1993 09 09

Hoera voor het HOOP Zowat elke academische rede fn Nederland preludeerde wel op het Hoger Onderwijs­ en Onderzoek Plan (HOOP) dat de afgelopen week her en der uitlekte. Rectoren en college­ voorzitters waren vrijwel unaniem van mening dat er op kwaliteit gegokt moest worden en dat dat de inzet dient te zijn van de nieuwe concur­ rentieslag om de student. De studenten daarentegen lopen niet over van enthousiasme voor dat HOOP. Waarom, zo vraagt een ervan zich op pagina 6 af, is al dat geld dat de KUB in haar groeiperiode voor studenten heeft gekre­ gen, niet gestopt in de verbetering van het onderwijs: de discussie over kwaliteit en kwantiteit is onzinnig. Toch is die volop ingezet en de universiteiten worden er zelfs indirect voor beloond. Minder studenten leidt niet meer noodzakelijkenwijs tot minder geld. Voorlopig tenminste.

Rector magnificus KUB wil af van propedeuse Het afschaffen van de propedeuse was het meest in het oog springende voorstel dat prof. dr. L. de Klerk ventileerde in zijn academische rede De universiteit in alle staten. M arkant element in de maandagmiddag uit­ gesproken rede van de rector­magnificus, was zijn voorstel facultaire onderwijsscholen in het leven te roepen. De decanen reageren gereser­ veerd. Volgens De Klerk moeten imiver­ siteiten minder aan de leiband van de overheid kunnen lopen, moet er een einde komen aan de uitwas van al die non­academische studies die als gemeenschappelijke noemer het achtervoegsel ­kunde hebben èn moet de instroom van HBO­ studenten worden beperkt. De rector bepleitte in zijn rede de propedeuse te vervangen door een twee jaar durende kandidaatsfase, die bevolkt wordt door moderne academici. Dat zijn lui die van aan­ pakken weten, snel doorhebben dat er tussen meten en weten meer verschil bestaat dan het omdraaien van de letter M, en die zelfstandig een weg vinden in het doolhof dat moderne universiteit heet. Twee

jaar heeft de moderne academicus in de optiek van De Klerk de tijd om te bewijzen of hij een echte acade­ micus is, een wetenschapper in de dop. Zo niet, dan wordt hem na die tijd te verstaan gegeven zich bij het HBO te vervoegen óf, dat zou bin­ nenkort ook moeten kunnen, hij krijgt het advies door te stromen naar 'een van de beroepsgeori­ nteerde varianten van de differen­ tiatiefase'. De Klerk denkt aan tien tot twintig procent uitstroom naar ♦ In de traditionele openingsrede van het Academisch Jaar, maandagmiddag uitgesproken door De Klerk, bepleit de rector magnificus een nieuwe organisatie van het ondenwijs. [Foto: Erik van der Burgt]

het HBO, aan eenzelfde percenta­ ge voor de wetenschapsvariant en aan een ruime meerderheid die doorstroomt naar die beroepsge­ oriënteerde richting. De Klerk maakt zich grote zorgen over de kwaliteit van het Neder­ landse universitaire onderwijs, wil er ook een heleboel aan veranderen, maar kan niet doen wat hij eigen­ lijk zou willen: selecteren aan de poort. Hij weet dat dit momenteel politiek onbespreekbaar is. Binnen de beperkte speelruimte die hem rest, liet De Klerk ­ naast de twee­ jarige propedeuse ­ nog een ander proefballonnetje op: hij wil coördi­ nerende, facultaire onderwijs­ scholen in het leven te roepen. Die zouden qua opzet vergelijkbaar moeten zijn met de onderzoek­ scholen. Aan het hoofd een direc­ t e u r m e t een secretaris die verantwoordelijk zijn voor beheer, personeel en geld. Docenten moe­ ten gerecruteerd worden uit de vakgroepen en worden pas be­ noemd na een sollicitatieprocedu­ re. Het voordeel daarvan zou zijn dat de onderwijsorganisatie en de studentenbegeleiding beter geïnte­ greerd zijn. Lees verder op pagina 3

Vrijheid van wetenschap nadeWHW Een wetenschapper moet niét volledig vrij zijn in het zoeken naar De Waarheid. De overheid mag beperkingen stellen. Zegt promovendus Paul Zoontjens

College van Bestuur overweegt opheffen van zwarte lijst Het College van Bestuur sluit niet uit dat de 'Regeling Buitenlandse Betrekkingen' wordt omgezet in een gedragscode. Een markant ele­ ment in deze regeling, de zwarte lijst (deze legt contacten met Chi­ na en Zuid­Afrika aan banden) zou in dit geval verdwijnen. Dinsdag 7 september gaf het colle­ ge zijn fiat aan een notitie over in­ ternationale betrekkingen, waarin alle ins en outs van het beleid eens op een rijtje zijn gezet. De nota bevat een evaluatie van het huidi­ ge beleid en voornemens van het college het beleid aan te passen. Idee is om bij handhaving van de zwarte lijst, in elk geval de criteria van landenselectie aan te scherpen. De Veiligheidsraad van de VN en de Nederlandse Overheid zouden als ijkpunten kuimen dienen. In dit verband geeft het college ter over­ weging om China en Zuid­Afrika van de lijst te halen. Meest vergaande voorstel is om de regeling b u i t e n l a n d s e betrek­ kingen om te z e t t e n in een gedragscode. Er komt dan een ge­ trapt systeem van verantwoording afleggen. Een medewerker hoeft dan niet naar het college om goed­ keuring te krijgen voor het leggen van een mogelijk bezwaarlijk con­ tact; dat gebeurt dan op decentraal niveau. Als laatste bevat de notitie, die nu voor advies wordt voorgelegd aan faculteiten en diensten, alsme­ de aan het Instituut voor Ontwik­ kelingsvraagstukken, een voorstel tot positieve actie. Gedacht kan worden aan het aanknopen van contacten met een 'goede' universi­ teit in Zuid­Afrika. Eén van die universiteiten heeft al een verzoek gericht aan de KUB om samen te werken met de Economische Facul­ teit. De universiteitsraad, die al jaren roept om een grondige evaluatie van het beleid, zal de nota in oktober of november behandelen. [PvdBj

PvdA wil waterscheiding hoger onderwijs PvdA en CDA lijken het op dit moment behoorlijk met elkaar te vinden op het gebied van het hoger onderwijs. Net als het CDA wil de PvdA het onder­ scheid tussen HBO en WO res­ taureren, zo blijkt uit het nieu­ we verkiezingsprogramma van de partij. Een duidelijker onder­ scheid tussen HBO en WO be­ tekent niet dat de universiteiten hun beroepsgerichte 'kundes' moeten afstoten, laat PvdA­ kamerlid Tineke Netelenbos desgevraagd weten. 'Dat is een heilloze weg. Dan moet je ook de traditionele opleidingen voor tandarts of advocaat naar het HBO overhevelen.'

Op het eerste gezicht sluit het nieuwe verkiezingsprogramma van de PvdA naadloos aan bij de Prinsjesdagplannen van minis­ ter Ritzen en staatssecretaris Cohen om de universiteiten kleiner te maken. Het program­ ma laat echter nog alle ruimte voor discussie. Zo vat Netelen­ bos de tekst op als een pleidooi om het wetenschappelijke dan wel beroepsgerichte karakter van de opleidingen duidelijker vast te leggen. 'En onder welk dak zo'n opleiding dan uiteinde­ lijk terecht komt interesseert me minder.' [MW/H OP]

Mr. Ben Vermeulen, onlangs be­ noemd tot bijzonder hoogleraar On­ derwijsrecht aan de KUB, vreest dat er een nieuwe muur tussen Europa en de voormalige Sowjet­Unie zal ontstaan als volgende week de wij­ ziging van de Vreemdelingenwet door de Tweede Kamer wordt aan­ genomen. Vermeulen, die lid is van de juridi­ sche commissie Vluchtelingen­ werk, heeft grote bezwaren tegen het wetsvoorstel. Hij spreekt van een fundamentele beperking van de mogelijkheid voor vluchtelingen om asiel aan te vragen. Zo komen volgens hem vluchtelingen die via transitstaten binnenkomen niet langer in aanmerking voor asiel: zij zuUen zonder pardon worden terug­ gestuurd. In de praktijk gaat het veelal om mensen uit de voorma­ lige Sowjet­Unie die via Polen en Duitsland hier binnenkomen. Ver­ meulen voorziet daarom het op­ trekken van een nieuwe muur,

'Ik vrees dat er een nieuwe Muur komt' maar nu op de grens van Polen en Rusland. 'En die wordt gefinancierd met kapitaal uit het westen. Duits­ land heeft recent honderd miljoen gulden aan Polen verstrekt om daar­ mee de grenzen te versterken.' Vermeulen denkt dat met de nieu­ we wet geanticipeerd wordt op een mogelijke chaos in de voormalige Sowjet­Unie. 'Men wil toestanden als nu met de vluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië vermijden.' Ook het feit dat mensen die per vliegtuig hun land willen ontvluch­ ten al daar, ter plekke, de juistheid van hun papieren moeten aanto­ nen, bevalt Vermeulen allerminst. 'Als mensen een en ander onvol­ doende kunnen documenteren ­ politieke vluchtelingen hebben

vaak vervalste documenten omdat ze hun officiële papieren niet meer hebben ­ moet iemand als de ste­ wardess van een luchtvaartmaat­ schappij gaan beoordelen of de pa­ pieren voldoende in orde zijn, of het al dan niet gaat om een echte vluch­ teling. Dat is natuurlijk een zotte situatie.' Vermeulen is ook bang dat de be­ perking van de rechtsbescherming van asielzoekers zal leiden tot een veel te hoge druk op de rechterlijke macht. Mocht de nieuwe vreemde­ lingenwet aangenomen worden, dan zal een asielzoeker nog wel naar de rechter kunnen, maar daarna niet meer in hoger beroep. Vermeu­ len schat dat er door vijf daarvoor aangewezen r e c h t b a n k e n zo'n 25.000 zaken per jaar moeten wor­ den afgehandeld. 'Dat is veel te veel, dat gaat ten koste van de zorgvul­ digheid. Daarom is het slecht dat de mogelijkheid om bezwaar tegen een rechterlijke uitspraak te ma­ ken, komt te vervallen.' [PS]

9 september 1993

UNIVERSE E U W S

Studentstatus aio's komt dichterbij

ï

ACH, PAT BEETJE mtussEN... AL m H EMTM

mucimi.. mT HÉÉT MKLU^M ^ IK PRAAG MNSmHTJE M MH'H l/f/?iWf OH Mmim ZULLEN w­iMK mu.. imMim, WK mis GMUÜW PIm OP NEE HOOR, SEEN /Wmi VOO^ PE FOSJ YAHSTMMmiARIS..ÏÏ/imïï'Dat kan niet. Ik ben voorjcwali­ teitsmeting. We mogen geen klap­ vAHPEmMiTüT vMM'hmim '^tamru PMW^.MAI^JA, lopers zijn op publiek geld. Maar EmvmuKm /tw AP\imE{ w pirem ÖOUWBIP/^JF m r mi mier. dergelijke verwaarlozing vind ik \AEWUM..U m TOCH NIET VAN 91PERSM^. / ^ slecht, waarbij de Engelsen overi­

De plannen om jonge promotie­ onderzoekers (aio's en oio's) voor­ taan een student­status te geven, beginnen vastere vorm te krijgen. Dat stellen zegslieden rond de lan­ delijke werkgroep die half septem­ ber rapporteert.

gens nog altijd meer geld uitgeven dan wij. Zo'n knevelend besluit ja, daar zou ik toch echt voor op de barricaden gaan. Dan loop ik voor­ op in de protestmars.' (Prof. dr. PietAkkermans, denieu­ we rector magnificus van de Er­ asmus universiteit, over de vor­ ming van elite­universiteiten, in een interview met Quod Novum.,) 'Omdat je alle colleges moet vol­ gen, ben je gedwongen om de stu­ diestofop te slaan. Daardoor hoef je niet super te stressen voor een tentamen. Kortom, de druk is veel minder. Vooreen topsporter is zo'n constant ritme enorm belangrijk.' (Top 800 meter­loper Marko Koers in SUM over zijn studie aan de Amerikaanse universiteit van Illi­ nois.)

Eind vorig jaar besloten de vereni­ ging van universiteiten (VSNU)en de landelijke onderzoeksorganisa­ tie NWO toch eens te gaan stude­ ren op de 'toekomstige positie' van aio's en oio's. Eén van de argumen­ ten was dat de afgestudeerden steeds jonger worden. Het oplei­ dingsaccent in de promotie zou moeten worden versterkt, waar­ door een student­status meer voor de hand zou liggen. Bovendien had­ den universiteiten en NWO als werkgevers een urgente aanleiding om over de positie van aio's te gaan

Mager salaris wordt 'ruime' beurs praten. Voortaan moesten ze zelf opdraaien voor wachtgelden van gepromoveerde aio's en oio's die niet snel een baan vonden. De voorstellen van de werkgroep zouden betekenen dat aio's niet langer personeelsleden zijn met een mager salaris, maar postdoctorale studenten met een redelijk ruime beurs. Die besparingen zullen vrij­ wel zeker op protesten van aio's stuiten: hun uitkering bij werkloos­ heid dreigt immers te zakken naar RWW­niveau. Als wisselgeld wordt verwacht dat de werkgroep zal voor­ stellen, meer te investeren in on­ derwijs en andere voorzieningen voor de promovendi. Mr. M. Thaens, aio bij de Rechten­ faculteit en voorzitter van het Til­ burgs aio­overleg, is in afwachting van het eindrapport afhoudend met zijn reactie. 'Ik vraag me wel af hoe ze omgaan met de onderwijsver­ plichting. Je kunt iemand met een studentstatus toch niet verplichten onderwijs te geven.' [FS/HOP/PvdB]

.A^;rt=­

De 'klerkenstaf domineert op lustrvanfeest De lustrum viering van afgelopen vrijdag was meer een aangelegenheid van het niet­wetenschappelijk personeel, dan van de wetenschappers. Er werden 3 september vijfhonderd Hetsen gehuurd voor een KUB­tocht door het Brabantse, maar niet meer dan vijftien hoogleraren klommen die dag op de fiets. Donkere wolken pakken zich in de ochtend samen boven het Bossche Provinciehuis waar zo'n 700 KUB­ medewerkersaantafels, op trappen en op de grond hun regenpak en paraplu al in de aanslag houden. Henk Leeraan, universitair docent aan de Letterenfaculteit, heeft de bui voortijdig zien hangen: hij fietst niet mee, maar kiest voor het alter­ natief: een cultureel programma in Den Bosch. Zijn verwachtingen van deze dag: 'Je collega's eens van een andere kant zien.' René van de San­ de, student­assistent Sociale Eco­ nomie, is eveneens nieuwsgierig

Vertrouwensman brengt na acht jaar verslag uit De GG en GD en de vertrou­ wenspersoon op de KUB moeten meer gaan samenwerken. Dit stelt E. Ey, vertrouwenspersoon, in zijn verslag aan het College van Bestuur. Ook vindt hij dat de vertrouwensvrouwen, die klach­ ten voor seksuele intimidatie behandelen, en de vertrouwens­ persoon een geïntegreerd beleid moeten gaan voeren. De functie van vertrouwensper­ soon werd begin jaren tachtig in­ gesteld. 'Veel personeelsleden werden in die tijd door hun chefs aangesproken op hun politieke stellingname, dat leidde vaak tot pijnlijke situaties. Mijn taak was om te bemiddelen in die conflic­ ten.' Het onlangs verschenen rap­ port van Ey is het eerste sinds acht jaar. Het afgelopen jaar wees het college Ey op de statutaire verplichting om regelmatig een verslag te schrijven. Ey zegt zelf het 'te druk' te hebben gehad met ander werk. KUB­secretaris Van de Riet, noemt het schrijven van een verslag 'eigen verantwoorde­ lijkheid.' 'Als iemand een derge­ lijke functie bekleedt, moet de

verplichting om verslag uit te brengen als vanzelfsprekend be­ schouwd worden.' De taak van de vertrouwensper­ soon bestaat nu vooral uit het oplossen van problemen op de werkvloer. Van september 1991 tot juni 1993 had Ey 116 gesprek­ ken. Sinds drie jaar werkt Ey al­ leen nog maar als vertrouwens­ persoon, daarvoor moest hij die functie combineren met een full­ time baan op de KUB. 'Ik kreeg daardoor wat meer lucht. Maar het nadeel van een dag in de week werken is dat mijn gevoel voor wat er allemaal op de KUB speelt, begint weg te ebben.' Sinds de opheffing van de inter­ ne geneeskundige dienst, ander­ half jaar geleden, behandelt Ey zaken die volgens hem in contact met een bedrijfspsycholoog be­ handeld zouden moeten worden. 'Mijn relatie met de bedrijfsart­ sen van de GG en GD is minder frequent geworden door die opheffing. Vroeger liepen ze nog wel eens bij me binnen, nu lijkt de weg naar de KUB te lang voor ze', meent Ey. [BSj

naar 'de andere kant' van het KUB­ personeel. 'Je zult zien dat docen­ ten zich op zo'n dag heel anders gedragen. Ze heb­ ben hun vrouw bij zich en gedragen zich wat losser. In het dagelijks leven voelen ze zich vaak verheven bo­ ven de rest, doen ze alles via hun secretaresse.' Volgens prof B. van der Genugten (Economische F aculteit) valt dat wel mee. Hij is een van de vele we­ tenschappers die het vrijdag af lie­ ten weten. 'Vaak doe ik wel mee aan KUB­achtige activiteiten, maar meestal is het een kwestie van prio­ riteiten stellen. Ik werk momenteel aan een boek en had dus echt geen tijd om mee te doen.' Hoogleraar Arie Kapteijn (ook Economische Faculteit) meent dat professoren een goede reden hebben om bij dit soort activiteiten te schitteren door afwezigheid. 'Hoogleraren hebben het gewoon het drukst van alle­ maal', is zijn wat lacherige excuus. Volgens Maurice Ackermans (Pers

& Voorlichting) zijn personeels­ feesten vaak een aangelegenheid van de 'vaste klerkenstaf'. 'Die voelen zich mentaal en moreel meer verbonden met de universi­ teit. Hoogleraren voelen zich vaak minder KUB­medewerker omdat veel van hen een deeltijdaanstelling hebben of maar een dag in de week doceren', zo licht devoorlichtertoe. 's Avonds zijn fiet­ sers en wandelaars weer verenigd in gebouw A, waar het dringen is rondom de barbe­ cue. Tegen tienen stroomt de zaal vol met mensen die de voorlopig laatste voorstelling van het KUB­cabaret hebben bijgewoond. 'Het was ge­ weldig, qua inhoud en tekst. Heel sterk', vertelt Helma Battels, sec­ tie onderwijsondersteuning, en­ thousiast. 'Een beetje te thema­ tisch' oordeelt een groepje DEA­ ambtenaren, 'het stond allemaal wat te ver van het personeel af'. [BS]

'Hoogleraren hebben het gewoon het drukst van allemaar

♦ Universiteitssecretaris J. van de Riet (met pijp) en secretaris van de Sociale Faculteit C. de Graaf (rechts) zijn twee van de 500 deelnemers aan de Brabantse fietstocht in het kader van het personeelsfeest van de KUB [Foto: E nk van der Burgt]

'Ze komen pas op hun dertigste, vijfendertigste op de arbeids­ markt. Een leeftijd die niet bepaald gunstig is voor hun kansen. Blijk­ baar bieden de voordelen van een voetbalcarrière ­naambekendheid en contacten binnen de club ­ vol­ doende compensatie. Bovendien hebben de profs geleerd zich te handhaven in een competitief mi­ lieu. ' (Dick Maandag, onderzoeker naar de arbeidskansen van ex­prof­ voetballers, in UK.j 'We hebben met de Exposoriiun­ commissie van gedachten gewis­ seld over eventuele maatregelen naar aanleiding van de vermissin­ gen. Maar volgens mij kan alles metzachtehand worden opgelost. Dekunstwerken zijn zeker niet al­ lemaal spoorloos. Een deel van de werken valt wel te achterhalen. Vervolgens kunnen we mensen bewegen de schilderijen naar de rechtmatige plaats terug te bren­ gen.' (VU­collegelidmr. J. Donnerin Ad Valvas over de vermissing van ruim één miljoen gulden aan open­ baar kunstbezit.) 'De eerste keer stonden we alle­ maal te trillen op onze benen. Gin­ gen er allemaal telefoontjes over en weer door de winkel. 'Alexander is er.' Maar daarna was het over. Hij is een hele normale jongen. Praat gewoon met je.' (Bedrijfsleider van de Leidse super­ markt waar prins Willem­Alexan­ der zijn boodschappen deed, in Mare.) 'Berichten over epidemieën in Rus­ land en een ernstig gebrek aan an­ tibiotica zijn dus gewoon kul. Ik ben betrokken geweest bij de be­ strijding van de laatste epidemie in Afrika. We zijn toen gewoon op de preekstoel geklommen en heb­ ben de mensen verteld wat ze moesten doen als ze ziek werden. Een orale dehydratie dus. Dat werkte prima.' (Epidemioloog dr. J. Lelijveldin bet WUB ­ Wageningen over de chole­ ra­epidemie die in bepaalde delen van de voormalige Sovjet­Unie is uitgebroken.) 'Daar heb ik erg veel tijd aan be­ steed. Het lustrum bood twee mo­ gelijkheden: om ons naar buiten toe te manifesteren en om naar binnen toe het gevoel te versterken dat we allemaal bij die universi­ teit horen.' (Scheidend rector van de Delfste universiteit over het hoogtepunt van zijn rectoraat in Delta.) [DvE]

4

UNIVERSE E U W

Vervolg van pagina 1

Decanen reageren afhoudend op rede van rector De Klerk Decaan prof. mr. M. Groenhuijsen van de rechtenfaculteit meldt op persoonlijke titel niet veel heil te zien in een tweejarige opleiding. 'Wij hebben met het studentgericht onderwijs ons onderwijs de afgelopen jaren al verder verbeterd en ik zie niet in waarom we nu onderwijsscholen in het leven zouden moeten roepen. Als we ook al onderzoekscholen hebben, wat blijft er dan nog over voor de vakgroepen en faculteiten ?' Groenhuijsen heeft wel goede woorden over voor de

extra beloning van excellente docenten waarover De Klerk repte, maar hij stipuleert dat er geen scheiding moet komen van onderzoek en onderwijs. Voor decaan prof. dr. A. de Zeeuw was het voorstel voor afschaffing van de propedeuse een 'volslagen verrassing'. Hij voorziet grote organisatorische problemen als studenten twee jaar de tijd hebben om te bezien of ze al dan niet op een universiteit thuishoren. 'Er vallen nu veel mensen in het propedeuse af.

S

Ï

die zullen in de toekomst wellicht twee jaar blijven zitten. En dan zijn er twee jaar niet zinvol besteed. Decaan prof. dr. J Berghman van de Faculteit Sociale Wetenschappen staat 'niet vijandig' tegenover een bredere basisvorming: 'Daar willen wij als faculteit wel over meedenken.' Hij vraagt zich echter wel af of een onderwijsschool de goede vorm is. 'Waarom werken we niet serieuzer aan sanctionering? Er is naar mijn idee niets tegen een bindend studieadvies. En de norm van de tempobeurs vind ik niet erg serieus. Tien studiepunten per jaar, dan zou toch best opgetrokken kunnen worden naar twintig? [PS] Zie oo]< pagina 4

Lesbische en Homostudies lijkt gered De cursus Lesbische en Homostudies vindt alsnog doorgang. Contactpersoon Lou Keune van vakgroep Sociologie heeft de verantwoordelijkheid voor de cursus op zich genomen. Ook het College van Bestuur is de mening toegedaan dat de cursus een nieuwe kans verdient. Lesbische en Homostudies leek in haar bestaan bedreigd, omdat de raad van de Sociale Faculteit de cursus de wacht had aangezegd vanwege onvoldoende inbedding in de rest van het studieprogramma, en niemand anders de verantwoordelijkheid over de cursus wilde nemen.

