1992 12 17

Weekblad van de Katholieke Universiteit Brabant

NIVERS

17 december 1992 jaargang 30

De impuls van de masterclass Wat heeft de leerling aan de leermeester? Dat is de vraag als een hele serie aio's te velde trekt naar de masterclass. De belevenissen van vier van de 15 KUB­aio's die aan een prestigieuze class deelnamen.

Passie en gedrevenlieid Een tweede passie. Die hebben veel weten­ schappers en medewerkers op deze universiteit. De drijfveren voor de twee passies blijken vaak dezelfde te zijn. Op pagina 9 en 12 acht portret­ ten en zestien passies.

Een tweede talent Collegelid Van Beikom schudt de hand van wetenschapper­kunstenaar Peter van Tilburg. Het beeld van deze I VO­medewerker werd geselecteerd uit de bijdragen voor de recente lustrumexpositie en is inmiddels voor 1400 gulden aangekocht door de KUB. Het titelloze sculptuur krijgt een plaats op het nog te bouwen terras bij de nieuwe koffiekamer van gebouw A. Van Tilburg was overigens gedeeld prijswinnaar; twee anderen kregen een enveloppe met inhoud. [Foto: Erik van der Burgt]

onderscheidt het dubbeltalent van degene die twee passies heeft. Het dubbeltalent uit zich even gemakkelijk in zowel bijvoorbeeld de litera­ tuur als de beeldende kunst. D egene met een tweede passie is daar vaak wat besmuikt over.

ïs­^v%

Onmogelijk serieus

Tilburgse lerarenopleiding met opheffing bedreigd De Tilburgse Universitaire Lerarenopleiding kan als zelfstandig instituut worden opgeheven. Aldus het advies van de werkgroep van de VSNU die vorige week haar rapport uitbracht. D e werkgroep adviseert het aantal landelijke opleidingsplaatsen terug te brengen van elf tot zes. D it vanwege de doelmatigheid van de opleidingen. D rs. H. Dieteren, coördinator van de Tilburgse opleiding Maatschappijleer is het er niet mee eens: 'Er ontbreekt één belangrijk element in het voorstel: men heeft niet gekeken hoe samenwerking met het HBO de doelmatigheid kan vergroten. D aar is Tilburg juist heel sterk in.' Frank S t e e n k a m p / H O P / P a u l van den Broek In plaats van de huidige vijf regio­ nale clusters waarin de lerarenop­ leidingen van elf universiteiten vaak heel losjes zijn gebundeld, moet er rondom zes universiteiten een sterk centrum komen. In plaats van de huidige veelal zelfstandige opleidinkjes, moeten er vijf groepen ontstaan: Nederlands, wiskunde, moderne talen, maatschappijvak­ ken en natuurwetenschappen. D e keuzevakken worden maar in één plaats verzorgd. De clustering sluit aan op de bezuinigingsplannen van het ministerie en op het commen­ taar van het ruim een maand gele­ den verschenen visitatierapport. Daarin werd de versnippering van

de opleiding gehekeld. De KUB, de universiteiten verder uitvoeren technische universiteiten en Rot­ moeten ze zelf weten. Hij zal het terdam kunnen alleen via samen­ voorstel dus lezen als één cluster werking een rol gaan spelen. D e erbij, in plaats van één eraf.' werkgroep beoogt binnen de zes De nieuwe centra moeten taken centra tot verdere clustering van de bundelen die nu nog verregaand vakken te komen. versnipperd zijn over de faculteiten. Drs. H. Dieteren, coördinator van Volgens drs. j . Veldhuis, college­ één van de twee KUB­opleidingen voorzitter in Utrecht en voorzitter ­ naast maatschappijleer leidt Til­ van de werkgroep, is alleen dan burg ook op tot leraar economie, onderwijskundige integratie en vorig jaar goed voor 31 studenten ­ opbouw van een goed onderzoek­ vindt dat de werkgroep een non­ programma mogelijk. Onderzoek antwoord geeft op de vraag van dat onmisbaar is, vindt de werk­ staatssecretaris Wallage hoe de groep. 'Juist over de vraag hoe je de opleidingen doelmatiger te maken, kennis beter kan overdragen, heb­ 'het ministerie communiceert al ben we in het verleden te lichtvaar­ jaren met vijf penvoerders. Wat de dig gedacht. ^^^

Politiek kun je onmogelijk serieus nemen, schrijft de Tilburgse hoogleraar mr. Witteveen. 'Het is theater, poppenkast, een toneelstukje, een betrekkelijk zinledig ritueel.'

De universiteitsraad is weinig in­ genomen met de inrichting van de raadszaal die kort geleden be­ trokken werd. D e meest funda­ mentele klacht is dat de raadsle­ den elkaar nauwelijks kunnen zien door de rechthoekige opstel­ Img van het meubilair. Tijdens de rondvraag van de laatste vergade­ ring verzocht bui ten­universitair raadslid De Wit het College van Bestuur zelfs om spiegels in de zaal aan te brengen zodat hij zijn mede­ raadsleden kon zien. Grapje natuurlijk, maar een feit is dat de klachten raadsbreed gedragen worden. Collegelid Van Berkom onderschrijft de klachten, maar stelde tijdens de laatste presidi­ umvergadering dat de langgerek­ te vorm van de zaal de problemen lastig oplosbaar maken. Met weemoed wordt inmiddels teruggedacht aan de ronde opstel­ ling van de oude Ruth First­zaal in gebouw B. Daar keek je elkaar tenminste nog recht in de ogen en had je ook geen last van een la­ waaierige koffiekamer op gehoor­ afstand. D aar werd het College ook niet op de vingers gekeken

Slecht zicht

Nieuwbouw spoort niet met wensen Provincie 1 Onlangs heeft het College van Be­ stuur het bouwconcern Wilma aan­ gewezen als bouwer van Y. De nieu­ we hoogbouw wordt gesitueerd tussen de mensa en de Hogeschool­ laan en telt 200 werkkamers (voor juristen, filosofen en het TIAS) en

'K

ÖBJUÜt ilTB'riBIHTTmiHH irBrTTTn I BBiinn iiBrnTrnTfairHaii aan BBTTHRTraa i

orcrmoCTm iLlfliilLliJlULlliU

TOCTrTOJ ïsm

•'; ilJ

♦ Gebouw Y

door de publieke tribune ­ iets wat de Collegeleden ook niet echt lekker zit. De problemen houden niet op bij de indeling, ook de stoe­ len geven aanleiding tot gemop­ per. Aan de lange zijden staan in totaal 28 stoelen voor 29 raads­ leden die dan ook letterlijkzij aan zij de raadsvergaderingen door­ maken. Iemand die een onderons­ je met een ander raadslid dan de buurman wil opzetten, moet zich zuchtend en schui­ vend naar achteren bewegen en met samengeknepen schouders de ach­ terwaartse beweging inzetten. Kortom, de raad is weinig ingeno­ men met de gang van zaken, net als het CvB. D e ontbrekende kap­ stok, het gemis van een telefoon en het wegmoffelen van het soli­ dariteitsschilderij van Cheryl Rumbak in de gang zijn dan de harde krenten in een toch al bit­ ter smakende pap. Dat er tijdens de voorbereiding ­ waar men toch stevige steken heeft laten vallen ­ drie deuren zijn gemaakt voor twee tolkenhokjes is al bijna vergeten./PS/

twee grote collegezalen. De plek is een andere dan Gedeputeerde Sta­ ten zouden willen: die opteren voor een krachtig gebouw aan het eind van de Cobbenhagenlaan om de oost­west­as van de stad te marke­ ren. R. Hijmans van DBH, verant­ woordelijk voor de bouwplannen: 'Wat je leuk vindt voor de stad hoeft niet te passen binnen de structuur van de KUB. Ook in verband met

de bewoners daar, is besloten ge­ bouw Y dichterbij de Ramblas te situeren.' Van Berkom toont zich warm pleit­ bezorger van het Wilma­gebouw, dat werd verkozen uit door vijf ar­ chitectenbureaus ingediende pro­ jecten: 'Het was tonnen goedkoper, en het past binnen onze visie wat een gebouw aan de Ramblas moet doen: het is inzichteHjk, met een fraaie foyer en lichtinval en het communiceert heel goed met de campus.' [PvdB]

17 december 1992

■AMMJrIilJJ Matsertjes zijn bedoeld voor medewerkers en studenten van de KUB. Mits de lengte de dertig woorden niet te boven gaat bedraagt de prijs vijf gulden. Tot zestig woorden l<ost een matsertje tien gulden. Berichten met een (para) commercieel l<arakter kosten 25 gulden en mogen niet meer dan dertig woorden bedragen. Maximaal twee matsertjes per activiteit.

^UNIVERSna^ UNIEK PROJECT:

INTEGRAND:

Dit project betreft de exploitatie van een benzineverkooppunt van een bekende oliemaatschappij dooreen team bestaan­ de ult(marketing)studenten. Heb je inte­ resse om je zowel in operationele­ als managmentvaardigheden te bekwamen, meld je dan bij voorkeur vóór 22 decem­ ber a.s. aan bij de Marketing Associatie (013­663044), R. Rensen (013­683327) of bij Prof.dr. W. de Freytas (013­ 662630/013­700870).

Ben jij van Turkse of Marokkaanse af­ komst en wil je ook wel eens een keer een kijkje nemen in de praktijk? Dat kan! Integrand heeft opdrachten liggen van academisch niveau voor jou. Aarzel niet en kom binnenkort een keer langs voor meer informatie. Integrandkamer: 0­72, tel.nr.: 013­635612.

PYTHISCHE SPELEN: SPIEKEN: Hoeft niet meer! Met deze in Basic pro­ grammeerbare Sharp PC­1403 pocket computer. Prijs f 170,­. Ideaal voor in de propedeuse. Bel 358466 (André).

KUBLET BBS: Het nieuwe telefoonnummer van Kublet is nu 663283 (24 uur per dag bereik­ baar). See you!

BEGIN HET JAAR MET TAOP: Vergeet je tentamenstress en kom naar de Nieuwjaarsborrel op maandag 4 ja­ nuari vanaf 21.00 uur in Bruin Kafee.

In elke Univers uitgebreid op de medede­ lingenpagina. D eze week de onderdelen Cabaret, Journalistiek en Tekenen & Schilderen. Het festival is van 1 4 t / m 17 apnl 1993, maarwe hebben nu hard hulp nodig. Tijd over tussen de tentamens door? Help mee! Kamer A 03 (naast de kelder met 'onze' draak), tel. 6 6 2 2 7 1 .

KAMER GEZOCHT: Studenten zoekt kamer in Antwerpen voor de periode van febr. t / m juni a f 400,­. Aangeboden kamer in Tilburg in onderhuur a f 335,­ voor de periode van febr. t / m juni. Tel. 013­366903, b.g.g. 430763.

ONDERNEMERS & THINKTANK: Het netwerk voor academische ondernemers houdt op 2 1 de­ cember om 20.00 uur in zaal B 737 een voorlichtings­sessie voor nieuwe bestuursleden. Info: 03402­63742. Thinktank.

JCAMER AANGEBODEN GEKREGEN?: 'Proficiat. Nu nog het vervoer. Erro­trans! Op uurbasis. Goedkoop, snel en deskundig. Inclusief hulp. Bel 013­438105; 7 dagen per week. Ook heel Nederland.

INGEZONDEN Ingezonden brieven kunnen tot uiterlijk maandag 17.00 uur op de redactie (A 1 7 ) worden ingeleverd. De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden brieven in te korten.

Oude truc In Univers van 10 december j.l. stond een artikel over de voetbal­ ler Jeroen den Boer. D aarin stond vermeld dat Jeroen den Boer een rijke student was. Door gebruik te maken van een financiële truc ont­ ving hij naast zijn salaris als prof­ voetballer ook nog 11 maanden stu­ diefinanciering. Er is alleen één groot probleem: de truc waarvan in dit artikel melding wordt gemaakt, is sinds de heroriëntering studiefi­ nanciering al vanaf 1 januari 1992 niet meer mogelijk. Was het voor 1 januari 1992 nog mogelijk om inkomen in een be­ paalde maand te laten betalen om zo de korting minimaal te houden, na 1 januari 1992 is de regeling op twee belangrijke manieren gewij­ zigd. Allereerst is het zo dat draag­ kracht die na een berekening in een bepaalde maand overblijft, wordt

doorgeschoven naar de volgende maand. Zo kan teveel inkomen ook in andere maanden invloed hebben op de toelage. Ten tweede wordt de draagkracht, die overblijft in de laatste maand dat er recht op stu­ diefinanciering bestaat, gekort op de studiefinanciering in de voor­ gaande maanden. Uitgebreide in­ formatie daarover is te lezen in onder andere de krant die elke studerende van de Informatise­ ringsbank ontvangen heeft en in een brochure die bij de balie van het Steunpunt Studiefinanciering Til­ burg is af te halen.

en eigen werk; bestaan 5 jaar. Anne (368102) of Eric (073­125221).

TENTAMENS HALEN?:

TOETSENIST(E):

Efact heeft nog tentamenbundels voor propaedeuse economie en voor optie­ theohe & onderneming te koop. Deze zijn dagelijks, van 10.00 tot 16.00 uur, te verkrijgen op de Efact­kamer 0­50.

Funky coverband zoekt met spoed toetsenist(e) met bandervaring en eigen synthesizer. Bel 013­433909 (vragen naar Sacha).

NIEUWJAARSBORREL EFACT:

UITTREKSELS BIJ TSO: Zitje ook zo in de rats, datje al die dikke pillen niet doorgelezen krijgt?! Kom dan langs bij TSO, kamer A 04 of bel 013­ 6 6 3 1 0 8 (dagelijks tussen 13.00 en 14.00 uur) en bestel zo'n uittreksel (hoofdzakelijk voor juristen). ?,­;, ,,­.­

AUTO TE KOOP: In perfecte staat!! Ford Escort 1.3 L (bouwjaar 1976). APK gekeurd tot mei 1993. Vraagprijs f 1.000,­. Tel. 442454 (na 20.00 uur).

KAMERS GEZOCHT:

Buitenland, kamer A 1 1 of bel voor meer informatie Mare: 013­432517.

'

"

'

Vanaf januari tot eind juni komener weer vele buitenl"andse studenten studeren aan de KUB. Studentenzaken zoekt voor hen nog een aantal kamers in (onder)­ huur. D e vergoeding door de KUB zal in de regel de kale huur plus vaste lasten bedragen. Heeft u belangstelling? Neem dan contact op met Iris Sliedrecht (N­1, tel. 662837) of W. Heuvelmans (N­1, tel. 662844).

Breng een toast uit op het nieuwe jaar! Alle Efact­leden zijn van harte welkom op onze nieuwjaarsborrel. Café Kandinsky, vrijdag 8 januari vanaf 17.00 uur. Tot dan!

MEDEWERKERS GEZOCHT: Wetswinkel Best zoekt nieuwe medewer­ kers. Heb je interesse? Bel dan 04998­ 72968 (Sandra) of 04998­98086 (Theo). Doen!

Elke dag is er een spreekuur voor stu­ denten over studeren in het buitenland van 13.00 tot 15.00 uur in N24. Buiten deze tijden wordt hierover in principe geen informatie verstrekt. Bovengenoemde tij­ den gelden ook voor het secretahaat.

TYPEWERK: Uw tekst op floppy voor f 3,50 per A4. Tel. 01684­4248.

TE KOOP:

Lees het Buitenland Bulletin. Dit is gratis verkrijgbaar bij Bureau Buitenland (A11).

SEE YOU LATER ALIGATER!:

GEZOCHT:

Verruim je blik en word mentor van een groep buitenlandse studenten! Inschrijf­ formulieren zijn verkrijgbaar bij Bureau

Gitarist en drummer gezocht met erva­ ring. Wij (zang, sax, toetsen, bas) spelen covers (RHCP, Joe Jackson, Patty Smith)

Univers rond de jaarwisseling Dit het laatste nummer van Uni­ vers in 1992. Redactie en mede­ werkers wensen iedereen pretti­ ge feestdagen. Het eerste nummer van Univers in 1993 verschijnt 14 januari. Matsertjes en kopij voor de ynededelingen­ en memopagina 's dienen uiterlijk 7 om 12.00januari op de redactie (kamer A 17) ingeleverd te zijn.

PROEFSCHRIFT VAN ELINKWIJK Gaat u promoveren? Vraag darTvriiblijvend, eerst onze informatieve documentatie!

DRUKKERIJ

Wat betreft Jeroen: ik hoop dat het contract goed oplevert want behal­ ve dat hij de teveel ontvangen stu­ diefinanciering moet gaan terugbe­ talen, zal er ook van de OV­Studen­ tenkaart BV een rekening komen voor elke maand dat hij ten onrech­ te de kaart in bezit heeft gehad. Voor de OV­Studentenkaart BV is dat elke maand dat er géén recht be­ stond op studiefinanciering. Op dit moment liggen de kosten op zo'n f 380,­ per maand. Namens medewerkers Steunpunt Studiefinanciering Tilburg, Walther Musch

UNIVERSITAIRE AGENDA

STUDEREN IN HET BUITENLAND

Boeken te koop Massacommunicatie Letteren. Stappers Reynders: Werking van de massamedia. Bardoel, Bierhoff: Media in Nederland en Informatie in Ne­ derland. Als nieuw! 013­368102.

STUDEREN IN HET BUITENLAND?:

GEZOCHT: ""'''■■ • Wie heeft donderdag 10 december 21.00 uur de documentaire 'The essential his­ tory of Europe' metYoupvan 't Hek, uitge­ zonden door BBC 2, opgenomen op vi­ deo? Tel. 6 6 3 1 4 1 (tijdens kantoaruren).

E L I N K W I J K

VRIJDAG 8 JANUARI 1993 Promotie drs. J. Roebroek. Titel proef­ schrift: 'The imprisoned State. The paradoxical relationship between state and society'. Promotor: prof.dr. J. Berghman. Aula KUB, 16.15 uur. DONDERDAG 14 JANUARI Promotie d rs. P. Mulder. Titel proef­ schrift: 'The evaluation of chronic disease intervention'. Promotor: prof.dr. L, Hempenius. Aula, KUB, 16.15 uur. VRIJDAG 15 JANUARI Promotie drs. H. Scho/ten. Titel proef­ schrift: 'The meaning of choice alter­ natives. Attitudes and images'. Promotoren: prof.dr. Th. Poiesz en prof.dr. G. van Veldhoven. Aula KUB, 14.15 uur. VRIJDAG 15 JANUARI Promotie d rs. M. van d en Heuvei. Titel proefschrift: 'Van patronaat tot soos. Een studie naar de reproduk­ tie vanjeugdcultuur in een katholieke stad'. Promotor: prof.dr. Th. Beckers. Aula KUB, 16.15 uur. Prijs De Rabo­scriptleprijs is gewonnen door drs. H. Roebersen van de vak­ groep Bedrijfseconomie. Titel scrip­ tie: Integrale kwaliteitszorg. Benoeming Mevr. drs. C. Grootaers (1956) is benoemd tot directeur van de Tilburg University Press.

