hier de schaving aan de mentaliteit gewaarborgd wordt door prikkeldraad en dat elders de vrijheid van meningsuiting onzer vriendjes door een militair regiem beteugeld wordt. „Spanje ligt toch wel érg zuidelijk", vond ik na die kostelijke affaire met de Griekenland-motie. Als je het mij vraagt: „Ook te ver voor de succesvolle solidariteitsactie destijds" (Spaanse studenten 1966). Volgens Dylan kwamen er andere tijden, maar wat is dan eigenlijk een studentenvertegenwoordiging? ! Toen ik naarstig Koenen opensloeg op de A, schoot me onwillekeurig het woord „administratie" te binnen, maar dan wél een isolationistische (vond ik!).
De NRC is een krant die — misschien een tikje eigengereid — sinds 1844 een geheel eigen koers volgt en vindt dat gevestigde opvattingen niet bij voorbaat onaantastbaar zftn. zy heeft dan ook vrienden in sterk uiteenlopende kringen. Een krant die met name de academicus op een heel persoonlijke manier aanspreekt.
H. L. M. Span
Reserveer uw abonnement vandaag nog: tchrijf een briefkaart aan NRC, postbu$ 824, Rotterdam.
Abonnementeprüs /15.50 per kwartaal. De eerste twee weken GRATIS. Een abonnemenl kan op elk t^dstip beginnen. Big aanvang in de loop van een kwartaal, berekening pro rata.
Nieuwe Rotterdamse Courant
11.10.00
EEN AVONDJE UIT bezoek dan café:
CAPRI BAR" // KOESTRAAT 141 Ook zalen beschikbaar voor vergaderingen, etc.
van oudsher
AUTORIJ- EN VERKEERSCHOOL
KRIJGT U
10%
KORTING
Jan van den Biggelaar
op al uw inkopen van studiebenodigdheden (uitgezonderd boeken) BIJ WUgenstraat
CAPRI
BAR
John van Fessem - Koestr. 141 • Tel. 23848
aarts&co HEUVELSTRAAT 81
ƒ 8,— per les
Jjj
Tel. 30236 Theorie gratis
R.K. O P E N B A R E BIBLIOTHEEK WILLEM II STRAAT 21-23
TILBURG
TELEFOON 25984
Filialen: Wassenaarlaan 40 • Telefoon 34712 Ringbaan West 96a • Telefoon 34825 Roelof Kranenburgplein 19 • Telefoon 71597
ALGEMEEN HAJNDELSBLAD
STUDENT EN KRANT
ABONNEMENTEN VANAF f l , - PER JAAR
Colleges, studentenverenigingen en een goede krant zijn belangrijke bestanddelen van het studentenleven. Een goede, verhelderende, spitse, plezierige krant: Algemeen Handelsblad. Bestel een kwartaalabonnement (& ƒ 15,50). Schrijf een briefkaart aan
VERZEKERINGEN NCB
ALGEMEEN HANDELSBLAD Postbus 569, Amsterdam of bel (020) 23.98.11. \
ALLE
Ü krijgt de krant in élk geval / de eerste twee weken gratis
VERZEKERINGEN voor IEDEREEN dus ook VOORU
DeWijnhal levert aan heren studenten
speciale wijn van het vat
TEL. 04250-78133 - PROF. VERBERNELAAN 200 - TILBURG
per fles: f1,50 per liter.- f1,75 Rode wijn, goede kwaliteit, Bordeaux-type
De Wijnhal n.v. Jul. v. Stolbergstraat 6 - Tilburg - Tel. 34920
voor een Verrassend interieur '
|
dekens - gordijnstoffen - vloerbedekking wand- en mèubelbekledlng i l
Alle Hatéma prqdukten garanderen kwaliteit, duurzaamheid en praktisch gebruik. Zij staan onder voortdurende internationale kwaliteitscontrole en voldoen aan alle vermelde specifieke eigenschappen. Heeft één van deze Hatéma produkten Uw bijz'ondere interesse, vraag dan verdere inlichtingen ^bij: Hatéma, Postbus 12'Helmond -
DE maatschappij voor uw Levensverzekering
TEEUWEN-WAGEMAKERS Heuvelstr. 62 - Tel. 23343 Piusstraat 28 • Tel. 21670 TILBURG
ZWITSERSE MAATSGHAPPI>' VAl^ LEVENSVERZEKERING EN LIJFRENTE
ZELFBEDIENINGSSERRE PIUSSTRAAT 28
Kantoor voor Nederland:
HERENGRACHT 500 TELEFOON 020-235095
-
AMSTERDAM-C
Kantoorboekhandel Gianotten Heuvel 41 Voor een goede, goedkope VULPEN PELIKANv.a f 9,75 LAMY v.a f 9,75 PARKER v.a ƒ11,SHEAFFERv.a ƒ22,50 BALLOGRAF BALLPOINTS v.a. ƒ 1.95 tot ƒ 1 5 . -
Het Tiiburgs Straatnamenboekje Uitgave GIANOTTEN
Kantoorboekhandel Gianotten
IN HANDIG ZAKFORMAAT MET KAART IN KLEUREN a ƒ 1,50
Verkrijgbaar bij: Plaatselijke
boekhandel en
Kantoor-boekhandel
am ELKE MORGEN een pracht van een ochtendblad. Om snel en rolledlg geïnformeerd te zijn vóór de dag begint.
Het betere bier komt uit BRE
VELDHOVENRING 94, TEL. 20468
Abonnementsprijs ƒ 12,35 per kwartaal. Eerste twee weken GRATIS. Bestel het AD. Schrijf 'n briefkaart aan: Abonnementenadministratfe
FOTOGRAFIE S T U D I O VAN DüssELDORP
FOTOHANDEL
Algemeen Dagblad POSTBUS 241, ROTTERDAM - of belt (010) 1132 70
bijverdienste wilt u uw kennis over bedrijfseconomie in de praktijk toetsen?
KOTA RADJA
Hét restaurant voor alle fijne Oosterse gerechten KOTA RADJA Eigen parkeerruimte Heuvelring 110, tel. 25104, Tilburg
hebt u enkele dagen per week beschikbaar? wilt u uw welsprekendheid en durf ontwikkeien? wilt u daar geld mee verdienen, zoveel als u zelf in de hand hebt? vindt u het geen minderwaardige bezigheid te proberen een goed artikel op een eerlijke manier te verkopen bij directies van grote en middelgrote bedrijven? als u deze ideale ..colporteur" bent. wendt u zich dan tot boekhandel gianotten, heuvel 43, tiiburg, voorlopig alleen schriftelijk. ! .f