Het College van Bestuur heeft de Sociale Faculteit gevraagd haar besluit om de cursus af te stoten, te herzien. Lou Keune, die de cursus altijd een warm hart heeft toegedragen en contactpersoon tussen de cursus en de faculteit was, is boos. Hij zegt dat het faculteitsbestuur een brief opzetteli j k verkeerd heeft geïnterpreteerd, en de cursus middels een hamerstuk in de faculteitsraad een snelle dood heeft laten sterven. 'Het kost nog heel wat moeite die besluiten terug te draaien', zo zegt Keune. 'Tot die tijd zal ik verantwoordelijkheid dragen voor de cursus, wat in de praktijk neerkomt op het tekenen van de

KUB-meubilair voor Kroatië

Afgelopen donderdagmiddag veischeen-ie dan eindelijk, de vrachtwagen die overtollig KUB-meubilair naar een onderwijsinstituut in Dubrovnik, Kroatië, brengt. De chauffeur van de TIR-tientonner, een Kroaat, meldde dat de situatie in Dubrovnik rustig is. Hij is er dan ook van overtuigd dat het kantoormeubilair veilig op de bestemming zou aankomen. De bijdrage van de KUB was bescheiden: het bleef bij wat tafels en kasten, plus een paar stoelen en bureaus. [Foto: Erik van der Burgt]

tentamenbriefjes.' De via een keuzevak tekenbevoegde Keune heeft de werkgroep Lesbische en Homostudies dan ook geadviseerd de cursus normaal doorgang te laten vinden, zodat de zes ingeschreven studenten voor dit semester niet van een koude kermis thuiskomen. 'Tenslotte is er een docent, er is geld, en er is een positieve evaluatie.' Keune onderkent met deze geïmproviseerde structuur weer 'terug te zijn bij af'. Het liefst ziet hij een vakgroepstructuur als bij Vrouwenstudies. [DvE]

9 september 1993

Of wij niet een punt kunnen zetten achter 'Zeevaiking' Wie geneigd is het installeren van een overheidscommissie af te doen als een kostenverslindende, bureaucratische en volstrekt zinloze aangelegenheid, vindt prima munitie in het bijklus-rapport van Zeevalking. De universiteitsvoorzitter van de UvA, drs. J.K. Gevers, vond niet dat universiteiten overdreven regelneverig moeten reageren op een paar excessen. Als er een ongeluk gebeurt op een zebrapad ga je toch niet overwegen alle zebrapaden ondergronds aan te leggen, zei Gevers voor de radio. Ten behoeve van de couleur locale wordt hier prof.dr. P. Frissen opgevoerd. De hoogleraar bestuurskunde aan de KUB hekelde vorig jaar in Univers

de bijklus-bureaucratie. Ach, zegt hi) nu, laten we erover ophouden. 'Bovendien heeft Ophof toch alles al gezegd.' Waarmee hij doelt op prof .mr. drs. H. Ophof, hoogleraar in Rotterdam, die volgens het NRC van vorige week spreekt over een 'volstrekt waardeloos' rapport. Ophof heeft zich bezig moeten houden met een gedragscode op zijn faculteit - wat Zeevalking aanmoedigt - maar hij vond het maar een hoop gedoe. In de woorden van Ophof in het NRC horen wij Frissen: 'Als iemand zijn werk goed doet, zie ik niet in waarom de universiteit zich nog met de rest van diens tijd zou m o e t e n bemoeien.' [PvdB]

Onderwij sministerie bUjft als vervoersbedrijf weer wat haperen Per I september '94 zouden studenten kunnen genieten van de nieuwe variant van de OV-kaart. Dit is een keuzekaart: er komt een kaart voor gratis reizen tijdens weekdagen en eentje voor de weekenden. Voor de niet gratis dagen werken beide kaarten als kortingkaart. Nu al weet het ministerie dat de geplande datum onhaalbaar is. Omwille van de informatieverschaffing en een soepele invoering, gaat de nieuwe kaart in op 1 november 1994. Ergo: studenten kunnen twee maanden langer met hun oude kaart reizen en omdat deze duurder is dan de nieuwe, kost dit Ritzen twintig miljoen gulden extra. Het Algemeen Dagblad berichtte deze week dat de strop voor het ministerie nog hoger gaat uitvallen, met enkele tientallen miljoenen

guldens. Uit onderzoek blijkt namelijk dat liefst zeventig procent van de studenten voor de (duurdere) weekkaart kiest, terwijl het ministerie in zijn onderhandelingen met de NS mikte op 53 procent. Omdat het ministerie afwijkingen van meer dan vijf procent zelf moet bijpassen, is Ritzen dus fors duurder uit. Het I n t e r u n i v e r s i t a i r Studenten Overleg ISO zegt 'het ministerie nog zo te hebben gewaarschuwd' voor het groot aantal weekkaartliefhebbers en vreest nu dat studenten moeten opdraaien voor het foute inschattingsvermogen van Zoetermeer. ISO wenst een nieuw onderzoek. Dat er ook komt, belooft het ministerie. Nog deze maand volgen de nieuwe cijfers. [PvdB]

Volgende week zaterdag gaan er weer boze studenten de straat op. In Amsterdam zal het anders gaan dan in Den Haag, denkt LSVb-bestuurder Olaf Pots. De vorige protestactie tegen de bezuinigingen op studenten en andere jongeren liep daar uit op een gewelddadige confrontatie met de politie. Nu zijn er volgens Pots duidelijke afspraken gemaakt. Een standaardrecept moet volgende week zaterdag voldoende zijn om in de hoofdstad orde en gezag te bewaren. Twee politiepaarden voor de demonstratie, twee er achteraan en daaromheen nog wat 'platte petten' op mountain bikes. En om de sfeer te verhogen hebben de demonstranten zelfs toe-

stemming om de paarden aan te kleden. 'Met bloemen of zo', zegt Pots. In Amsterdams jargon heet dat 'het vriendelijke scenario'. Als de politie wenst over te schakelen op 'het minder vriendelijke scenario', zal de organisatie daarover van tevoren worden ingelicht. Die afspraak komt volgens de LSVb-bestuurder zelfs op papier te staan. Ook zijn nog wat groepjes actief met een videocamera. Bij de rechtszaak over de 8 mei-demonstratie bleek namelijk dat alleen bewegende beelden als bewijsmateriaal gelden. Maar echt nodig vindt Pots het allemaal niet. 'Het is meer bedoeld om de achterban gerust te stellen.' [MW/HOP]

Faculteiten protesteren tegen besluit universiteitsraad Amsterdam kiest 'vriendelijk Eerste geldstroom-onderzoekers scenario' bij studentenmars die full-time onderzoek uitvoe-

ren, moeten voor 0.8 fte kunnen blijven deelnemen in VF-programma's. Het besluit van de universiteitsraad dat aan deze gewoonte een einde maakt, dient volgens alle faculteiten te worden bijgesteld. Het centraal gezag buigt zich nu over dit verzoek. Het gewraakte besluit van de universiteitsraad is gevolg van de maatregel, in 1995 onderzoekers uit de tweede en derde geldstroom te laten deelnemen aan VF-programma's. Deze onderzoekers krijgen volgens de u-raad al externe financiering, en daarom is het niet nodig ze al te ruimhartig te belonen met VF-gelden. 0,4 Fte bescherming vindt de raad wel genoeg. Probleem van de briefschrijvers is, dat deze maatregel ook de voltijdse onderzoekers treft, die alleen putten uit de eerste geldstroom, en op dit moment nog voor 0.8 fte mogen deelnemen aan VF-onderzoek. Volgens de faculteiten brengt het besluit van de u-raad het voortbestaan van onderzoekscholen en -instituten in gevaar. In sommige faculteiten, zo luidt de motivatie, wordt de kern van de onderzoeksscholen en/of instituten gevormd door voltijdse professoren en research fellows van (inter-)nationale faam. Deze wetenschappers zijn noodzakelijk voor externe erkenning, aldus de briefschrijvers. 'Aangezien andere financieringsbronnen dan VF voor fundamenteel onderzoek praktisch ontbreken, stelt het universiteitsraadsbesluit de faculteiten voor grote problemen.' [CdK]

Mogelijke aankoop OHvetti toets Zuid-Afrika-beleid De KUB is op zoek naar vervanging van het computer-huismerk Commodore. Deze heeft aangekondigd met de fabricage van personel computers te stoppen. De produktielijn inclusief naam is verkocht aan een andere firma. Voor de HOA (Hoofden Overleg Automatisering) reden om 'grondig te evalueren'. 'Wij gaan de markt verkennen om te kijken of er iets beters is', aldus drs. S. Veling, hoofd van het Rekencentrum. Hiertoe wordt een achttal zogenaamde B-merken getest. Verder is besloten om tot de aanschaf van een A-merk over te gaan. Tot op heden heeft de KUB alleen van de B-merken gebruikt, zoals Commodore, omdat deze niet zo kostbaar zijn. Maar tegenwoordig verschillen de prijzen niet meer zo

veel, aldus Veling. Kandidaat A-merken zijn Olivetti, Compaq en IBM. HOA adviseert alvast medewerkers die niet willen wachten om een Olivetti te kopen. 'Hiermee lopen we natuurlijk vooruit op het rapport', zegt Veling. 'Maar het lijkt erop dat we daarvoor gaan kiezen.' Deze uitspraak mag dienen als test om de mogelijke smet die aan het merk kleeft te toetsen. Een aantal jaren geleden namelijk blokkeerde de universiteitsraad een massale KUB-order voor Olivetti's, omdat de firma banden zou hebben met het apartheidsregime in Zuid-Af rika. Veling vindt dit een gepasseerd station. 'Ik vind dat het volstrekt passé is gezien de politieke situatie in ZuidAfrika.' [GR]

I 9 september 1993

lUNIVERSE ACHTERGRON &

Nieuwe bekers hebben vooral symboolwaarde Iedereen die deze week een koffie­ automaat bezoekt, kan hem nu in zijn bezit hebben: de nieuw on­ breekbare duurzame plastic beker, verspreid door de dienst Restaura­ tieve Voorzieningen. Dinsdag en woensdag zijn onder begeleiding van een gebruikersin­ structie bij de vijf meest gebruikte automaten tienduizend bekers on­ der de studenten verspreid. Restau­ ratieve Voorzieningen verwacht met dit initiatief de afvalberg van

jaarlijks honderdduizenden beker­ tjes terug te dringen. 'Het zijn ideale bekers', meent Chris de Vries, hoofd Restauratieve Voorzieningen, 'vooral de deksels zijn erg handig, omdat de bekers ge­ garandeerd niet kunnen lekken. Ook uit milieu­oogpunt kunnen ze de toets der kritiek doorstaan', meent hij. Dat er op de KUB nau­ welijks voorzieningen zijn om de bekertjes schoon te maken, is vol­ gens De Vries geen probleem. Hij verwacht dat studenten 's avonds

met borstel en sopje hun bekertje wel schoon zullen maken. Het hoofd van de Dienst Bouw en Huis­ vesting, P. Kersten, denkt voorals­ nog niet aan spoelbakken of goot­ stenen bij de a u t o m a t e n waar medewerkers en studenten hun bekers zouden kunnen schoonma­ ken. 'Als mensen ze gaan schoon­ maken, zal dat dus wel op de toilet­ ten gebeuren, veel andere moge­ lijkheden zijn er niet.' Mocht het toiletsanitaii daar smerig van ra­ ken, dan zal er volgens Kersten

bekeken worden of er daar meer schoongemaakt gaat worden. 'Ik sluit dat niet uit, maar we zullen dat eens bekijken als de bekers een­ maal flink ingeburgerd zijn'. De gebruiker van de duurzame be­ ker is tien cent goedkoper uit dan die van een wegwerpbeker. Of dit voldoende stimulans biedt, weet De Vries niet. De suggestie dat een groter prijsverschil misschien meer zoden aan de dijk zet, verwerpt hij, omdat 'ook lang niet iedereen de statiegeldflessen (25 cent) inlevert, en dus nog maar moet worden be­ zien of dat werkt.' Over andere maatregelen om het gebruik van de nieuwe bekers te bevorderen wordt op dit moment nagedacht. Aan een grootse promotiecampagne denkt De Vries nog niet. Wel overweegt hij op de display van de koffie­au­ tomaten iets aan te brengen waar­ door gebruikers steeds gewezen wordt op h e t belang van de hergebruikbare beker. De duurzame bekers zijn ook van plastic ­ milieuvriendelijke kunst­ stof bestaat niet ­ en er wordt veel water en zeep gebruikt om ze schoon te maken. Om die redenen betwijfelen deskundigen de milieu­ vriendelij kheid van de duurzame beker. De Vries vindt het niet zo be­ langrijk dat de aanschaf van deze bekers maar een beperkt milieu­ voordeel heeft. 'Het gaat om een eerste symbolische stap, en die bekers kunnen daar een belangrijke rol in spelen.' [Mf/PS] Zie ook achterpagina ♦ P. Kersten, Diensthoofd DBH, sluit extra actie in verband met het schoonmaken van de nieuwe bekers met uit: 'Maar we zullen dat eens bekijken als de bekers eenmaal flink ingeburgerd zijn'. [Foto: Joke Backx]

Concurrentiestrijd universiteiten openlijk ontbrand Vol zelfironie stelde collegevoorzit­ ter J.K. Gevers (Universiteit van Amsterdam) maandagmiddag vast, dat hij met de tekst die hij enkele uren later zou uitspreken 'op een bewonderenswaardige manier' had geanticipeerd op het concept­ HOOP. Want het was opvallend dat zijn rede aansloot op bijvoorbeeld de gedachte van staatssecretaris Cohen om de budgetten van de in­ stellingen niet steeds te verlagen, maar gedurende een aantal jaren on­ gemoeid te laten. Net als Gevers suggereerde ook de Nijmeegse voorzitter Stoelinga om de universiteiten voor ccn periode van vier jaar financiële zekerheid te verschaffen. Maar hij was de enige bestuurder die zijn rede te elfder ure aankleedde met een uit­ gebreide reactie op de uitgelekte plannen met de studiefinanciering en de aansluiting tussen HBO en universiteit. Ook dit jaar was aan de opening van het academisch jaar weer een ge­ coördineerde actie vooraf gegaan. Moe van alle negatieve publiciteit over zakkenvuUende hoogleraren, spokende studenten die luierend lustreizen maken per trein en be­ drog in de wetenschap, spraken de bestuurders af dat zij de buitenwe­ reld nog maar eens onder de neus zouden wrijven dat dergelijke type­ ringen niets meer zijn dan 'borrel­ praat' (Gevers). En dus klonken in veel plaatsen identieke lofzangen op het gestegen aantal publikaties en promoties van de laatste jaren, de hogere rendementen, de lagere gemiddelde studieduur etcetera. Ondanks alle bezuinigingen. En dus

Dat was even schrikken, eind vorige week. De zorgvuldig voor­ bereide en reeds gedrukte redes bij de opening van liet acade­ misch jaar dreigden connpleet in de war gestuurd te worden door de uitgelekte toekomstplannen van minister Ritzen en staatsse­ cretaris Cohen in het HOOP. De meeste bestuurders beperkten zich echter tot het invoegen van een enkele bijzin, ook al omdat de redes van sommigen keurig leken afgestemd op de 'gehei­ me' plannen op Onderwijs. Pieter Evelein/HOP klonk (indirect) het verzoek om een financiële honorering. Niet vanwege hun prestaties, maar in een strijd tegen de vervlakking van de Alma Mater zegde Cohen de universiteiten min of meer finan­ ciële rust toe. Cohen wil het aantal studenten in het universitair on­ derwijs vermin­ deren zonder dat dat de instellin­ gen geld kost. Het is weer tijd voor Weten­ schap met een hoofdletter­w, aldus Cohen in zijn rede die hij uit­ sprak in Utrecht. In hun poging tot image building steunden de universiteiten elkaar afgelopen maandag van harte. On­ derling kondigden zij echter aan de degens met elkaar te willen krui­ sen in de slag om de student en het geld, dat steeds vaker van anderen

dan de overheid afkomstig is. Van een modewoord is profilering een strijdkreet geworden, zo bleek uit de toespraken. Wie niet duidelijk maakt waar hij voor staat, dreigt de slag te verliezen. Een Europees Berkeley en niets minder, dat is vol­ _ gens voorzitter Veldhuis de ambi­ tie van de Rijks­ universiteit Utrecht. De Tech­ nische Universi­ teit Eindhoven heeft de duurzame ontwikkeling van techniek als Leitmotiv omarmd en rector Datema wil de VU profile­ ren als een universiteit met een hoogwaardig onderwijsklimaat. Wie slecht onderwijs geeft, moet worden bestraft, zo beweerde de rector manmoedig. Afgaande op de mondelinge staal­ tjes van krachtpatserij is de strijd

Universiteiten werken aan image building

waar UvA­voorzitter Gevers al meerdere jaren om vraagt, in alle hevigheid losgebarsten. Zijn plaats­ genoot Datema (VU) voorspelde dan ook dat de vereniging van uni­ versiteiten (VSNU) geen lang leven meer beschoren is, in haar huidige vorm. 'We zullen steeds minder hetzelfde doen. We zijn eikaars concurrent geworden en naar mijn mening zal zich dat in toenemen­ de mate manifesteren.' Meer dan wat algemene belangenbehartiging rest er voor de VSNU in de toe­ komst niet, aldus Datema. Gevoe­ lige onderwerpen als de kwaliteits­ bewaking van onderwijs en onder­ zoek zullen de universiteiten vol­ gens hem zelf ter hand nemen. Daarvoor is wel nodig dat zij meer autonomie krijgen. Als het aan Cohen ligt, wordt de speelruimte echter zeker niet onbegrensd. Van­ wege haar verantwoordelijkheid tegenover de maatschappij kan de overheid de universiteiten nooit helemaal met rust laten, zei de man die tot de zomer nog rector­magni­ ficus in Maastricht was. Meer mogelijkheden om zich van elkaar te onderscheiden hebben de universiteiten zeker nodig voor plannen danwei wensen die ver­ spreid door het land waren te ho­ ren. In Nijmegen wilde voorzitter Stoelinga het collegegeld en de cursusduur kunnen laten variëren. Voorzitter Van der Molen van de Erasmus Universiteit Rotterdam kwam, net als in Tilburg De Klerk, op de proppen met een scheiding tussen 'practische' en 'wetenschap­ pelijke' programma's aan universi­ teiten.

Feest Het was een mooi feest afgelopen vrijdag. Het halve personeel van de KUB fietste door weer en wind onder aanvoering van de voorzit­ ter van het College van Bestuur langs Brabantse dreven. Bij het Provinciehuis, waar de fietstocht startte, werden alle medewerkers behalve door de Commissaris van de Koningin ook uitgezwaaid door Jan van Berkom. De symboliek droop er af: eerst zwaaiden wij hem uit en nu zwaaide hij ons uit. Uiteindelijk geraakte iedereen bij deKUB, waaronbeperktehoeveel­ heden eten en drank klaarstonden. Onlangs stond in Univers een ar­ tikel over het drankverbruik tij­ dens de eerste­jaars introductie. Maar ik verzeker u dat KUB­stu­ denten wat dat betreft nog heel wat van hun docenten kunnen le­ ren. Om acht uur traden wij op met hetKUB­cabaret. H etmoet gezegd worden dat we de rector magnifi­ cus hard aanpakten, maar god­ dank vatte hij het sportief op en hij overlaadde ons na afloopmet com­ plimenten. 'Als er maar over je gepraat wordt', zo mompelde hij de ministers na die er vroeger bij Wim Kan werden doorgehaald, 's Avonds om elf uur werd er een groot vuurwerk afgestoken. Alle bewoners van deKoninkxhoek,het opberghok voor bejaarderijken te­ genover de KUB, waren per brief verwittigd van de te verwachten knallen. Aan de brief was het ad­ vies toegevoegd om de oordoppen in en de pacemakers uit te doen. Tijdens het vuurwerk stond ach­ terin de tuin van de KUB de oud­ hoogleraar Jan van Dijck te vloe­ ken en te tieren. Jan woont in een aanleunwoning naast de Koninkx­ hoek en had dus onze brief niet ont­ vangen. H oe de universiteit het in haar hoofd haalde hem tijdens zijn pensioen zo te storen! De bezoekers van het feest van de KUB vormden een mooie door­ snede van het personeel. Wie ech­ ter in het bijzonder opvielen wa­ ren de in grote getale afwezige hoogleraren. Van de Letteren was er geen een. Jaap Goedegebuure was zich rot geschrokken van zijn waanzinnig slechte score in de SUM. H ugo Verdaasdonk ('Mooie Hugo' voor intimi) schrikt zich al jaren rot van alle studenten die tij­ dens zijn colleges in slaap vallen. Beiden hebben hun extra vrije dag daarom besteed aan nadenken over hoe het Letterenonderwijs het komend jaar nog beter kan wor­ den. Het personeel van de Sociale Facul­ teit liet het ook voor het grootste deel afweten. Zij zijn vanwege de Faculteit waar ze werken al iede­ re dag sociaal, en een keertje wat minder kan dan ook geen kwaad, zo lijken velen gedacht te hebben. Toch is het opmerkelijk dat veel psychologen en sociologen niet meededen. Ikken er verscheidenen die een vet belegde boterham bij­ beunen met het adviseren van be­ drijven. Veel van die adviezen ko­ men neer op het verhogen van de 'corporate spirit', zoals dat tegen­ woordig zo mooi heet. Maar ja, je kunt dat veel beter voor dikke poen adviseren aan een ander bedrijf dan het in je eigen bedrijf in prak­ tijk te brengen.

Boelhouwer Soudiin

UNIVERSE

I

9 september 1993

ACHTERGROND

Ritzen en Cohen vinden HOOP­ ommezwaai geen verkapte bezuiniging Het HBO krijgt meer studenten, zonder extra geld. Jongeren uit i^ansarme milieus zien de populai­ re klimroutes MBO­HBO en HBO­universiteit geblokkeerd. Studenten, MBO en HBO zijn boos. En de lachende derde zijn de universiteiten, terug aan de top van de onderwijspyramide. Dat blijkt uit het media­circus rond de uitgelekte plannen met het hoger onderwijs. Frank Steenkamp/HOP

B

aanbrekend is de onmiskenba­ re grote lijn, en de toon van de plannen. De PvdA­bewindslieden kiezen voor een kleinere, selectie­ ve universiteit die ruimte krijgt om ook internationaal uit te blinken. Dat staat in schril contrast met het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan van twee jaar geleden dat van de universiteiten opnieuw meer efficiency vroeg. 'Dat afknijpen roepen de bewindslieden een halt toe. Daar ben ik het van harte mee eens', reageerde VSNU­voorzitter ir. W. van Lieshout dinsdag tevre­ den. Na jaren geklaag krijgen de universiteiten eindelijk wat meer lucht.

Nieuw in het HOOP is dat de uni­ versiteiten zelfs bij een wat sterke­ re daling van het aantal studenten hun budget mogen houden ­ om te investeren in kwaliteit. 'Dat is in­ derdaad een nuanceverschil', aldus de woordvoerder. Nadat jarenlang het slagvaardige HBO de favoriet van de politiek was, is voor de politiek nu de beurt aan de universiteiten. Want heel opvallend is dat ook de vorige week bekend geworden verkiezingspro­ gramma's van CDA en PvdA ingaan op het belang van een meer acade­ mische universiteit. Pleidooien voor herverdeling van studentenstromen waren er al lan­

ger, ook in het hoger onderwijs. Nieuw is dat de regering nu echt met maatregelen komt om dat te bereiken. Bij de universiteiten wordt de verleiding weggenomen om via branchevervaging meer stu­ denten en dus meer geld binnen te halen. Tegelijk krijgt de (zelf­) se­ lectie van studenten meer vorm. 'De prikkels voor instellingen en studenten moeten consistent zijn. Die samenhang was onvoldoende aanwezig', zegt het HOOP. Het pakket prikkels van Cohen en Rit­ zen vertoont wel degelijk samen­ hang, erkent iedereen. Maar er klin­ ken ook kritiek en twijfels. Menno Hurenkamp van de Landelijke Stu­

denten Vakbond bijvoorbeeld noemde de 'fixatie op een selectie­ ve universiteit' bijna vooroorlogs. Veel positiever reageert de pragma­ tische bond ISO, vooral op het idee van sterkere selectie op havo en VWO. En ook de universiteiten zijn in hun eerste reacties nogal enthou­ siast. Nu zich een duidelijk samen­ hangend beleid aftekent, heeft ook het zin om de discussie over het bindend studie­advies nieuw leven in te blazen, verwacht voorzitter Van Lieshout van de VSNU. Nieu­ we plannen voor selectie 'aan de poort' verwacht hij niet; die rol moeten havo en VWO vervullen.

H

et verbod op 'studies stapelen' wekte tot nu toe de meeste kritiek. Zowel Mulder (HBO­Raad) en Netelenbos (PvdA­kamerlid) als de LSVb meldde dat studenten uit zwakkere milieus er vooral door de blokkade van de route MBO­HBO niet meer aan te pas zouden komen. Maar inmiddels blijkt juist deze route toch grotendeels open te blij­ ven. Na een voltooid MBO heeft men nog drie jaar om een (aange­ paste) HBO­studie te doen. Blijft staan dat afgestudeerde HBO­ ers geen extra tijd meer krijgen om op de universiteit door te gaan. Stu­ denten moeten direct goed kiezen.