BV

Amsterdamsestraatweg 554 ­ 3553 EN Utrecht. Tel. 030 ­ 4 4 4 9 2 1 ­ Fax 030 ­ 4 3 9 0 7 4

UNIVERS tilburgs universiteitsblad REDACTIE pieter siebers hoofd red acteur (\.e\. 2 9 2 6 ) pau! van den broek ( 2 9 2 5 ) , michel knapen ( 2 5 0 6 ) , gerard rutten ( 3 3 3 0 ) , angela van schendel assistente (2277) VORMGEVING g e r t j a n bioemers ( 3 3 6 4 ) MEDEWERKERS mark van a s s e n , liona b a s t i a a n s e , pascalle c a p p e t t i , dylan van eijkeren, roland e n t h o v e n , bert heffels, r i e n j a n s , monique mulder, bart padberg, maunts sep, laurent­jan van der westen REDACTIERAAD drs. j . roebroek voorzitter, b. bekker, prof. dr. ir. a. kapteyn, p. van kolverschoten, c. van wagtendonk. drs. e. poppeliers, f. t e u n i s s e n , d. wijsbroek, mr. p. zoontjens, f. aüers, maurice ackermans ad viseur

EEN MATSERTJE VANAF VIJF GULDEN

FOTO rien siers, enk van der burgt, j o k e backx ADVERTENTIES angela van schendel, kamer a 1 7 , tel ( 6 6 ) 2 2 7 7

Matsert)es kunnen voor f 5,­ geplaatst worden door medewerkers en studen­ ten van de KUB (lengte maximaal dertig woorden). Matsertjes tot zestig woordenf 10,­. Berichten met een (para)commercieel karakter tot dertig woor­ den f 25,­. Onderstaande bon duidelijk leesbaar (inclusief trefwoord, naam, adres en telefoonnummer) + giro­ of betaalkaart of a contant inleveren in A 17. Inle­ veren: uiterlijk donderdag voor 12.30 uur.

OFFICIËLE MED ED ELINGEN afd. pers e n voorlichting, kamer b 1 0 , t e l . (66) 2 0 0 1 KOPIJ alle kopij moet uiterlijk op donderdag 1 2 . 0 0 uur in de week vóór het verschijnen in het bezit van de redactie zijn REDACTIE­ADRES/ADVERTENTIES warandeiaan 2 , 5 0 3 7 ab tilburg kamer a 1 5 t / m a 1 8 fax nr. 6 3 0 1 4 5

DEMONSTRATIE Naam: Adres: Tel:

LANDELIJK SAMENWERKINGSVERBAND hoger onderwijs persbureau hop waarbij verder aangesloten: ad valvas vu amsterd am, cursor eind hoven, delta delft, folia uv amsterd am, ku­nieuws nijmegen. mare leid en, observant maastricht, u b l a d utrecht, uk groningen en universiteitsblad twente

ZATERDAG 19 DECEMBER

REDACTIE HOP frank Steenkamp, pieter evelein

14.00 UUR ­ STADHUISPLEIN (FONTEIN)

DRUK drukkerij de j o n g . baarle­nassau

ORGANISATIE: PLATFORM TEGEN RACISME EN VREEMD ELINGENHAAT INFO: 013­358132; COS:013­351523;RCB:013­321435;ANTIDISCRIMINATIEBUREAU:013­438917

ABONNEMENTEN Studenten f 1 5 , per jaargang voor niet­universiteitsleden f 4 0 , ­

17 december 1992

­jUNIVERSPH­

Lerarenopleiding ^ « D at geldt niet alleen voor de natuurwetenschappen, maar ook voor zoiets als taalverwerving. Dat vergt onderzoek en daar moeten we de leraren bij betrekken. Met dit plan verklaren de universiteiten zich bereid daarvoor verantwoorde­ lijk te zijn.' Dicteren acht het onzinnig de ver­ snippering alleen als een zaak bin­ nen en tussen de universiteiten te zien. 'Wat ontbreekt in het voorstel van de werkgroep, is de relatie tot het HBO. Door hiermee samen te werken, wat Tilburg uitstekend doet, kun je ook efficiënter en doel­ matiger werken. D oor deskundig­ heid in te huren van het HBO, worden hier de beperkte middelen juist heel efficiënt ingezet.' De werkgroep stelt tevens dat er snel iets gedaan moet worden aan het dreigend tekort aan universitair opgeleide leraren. Ze houdt daarom vast aan duizend leraren, het oude streefgetal dat nu slechts voor vijf­ tig procent bereikt wordt. Volgens recente ramingen dreigen immers binnen enkele jaren tekorten op een reeks vakgebieden ­ waaronder ook moderne en klassieke talen en ge­ schiedenis. Voor sommige vakken betekent het streven een verdubbe­ ling van de instroom, voor wiskun­ de zelfs een groei van 34 naar 120. Om de toename te realiseren, moet de aantrekkingskracht van de op­ leidingen sterk worden verbeterd, vindt de werkgroep. Daarvoor ont­ vouwt ze creatieve plannen, die wel

enkele miljoenen extra kosten. 'De samenleving moet dat er maar voor over hebben', stelt Veldhuis. Want versterking van de opleiding is een onmisbaar onderdeel van de her­ waardering van het leraarschap, waarvan de politiek sinds kort het belang inziet. De huidige opzet van de lerarenop­ leiding ­ een jaar extra op de univer­ siteit, met maar 120 echte prak­ tij kuren ­istestarente theoretisch, vindt de werkgroep. In plaats daar­ van moet er een opzet van learning by doing komen, waarin intensie­ ve praktijkbegeleiding van de le­ raar­in­opleiding (lio) een veel gro­ tere rol speelt. Pas­afgestudeerden zijn straks, net als aanstaande huis­ artsen, twee jaar in opleiding. Vol­ gens de werkgroep levert deze aan­ pak betere professionals op, en is hij aantrekkelijker voor de aspirant­ leraar. 'Je gaat snel de praktijk in, in plaats van nog een jaar universi­ teit', legt voorzitter Veldhuis uit. Tegelijk moet de lerarenopleiding andere groepen, zoals aio's, andere academici en tweedegraads leraren zien aan te trekken. Voor hen moe­ ten en 'flexibele' opleidingen ko­ men, waarin de twee jaar terugge­ bracht worden tot enkele maanden. Een vers gepromoveerde psycho­ loog moet niet nog eens door een lange opleiding; hij of zij heeft als aio ook al onderwijservaring opge­ daan. Iets vergelijkbaars geldt voor mensen met werkervaring buiten het onderwijs: ze moeten direct aan

de slag kunnen als leraar met daar­ naast een didactische scholing in deeltijd. In plaats van bezuiniging vindt de werkgroep dat er juist meer geld nodig is. Niet voor de lerarenoplei­ ding zelf (die nu 9,1 miljoen per jaar krijgt), maar voor de begeleidende scholen en de opgeleide leraren. De scholen moeten per opgeleide leraar niet 6500 maar 9000 gulden gaan krijgen. En de lio moet net als een huisarts in opleiding een vergoe­ ding van ruim 2000 gulden bruto per maand krijgen. Tegenover die extra kosten staat dat lio's ook meer les gaan geven; maar alles samen kan het nieuwe stelsel wel een paar miljoen guldens meer gaan kosten. De werkgroep acht dit redelijk, want de overheid heeft een verant­ woordelijkheid om voor een goed opgeleid lerarencorps te zorgen. Op vrijdag 18 december wil de VSNU over het plan beslissen. Bij de vernieuwing van de opleidingen zal nog overleg plaatsvinden met de interuniversitaire commissie lerarenopleidingen. Hans Dicteren snapt niet waarom deze commis­ sie, nota bene ingesteld door de VSNU zelf, gepasseerd is. Daarbij wijst hij erop dat de Vereniging van Lerarenopleiding van universitei­ ten en hogescholen in Nederland (Velon) in een brief aan het minis­ terie vierkant stelling neemt tegen de concentratievoorstellen. 'Het argument is dat samenwerking met het HBO gewenst is, en dat dit per definitie regionaal gebeurt. Ook speelt een rol dat door concentra­ tie de communicatie tussen scho­ len en opleiders zal verslechteren.'

Meer geld voor huisvesting buitenlandse studenten

Raadsmeerderheid ongeduldig over uitblijven onderbouwing van ITK Drie fracties in de universiteitsraad keren zich tegen het voornemen van het College van Bestuur om geld vrij te maken voor het Instituut voor Taal­ en Kennistechnologie. Zij hekelen het ontbreken van de financiële onderbouwing van het ITK. Desondanks vraagt het colle­ ge de universiteitsraad op 17 de­ cember het fiat om de reeds gere­ serveerde ruim kwart miljoen gul­ den voor ITK nog even op de plank te laten liggen. Op dit moment ontbreekt het vol­ gens de fracties ­ PLM, PSP en TSO ­ aan een fatsoenlijke onderbou­ wing. Walter Scheffrahn van TSO, die financiële gegevens over de huidige stand van zaken van het centrum heeft bekeken: 'De finan­ ciële levensvatbaarheid is niet hel­ der. Ook is niet duidelijk hoe de steun van faculteiten is geregeld. Daarom kan de raad nu niet ak­ koord gaan met het reserveren van gelden, want het risico is te groot dat het ITK zal blijven draaien op subsidies. Zo'n groot instituut moet zelfstandig kunnen draaien.' Prof. dr. J. Segers zal als extern or­

ganisatiedeskundige over deze pun­ ten nog een uitvoerig rapport schrij­ ven, dat eind februari 1993 op tafel moet liggen. Het College van Be­ stuur wil nu de begroting in de universiteitsraad aan de orde is, de raad vragen om het reeds gereser­ veerde geld voor het centrum ­ 270.000 gulden ­ nog even vast te h o u d e n voor ITK. Over daad­ werkehjke toewijzing van bedragen zou dan na het uitkomen van het rapport beslist worden. Barry Hoogendoorn (PSP) ontwaart een herhaling van zetten. 'Het college heeft in het voorjaar bij de vast­ stelling van het Financieel Meerja­ ren Beleid ook voorgesteld tot reser­ vering over te gaan. Toen hebben we dat afgewezen omdat er geen onderbouwing voor handen was. Sindsdien hebben wij geen verdere informatie van het college over het ITK ontvangen en dus zullen we ook nu niets reserveren in de begro­ ting.' De drie fracties overwegen het ITK­geld terug te sluizen naar de algemene universitaire middelen. [MS/PvdB]

Raadscommissies functioneren niet naar behoren, zegt College Het College van Bestuur is niet gelukkig met het functioneren van de commissies van de universiteits­ raad. Tijdens de vergaderingen van de commissies zouden de stand­ punten van de fracties veelal vast­ liggen zodat er te weinig ruimte voor discussie is. In januari gaan college, commissie­ en fractie­ voorzitters hierover praten. Aanleiding voor de wrevel is de gang van zaken rond de KUB­kaart. Enkele commissies hebben een negatief advies over de tweede fase gegeven, die ertoe zou moeten lei­ den dat de smart card ook als be­ taalmiddel in bijvoorbeeld de men­

sa gebruikt zou kunnen worden. Door de kritiek hierop is het punt niet in de universiteitsraad behan­ deld. Collegevoorzitter prof. G. van Veldhoven wil naar aanleiding van deze kwestie het functioneren van de commissies ter discussie stellen. Hans D amen van de Progressieve Studentenfractie kaatst de bal te­ rug en vindt dat het college de hand in eigen boezem moet steken. Hij zegt dat het college soms een gebrek aan dossierkennis aan de dag legt over punten die op de agenda staan. 'Het college kan moeilijk met ons discussiëren als het zich niet goed voorbereidt.' [GR]

Avondonderwijs bij wijsbegeerte moet studenteninstroom vergroten Met ingang van september 1993 voert de filosofische faculteit in de propedeuse en het basisdoctoraal avondonderwijs in. Op die manier moet de instroom worden vergroot. Het oorspronkelijke voorstel om het rooster over twee dagen te sprei­ den is na interne kritiek verworpen. Het gecomprimeerde rooster zou te belastend zijn voor de student. Bovendien konden hoor­ en werk­

De woningnood van buitenlandse studenten wordt a a ngepa kt. Met ingang van volgend jaar zal de KUB 50 duizend gulden extra uittrekken voor de huisvesting studenten en docenten uit het buitenland. Dat blijkt uit de begroting die het Col­ lege van Bestuur deze week voor­ legt aan de universiteitsraad.

aantal moet op korte termijn op­ lopen tot 63. Daarnaast wil de KUB een deel van haar gasten onderbrengen bij parti­ culieren, bijvoorbeeld in kamers van KUB­studenten, die tijdelijk in het buitenland verblijven. Eenvou­ dig blijkt dat niet. Iris Sliedrecht van

Tot nu toe stelde de KUB jaarlijks 75 duizend gulden beschikbaar voor het huren van woonruimte voor gastdocenten en ­studenten. D at wordt nu dus 125.000 gulden per jaar. Het aantal buitenlandse studenten en docenten dat de KUB telt neemt door i n t e r n a t i o n a l i s e r i n g en uitwisselingsprogramma's sterk toe. Momenteel huurt de universi­ teit 48 wooneenheden bij woning­ bouwvereniging De Woonstad. Dat

Onderdak vinden voor buitenlanders kost moeite studentenzaken verzucht: 'Voor het tweede semester worden ruim 130 buitenlandse studenten ver­ wacht. Iets minder dan de helft daarvan kan worden ondergebracht in een van de permanent beschik­

♦ Studentenflats aan de Hogeschoollaan. (Foto: Rien Siers]

bare woonruimten die de KUB reeds huurt. Maar voor de rest zal snel een andere oplossing gevonden moeten worden. We zijn hard op zoek naar kamers en huizen die we tijdelijk kunnen onderhuren. Maar dat gaat moeizaam. Voor dertig buiten­ landse studenten heb ik nog geen woonruimte kunnen vinden. D e tijd begint nu wel erg te dringen.' En wat als de KUB er niet in slaagt om voor januari het vereiste aantal kamers te huren? Sliedrecht: 'Waar­ schijnlijk worden ze dan onderge­ bracht bij gastgezinnen of desnoods in een hotel. Met meerdere studen­ ten één kamer delen is ook een op­ tie.' [BP]

^

colleges dan niet gescheiden aan­ geboden worden. De faculteitsraad wordt nu gevraagd in te stemmen met een onderwij sspreiding over vier dagen, waarbij twee dagdelen op de avond zijn gesitueerd. Na eep jaar volgt de evaluatie van het avondonderwijs. Dan wordt beslo­ ten of ook in het specialisatie­ doctoraal avondonderwijs gegeven wordt. [RE]

Druk bij Sociologie weg nu tweede kandidaat­hoogleraar bedankt De benoeming van de nieuwe hoog­ leraar Algemene en Theoretische Sociologie is weer vertraagd. D e beoogde kandidaat heeft voor de hoogleraarspost bedankt. 'Op dit moment zijn er geen andere kandi­ daten en de Benoemingsadviescom­ missie zal zich in de eerste helft van januari beraden', aldus prof. J. Hage­ naars, decaan van de sociale facul­ teit en voorzitter van de commissie. Vakgroepvoorzitter (en lid van de adviescommissie) prof. dr. J. van Wezel zegt dat het van belang is dat de vacature voor de hoogleraar, die ruim anderhalf jaar onbezet is, zo snel mogelijk wordt opgevuld. 'Maar ja, je bent afhankelijk vaneen

goede kandidaat.' Het is de tweede keer dat een serieuze gegadigde afhaakt. In kringen van de vakgroep Socio­ logie wordt eveneens gewezen op het belang van een snelle aanstel­ ling van de hoogleraar Sociologie. Maar men haalt ook opgelucht adem. Een deel van de vakgroep vreesde dat er een socioloog zou worden aangesteld uit de empi­ risch­theoretische hoek, terwijleen meerderheid de voorkeur heeft voor een cultuursocioloog. 'Het haalt de druk van de ketel', reageert dr. A. Keune. 'Het betekent dat er ruimte is om te zoeken naar een echte cultuursocioloog.' [GR]

17 december 1992 ^UNl VfcRSHH­

'Geen principiële vermenging bij rechtenfaculteit'