♦ Minister Ritzen (hier nog met snor) kiezen voor kleinere, selectieve universiteit. [Foto: Nout Steenkamp]

tijdens hun studie al overstappen, of op de universiteit goud geld gaan betalen. De reacties op dit nieuws zijn minder hevig. De studenten­ bond ISO vindt het voor die inper­ king alleen nu nog te vroeg. Eerst moet het verschil tussen HBO en WO 'veel duidelijker' worden en moet er beter worden voorgelicht. Zolang instellingen zieltjes winnen in plaats van informatie verschaf­ fen, is er een probleem. Van Lieshout van de VSNU ver­ wacht dat juist de inperking van leerrechten de meeste politieke discussie zal opleveren. 'Het prin­ cipiële recht op een tweede kans zal niemand willen aantasten,' meent

hij. Wel kan de overheid de finan­ ciële bijdragen daaraan beperken. Van Lieshout vraagt zich af of met het volledig doorberekenen van de onderwijskosten geen al te hoge drempels ontstaan. Ook drs. L.C. Brinkman, fractieleider van het CDA, wees maandag bij de opening van het studiejaar van de Leidse Hogeschool op dit punt: 'Het recht om verder te studeren mag je niet zomaar afkappen', zei hij in de marge van een betoog over normen in het HBO.

E

en belangrijke vraag die nog even openblijft is of en hoe hard de studentenstromen eigenlijk zul­ len gaan schuiven. Door de inper­ king van leerrechten wil men voor het hele hoger onderwijs de groei van het totale studentenaantal af­ remmen, zonder dat het aantal eer­ stejaars afneemt. Het geld dat daar­ mee verdiend wordt zou voor een groot deel in het onderwijs (hoge­ school én universiteit) moeten blij­ ven. Sommigen vrezen echter de be­ gerige blik van minister Kok en de begrotingsspecialisten. Verder spreekt het HOOP van '10a 20 procent minder eerstejaars' op de universiteit. Een van de manie­ ren om dat te bereiken zou bestaan uit het verschuiven van 'beroeps­ gerichte' studies van universiteit en hogeschool. Maar het probleem is nu juist dat veel van de modieuze studies ­ algemene letteren, socia­ le zekerheids­wetenschap ­ van de laatste twintig jaar niet écht weten­ schappelijk en evenmin erg be­ roepsgericht zijn. 'Uit dit HOOP is inderdaad nog niet duidelijk wat er met die "algeme­ ne' hogere opleidingen moet gebeu­ ren', zegt Van Lieshout van de VSNU. Maar volgens hem komt dat probleem de komende maanden vanzelf op tafel. Want dat is volgens hem de verdienste van het HOOP; universiteiten en HBO worden niet met allerlei details gepest, maar uitgedaagd om nu eens goed aan te geven wat voor eisen er nu aan éch­ te WO­ en HBO­studies gesteld moeten worden.

Oud­rector De Moor vindt universitair onderwijs beter dan twintig jaar geleden 'Studenten van nu hebben aanmer­ kelijk beter onderwijs dan degenen die twintig tot dertig jaar geleden studeerden. De kwaliteit van het universitair onderwijs in Neder­ land is nu veel beter, dat is niet alleen zo op de KUB.' Aldus oud­ rector magnificus prof. dr. R. de Moor, een van de forumleden van het onderwijsdebat met minister Ritzen dat op 13 september op de KUB plaatsheeft.

Gerard Rutten De Moor schaart zich niet achter de huilende wolven in het bos die proclameren dat het droevig is ge­ steld met het universitair onder­ wijs. Na een rectoraat van acht jaar is hij nu twee jaar met de vut maar nog steeds actief b i n n e n het universitair bedrijf. Als lid van de Koninklijke Nederlandse Acade­ mie van Wetenschappers en lid van de visitatiecommissie die onlangs de Sociologie­opleidingen tegen het licht hield. In de jaren zeventig was hij voorzitter van een adviescom­ missie die het hoger onderwijs voor velen voorbereidde. En juist die massaliteit van het universitaire onderwijs wil minister Ritzen met zijn jongste plannen keren. 'Waar ik me zorgen over maak', zegt de oud­rector in zijn huis op een steenworp afstand van de KUB, 'is dat de politiek permanent bezig is met de stelling dat de kwaliteit van

de universiteiten niet goed is. Ik lees in de kranten dat Ritzen van mening is dat de massaliteit van de universiteiten te hoog is, dat de kwaliteit omhoog moet en daarom de selectie tijdens de propedeuse strenger moet. Dan zeg ik: ik zie een vooroordeel vertaald in maatrege­ len waar ik de nodige vraagtekens bij zet.' Ritzen wil dat studenten zich be­ perken tot één studie, ofwel bij het HBO ofwel aan een universiteit. Het 'stapelen' moet ophouden, vindt de bewindsman. De Moor wijst er op dat de universiteiten onder invloed van de Harmonisa­ tiewet op grote schaal verkorte opleidingen hebben ingericht zodat afgestudeerde HBO­ers in twee jaar een universiteit kunnen volgen. ■ Hij vindt dat de verkorte opleidin­ gen aan de universiteiten moeten blijven. 'Het WO heeft een hoger prestige en geeft op de langere ter­ mijn betere maatschappelijke kan­ sen. Het lijkt mij uit het oogpunt van gelijke kansen, om zo goed mogelijk tegemoet te komen aan de vraag naar onderwijs, zinvol om die opleidingen te handhaven zodat HBO­afgestudeerden de weten­ schappelijke kant op kunnen gaan.' Hij is niet onder de indruk van de kritiek dat er twee soorten docto­ randussen ontstaan. 'Als je kijkt naar het programma van de verkor­ te opleidingen plus wat zij op het HBO hebben gehad, dan mag je

veronderstellen dat het tot dezelf­ de kwalificaties leidt. Van belang is of iemand wetenschappelijk te werk kan gaan en dat is bij goed sa­ mengesteldeprogramma's te garan­ deren.' Het plan om de doorstroming van het HBO naar het WO zo goed als onmogelijk te maken, illustreert volgens De Moor een gebrek aan beleid. Deverschillendeonderwijs­ ministers laten zich vooral leiden door financiële motieven. Bezuinigingen volgen op bezuinigingen. 'Telkens opnieuw komt men met maatregelen die disconti­ nuïteit brengen', zegt hij. 'Een van de grootste dis­ continuïteiten die heeft plaatsgevonden is die op het gebied van de studie­ financiering', zo oppert De Moor. Na de invoering van het nieuwe stelsel onder Deetman volgden aan­ passing op aanpassing. 'Slecht be­ leid, niemand weet meer waar hij aan toe is.' Sinds het uitdijen van de verzor­ gingsstaat in de jaren zeventig en de crisis in de jaren tachtig moet er bezuinigd worden. De Moor is de laatste die dat zal ontkennen. Bij het basis­ en voortgezet onderwijs valt niet veel te halen. En in de jaren tachtig zijn de universiteiten en hogescholen flink aangepakt. Dus blijft over de studiefinanciering. De Moor: 'De studiefinanciering is

vrijwel het enige waar Ritzen veel geld kan bezuinigen. Dus die is daar steeds het slachtoffer van.' Desondanks betoont hij zich voor­ stander van de aangekondigde maatregel om de beurzen van stu­ denten met rijkere ouders te verla­ gen. 'Het is te verdedigen', zegt hij, 'dat ouders die het zelf kunnen betalen zonder op een houtje te bijten, bijdragen in de opleidings­ kosten van hun kinderen. Zoiets

nen de universitaire wereld. De kunde's richten zich meestal op een speciaal beroepsveld, zoals Mi­ lieustudies of Personeelweten­ schappen, maar zijn wel weten­ schappelijk van karakter. Deze stu­ dies zijn multidisciplinair en het enige wat je je af kunt vragen is of ze niet te breed zijn en voldoende diepte hebben. Maar als je in het algemeen kijkt naar de aard, het niveau en het wetenschappelijkge­ halte, dan zeg ik dat er geen enkele reden is om ze over te hevelen naar het HBO.' De achtergrond van deze voorstellen is dat Ritzen een scherp onderscheid wil tussen de universitei­ ten en hogescholen, aldus De Moor. Maar er spelen volgens hem ook financiële mo­ tieven een rol. De Moor: 'Ritzen zegt volgens de media datde univer­ siteiten hetzelfde bedrag behouden. Maar iedereen die de regering een beetje volgt, weet dat een toezeg­ ging nooit langer geldig is dan het moment waarop die wordt uitge­ sproken. Als er volgend jaar weer een financieel probleem is, dan is alles vergeten. Dus ik zou als uni­ versiteit er maar niet op rekenen dat de middelen gelijkblijven. '

'Ik zie een vooroordeel vertaald in maatregelen waar ik de nodige vraagtekens bij zet' moet je niet tot de onbespreekbare dingen verklaren. Want als je een werkloze, wao­er of bijstandsont­ vanger moet beperken, waarom zou je dit dan niet kunnen doen?' Het overhevelen van beroepsge­ richte studies van universiteiten naar HBO­instellingen, kan De Moor niet bekoren. Dit zou de uni­ versiteiten volgens de plannen van Ritzen tien tot twintig procent van de studenten gaan kosten. Maar de universiteiten zouden niet in finan­ ciën teruggaan. De Moor: 'Hier heb je nog zo'n vooroordeel dat niet op feiten stoelt, maar gretig de ronde doen, ook bin­

In tegenstelling tot eerdere be­ richten vindt het Ritzen­debat plaats in CZ 101.

9 september 1993

UNIVERSE

Het einde van de vormingsuniversiteit In zijn tede bij de opening van het academisch jaar schetst rector magnificus De Klerk de spanning tussen wetenschappelijkheid en maatschappijgerichtheid. 'Voorzover het bij vernieuwing gaat om multidisciplinaire opleidingen, kan worden gesteld dat hoe groter het aantal disciplines is waarop zij berusten, hoe minder academisch zij zijn.' Dat laatste berust volgens filosoof Klaas Mulder op een misverstand. De Klerk beschrijft, hoe de maatschappij in de naoorlogse jaren op allerlei manieren druk heeft uitgeoefend op wetenschappers om uit hun ivoren toren te komen. De laatste jaren bieden de universiteiten steeds nieuwe opleidingen aan, die overigens vaker tegemoet komen aan de smaak van het jonge volkje dan aan keiharde economische behoeften van de maatschappij. Tegelijkertijd vraagt de samenleving om betaalbaar hoger onderwijs, zodat de studieduur steeds korter wordt. De verkorting van de studieduur en de gerichtheid op maatschappelijke functies hebben, samen met de vergaande specialisatie, het einde van de humanistische vormingsuniversiteit ingeluid. Het klassieke Bildungsconcept duikt weliswaar in menige academische feestrede op, maar met de opkomst van de exacte vakken heeft het humanistische vormingsideaal de reuk van wereldvreemdheid gekregen. Het lijkt niet meer van onze tijd, om aan dode talen, poëzie en geschiedenis evenveel waarde te hechten als aan zoiets als wis- en natuurkunde. Een klassieke vorming is voor velen iets dat in het beste geval een goede aanvulling kan zijn op wetenschappelijk en maatschappelijk relevante zaken. Dat het belang van vorming voor het eerst is geformuleerd door mensen die inzagen dat wetenschappers zich rekenschap moeten geven van hun maatschappelijke verbondenheid, is door het voorbeeld van de vormingsinstituten grotendeels vergeten. In zijn rede worstelt De Klerk met de vraag, hoe hoogwaardige wetenschap kan worden bedreven in een maatschappijgerichte universiteit. Uit de oplossing die hij voorstelt.

blijkt dat hij eigenlijk niet gelooft dat dat kan. Hi) zou de propedeuse willen vervangen door een tweejarige basiscursus, waarna er drie afstudeervarianten zijn: HBO-opleidingen voor de doeners, een vooropleiding voor een doctoraatsopleiding binnen een onderzoekschool voor de denkers, en beroepsgerichte varianten voor alles wat daartussen zit. In die tweejarige basiscursus zouden algemene en vakinhoudelijke basisbegrippen en -vaardigheden aan de orde moeten komen. Het vasthouden aan de scheiding tussen maatschappij en zuivere wetenschap is slecht voor de maatschappij, maar ook slecht voor de wetenschap. Wie verantwoord wetenschap wil bedrijven, houdt de maatschappelijke context en wordingsgeschiedenis van methoden en doelstellingen in het oog. Een onderzoeker moet steeds zijn positie blijven bepalen, omdat elk standpunt altijd tot een perspectivische vertekening leidt. Kennis van de eigen cultuurgeschiedenis en bekendheid met de aanpak die in andere tijden en plaatsen is gekozen, is daarvoor een vereiste. Juist in de eerste jaren zal het universitaire onderwijs erop gericht moeten zijn studenten te laten ontdekken hoe 'de werkelijkheid' verandert als je je onderzoeksmethode verandert. Daarom is boeiend thematisch onderwijs - waarin een stukje van die werkelijkheid van alle'Tcanten verkend wordt - een goed uitgangspunt, waaraan pas later het oefenen van basisvaardigheden kan worden gekoppeld. Het is onzin om te stellen dat multidisciplinaire opleidingen minder academisch zouden zijn. Als dat al zo is, ligt dat aan het versplinteren van de werkelijkheid

Standaard

Boekhandel Pillot Juliana van Stolbergstraat 25 5038 AM Tilburg Tel. 013-42 62 52 Fax 013-35 99 40 VOOR ALLE (STUDIE)BOEKEN.

OFFSETDRUKKERIJ HAVEKA B.V. Het meest gespecialiseerde adres voor het drukken van uw

PROEFSCHRIFTEN * Boeken * * Tijdschriften * * Congresbundels * Postadres: postbus 40, 2950 AA Alblasserdanfi Ruigenhil 58, 2952 AR Alblasserdam Telefoon 01859-12047

ï

te Rei'de Te Berde is de opiniepagina van Univers. Deze staat open voor bijdragen over wetensciiap, or»derwijs en universitaire l<westies die de KUB en TFT betreffen. in een hele rits 'vakjes'. Juist vrijetijdwetenschappen, kunstmanagement of Europese Studies vragen om studenten met academische kwaliteiten die De Klerk noemt: kunnen meedenken, vormgeven en structureren. Dat zijn geen kwaliteiten die je op het droge kunt oefenen. Onderzoek en onderwijs moeten gekoppeld blijven. Wie wil leren zwemmen, zal eerst kopje onder moeten. Klaas Mulder (filosoof en medewerker van Univers]

KffiiéW

Rector magnificus De Klerk maakt zich grote zorgen over dekwaliteit van het Nederlandse universitaire onderwijs, wil er ook een heleboel aan veranderen, maar zit met het dilemma dat hij nauwelijks mogelijkheden heeft in te grijpen, Aan de kwaliteit van het VWO bijvoorbeeldkan hij niets veranderen, terwijl daar voor hem een bron van zorgligt. De Klerk mopperde in zijn opening van het academisch jaar over de wisselende kwaliteit van het VWO - het ene diploma is daar het andere niet meer - maai weet heelgoed dat het onmogelijk is om mensen aan depoort te selecteren. Ook het bindend studie-advies is momenteel onhaalbaar. Degenen die academisch in zijn ogen niet deugen, kan hij de doortocht naar de doctoraalfase niet ontzeggen. De studie-adviezen die aan het einde van de propedeutische fase worden verstrekt, zijn immers niet bindend. En ze worden dan ook veelvuldig in de wind geslagen. Vandaar nu een stevig getoonzet pleidooivoor een tweejarigekandidaatsfase. Daarin ziet de rector mogelijkheden om én te selecteren en tot kwaliteitsverbetering te komen. De vorm die hij kiest, de onderwijsschool, lijkt in eerste instantie op de KUB nauwelijks politieke bijval te krijgen. Toch verdienen zijn opvattingen een serieuze discussie. Wil de KUB op de langere termijn voorstudenten een aantrekkelijke universiteit zijn, dan is het onderwijs een van de werkelijke speerpunten. De toenemende klachten van studenten overhetonderwijs, allerecenteverbeteringen ten spijt, vormen een signaal dat niet anders dan ernstig genomen kan worden. De Klerk heeft met zijn rede indirect ook een voorschot genomen op het Ontwikkelingsplan van de KUB. In denotitie van aanpak van dat Plan worden drie scenario's geschetst: de conclusie lijkt na de rede onvermijdelijk dat het college inzet op wat genoemd wordt het kwalitatieve profilerings scenario. Geheel in de geest van het HOOP lijkt hiermee aan de kwantitatieve groei van de KUB een einde te zijn gekomen. [PS]

IWr van der Gronde repeteert Romeins Recht, Rechtsgeschiedenis, Handelsrecht, Burgerrecht, (propaedeuse en doctoraal BR 1 t/m 4), Strafrecht, Europees Recht, Staatsrecht, Adm. Recht. 's Avonds en overdag. Groepsgrootte: Max. 7 pers. Opgave telef. tijdens kantooruren: 030-523089. 90% deelnemers slaagt.

Niet kleiner, maar beter! Onderwijs kost de politiek teveel. Dat lijkt het uitgangspunt van het huidige beleid. De kosten zijn de pan uitgerezen doordat te veel studenten zijn gaan studeren en stapelen (van MBO naar HBO, van HBO naar WO etc). In het Hoger Onderwijs en Onderzoeksplan (HOOP) van de minister is de kern dat de universiteiten kleiner moeten worden. Dit zal bereikt moeten worden door het stapelen onmogelijk te maken via studiefinanciering en door een strengere selectie in de propedeuse. Dit zal volgens de minister tevens leiden tot een kwaliteitsverbetering wat officieel het doel van de politieke keuze is. Ook rector De Klerk wil beter onderwijs en pleit in zijn academische rede indirect voor selectie aan de poort. Een overeenkomst tussen beide is dat kwalitatief beter onderwijs wordt nagestreefd, wat bereikt zou worden door minder studenten. Dit alles druist in tegen het oude uitgangspunt van de politiek: hoger onderwijs voor velen. Is de oorzaak van de 'universitaire crisis' echter wel gelegen in de kwantiteit of zijn andere factoren bepalend? De afgelopen jaren zijn steeds meer jongeren gaan studeren. Dit heeft geleid tot nog massalere colleges, terwijl onderwijsminnend Nederland van mening is dat massale colleges de onderwijskwaliteit niet ten goede komen. Nu wordt er dan gepleit voor gewoon minder instroom en zo minder massaliteit. Maar dit is in het geheel niet juist! De universiteit krijgt per student een even groot bedrag. Meer studenten heeft in het verleden dus ook geleid tot meer geld voor de universiteit. Dit geld had geïnvesteerd kunnen worden in meer colleges, maar dat is niet gebeurd: de universiteit bespaart natuurlijk een hoop geld als ze gewoon meer studenten in één college propt. Massalere colleges leidt vervolgens weer tot een grotere druk voor de docent, waarvoor het dan vrijwel onmogelijk is om de studenten een schriftelijk of mondehng tentamen

af te nemen. Het gevolg is dan een oninteressant meerkeuzetentam e n (dit test geen k e n n i s of vaardigheden, maar is een vorm van domme reproduktief? Sommige tentamens zijn nog wel schriftelijk, maar de vraagstelling komt dan niet veel verder dan: Noem de 5 punten van... Dit corrigeert ook lekker snel. Het gevolg is kwalitatief minder onderwijs. De student wordt door het lage niveau niet geprikkeld, wordt niet uitgedaagd, vervreemd van het onderwijs (leidend tot mindere prestaties) of gaat een extra studie doen. Mindere prestaties wordt aangepakt via de tempobeurs, een tweede studie wordt niet meer betaald. De minister (zelf econoom en natuurkundige) kan dit laatste toch moeilijk een kwahteitsimpuls noemen. De oplossing lijkt eenvoudig. De middelen die binnen de universiteit aanwezig zijn moeten anders besteed worden. Er zullen meer colleges gegeven dienen te worden, waardoor de massaliteit zal afnemen en de propedeuse zal een betere voorbereiding op wetenschappelijk onderwijs moeten zijn: onderzoek moet terug in het onderwijs. De studenten zullen zo óf gemotiveerder wordenófzuUende universiteit verlaten omdat het onderzoekselement hen niet aanspreekt. Of dit zal leiden tot kleinere of grotere universiteiten is niet interessant. De cijfers zijn nietszeggend. De basis van het universitaire onderwijs moet het niveau van de afgestudeerde zijn. Dit kan extra geldelijke impulsen vereisen, maar op lange termijn zal deze investering zich terugbetalen. Kennis is immers de basis van vooruitgang. Niet méér studenten hebben geleid tot een kwaliteitsdaling, maar minder en anders verdeelde middelen hebben dit veroorzaakt! Is onderwijs een investering in de maatschappij of gewoon een politieke kostenpost?

STUDIEB

4/

Arjan Dikmans (studenten lid van de U-raadsfractie PSF)

OEKEN

RECHTEN ECONOMIE LETTEREN SOCIOLOGIE PSYCHOLOGIE UIT VOORRAAD LEVERBAAR

^v

Boekhandel Gianotten I Studentenboekhandel Prof. Verbernelaan 100, 5037 AK Tilburg Tel. (013) 651111

9 september 1993

Proefschrift over drankzucht en huweUjk

'Alcoholisme is niet erfelijk, wel de aanleg om te gaan drinken' Alcoholisme heeft méér impact op het huwelijks­ en gezinsleven dan welke andere psychische stoornis van een partner dan ook, constateert psycholoog Ben ter Heine in zijn proefschrift. Alcoholistenhuwelijken lijken volgens hem vaak op een eenoudergezin, met de drinkende man als zwakke schakel. Erfelijkheidsfactoren kunnen een rol spelen bij het drinken. En: dochters van alcoholisten hebben de neiging een drinkende partner op te zoeken ­ om zo hun verleden te reproduceren.

Michel Knapen sief drinken veroorzaakt wordt door een verstoorde huwelijksrelatie, of omgekeerd: dekip­ei­kwestie. Ook Ter Heine heeft daar geen afdoen­ de antwoord op. 'Er is een circulair verband tussen die twee. Wanneer binnen een huwelijk ­ of een ande­ re vaste relatie ­ een van de twee partners psychische klachten of problemen heeft, dan heeft dat re­ percussies op zowel het functione­ ren van de partner, als op de persoon zelf. Maar alcoholisme heeft méér impact op het huwelijks­ en gezins­ leven dan welke andere psychische stoornis ook. Zélfs blijkt dat alcoho­ lisme meer nadelige gevolgen heeft op de relatie dan bijvoorbeeld een psychose van een van de twee part­ ners. Eén hypothese die Ter Heine had ontwikkeld klopte niet: vrouwen van drinkende mannen vertonen ♦ Ben ter Heme; 'Psycho­analytici pleiten voor de henwaardenng van de man als vader en als echtgenoot.' [Foto: Enk van der Burgt]

H

et'zou kuii.i^ii vaateen huwe­ lijk in Groningen meer kans van slagen heeft dan in Brabant. De alcoholconsumptie is in de zuide­ lijke provincies het hoogst van Nederland, Noord­Brabant zet het meeste bier om en het westelijk deel van deze provincie kent het hoogst percentage mannelij ke pro­ bleemdrinkers, significant hoger zelfs. Vertel dat aan een psycholoog die werkzaam is bij het Consul­ tatiebureau voor Alcohol en Drugs (CAD) in Den Bosch, een psycho­ loog die bovendien gekwalificeerd relatietherapeut is, en je hebt prach­ tige stof om op te promoveren. Drs. Ben ter Heine schreef een boeiende studie, en ontmaskerde en passant enkele mythen. Het empirisch onderzoek is ­ vreemd genoeg ­ uniek in zijn soort, terwijl het over een thema gaat dat

Economie buiten de vierkante miUimeter om 'Ik heb altijd sterke belangstel­ ling gehad voor geografie, voor de ordening in de ruimte. Regiona­ le Economie combineert econo­ mie met geografie. Ik ben geïnte­ resseerd waarom het in de ene regio goed gaat, er veel bedrijvig­ heid is, en waarom een ander gebied achtergebleven is. Het heeft mij van jongs af aan bezig gehouden. Het is concreet: je kunt het in colleges goed duide­ lijk maken. Wij zoeken naar verklaringen waarom er bij­ voorbeeld een eenzijdige samen­ stelling van de bedrijvigheid is. Daarnaast zoeken we naar moge­ lijkheden om het te veranderen, te beïnvloeden. Dus je denkt ook

maatschappelijk nogal wat stof doet opwaaien. Er zijn beduidend meer alcoholverslaafden dan drugs­ verslaafden. De schade die alcoho­ lisme veroorzaakt is veel hoger dan die van andere drugs bij elkaar. De kosten verbonden aan criminali­ teit, de verkeersonveiligheid, de gezondheidszorg, het optreden van politie en justitie, en de uitval van arbeidskrachten als gevolg van alcoholgebruik schat Ter Heine op ongeveer twee a drie miljard gulden per jaar. De onderzoeksresultaten zijn op het eerste oog minder bevreem­ dend. Alcoholisten en partners onderscheiden zich door een grote­ re mate van ontevredenheid in de huwelijksrelatie, ze vertonen meer destructiviteit en minder intimi­ teit, en hebben vaker conflicten. Interessant is het te weten of exces­ mee met het beleid. Vandaar dat er zoveel belangstelling is voor de sociaal­economische barometer van Brabant. Maar je moet ook ana­ lytisch bezig zijn. Dat is ook hetge­ en studenten interesseert ­ het is geen abstracte modellenbouw. Ik hou niet van economiebeoefening op de vierkante millimeter. Ik wil ook steeds de werkelijkheid voor ogen blijven houden. De relevantie

aanvaarden waarmee je bezig bent. Economie wordt heel vaak afge­ schilderd als nogal sterk kwanti­ tatief. Zeker in Tilburg. Ze worden dood gegooid met wiskunde, statis­ tiek en modellenbouw en moeten

niet méér individuele klachten dan vrouwen die naar het RIAGG gaan, ondanks de grote impact van drank op het huwelijk. Wel zijn vrouwen vaker ontevreden over hethuwelijk dan mannen ­ maar bij niet alco­ holgroepen wordt dat ook geconstateerd. Een veelvoorkomende ka­ rakteristiek bij alcoholis­ tenhuwelijken is dat de man ­ de drinker in Ter Heine's onderzoek ­ rela­ tief zwak te voorschijn treedt. De vrouw is daaren­ tegen nadrukkelijk en sterk aanwezig: er is spra­ ke\anwife dominance. 'Deelsdoor de situatie, deels door haar eigen persoonlijkheidsstructuur heeft de vrouw de leiding in het gezin op zich genomen. Het lijkt vaak op een een­ oudergezin: de moeder als eenou­ der, de vader als zwakke persoon die verantwoordelijkheden vermijd en alles aan zijn vrouw overlaat, ik heb daar een verklaring voor: deze zo­ genaamde dominante positie van

vrouw is ook gevolg van haar eigen achtergrond. Er ligt tegenwoordig zoveel accent op de vrouwenhulp­ verlening, dat zou je kunnen zeg­ gen dat de behandeling van alcoho­ lische huwelijken voor een deel ook mannenhulpverleningis. Om man­ nen krachtiger te maken, om ze meer positie te geven, om meer psychologisch aanwezig te zijn. Als echtgenoot en als vader.' Het is overigens 'een absoluut ver­ keerde voorstelling van zaken' dat de man het moeilijk zou hebben met wife dominance. 'In de mees­ te Nederlandse huwelijken vervult de vrouw de meest prominente rol. De man als leider is een mythe. Bedoel je met emancipatie van de vrouw dat je haar ruimte en gele­ genheid biedt haar territorium te vergroten, en ook buiten gezin ac­ tief te zijn: uitstekend. Maar eman­ cipatie van vrouwen kan niet los worden gezien van emancipatie van mannen. Deze zou wel eens kun­ nen betekenen dat mannen veel meer leren zich binnen het gezin te profileren. Je ziet dikwijls mannen die in hun maatschappelijk leven toonaangevende posities bekleden en thuis niks voorstellen. Hij is veel meer gericht op het werk. Praat met hem over zijn werk en het is prima. Maar ontneem hem zijn werk en hij voelt zich gecastreerd, bij wijze van spreken.In de jaren negentig is een sfeer ontstaan waarin mannen in diskrediet worden gebracht. Wat de bevrijding van vrouwen moest worden heeft hier en daar geleid tot onderdrukking van mannen ­ zeker onder invloed van een sterk femi­ nistische ideologie. Daarom pleiten psycho­analytici voor de herwaar­ dering van de man als vader en als echtgenoot.'

A

lcoholisten zijn niet de meest gemakkelijke patiënten. Wei­ nig gemotiveerd, altijd smoezen klaar. De oorzaak van het drinken schuiven ze in de schoenen van anderen. 'Dat is een algemeen voor­ oordeel. Uit mijn onderzoek blijkt

der te gaan. De optie dat de genen­ structuur een rol zou kunnen spe­ len ­ Ter Heine speelt met deze gedachte ­ riekt naar de sterk bekri­ tiseerde ideeën van de Leidse cri­ minoloog Buikhuizen. 'Nou ja!' reageert Ter Heine verontwaardigd. 'Ik vind dat Buikhuizen volstrekt ten onrechte wordt gediskwalifi­ ceerd. Afgezien daarvan, in het klas­ sieke debat over nature­nuituie ­ zijn de genen of de omgeving bepa­ lend ­ maken de genen weer een opleving door. Ook bij alcoholisme is gekeken waar het vandaan komt. Erfelijke factoren kunnen een rol spelen bij een aantal vormen van alcoholisme. We moeten dan niet denken aan één gen, maar aan in­ teractie van genen. Er zal nooit een alcoholgen worden geïdentificeerd. Je kunt nog zoveel deviante genen hebben, maar om alcoholist te worden is alcohol nodig. Alcoholis­ me is niet erfelijk, wel de aanleg om te gaan drinken. Maar aan alle ge­ drag ligt een genetische structuur ten grondslag. Stel dat je een afwij­ king in de genenstructuur zou vin­ den, dan is dat nog geen excuus om te gaan drinken. Er is geen predes­ tinatie om alcoholist te worden. Je kunt er hoogstens rekening mee houden, als een verzachtende om­ standigheid. Bovendien is het ver­ mogen van mensen om hun driften te kanaliseren ook genetisch veran­ kerd.' Opzienbarend is ook de conclusie dat kinderen van een drinkende vader een partner kiezen die zelf met moeite van de fles af kan blij­ ven. De dochter van de alcoholist, die thuis alle ellende heeft meege­ maakt, mishandeld is en vader uit het café heeft moest slepen, zou natuurlijk kunnen zeggen: ik be­ dank daarvoor, ik kijk wel uit. 'Dat ligt vele malen ingewikkelder. Mensen hebben de onbewuste nei­ ging gedrag, dus ook problemen uit de jeugd, te herhalen. De dochter van alcoholist die met een man trouwt die ook drinkt maakt een onbewuste keuze.' Daarboven staat volgens Ter Heine geen ra­ tionele afweging. 'De part­ nerkeuze is maar ten dele een vrije keuze. Het is een proces dat in de wieg be­ gint. Dat klinkt determi­ nistisch, en zal hier en daar ook wel problemen oproe­ pen. Veel huwelijksproble­ men zijn afgeleid van de moeder­kind­relatie. Con­ flicten die zich tussen man en vrouw afspelen zijn in een aantal gevallen herleidbaar uit de vroege jeugd. De gedachte dat je met een huwelijk aan iets nieuws begint is een mythe.'

'Wat de bevrijding van vrouwen moest worden heeft hier en daar geleid tot onderdrukking van mannen'

dan een keuze maken. De sociaal­ economische vakken hebben een heel kwalitatieve benadering. Je moet studenten zo vroeg mogelijk in de studie duidelijk maken wat het kenobject is. In de propedeuse krijgen studenten nauwelijks een beeld van Sociale Economie. Leu­ ke vakken, zeggen ze, maar het is niet écht economie, het is niet de harde kern van de wetenschap. Met dit boek willen we laten zien wat we precies doen. Als ik sterkte­zwakte­analyses voor het Economisch Instituut Til­ burg zodanig verricht dat ik kan zeggen: dat is verantwoord, dan ben ik in zekere zin bezig met het zoe­ ken naar de waarheid. We moeten wel eens een boodschap aan een op­ drachtgever vertellen die hij niet ♦ Dr. Frans Boekema [Foto: Enk van der Burgt)

dat drinkers ­ en dat staat diame­ traal tegenover wat vaak wordt be­ weerd ­ de oorzaak van drinken zoeken bij persoonsgebonden fac­ toren. Zaken als een klotejeugd, de relatie met vader, en nare dingen die in het leven gebetird zijn komen dan naar voren. Alcoholisten hebben dus de neiging het probleem bij zichzelf te zoeken.' Maar Ter Heine durft een stap ver­

Ben ter Heine: Alcoholisten enhun partners. Promotiedatum 17 sep­ tember. Promotoren: prof.dr. W. de Moor en prof dr. E. Bijnen. plezierig vindt. Die leg je toch neer ­ wetende dat je daarna niet meer bij hem terug hoeft te ko­ men. In Breda heb ik een keer een rapport overhandigd waarna ze me bijna naar buiten hebben ge­ keild. De verleiding is dan: schrijf naar de opdrachtgever toe, maar dan ben je niet meer geloof­ waardig voor jezelf. Het EIT hecht heel sterk aan haar weten­ schappelijk karakter. Vanwege onze binding naar de KUB toe worden we snel gezien als 'be­ trouwbaar'. Bij veel commerciële adviesbureaus is de weten­ schappelijke ethiek soms ver te zoeken.' [MK] Dr. Frans Boekema redigeerde het boek 'Sociale Economie. Markten, instituties en beleid'. Bmnen het EIT ontwikkelde hij desociaal­economischebarome­ ter.

9 september 1993

H

ij werkt aan een uni­ versiteit. Als ambte­ naar heeft hij een goe­ de rechtspositie. Af en toe klust­ie wat bij. Hij is directeur van een onderzoek­ sinstituut, of leider van een onder­ zoeksgroep. Regelmatig bezoekt hij directiekamers van bedrijven om te onderhandelen over onderzoeksop­ drachten. Hij boort fondsen aan, bouwt netwerken op, zit in advies­ organen en probeert concurrenten uit de markt te werken. Ondertus­ sen publiceert hij. Het klassieke beeld van de weten­ schapper, het romantische beeld wellicht, waarin de onderzoeker enkel op zoek is naar zoiets ab­ stracts als de waarheid, gaat niet meer op. In een 'verwetenschappe­ lijkte' samenleving is geen plaats meer voor deze idealist. Er gaat veel geld om in het wetenschappelijke circuit. Vele belangen zijn ermee gemoeid. Geen vooruitgang zonder wetenschap. Technologie en eco­ nomie hebben baat bij groei van kennis. De politiek ziet de weten­ schap als een bijzondere vorm van overheidszorg. Wetenschap is, kortom, geen eenmanszaak meer. Wetenschap is business, big busi­ ness. De wetenschapper zelf, ambtenaar of idealist, moet hierin zijn plaats zien te vinden. Zijn positie heeft iets dubbelzinnigs. Enerzijds wordt van hem geacht een bijdrage te le­ veren aan de wetenschap. Dat ver­ eist vrijheid van onderzoek: onge­ bonden ten opzichte van zijn om­ geving moet hij zijn werk kunnen doen en resultaten openbaar ma­ ken. Anderzijds zijn er instanties (de politiek, zijn werkgever) die eisen stellen aan de onderzoeker. Hoe vrij is de wetenschapper? ^ » ~ ^ ^ ^ e klassieke visie I ^ ^ zegt dat een we­ / ■ ■ tenschapper vol­ I M ledig vrij moet ^ ^ ^ , ^ ^ zijn in het naja­ gen en vinden van de waarheid', zegtonderwijsjuristmr. PaulZoon­ tjens. 'maai daar zijn verschillende bedenkingen tegen in te brengen. Deze vrijheid wordt mogelijk ge­ maakt door de overheid die veel geld in hoger onderwijs en in instituten van wetenschappelijk onderzoek stopt en het mogelijk maakt dat we­ tenschappers birmen die instituten ­ met apparatuur, lokaliteiten en salarissen die door de overheid be­ kostigd worden ­ wetenschap kun­ nen bedrijven. Gezien die situatie is het zeer wel verdedigbaar dat de overheid ook beperkingen aan die vrijheid stelt.' Zoontjens stapt daarmee af van de klassieke visie, die veronderstelt dat vrijheid van wetenschap totale vrijheid inhoudt. In de zomer pro­ moveerde hij op het proefschrift Vrijheid van wetenschap. 'Over het

onderwerp van het onderzoek moet de wetenschapper afstemming be­ reiken met zijn collega's uit de vakgroep. Aan de methode van onderzoek worden eisen gesteld op grond van ethische en maatschap­ pelijke overwegingen ­ denk aan de stier Herman en aan defensie­on­ derzoek. Wat er dan van de vrijheid overblijft? Die wetenschapper mag niet gestoord worden. Hij moet dus in staat worden gesteld in ongebon­ denheid ten opzichte van zijn om­ geving de wetenschap te beoefe­ nen.' De overheid moet zorg dragen voor een goede rechtspositie ­ maar dient zich verder afzijdig te houden. Allerlei beperkingen, regels en voorschriften van overheidswege hebben de universiteit een andere functie gegeven. Universiteiten zijn veel meer op de samenleving betrokken. Ze doen steeds meer maatschappijgericht onderzoek. De ruimte voor contractonderzoek is groter geworden. De overheid dwingt de universiteiten ook om de markt op te gaan, en hanteert daartoe het instrument van de dichtgedraaide geldkraan. De nieu­ we Wet Hoger Onderwij s en Weten­ schappelijk Onderzoek (WHW), die sinds september '93 van kracht is en de WWO vervangt, is gebaseerd op het principe van die marktge­ richtheid. Zoontjens: 'Dat betekent

'Je ziet dat universiteiten steeds meer proefschriftenfabrieken worden' Een wetenschapper moet vrij zijn in liet zoeken naar de waarheid. Maar wetenschap is big business geworden, waarbij vele belangen gemoeid zijn. De geldschieter kan eisen stellen aan de onderzoeker. De universiteiten krijgen meer vrijheid ­ zij het dat velen de overheid nog steds betuttelend vinden ­ maar hoe is de vrijheid van wetenschap gewaarborgd in de nieuwe wet op het hoger onderwijs? Mr. Paul Zoontjens promoveerde er op. Een gesprek over proefschriftenfabrieken, verambtelijking, de scheiding tussen HBO en WO en de missie van de universiteit. Michel Knapen

H' ­^^K''* ir^tnvi-

< },■ i^K ti­'fi.ïï ■

dat universiteiten steeds meer bin­ nen het groter geheel van de samen­ leving opgenomen raken. Daarmee neemt hun functie van culturele vrijplaats, als smeltkroes voor opborrelende ideeën wel af.'

D

♦ Mr. Paul Zoontjens: 'De overtieid had te veel sturingspretenties ten aanzien van het hoger ondenA/iJs, en die kan ze niet waar maken.' [Foto: Enk van der Burgt]

Dat is mooi gezegd, steltZoontjens. 'Het geeft meer de Amerikaanse situatie weer dan de Nederlandse. Wij hebben altijd te maken gehad met centraal geleide financiering. Wat dat betreft zitten we in dezelf­ de traditie als Duitsland en Frank­ rijk. Het alternatief van een cen­ traal geleide financiering is dat je de universiteiten in een marktsi­ tuatie plaatst. Dat kan tot meer vrij­ heid leiden, maar je ziet ook dat het restricties met zich meebrengt. In

De belangrijkste WHW­maatregelen Met de Wet op het Hoger onder­ wijs en Wetenschappelijk onder­ zoek vandecemberl992isdezelf­ standigheid van de universiteiten in de relatie tot de minister van Onderwijs en Wetenschappen op een aantal punten toegenomen. Door het vervallen van het Aca­ demisch Statuut verkrijgen de instellingen op een drie terreinen meer vrijheid. * Zii kunnen in beginsel zelf hun opleidingsprogramma's vast­ stellen. Zij dienen deze opleidin­ gen, om voor bekostiging in aanmerking te komen, wel neer leggen in een openbaar register, het Centraal register opleidingen hoger onderwijs. Op gronden van ondoelmatigheid en gebrek aan kwaliteit kan de minister via een vrij uitgebreide en openbare pro­

hij in principe geen verantwoorde­ lijkheid aanvaardt voor het behoud van de unica 's, zoals hij het noemt. Dat is op de eerste plaats een ver­ antwoordelijkheid van de instellin­ gen zelf. Willen de universiteiten alleen marktgerichte opleidingen dan hebben ze de vrije hand. De minister heeft wel gezegd iets te doen met stimuleringsgelden ­ maar het initiatief ligt bij het hoger onderwijs zelf.' Een ander gevaar constateert Zoon­ tjens in de eenheid tussen onderwijs en onderzoek, die in het geding komt. Onderzoek wordt steeds meer in andere organisaties onder­ gebracht. Er is een belangrijke 'maar' te vinden in die ontwikke­ ling, en dat is een van de problemen van de WITW. Er liggen, stelt Zoon­ tjens, puur financiële motieven ten grondslag aan de ontwikkeling van het hoger onderwijs in Nederland. Omdat de studiefinanciering straks naar vijf jaar gaat, is het alleen nog maar mogelijk óf HBO óf WO te doen; stapelen kan niet meer. 'Wil je een echt gezond hoger onderwij s­ systeem hebben dan zou je eigen­ lijk moeten gaan stapelen, zoals de Amerikanen het doen. Onderzoek wordt pas nuttig voor studenten in de laatste fase van de opleiding. De enige onderzoeksprestatie die stu­ denten nu leveren is de scriptie, maar dat is het begin en hoort niet het eind te zijn. Het zou veel idea­ ler zijn als je daar bovenop een gra­ duate opleiding plaatst, en dat ge­ beurt op veel grotere schaal dan bij de aio­opleiding.' De onderzoek­ scholen die er nu zijn worden alleen maar toegelaten in het kader van de startfase. Bij de oprichting ervan hebben de universiteiten het voor­ deel van de twijfel gekregen. Aan de hand van een evaluatie van de KNAW wordt gekeken hoeveel van die scholen in de toekomst onder­ steuning kunnen krijgen. Uiteinde­ lijk zal er een tiental overblijven, met ieder ze'n vijftig aio's.

'Wil je een echt gezond hoger onderwijs­systeem hebben dan zou je eigenlijk moeten gaan stapelen, zoals de Amerikanen het doen'

e universiteit is een instelling waarbin­ nen de vrijheid om de waarheid te zoeken principieel voorop staat, schreef de Nijmeegse hoog­ leraar Politieke Wetenschappen Grahame Lock een jaar geleden in Socialisme &> Democratie, het maandblad van de Wiardi Beekman Stichting. De Tilburgse hoogleraar Willem Witteveen in een reactie hierop: 'Academische vrijheid is het zelfbeeld van de universiteit. Verambtelijking is in strijd met dit zelfbeeld. De idee van de universi­ teit verzet zich dan ook tegen een uniforme regelgeving en centraal geleide financiële stimulering.'

cedure de registratie verhinderen dan wel de registratie schrappen. * De instellingen kunnen in begin­ sel de eigen en geregistreerde oplei­ dingen inrichten zoals ze dat wil­ len. Ook dit is een gevolg van het vervallen van het Academisch Sta­ tuut. Zij dienen daarbij wel reke­ ning te houden met een aantal wettelijke randvoorwaarden die de organisatie van het onderwijs be­ treffen. * De kwaliteitszorg met betrekking tot het onderwijs wordt in beginsel een verantwoordelijkheid van de instellingen zelf. De inspectie voor het hoger onderwijs kan hierbij een aanvullende rol spelen. Bij de berekenings en de bestedings­ wijze van de rijksbijdrage is de in­ vloed van de minister terugge­

bracht ten gunste van de wetge­ ver die daarvoor algemene nor­ men vaststelt. Het personeelsbe­ leid en beheer wordt vooral een zaak van de instellingen. De rechtstreekse invloed van de mi­ nister is hier verdwenen. Na een aparte wetswijziging, die komend jaar is gepland, zullen in­ stellingen de mogelij kheid krijgen om aan de eigen bestuursorgani­ satie door middel van een 'char­ ter' vorm te geven binnen globale wettelijke randvoorwaarden. De gevolgen van het onderscheid tussen 'openbaar onderwijs' en 'bijzonder onderwijs' zijn in de nieuwe wet tot een minimum beperkt. De invulling van de iden­ titeit of maatschappelijke missie is vooral een verantwoordelijk­ heid van de instellingen zelf.

^

9 september 1993

lUNIVERSH

lUNIVERSgl

Amerika, waar het marktdenken vrij dominant is binnen het hoger onderwijs, komt een aantal univer­ siteiten boven drijven. Zij zijn re­ latief het beste, ze zijn vaak enorm groot en kunnen gigantisch veel eigen kapitaal genereren. Dat past niet in onze continentale traditie ­ tenzij je in EG­termen gaat denken en een heel nieuw netwerk van Europese universiteiten gaat opzet­ ten.' De verambtelijking is inderdaad een groot probleem, valt Zoontjens collega Witteveen bij. 'Er wordt steeds meer gedacht in termen van rangen en schalen. Nu ik gepromo­ veerd ben kan ik in aanmerking komen voor schaal 12. Daar moet ik dan een verzoek voor indienen. Dat is raar: je behoort eigenlijk te promoveren omdat je een zekere deskundigheid kunt ontwikkelen en het leuk vindt. Je ziet dat uni­ versiteiten steeds meer proef schrif­ tenfabrieken worden. Het stelsel was onder Deetman bedoeld om de wetenschappelij ke produktie op de universiteiten op te voeren. Er za­ ten ook economische motieven achter: goedkoop personeel binnen halen. Gelukkig wordt dat toch anders beleefd. De aio's uit mijn vakgroep zijn stuk voor stuk en­ thousiast met hun onderzoek bezig. Je ziet dat de universiteit een eigen dynamiek ontwikkelt ten opzich­ te van die overheidsmaatregelen.' 'Proefschriftenfabriek klinkt mis­ schien wat negatief. Maar het is niet

kon daarbij wel eens een rol spelen. Daardoor is er een situatie van we­ derzijds wantrouwen gegroeid tus­ sen departement en hoger onder­ wijs.' De WHW probeert die relatie op een andere manier vorm te ge­ ven, zegt Zoontjens. 'Binnen de WHW zijn de voorwaarden ge­ creëerd waardoor de universiteiten meer zaken zelf kunnen regelen. Ze kunnen eigen onderwijsprogram­ ma's vaststellen, onderzoek volgt de lijn die nu aanwezig is op gebied van de Voorwaardelijke F inancie­ ring. Instellingen kunnen meer zélf met geld doen en de relatie met de minister wordt er meer een van overleg. Maar dat kan de universi­ teiten alleen meer vrijheid opleve­ ren als ze beseffen dat ze daarmee ook meer moeten samenwerken met andere universiteiten. Dat is de paradox van de nieuwe vrijheid. Als de universiteiten blijven door­ redeneren als in de situatie onder de WWO ('wij gaan als universiteit in een bilateraal gesprek met de minister onze zaakjes regelen') ­ dat werkt alleen in het voordeel van de minister, die universiteiten tegen elkaar kan uitspelen.' 'Het betekent dus niet dat de indi­ viduele universiteiten meer auto­ nomie krijgen, het hoger onderwijs als zodanig krijgt dat wel. Ook kunnen instellingen hun perso­ neelsbeleid vrijer inrichten wat goed is, want verambtelijking be­ gint meestal op werkplek zelf.' Toch is het de vraag of universitei­ ten wel om kunnen gaan met meer

goed als je teveel impulsen geeft om het onderzoek te bevorderen om­ wille van het onderzoek. In een economische redenering raak je snel het doel kwijt waarop onder­ zoek gericht moet zijn. We moeten wel in het oog blijven houden dat onderzoek nuttig moet zijn in het licht van hogere doelen. Verhoging van de wetenschappelijke produk­ tie valt daar niet onder ­ maar zo staat het wel in de regeringsstuk­ ken. Het is weer de eigen dynamiek van de universiteit die dit soort zaken anders opvat dan ze bedoeld zijn.'