Minister Ritzen schuift met onderzoeksgelden

Het voorstel van het faculteitsbe­ vergaderlast terugbrengen: 'Twee stuur Rechten om het bestuur van van die gremia naast elkaar, met het aan de faculteit gelieerde vaak dezelfde mensen, is ondoel­ Schoordijkinstituut integraal deel matig en inefficiënt. We zijn een uit te laten maken de Vaste Com­ relatief kleine faculteit en we wil­ Traditioneel zit er als bijlage van de deze week in de Tweede Kamer te behandelen missie Wetenschapsbeoefening den de vergaderingen tot een mini­ onderwijsbegroting het Wetenschapsbud get Hierin is voor het eerst een document opgenomen (VCW) is gestuit op principieel ver­ mum beperken.' zet van de faculteitsraad. Het be­ Dat argument heeft de raad onvol­ dat een baken moet zijn voor onderzoek. Ter voorbereiding op de 'kennisintensieve uitdagingen stuur van de faculteit vond, net als doende overtuigd. Deze vond dat de de directeur van het Schoordijkin­ VCW onafhankelijk moest kunnen van de eenentwintigste eeuw'. Elke vier jaar komt er zo'n nieuw document, gebaseerd op stituut prof. mr. Paul van Seters, dat opereren. Raadslid mr. Paul Zoon­ de activiteiten van de VCW en het tjens: 'De commissie moet binnen onderzoeksverkenningen op vele vakgebieden. bestuur van het Schoordijkin­ de faculteit en ook naar het Schoor­ stituut teveel overlap vertoonden. dijkinstituut toe kritisch en onaf­ Met het voorstel wilde het facul­ hankelijk kunnen werken.' Het Frank Steenkamp/HOP Voorstel is om geld weg te halen van teitsbestuur volgens plaatsvervan­ bestuur beraadt zich op de situatie micro­elektronica ten gunste van onderzoeksorganisaties zoals TNO universitaire centra dringend op gend secretaris H. van Overdijk [GRl informatica. Binnen het materiaal­ of onderzoeksinstituten van vakde­ steun voor verdere versterking dubbel werk voorkomen en de onderzoek heeft de polymeerkun­ partementen de noodzaak van be­ w a c h t e n . Ritzen, zijn collega de meer aandacht nodig. En ook tere prioriteitsstelling. Ondanks Andriessen en de onderzoeks­ milieu­ economie en verkeerson­ schaarse middelen is een sterkere organisatie NWO willen daar 20 derzoek moeten meer geld krijgen. afstemming van het onderzoek op miljoen gulden in investeren. Vol­ De uitgaven voor gezondheidson­ maatschappelijke behoeften nodig. gens een woordvoerder wordt er nu derzoek worden intussen verlaagd, Van chemie tot ruimtevaart en van met het bedrijfsleven gepraat om terwijl er juist extra geld komt voor minderhedenonderzoek tot de klas­ daar gelijktijdig 20 miljoen inves­ tering in verwante thema's tot de Nederlandse taal en cultuur en Vooralsnog is minister Ritzen niet op de studiefinanciering tot in de­ voor onderzoek naar de klassieken. sieken wil Ritzen de vraag stellen stand te brengen. Er zitten mis­ van plan het verschil tussen de stu­ tail invullen. Het kabinet moet Pas vanaf 1995 zal er sprake zijn van of dit nu precies het onderzoek is schien nog meer investeringen voor diebeurzen voor uit­ en thuiswo­ voor die tijd dekking vinden voor geldverschuiving tussen universi­ dat Nederland nodig heeft. technisch onderzoek en beroepson­ nenden op te heffen. Beurzen mo­ een bezuiniging van 750 miljoen teiten. Als de instellingen goed op Bij de genoemde schaarste aan derwijs in het vat. D at heeft te gen voor studenten uit lage en mid­ gulden, onderdeel van de extra be­ gesignaleerde trends inspelen, zul­ middelen heeft de minister zich maken met de extra aardgasbaten, den­ inkomens geen rem zijn om zuiniging van 2,75 miljard gulden len die verschuivingen des te klei­ overigens nog niet helemaal neer­ die het kabinet wil steken in ver­ vervanhuis te gaan studeren. Maar in 1993. Ritzen erkende dat zijn ner kunnen zijn, en zullen de uni­ gelegd. Met zorg stelt hij vast dat sterking van de infrastructuur. als er opnieuw fors moet worden be­ voorstel om de basisbeurs ouderaf­ versiteiten, zoals ze zelf ook willen, de Nederlandse uitgaven voor on­ Deze miljarden dienen vooral me­ derzoek (als percentage van de to­ gaprojecten als de Betuwehjn, maar zuinigd, is niets uitgesloten. hankelijk te maken mits uitkerin­ hun relatieve autonomie bewaren. Dat zei minister Ritzen dinsdaga­ gen zoals de kinderbijslag dat ook Over de precieze spelregels is de tale economie, het BBP) de laatste een beperkt deel komt ook in aan­ vond in de Tweede Kamer in een worden, geen kans maakt. Hij zei tekst nog vrij vaag. Maar dat is geen drie jaar tamelijk scherp dalen. merking voor de kennisinfrastruc­ reactie op het voorstel van het CDA dat de wens hier de vader van de urgent probleem meer: de eerste Vooral de onderzoeksuitgaven van tuur. D e biotechnologie valt daar, om de beurzen voor uit­ en thuis­ gedachte is geweest. Er is wel een twee jaar ligt de nadruk nog op goed bedrijven dalen hard. Daarom moet samen met informatietechnologie wonenden gelijk te trekken. Ritzen kamermeerderheid voor een sterke­ overleg over wat instellingen kun­ juist ook het bedrijfsleven weer tot opnieuw onder de serieuze kandi­ benadrukte dat hij zijn 'kruit droog re koppeling tussen studiefinancie­ nen doen op de aangegeven voor­ verhoging van die uitgaven ge­ daten. bracht worden. wenst te houden' tot komend voor­ ring en ouderlijk inkomen. keursgebieden. D at moet Ritzen Ritzen zegt weinig over de maat­ jaar. Dan zal hij de bezuinigingen [PE/HOP] ook wel doen, want in geen land ter Om de overredingskracht op dit schappijwetenschappen. D it komt wereld beheren universiteiten een punt te vergroten, wil Ritzen meer doordat hij alleen uitspraken doet op zo groot deel van wetenschapsbud­ publiek­private samenwerking tot terreinen waar eerst een verkenning get. Het wetenschapsbudget van stand brengen. Veel aandacht be­ is uitgevoerd. En bij de verkennin­ Ritzen verkondigt ook voor andere steedt hij in dit wetenschapsbudget gen van dit jaar waren deze discipli­ daarom aan vorming van kennis­ nes zwak vertegenwoordigd. D e netwerken in verschillende vor­ minister heeft daarom de Overleg­ men. Ook vooi publiek­private fi­ commissie Verkenningen (OCV) ♦ Minister Ritzen: weinig gezegd over nanciering zijn er plannen. Het gevraagd, vier extra terrein te ver­ De controle op werklozen die on­ iedere werkloze houdt zich aan die maatschappijwetenschappen. meest concreet is de biotechnolo­ kennen, waaronder het emancipa­ terecht een studie in het hoger regel. Tot onvrede van het kabinet [Foto: Bram de Hollander] gie, waar de drie opgebouwde onderwijs volgen en een beurs ont­ weigeren sociale diensten daar iets tie­ enhet minderhedenonderzoek. vangen, moetveelstrengerworden. aan te doen, of zijn zij daartoe niet Dit geldt ook voor studenten die een in staat. uitkering ontvangen waar zij geen Ongéveer~2,3 procent van de stu­ recht op hebben. Aldus het kabinet, denten in het hoger onderwijs ont­ dat maandag heeft besloten dat de vangt ten onrechte een uitkering instellingen, samen met de Infor­ van zo'n 20.000 gulden per jaar. Bij matiseringsbank en de sociale dien­ één op de vijf studenten met een sten regelmatig hun bestanden uitkeringisdegemeentelijkesocia­ moeten koppelen. le dienst daar ten onrechte mee Een werkloze mag slechts in uit­ akkoord gegaan. De ongeoorloofde zonderlijke gevallen studeren aan combinatie van een beurs en een een universiteit of hogeschool. Een uitkering komt voor bij een kwart opleiding in het middelbaar procent van de studenten. Daarmee beroepsonderwijs moet voor een is een bedrag van 20 miljoen gulden werkloze in principe voldoende zijn gemoeid. [PE/HOP] om weer aan de slag te komen. Niet

Ritzen houdt vast aan verschil beurzen uit­ en thuiswonenden

Koppelen bestanden moet einde maken aan frauderende student

I

Nieuwe labels voor afstudeerrichtingen Letteren De faculteitsraad van Letteren is, zij het niet unaniem, akkoord ge­ gaan met een naamsverandering voor twee van de vier afstudeerrich­ tingen. Dit naar aanleiding van het onlangs door het IVA (instituut voor Sociaal­wetenschappehjk onder­ zoek) gehouden marktonderzoek naar de behoeften van potentiële eerstejaars. Uitdatonderzoekbleek dat het begrip 'communicatie', gecombineerd met 'bedrijfs­' of 'internationaal', een grote aan­ trekkingskracht op VWO­abitu­ riënten uitoefent. Letteren zou, zo bhjkt uit het IVA­onderzoek, met een aantrekkelijker labeling meer studenten kunnen trekken. Lette­ ren heeft die studenten hard nodig. Uit de labeling die tot nu toe werd gebruikt, verdwijnen Taal, Cultuur en Minderheden en Documentatie Informatietechnologie. D aarvoor in de plaats komen respectievelijk Interculturele Communicatie en

Taal en Kunstmatige I ntelligentie. Niet alle raadsleden waren te spre­ ken over deze 'goochelpartij met labels', zoals één van hen het uit­ drukte. 'We maken ons belachelijk door op zo'n korte termijn zulke be­ langrijke besluiten te nemen.' Ook werd betwijfeld of het anders labe­ len meer studenten zou trekken. Decaan Noordman bleef echter hameren op de uitkomsten van het rVA­onderzoek, die de nieuwe la­ beling zouden rechtvaardigen. Snel­ heid in de besluitvorming was vol­ gens hem geboden. Letteren moet, met het oog op de inschrijvingen per 1 september 1993, vóór 15 decem­ ber a.s. een PR­ en voorUchtings­ plan op tafel hebben. Eén van de onderdelen van dat plan is een spe­ ciale informatiekrant over Letteren in Tilburg, die vóór Kerst klaar ' moet zijn. En zoals faculteit^­ secretaris Thoolen het uitdrukte: 'Geen labels, geen krant.' [MvAJ

Kamer wil met knipkaarten gesteggel over leeftijdsgrenzen stoppen De invoering van een 'knipkaart' in het hoger onderwijs kan in één klap een eind maken aan het gesteggel met leeftijdsgrenzen in de studief­ inanciering. Minister Ritzen moet daarom toch nog eens serieus na­ denken of invoering van deze zogenaamde vouchers niet moge­ lijk is. Vorige maand nog liet Rit­ zen in een brief aan de Tweede Kamer weten dat hij niet voelt voor de invoering van vouchers. Volgens de minister kleven hieraan nadelen: knipkaarten vergen extra admi­ nistratie en kunnen er volgens er­

toe leiden dat alle studenten langer volgens de HBO­raad voor elke stu­ studeren dan nodig. dent gedurende maximaal zes jaar Het idee van de knipkaarten werd een vergoeding krijgen. Het gebruik geopperd door woordvoerders van van een knipkaart is volgens de drie PvdA, W D en D66 maandagavond fracties veel simpeler en veel recht­ bij de behandeling van de onderwijs­ vaardiger dan het plan van minis­ begroting. Zij lieten zich lovend uit ter Ritzen om 2 7­plussers meer col­ over het voorstel van de HBO­raad legegeld te laten betalen. D e frac­ om alle studenten zes jaar recht op ties sloten zich aan bij het bezwaar hoger onderwijs toe te kennen of van de HBO­raad dat het hoger een bepaald aantal studiepunten. onderwijsdan voorveel tweedekan­ Ze zouden die zes jaar gespreid sers, allochtonen en vrouwen te moeten kunnen benutten en de duur wordt. Volgens Ritzen zijn er leeftijdsgrens zou bij 40 moeten voor hen echter andere opleidingen liggen. D e instellingen moeten [PE/HOP]

> %

17 december 1992

^UNIVERSn^

Efact wil overleg met algemeen­economen

Gironimunergeweten Deze week buigt de universi­ teitsraad zich over de zwarte li]st die de KUB sinds enkele jaren hanteert om haar misnoe­ gen te uiten over de gang van zaken in een aantal landen. Op die lijst staan momenteel Chi­ na en Zuid­Afrika. Het eerste land vanwege het gewelddadig neerslaan van de studentenop­ stand op het Plein van deHemel­ se Vrede in '89, het tweedeland vanwege de apartheidspolitiek. Over de ontwikkelingen in Chi­ na kan niemand het fijne vertellen, de situatie in Zuid­Afrika wordt vooral uit de doeken gedaan door de media. Daaruit blijkt in elk geval dat de vooruit­ gangseuforie van een half jaar geleden flink getem­ perd I S door het opschor­ ten van de onderhandelin­ gen door het ANC, het bloedbad m Boipatong, de onthullingen van de commissie­Goldstone over betrokkenheid van leger en politie bij gewelddadigheden tegen zwarten en recent door de aanslagen op blanken in twee plaatsen in de westelijke kaap­ provincie. Die opeenstapeling van gebeurtenissen vormde een plausibele reden om Zuid­Afri­ ka met de nodige argwaan te hlijven bekijken. Ofdelijstmet Zuid­Afrika en China compleet is, is de vraag. De bewegingen op het wereldtoneel zijn dermate turbulent dat de lijst moeiteloos met een fiks aantal landen uitge­ breid zou kunnen worden. Aan het beoordelen van landen op hunpohtiekezuiverheidzou een ambtenaar meer dan een fikse weektaak hebben. Daarom is de onderliggende vraag wel zo in­ teressant: móet de KUB een zwarte lijst hebben, een instru­ mentomduidelijktemakenhoe

de universiteit denkt over de poli­ tieke handel en wandel van een land. Een ruime meerderheid in het pre­ sidium en daarmee ook in de raad vindt van wel. Die mening wordt in hun ogen gestaafd door het feit dat er zegge en schrijve één weten­ schapper een verzoek heeft inge­ diend om te mogen afreizen naar Zuid­Afrika. Zie je wel, zegt het presidium, de lijst werkt preven­ tief, vrijwel niemand gaat. Het College van Bestuur ziet die ene

Zwarte lijst KUB kan net zo goed opgedoekt worden afgereisde wetenschapper daaren­ tegen vooral als een illustratie van het feit dat de lijst een instrument met geringe betekenis is. Wat moeten we met zo'n lijst, hoor je het college denken, als er per jaar niet meer dan één verzoek op ons bureau terechtkomt. Het College en Presidium zijn het ondanks die verschillen tóch met elkaar eens over handhaving van de lijst. Nie­ mand lijkt er veel woorden aan te willen vuilmaken en het voorstel dat de raad behandelt luidt dan ook: overgaan tot de orde van dag en de landen die op de lijst staan laten staan. Die manoeuvre is wat al te gemak­ kelijk en maakt duidelijk dat de zwarte lijst niet meer dan een vlag­ functie heeft. Het zou van meer moed getuigen als deze universiteit de zwarte lijst zoals die nu is zou opdoeken. Ophet moment dat nie­ mand zich druk maakt om welke landen er precies opstaan, gaat zo'n

zwarte lijst functioneren als het gironummergeweten van de KUB en kan er ­ als de interna­ tionale politiek ter sprake mocht komen ­ al te luchtig gewezen worden op de zuiverheid van de KUB die de meest rabiate boos­ doeners ter wereld toch maar mooi in de ban heeft gedaan. Teveel heeft het instrument de zwartboekengeur van de jaren zeventig. Teveel legitimatie, te weinig daadkracht. Inplaats van dezwartelijst zou­ den bestaande regels voor contacten met het buiten­ land (afweging van een contact door zowel mede­ werker als mandataris bil een voorgenomen bezoek aan een land waar het met de mensenrechten niet te nauw wordt genomen) serieus genomen kunnen worden. Daarnaast zou van ge­ val tot geval bekeken kunnen worden of het zinvol is mede­ werkers en wetenschappers die afreizen naar een land waarin bijvoorbeeld de mensenrechten worden geschonden een verkla­ ring te laten afleggen. Tijdens se­ minars, congressen of op be­ stuurlijke bijeenkomsten in der­ gelijke landen zouden universi­ taire of facultaire bedenkingen kunnen worden uitgesproken. Faculteitsbesturen en mandata­ rissen kunnen toezien op de na­ leving van een en ander. Op die manierkan ­ zij hetheelbeschei­ den ­uitingwordengegeven aan terechte bezorgdheid. Dat sor­ teert misschien slechts een marginaal effect, maar in elk geval meer dan het instand­ houden van een lijst die inder­ daad nagenoeg zonder betekenis

Pieter Siebers

De economische faculteitsvereni­ ging Efact zal zich in de toekomst meer dan voorheen gaan richten op studenten algemene economie. De resultaten van de enquête (zie Uni­ vers nummer 12), gehouden onder algemeen­economen, hebben bij­ gedragen tot dit besluit. Efact zou een 'bedrijfseconomencultuur' hebben en te weinig activiteiten voor algemeeneconomen orga­ niseren. Kees Streefkerk, voorzit­ ter van Efact, ziet in de uitslagen weinig nieuws. 'We wisten dat er algemeen­economen waren die zich niet thuisvoelden bij Efact. We zullen proberen Efact voor die groep

aantrekkelijker te maken.' De oprichting van een aparte ver­ eniging voor algemeen­economen zou Kees Streefkerk sterk betreu­ ren, omdat het verenigingsleven aan de KUB toch al zo versplinterd is. 'Laat ze maar met voorstellen komen, zodat we samen kunnen kijken wat er anders kan.' D e uit­ slag van de enquête stemt de voor­ zitter van Efact overigens hoopvol. 'Bijna twintig procent van de onder­ vraagden wil actief worden bij Efact. Dat is, denk ik, meer dan bij de bedrijfseconomen. Laat ze maar komen, we zullen ze met open ar­ men ontvangen.' [LfvdW]

KUB heeft moeite met vinden kamers De woningnood van buitenlandse studenten wordt aangepakt. Met in­ gang van volgend jaar zal de KUB 50 duizend gulden extra uittrekken voor de huisvesting studenten en docenten uit het buitenland. D at blijkt uit de begroting die het Col­ lege van Bestuur deze week voor­ legt aan de universiteitsraad. Tot nu toe stelde de KUB jaarlijks 75 duizend gulden beschikbaar voor het huren van woonruimte voor gastdocenten en ­studenten. D at wordt nu dus 125.000 gulden per jaar. Het aantal buitenlandse studenten en docenten dat de KUB telt neemt door i n t e r n a t i o n a l i s e r i n g en uitwisselingsprogramma's sterk toe. Momenteel huurt de universi­ teit 48 wooneenheden bij woning­ bouwvereniging De Woonstad. Dat aantal moet op korte termijn op­ lopen tot 63. Daarnaast wil de KUB een deel van haar gasten onderbrengen bij parti­ culieren, bijvoorbeeld in kamers

vanKUB­studenten, dietijdeli)kin het buitenland verblijven. Eenvou­ digblijkt dat niet. Iris Sliedreeht van studentenzaken verzucht: 'Voor het tweede semester worden ruim 130 buitenlandse studenten ver­ wacht. Iets minder dan de helft daarvan kan worden ondergebracht in een van de permanent beschik­ bare woonruimten die de KUB reeds huurt. Maar voor de rest zal snel een andere oplossing gevonden moeten worden. We zijn hard op zoek naar kamers en huizen die we tijdelijk kunnen onderhuren. Maar dat gaat moeizaam. Voor dertig buiten­ landse studenten heb ik nog geen woonruimte kunnen vinden. D e tijd begint nu wel erg te dringen.' En wat als de KUB er niet in slaagt om voor januari het vereiste aantal kamers te huren? Sliedreeht: 'Waar­ schijnlijk worden ze dan onderge­ bracht bij gastgezinnen of desnoods in een hotel. Met meerdere studen­ ten één kamer delen is ook een op­ tie.' [BP]

De promovendus: 'Als advocaat leer je verliezen' Maurits Sep Angst voor maagdelijk wit papier heeft hij niet: als advocaat schrijft hij immers aan de lopende band rapporten. D at maakte het voor hem ook gemakkelijker aan zijn proefschrift te beginnen, nu drie jaar geleden. Angst dat de lege bladen nooit vol zouden raken was er dus niet bij. Bovendien bezit hij een uitgebreide woordenschat, doordat hij vanuit zijn beroep met heel ver­ schillende mensen in aanraking komt. 'Ik kan mijn gedachten inder­ daad goed formuleren en kom makkelijk van mijn woorden af.' In de bibliotheek van het monu­ mentale kantoor van advocaten­ kantoor D e Brauw Blaekstone Westbroek, zijn werkgever in D en Haag, kon hij bijna alle literatuur vinden die hij nodig had voor zijn proefschrift. Bovendien zit het ministerie van Justitie praktisch om de hoek en kon hij zelfs zijn toe­ vlucht zoeken tot de bibliotheek van het Vredespaleis. 'Ik heb het wat dat betreft erg ge­ makkelijk gehad', zegt mr. Maurits Barendrecht (35). Vrijdag 11 decem­ ber promoveert hij op zijn proef­ schrift Recht als model van recht­ vaardigheid ­ Beschouwingen over vage en scherpe normen, over bin­ ding aan het recht en over rechts­ vorming. 'Rond lunchtijd dook ik onze bibliotheek wel eens in om wat boeken te lezen.' Verder hield hij zijn werk en zijn

promotie strikt gescheiden. 'Je collega's weten dat je met een proef­ schrift bezig bent en dat zoiets tijd kost. D at accepteren ze ook wel, maar je kunt niet steeds onder werktijdaanjeproef schrift werken. Dat is niet goed voor de collegiali­ teit binnen het kantoor.' Meestal stond hij 's morgens vroeg op om tussen half zeven en half negen aan

de slag te gaan. Ook vakanties en vrije dagen gingen goeddeels op aan lees­ en schrijfwerk. De combinatie van hele dagen werken en promoveren is hem niet

vlijt NIJD

tegengevallen. 'Nee, op een gege­ ven moment ervaar je het ook als een rustpunt. Het is toch een hec­ tische baan die ik heb. Veertig pro­ cent van je dag is te plannen, verder komen dingen heel onverwacht. Plotseling in moeten vallen voor een collega bijvoorbeeld.' Toch verliep een en ander niet al­ tijd even gladjes. Barendrecht had

al eindeloos aan zijn eerste opzet geschaafd, toen die door zijn promo­ tor, prof .mr. J. Vranken, hoogleraar Privaatrecht aan de KUB, werd af­ gekeurd: te veel boek en te weinig proefschrift. Een tegenvaller: 'Het heeft een tijdje gekost om daar over­ heen te komen. Maar als advocaat leer je verliezen. Van al je zaken win je maar ongeveer de helft', zegt Barendrecht. Na een korte bezinningsperiode pakt Barendrecht de draad weer op. Veel profijt heeft hij dan van zijn hobby, de bergsport:'Tegen zo'nalp oplopen, af en toe wat klimmen en dan weer verder naar de top. Dat is net als bij een proefschrift ook een kwestie van goed opbouwen. Op de helft begin je te denken, was ik er maar vast. Als je een paar keer zó wandelt, weet je dat zo'n gedachte niets helpt en dat je rustig verder moet gaan. Veel mensen hebben de neiging om naar het einde toe hard te gaan hollen. Dat doe ik niet. Op een vergelij kbare manier heb ik ook aan mijn proefschrift gewerkt.' Het is uiteindelij k een boek gewor­ den van 260 pagina's. Nogal dik, vindt Barendrecht zelf. 'Tja, juris­ ten houden nogal van ouwehoeren. Ze willen iets van alle mogelijke kanten beki j ken, en laten ook graag zien dat ze dat doen.'

♦ [Foto: Rien Siers]

17 december 1 9 9 ^

^UNIVERStl^

'Oppassen voor klopjacht op klussende hoogleraren' Vooral door de naspeuringen van NRC Handelsblad, geniet de Erasmus Universiteit Rotterdam al een aantal weken lang een stevige reputatie als klussende universiteit. De aan de EUR gelieerde Rotterdam School of Management (RSM) is failliet, mede door de buitensponge salanssen die EUR-docenten konden opstrijken. HetTilburgs Instituut voor Academische Studies (TIAS), de KUB pendant van RSM, laat de hoogleraren met toe te schnabbelen. In Tilburg zijn eerder te weinig dan teveel pnkkels om wat erbij te klussen, zo vindt men bij de economische faculteit, en dat is slecht, want de ondernemende hoogleraar is goed voor de KUB. Paul van den Broek Links en rechts binnen de econo mische faculteit wordt het TIAS in gunstige zm vergeleken met zi)n Rotterdamse zusje Waar RSM de docerende hoogleraar een salaris aanbiedt, behoort echter het werken voor TIAS tot de reguliere taak van Tilburgse hoogleraren Er wordt wel voor betaald, maar anders dan m Rotterdam krijgt met de hoogleraar het geld m handen, maar kan de faculteit een declaratie indienen De prikkel m Tilburg zit 'm m het geld dat deels aan de vakgroep ten goede komt Prof dr A Kolnaar Tn Rotterdam heeft men geprobeerd wat differentiatie aan te brengen m hoogleraarsalarissen Dat is niet verkeerd, omdat het extra werk van hoogleraren altijd wat oplevert voor het reguliere werk ' Goed dat het TIAS met het RSM model navolgt, want dat zou tot dezelfde problemen leiden, oordeelt Kolnaar Maar ook het KUB-systeem heeft zijn prijs 'Van mij zouden er wel wat meer individuele prikkels ingebouwd mogen worden' Prof dr Th Verhallen 'Voorbelde modellen is iets te zeggen In Rot terdam slaag je er altijd m de beste mensen te werven Aan de andere kant IS de KUB zuiverder, want je kunt m eigen huis met bijverdie nen Nadeel is dat de KUB kapita liseert op bereidheidwiUigheid Je hoort hier de leraren zeggen moet ik het TIAS er ook nog eens bijdoen, terwijl ik al zoveel onderwijs en onderzoek moet doen Laat dat

maar aan een ander over Het is hier een soort vrijwilligerswerk Zeker voor een kroondocent is het bedrag per uur, wanneer je alle taken meerrekent, ver beneden de commerciĂŤle prijzen ' De echte bijklusser moet m Til burg, anders dan m Rotterdam,

Met een handgranaat

Z u l k e vrouwen, meent Paglia, die volop gebruik maken van hun na tuurlijke erotische gaven zijn met het slachtoffer van mannen maar hun veroveraars Want zie welke mannen voor types als Madonna bezwijken echte ke reis volruwe kracht en bezwete atletische perfectie Feministes draaien zich een rad voor ogen als ze beweren dat hun echtgenotes, sullige boekenwurmen die zich 'feminist' noemen, de ideale mannen zijn Endaar heeft Paglia natuurlijk ge lijk m Al vmd ik die echte kerels van Madonna evenmin nastrevenswaardig Voor zover ik dat kan inschatten zijn haar zweterige binken nog slaafser en volgzamer dan de vrouw vriendelijke doetjes waar ze mee vergeleken worden Want echte mannen vallen met op Madonna zoals echte vrouwen met op Madonna's schildknaapjes vallen Zowel de ultieme mannelijk held als de ultieme vrouwelijkheid IS cumulatief en een hoge dosis innemendheid en een aantrekkelijk lichaam en veel hersens En dat geldt met alleen voor Madon na maar ook voor haar illustere

in het schoudertasje (2) Iedereen moet Camille Paglia lezen Al was het maar om op het idee gebracht te worden dat mannen niet huiveren voor Iron Ladies als Margaret Thatcher of Hanja Maij Weggen, maai\ooi femmes fatales als Marilyn Monroe, Cher en Madonna Deze vrouwen stralen vol gens Paglia de macht uit waar mannen voor zwichten de seksuele heerschappij van de hoer En deze heerschappij is van alle tijden Ze IS al te vinden bij de NieuwTestamentische Salome, met het afgehakte hDof d van Johannes de Doper m haar handen En bij de de verleidelijke Delila uit het Oude Testament die de oppermachtige Simson wist te verslaan door hem het ge heim van zijn kracht te ontworstelen, om in de literatuur voor het eerst op te duiken m de persoon van de geile Circe m Homerus' Odyssee Commandeert Madonna haar minnaar Warren Beatty voortdu rend van hot naar haar en zijn de mannen m Salome en Delila's nabijheid tot de beul veroordeeld, Circe betovert al haar vrijers - be halve Odysseus tot varkens en voert hen eikels en beukenootjes

voorgangsters Johannes de Doper

verder de deur uit Naar de wereld van de adviseurschappen, de commissariaten, de peperdure gastcolleges De regeling aan de KUB voor extern bijklussen is eenvoudig je moet schriftelijk toestemming vragen aan het college Wanneerbeoordeeld wordt dat de taak buiten de primaire functie valt, moet de klus-

wilde helemaal met met de vamp Salome de koffer induiken En Salome's roep om Johannes' hoofd was daarom met meer dan klemzielige wraak Simson kroop daaren tegen wel met Delila m bed maar het was met Delila's erotiek die hem ertoe bracht het geheim van zijn kracht prijs te geven maar haar dag m dag uit aanhoudende gezeur Circe tenslotte lukte het evenmin om Odysseus te verslaan Deze held weigerde botweg om op haar avances m te gaan zolang Circe met

beloofde Odysseus' medereizigers tot mensen terug te toveren en ver volgens haar magische kracht on gedaan te maken Als Odysseus uiteindelijk met Circe vrijt gebeurt dat onder zijn voorwaarden en niet onder de hare Natuurlijk blijkt de boxershort van menige MTV-kijker te krap wanneer Madonna m haar zwarte bu-

^

ser m het inleveren van ADV of geld, zijn werkuren compenseren Ook buiten werktijd kent de hoog leraar belemmeringen Bij onbetaald nevenwerk dient het aanzien van het ambt m overweging te worden genomen, bij betaald werk geldt een maximum van tien uur Volgens het college is deze bovengrens nodig omdat je ervan uit mag gaan dat de hoofdfunctie bij de KUB de volledige mzet vergt De vraag mag luiden of de regelgeving, net als m Rotterdam, geen papieren tijger is en of de KUB-hoogleraar vrijelijk, m de baas zijn tijd nog wel, links en rechts de extra schnabbel bijeen zit te schrapen De formulering van deze vraag is de illustratie van het probleem, moppert Verhallen 'Je moet de hoogleraar niet beoordelen op zijn nevenactiviteiten, maar op zijn primaire taken van onderwijs en onderzoek Je kunt beter deze taken evalueren dan het vingertje opsteken naar de andere k a n t '

Ook prof dr J Sijben is met gelukkig met inzet van de 'Rotterdamse' discussie Net als hijzelf besteden de hoogleraren met hun regulier werk - TIAS, onderwijs, onderzoek en bestuur - veel meer dan de betaalde 38 uren Dan werk je al over, dan doe je er ook nog iets naast, en dan begmt men te zeuren over de bijverdiensten 'Mensen moeten dat geld gewoon kunnenhouden Er zitten op universiteiten mis schien een paar rotte plekken die hiervan misbruik m a k e n , maar je moet met regelgeving met alles over een kam gaan scheren'

stier op een stoel zit en met wijd gespreide benen Open your heart zmgt Maar deze lichamelijke sensatie wordt door elke man met hersens m zijn hoofd en volgens Paglia heeft elke man hersens meteen doorverwezen naar de on derafdeling ontspanning &. vermaak Want Paglia vergeet dat de natuur, waar vrouwen volgens haar zo nauw verwant mee zijn, van jungle tot speeltuin gedegradeerd is sinds WIJ de illusie koesteren haar onder controle te hebben Dat de natuur soms ten onrechte als krachteloos ervaren wordt valt best te verdedigen Een mep van een tijgerklauw, een oprisping onder de aardkost of een overdosis zonne straling wegens het ontbre ken van de beschermende ozonlaag, en we verwisselen het tijdelijke met het eeuwi ge Maar dat neemt niet weg dat WIJ er desondanks het volste vertrouwen m hebben dat een geweerkogel krachtiger is dan een leeuw, dat architecten huizen kunnen bouwen die aardbevingen doorstaan en dat wij met alleen gaten m de ozonlaag kunnen veroorzaken maar ze ook weer ditht kunnen pleisteren Met de overheersing van de natuur is onherroepelij k het idee verdwenen dat we serieus rekening met haar moeten houden De natuur, dat is het

stadspark m de zomer of de genetisch gemanipuleerde koe m de ge draineerde weilanden van het door ingenieur Lely drooggelegde Flevoland

'Mensen moeten dat geld gewoon kunnen houden'

Zo er binnen de Nederlandse universiteiten al rotte plekken zitten, de economische faculteit herbergt ze met Althans met volgens de mensen van het bureau en volgens de benaderde hoogleraren zelf Een vermanend vingertje was op te tekenen, m de richting van prof dr A Kolnaar, onder meer kroonlid van de SER Een klus die de primaire taken op de tocht zet, zo wordt gedacht Kolnaar 'Dat is bij tijden, als je het voorzitterschap hebt over een rapport Maar dan zal het nooit ten koste gaan van het onderwijs, alleen het onderzoek stel je wat bij Maar vergeet niet ook zo'n rapport schrijven is onderzoek doen ' Drs M L Kemperman, adjunctdirecteur van CentER, de onderzoekschool van de economen, wijst op het spanningsveld tussen de re gelgevmg van de universiteit die hoogleraren dwingt de boer op te gaan, en de beperkingen die ze worden opgelegd Nu kent CentER geen mensen die de boer op gaan, want top-researchers, legt Kemperman uit, zijnbetrekkelijknutteloos voor een onderneming die een prak tisch verhaal wil Laat dit probleem voor CentER geen probleem worden voor economen die wel goed in de markt liggen, stelt zij 'Probeer daarom m je artikel de ondernem e n d e hoogleraar niet in een kwaad daglicht te zetten Wat is het alternatief^ De hoogleraar die achterover leunend z'n tijd wel uitzit en zegt 'Laat de ander maar ondernemer zijn en met zijn kop tegen de muur lopen '

Als Madonna, Marilyn Monroe en Cher volgens Paglia eennatuurlijke wellust uitstralen dan plaatsen zij zich hiermee niet als een oerkracht tegenover mannen, maar scharen ze zich temidden van die bedwongen natuurverschijnselen Daar mee zijn de heldinnen van Paglia in de ogen van mannen geen krachtige vrouwen maar speelgoed en sym holen van onderworpenheid Paglia mag mannen gerust op hun woord geloven als ze Madonna een lekker ding of een dom blondje noemen Dat zeggen ze met om de sensuele uitstraling van Madonna te ontken nen maar omdat ze dat simpelweg menen De femme fatale wordt alleen tijdens het zakenreisje, op MTV of inbed serieus genomen De denkende vrouw, defemmesavan te, overal daarbuiten Camille Paglia. Het seksuele masker, f. 55,Seks. kunst en Amerikaanse cultuur. f. 35.Belde boeken zijn uitgegeven bij Prometheus

17 december 1992

^Ă&#x153;NTVERSESHet nieuwe besturingsconcept van de KUB dat in brede kringen instemming vond mist een verwijzing naar de grondslag van deze

TE BERDE

universiteit. Dat vindt buiten-universiteitsraadslid Walter Goddijn. Een ethisch handvest bij het universitair beleid gaat hem wat ver, maar een soort visitatiecommissie die regelmatig het moreel gewicht van de KUB beschouwt, dat lijkt hem wel wat. Bijkomend voordeel: dure management-consultants van buiten hoeven er niet voor te worden ingehuurd.

9 Te Berde is de opinipagina van Univers. Deze staat open voor bijdragen over wetenschap, onderwijs en universitaire kwesties die de KUB en TFT betreffen.

Walter Goddijn: 'Moreel gewicht KUB regelmatig laten beschouwen door eigen weight watchers'

-rr 4--

Toen ik het stuk nog eens las, liepen de koude rillingen over mi jn lij f. Ik ben niet bepaald overgevoelig, dus er moest wel iets aan de hand zijn. Het gebeurde allemaal in de universiteitsraadvergadering van 26 november. Het ging over 'eindrapport stuurgroep uitwerking besturingsconcept KUB'. Hetvoorstel van het College luidde 'om de in het eindrapport gegeven uitwerking van het besturingsconcept te implementeren en volgens de voorgestelde outline over te nemen'. Het heette besturingsfilosofie en er waren externe management consultants aan te pas gekomen. Andere consultants blijkbaar niet, want die zouden de tekst waarschijnlijk hebben herschreven. In heel het rapport de koele, rationele taal van de bureaucratie. Er zat geen kraak of smaak aan, geen enkele filosofische overweging lag eraan ten grondslag. Het was een organisatorische face-lift zonder eigen gezicht. Heeft de KUB als netwerk van dienstverlening, van wetenschappelijk onderzoek en van cultuuroverdracht aan telkens nieuwe generaties studenten een eigen gezicht? Dat was de vraag. Het ant-

a/ Dertig jaar geleden was het ondenkbaar dat een bewust tegendraadse puber platen van pakweg Frank Sinatra of Vera Lynn in zijn bezit had. Dat was meer iets voor zijn vader en moeder. Op hun beurt hadden de ouders weer een enorme afkeer van 'ketelmuziek' producerende zangers als Bill Haley, Chuck Berry en Jerry Lee Lewis. Alles had zijn grenzen, en grenzen waren in de eerste plaats gemarkeerd door generatieverschillen. Je had ouderen en jongeren and never the twain would meet. Rock and roll was in alle opzichten aan leeftijd gebonden. In 1969 schreef de popjournalist Nik Cohn dat de Rolling Stones er goed aan

woord komt meestal van buitenstaanders, die vanuit een andere universiteit op bezoek komen of hier hun wetenschappelijke loopbaan voortzetten. Zij kunnen vergelijkingen maken. Er vallen dan woorden als gezellig en gemoedelijk, niet zo formeel, minder jaloezie, onderling vertrouwen, kortere afstanden tussen de verschillende bestuurslagen, niet zo technocratisch. Dat zijn allemaal voorwaarden voor een flexibele bestuurlijke administratie, die waarschijnlijk alleen maar mogelijk is, omdat de KUB geen mammoetuniversiteit is. In het boven genoemde calculerende en abstracte besturingsconcept treft men zelfs geen enkele zinspeling aan op deze blijkbaar impliciete waarden en gedragsregels, die als een voorrecht zonder inspanning worden ervaren.

litieke bestuursmachine loopt vast wanneer extreme individualisering leidt tot abstracte solidariteit zonder morele lading. Politici concludeerden een jaar geleden; 'De in vergelijking met het buitenland

Moeten dergelijke normen en waarden expliciet worden gemaakt? Dat gebeurt meestal alleen als er 'ziekteverschijnselen' geconstateerd worden. Die vragen een diepergaande diagnose en een daarop aansluitende therapie. Lubbers, Brinkman, en onze eigen Hirsch Ballin zijn daar in de Nederlandse samenleving regelmatig mee bezig. Elke po-

hoge arbeidsongeschiktheidsgraad, een groeiend aantal jongeren dat zonder diploma van school afgaat, vandalisme, criminaliteit, het hoge ziekteverzuim, zwart werken en het niet naar waarheid invullen van het belastingformulier, ze geven allemaal blijk van een groeiende normvervaging'. Het antwoord was: 'Nederland is niet zo ziek als som-

zouden doen om voor het bereiken van hun veertigste jaar om te komen bij een vliegtuigongeluk. In het jaar 2000 zal niemand er iets abnormaals in zien dat het vijftal in rolstoelen het podium wordt opgereden voor de zoveelste renie. Het is nog niet erg genoeg dat Crosby, Stills & Nash Heintje Davids naar de kroon steken, ook McCartney, Harrison & Starr doen een gooi naar de Forever Young Trofee. Straks is er nog een gehaaide impresario die aankondigt dat de mummie van Elvis gereanimeerd gaat worden. Waar is het generatieconflict gebleven? Waar het tot voor kort nog zo krachtige taboe op alles wat met ouderdom is besmet? Ik heb geen verklaring, maar wel een suggestie.