O

nder de WWO, de Wet op het weten­ schappelijk onder­ wijs kon de overheid 'vrij diep' ingrijpen op de vrijheid van de universiteiten. Zoontjens verwijst naar de maatre­ gel Krimp en Groei van Deetman, de operatie­Beiaard, waarbij de universiteiten bij elkaar gedreven werden, en onderwijsontwikkelin­ gen 'waarbij studenten steeds meer in de sfeer van uitkeringsgerechtig­ den worden gebracht die een be­ perkt recht behouden op studiefi­ nanciering.' 'Dat alles was een teken van een verstoorde relatie tussen de over­ heid en het hoger onderwijs. De overheid had te veel sturingspreten­ ties ten aanzien van het hoger onderwijs, en die kan ze niet waar maken. De minister had vrij veel macht, en met name de geldbuidel

É

vrijheid. Kostbare studies met een grote bestaffing, die maar weinig studenten trekken, zoals oud­ Grieks dreigen te verdwijnen ten gunste van de populaire massastu­ dies als bedrijfseconomie. Is dat geen gevaar voor de academische traditie? Zoontjens: 'De minister is daar in de parlementaire behandeling heel duidelijk over geweest. Hij zegt dat

Z

oontjens vindt het een goede zaak dat de WHW zegt dat er een scheiding moet zijn tussen HBO en WO. 'Doelstellingen en kwaliteit van het HBO zijn onduidelijk. De enige betekenis die het HBO op dit mo­ ment heeft is dat het opleidingen moet aanbieden die voorbereiden op een beroepsgroep en dat het opleidingen zijn die na het voort­ gezet onderwijs moeten worden aangeboden.' 'Zolang je niet weet welke kant het HBO uitgaat moet je het WO niet gaan koppelen aan een onderwijs­ vorm die het risico inhoudt dat de doelstellingen van het WO wordt ondermijnd. Het WO moet je laten zoals het is ­ dat is wel voldoende

De HOOP op een rij Om de universiteit selectiever en ook het HBO efficiënter te maken, hebben Ritzen en Cohen een reeks maatregelen voor ogen. Rode draad is kanalisering en indamming van studenten­ stromen. De student merkt dat al op de middelbare school. * Selectie havo/vwo. De boven­ bouw wordt zwaarder en moet beter sorteren. Dat was al aan de Kamer toegezegd. * Hoger tempo. De temponorm bij de studiefinanciering gaat omhoog. Een jaar studievertra­ ging (dus: 5 jaar studie) wordt het maximum waarvoor de staat dokt. Daarna doorgaan mag, maar je gaat veel meer college­ geld betalen (de instelling be­ paalt zelf de prijs). * Rem op stapelen. Wie na HBO of universiteit'n tweede studie wil doen, krijgt daar geen extra tijd meer voor. Ook hier is 'cur­ susduur ­1­ r de tijdslimiet voor steun van de staat. Je kan dus beter direct goed kiezen, of snel overstappen. Overstappers heb­ ben recht op een aangepast pro­ gramma. De overstap MBO­ HBO wordt wat ruimer geregeld. Wie met MBO klaar is, mag nog 3 jaar in het HBO studeren. * 27­Plus. Als je na je 27­ste begint, kan je niet meer op staatskosten studeren. Dat plan was er al. Uitzonderingen gaan

uitgekristalliseerd ­ maar koppel je er een onzekere factor als het HBO aan vast, dan kun je dat in gevaar brengen. Er hoeft dus geen samen­ werking, en geen inhoudelijke af­ stemming tussen HBO en WO te k o m e n . ' Maar omdat de minis­ ter 'hele vage in­ strumenten' han­ teert om de schei­ ding tussen HBO en WO te handhaven, is er een gro­ te kans dat die afstemming er toch komt. Tussen WO en HBO is een zekere 'osmose' gaande, zegt Zoontjens. Het WO biedt steeds meer HBO­ achtige opleidingen aan. 'De voor­ bereiding op een beroepsgroep is blijkbaar belangrijker dan het afle­ veren van wetenschappelij k georin­ teerde mensen. Op zich is dat niet slecht want dat soort studierich­ tingen hebben altijd binnen een universiteit bestaan.' De eerste uni­ versitaire studierichtingen (theolo­ gie, rechten en medicijnen) waren in wezen een opleiding tot een be­

gelden voor allochtonen, herin­ treders en 'werkenden'. * Uitsortering HBO/universi­ teit. De u n i v e r s i t e i t wordt 'excellenter'. Beroepsgerichte studies horen in het HBO. * Ookfinanciering beperkt. Voor tijdsoverschrijders, stapelaars en 27­plussers krijgen universi­ teiten en hogescholen ook zelf geen geld meer. Ze moeten dus wel een forse prijs berekenen. Van sommige maatregelen is het realiteitsgehalte en de politieke haalbaarheid nog niet geheel duidelijk. Zo kon de zuigkracht van universitaire titels wel eens groterbUjken dan de bewindslie­ den verwachten. 'Maar dat ons studentenaantal bij invoering van deze maatregelen kleiner wordt, staat buiten twijfel', zegt VSNU­voorzitter ir. W. van Lies­ hout. De vraag is alleen: hoeveel. Een andere vraag is of dat voor het HBO meer werk betekent. Een woordvoerder van de minis­ ter wijst erop dat een zwaardere havo­bovenbouw tegelijk tot minder HBO­instroom en meer MBO­ ers kan leiden. Bovendien zal inperking van het leerrecht (maatregel 2,3 en 4) zowel op universiteiten als hogescholen het aantal studenten verlagen. [FS/HOP]

roepsgroep. Geen mens twijfelt nu aan de academische status ervan. Tegelijkertijd kan binnen het HBO ­ 'dat is erkent binnen de WHW' ­ kan onderzoek, met name con­ tractonderzoek worden aangebo­ den. Zoontjens: 'Maar h e t WO moet het hoogst bereikbare op on­ derwijsgebied aanbieden en als er geen onderwijsvorm meer is die pretendeert het beste te zijn dan raakt ons hele onderwijsstelsel in diskrediet. Het is van belang dat de universiteiten die missie kunnen blijven verrichten die ze hebben.' Zoontjens is daar heel stellig in: de scheiding tussen HBO en WO 'moet worden gehandhaafd om het WO te laten ontwikkelen zoals het nu is'. In het huidige systeem wordt het klaarstomen van HBO­ers voor de doctorandustitel alleen maar in de hand gewerkt. Deze mogelijkheid wordt m e t de beperkte studie­ financiering de nek omgedraaid. De markt, verwacht Zoontjens, dus

'Tussen WO en HBO is een zekere 'osmose' gaande'

♦ Uit de Thurgauer Volksfreund, 1829.

ook andere instellingen dan uni­ versiteiten die belang hebben bij hoger onderwijs gaan zelf een beurzenstelsel ontwikkelen. De onafhankelijk van de student mag door een door het bankwe­ zen gefinancierd stelsel niet in het geding komen. 'Maatschap­ pelijke instellingen dienen zich te realiseren dat het hoger onder­ wijs geen goede opleidingen aan kan bieden zonder daarbij een academische vrijheid te hebben. Men moet beseffen dat bij de opzet van zo'n beurzenstelsel de universiteiten op geen enkele wijze in hun kernactiviteiten beperkt mogen worden.'

'De universiteit is steeds minder een culturele vrijplaats of smeltkroes voor opborrelende ideeën'

Paul Zoont]ens promoveerde deze zomer bij mr. E. Hirsch Bal­ lin op het proefschrift 'Vrijheid van wetenschap'

♦

9 september 1 9 9 3

UNIVERSE STUDENTEN

't

♦ 'Het vréét energie' [Foto: E nk van der Burgt]

Excalibur, de studentenschermvereniging, heeft 27 leden. Die zijn stuk voor stuk wildenthousiast over hun

"'''' ' A'^rs^^

sabels, floretten en degens. Ze houden zich aan een etiquette: de uitdager slaat zijn geachte opponent met een handschoen in het gezicht, groet dan vriendelijk, steekt tijdens een partij niet in de rug maar wel in de buik, en zegt na afloop van het duel netjes gedag. Portret van een excentriek wereldje.

Schermen: met het letsel valt het mee Lawrence van Woensel is penning­ meester van Excalibur, de studen­ tenschermvereniging. Hij houdt van zijn sport, en hij houdt van zijn vereniging, zoveel is duidelijk. Om de haverklap vervalt hij in eufori­ sche uitroepen, maar die komen de luisteraar zo oprecht voor, dat deze laatste direct sympathie voor de schermsport krijgt. Plots lijkt schermen niet meer een sport vk^aar­ in regelmatig gewonden en zelfs doden vallen, doden die slechts kunnen worden voorkomen door een duur kevlar­pak aan te hijsen, maar lijkt schermen een leuke vrijetijdsbestedingvoorstudenten, die na afloop van een duel aan de toog de schertnbewegingen nabe­ spreken. Dat is het doel, vertelt Van Woen­ sel (24). 'We willen niet alleen een schermvereniging zijn, maar ook gezelligheid bieden. Want een stu­ dent die gaat sporten heeft meestal geen tijd om ook van een gezel­ ligheidsvereniging lid te worden.'

Anno

1993

Hoewel indertijd onder de vlag van het statige corps, is schermen in Tilburg al sinds 1929 een studen­ tensport. Toen elitair vanwege de hoge aanvangskosten, nu kan een­ ieder zich in de vechtsport bekwa­ men zonder een kredietrekening af te sluiten. Want, zo duidt Van Woensel, de verse schermers kun­ nen een pak van de club lenen, zolang zeniet zeker zijn dat scher­ men hun passie zal worden. Daar­ na is het tijd gekoraen om zich in eigen kevlar te steken, een akkefie­ tje dat rond 600 gulden vereist. Daarmee zijn nog niet alle attribu­ ten in huis: een beetje schermer heeft een handjevol degens, floret­ ten of sabels, die per stuk voor een snip over de toonbank gaan en met enige regelmaat vervangen moeten worden. Schermen is niet goed­ koop, beseft penningmeester Van Woensel, maar aan de andere kant: wie tennist moet ook een racket hebben, en kleding, en zo verder. Het valt wel mee, vergoeilijkt hij.

Naam: Sanneke van der Linden Leeftijd: 18 Gebootteplaats: Eindhoven. Studierichting: Bestuurlijke In­ formatiekunde. Nevenactiviteiten: Met compu­ ters werken en paardrijden. Woonsituatie: Woont bij ouders en blijft daar waarschijnlijk ge­ durende haar studie wonen. Laatst gelezen roman: 'Ik droom­ de van Afrika' van Kuki Gallman. Favoriete muziek: Klassiek, maar geen uitgesproken voor­ keur op dat gebied. Oordeel KUB: Te vroeg, ben hier omdat de KUB de enige univer­ siteit in Nederland is waar een propedeusejaar BIK kan worden gevolgd. Toekomstperspectief: Wil graag naar het buitenland, het liefst naar Canada want heeft daar als kind gewoond. Zou dat willen doen in combinatie met haar stu­ die in de vorm van een stage. [Foto: Erik van der Burgt]

Excaliburleden zijn herkenbaar aan drie constanten, meent rechtenstu­ dent Van Woensel. 'Ze hebben een goeie conditie, ze zijn krachtig en ze zijn slim.' De conditievoorwaar­ de lijkt voor een leek misschien enigszins overtrokken, omdat een duel zich op een loper, een betrek­ kelijk enge ruimte, ontrolt, en nooit erg lang duurt. Van Woensel spreekt met verve tegen dat futlozen zich met schermen kunnen moeien. 'Je hebt een enorme snelheid nodig, terwijl je in een zwaar en warm pak zit, door een masker twintig pro­ cent zuurstof minder krijgt, en een beperkt gezichtsvermogen hebt. Dat vréét energie. Kracht heb je nodig omdat je permanent in één houding staat, en daarvanuit manouvreert. Ten derde is slimheid een vereiste, vanwege de blik­ semsnelle reacties die je op de be­ wegingen van j e tegenstander moet hebben. Maar ook omdat je na één aanval direct weer tot de aanval moet kunnen overgaan.' Schermen biedt haar beoefenaars drie verschillende wapens, regels verschillen marginaal per wapen, en iedere schermer heeft zo zijn specialiteit. Van Woensels eigen voorkeur gaat uit naar de elektri­ sche degen, waarbij het hele lichaam trefvlak is. Er is geen hiër­ archie, geen onderlinge strijd, maar de sabelgevechten staan bekend als de grofste gevechten. Schermers weten met alledrie de wapens van wanten, hoewel ieder zo zijn voor­ keur heeft. Nederland, zo geeft Van Woensel ruiterlijk toe, is geen groot scherm­ land. In Rusland, Italië en Frankrijk mag de sport, gelijk haar status in de middeleeuwen, zich nog immer in de gunst van de massa verheu­ gen. Dat zijn ook de landen die medailles wegkapen op grote kam­ pioenschappen en Olympische Spe­ len. Nederland wordt onder die grootmachten, een sporadisch ta­ lent daargelaten, tot de kleuterklas gerekend. Heel Nederland telt nau­ welijks 2000 schermers, Excalibur moet het met 27 leden stellen. Toch niet beroerd, stelt Van Woensel vast. 'De meeste verenigingen in dit land hebben niet veel meer leden, dus steken wij, met een beperkte doelgroep, niet slecht af.' De historie waarop de huidige

schermsport stoelt, is iedereen be­ kend. Steekspel, duel, ridder en schone jonkvrouw, schermen zou tot de verbeelding moeten spreken. Toch loopt dat wel los, enerzijds vanwege de prijs, anderzijds om het latente gevaar waaraan de sport haar beoefenaars blootstelt. Law­ rence van Woensel onderkent dat gevaar, maar bagatelliseert het tegelijkertijd. 'We hebben een pak aan, en dopjes op onze wapens. Tijdens wedstrijden is een kevlar­ pak zelfs verplicht, hetgeen je zou moeten beschermen tegen de wa­ pens.' Toch is er altijd dreiging, omdat de wapens kunnen sneuve­ len, door metaalmoeheid of een verkeerde beweging. Dan kunnen de rapen gaar zijn, want een afge­ broken wapen wordt slechts door kevlar ingetoomd. Van Woensel: 'Dan stop je natuurlijk meteen, maar soms gaat het door de snelheid inderdaad fout. Zo ben ik vorig jaar nog achter m'n masker gestoten, wat me op een flinke jaap op m'n achterhoofd kwam te staan. En onze maitre, onze leraar, is onlangs door zijn masker gestoken, toen werd z'n oor geraakt, waardoor hij een tijdlang doof is geweest.' Je voet verstappen komt vaker voor bij schermen dan een snijwond, stelt Van Woensel vast. 'Verwondingen zijn incidenten.' [DvE]

Individualisme viert hoogtij: om hebben gedolven tegen allerhan­ een eindje te rennen hoef je niks de moderne sporten: wie als stu­ te reserven, niemand te waar­ dent nog voetbalt, blijkt dat schuwen, geen poen te betalen, meestal in de ouderlijke omge­ niet babbelziek te ving te doen, of op zijn en geen reke­ een veldje in de ning te houden met buurt van de ka­ de openingstijden mer, of in de Til­ I.Joggen van het Sportcen­ burgse cafécompe­ 2. Roeien trum. Kortom: titie. 3. Squash makkelijk en ge­ Vrijwel elke on­ 4. Keep­Ht zond. Op de twee­ dervraagde stu­ 5. Voetbal de plaats viert Vi­ dent zegt zich dar feest: het ledenbeleid van de m i n s t e n s eenmaal per week afgelopen jaren heeft een nieu­ sportief uit te leven. Slechts één we generatie e n t h o u s i a s t e student geeft aan in het geheel roeiers geronseld. Squash is niet nooit te bewegen: 'Want ik kom alleen via de Sportkaart populair, ook met de auto naar school toe.' in tegenstelling tot keep­fit, dat Na enig denkwerk moest hij zijn onder begeleiding iedere werk­ mening herzien: hij beoefent een dag tot een zwetend einde brengt. avond in de week de schaak­ Voetbal lijkt het onderspit te sport./Dv£/

Sport

UNIVERSE C U L T U U R

s-

'Dit zijn absolute topfoto's' of we over een kwartiertje terug kunnen komen. Hij is nog aan de lunch. Ons best, dan lopen we gewoon een blokje om. Leuke Haabuurt. Mooie huizen vooral. Als we voor de tweede keer aanbellen, gaat Aernout Over­ beeke (42) ons grijnzend voor naar de woonkamer. Denken we. Het blijkt de hal te zijn, met zithoek, bureau en schouw. Als we even later in de tuin zitten, dure kat op schoot, hangen onze monden nog steeds open. Overbeeke zit er warmpjes bij. Fraaie ingelegde vloeren, beschilderde muren, muziek die van overal en nergens komt. Het gaat de momenteel op de KUB exposerende reclamefotograa£­die­liever­niet­zo­genoemd wil wor­ den, voor de wind. Mark van Assen Aernout Overbeeke is fotograaf, reclamefotograaf. Grootverdiener, zo blijkt. Een tijdje terug noggepor­ tretteerd in het toonaangevende ontwerpersblad Giaphis als de ne­ west Dutch master. 'Absoluut een eer', zo verzekert de gelauwerde. Een serie over de Mississippi die hi j vier jaar geleden maakte voor Ave­ nue, is door Studium Generale in de foyer bij de aula gehangen. Zij het achter spiegelend glas. In plaats van

rustieke tafereeltjes uit Hannibal, Missouri; Millington, Tennessee en Dubuque, Iowa te genieten, be­ studeer je ongewild voornamelijk jezelf. De rechthoekige foto's zijn ge­ maakt met een zogeheten panora­ ma­camera. Om precies te zijn met tweeLinhof Technorama's, een uit 1966 en een uit 1981. Ieder ter waarde van een kleine gezinsauto. De ideale camera voor landschap­

pen. Het resultaat is een beetje te vergelijken met de vakantiekiekjes uit een zogenaamde stretch­came­ ra. Eenheel klein beetje maar, want door de grootte van de negatieven (6 bij 17 centimeter) zijn de af­ drukken van Overbeeke ijzingwek­ kend scherp. Om nog maar te zwij­ gen over de compositorische kwaliteiten van de foto's. Maar dat doet de fotograaf niet. Want, zo verzekert hij, 'niets op die foto's is toevallig. Niets. Het zijn absolute topfoto's. Het spijt me dat ik het zeg, maar dat zijn het gewoon.' De kleine Aernout wilde geen pi­ loot of brandweerman worden. Een strip over een fotograaf in het Rot­ terdams Parool, waarvan zijnvader hoofdredacteur was, boetseerde zijn toekomstbeeld. En omdat school hem niet zo kon boeien, kwam hij al snel terecht bij een Amsterdamse ♦ Aernout Overberke: dit is myjoy [Foto: Erik van der Burgt]

fotograaf. Als loopjongen. Daarna free­lance assistent (van onder an­ deren Ed van der Elsken) en toen in 'de mode'. 'Je bent jong en je wilt wat, hè.­ Halfnaakte jonge meiden, zo hoort dat. Ha! Veel reportages gedaan voor Nieuwe Revu en zo. Maar na tien jaar kreeg ik er tabak van. Dachtik: 'Meidenen jurkjes? Sode­ mieter op, no way. Not anymore.' Weg met de meiden en de jurkjes dus. Entree 'landschap­achtige foto's'. Hij reisde veel, was vaak maandenlang met een cameraatje op zak in het buitenland en daar moest maar eens iets mee gebeu­ ren. Na een lange tocht langs aller­ lei reclamebureaus groeide er wat interesse en zo begon het. 'Recla­ me was in die tijd eigenlijk heel

De Zulo en Het Budget De universiteit als Zulo: Zeer Uit­ gebreid Lager Onderwijs, de oude nachtmerrie van Piet Vroon, is wer­ kelijkheid geworden. Dat meent de Leidse hoogleraar Chris Lorenz in zijn pessimistische boekje Van het universitaire front geen nieuws. De titel verwijst natuurlijk naar de be­ roemde anti­oorlogsroman van Erich Maria Remarque over de eer­ ste wereldoorlog, lm Westennichts neues, waarin Remarque de uit­ zichtsloze positie van de ten dode opgeschreven frontsoldaten be­ schrijft. Evenmm als Remarque in de schaduw van de loopgraven nog een spoortje van hoop kan ontdek­ ken, lijkt Chris Lorenz in het ver­ val van de universiteit geen licht­ puntje meer te ontwaren. Het laat­ ste hoofdstuk van zijn boekje is dan ook geen verzameling aanbeve­ lingen of therapeutische tips, maar de verzuchting dat in Nederland op termijn een 'duaal' universitair stelsel zal ontstaan. Een stelsel, waarin door de overheid gefinan­ cierde, maar volledig verpauperde universiteiten de kansarme milieus zullen bedieneriy terwijl daarnaast, op particulier ipitiatief, de oude universiteit als intellectuele en culturele vrijplaats weer op zal

hl

bloeien. Maar dan enkel voor kin­ deren uit rijkere milieus. Waarmee we na een halve eeuw hoger onder­ wijs voor iedereen, weer terug bij af zullen zijn. De schuld van het verval van de universiteit ligt volgens Lorenz bij de overheid die almaar driestere be­ zuinigingsrondes oplegt. Onder rookgordijnen van kwaliteit, effi­ ciency en au tonomie wordt het uni­ versitaire onderwijs tot op het bot uitgebeend zonder dat zich daar­ overook maar één ambtenaar op het Ministerie van Onderwijs druk lijkt te maken. Een recent onderzoek leert dat al twee­derde van de hui­ dige studenten geen enkele belang­ stelling meer op kan brengen yoor het fenomeen wetenschap; dat do­ centen, ooit de spil van het universi­ taire leven, afgelost zijn door boek­ houders, beleidsmedewerkers en budgetbewakers, waardoor het do­ centenkorps soms nog minder dan een kwart van het gehele universi­ taire personeel vormt. Docenten worden bovendien in toenemende mate onder de rang van judo, todo of doio (respectievelijk: junior do­ cent, toegevoegd docent en docent in opleiding) tewerkgesteld. Het­ geen betekent dat zij op aio­niveau, en aanvankelijk dus ónder het mi­ nimumloon verdienen, waarna hun contract binnen maximaal vier jaar beëindigd wordt. Een ontwikkeling

waardoor de toekomstige universi­ taire docenten voornamelijk uit schietstoel­ en klapstoelacademi­ ci zullen bestaan. Wat ter admini­ stratie ooit personeelszaAen heet­ te, is op de Amsterdamse VU al omgedoopt in personeelsbeheer, hetgeen volgens Lorenz precies aan­ geeft waar het op de moderne uni­ versiteit om draait. Studenten, do­ centen en wetenschap zijn gedeva­ lueerd tot variabelen in een bedrijfs­ economisch model waarin maar

ODELIER OEKEN één zaak ver boven elke discussie verheven is: Het immer slinkende Budget. Het Budget, door Lorenz conse­ quent met hoofdletters geschreven, is in zijn analyse een afgod die alles verslindt wat zich op zijn weg be­ vindt. In naam van Het Budget is de studieduur ingekort, de studie­ financiering uitgekleed, de kwali­ teit van de doctorandus­ en doctor­ titel te grabbel gegooid en de con­ currentiepositie van het Neder­ landse wetenschappelijk onder­ zoek verminderd. De meest drama­ tische ontwikkeling is echter de on­