De verkiezing van Bill Clinton laat zien dat de kinderen van de geboortegolf, die dertig jaar geleden verantwoordelijk waren voor de stormloop tegen de ouderdom, inmiddels de absolute macht hebben verworven. Met de usurpatie door de Clin-

OEDEGEBUURE

tons hebben ook de rolmodellen van de babyboomers hun leven weten te redden. De exemplaren van een met slappe remakes gevulde CD van Eric Clapton ('Layla, you got me on my knees', ja de leeftijd komt

mrge politici wel beweren, en mochten de burgers al lijden aan een tanend besef van normen en waarden, dan is de overheid daar mede debet aan' (Trouw, 12 oktober 1991). Bestuurders, op alle niveaus, ook op een instelling als de KUB, doen er goed aan om voortdurend attent te zijn op de culturele identiteit, die in zekere zin het nationale cultuurbezit weerspiegelt. Aan een soort ethisch handvest of een seculiere geloofsbelijdenis heb ik geen behoefte. In een recensie van Iris Murdochs' nieuwste boek Metaphysics as a Guide to Morals vond ik de volgende uitspraak van haar geciteerd: 'Het grootste intellectuele probleem van onze tijd is wellicht de relatie van religie, moraal en filosofie'. Ik wil dus niet zoiets als een 'ethisch handvest', maar het zou geen gek idee zijn om het moreel gewicht van de KUB regelmatig te laten verkennen door de drie faculteiten, die daarvoor het meest geĂŤigend zijn. Letteren, wijsbegeerte en theologie als weight watchers. We hebben ze zelf in huis en behoeven er geen dure externe adviseurs van Coopers & Lybrand Dijker en Van Dien Consultants voor aan te trekken.

met gebreken) vliegen de winkels uit, en Radio 3 maakt STER-reclame voor zichzelf als 'de jongste zender van Nederland' tegen de achtergrond van een Rolling Stones nummer uit 1964, God betere het. Wat is het gevolg? Door de getalsmatige overmacht op alle fronten van de oudere jongerenzalhetbinnenkortergbij de pinken staan om je grijze haar niet langer te spoelen, met opzet rimpels in je voorhoofd te trekken en een beetje mank te lopen. Twee maanden geleden nog zag je posters van NRC/Handelsblad waarop Bush met een glimlach op zijn gefacelif te gezicht en gestoken in jogging outfit de eeuwige jeugd najoeg. Over drie jaar zal Clinton campagne voeren voor zijn herver-

We leven in een cultuurperiode, die na de val van de muur tot totaal onverwachte gevolgen heeft geleid. Ik lees dan graag over hoe het vroeger afliep. Op 17 maart 1941, werd Klaus Mann door een vriend gemaand om geen enkel bestuursconcept of politieke formule ooit voor definitieve absolute waarheid te houden. Hij stelde daar tegenover: 'Zeker is elk fanatisme, elk 'blind geloof' schadelijk en gevaarlijk; maar er ligt een even groot gevaar in die verlammende scepsis, die alles in de wereld even twijfelachtig, even relatief maakt'. Door gebrek aan concrete solidariteit in zijn omgeving kon Klaus Mann het niet volhouden. In 1949maaktehij een eind aan zijn eigen leven. Hij geeft ons nu een boodschap mee om ons in deze onzekere tijd te blijven verzetten tegen een centralistische bestuursstructuur, in samenleving, kerk of levensbeschouwing. Want zei Klaus Mann wat later niet in zijn boek Het Keerpunt: 'Boven alles moeten wij het gevoel van absolute ethisch-religieuze waarden terugvinden. Als ons dat niet lukt, dan zullen we op de duur niets hebben om tegenover de totale machtsaanspraak van de staat te stellen.' Waker Goddijn kiezing door met een tandeloze Bob Dylan The Times they are-a-changmg te murmelen. Uren, dagen, maanden, jaren, ze komen allemaal weer terug. Toen mijn oudste zoon een tijdje geleden de Woodstock-film zag, sprak hij vol walging over een zwarte bladzij in de geschiedenis van de mensheid. Intussen heeft hij zich bekend tot Tina Turner en geeft acte de presence op een Abba-revival party. Straks leent hij mijn hasjpijp en spreekt in termen van te gek, weetjewei. Wat dat laatste betreft is het te hopen dat Hirsch Ballin zijn onzalige anticannabis beleid laat varen. Nooit gehoord dat verbieden stimuleert? Laat de minister zelf eens opsteken, dan ziet iedereen tenminste hoe hopeloos belachelijk die oudere jongeren zijn.

17 december 1992

^UNIVER^TC!—

'Moeilijk aan te geven wat de impuls v a n flp mnsitprrlnKs. i«' van de masterclass is Het fenomeen is bekend uit de wereld van de muziek: de masterclass. Een leraar, meestal op leeftijd en voorzien van alle sporen die in zijn vak zijn te verdienen, vertelt de fijne kneepjes van het vak ten overstaan van een keur aan leerlingen, samen in een klasje, nauwkeurig geselecteerd en te boek staand als talentvol. Zo begaafd als zij zijn, durven zij de nabijheid van de meester nauwelijks te ondervinden en zo ze hiertoe gedwongen worden, knikken de knieën en breekt aan alle kanten het zweet uit. Het allerlaatste stapje van talentvol tot meesterlijk gaat van au, van vernedering en van gekat ­ maar dat hoort erbij, anders wordt het nooit wat. Paul van den Broek De Verenigde Spaarbank NV (VSB) leek het wel wat om het idee eens toe te passen in de wetenschap. Ook daar immers wemelt het van stu­ denten en aio's wiens vorming ge­ baat is bij een confrontatie met de meester, die tot dan toe alleen uit boek of artikel bekend is geworden. Anderhalf jaar terug startte VSB met de klasjes, en steeds in samen­ werking m e t hogeschool of universiteit wordt een thema uit­ gewerkt. D e Masterclass on dere­ gulation and privatization die de VSB vorige week samen met Cen­

Paul de Bijl (CentER):

♦ Paul de Bijl

'De vonk die overslaat is altijd onzichtbaar' Drs. Paul de Bijl (24) is een half jaar aio bij CentER, de onderzoekschool van de economen. Hij doet onder­ zoek naar industriële organisaties en de t e k o r t k o m i n g e n van de

tER organiseerde, was nummer 20 in rij. Zo'n zestig aio's uit het land nestelden zich vier dagen lang aan de voeten van topeconemen all over the world. Mochten even in de schaduw vertoeven van een Laf­ fond. Van een Hellwig. Een Porter. En een Vickers. Lieden die inhou­ delijkvan immens gewichtzijn, dat staat vast. Of de aio's hèt leermoment van hun leven doormaakten, valt nog te be­ zien. Vier van de 15 KUB­aio's die aan de class deelnamen, vertellen over hun moment. Over hün stap op weg van talentvol naar pro­ fessorabel.

markt. Dankzij de masterclass is in elk geval één hiaat van kennis uit de wereld; de rol van overheidsre­ gulering inzake de markt­gebreken. Wel eens goed, stelt De Bijl, om eens even uit het stramien van je onderzoek te breken. 'Je neigt ernaar om je tij­ deris hetonderzoek af te sluiten wat er links en rechts om je heen gebeurt. D e waarde van de masterclass zit in de verbreding die je kunt opdoen. 'De masterclass is een buiten­ kansje dat je krijgt aangereikt. Vier toponderzoekers die toch al nauwelijks in Nederland komen een hele week ontmoeten, is een aangename ervaring. Dat komt omdat de masters, anders dan een docent in een gewone work­ shop of college, niet alleen in­ gaat op de stand van zaken van het onderzoek, maar ook aan­ geeft wat nog niet is gebeurd, waar nog de hiaten van kennis zitten. Ik heb nog nooit goed stil gestaan bij de rol van de overheid in het opheffen van imperfecties binnen de markt. Mogelijk dat ik hier nu een artikel aan ga wij­ den.' 'Het is moeilijk aan te geven wat precies de impuls was van de masterclass. In elk geval heb ik een indicatie gekregen wat me nog te doen valt. Een vonk die overslaat is altijd versluierd. Je weet niet hoe en wanneer die binnen het onderzoek zichtbaarzal worden. Of die vonk overslaat, is ook een kwes­ tie van hard werken. De beslissen­ de stap om van talentvol econoom te komen tot de kwaliteit van een topeconoom, is vooral gelegen in de inspanning. Het basispunt is moti­ vatie. Daarom was voor mij de mas­ terclass zo goed: ik werd weer eens gemotiveerd, waardoor je automa­ tisch meer tijd wilt stoppen in je onderzoek. Je moet iets erg leuk vinden, wil je in staat zijn iets goed te doen.'

...^Ci^,£s&^S^i^..;tfSf„f% *A;<5^I,., ,.

Drs. Harry Webers (23) is een half jaar aio bij de vakgroep Econome­ trie. Een modellenbouwer op het terrein van lokatie van bedrijven in relatie tot produktdifferentiatie. Geïnspireerd vooral door master Laffont, die fundamenteel inging op de problemen van het modelbou­ wen. 'Je kunt wel via standaardme­ thoden blijven doorrekenen tot je een oplossing vindt, maar dat werkt voor mij niet zo goed. Laffont liet heel mooi zien hoe je aan de basis van het model kunt werken. D aar kan ik wel wat mee. 'Ik ga niet naar de masterclass om opeens het idee van de eeuw te ont­ wikkelen. Je moet wel het streven hebben om als onderzoeker tot verrassende ideeën te komen. Ik heb zoveel mooie dingen gehoord vorige Week. En de optelsom van al die mooie dingen kan het goede idee van mijzelf zijn. Ik moet dat af­ wachten. D e masterclass kan een beetje helpen. Je staat dichtbij de sprekers, je kunt alles vragen wat je wilt, en de sprekers leggen de nadruk op de relatief moeilijkste stappen van het denken. Voordeel is ook dat je een week uit je eigen onderzoek bent. Bij een college tussendoor zit je eerst nog te ma­ len over je eigen onderzoek, die tijd is dus al verloren. Meestal zijn do­ centen ook niet zo geïnspireerd als de sprekers tijdens de masterclass. Die mensen waren echt enthou­

Harry Webers (Econometrie):

♦ Harry Webers

siast, en ze meenden het ook.' 'Ik ben een pragmaticus. Al zou ik soms als modellenbouwer wel even willen vergeten dat de praktijk al­ tijd weer belemmeringen opwerpt

'Ik weet niet of een masterclass de beslissende impuls op kan leveren

daarvoor niet openstaat, wordt het niks met je onderzoek. Bij de vier masters zag je dit ook: van alle kanten brachten zij een andere in­ valshoek in, en allen kwamen met een deel van de oplossing.'

'Optelsom van mooie ideeën kan eigen ontdekking zijn'

Bas van Aarle (Algemene economie): Drs. Bas van Aarle (24 jaar, drie maanden aio) bestudeert het beleg­ gingsklimaat als optelsom van in­ dividuele beslissingen. Een macro­ economisch onderwerp. D e mas­ terclass was voor hem zo aardig omdat een brug naar een nieuwe invalshoek tot een verrassende wending van onderzoek zou kun­ nen leiden. De brug werd voor Van Aarle niet geslagen. Hij zag, zeker in hun presentaties, sublieme mas­ ters, maar het brede gebaar ontbrak. Het bleef te micro, oordeelt hij. 'En dat is jammer want de meest baan­ brekende dingen komen door het kijken over de grenzen van je eigen vakgebied. Het is bij economie net als met artsen: de een houdt zich met ogen bezig, de ander met de nieren. De econoom zou zeggen, dat je ergens op concentreren een stij­ gende meeropbrengst oplevert in vergelijking met het opereren op meerdere terreinen. Er treden op gegeven moment Babylonische spraakverwarringen op. Ik had voor deze masterclass de samenhang in denken wel gehoopt, maar toen ik de papers zag, wist ik eigenlijk al dat het er niet in zat. D e master­ class heeft voor mijn onderzoek geen handreikingen opgeleverd. Dat heeft misschien met mijn onderzoek te maken, want dat heeft slecht zijdelings met het thema te maken. En er was voor mij schroom om de leraren persoonlijk te bena­ deren, omdat ik me niet zeker voel­ de op hun terrein. En in de informele sfeer was er te weinig ruimte voor contact. D at heeft zeker niet met de leraren te maken, want die lie­ ten merken dat ze graag van gedach­ ten wisselen.'

die je in een model niet kunt vat­ ten, richt ik me toch graag op de praktijk. De masterclass was daar­ om uitstekend van samenstelling. De praktijk kwam bij sommigen veelvuldig aan bod, zodat er zaken aan de orde kwamen die dan wel buiten mijn directe onderzoek val­ len, maar wel aanzet kunnen geven tot de nieuwe invalshoek. Als je al­ leen maar in je deelgebied blijft zoeken, en de verbreding, ook naar de praktijk toe, uit het oog verliest, weet je op het laatst niet meer wat )e nu eigenlijk zit te zoeken. Je moet wel specialiseren, maar je moet goed weten waarom je ermee bezig bent. Verbreding helpt je ook theo­ retisch verder: de groeitheorie is mede gebaseerd op de fysica: als je

om tot een subliem onderzoek te ko­ men. D it raakt de moeilijke kwestie, of wetenschap een individueel of een sociaal gebeuren is. Ik voel zelf dat ik het niet in me heb om een topon­ derzoeker te worden. Ik ben niet ie­ mand die met echt heel nieuwe dingen komt. Ben niet echt origi­ neel. Dat is mijn grootste probleem. Zeker, een masterclass met leraren op mijn eigen terrein, met mensen als Robert Merton of Douglass Bree­ den, zou een vonk van originaliteit kunnen laten overspringen. Of je dan echt goed wordt, hangt af van je werkinzet, van je presentatie, van

je vermogen om andere weten­ schapsgebieden bij je vak te betrek­ ken. Ik lees nu toevallig een boek over de psychologie van het beleg­ gen. Dan blijkt dat mensen gedre­ ven worden door impulsen, dat beleggen helemaal niet zo rationeel is als vaak in ons vak wordt be­ weerd. Maar ja, dat mag je niet zeg­ gen als econoom, en dat werd ook niet gezegd in de masterclass. Het ging allemaal uit van efficiëntie, men keek ook niet naar aspecten als sociale rechtvaardigheid. Het mag een gedegen en goede gepre­ senteerde, actuele presentatie van het vak zijn geweest, het beslissen­ de ontbrak: de wereld werd niet op haar kop gezet.'

♦ Bas van Aarle [Foto's: Enk van der Burgt]

'De w^ereld werd helaas niet op haar kop gezet'

17 december 1992

HUNIVERSHH­

s na o QJ

T3

s

SP C/3

O

ö

^ 'Netalsbijhetschrij­ " ^ ven van een dissertatie, stel je jezelf als duurspor­ ter een ver weg liggend doel. Tijdens een halve marathon, of bij het schaatsen van de Elf­ stedentocht, of bij het fietsen van Luik­Bastenaken­Luik, zal ik mezelf onderweg regelmatig verwensen: waar ben je aan begon­ nen. Maar je gaat door, het doel is gesteld. Van nogal wat wetenschap­ pers om me heen hoor ik, dat het ergens naar toe werken de manier is om de passie te kanaliseren. Je weet dat je het ergens voor doet. Het bedrijven van wetenschap is ergens lang mee bezig zijn. D at is duursporten ook. Het is een project dat je structuur geeft om iets te or­ ganiseren. Een kapstok, een middel, een vorm. Dan is duursporten een voor de hand liggende manier, een gemakkelijke en natuurlijke wijze om je bord eens even schoon te maken, de zaken van je af te schui­ ven. Zó sporten maakt je op een bijzondere wijze leeg. Wat een manier is om zicht te krijgen op wat je eigenlijk aan het maken bent, op de ontwikkeling van je denkproces. Duursporten zet op een bijzondere manier aan tot bepaalde gedachten. Het creëert een belangrijke voor­ waarde: je bent op een bijzondere manier geconcentreerd. Dat brengt mij opeens op bergbeklimmen. Dan hangt je leven letterlijk aan een draadje, je bent voortdurend ge­ spitst op je handelingen. Net als bij het afdalen van de Galibier. Het

'Ik vind de dahlia, met de moderne soorten in alle variteiten, een schit­ terende bloem. De echte stijve boe­ renbloem van vroeger heeft zich dankzij het kweken ontwikkeld tot een bloem die zich uitstekend leent voor het verwerken in allerlei bloemstukken. Zij komt hoe lan­ ger hoe meer in; op veilingen zie je tegenwoordig ook weer dahlia's aangeboden worden. De export van dahlia's loopt in de honderden mil­ joenen knollen per jaar. Wat dat betreft zitten we echt in de lift. Het meest karakteristieke van de dahlia is dat zij als middelpunt een fors hart heeft waaromheen de bla­ deren gelijkgespreid omheen zit­ ten. D ie kunnen heel stijf of juist frivool zijn. De bloem kan allerlei namen hebben, exotisch zoals Ha­ maribride. Maarookgewoon: Wol­ stad, een paarsachtige die we in Tilburg hebben ontwikkeld. Iede­ re kweker geeft aan zijn eigen pro­ dukt een bepaalde naam. In het vak dat ik doceer moet je de­ gelijk en accuraat te werk gaan en ook als kweker moet je nauwgezet zijn. Je moet bijvoorbeeld letten op ongedierte en in een heel vroeg sta­ dium afwijkingen onderkennen. Er zit wel eens een verdord blaadje aan en als dat er uit wordt getrokken dan hoef je die dahlia als kweker niet meet; het publiek merkt hier niets van. Een goede dahlia moet precies rond en egaal zijn. Die accuratesse is wel de enige parallel met mijn vak. Je bent over­ dag aan de universiteit altijd ach­ ter je bureau bezig of 's avonds zit je in de boeken, dan vind ik het heerlijk om zaterdags iets to­ taal anders te doen. Gewoon om je zinnen te verzetten. Ik kan na een drukke week naar zo'n veld toe gaan en als ik een paar uur bezig ben, dan ben ik weer volko­ men fit. Het is enorm

De tweede passie van de mede­ werker vertoont vaak een gelij­ kenis met de eerste. De eerste be­ treft de wetenschap of het werk. Aan die eerste passie blijkt, net als aan de tweede ­ en dat kan uiteenlopen van marathonlopen, luciferhuizen bouwen, compo­ neren tot wielrennen ­ een verge­ aardige is dat je zó'n lange tijd zó geconcentreerd bezig bent. Het paradoxale hiervan is, dat afdalen dus heel veilig is, terwijl je op een polderweg de neiging hebt de geva­ ren te onderschatten. Ik ken wetenschappers die dankzij het duursporten tot bepaalde idee­ ën kwamen, die opeens de ruimte hadden om hun gedachten te orde­ nen. Je kunt tot nieuwe dingen komen, omdat je even uit de maal­ stroom bent waar je normaal in zit. Tijdens de Elfstedentocht kun je niet worden gebeld. Het is moeilij k om voor mezelf precies aan te ge­ ven hoe dit tot een bepaalde gedach­ te leidt. De relatie tot duursporten en het vormen van ideeën, is niet direct te leggen. Hoe het proces werkt daargelaten, er verandert wel iets. Je maalstroom wordt tijdelijk geneutraliseerd door de merk­ waardige activiteit waar je jezelf aan onderwerpt.' [PvdB]

lijkbare drijfveer ten grondslag te liggen. D e wil tot ordenen bijvoorbeeld of de wens tot con­ templatie. Op deze pagina en op pagina 12 acht portretten van me­ dewerkers en wetenschappers met een gebonden passie. Op pagina 10 en II de onderliggende motieven. 'Mijn werk is lichamelijk heel sta­ tisch. Je zit stil achter je bureau of je staat betrekkelijk stil voor de collegezaal. Die beweging van het hardlopen vormt daarmee een mooi contrast. Er is ook een geestelijke element. Met het hardlopen k u n je de spanningen van het werk de vrije ruimte geven. Als je begint met lopen ben je nog met je werk bezig. Langzaam maar zeker laat je dat los ­ dan kom je pas echt aan het lopen toe. In een tweede fase kan het zen, het meditatieve in het lopen optre­ den. Dan ben je echt tot rust geko­ men en krijg je echte aandacht voor het lopen: zen in het lopen betekent dat de loper er niet meer is, alleen de ervaring van het lopen blijft over. De loper, het ik in het lopen, is dan

Mr. Paul van Seteis in hoogleraar Rechtssociologie en directeur van het Schoordijk­instituut.

afwezig. Je bent één met y het lopen, er is niks anders Er is dan ook geen werk meer. Of het gebeurt hangt af van de perikelen op de werkplek. Het is mij niet om die zen­fase te doen. Het is iets dat op kan tre­ den ­ als je geluk hebt. Je kunt het ook niet afdwingen. Tijdens het lopen ben je wel eens bezig met een wetenschappelijk probleem. Af en toe wil er wel eens een oplossing of een suggestie in­ vallen. Die probeer je dan te onthou­ den, soms vergeet je hem zelfs al tijdens het lopen. Een echte eye­ opener onthoud je wel. Maar dat is misschien wel toeval. Dat kan ook gebeuren als je in de auto naar huis rijdt. Het uithoudingsvermogen dat je nodig hebt om een marathon te lopen is goed te vergelijken met wat je nodig hebt om een proefschrift te schrijven. Doorzetten, doorzetten, doorzetten. Een marathon is fysiek uitputtend en een proefschrift schrijven is meer geestelijk uitput­ tend. Ben je geestelijk uitgeput dan ben je vol en als je lichamelijk uit­ geput bent ben je helemaal leeg. Het lopen kent ook een bidkarak­ ter: op het moment dat er alleen maar het lopen is. Dan ben je enorm levend ­ dat is eigenlijk bidden. Ora et labora liggen heel dicht bij el­ kaar. Eigenlijk zou er geen onder­ scheid tussen moeten zijn. Soms gaat het met werken ook zo goed dat er ook zen in het werken is, evenals zen in het lopen. Het boek Keuze en evenwicht dat ik met prof. Van de Klundert heb geschreven, is een mooie omschrij­ ving voor het lopen. Je kiest voor het lopen en als je dat verstandig en gebalanceerd doet dan ben je daar­ mee in evenwicht.' [MKj

■M

ö QJ O O

QJ

o

X

Dr. Rob de Groof doceert micro­ en macro­economie ♦ Foto's: Enk van der Burgt

rustgevend. Aan de universiteit ga je om met collega's die een bepaald vak beoe­ fenen en heb je contact met studen­ ten die met je eigen vak bezig zijn. Bij de dahliavereniging kom je met heel andere mensen in aanraking. Er zijn maar twee academici lid van de vereniging en de rest zijn alle­ maal mensen met een ander soort opleiding en werkkring: van gewo­ ne arbeider tot vutters en wao'ers. Er is een groot sociaal contact op zo'n vereniging. De kantine zit ie­ dere zaterdagmorgen hartstikke vol. Je bent aan een universiteit eenzij­ dig in een soort ivoren toren bezig en het is goed als je ook contacten ernaast hebt en de praktijk van al­ ledag meemaakt, anders raak je in een isolement. Je moet met beide benen in deze wereld staan.' [GR] Drs. P. Maagdenberg RA is univer­ sitair docent Kosten Waarde Winst bij de vakgroep Bedrijfseconomie.