­^^­

9 september 1993

Op dinsdag 14, woens­ T / n o r J l r P ï i r de bij Albertville ter dag 15 en donderdag 16 «^ ttUrJi.C^U£ gelegenehid van de Olympische Spelen, en september om 20.30 uur voert Dogtroep op het konings­ bij de Expo in Sevilla. Beide voor­ plein haar voorstelling Uwaga stellingen werden door de NOS Uwaga (Pools voor pas op] op. uitgezonden. Dogtroep bestaat sinds 1975 om Op het Koningsplein worden de saaiheid uit galeries en musea 2000 bezoekers per voorstelling te verdrijven, en maakt theater verwacht. De lokatie, samen met op oneigenlijke lokaties, waarbi) een aantal objecten, zal de in­ de straat altijd een hoofdrol houd van de voorstelling bepalen. speelt. Uwaga Uwaga is een ge­ Han Bakker, zakelijk leider van heim stuk, dat opgevoerd wordt Dogtroep, vertelt over de gehei­ door kunstenaars uit verschil­ me inhoud: 'We verzinnen mu­ lende disciplines: acteurs, ziek, beelden en verhalen voor muzikanten, schilders en ont­ een niet­bestaande wereld. Het werpers. De Tilburgse fanfare verhaal ontstaat slechts in de fan­ Willem­Alexander begeleidt tasie van het publiek. En Uwa­ Dogtroep. De voorstelling die in ga? Nee, dat is geen fantasie. Dat Tilburg is te zien, is uniek voor is Pools voor attentie.' Nederland: alleen in Polen en op Hoewel de zweem van geheim­ de F rankfurter Buchmesse zal zinnigheid niet is doorbroken, Uwaga nog zijn te zien. staan twee dingen vast: Dogtroep Dogtroep kwam vorig jaar in het is uniek, en verzorgt vermoede­ nieuws met eigenzinnig aan­ lijk opnieuw een avond topver­ doende projecten: de groep speel­ maak. Entreeprijs 12,50. kwalijk. Een erg vies woord. Get­ verdemme. Vooral in links geori­ nteerde hoek. Nu is het kunst.' Ter illustratie toont hij wat foto's voor Centraal Beheer. Weidse vergezich­ ten, oude gebouwen en vooral zach­ te kleuren. 'Als bedrijf heb je een visie op de wereld en dat probeer je op deze manier uit te dragen.' Zijn reis langs de Mississippi voor Avenue was geen werk. Dat was hobby. Met zijn toenmalige vrouw legde hij in drie weken een kleine zesduizend kilometer af om de prachtige tafereeltjes langs de Ol'man river vast te leggen. 'Pure romantiek, natuurlijk. Geen echte journalistiek. De foto's zijn alle­ maal uiterst gestyleerd, het plaatje is alleen maar mooi vanuit een bepaald oogpunt. Eén meter meer naar links en het zou waardeloos zijn.' De foto's van mensen, land­ schappen en gebouwen zijn verstil­ de momenten van simpele schoon­ heid. Vaak gedompeld in een don­ kerrode gloed. De fotograaf wijst naar zijn werkkamer. Dezelfde gloed. 'Rood is warm. Dat heb ik nodig.' Klopt zich op z'n borst. 'I need it.' Fotograferen is voor Overbeeke niet alleen elke dag een dik belegde boterham in een kapitale keuken, maar vooral het bevredigen van een behoefte. Een voyeuristische be­

verschilligheid waarmee de beheer­ ders van Het Budget elke inhoude­ lijke wetenschappelijke kwaliteit negeren en zelfs als lastige vlooien in de universitaire toga's proberen te elimineren. Ooit, schrijft Lorenz, waren docen­ ten geneigd om studenten die niet aan bepaalde kwalitatieve maatsta­ ven voldeden, een onvoldoende toe te kennen. Onvoldoendes zijn in de geloofsleer van Het Budget echter hinderlijke obstakels die de kans dat een student binnen vier jaar afstudeert alleen maar verkleinen. De laatste docent of hoogleraar die nog last heeft van inhoudelijke wetenschappelijke interesse en de moed kan opbrengen om luie of domme studenten voor hun tenta­ mens te laten zakken wordt in naam van Het Budget terechtgewe­ zen. Zijn toekenning van onvol­ doendes verlaagt niet alleen het studierendement van de studenten maar ook de docentenproductivi­ teit van zijn vakgroep, waardoor de productiviteitsscore en daarmee Het Budget van de gehele universi­ teit in het gedrang komt. Dergelijke ouderwetse docenten, die weigeren om hun ouderwetse kwalitcitscre­ teria in te wisselen voor ambtelij­ ke rendementsberekeningen, wor­ den volgens Lorenz nu al afgestraft door hen te verplichten om doceer­ vaardigheidscursussentcgaan\ol­ gen, tcrwij 1 zij in de nabije toekomst

hoefte, een ontzettende honger om te zien. 'Ik zie de wereld en dat kan ik niet ongestraft voorbij laten gaan. De seconden moeten op papier. Er zijn miljoenen mensen die het zelf­ de zien als ik, maar het toch niet zien. Dat is mijn bevrediging, my joy. Dat ik mensen mijn foto toon en kan zeggen: 'Zie je? Dit zag jij niet, hè? Ik wel.' De thee is op, de spinnende poes van schoot gejaagd, nu is het tijd voor een foto. Wéér die gang door dat fan­ tastische huis, ditmaal naar de bovenste verdieping. Naar de stu­ dio, zo ter grootte van een half voetbalveld. Wil de Universfoto­ graaf misschien een camera lenen? Er staan er genoeg, hoor.' Overbeeke installeert zich op een stoel voor een achtergronddoek en kijkt professioneel­koel in de came­ ra, telkens verschillende posities innemend. Rekening houdend met de lichtval, natuurlijk. 'Misschien iets meer zo of zo ? Je moet het maar zeggen hoor.' 'Nee nee, het lukt zo ook wel,' klinkt het van achter de camera. Na een minuut of tien heeft het model er genoeg van. 'U vond het zeker wel leuk hè, zo'n stunte­ laar aan het werk ?' informeert onze fotograaf. Het antwoord maakt zijn tred weer verend en zelfverzekerd. 'Nee hoor, anders zou ik mezelf toch uitlachen? '

waarschijnlijk in hun aanstelling gekort zullen worden. Al met al is het opmerkelijk dat Het Budget maar één groep ontziet: de bureaucraten die Het Budget behe­ ren. Zij, de financiële managers, on­ derwijskundigen, budgethouders en studieadministrateurs vormen een gestaag groeiende priester­ klasse die Het Budget dienen en in ruil voor hun godsvrucht door Het Budget gespaard worden. De laag­ steen meest onbeduidende budget­ beheerder mag zich immers nog in arbeidsvoorwaarden en een salaris verheugen waar een derde jaars aio of Judo enkel van dromen kan. Wat het boekje van Lorenz, dat hi] overigens bijzonder vlot en humo­ ristisch geschreven heeft, zo pessi­ mistisch maakt is dat het einde van de Budgetcultus, ofwel de opeensta­ peling van bezuinigingen, voorlo­ pig nog niet in zicht is. Het zou vloeken in de kerk zijn als aanstaan­ de dinsdag, Prinsjesdag, minister Ritzen geen verdere besparingen in het Universitaire onderwijs en on­ derzoek aan zou kondigen. Prof, dr. Chris L orenz Van het universitaire front geen nieuws. Uitgeverij Ambo

9 september 1993

MATSERTJES Matsertjes zijn bedoeld voor medewerkers en studenten van de KUB. Mits de lengte de dertig woorden niet te boven gaat bedraagt de prijs vijf gulden. Tot zestig woorden kost een matsertje tien gulden. Berichten met een (para) commercieel karakter kosten 25 gulden en mogen niet meer dan dertig woorden bedragen. IVIaximaal twee matsertjes per activiteit.

ECONOOM, WORD ACTIEF! Ben je. verlegen, arrogant, introvert, kaal, gespierd, verliefd, dromerig, luidruchtig, creatief, blauwogig, sportief, verveeld, pecuniageorinteerd, gezellig, pacifist, rea­ list, surrealist, bruinogig, dik, perfect en ben je w/elwillend om deze kwaliteiten verder uitte bouwen, dan zoekt Efact jou! Voor info; R l , tel 6 6 2 9 9 1 .

ICHTHUS INTROWEEKEND Maak kennis met chirstelijke studenten­ vereniging Ichthus. Ons introweekend van 17­19 september staat in het teken van gezelligheid, het geloof en kennismaking met medestudenten. Voor info: Jeanine, 446970 of Theo 637744.

DIRECTEUR EUROPA van Groko b.v. (onderdeel van het Ameri­ kaanse voedingsmiddelenconcern Cam­ pbell) zal onze gastheer zijn op de Efact­ excursie van 23 september. Naast een lezing en een lunch zal er een rondleiding zijn in de groenteconservenfabriek. Le­ den f 5,­, niet­leden f 7,50. Inschrijven op E fact­kamer R l , tel.

WINNING IN JAPAN Efact organiseert in samenwerking met Procter & Gamble een lezing over de pe­ netratie van de Japanse markt. Dinsdag 28 september 15.00 uur in AZ 0 5 .

lUNlVERStcM

BOEKENINKOOP Efact boekenbestelformulieren verkrijg­ baar in hal van gebouw A van 12.00 tot 13.30. Wees er snel bij! Tel. 6 6 2 9 9 1 .

THE PLAYER Cinema presenteert woensdag 15 sep­ tember om 20.00 uur "The Player"; nog nooit deden er zoveel sterren mee als in dit cynisch portret van hedendaags Hol­ lywood. Regisseur: Robert Altman (M.A.S.H.) SZ­17, f 5,= MERCURIUS ...f.^,: ­ » . ­ Deelnemers van het congres Het Rende­ ment van Financiële Innovaties die de ver­ slagbundel nog niet in hun bezit hebben, kunnen deze tijdens kantooruren in R­7 komen afhalen.

Mercurius is nog op zoek naar studenten die graag actief willen worden in een van de commissies, zoals activiteitencom­ missie en congrescommissie. Heb je in­ teresse, kom dan tijdens kantooruren eens langs in R­7.

MERCURIUS Deelnemers van het congres Het Rende­ mentvan Financiële Innovaties die de ver­ slagbundel nog niet in hun bezit hebben, kunnen deze tijdens kantooruren in R­7 komen afhalen.

­S^'WyS

.

RITZEN Het Grote Onderwijsdebat maandag 13 september (20.00 uur, zaal AZ 115) met als thema: '4 jaar Ritzen op OndenA/ijs en Wetenschap; Onwijs!?' Georganiseerd door de Jonge Socialisten Tilburg en studentengezelligheidsvereniging Plato.

ACTIEF BIJ VITE

•­

' 'i

Hebje internationale interesse? Is kwali­ teit belangrijk voor je! Doe organisatori­ sche en bestuurlijke ervaringen op in een van de vele commissies van VITE­Inter­ national. Bel 013­662722, kamer R­15.

van de commissie Toekomstig Leraar­ schap. Voorzitter is 2de Kamerlid Tineke Netelenbos.

Koop Je boeken via Efact. Bestelformu­ lieren verkrijgbaar van 12.00 tot 13.30 in hal van gebouw A. Centrale boekin­ MAK VRIJWILLIGER? koop voor leden, dus word lid! Tijd over komend jaar? Word aktief als MAK vrijwilliger en organiseer activiteiten, PROCTER VERTELT.. zoals het ECOfeest en het Faculteits­ Hoe de Japanse markt gepenetreerd dient kamp! Heb je interesse, kom dan even te worden. Luister mee op dinsdag 28 langs op B320 of bel (66)2999. september in AZ 05. Het begint om 15.00 uur. ■"■ ,:■ • ECOFEEST­ECOFEEST

TE KOOP Telefoontikker f 85,­ Tel. 368433.

WIL JE GROEIEN? De voedingsbodem van Efact heeft vol­ gend jaar nog enkele plaatsen vrij voor enthousiaste stekjes. Word daarom ac­ tief­lid bij Efact! Voor info; R l , tel 662991.

VITE­LEDENBORREL Dinsdag 14 september is de eerste VITE­ ledenborrel van het nieuwe semester. Hebje internationale interesse en wil je lid worden? Kom dan gezellig langs! Café Polly Magoo, Heuvel 10, vanaf 22.00 uur. VITE­International.

23 september a.s. is het zover, het eer­ ste E cofeest! Met dit keer een spetterend optreden van the B­machine, een 10 man sterke for­ matie. Voorverkoop a f 4 , ­ vanaf 2 1 sep­ tember tussen 12.00 en 14.00 in de hal van gebouw A.

UIT p DAK GAAN?

Ga ook eens mee zeilen! Niet­leden kun­ nen nog mee op 18 september, 3 en 17 oktober. Dus: kom op zondag van je ka­ mer en ga mee zeilen op de Amer! Info; zie sportnieuws of bel Arnoud ( t e l . 360160).

^imn

TELEFOONS/­TIKKERS Draadloze telefoons f 9 9 , ­ en telefoontikkers f 59,­ met bezor­ ging en garantie. Bel direct: 010­4129902. VERHUIZEN/VERVOEREN? Ook 's avonds, weekends, buitenland. Inclusief chauffeur/hulp. Goedkoper dan zelf huren en sturen! E rro­Trans, 013­438105.

KUNSTZINNIGE EN CREATIEVE STUDENTEN Studenten die in groepsverband iets cul­ tureels, creatiefs of kunstzinnigs doen (cabaret, muziek, fotograferen e.d.) wor­ den verzocht in contact te treden met de werkgroep culturele voorzieningen; kamer N 2 1 op de KUB, telefoon (66)2082.

POLITIEKE CARRIÈRE? Begint met cursus locale politiek en/of cursus nationale politiek mét lezingen, inleidingen en trainingen georganiseerd door PvdA Tilburg. Aanvang weekend van 17­19 september. Info: 013­439753 (Jan) of 013­427956 (Martijn).

UIT JE DAK GAAN? Dat kan weer op het eerste juristenfeest met d.j. en de te gekke band no static! Waar? Noorderligt do. 16 sept., aanv. 22.00 uur. Prijs? Kassa f 4,50, v.v.k. f 3,50. Voorverkoop 13 t / m 15 sept., hal gebouw A, tussen 12.00 en 14.00 uur.

STAPPEN Volslanke brunette, lange benen, lieve donkere ogen, paardestaart zoekt spor­ tieve ruiter m/v om mee te stappen, dra­ ven en galopperen. Zin in paardrijden? Bel TSR Cave Ne Cadas. Tel.: 0 1 3 ­ 437736 Martijn of 013­361836 Carmen.

BIJLES Wie wil mij tegen betaling bijles Staats­ recht B geven? Tel. 6 3 5 5 8 1 (na 18.00 uur).

Js-' ' t ­ v

'Meer dan 50% van de totale bruto­inves­ teriingen wordt vastgelegd in gebouwen en infrastructuur'. Kom daarom naar het symposium 'Beleggen in Vastgoed', woensdag 22 september 13.30­17.30 uur in de aula KUB. Prijs f 10,­. Info: Dispuut A One, tel. 013­363418.

POLITIEKE INTERESSE? Ga mee op cursusweekend 17­19 se\> tember alwaar trainingen en lezingen worden gegeven door PvdA Tilburg. Info: 013­439753 (Jan) of 013­427956 (Mar­ tijn).

VITE Internationale vrienden maken? Ga mee met de 5 daagse reis van VITE naar straatsburgen Luxemburg. Bezoeken aan o.a. EG­instellingen, Peugeot, kerncentra­ le en Kronenbourg. Info en inschrijven VITE­kamer R 15. Vriendenprijs f 250,­.

GEZOCHT Goede aantekeningen Boekhouden, Openbare Financien A ­i­ B? Natuurlijk tegen vergoeding. Leone, na 18.00 uur: 080­221752.

VITE Geheime bankrekening openen in Luxem­ burg? Een makkie alsje meegaat met de 5 daagse VITE ­reis naar Straatsburg en Luxemburg. 25 ­ 29 oktober. Uiteraard bezoeken we ook alle E G­instellingen. Inschrijven VITE ­kamer R 15 (f 250,­).

Hou je van bridge en gezelligheid? Kom dan dinsdaag 14 september naar de in­ troduktiedrive bij Bridgeclub Theseus, Bredaseweg 167. Aanvang 20.00 uur, inschrijven vanaf 19.30 uur. f 5,­ per paar. Prijzen in geld en natura. Kom allen!

BELEGGEN IN vastgoed. Woensdag 22 september. Aula KUB, 1 3 . 3 a i 7 . 3 0 . Prijs f 10,­. Sprekers; prof. Kohnstamm, dir. Wilma, prof. Seijf­ fert, oud­dir. ABP, drs. Wieleman, Arthur Andersen, drs. Roorda, dir. Interpolis, mr. Hendriks, RvB Rodamco.

Café de Voortuin Tuinstraat 4 Tel. 013­444331 Muziekcafé & Terras Happy Hour do. 21.00 ­ 22.00 vr 17.30­ 18.30

de Boventuin Voor recepties, feestjes, diners, afstudeerborrels en vergaderingen

DE KOFFER Geïnteresseerd in toneel? Universi­ teitstheater De Koffer verzorgt cursussen 6 producties. 13 September introductie­ avond in de PUF om 19.30 uur. Tot dan! Voor vragen kun je terecht op kamer A 03. Tel. 663228.

Tel. 013­444331 Dagschotel tussen 17.00 en 20.00 uur Openingstijden: dl ­ wo: 15.00 ­ 02.00 uur ­ do­za:

Univers per post: vijftien gulden per jaar Studenten die Univers thuis vjrillen ontvangen kunnen een postabonnement nemen van 15 gulden per studiejaar (ongeacht het aantal nummers). Het abonnementsgeld kan gestort worden via een acceptgirokaart die u wordt toegestuurd na mlevering van onderstaande, volledig ingevulde bon. Na ontvangst van de betaling zal Univers worden toegezonden. Door de tijd die de administratieve afhandeling vergt, kan het twee tot drie weken duren voordat de krant daadwerkelijk wordt toegestuurd. ADMINISTRATIENUMMER: NAAM: ADRES: POSTCODE + WOONPLAATS: Bonnen kunnen in de bus bi) kamer A 17 worden gedeponeerd of opgestuurd worden naar Univers, kamer A 17, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg.

UNIVERSITAIRE AGENDA DONDERDAG 9 SEPTEMBER Mississippi Radio­show met o.a. Max Tax y sus banditos, Sixpack E ric en de Nederlandse El­ vis Presley. Org. Studium Generale 13.15­17.00 uur, gebouw A(bij mooi weer buiten, bij slecht weer foyer bij de aula). VRIJDAG 10 SEPTEMBER Promotie d rs. T. Jellema. Promoto­ ren: prof.d.rC.H.M. Bruniaenprof.dr. W.J. Wadman. Titel proefschrift: 'Cortical Generators of Somatosen­ sory E voked Potentials. A current source density analysis'. Aula KUB, 14.15 uur. Promotie d rs. A.G.J.J. i-leinen. Pro­ motie drs. A.G.J.J. Heinen. Promo­ tor; prof.dr. J.A.P. Hagenaars. Co­ promotor: dr. M.A. Croon. Titel proef­ schrift; 'Discrete Latent Variable Models'. Aula KUB, 16.15 uur. DONDERDAG 16 SEPTEMBER Studium Generale: Onderhandelen, lezingen en workshops. KUB,13.00 uur, zaal AZ 112. TENTOONSTELLINGEN Vluchtelingenkunst./nt/iest///ofthe square. F. Silla en B. Odambo. Tot 30 september, gebouw S.

BRIDGEDRIVE THESEUS

v 'Sar^' ^i^"

Dat kan weer op het eerste juristenfeest, met d.j. en de te gekke band no static! Waar? Noorderligt Wanneer? Do. 16 Sept., aanv. 22.00 uur. Prijs? Kassa TYPEWERK f 4 , 5 0 , v.v.k. f 3,50. Voorverkoop 13 Voor al uw typewerkzaamheden op Word­ t / m 15 sept, hal gebouw A, tussen 12.00 Perfect 5.1. Bel 013­631712. Uitprinten en 14,00 uur. mogelijk! ■ .­ .,.

BELEGGEN IN VASTGOED NAUTIKOS

ZEILINSTRUCTEUR Ben je een enthousiaste zeiler? Wordt zeilinstructeur bij volwas­ senen­zeilschool Heegermeer! De opleiding start in januari 1994. Bel voor meer info met Jean, 040­519863 of de Zeilschool 05154­ 42363.

MERCURIUS

TE KOOP > . ^ .­**f ONWIJS!? Baarda, De Goede; Basisboek Methoden Maandag 13 september om 20.00 uur & Technieken. Den Boon, Van Niekerk; op de KUB, zaal AZ 115; Het Grote Onder­ Bereiksonderzoek & Mediaplanning wijsdebat met o.a. minister Ritzen, voor­ (nieuw!) Bel 368102. zitter LsvB, voorzitter LAKS en een lid

BOEKENPLANK LEEG?

HULP & BEDIENING GEVRAAGD Ben je vriendelijk, beliulpzaam en liou je van Indonesiscli eten? Bel 436790 voor baan in bediening van restaurant. Vragen naar John/Richard. Voorkeur mannen, 2 dagen beschikbaar (mini­ maal).

15.00 ­ 03.00 uur­

zondag: 15.00 ­ 01.00 uur

WIM VAN OOSTE N uit het Westen, regelt uw vervoer het allerbeste. 1 of 50 touringcars bestellen? Wim van Oosten bellen! 02510­23060 02943­1210

STAPPEN Volslanke brunette, lange benen, lieve donkere ogen, paardestaart zoekt spor­ tieve ruiter m/v om mee te stappen, dra­ ven en galopperen. Zin in paardrijden? Bel TSR Cave Ne Cadas. Tel.; 013­ 437736 Martijn of 013­361836 Carmen.

TSMG Muziek je hobby? Kom in het symfonie­ of salonorkest spelen. Voor meer infor­ matie (ook over ensemblemogelijk­ heden). Bel nu: Florien 013­360523.

UNIVERS tllburgs universiteitsblad REDACTIE pieter siebers hoofd red acteur [le\. 2 9 2 6 ) paul van d e n broek ( 2 9 2 5 ) , dylan van eijkeren ( 2 2 7 2 ) , michel knapen ( 2 5 0 6 ) , gerard rutten ( 3 3 3 0 ) , angela van schendel assistente (2277) VORMGEVING gert­jan bloemers ( 2 2 7 2 ) MEDEWERKERS mark van a s s e n , ralf bodelier, pascalle c a p p e t t i , ruud d i n g e m a n s , roland e n t h o v e n , bert heffels. nen j a n s . michel j e h a e , anita de j o n g , corine de kater, klaas mulder, barbara snoeren REDACTIERAAD mr. h.a.m. backx, b. bekker, dr. f. b o e k e m a , dr. h. evers, j . rietveld, f. t e n n i s s e n , dr. a. vallen, j . v. vugt, c. van wagtendonk, mr. p. zoontjens voorzitter maurice ackermans ad viseur FOTO enk van der burgt ADVERTENTIES angela van s c h e n d e l , kamer a 1 7 , tel. (66) 2 2 7 7 OFFICIËLE ME DE DE LINGE N afd. pers en voorlichting, kamer b 1 0 , tel. (66) 2 0 0 1 KOPIJ alle kopij m o e t uiterlijk o p donderdag 1 2 . 0 0 uur m de week vóór het verschijnen in het _ bezit van de redactie zijn REDACTIE­ADRES/ADVERTENTIÈS warandelaan 2 , 5 0 3 7 ab tilburg kamer a 1 5 t / m a 1 7 fax nr. 6 3 0 1 4 5 LANDELIJK SAME NWE RKINGSVE RBAND hoger onderwijs persbureau hop waarbij verder aangesloten: ad valvas vu amsterd am, cursor eind hoven, delta delft, folia uv amsterdam, ku­nieuws nijmegen. mare leid en, observant maastncht, u­blad utrecht, uk groningen en universiteitsblad twente REDACTIE HOP frank s t e e n k a m p , pieter evelein, marcel wiegman DRUK drukkerij de j o n g , baarle­nassau ABONNEMENTEN s t u d e n t e n f 15,­ per jaargang voor n i e t u n i v e r s i t e i t s i e d e n f 4 0 , maak voor e e n abonnement het bedrag over op giro 1 0 7 7 4 9 6 t.n.v. katholieke universiteit brabant, o.v.v. ' a b o n n e m e n t univers jaargang 3 1 *

9 september 1993

UNIVERS^

.

^

^

EDE DE L I N GE

^ir

De mededelingenpagina wordt verzorgd door de afdeling Pers en Voorlichting (gebouw B, kamer 10, tel. 2001). Diensten en faculteiten leveren via één centraal punt (het secretariaat) kopij z.s.m. aan, uiterlijk donderdag vóór IS.OOuurvoorhet verschijnen van de nieuwe Univers. I.v.m. beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kernachtig te formuleren. De redactie kan het bericht wijzigen. Bij teveel kopij krijgt de hoogste actualiteitswaarde voorrang.

ALGEMEEN REKENCENTRUM

Voor studenten aan de KUB zullen m 1 V het nieuwe studiejaar door het rekencentrum een aantal cursussen verzorgd worden Belangstellenden kunnen zich vanaf heden mschn) ven op vertoon van KUB kaart De kosten bedragen fl 15,00 per dagdeel en het cur susmateriaal kost fl 10,00, te voldoen bi| inschrijving Het cursusprogramma voor sept/okt is als volgt Cursus SPSS 14enl6sept(9 00 12 30 u| en 20 en 22 sept (13 30-17 00 u| -^Basiscursus WP 5 1. 27 en 2B sep.t (13 30-17 00 u) en 6 en 7 okt (9 0012 30u) Basiscursus WP 5 1 11 en 12 (13 30 17 00u)en20en21 (9 00-12 30u)okt Cursus GW 5 okt (9 00 12 30 u) - Cursus GW 19 okt (13 30 17 00 u) - Cursus GW voor buitenl studenten (Engels) 13 okt (9 00 12 30u) Bovendien kunnen studenten zich in schrijven op opengebleven plaatsen van cursussen voor medewerkers (Nieuwe) Software.