'De katholieke leer verdeelt hande­ lingen in goed en fout. Het doden van een ander wordt als iets funda­ menteels onjuist bestempeld; het is een zonde. In de oosterse opvat­ tingen is het doden van een ander, als het op een eervolle en gelijk­ waardige manier gebeurt, op zich geen zonde. De dood hoort bij het leven. Mijn liefhebberij is jiu jitsu, een Japanse zelfverdedigingskunst. D ie is gericht op het overwinnen van de tegenstander; je leert daarbij dode­ lijke technieken. En juist omdat je weet dat een leven zo snel beëin­ digd kan worden, besef je de kwets­ baarheid en kostbaarheid van het menselijk leven. Dat maakt dat je het dagelijkselevennietals vanzelf­ sprekend ervaart. Mijn werk bij de griffie van de universiteitsraad en mijn tweede baan bij het Centrum voor Wetenschap en Levensbe­ schouwing (CWL) is een mooie combinatie. Aan de ene kant ben ik ambtelijk­bestuurlijk bezig en heb ik zicht op de bestuurlijke proces­ sen en de besluitvorming aan de universiteit. Bij het CWL, dat de open katholieke signatuur gestal­ te moet geven, gaat het juist om de waarden en normen die op de ach­ tergrond spelen bij bestuurlijke processen, in het onderwijs en de wetenschapsbeoefening. Wij wil­ len mensen met elkaar in gesprek brengen zodat ze elkaar kritisch

kunnen bevragen en van elkaar kunnen leren. Bij het CWL gaat het om het gesprek tussen de mensen onderling. Maar het Stiltecentrum is ook bedoeld om een plek op de universiteit te zijn waar mensen met zichzélf in gesprek kunnen gaan. En dat kan op een actieve manier ook in het jiu jitsu. Het behelst meer dan alleen de vechttechnieken en strekt zich verder uit dan de mat. Je bouwt voor­ en achteraf momenten van meditatie in. Het gevecht zelf is ook een vorm van communicatie, niet alleen met de tegenstander maar ook met jezelf. Buiten de mat ben je zelf je grootste tegenstander. Dan kom je je eigen vooringenomenheid tegen. Het CWL probeert een bepaalde vooringenomenheid aan de kaak te stellen en dat doet deze sport ook. Mijn stelling is dat ieder mens goe­ de én slechte eigenschappen heeft. Je kunt de negatieve eigenschappen ontkennen en onderdrukken. Je kunt ze ook accepteren en er met behulp van jiu jitsu op een eervolle manier proberen mee om te gaan.' . IGRl ^ Ronald de Brouwer is medewer­ ker bij de griffie en studiesecre­ taris bij het Centrum voor We­ tenschap en Levensbe­ schouwing /:Cy^

S QJ

O

o O

o QJ

17 december 1992 —lUNIVERSTI^ ,^.y Het '^r s t e m t de onder­ zoeker in ons innig tevre­ den te veme­ **< fr men dat een ^ wetenschap­ per als Wage­ naar een tweede passie heeft: Wagenaar is voordrachts­ kunstenaar bij de toverlantaam. Hij schept er een groot genoegen in avonden te verzorgen door plaatjes te vertonen waarbij hij met wellui­ dende stem de ouderwetse ex­ plicateur speelt. Daarin is hij onge­ looflijk serieus en dat vmdt hij het einde, net zo prachtig als zijn vak beoefenen en de wereld van zijn vondsten kond doen. 'Ik vertoon de toverlantaam, zo zei hi) ooit tegen een interviewer die hem ervan ver­ dacht bovenal een gepassioneerde Narcissus te zijn, 'omdat ik vind dat wat daar te zien is zo wonder­ baarlijk mooi is dat andere men­ sen dat ook moeten zien.' Wie dit zo zonder enige ironie zegt, geloven we onvoorwaardelijk. Dus toch geen monomaan ge­ leerde? Wagenaar: 'Ons vak is het mooiste vak, want het gaat over onszelf. En mijn idee is dat een heleboel andere vakken een indirecte weg zijn, een omweg om uiteindelijk tot onszelf te ko­ men. Ik denk dat veel mensen die zich in de astronomie inte­ resseren, dat gevoel kennen van 's nachts naar de hemel te kijken, die sterren te zien en met vragen te komen: Waar is dit allemaal voor, wat is dit, en wat is mijn plaats daarin, hoe moet ik het leven en mijzelf zien in deze gigantische ruimte? Nu, die vraag wat is mijn plaats en wat mijn leven, daar zijn wij direct mee bezig; daar hebben wij.geen sterren voor nodig. Daar­ om vind ik mijn vak het mooiste vak.' Dus toch weer wel volslagen mo­ nomaan? Je hoeft geen psycholoog te zijn om te kunnen en te mogen constateren dat Wagenaar daar ze­ ker aanleg toe heeft, maar door zijn gepassioneerde extraverte levens­ houding ­ hij beschouwt het als een heilige plicht zijn wetenschappelij­ ke bevindingen voor een zo breed mogelijk publiek aanschouwelijk te maken en in de praktijk aan te tonen ­ creëert hij een spannings­ boog die hem redt; sterker nog, daardoor kan hi j juist top of the bill zijn als pluizer in de wonderlijke wereld van onze hersenen. Zonder die extraversie was wetenschapper Wagenaar waarschijnlijk hopeloos verdwaald in de serpentine van zijn eigen hersenen.

buitenaf bekijkt'. De antropoloog, volgens Kolakows­ ki dus het zuiverste specimen van de Europese ondersoort der weten­ schappers, reist door de bush­bush om van daaruit 'met de ogen van de wilde', zichzelf te bekijken. D at is de beweging van de wetenschap. Iets dat per definitie onmogelijk lijkt. En dat is het ook, zoiets kan alleen maar gedeeltelijk. Maar daar toch hartstochtelijk naar streven, dat is nu precies, volgens Kolakow­ ski, de kern en de grote kracht van de moderne Europese cultuur en dus de kern van de wetenschap die van die cultuur de vrucht is. Want een dergelijke houding betekent dat de Europeaanse wetenschappelijke cultuur fundamenteel gebaseerd is op zelfkritiek. 'Uiteindelijk kan men zeggen dat de Europese cultu­ rele identiteit zich bevestigt in de afwijzing van enigerlei afgeronde identificatie, in onzekerheid en

Een wetenschapper die niet meervoudig gepassioneerd is, kan die wel goed zijn in zijn vak? onrust derhalve', formuleert Kola­ kowski. Een gaaf voorbeeld van een derge­ lijke wetenschapper loopt rond aan de KUB. Dat wil zeggen bij de theo­ logische faculteit. D it loepzuiver geval van een dubbel­focus weten­ schapper is professor Knut Walf (56), kerkjurist én gepassioneerd Taoïst. Walf, uit een oer­katholie­ ke Duitse familie ('de fami­ lie van mijn moeders kant produceerde iedere genera­ tie minstens een priester') studeerde eerst, omdat hij aanvankelijk in diplomatie­ ke dienst wilde ­ rechten en deed daarnaast filosofie. Hij werd priester en studeerde dus theologie, waarna hij promoveerde op een studie over de pauselij ke diploma­ tieke dienst, de nuntiatuur. Met het idee in zijn achter­ hoofd diplomaat te worden. Maar een van zijn mentoren dacht dat hij toch beter tot zijn recht zou komen als wetenschapper. En op zijn aanraden werd hij kerkju­ rist.

uitgestrekte Rus­ land t r e k k e n per Trans­Siberische spoorweg. D us een drietal inwijdingen m de naakte, even van mensen ontda­ ne aarde, de oeraar­ de zogezegd. D ie wensen gingen voor Walf in vervulling. Maar hij kreeg op zijn reis door Rus­ land wel een op­ dracht mee, name­ lijk juridische hulp bieden aan een RK religieuze die in Ja­ pan, het einddoel van zijn reis, in moeilijkheden was gekomen met het Vaticaan. En in Ja­ pan maakte hij kennis met Zen, een Japanse religieuze praktijk met twee wortels: het vanuit India geëxporteerde Boeddhisme en de oeroude, authentiek Chinese Tao. Zen is daarvan een late bloei en Walf, al zoekend naar de oor­ sprongen van deze religieuze praktijk die de cultuur van Japan zo sterk bepaalt, kwam terecht in China waar de versmelting tussen Tao en Boeddhisme, lang geleden, heeft plaatsgevonden. Zijn laatste publikatie dateert van vorig jaar, een handzaam boekje over de filosofie achter de Tao, met veel vertaalde canonieke teksten, getiteld: Tao voor het Wes­ ten. 'Mijn dubbele belangstelling', aldus Walf, 'is duidelijk een geval van complementariteit. Gefascineerd door het afgewogen Romeinse recht met zijn klare, harde, marmeren logica, kwam ik als het ware als

de obser­ vator die zich­ zelf

vanzelf uit bij een 'hobby' die dia­ metraal daaraan tegengesteld is: de ongrijpbare, niet in woorden te vatten Tao. De bijbel van de taois­ ten, de 'Tao­te­tjing', volgens de overlevering geschreven door Lao Tse, wat niet meer betekent dan de oude meester, begint met de con­ statering: 'Als we in woorden kon­ den zeggen wat de Tao is, dan is het er al niet meer.' Het is dus iets heel eigens, iets wat in een kind nog geobserveerd kan worden. Maar wat in ieder kind verloren lijkt te gaan doordat het ingroeit in de taal en in de gemeenschap. Dat is psy­ chisch natuurlijk een noodzakelijk proces. Het raakt inderdaad verlo­ ren, maar iedereen voelt, ergens blijft het toch op de achtergrond en helemaal in het verborgen levend, blijft het in ieder mens aanwezig, zoals het ook aanwezig is in stro­ mend water, in de wind in de bo­ men, in de vorm van een door weer en wind bewerkt rotsblok in de Hi­

Een wetenschapper die niet meervou loneerd is, kan die wel goed zijn in zijn vak? Eigenl sarom niet? Nemen we Willem Wagenaar, in Leidei ar in de Toegepaste functieleer. Is altijd met zijn vak bezig. Volgens mensen die he is het moeilijk met hem over iets anders te praten. Zijn specialisme is het menselijli ;n. Weet hij echt alles van. Alles wat er tot op heden van te weten valt. Hij geniet dan etuigedeskundige, speciaal bij de berechting van oorlogsmisdadigers, mondiale beke us: op het eerste gezicht een hartstochtelijke vakidioot. Een geleerde die zicii gemaki tvoor karikatuur en die dan ook, als hij niets anders erbij zou doen, volgens het bow vermoeden, als wetenschapper niet veel zou dienen voor tes at apert niet waar is. Bert Hefi >ieter Siebers

malaya en de Andes. De fascinatie voor deze woordeloze religie, opge­ roepen door mijn fascinatie voor de klare, je zou kunnen zeggen hiëra­ tisch zwarte en zware formules van het recht, waar ik mijn vak van maakte omdat ik daarmee ­ wat ik nog steeds doe ­ andere van dienst kon zijn, kun je dus complementair noemen. Het is juist die comple­ mentariteit die in de Chinese cul­ tuur zo'n grote rol speelt en die uitgedrukt wordt in het Jin en Yang. Yang is dan het Romeinse kerkrec­ ht, jin de Tao.' Daarom heeft een wetenschapper noodzakelijkerwijs altijd twee pas­ sies. Soms komen ze allebei aan de oppervlakte. En in het beste geval is hij dan ook nog kunstenaar en

,­a««

, sïVi !*<~fi'.«W t^- ï,<.A%x*»W

>/

daarmee een dubbeltalent. Het is evident dat weten­ schapper­schrijver George Steiner tus­ sen wiens weten­ schappelijke activi­ teiten en zijn ro­ mans een duidelijk verband bestaat, op zijn minst een dub­ bele passie kent, zo niet een dubbelta­ lent is. Je zou kun­ nen zeggen dat de wetenschappelijke anger die Steiner in veel van zijn es­ says ten tonele voert, de drijf­ veer is geworden om zich ook als schrijver te openbaren. Steiner is hoogleraar Engelse letterkunde in Cambridge, essayist en schrij­ ven van ondermeer de recent in het Nederlands vertaalde verha­ lenbundel de corrector. Wat Steiner onophoudelijk drijft in zijn wetenschappelijke essays en in zijn verhalen is niet alleen de treurnis om het verlies van een coherente, bezielde maatschappij, maar in het ver­ lengde daarvan ook de angst. Angst voor het verlies van cultuur, angst voor de teloorgang van het am­ bacht, woede over de verloedering van de taal, angst voor de veramerikanisering van de wereld, angst kortom voor het verlies van het oude Europa, de bakermat van de westerse beschaving, onvrede met het gegeven dat God niet lan­ ger een centrale rol in het westers cultuurpatroon inneemt. Bij George Steiner kun je spreken

w

­<*S'

*.>

De klare, gebeeldhouwde . begrippelijkheid van de co­ dex van het canoniek recht, Leszek Kolakowski, fameus Pools met zijn vaak volmaakt filosoof ­ onder meer gelauwerd met aforistische taal, sacraal de Erasmusprijs ­, ziet als de gaaf­ Romeins als de RK liturgie ste representant van de Europese en heel concies in gecise­ wetenschapper ­ en de moderne leerd Latijn geformuleerd, wetenschap is vier eeuwen geleden fascineerde Walf uitermate. juist in dit Europa geboren ­ de cul­ De RK dogmatiek, toch ook tureel antropoloog. Antropologie een prachtig bouwwerk liet definieert hij als 'de arbeid die uit­ hem koud. Maar wel begon gaat van de opschorting van de ei­ Walf zich, geïnspireerd door gen normen, oordelen en mentale, een kennis die goed thuis morele en esthetische neigingen was in de grote Europese om zo diep mogelijk door te drin­ mystici zoals Johannes van gen in het gezichtsveld van de an­ het Kruis en Theresa van der en zich zijn manier van percep­ Avila, spontaan, als was het tie eigen te maken.' gewoon een kwestie van Op het eerste gezicht definieert organische groei, te interes­ Kolakowski hier de tegenvoeter van seren voor de ­ toen nog de 'monomaan' Wagenaar. Maar is Europese ­ mystiek. Boven­ dat zo? D e wetenschapper als dien droeg hij vanuit zijn v^ volslagen altruist, die uittrekt vroegste jeugd drie dromen ■ VX om in de huid van anderen met zich mee: eenmaal te kruipen, kun je ook, zo­ door de Andes trekken, een­ als Kolakows­ maal in de Himalaya rond­ ki inderdaad darren en eenmaal door het i doet, om­ schrijven als

^•^P^

'^%T^!

­■«•iMS

­^%­

van sterke drijfveren. De holocaust is voor hem de bezegeling geweest van de ondergang van het Europese avondland met zijn christelijk­hu­ manistische traditie. Zijn Joodse achtergrond bezorgt hem een die­ pe passie voor het woord en voor de muziek. Hij is een hartstochtelijk lezer die de boekenkast van de Europese geschiedenis als geen ander kent. Ook zijn muziekken­ nis grenst welhaast aan het onge­ looflijke. Wie Steiners ruim twee­ honderdpagina's tellende essay Aeï verbroken contract leest, stuit op buitengewoon origineel gelegde verbanden tussen bijvoorbeeld

De eerste passie acinter de wetenscliapper geldt altijd hemzelf en ligt vervat in de vraag 'Wie, o wie ben ik?' Schubert en Schönberg. Steiners gepassioneerde liefde voor de taal, en daarmee voor commu­ nicatie, heeft echter een wat ma­ cabere ondertoon. Al zijn ingezet­ te en verklaarde liefdes voor de li­ teratuur, de muziek en ook de beel­ dende kunst worden overschaduwd door zijn persoonlijke angst voor het verlies ervan. Zijn drijfveer is die van een bedreigde. In meesle­ pende redeneringen schetst Steiner de desolate toestand waarin veel van de moderne kunsten én de wetenschap zich vol­ gens hem zouden bevin­ den. Steiners passie lijkt dan ook niet zozeer de moderne aanwezigheid van schoonheid of kunst­ zinnigheid als wel de afwe­ zigheid van betekenis in de muzen. Welke activiteit hij ook bedrijft, hij hamert bij voortduring op het ver­ dwijnen van D e Norm ­ voor hem is dat God. Bete­ kenis is bij Steiner theolo­ gisch gefundeerd. 'Mu­ ziek', zo zegt hij, 'was lan­ ge tijd, en is nog steeds, de ongeschreven theologie van hen die een formeel ge­ loof ontberen of verwer­ pen. Om het omgekeerd te zeggen, voor veel mensen is religie de muziek waar ze in geloven. In de extase van pop en rock gaat deze overlapping door merg en been.' Steiners eigenlijke passie ligt in de koestering van de traditie. Popmuziek wordt door hem gezien, zoveel is wel duidelijk, als een ont­ sporing. Als muziek die niet langer de traditie hei­ ligt en haar van nieuwe im­ pulsen voorziet. Angst dus en niet voor niets het ver­ broken contract. Voor Stei­ ners is De Norm ook afwe­ zig in de wetenschap: 'D e waarheid is dat de grote massa van doctoraal en postdoctoraal 'onderzoek' in de letterkunde en de pu­ blikaties die eruit voortko­ men niets meer zijn dan

♦ Leonardo D a Vinci. Tel akel voor kanonnen op de bm metaalgietenj. D a Vincial lar­ ingenieur.