De volgende PC Software kan gekopi eerd worden na vertoon van college of KUB-kaart SAS-PC kleme versie (benodigd aan tal schijfjes 3,5' DD 7ofHD4,5,25' DD 13 of HD 5) SAS PC volledige versie (3,5" DD 18 of HD 9, 5,25 ' HD 18) - SPSS-PC (3,5 ' DD 9 of HD 5, 5,25' DD 18ofHD6) - HARVARD GRAPHICS voor DOS (3,5" HD 4) - HARVARD GRAPHICS voor WINDOWS (3,5" HD 8) - dBASE in PLUS (3,5" DD 3 of HD 3, 5,25" DD 5 of HD 5) - dBASE rv versie 2 O (3,5" DD 5) - EUROGLOT (vertaalprogramma elektronisch woordenboek) (3,5" DD 7 of HD 7) - CARDBOX PLUS(5,25" DD 4) WP5 lvoorDOS(3,5"DD6ofHD6, 5,25" DD 12 of HD 12) - WP 5 2 voor WINDOWS (3,5" HD 7) QUATTRO PRO voor DOS (spreadsheet) (3,5" DD 4 of HD 4, 5,25" DD 8 of HD 8) - QUATTRO PRO voor WINDOWS (3,5" HD 4) - WP taalmodules (Engels(UK en US), Frans, Duits, Italiaans, Spaans en Russisch) - Afbeeldingen bibliotheek (voor WP] (3,5 DD 6 of HD 3, 5,25 DD 12 of HD4) - Anti virus programma's Scan en Clean(versie 102), McAffee viruss canners Printer-driver voor de printer in de bibliotheek M 1 v maandag 13 sept wordt per pak ket fl 1,50 administratiekosten berekend Voor het inschrijven voor cursussen en het kopieren van software kunt u terecht bij het Computer Informatie Cen-

trum gebouw C, tweede verdieping, kamer C245, tel 013-663111 Openingstijden dagelijks van 10 00 tot 12 00 u en van 13 00 tot 17 00 u, maandagochtend gesloten

uiteraard wel geslaagd bent voor de propedeuse) dan verzoeken wij U dringen p o contact op te nemen met Mw M Lukkenaer, kamer B 427, tel 013(66)2023

PC-SHOP

ONVOLLEDIGE PROPEDEUSE

Via de PC shop kunnen, vaak met aan trekkelijke kortingen, pc's, printers, software pakketten en diverse computer toebehoren aangeschaft worden Een keuze kan gemaakt worden uit de belangrijkste merken zoals Apple, Compaq, Epson, HP, IBM, Olivetti, Escon, Tulip etc Medewerk(st)ers van de KUB kunnen profiteren van het PC-Prive-Project Regelmatig zijn er in de PC-shop speciale aanbiedingen, op dit moment - OLIVETTI PCS 33,386SX, 85 MB, 2MB intern geheugen, VGA kleur Prijs fl 1599, (mcl btw) -ESCOMPRIMO,486SX,210MB,4MB intern geheugen, SVGAkleur(LR) Prijs f12249, (incl btw) Beide PC's worden geleverd met muis, DOS en Windows zijn geïnstalleerd Kamemummer en openingstijden ko men overeen met die van het Compu ter Informatie Centrum Tel PC-shop 013 663059 BEURZEN VOOR STUDIE iN HET BUITENLAND

British council fellowship scheme 1994 Via de British Council is bet mogelijk voor bijna afgestudeerden en reeds af gestudeerden en AIO's om een beurs voor studie in het Verenigd Koninkrijk te verkrijgen De deadline is 22 okt ONBESTELBARE POSTSTUKKEN

WIJ verzoeken u, wanneer een voor u bestemd stuk op de lijst voor komt, binnen een week na verschijning van dit nummer te reageren bij de afdeling Registratuur en Archief, 153 van ge bouw A of via tel (66)2808 De stuk ken zullen circa een week na verschijning van deze Univers aan de afzender worden geretourneerd Geadresseerde Afzender dr R J H van den Berg VU A'dam dhr Van Kesteren(IZA) D e t a m Nieuws, Utrecht d r G Richards ?", Londen F H Schraven ACG ZLM Accoun tants en Belastingadviesbureau CURSUS ONTWIKKELINGSVRAAGSTUKKEN

Het Instituut voor Ontwikkelings vraagstukken (IVO) van de KUB organiseert ook dit jaar weer een inleiden de cursus ontwikkelingsvraagstukken aan de KUB De cursus loopt van okt 1993 tot april 1994 en telt 20 tot 24 bijeenkomsten Je kunt kiezen uit 3 mogelijkheden maandag- of dinsdagavond van 20 00 tot 22 00 of woensdagochtend van 11 00 tot 13 00 De cursus staat open voor iedereen die meer kennis van en inzicht m de achtergronden van de Derde Wereld wil krijgen Er wordt gewerkt aan de hand van lite ratuur, aangevuld door discussies, gastsprekers, video's en spelvormen De kosten van de cursus bedragen ƒ 80, mcl 7 literatuurbundels Voor mf en aanmeldingen kun je contact opnemen met Carla Kivits of Willem Jan de Gast IVO, Kamer R28 tel 013 662556(013 662264)

FACULTEIT ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN PROPEDEUSE ECONOMIE-BIKECONOMETRIE

De groepsindeling voor werkcolleges kun je vinden in de gang op de 4e etage gebouw B bi) het Onderwijsbureau UITREIKING PROPEDEUSE DIPLOMA'S

De diploma's voor geslaagden voor de propedeuses worden als volgt uitge reikt 28 sept ' 9 3 o m l 6 30u aan studenten Economie die geslaagd zijn per mei/ juni j 1 13 okt '93 om 16 30 u aan studenten Economie die geslaagd zijn per aug il 12 okt ' 9 3 o m l 6 30u aan studenten BIK 14 okt '93 om 16 30 u aan studenten Econometrie Plaats van uitreiking is de Aula Indien U een week voor uitreiking nog geen uitnodiging hebt ontvangen (en

Heb je nog met voldaan aan alle propedeuse verplichtingen maar wel aan minimaal 70 % daarvan en wil j e m dec / jan a s deelnemen aan doctoraal ten tamens, dan moet je hiervoor een aanvraag indienen bij de studie adviseur voor lokta s Formulieren liggen m de kast op de gang bij het OWB 4e etage en kunnen in de daar aanwezige brieven bus gedeponeerd worden Let op formulieren die op of na 1 okt binnenkomen worden niet meer m behandeling genoWIJZIGINGEN COLLEGEROOSTER PROPEDEUSE ECONOMIE

pag 1-3 College Informatica (groep I en II) wordt verzet van di naar wo 16 40 18 3 0 u m A Z 10 pag 3 College Adm Technieken voor groep II vervalt op wo en wordt verzet naar di 1110 13 00 u in AZ 10 EENMALIGE WIJZIGING ROOSTER

Groep B, 2e doctoraaljaar Bedrijfseconomie Het college Organisatie van de Onderneming 2 (voor groep B) van ma 13 9 wordt verzet naar do 15 9 van 20 00 22 00 u in CZ 101 DOCTORAAL ALGEMENE ECONOMIE/ BEDRIJFSECONOMIE

Opvr 17 sept om 14 15 u in zaal AZ 8 zal er voorlichting gegeven worden over het nieuwe accentprogramma Bestuurseconomie Degenen die dit programma reeds volgen of dit gaan volgen, krijgen tevens de gelegenheid zich hiervoor in te schrijven Ook op het vakgroepsecretariaat Algemene Economie kamer B 535, tel 013(66)2416 kan men zich voor dit accent programma inschrijven INSCHRIJVING BEHAVIOURAL ACCOUNTING

Vanaf 15 sept '93 kunt U zich op het secretariaat bednjfseconomie inschrijven voor de cursus 'Behavioural Accounting', die op di 26 okt opstart De cursus wordt gegeven door drs F v Laerhoven en dr J Rocour Er kan m principe gekozen worden tussen de volgende tijden 9 15 11 10 u (AZ6)en 13 50-15 45 u (SZ 21,111 de vermei dmg m het collegerooster) Het boek 'Behavioural Accounting'van de schrijvers Siegel/Ramarouskas-Marconi behoort tot de verplichte literatuur ONDERNEMINGSRECHT

Inzage in het tentamen Ondernemingsrecht van 3-8 j 1 is mogelijk op dl 149 a s U kunt zich hiervoor opgeven bij Mw I Smit, kamer B 1007, tel 013(66)2281 ECONOMETRIE

111 wat er in het collegerooster staat, zal het college 'Total Quality Management' helaas geen doorgang vinden ECONOMETRIE

De volgende doctoraalstudenten Econometrie zullen op 10 sept a s. een voordracht houden m 5Z 27 13 00-13 30 u L V Kessel (Campma/ Melkunie), Uitbreidingen m b t de weiverwerking m het LP-model, van Campina/Melkunie 13 30-14 OOu G J de Haan (Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek) De ontwikkeling en implementatie van een systeem voor onderzoeksplanning 1400 1430U R G Strausz(Commis SIC van de Europese Gemeenschap) De E G -fusieregeling en haar drempels 14 30-15 00 u C M Dehs (Instituut voor Bos-en Natuuronderzoek) Kosten van stedelijk groen m relatie tot de maatschappelijke waarden 15 00-15 30 u S M Buckens (Hendrix Voeders) Patronen m de vraag naar veevoeder Belangstellenden zijn van harte wel kom

FACU LTEIT WIJSBEGEERTE BEDRIJFSETHIEK

Studenten die een werkstuk hebben geschreven voor bedrijf sethiek (R Jeurissen) kunnen dat, voorzien van com mentaar, ophalen m kamer P 2 211 DERDEJAARSSCRIPTIE

Voor enkele studenten bestaat de mo-

gelijkheid om een derdejaarsscriptie te schrijven over een onderwerp uit de bedrijf sethiek Gevraagd sterke belangstelling voor het onderwerp Geboden degelijke begeleiding Dr R Jeurissen, Faculteit der Wijsbegeerte, P 2 211, tel 2702

FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID LITERATUUROPGAVE BESTUURSRECHT A De verplichte literatuur voor Bestuurs recht A (propedeuse, tweede semester) IS, naast de Leidraad - P W A Gerritzen Roden en I C van der Vlies, Beginselen van bestuursrecht, Samson H D Tjeenk Willink, Alphen a/d Rijn, nieuwste druk, W Komjnenbelt Re sume, Hoofdlijnen van administratief recht. Lemma Utrecht, nieuwste druk, - Jurisprudentie, te vinden m A H M Gerritsen e a , Jurisprudentie Publiek recht, W E J Tjeenk Willink, Kluwer Deventer, nieuwste druk

heid zal bij dit thema aan de orde komen (docent drs H Keuzenkamp), c Toezicht financiële instelling in een nieuwe financiële omgeving, in het kader van dit thema wordt o a ingegaan op de vraag m hoeverre een adequaat toezichtskader een aanpassing van de Wet Toezicht Kredietwezen vereist (docenten prof dr J J Sijben en dr G van Roij), d Het internationale monetaire systeem en de weg naar de EMU, m de colleges aan dit thema geweid zal o a de werking van het EMS ruim aandacht krijgen (docenten prof dr J J Sijbenendr G vanRoij) Het tentamen voor het vak zal schriftelijk zijn en uit open vragen bestaan Studenten worden m de gelegenheid gesteld in een 2e sem als vervolg op het beschreven keuzevak op basis van de daarvoor bestudeerde stof en m overleg met de docent(en) nader vastgestelde literatuur een werkstuk te schrijven

FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN

2E KANS TENTAMEN POLITICOLOGIE

Voor een 2e kans voor het tentamen politicologie kan tussen 21 en 24 sept een take home examen worden opgehaald Plaats Kamer P Depla,B1103 KEUZEVAK JEUGDRECHT

De colleges Jeugdrecht, jeugdbescherming en jeugdbeleid beginnen op 6 sept om 11 10 m SZ 30 Onderwerp m dit sem ishetjeugdstraf(proces)recht Aan de orde zullen komen het jeugdsanctierecht, het jeugdstrafprocesrecht en het probleem van jeugdcriminaliteit, pre ventie en buiten-justititiele afdoening Inschrijving vooraf is met nodig Lite ratuurlijst en inschrijvingsformulier worden tijdens de colleges uitgereikt KEUZEVAK PERSONENEN FAMILIERECHT

De colleges Personen en familierecht vangen aan op 8 sept om 15 45 m AZ 02 Onderwerp in dit sem is het relatie recht, waarbij aan de orde zullen komen het afstammingsrecht en de rechtsvra gen die ontstaan door de moderne bevruchtingstechnieken (donormsemematie, m vitro fertilisatie, embryo transfer) en draagmoederschap Inschrijving vooraf IS niet nodig Litera tuurlijst en inschrijvingsformulier worden tijdens de colleges uitgereikt BURGERLIJK RECHT B

Nabesprekmgscollege Burgerlijk recht B tentamen van 23-8-1993 vindt plaats op WO 22 sept a s van 18 45 - 20 15 uur m AZ 111 PRIVAATRECHT PROPEDEUSE DEELTIJDSTUDENTEN

Het eerste college privaatrecht voor deeltijdstudenten zal worden gegeven op ma 20 sept a s van 18 45 22 15 uur in SZ 17, en met zoals abusievelijk m het takenboek staat vermeld op 29 sept STRAFRECHTELIJKE STAGES

Op dinsdagavond 21 sept om 19 30 uur in CZ 104 vmdt een voorlichtmgs bijeenkomst plaats over strafrechtelijke stages Alle studenten die strafrech telijk afstuderen zijn hierbij van harte welkom Inl B 1008, tel 662254 ECONOMISCHE STRAFRECHT

Het keuzevak economisch strafrecht wordt m het eerste semester gegeven op dl van 11 20-12 50 uur in CZ 105

STAGE- EN ONDERZOEKSCOÖRDINATOR A&OPSYCHOLOGIE

M 1 V van 1 sept is drs Titia Meijer de nieuwe stage en onderzoeks-coordmator van de sectie A&O-Psychologie Studenten die willen beginnen met hun stage of onderzoek dienen zich ruim 2 maanden van te voren te melden bij de coordinator Studenten met vragen over de studie A&O psychologie kunnen zich eveneens tot haar wenden, kamer P808, tel 2398 Spreekuur elke maandag tussen 14 en 16 uur of na tel af spraak CURSUS LESBISCHE EN HOMOSTUDIES

Door publicaties in verschillende studiegidsen IS onduidelijkheod ontstaan over het doorgaan van de cursus Lesbische en Homostudies, die verzorgd wordt onder verantwoordelijkheid van FSW en was ingepland voor het 1 e sem van het collegejaar 1993/1994 Conform het besluit van de faculteitsraad FSW zal de cursus geen doorgang vmden in het Ie semester Het facul teitsbestuur FSW zal met de werkgroep Lesbische en Homostudies m overleg treden om te bezien of voor het 2e se mester wel een cursus Lesbische en Homostudies onder auspiciën van FSW doorgang kan vinden Hierover zal tijdig in Univers worden bericht MEDEDELING VOOR ALLE DOCTORAALSTUDENTEN

Op ma 13 sept begint de cursus Taal & Sekse m CZ 111 Deze cursus is toegankelijk voor alle doet studenten en wordt gegeven door prof dr T M Wilemsen van de vakgroep Vrouwenstudies e a De cursus wordt gegeven op elke maandag van het Ie semester van 15 45 17 25 uur Op do 9 sept begint de inleidende cursus v r o u w e n s t u d i e s Socialisatie, Macht en Sekse Docenten zijn drs Th van den Heuvel en Dr A vanLenmng Deze cursus kan gevolgd worden door alle doctoraalstudenten en vmdt plaats in PZ 201 van 9 15-10 55 uur Er liggen uitgebreide brochures over cursussen bij Vrouwenstudies klaar op het secretariaat in P 505 Gratis verkrijgbaar

KEUZEVAK ECONOMIE

VTW

M i v het collegejaar 93/94 wordt van uit de vakgroep Algemene Economie van de FEW een keuzevak voor juridische studenten verzorgd De colleges worden verzorgd m het Ie sem op do van 9 15 10 55 uur m PZ 203 In de colleges wordt binnen een viertal thema's ingegaan op de regulering van het economisch leven en de problemen die zich daarbij voordoen Ook aan de Europese aspecten van de regulering wordt aandacht geschonken Aan elk thema wordt een drietal colleges geweid De literatuur voor elk thema bestaat uit enkele artikelen Zowel colleges als literatuur vragen nauwe lijks economische voorkennis De vier thema's zijn a Economische Mededm ging, gaat o a over de regulering van de markt voor agrarische produkten en het monopolie en kartel verschijnsel (do cent H J Klok), b Arbeidsmarkt en sociale zekerheid, de actuele discussie over de aanpassing van het sociale ze kerheidssysteem met het oog op de realisering van volledige werkgelegen-

TOM AND RUTH RIVERS INTERNATIONAL SHOLARSHIPS

De WLRA stelt elk jaar een aantal beurzen beschikbaar voor studenten VTW voor deelname aan internationale conferenties Deadline 1 januari 1994 Informatie en aanmeldingsformulieren drs Thijs van Vugt, S 169, tel 662313 STUDEREN IN HET BUITENLAND

BIJ de vakgroep VTW zijn voldoende mogelijkheden beschikbaar om een deel van je studie in het buitenland door te brengen STUDENTENUITWISSELING MET AUSTRALIË

Voor het academisch jaar 1993/1994 is er m het 2e semester nog plaats voor een VTW-student om aan een studentenuitwisseling met de School of Leisure and Tourism Studies van de University of Technology Sydney in Australië deel te nemen VTW studenten die hun verplichte gedeelte VTW

9 september 1993

.j^

EDE DE L I N GE hebben afgerond en interesse hebben hieraan deel te nemen kunnen zich voor 15 sept melden Voor 1994/1995 zijn wederom twee plaatsen beschikbaar m Sydney Hiervoor ligt de aanmeldingsdeadline op 1 dec 1993 Geïnteresseerden dienen alle verplichte VTW vakken afgerond te hebben bi) vertrek naar het buitenland ERASMUS UITWISSELINGEN

Elk )aar biedt VTW de mogelijkheid aan studenten om in het kader van ER ASMUS m het buitenland een aantal sector of functiespecifieke keuzevakken te volgen of onderzoek te doen in het kader van het afstuderen Aange zien m de regel de in het buitenland behaalde resultaten erkend worden in het doctoraal VTW hoeft van tijdsver lies geen sprake te zijn Naast het be halen van studiepunten kun je ook nog wat culturele ervaring op doen Het is mogelijk om in Londen, Leeds, Bilbao, Brussel, en nog vele andere plaatsen in Europa te studeren Geïnteresseerden dienen alle verplichte VTW vakken afgerond te hebben bij vertrek naar het buitenland Aanmelden voor 20 sept PROP. PSY

Het overzicht van de tentamenzalen voor het studiejaar 1993/1994 hangt op het bord in de hal van gebouw P en bij het onderwijssecretariaat m gang 3 De zaalmdelmg wordt door de docent van het betreffende vak bekend gemaakt Alle tentamens vinden plaats vanaf 18 30 uur

MEMO STUDENTEN TEV

Op maandag 13 september zal de Tilburgse Econometristen Vereniging haar jaarlijkse Algemene Leden Vergadering houden Cafe Uit (Heuvel 18), om 20 00 uur Indien het vereiste quorum met aanwezig is, zal direct een nieuwe ALV worden uitgeroepen VITE

14 September ledenborrel Polly Ma goo EFACT

Word actief bij Efact Er is nog plaats in de congres-, de onderwijs-, de activitei tencommissie en m de Redactie die Defacto en Le Facteur uitgeeft Gewoon lid worden is ook verstandig omdat de centrale boekmkoop voor leden weer m volle gang is De bestelformulieren zijn verkrijgbaar in de hal van gebouw A van 12 00 tot 13 30 uur Voor informatie, inschrijvingen, tips, koffie, thee of wat dan ook kun je te recht op de Efact kamer RI, iedere dag van IO 00 tot 16 00 uur Je kunt natuurlijk ook bellen 013 662991 DEBATING CLUB TILBURG

Maandag 13 september start de DCT de basiscursus debatteren in de boven zaal van cafe de Roskam (Heuvel 5) In deze cursus komen alle belangrijke aspecten van presenteren en debatteren aan de orde Wil je lid worden, geef je dan op (beperkt aantal cursusplaatsen) belGijsWeemnktel 361370 of Marcel van Roij tel 560774 CINEMA

Filmverenigmg Cinema presenteert in het kader van'Cinema Cinema de film m de film' woensdag 15 september (SZ17af5, )om20 00uur'T/2ePiayer' het leven van een jonge meedogenloze pro ducent verandert drastisch als hij ano nieme dreigbrieven ontvangt Nog nooit deden er zoveel Hollywood ster ren mee als in dit cynisch portret van hedendaags Hollywood Van Robert Altman, regisseur van M A S H

lUNlVERSH

soc LITERATURE OF COURSE 'INTERNATIONALIZATION OF CULTURE' (first semester 1 9 9 3 / 1 9 9 4 )

Students who will attend the course 'Internationalization of culture' in the first semester have to purchase the following books in due time Stuart Hall, David Held and Tony McGrew (eds ), Modernity and Its Futures Cambridge Polity Press, 1992 John B Thompson, Ideology and Modern Culture Critical Social Theory in the Era of Mass Communication Cambridge Polity Press, 1990 In addition, a set of articles will be available from Sept 6 onwards at the secretary of the Department of Socio logy, room S 15S These articles should be copied individually at one's own expense

FACU LTEIT LETTEREN FACULTEITSMIDDAG

Ondanks de Faculteitsmiddagop 9 sept gaan de avondcolleges vanaf 17 40 normaal door ROOSTERWIJZIGING

Het hoorcollege van de cursus Logica is verplaatst naar dinsdag 9 15 - 11 10, zaalSZ 137 SUBSIDIE BUITENLANDSE STUDIEACTIVITEITEN

Aanvragen voor subsidie voor studie of stage in het buitenland 4e kwartaal deadline 15 okt Inf bij Denise Linde nau, B 205

VACATURES Vacatures, geplaatst in Univers, zijn uitsluitend bedoeld voor werknemers van de KUB.

De (KUB) en de (TUE) hebben sinds 1977 een overeenkomst tot samenwerking op de gebieden onderwijs, onderzoek en dienstverlening

AEGEE-TILBURG

Woensdag 15 september is de Algeme ne Ledenvergadering We verwachten je om 20 00 uur m AZ 07 Hier zal het nieuwe bestuur en de commissies bekend worden gemaakt Daarna volgt de borrel in cafe Kandmsky Dit is tevens de laatste avond dat je je kunt opgeven voor het kamp Inschrijvmgf 50,00 contant betalen Kom langs bij AEGEETilburg (kamer R3 tel 663271) DICIT

DiCiT is een jundische pleitveremging die voor haar leden ieder jaar een aan tal aktiviteiten organiseert Ben je geïnteresseerd in onze aktivitei ten, dan kun je geheel vrijblijvend eens komen kijken bij onze eerste pleitzit tmg, die op 22 september om 19 30 uur zal plaatsvinden De kosten van het lidmaatschap bedragen / 15, per jaar Als lid ben je absoluut met verplicht om te pleiten' Info Dagmar Breukers, tel 013 438669 of Ronald Dielissen, tel 013 637997 MARKETING ASSOCIATIE KUB

We zoeken nog enkele actieve leden Onder andere een eindredacteur voor ons magazine Verder starten we dit collegejaar met de 'Job Training Commissie', die studiegerichte activiteiten zal ontplooien Zoals uitreksels, afstudeervoorhchting, soUicitatievooriich ting, commerciële communicatie training, verkooptrammg enz Nieuw gierig' Kom langs m R25 tussen tien en twaalf (663044)

Perl I 1994 bestaat bij het Samenwerkingsorgaan op de vakgebieden van de vakgroep Strafrechtswetenschappen van de fac der Rechtsgeleerdheid van de KUB, de vakgroep Discrete Wiskun de van de fac. Wiskunde en Informati ca en de vakgroep Techniek-dynamica (leerstoel Recht en Techniek) van de fac Wijsbegeerte en Maatschappijwe tenschappen van de TUE een vacature ASSISTENT IN OPLODING ( V / M )

(vac nr 206 93 04) " voordevolledigeWiefttijd(38uurp w ) , voor het verrichten van ]>romotie-onderzoek o|)|iet onderwerp Van 'Encryp tie van gegevens m verband met justi tiele en païticuliere belangen' Taak nader uitwerken van de probleemstel ling, literatuurstudie, volgen van relevante cursussen bij AIO netwerken en/of m de Onderzoekscholen van de TUE en KUB, uitvoeren van het expe rimenteel onderzoek, rapportage in de vorm van artikelen in wetenschappe lijke tijdschriften en een proefschrift Gevraagd In eerste instantie wordt gedacht aan een jurist, strafrechtelijke of mforma tierechtehjke afstudeerrichting met kennis van, dan wel aantoonbare be langstelling voor mformatietechnolo gie Een 'B pakket' bij de VWO oplei dmg strekt deze kandidaten tot aanbe veling Ook kandidaten met een wis kunde en informatica opleiding en daarnaast kennis van, dan wel aantoonbare belangstelling voor het (straf proces)recht kunnen reflecteren Standplaats afhankelijk van de fase van het onderzoek aan de KUB of de TUE Inl betreffende de functie kunnen tel worden ingewonnen bij mr P Wie mans, KUB, 013 662743, prof dr J Smits en prof dr H van Tilborg, bei den TUE, 040 474165/472739 Pet 1 I 1994 bestaat eveneens bij het Samenwerkingsorgaan op de vakgebie den van de vakgroep Econometrie van de Fac der Economische Wetenschap pen aan de KUB en van de vakgroep

gevestigd Telefonische.r|]er^rkbaarheid I n f o r m a t i e c e n t r u m 662211, S t e u n p u n t Studiefianciering 063212154 ASSERTIVITEITSTRAINING

Heb je moeite met het opkomen voor jerzelf' Durf je met aan een gesprek te beginnen' Houd je je mond m een groep' Weet je niet hoe je kritiek kunt hanteren'Kun je geen'nee'zeggen'Stu dentenzaken biedt je de mogelijkheid om mee te doen aan een assertivi teitstrainmg (leren opkomen voor jezelf zonder de bedoeling te hebben om anderen voor het hoofd te stoten) Inlich tingen en inschrijvingen voor de trai ningen verkrijgbaar m het Informatie centrum OPJUTGROEP