♦ Hexagram uit 'D e i tjing in beeld' waarin de linkerhelft het tegendeel van de rechterzijde is. Tegengesteld maar toch complementair.

17 december 1992

UNIVERSra­

♦ %. Leonardo da Vinci. Ontv^erp voor een vleugel. Da Vinci baseerde zich voor zijn ontwierpen nadrukkelijk op de natuur. Een vleugel dus zoals bij vogels, opgebouwd uit segmenten.

een grijze m od■ derpoel. De huidige wetenschap als aftreksel van hoe­het­ eens­geweest moet zijn, als het popgeluid dat naijlt in de nadagen van N^­ de klassieke muziek. Als Steiner spreekt over de verslap­ ping en trivialisering van het begrip onderzoek heeft het eigenlijk over het wegvloeien van de passie. D e wetenschappen zijn in zijn ogen niet meer in handen van de ech­ te liefhebber, van de klassiek amatore, maar van de professio­ nal. De universiteit heeft in zijn ogen ­ naar Amerikaans model ­ een Amerikaans­industrieel ka­ rakter gekregen. Tweede oor­ zaak van het wetenschappelijk verval in de letterenhoek is de volgens Steiner de oneigenlijke wil van de humaniora om de exacte en toegepaste weten­ schappen te imiteren. Waarom is George Steiner nu zo'n gepassioneerd zwartkijker van het zuiverste water gewor­ den? Immers, wie bijvoorbeeld kijkt naar de explosieve groei van het festival voor oude muziek in Utrecht ziet op zijn minst een te­ ken aan de wand dat het niet louter rap en house is wat de klok slaat. En wie het werk van Armando be­ ziet, bespeurt het soort fundamen­ tele twijfel dat nodig is voor het maken van grote kunst, in welke discipline dan ook. Steiners groot­ ste passie is, dat blijkt zonneklaar uit de laatste passages van Het ver­ broken contract, niet de taal, maar de religie. God. Zonder een theolo­ gisch besef, zo stelt Steiner, ontvalt de kunst D e Norm. Met name het theologisch aspect van Steiners essay was voor veel lezers ervan aanleiding zich af te keren van diens observaties. D e noodzakelijkheid van een God ging hen te ver. Steiner was heel uitge­ sproken, maar veel wetenschappers proberen hun voornaamste passie, disciplinair en methodisch als ze zijn, echter zo goed mogelijk te ver­ bergen, omdat die niet onder woor­ den te brengen is en vaak, als hij op de een of andere manier ­ meestal te slap ­ vorm gegeven wordt, zijn werkzaamheid kan verliezen als drijfveer van zijn eigenlijke vak. Maar die toch altij d onderhuids aan­ wezig dient te blijven om de wetenschappelijke hooggespannen te houden. Hem rest wel altijd de mogelijkheid ook nog ­ en misschien wordt hij dat op den duur wel ongemerkt vanzelf ­, mysticus of Taoïst te worden, een neiging die je bij veel wetenschap­ pers ­ vooral uitgesproken beta­we­ tenschappers, aantreft. D ie eerste passie achter de wetenschapper, achter de wetenschapper annex kunstenaar, achter de mens die zichzelf serieus neemt tout court, geldt ­ en dat heeft Wagenaar in zijn toverlantaarnplaatjes heel scherp gezien ­ altijd hemzelf, ligt vervat in de vraag; 'Wie, o wie ben ik?' En: 'Wat doeik hier, ikeenuiteen boom gevallen aap, in dit heelal, in dit tijdsgewricht.' D at te weten is de uiteindelijke passie onder de wetenschappelijke houding: de vraag waarvan de beantwoording per definitie tot na de dood uitge­ steld wordt, maar die als het goed is, de brandstof levert ­­* voor die andere, aanwijsba­ re passie: de sterrenhemel, de atoomkern, het HlV­vi­ ^ rus, de roman " j j of de achter­ poot van een kikker.

17 december 1992

M C3 C/5

s ■§

s

• 1­H

ï­i QJ > QJ

!»

C/3

%■ ^­f 'Op m'n achtentwin­ y ^ ; ^ tigste begon ik pas saxo­ foon te spelen. In die tijd was ik bezig met mijn proef­ schrift. Ik zag al snel in dat ik niet de hele dag achter m'n bureau kon zitten. Het waren de dagen van het WK voetbal ' 78 en iedereen zat voor de televi­ sie. Ik moest mezelf vermaken. Ik tikte in Amsterdam een tweede­ hands Chinese alt­saxofoon op de kop en daarop blies ik de eerste noten. Wat in het begin klonk als het boeren van een stervend nijl­ paard. De eerste paar jaar was het saxo­ foon­spelen puur verstrooiing tij­ dens mijn onderzoek. In Tilburg ontstond 'n nieuwe situatie. Het conservatorium organiseerde jazz­ workshops waar ik leerde hoe je op een podium met anderen speelt. Soms mocht dat ook, wanneer co­ rifeeën als Henk Koekkoek me een of twee nummers naast zich duld­ den. Maar ik had in tegenstelling tot de anderen nooit les gehad. In mijn jeugd speelde ik wel stille nacht, AeiJigeriflcijt op de blokfluit maar daarbij was het wel gebleven. Tot veler verbazing speelde ik sommige stukken mee zonder dat ik uit kon leg­ gen hoe ik dat deed. Ik breng dus geen soep uit het conservatorium­ pakje, ik speel eigenge­ maakte soep. En dat valt niet bij iedereen in goe­ de smaak .Ikwordeigen­ lijk zowel in de acade­ mische wereld als in de jazzwereld als een buitenstaander gezien. Ik studeerde af in econo­ mie en filosofie waar­ door ik eigenlijk in geen van tweeën echt uit­ blink. Mensen uit die vakgebieden zien mij als

Puzzelen is een van mijn favoriete bezigheden. Ik heb er thuis een hele kast vol van. Legpuzzels, vooral van hout. Maar ook de kubus van Ru­ bik en het magische matje. D ie Rubik puzzels kan ik in een paar minuten oplossen. Maar ik heb gehoord dat er mensen zijn die dat matje binnen tien seconden kun­ nen maken. Da's knap. Maar snel­ heid is niet mijn streven. Ik ben als wiskundige meer geïnteresseerd in de oplossingsmethode. Omstreeks 1975 bladerde ik door het Grote Speienboek. Daarin was een hoofdstuk gewijd aan spelletjes met lucifers. Je kent die luciferpuz­ zels wel. Je ziet een afbeelding van een aantal zwavelstokjes met daar­ onder de opdracht een aantal luci­ fers te verplaatsen ten einde een nieuwe situatie te creëren. Wat me echter het meeste trof in dat boek was de beschrijving van de methode om van lucifers een voor­ werp te maken. Zonder dat daarbij lijm wordt gebruikt. Want hout heeft, anders dan bijvoorbeeld ijzer, een natuurlijk bindende kracht. Een van die voorwerpen was de ku­ bus, een object waarmee ik zeerver­ trouwd ben. Binnen het uur had ik mijn eerste kubus af. Later heb ik de methode zoals die in het boek stond te lezen aangepast. Nu kan ik drie kubussen per uur maken. Naast de ordinaire kubus heb ik ook een aantal varianten bedacht. D at is moeilijk. Je bent immers gebon­ den aan een hoek van negentig gra­ den. Scherpere hoeken maken kan niet, omdat het hout dan zijn bindende werking verliest. Een van mijn varianten noem ik de kubus van Columbus noem. Naar het befaamde eitje. Want de kubus kan op een van zijn hoeken staan. 'Een andere variant die ^ ik heb bedacht bestaat

^UNIVERSTCi­ een buitenstaander die af en toe wat nuttigs te melden heeft. Ik heb het beunhaas­zijn geprofessionali­ seerd. Ik heb mezelf de technieken van de universiteit en de jazz eigen gemaakt. Ik ga frivool met de normen van de academische en de jazzwereld Niet tot ieders genoegen, daarom vertel­ de ik in het begin op de KUB niet dat ik die workshops deed. En op die workshops repte ik met geen woord over mijn docentschap. Mensen op de universiteit gaan cerebraal met elkaar om, je moet letten op wat je hersens je zeggen. De jazzwereld is volstrekt anders, het contact op het podium is veel emotioneler, veel completer. In de jazzwereld ontmoet ik men­ sen die op een zolderkamertje wo­ nen met alleen een matras, een koffiezetapparaat en een instru­ ment. D at vond ik vooral in het begin prachtig. Natuurlijk dromen ze over beroemd worden, maar de concrete armoede staat hun le­ vensgeluk niet in de weg. Dat is het mooiste en felste contrast met de universiteit, waar iedereen bezig is

'Ik ben begonnen met klassieke pia­ no. Moest ik van mijn ouders. Als jongetje van acht is dat niet iets wat je uit jezelf wilt doen, maar ik ben ze er nu nog altijd dankbaar voor. Van daaruit ben ik verder gegaan en nu beheers ik ook de klarinet, de tenor­saxofoon en de trompet. Op dit moment probeer ik het bespe­ len van de synthesizer en keyboard onder de knie te krijgen. Maar daar houden mijn ambities niet mee op. Uiteindelijk wil toe naar een mu­ ziekstudio waar ik muziek digitaal kan bewerken.

met zijn carrière. Vooral in tijden van reorganisatie, als iedereen voor z'n hachje vreest. Aan het roddel­ circuit dat dan ontstaat heb ik nooit meegedaan. Ik ben een buitenstaan­ der'7i^£/ Dr. Ben Hamminga is docent filo­ sofie ♦ Bert Hamminga (rechts) op sopraan­sax met twee leden van het BebopCircuit. [Foto's: Enk van der Burgt]

Composities maken in­ y, teresseert me gewoon enorm. Oude melodieën in de computer stoppen en er een nieuwe compositie van maken. Dat wil ik graag. Een produkt on­ der je handen zien groeien is toch prachtig? Daarom houd ik ook van metselen. Ik ben nu een fietsen­ schuurtje aan het bouwen in de tuin. Het proces van creëren, dat is leuk. Iets maken wat helemaal klopt, helemaal af is. Perfectie, harmonie daar streef ik naar. Ook in mijn werk. Als docent be­ drijfsgeschiedenis schrijf ik regelmatig boeken. Ik probeer dan alle onderdelen in elkaar te laten grijpen. Mijn laatste boek, over de Brabantse elektriciteitsmaatschap­ pij NV PNEM in de jaren 1914 tot 1985, is daar een uitstekend voor­ beeld van. Taalgebruik, foto's, pre­ sentatie, alles is in evenwicht. Ik heb tot nu toe vijf boeken gepubli­ ceerd en in dat boek is dat voor het eerst goed gelukt, vind ik. Er zijn geschiedschrijvers die een bedrijf beschrijven puur aan de hand van solvabiliteit, rentabiliteit en liquiditeit. Dat is niets voor mij. Ik ga niet op het formaat van een post­ zegel de diepte in, maar betrek alle aspecten bij mijn werk. Wat men­ sen verdienden, bijvoorbeeld, en wat ze daar van vonden. Al die din­ gen tezamen verwerk ik tot een harmonieus geheel. Meer de inte­ grale geschiedschrijving dus. Voor muziek geldt hetzelfde. Een compositie moet nieuw en com­ pleet verantwoord zijn en goed ge­ bracht worden. Zoals The Beatles dat deden in de jaren zestig, dat trof je als een bliksemstraal. Helaas zijn er maar weinig die dat kunnen.'

•a o a

c»

Dr. fochem Blasingis bedrijfshisto­ ricus

uit twee kubussen die in elkaar zijn verstrengeld. Deze geef ik, symbo­ lisch, meestal kado aan een pas getrouwd stel. Mijn hobby eist een zekere zelfbe­ heersing. En ook wiskundig in­ zicht. Hiermee wil ik niet beweren dat mensen zonder wiskundige kennis geen kubussen kunnen maken. Wel denk ik dat vooral bij de wat moeilijkere objecten mijn meetkundige kennis in mijn voor­ deel werkt. Al voordat ik begin weet ik of een bepaalde vorm wel of niet haalbaar is. De objecten die ik maak beschouw ik als kunst. Zeker de complexere voorwerpen. Het is overigens een kunstvorm die mij zeer aanspreekt. Net als in de wiskunde heb je te maken met een terugkerend, regel­ matig patroon.' ■.jri

Matthijs Coster is docentwisktin­ de aan de economische faculteit van de KUB.

>

'In het dagelijks leven ben ik hoofd Restauratieve Voorzieningen aan de KUB. Dat betekent dat ik de lei­ ding heb over 60 mensen die zor­ gen voor alles wat met eten en drin­ ken te maken heeft. Mijn taak daar­ bij is hoofdzakelijk het afstemmen van activiteiten en het coördineren van nieuwe ontwikkelingen. Je zou kunnen zeggen dat ik vooral con­ trolerend bezig ben. Motorrijden is mijn grote passie. Daarmee ben ik begonnen toen ik 16 was. Maar een aantal jaar later, toen ik ongeveer 24 was, raakte die motor toch weer uit beeld. Ik kreeg verkering en dan zijn er andere om­ standigheden, je kent dat wel. Hoe­ wel ik toen een auto heb gekocht, is motorrijden altijd mijn hobby gebleven. In 1987 heb ik de draad weer opgepakt. D e Honda die ik aanschafte gebruik ik vooral voor het woon­werk­verkeer al ga ik er in het weekeinde ook vaak mee

toeren. Dan spring ik op de motor, zet in gedachte een rit uit en die rijd ik dan. De kick van het motorrijden is in de eerste plaats dat je in de buiten­ lucht bent. Ten tweede verplaats je je heel anders dan met een auto. Dat is heel moeilijk te omschrijven. Je hebt een enorm stuk motorvermo­ gen onder je, dus snelheid. Nou, daar moet je zodanig mee omgaan dat je het helemaal onder controle hebt. Je kunt jezelf heel makkelijk verliezen. D ie gashendel open­ draaien, een beetje uit de wind han­ gen en dat ding zo hard mogelijk laten gaan. D at is een onverant­ woorde manier van rij den, maar wel een verleidelijke. Als het heel rus­ tig is 's avonds en je er zeker van bent dat er niets kan gebeuren en dat je niet gepakt wordt, kortom als alle omstandigheden ideaal zijn, dan wil ik hem nog wel eens uit­ proberen. Om toch even te kijken waar je nou de controle over hebt. Of de controle over die 60 mensen vergelijkbaar is met de controle over een motor weet ik niet. D aar heb ik eigenlijk nog nooit zo over nagedacht. Misschien is het wel een karaktertrek van mij, dat controle­ ren. Want de andere sporten die ik heb gedaan hadden er ook mee te maken. Zo ben ik vroeger semi­ professioneel met de paardensport bezig geweest. Het africhten van jonge paarden die nog nooit een zadel op zich hadden gehad. D an had je zo'n geweldig beest onder je, dat allerlei gekke dingen uit kon halen en dat moest je dan de baas van controleren....' [LfvdWj Chris de Vries is hoofd Restaura­ tieve dienst.

i

i

§

/

17 december 1992

^UNIVERSBH­

'Het universitaire politieke bedrijf is niet helemaal serieus te nemen' Politiek kun je onmogelijk serieus nemen, schrijft de Tilburgse hoogleraar mr. Willem Witteveen in zijn recent verschenen boek Het theater van de politiek. 'Het is poppenkast, een toneelstukje, een betrekkelijk zinledig ritueel.' En wat er in de bestuurlijke circuits van de KUB gebeurt, wijkt niet eens zo veel af van de Haagse politiek. Bestuurders praten in jargon en hanteren retorische middelen. Een toenemende bureaucratie vereist dat zelfs. Gevolg: een verminderd aanzien in de politiek. Ook KUB­bestuurders zouden meer om zich heen moeten kijken, meent Witteveen. Michel Knapen Witteveen, hoogleraar Encyclope­ die der Rechtswetenschap hoeft niet lang naar een voorbeeld te zoe­ ken om zijn stelling dat universitair taalgebruik vaak ineffectief is, te onderstrepen. D e affaire van de hoogleraren aan de Erasmusuni­ versiteit met de dubieuze declara­ ties stond koud in de kranten en er lag al een brief bij de KUB­profes­ soren op tafel. Afkomstig van het College. Onderwerp: richtlijnen bij het indienen van declaraties. 'Er wordt niet verteld wat precies de aanleiding is geweest om de brief te schrijven, het is gesteld in juridi­ sche zinnen. Omdat er geen casuïs­ tiek in zit, is het een moeilijk plaats­ bare brief. Mensen lezen zo'n brief door en denken: ik zie niet zo di­ rect dat het mij betreft. D e brief wordt weggelegd ­ en vergeten.' Een nauwelijks effectieve manier om te communiceren, meent Wit­ teveen. 'Tenzij het College een symbolisch gebaar wil maken waarmee ze tot uitdrukking wil brengen dat zij wel degelijk goed in de gaten houden hoehethierzitmet declaraties en beloningen.'

T

aal, bedoeld als efficiënt com­ municatiemiddel schiet maar al te gauw haar doel voorbij. Politi­ ci bedienen zich van vele vormen van retoriek om hun publiek te overtuigen; verbale trucs werken vaak beter dan sterke argumenten. Zo gebeurt dat in Den Haag, en zo gebeurt dan aan een universiteit. Nu is de KUB­politiek niet hele­ maal vergelijkbaar met het Haagse gebeuren. D e schaal is kleiner en de rol van de media in de landelijke politiek is belangrij ker en gevarieer­ der. Het Haagse politieke bedrijf is onder invloed van radio en tv enorm veranderd vergeleken met de tijd dat het vooral via de dag­ en weekbladen ging. Televisie geeft je de indruk van hele directe be­ trokkenheid bij het politieke gebeu­ ren. Dat heeft enorme impact ge­ had. De mobilisatie van de publie­ ke opinie kon op veel grotere schaal plaatsvinden, en er ontstond een veel persoonsgerichter beeld van de politiek. D at heeft bij de kiezers veel verwachtingen gewekt. Maar de afstand tussen het 'symbolische beleid wat mogelijk is en het werke­ lijk haalbare is erg groot. Dat moet wel tegenvallen en dat leidt tot een vermindering van het aanzien van de politiek.' Een organisatie als een universiteit heeft volgens Witteveen minder te maken met een tanend aanzien. Dat komt ook door een verschil in de mate van mediabelangstelling. De universitaire pers heeft niet zo veel mogelijkheden en is minder pluriform. Bovendien is men in de universitaire politiek veel niet zo bekend met kritische belangstel­ ling. Dat neemt niet weg dat het univer­ sitaire politieke bedrijf niet hele­ maal serieus te nemen is. Om in Witteveens terminologie te blijven: ook op de KUB kun je spreken van een toneelstuk dat in de bestuur­ lijke sfeer zit. 'De deelnemers we­

ten dat ze bezig zijn met een op zich­ zelf staande b e s t u u r s w e r k e ­ lijkheid. Het realiteitsgehalte wordt niet altijd getoetst. Het leidt in zekere zin een eigen leven.' Wellicht dat juist daardoor de af­ stand tussen de bestuurssector en mensen op de werkvloer heel groot is. Bij vergaderingen van facul­ teitsraden en de universiteitsraad zit bijna nooit iemand op de publie­ ke tribune, zegt Witteveen, en er zijn zeer weinig studenten die op de hoogte zijn wat hun vertegen­ woordigers in de raden en commis­ sies doen. De circuits zijn praktisch gescheiden. Bij een toneelstuk, zegt Witteveen, moetje denken aan een perfoim an ­ ce. 'Het gaat om rollen met positie­ ve en negatieve kanten. Kijk maar naar de functie van rector magnifi­ cus. Die moet door zijn voorbeeld aangeven wat voor een soort organisatie het hier is, wat voor soort mensen hier werken, wat voor een sfeer hier bestaat. D at is geen poppenkast, dat is serieus theater. Het is een grote zorg van elke rec­ tor magnificus hoe je dat precies doet.'