Stel je het studeren steeds opmeuw te languit'Lukt het je met een evenwicht te vinden tussen studie en ontspanning' Komt er weinig terecht van al je studieplannen'Studentenzakenbiedt je de mogelijkheid om mee te doen aan een studie intensivenngsgroep (=opjut groep) Inlichtingen en inschrijvingen in het Informatiecentrum UITSTROOMCURSUSSEN

Dit najaar wordt er wederom een nieu we cyclus uitstroomcursussen door studentenzaken georganiseerd Voor een brochure met informatie over de inhoud van de cursussen, de data en de voorwaarden voor inschrijving, even als voor het inschrijven zelf kun je te recht m het Informatiecentrum

MAK VRIJWILLIGER

Word aktief als MAK vrijwilliger en organiseer activiteiten, zoals het ECOfeest en het Faculteitskamp' Heb je interesse, B320 of bel (66)2999

STUDENTENZAKEN Openingstijden Informatiecentrum STUZA (Gebouw N, kamer 24) Maandag 13 00 16 00 uur Dinsdag t/m vrijdag 09 00 16 00 uur In het Informatiecentrum van Studentenzaken kun je terecht met alle vra gen die betrekking hebben op het studeren en/of student zijn De balie van het Steunpunt Studiefinanciering is eveneens m het Informatiecentrum

CENTRUM VOOR WETENSCHAP EN LEVENSBESCHOUWING WEEKEND HEUSDEN

Heb JIJ zin m een weekend wat anders' Bijvoorbeeld samen met maximaal vijf tien medestudenten actief zijn en ontspannen gesprekken voeren over 'serieuze'onderwerpen HetCWLbiedtje dan een themaweekend m de bosrijke omgeving van Heusden Hier word je vrijdagavond 17 september om 20 00 uur verwacht Onder de titel "Een wereld van verschil" staan we dat week end stil bij een aantal verbanden waar ook ji) direkt of indirekt deel van uit

Logistieke Besturingssystemen van de Fac Technische Bedrijfskunde aan de TUE een vacature voor een ASSISTENT IN OPLEIDING ( V / M )

(vacnr 206 93 05) voordevoUedige werktijd(38uurp w ), voor het verrichten van promotie on derzoek naar de 'invloed van planningsparameters in voorraad en distributiesystemen' Taak hteratuurstudiem b t het gebruik van temen voor distributieplannmg (DRP) en produktieplannmg (MRP), korte praktijkstage (bi) voorkeur als begeleider van een afstudeerproject), nader uitwerken van de probleemstel ling, verrichten van kwantitatief mo delmatig onderzoek naar de invloed van korte termijn informatie m b t planmngsparameters in MRP- en DRP sys temen, volgen van relevante cursussen bij AIO netwerken en m de Onder zoekscholen van de TUE en KUB, rap portage in de vorm van artikelen m wetenschappelijke tijdschriften en een proefschrift Gevraagd een afgestudeerde econometrist (spe cialisatie Besliskunde of Bedrijfseconometrie) of een afgestudeerd wiskundi ge (specialisatie Mathematische Besliskunde) Standplaats KUB / Tilburg Inl betreffende de functie kunnen tel worden ingewonnen bij prof dr F van der Duyn Schouten, KUB, 013-662122 (prive 0I804-225I3),prof dr A deKok, TUE, 040 474233 (prive 04998-95999) Voor beide fimkties geldt Overige informatie kunt u verkrijgen bij mevr mr K Leurs (secretaris SOBU) KUB, 013 662380 bij wie u tevens om depro/ectomschrijvingkunt verzoeken Het universitaue beleid is gericht op het mdienstnemen van een gro ter aantalvrouwen, gehandicapten en leden van etnische minder heidsgroeperingen Zij worden daarom nadrukkelijk uitgenodigd te solliciteren

maakt, variërend van het gezin tot Europa Zondagmiddag na de lunch wordt het weekend afgesloten De bij drage in de verblijfskosten bedraagt ƒ25. De folder over het weekend ligt op diverse plaatsen m de KUB en is ook te verkrijgen m het Stiltecentrum Daar kun je ook terecht voor nadere mfor matie en om jezelf op te geven (tel 013 662043)

STUDIUM GENERALE ONDERHANDELEN

Het leven is een groot onderhandelings feest Onderhandelen is mets anders dan een elementair middel om iets van anderen gedaan te krijgen Onderhan delen leent zich voor wetenschappelijk onderzoek dit onderzoek poogt orde ning in de chaos te scheppen Vanuit interdisciplinair perspectief kunnen pnncipes beschreven worden die m elke onderhandelmgssituatie van toepas sing zijn, hoe uiteenlopend deze ook kan zijn In dit programma zullen twee sprekers een wetenschappelijke inleiding m het thema Onderhandelen geven Daarnaast zal een van de bekendste onderhandelaars in Nederland, Hans Pont, vertellen over onderhandelingsstrategieën m de praktijk Tenslotte zijn er enkele workshops waar je het onder handelen kunt uitproberen Programma donderdag 16 september 13 00-15 30 uur zaal AZ 112 Inleidingen Maxime Kaplan (onderhandelingsadviseur te Rotterdam) over 'Ontwikkelingen van het onderhandelen' Rene Schoots (onderhandelingsadviseur te Wagemngen) over 'Onderhan delen als vaardigheid van de leider' Hans Pont (Ministerie vanBinnenland se Zaken) over 'De praktijk van het onderhandelen' 15 45 17 45 uur diverse ruimtes Paral elle workshops Maxime Kaplan Voorbereiding, fasering, een oefening en nabespreking Rene Schoots Integraal onderhandelen behandeling van een casus N B Deelname aan de workshops is gratis, inschrijving van tevoren is ver plicht Inschrijving voor 16 september buro Studium Generale, kamer N 20

MENU PERIODE 13 T/M 17 SEPTEMBER MAANDAG

blocmküol/broccolisocp of heldere kippesoep peperschmtzel of uiensaucijsjt pepersaus tuinboontjLs met kruidcnsaus of koolrabi rosti of gekookte aardappelen veg sojaburger pepersaus koolrabi rosti luxe varkenshaasje DINSDAG

Indische kerriesoep of kruidenbouiUon bami goreng kroepoek uitjes loempia atjar pang gang saus ananas of kerricburger andijvie gekookte aardappelen veg bami goreng kroepoek andijvie-gekooktt aardappelen luxe biefstuk WOENSDAG

tuinkerssoep of heldere aspergesoep kippcschnitzel of hachee kcrriesaus broccolimix of groene kool patates frites of gekookte aardappelen veg hachee van tahoe broccolimix gekookte aardappelen luxe jagerschnitzel DONDERDAG

ossestaartsoep of tomatensoep goulash of hamlapje vlecsjus poestamixe of flageolets met bechamelsaus njst of gekookte aardappelen veg njstgroenteschotel goulash luxe entrecote kruidenbotcr VRIJDAG

bonensoep of groentesoep met noedels gebakken vis of kip cordon bleu kruidensaus parijse wortelen of prei a la crème gebakken of gekookte aardappelen veg linzentaart kruidensaus parijse wortelen gebakken aardappelen luxe rode zalmmoot botcrsaus parijse wortelen of prei a la crème gebakken of gekookte aardappelen

Inschrijving op 16 september bij SG informatiestand (zaal AZ 112)

SPORT ROOSTERWIJZIGINGEN

BIB Met mgang van 6 september 1993 is de B I B -training van 15 45 uur tot 17 15 uur 1 p V 16 00-17 15 uur Ateletiek Met ingang van 6 september 1993 is de atletiektrammg voor alle niveaus op maandag 16 45 18 15 uur verschoven naar 19 30-21 00 uur Rugby Met ingang van 6 september 1993 wordt de rugbytraming gegeven van 19 00 uur tot 20 30 uur Dit in plaats van 19 30 uur tot 21 00 uur Rugby/veldvoetbal Met ingang van 13 september verhui zen deze trainingen allemaal naar de sportvelden van 't Hart van Brabant aan de Rielseweg 875 in Tilburg Voor meer informatie kunt u bellen naar het Sportcentrum K U B tel nr 663010 SCHERMEN

Kom schermen bijTSSVExcahbur Een beginnerscursus start op woensdag 8 september om 18 00 uur m de nieuwe zaal van het Sportcentrum Bescher mende kleding, een wapen en een mas ker wordt gratis ter beschikking gesteld (borg) De lustrumcommissie is op zoek naar mensen die geschermd hebben bij Excalibur Ben jij die persoon of ken je iemand die geschermd heeft bij Excalibur, neem dan contact op nemt Robin, tel 686970 Let op gewijzigde trai nmgstijden voor half gevorderden en gevorderden op floret, degen en sabel woensdag van 19 00 21 30 uur Ook dit semester is de verenigingsavond weer op donderdag, aanvang 20 30 uur in de kleine zaal van het Sportcentrum Voor info 013-366960 Lawrence CAVE NE CADA

Studenten Paardrijveremgmg Cave Ne Cadas geeft een intro mfo feest' Op dinsdag 21 september vanaf 21 00 uur staat de deur open op Kapelstraat 57 m Tilburg De toegang is gratis

lUNIVERSH

Reislustige studenten die de wereld van Shell willen ontdekken, kunnen zich nu inschri)ven voor een intercontinentale s t ^ e van 3 maanden De voor waarden' Ki|k in de linkerkolom voor een technische ontdekkingsreis Bestudeer nauwgezet de rechterkolom als je meer bedrijfskundig georiënteerd bent TECHNISCH

NIET TECHNISCH

Mogelijkheden Intercontinentale stages van 3 maanden (30 plaatsen)

Mogelijkheden Intercontinentale stages van 3 maanden (15 plaatsen)

Tevens 15 plaatsen op de circa een week durende UK Business Courses

Voorwaarden Deelname staat open voor universitaire studenten die af

Voorwaarden Afstuderen in de universitaire studierichting Werktuig-

studeren in 1995 en aantoonbare affiniteit hebben met financiën perso

bouwffcunde Scheikundige Technologie, Mijnbouwkunde Technische

neelszaken, commercie, logistiek/distributie of informatiemanagement

Natuurkunde, Lucht en Ruimtevaarttechniek, Elektrotechniek (Sterk

Inschriiving Inschrijff^ormulieren zijn uitsluitend per brieflaart voor

stroom of Meet & Regel) of Offshore Technologie Afstuderen in 1995

30 september 1993 aan te vragen bij Shell Studentenvoorlichtmg

voor de stages en in 1994 voor de UK Business Courses

SIPM HREH/112, Postbus 162 2501 AN Den Haag

Inschriiving Voor 30 september 1993 via inschrijfformulieren aan te

Gaarne studierichting universiteit en afstudeerdatum op de brieflaart

vragen bij je stagecoördinator

vermelden

Bij Shell kun je laten zien wie je bent.

^

9 september 1993

9 september 1993

lUNIVERSlcl

Perro is terug! .<>■*'

'',

. '..«■''

ï» ■*"*'

■'

EiKe avoifdom zes uur smeert het 14­jarige hondje Perro 'm. Dan is het etenstijd in de mensa op de KUB. In de hoop een graantje mee te pikken zwerft Perro rond op het KUB­ter­ rein. Vorige week donderdag keer­ de het hondje niet meer terug van zijn speurtocht. Baasje Frans Peij­ nenburg, buurman van de KUB, zat met de handen in het haar. 'Het is en blijft natuurlijk een hond en honden gaan altijd hun eigen gang. Maar een beest van 14 kent zijn eigen stek. Op een camping weet Perro zelfs beter de weg dan mijn vrouw. Ik zeg altijd tegen haar: 'Loop de hond maar na, die zet zijn vlaggen wel uit.' Toen Perro ­ zwart vuilnisbakje, rood bandje, witte stippen ­ om kwart voor zeven nog steeds niet was teruggekeerd, luidde de fami­ lie Peijnenburg de alarmklok. Waar was Perro? Het KUB­terrein werd uitgekamd, de straten afgezocht, maar alles zonder resultaat. Bij het vallen van de avond weer fluiten en roepen naar Perro. Geen hond te be­ kennen. 'De volgende ochtend maakten we weer een rondje, 's middags doorzochten we alle gaten en sloten in de Warande, maar toen we hem nog niet hadden gevonden, gaven we de hoop al op', vertelt Frans Peijnenburg. Perro's baasje belde de politie, de brandweer, de milieudienst, ieder­ een k o r t o m die over dit soort drama's gaat: 'Die weten alles over verloren en dode honden. Bij het asiel gaven we Perro's signalement op.' Toen ook deze actie niets opleverde restte de zoons van Peij­ nenburg niets anders een affiche met daarop het signalement en een foto van Perro. Tientallen kopieën vonden een plek op bomen op het KUB­terrein ­ en elders. Maar wat er ook gebeurde, de telefoon bij de Peijnenburgjes ging nitt over. Per­ ro was en bleef onvindbaar. Een grondige doorzoeking van de buurt dan: maar ook de studen­ tenflats aldaar leverde­^een enkel resultaat op. Bijna een week later, we schrijven woensdag de eerste, had de familie Peijnenburg zich neergelegd bij het feit dat Perro gewoon niet meer terug zou komen. Totdat alsnog de telefoon ging: Perro was in het asiel! 'En dat doet je wel even w^t, zo'n bericht. Als je zo'n hondje 14 jaar in huis hebt gehad, dan mis je iets', vertelt het opgeluchte baasje. Per­ ro was door een 'studenten­type', zoals het asiel het beschreef, mee­ genomen uit de mensa. Dat type vond het zo zielig dat het hondje daar rondzwierf en nam het mee naar zijn kamer. 'Waarschijnlijk kreeg die student na een paar dagen genoeg van Perro, want het kan een lastig hondje zijn', denkt Peijnen­ burg. Het was een emotioneel weerzien tussen de familie Peijnenburg en Perro. 'Toen mijn zoon zijn hand in het hok stak, begon Perro helemaal te kwispelen. Thuis maakte hij een rondje om het huis.' Wie Perro voortaan rond ziet lopen in de buurt van de mensa, kan hem gerust la­ ten gaan,iiij weet de weg naar huis al 14 jaar te vinden. [BSj

U n i VfersTur ec

Luisterend naar de academische rede van prof. dr. L. de Klerk op maandagmiddag, waar het ging om onderwijsscholen en een tweejari­ ge propedeuse, doemt de vraag op of de academische traditie om het jaar met een woordenstroom te starten, meer is dan een opeen­ hoping van mooie woorden en proefballonnen, die nauwelijks een realiseerbaar gehalte hebben. De rede van één jaar geleden, toen opende collegevoorzitter prof. dr. G. van Veldhoven het academisch jaar, kan als toetssteen gelden. De voor­ zitter sprak toen met name over de KUB als lappendeken, waar min­ stens zes studies aan ontbreken. Over bedrijfskunde en gezond­ heidswetenschappen zijn mis­ schiennogeenpaar woorden geval­ len, maar biologie en sociale geo­ grafie waren weer heel snel buiten beeld. Anders ligt dit met geschie­ denis ­ hierover beraden zich nu de faculteiten ­ en met wiskunde, waarover de economen nog een bindend advies moeten uitbrengen. Van Veldhoven zei een jaar geleden dat de KUB er eens een goed woord­ je over moest spreken, in tegenstel­ ling tot andere universiteiten, waar het gesprek erover 'allang is ge­ stokt'. Het thema: de multidiscipli­ nariteit.'Hoeprecies (de KUB hier­ aan aandacht moet schenken), dat isnog een kwestie van gesprek'. De collegevoorzitter zag wel wat in een initiatief als natuur en milieustu­ dies, waarmee je 'kunt zoeken naar een interdisciplinaire plaats waar maximale openheid is gewaar­ borgd.'

lijke achterland is de KUB druk doende zich te wortelen. De Stichting Brabants Heem name­ lijk heeft geld bij elkaar gesprok­ keld voor een 0,2 fte­bijzonder hoogleraar. Die stoel gaat heten 'Cultuur in Brabant in sociaal­ wetenschappelijk en historisch perspectief met inbegrip van de volkscultuur'. De voorzitter van de Heem­Stichting, Cees Leijten, voorziet de voordracht in het najaar, en spreekt over een eer­ ste stap. De drempels tussen de KUB en het Brabantse zijn lastig te slechten. De universiteit zal zich dan, zegt Leijten, multidis­ ciplinair ­ daar heb je het weer ­ moeten opstellen, en aandacht moeten hebben voor de micro­ kosmos. Heel goed, dat onder­ zoek van bestuurskundige F ris­ sen, over dorpsvorming, zegt de heemkundige. Juist op het terrein van de dorpsvorming (Leijten: 'Op basis van de dorpen is de Brabantse cultuur gegroeid') zou de KUB vaker haar expertise moeten laten gelden. Maar zo de KUB zich niet al te nadrukkelijk de KUB in het centrum, dat binnen als wetenschappelijk moet op­ de KUB mogelijk een dwarsverband stellen, moeten de heemkun­ vindt met een opleiding voor natuur digen in de regio zich wat meer en milieu. Het advies in deze is professionaliseren. Het inter­ aanstaande. mediair dat Leijten onder zijn Het onmiddellijke achterland van hoede heeft, kan de KUB helpen de KUB ­ dat we volgens Van Veld­ wortel te schieten, denkt de voor­ hoven mogen oprekken tot Vlaan­ zitter. 'En gezien de contacten die deren ­ verdient wat meer aandacht, ik tot nu toe met de KUB heb zo klonk het een jaar geleden. Leu­ gehad, ben ik hierover heel opti­ ven is al genoemd, vanwege de mistisch.' [PvdB] natuur, en deze zomer heeft de collegevoorzitter er nog een be­ zoekje gebracht. In het onmiddel­

Met het initiatief Natuur­ en mi­ lieustudies overigens is wel wat vooruitgang geboekt, want inmid­ dels is het Europees Centrum voor Natuurbescherming is Tilburg ge­ vestigd. Dit centrum is één van de acht door de EG geïnitieerde onderzoeksinstituten op terrein van natuur en milieu. Samen met Wageningen en Leuven participeert

Academische rede

Niels, Wat gebeurt daar allemaal op die KUBi Wordt het net een beetje een échte universiteit en dan sluit jul­ lie rector magnificus de poort. Ben maar blij jongetje dat je nog bent binnengeslopen met dat halfwas VWO­pakket van je, een jaar of wat verder en je had er naar kunnen fluiten. Niet dat je een haar beter bent dat de rest. Tenminste, als ik in het eerste nummer van Univers kijk, dan kan ik niet anders con­ stateren dat de meesten nog geen benul hebben van wat ze eigenlijk op die universiteit komen doen. En dat moet binnenkort al eerder, op het VWO reeds, gaan beslissen welke studie ze zullen volgen. Ik geloof er geen snars van. Net zomin als ik geloof dat wij dat tvnntig jaar geleden vdsten. Wat wij wél wis­ ten was dat er allerlei monumen­ tale lui een uitstekend hoorcolle­ ge konden verzorgen, waar we tot diep in de nacht over konden door­ bomen. Tegen het feit dat daar soms driehonderd man in de col­ legebanken zaten, hadden wij geen bezwaar. Dat je het kandidaats moet terug­ halen om erachter te komen of ie­ mand voor de wetenschap deugt, lijkt mij dan ook zwaar overdreven. Wat denk je van een jaartje of wat sociale dienstplicht na de middel­ bare schooU Volgens mij selecteert dat beter dan de cultus van de jeug­ dige overmoed die deze maat­ schappij wat al te vast in de greep dreigt te krijgen. Allaid

DE GSCLJFSRDS WERELD Blieven aan

mijn broer

AUard,

Hoewel niemand ruzie had met de oude, is de KUB overgegaan tot de aanschaf van 65 nieuwe kof­ fie­, melk­, fris­ en snoepautoma­ ten. De blitse machines (er staan zelfs Amerikaanse, heüsè Wur­ ■ . litzers tussen) hebben ingebouw­ de computertjes en kosten 11 dui­ zend gulden per stuk. Een van de redenen voor de vervanging van de oude, mechanische machines is de aanschaf van tienduizend milieuvriendelijke koffiebekers. Het klinkt wat raadselachtig: 715 duizend gulden uitgeven aan müieusympathiserende automa­ ten en vervolgens tienduizend volslagen onverwoestbare bekers kopen, ook teneinde het milieu te redden. Maar Chris de Vries, van Restauratieve Voorzienin­ gen, legt haarfijn een en ander uit. 'De oude a u t o m a t e n waren versleten. Ze waren storingsge­ voelig.' Wat is er gebeurd met die oude automaten? Naar de vuilnisbelt? 'Nee', gnuift De Vries, 'een ge­ deelte hebben we ingeruild bij de leverancier en een ander deel ver­ kopen we aan onderwijsinstellin­ gen die niet veel geld hebben.' Maar die automaten waren toch

65 automaten versleten? 'Ja, maar je kent 't, wei­ nig geld maakt inventief, zij laten die automaten repareren.' Nog belangrijker dan de slijtage is het 'milieuoogpunt' geweest, aldus De Vries over de automateninruil.­ 'In deze automaten kan de koffie­ beker worden gezet, en dan krijg je een dubbeltje korting.' De nieuwe, witte koffiebeker is volstrekt on­ verslijtbaar, zo wees een test uit. Om de korting te verkrijgen hoeft geen knop te worden ingedrukt: de automaat kijkt zeU of er al dan niet een beker staat. Dinsdag en woens­ dag jongstleden werden de bekers door 10 dames van de restaurants aan studenten gedistribueerd (160 werkuren voor het milieu). Doordat de machines zeer geavan­ ceerd zijn, is het makkelijk een euvel op te sporen en de voorraden aan te vullen. De Vries: 'We zien op een laptop hoeveel er is verbruikt.' In de praktijk betekent dat: de vui­ ler hoeft niks meer te tellen, alleen af te lezen. Makkelijk aan de nieu­ we koffiemachines is ook hun zelf­ reiniging. Ze zorgen tevens zelf­ standig voor nieuw water, zodat op

­

^

minder drukke dagen de koffie al­ tijd vers pruttelt. Maar, van het grootst belang zijn de nieuwe bekers. De gebruiks­ tests met de bekers ­ bij D B H en TIAS ­ rnislukten, geeft De Vries zonder schroom toe. 'Mensen • kopen 's ochtendskoff ie met een plastic bekertje voor tien cent extra, doen daar een paar keer mee, 's middags kopen ze er weer een, en vullen die bij. Mensen blijken niet de moeite te nemen elke dag hun beker mee naar huis te nemen en af te wassen.' Niet zozeer om hun milieulievend­ heid, maar in de vage hoop op milieubeschermende KUB­bers, zijn de Coppia­bekers toch inge­ kocht ­10 duizend stuks (de kost­ prijs wordt door een Blokkercas­ sière in de Heuvelstraat geraamd op vier gulden per stuk). De Vries jammert niet over het vooraf bekende non­gebruik van de onafbreekbare bekers, want je weet het nooit. En iedereen die wèl meedoet, helpt het milieu. Alle beetjes helpen. De totale KUB­donatie aan het milieu via deze automatenoperatie komt, pak 'm beet, op driekwart müjoen gulden. [DvE]

Een leeftijdsverschil ter grootte van een halve generatie ten spijt ­ en ik moet je gelijk geven. Nou ja, ten dele. Er zijn teveel studenten. En ze eten allemaal boterhammen uit zo'n zakje. Bij mijn eerste college micro­economie was het een kwar­ tier voor aanvang al zó druk, da t ik niet eens naast Lonneke kon zitten. In de pauze ben ik haar kwijt hele­ maal geraakt. Ze is thuis zeker weer in bed gekropen. Kanhaarnog niet eens ongelijk geven. De zaal stonk naar de pindakaas. Wat zijn die studenten allemaal overbodig! H et stikt van de juris­ ten in Nederlandmaar de crirnina­. liteit is nog nooit zo hoog geweest. Er zijn waanzinnig veel psycho­ logen maar niemand is gelukkig. We hebben meer academisch ge­ schoolde theologen dan kerkbezoe­ kers. Ons land telt massa 's econo­ men ­ en recessie volgt op recessie. Ziehier het resultaat van dat jaren zeventig­gebabbel: hoger onder­ wijs voor velen. Deze week stuur ik de rector een brief met hoe het verder moet met dezeuniversiteit. H oger onderwijs voor weinigen ­ daar heeft­ie gelijk in. Maar het moet anders. Sla de propedeuse over en begin alsje­ blieft niet opnieuw aan het kandi­ daats, en start direct met het doc­ toraal. Wie het niet kan volgen moet maar opkrassen. Dat is de enige manier waarop intelligentie en doorzettingsvermogen een se­ lectiecriterium zijn. Resultaat: minder lui op de universiteit, en degenen die afstuderen hebben écht wat te melden. Leve de selec­ tieve universiteit! Niels