D

e afstand grote tussen bestuur en werkvloer doet op macro­ (Den Haag) als op micro­niveau (de universiteit) opgeld. Taal, het bin­ dende element werkt maar al te vaak als een splijtzwam. Witte­ veen: 'Ik kom net van een verga­ dering waarin gesproken werd over de oprichting van een Instituut voor Milieustudies. Om dat voor te bereiden wordt er een veikennei benoemd. Dat is het jargon uit het strategospel. Als je even niet weet wat zo iemand geacht wordt te doen, is dat helemaal niet duidelijk. Als een bestuurder in een zin tien van dat soort woorden op­ neemt die in een kleine kring wel duidelijk zijn maar in de grote kring niet, dan blijkt hij een andere taal te spreken die de mensen niet ver­ staan. Spreek je dat jargon niet, dan hoor je er niet bij. Je wordt dan al snel niet serieus genomen.' Jargon kan heel functioneel zijn. Mensen die een bepaald vakgebied beheersen kunnen goed met elkaar communiceren. Maar er is ook jar­ gon om redenen van gewichtigdoe­ nerij in bestuurlijke kringen. Daar­ mee kun je, weet Witteveen, kriti­ sche vragen afschermen. 'Hoe ingewikkelder je je uitdrukt, hoe moeilijker het wordt vragen te stel­ len en er doorheen te prikken. Door dat mechanisme is de betrokken­ heid bij de universitaire politiek lager dan die zou kunnen zijn. D e jargontaai die bestuurders spreken valt buiten de ervaringswereld van studenten en mensen die onderwijs geven en onderzoek doen. Het is een reëel communicatieprobleem.' Leden van de universiteitsraad heb­ ben de pretentie dat ze de hele uni­ versitaire bevolking vertegenwoor­ digen. Toch denkt Witteveen dat niet veel universiteitsraadsleden 'vreselijk goed' op de hoogte zijn

over hoe i n t e r n een faculteit functioneert. 'Ik zie ze nooit en ik tref nooit mensen die een interes­ sant gesprek hebben gehad met mensen uit de universiteitsraad. Ik zou ook niet weten wie er in de universiteitsraad zitten. Ik weet niet wie mij vertegenwoordigd. Dat is een algemeen probleem.' Witteveen, die zelf overigens ook nooit op de publieke tribune plaats­ neemt, vindt dat bestuurders hoog nodig eens iets aan hun contacten met de 'vloer' zouden moeten doen. Maar het dringt vaak niet tot ze door omdat ze niet buiten het kringetje komen van andere bestuurders. 'Het zal niet gauw voorkomen dat het College denkt: ik wil nu wel eens echt weten hoe het zit met de Letterenfaculteit, ik ga met vijftien studenten praten en vier medewer­ kers van de vakgroep. D an krijgen ze óók een beeld van die faculteit. Nee, alles gaat via de bestuurlijke top, dat vormt een eigen circuit en heeft een eigen jargon. Bestuurders maken de fout teveel daarin te zit­ ten enteweinig opzoek te gaan naar mensen die niet aan dat bestuurlij­ ke circuit deelnemen. Dat patroon kun je doorbreken door meer werkljezoeken brengen. D at kan ook informeel.' De analogie tussen de Haagse en de

Politiek handelen is in toenemende mate retorisch handelen

♦ Prof. Willem Witteveen: 'De rector magnificus speelt serieus theater' [Foto: Enk van der Burgt]

♦

Tilburgse politiek kan goed worden verduidelijkt met een vergelijking tussen Sociale Vemieu wing en Stu­ dentGerichtOnderwijs(SGO). 'Het eerste wat bij het SCO opvalt is dat het een top­down­benadering is, bedacht door de onderwijskundige Schellekens. Het vond duidelijk weerklank bij het College ­ en het werd vervolgens aan de universiteit voorgesteld als hét middel om het probleem van de rendementen op te lossen. Maar het is ­ net zoals Sociale Vernieuwing ­ een betrek­ kelijk lege slogan. Onderwijs móet studentgericht zijn, anders is het geen onderwijs. D us zit je met de vraag: gaven we niet altijd al onder­ wijs aan studenten? D at is ook de eerste reactie die op de werkvloer loskomt op zo'n project. Mensen zeggen: wat krijgen we nou? Een boekje waarin allerlei onderwijs­ kundige ideeën staan, in onderwijs­ kundig jargon opgeschreven door m e n s e n die zelf geen onder­ wijservaring hebben in vakken als economie of rechten. Je krijgt dan dezelfde scepsis als wanneer je de term sociale vernieuwing hoort.' Die iop­down­benaderingwas voor Witteveen ­ die overigens aangeeft voorstander te zijn van SGO­prin­ cipes ­ een handicap. Het kwam niet voort uit de behoeften van de faculteiten zelf. 'Ga je er echt mee werken zie je pas wat de tekort­ komingen ervan zijn. Maar dan ben je niet meer bezig op het niveau van de leuzen.' Daarnaast heeft Witteveen twijfels over de rendementsverhogende werking van het project. 'Men gaat uit van het automatisme dat na de invoering van SGO de rendemen­ ten zullen stijgen tot van te voren vastgestelde percentages. D an zit je weer in de sfeer van de beleids­ taak je maakt afspraken met elkaar maar er zit een enorm vertalings­ probleem tussen abstracte punten en datgene wat er in de werke­ lijkheid bereikbaar is. Wat bijvoor­ beeld niet onder ogen is gezien, is dat je met SGO alleen studenten

kunt motiveren die daadwerkelijk willen studeren. Spookstudenten ­ een nieuw jargonwoord ­ bereik )e met geen enkel project maar zij beïnvloeden wel het rendement.'

H

et gevolg van die slechte com­ municatie en vertaling van of­ ficieel beleid naar de werkvloer is volgens Witteveen dat er massa's mensen zijn die zich puur met de ondersteuning bezig houden. D ie groep moetje zo klein mogelijk zien te houden, zo m e e n t hij. 'D e universiteiten in Nederland zijn zeer sterk gebureaucratiseerd. D e VSNU is begonnen als een belan­ genorganisatie van de universi­ teiten. Deze heeft zich ontwikkeld als een extra bestuurslaag die on­ derhandelt tussen het ministerie en de universiteiten in. D ie mensen maken beleid en de mensen op de faculteit maken beleid: zij houden elkaar allemaal bezig. Daar is geen ontkomen aan,­ het is een institu­ tionele factor. Hoe groter een der­ gelijke structuur, hoe moeilijker het is de opkomst van het jargon te doorbreken. Je krijgt steeds meer verzelfstandiging.' 'In een ironische bui denk ik dat die verzelfstandiging pas eindigt als Zoetermeer haar eigen universiteit opricht, de Rijksuniversiteit Zoe­ termeer, waar wij allen de buitenge­ westen van zijn. En hoe groter het ambtelijk apparaat wordt dat zich bezig houdt met voorwaarden­ schepping, hoe meer dat ze vinden dat ze met de inhoud van de curri­ cula en het onderzoek te maken hebben. Daar zie je dus bedreigin­ gen van de academische vrijheid.' Willem Witteveen, Hettheatervan depolitiek. Uitgeverij Amber, 259 p., fl. 29,90.

17 december 1992

­jUNIVERSrei­

KUB­banden met voormalig Joegoslavië worden voorzichtig weer aangehaald Het voormalig Joegoslavië probeert stilaan weer een plek te vinden in het EG­ uitwisselingsprogramma tussen Oost en West, Tempus. Slovenië, de republiek waar het weer rustig is, zoekt naar nieuwe contacten, ook met de KUB. De juristen is verzocht mee te denken over nieuwe wetsteksten. Buiten het kader van Tempus, want nog te instabiel, valt Dubrovnik, in Kroatië, waar Oost en West elkaar plachtten te treffen in een bijzonder scholingscentrum, dat nu in puin ligt. Onder meer de KUB is verzocht de zaak nieuw leven in te blazen. En dat moet ook, zegt jurist drs. Jan van Lith: 'Het is van het grootste belang dat we Joegoslavië weer in de schoot van Europa opnemen.' Mark van Assen Door het oorlogsgeweld in het voor­ malige Joegoslavië heeft het ver­ keer met de universiteiten daar lange tijd vrijwel stil gelegen. Het was te gevaarlijk en eigenlijk ook enigszins onkies om in een derge­ lijk afschrikwekkend decor weten­ schappelijke ervarmgen uit te wis­ selen. Nu het wat rustiger is gewor­ den in de nieuwbakken republieken Kroatië en Slovenië, komen de in­ ternationale contacten weer wat op gang. In het Kjoatisch,e stadje Dubrovnik, ooit de parel van de Adriatische zee en nu langzaam omhoogkrabbelend uit een dal van verwoesting, wordt gedacht aan het hervatten van de inter­universitaiie cursussen die daar sinds 19 74 worden gegeven aan het Inter­University Centre (lUC). Drs. Jan van Lith, docent recht van internationale organisaties, is sinds 1980 één van de course directors. Hij verzorgt de cursus I nternatio­ nal Law and Relations. De editie van het afgelopen jaar verviel door de Servische be­ schietingen. Van zijn collega cour­ se director, de Kroaat Vladimir­ Djuro D egan, ontving Van Lith na de bombarde­ menten een dra­ matische oproep om de lUC niet te vergeten. Een kleine brochure met foto's van ge­ blakerde en kapotgeschoten gebou­ wen liet Degan vergezellen van een klein stukje half verbrand papier uit de bibliotheek. 'Van vergeten is geen sprake,' zegt Van Lith. 'Zoals het ernu naar uitziet gaan in mei of m juni volgend jaar de cursussen weer van start en daar werk ik ge­ woon weer aan mee. Normaal wor­ den ze gehouden m januari, maar dat is gezien de huidige situatie nog wat prematuur. Misschien wijken we zelfs uit naar Rijeka, in het noorden van Kroatië, omdat de ge­ bouwen van het lUC in Dubrovnik dus nog in puin liggen.'

opwachting maakten, waren voor­ al afkomstig van de rechtenfa­ culteit en de economische faculteit. 'Het is van groot belang dat de ac­ tiviteiten met dezelfde intensiteit worden voortgezet', vindt Van Lith. Hij pleit voor continuering van de bestaande contacten en intensi­ vering voorzover dat mogelijk is. 'De contacten zijn sinds de laatste editie in 1991 niet verwaterd, maar we hebben nauwelijks iets kunnen doen. Nu de mogelijkheid tot ont­ moeting weer wèl aanwezig is, kunnen we méér bijdragen dan al­ leen het uitwisselen van ideeën. Het meest tastbare is natuurlijk het geven van de broodnodige materiële hulp, maar het is vooral belangrijk dat wij gaan begrijpen in welke si­ tuatie men daar verkeert. Als we dat inzicht eenmaal hebben, is het makkelijker te achterhalen waar de behoeften zitten. Zo kunnen we met ondersteuning bieden aan de hervormingsprocessen. Het is van het grootste belang dat we Joegosla­ vië weer in de schoot van de Euro­ pese samenleving opnemen.'

H

et onderhouden van contacten met de voormalige Joegoslavi­ sche deelrepu­ blieken, is vol­ gens jurist drs. A. van K a l m t h o u t het enige waar de KUB op dit mo­ ment toe in staat is. Er wordt op dit m o m e n t in de voorbereidende sfeer gepraat met de universiteiten van Zagreb en Lju­ bljana. 'Wat zou je meer kunnen doen? D e situatie is nog steeds dermate instabiel, dat er weinig andere mogelijkheden overblijven. Bovendien moet je uitkijken dat de hulp die je biedt geen neo­ kolonialistische trekjes gaat verto­ nen. We moeten voorkomen dat we onze denkbeelden daar opdringen. Tegenwoordig heerst er in het Wes­ ten een trend om het eigen systeem als superieur voor te stellen en dat is fout. Hulp bieden moet gebeuren op basis van gelijkwaardigheid.' Met de universiteit van de Kroati­ sche hoofdstad Zagreb en het Mi­ nisterie van Justitie zijn er contac­ ten in het kader van het Tempus­ project. D ie verlopen op het ogen­ Ijlik wat moeizaam, omdat ze zijn gelegd voordat Joegoslavië in stuk­ ken uiteenviel. Sowieso is het voor juristen moeilijk om een voet tus­ sen de deur van Tempus te krijgen. Van Kalmthout hekelt de econo­ mische en technologische oriën­ tatie van het uitwisselingspro­ gramma. 'Terwijl juist de ontwik­ keling van rechtsstelsels bij nieu­ we staten zoals Kroatië en Slove­ nië ongelooflijk belangrijk is. Zo moet bijvoorbeeld het Wetboek van Strafrecht volledig vernieuwd wor­ den. Daar kunnen wij zeker behulp­ zaam in zijn. We móeten daar zelfs

Jurist Van Lith: 'Van vergeten is geen sprake'

V

oor Van Lith is het lUC een plaats waar door studenten en docenten uit Oost en West vrij ge­ sproken kan worden over de bree­ dst mogelijke onderwerpen. Ook vóór het wegvallen van de fysieke barrières tussen de Eerste en de Tweede Wereld aan het einde van de jaren tachtig was Dubrovnik het podium voor een open dialoog tus­ sen studenten uit West­Europa en het Oostblok. Door de ongebonden status van Joegoslavië (voormalig president Tito was een van de op­ richters van de Organisatie van Niet­gebonden Landen), oefende het lUC ook een zekere aantrek­ kingskracht uit op studenten uit Derde­Wereldlanden. De studenten van de KUB die er hun

behulpzaam in zijn.' De universiteit van Ljubljana, de Sloveen­ se hoofdstad, zocht heel recent zelf con­ tact. D at is de betere weg, volgens Van Kalmthout. 'D e men­ sen weten zelf het bes­ te waar ze behoefte aan hebben. Op dit mo­ ment is dat advies over het bestrijden van zware criminaliteit. Zij zien de misdaadcij­ fers schrikbarend stij­ gen en willen onze er­ varingen ermee ho­ ren.'

♦ Het vermelde interieur van het Inter­ University Centre.

De Kroatische schrijfster Slavenka Drakuhc heeft al enkele malen waarschuwend haar vinger opge­ stoken. Na eerst nogal hoog van de toren te hebben geblazen over de rol die intellectuelen zouden moe­ ten spelen in de onafhankelijk­ heidsstrijd van haar volk, heeft ze tot haar eigen schrik moeten inbin­ den. Destijds, toen de vijandelijkheden tussen Serviërs en Kroaten zich nog beperkten tot relatief onschuldige schermutselingen, moest de 'bloem der natie' zich als één man achter de leiders scharen, riep zij bij Adriaan vanDis. Het volk moest getoond worden dat het voor een goede zaak vocht. Wie niet streed voor zijn land was een verrader, een slecht vaderlander, de ontkenning van een patriot. De Kroatische intellec­ tuelen hebben zich door die opstelling nu in een situatie gemanoeuvreerd, waaruit geen ontsnapping meei mogelijk lijkt. Franjo Tudjman, depresident van het nieuwe land, heeft de rol­ len omgedraaid. I ntellectuelen stonden destijds massaal achter hem omdat ze in de overtuiging verkeerden, dathij democratiezou brengen. Nu hij echter stevig in het zadel zit, heeft hij zijn schaaps­ vermomming van zich af geschud en blijkt hij helemaal niet zo'n democraat te zijn als iedereen ge­ hoopthad. Deafvalligecommunist heeft zijn oude ideeën over bijvoor­ beeld vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en de noodzaak van een éénpartijstelsel weer opgepakt. Hij zal ongetwijfeld stilletjes zijn eigen sluwheid prijzen om de ma­ nier waarop hij de intellectuelen nu in zijn macht heeft. Het geweten van het volk, Draku­

hc incluis, is gevangen m de eigen retoriek. Zi] zijn tot de ontdekking gekomen dat er niets wezenlijks is veranderd, datzeer misschienzelfs slechter op zijn geworden, maar ze kunnen er niets tegen doen. Wie niet achter de machthebbers staat is immers een verrader, een slecht vaderlander, de ontkenning van een patriot. Een weinig benijdens­ waardige positie. Voor studenten op de universitei­ ten geldt hetzelfde verhaal. Kri­ tisch, onafhankelijk en onbedreigd

Op zwarte lijst een stukje wit uitsparen voor universitaire contacten kunnen denken is een essentiële voorwaarde om te komen tot de democratie waar iedereen in Kroa­ tië zich zo op verheugde en nog steeds verheugt. Dit grondrecht wordt hen onthouden. De univer­ sitaire wereld zou zich intensiever bezig moeten houden met deze problematiek. Het is van eminent belang dat hervormingsbewe­ gingen een kans krijgen, mogelijk in het belang van de Kroaten, maar in elk geval uit eigenbelang. Nie­ mand is gebaat bij een totalitaire staat in het hart van Europa. Dit verhaalgeldt ook voor Servië, maar de internationale zit hier met een dilemm a, wan t hiervoor immers is een totale boycot afgekondigd. Men ziet niet in dat zo'n boycot wegen tot hervormingen afsnijdt. Het is een misvatting te denken dat de hele Servische bevolking, on­

langs nog beschreven als een bar­ baars zootje zonder een greintje cultuur, achterhet bewind van Slo­ bodan Milosevic staat. Natuurlijk is een aanzienlijk deel geïndoctri­ neerd door de Goebelsiaanse pro­ pagandamachine van de macht­ hebbers, maar dan gaat het, net als bij deKroatenoverigens,vooralom de plattelandsbevolking. Zij ont­ beren een objectieve berichtge­ ving, omdat de weinige onafhan­ kelijke media die Servië nog kent slechts te ontvangen oftelezen zijn in de omstreken van Belgra­ do. Dat er wel degelijk een te­ genstroom op gang is geko­ men, blijkt uit de steun die presidentskandidaat Milan Panic krijgt. Het zijn voor­ al studenten die de zijde van Milosevic' tegenstan­ der kiezen. Nu is, bezien op de totale bevolking, hun aantal te verwaarlozen, maar het zijn de latere in­ tellectuelen naar wie het volk zal luisteren. Dekiem tot hervormingen die in de tegen­ stroom schuilt, krijgt door de boy­ cot tegen Servië geen kans tot was­ dom te komen. Universiteiten uit Europa, oflieveruit dehele wereld, zouden hun nek uitmoeten steken om hun zusterinstituten in Servië te ondersteunen. I s het niet mate­ rieel, dan in ieder geval moreel. Een boycot tegen Servië is niet be­ zwaarlijk, misschien zelfs noodza­ kelijk om het afgrijzen over de gang van zaken kenbaar temaken. I n de zwarte lijst zou echter een stukje wit voor de universiteiten uitge­ spaard moeten worden. Vernieti­ gingdoor ondersteuningkanname­ lijk ook. Het is begrijpelijk dat een regime als dat van Milosevic niet bewierookt wordt, maar dat is geen reden om lijdzaam toe te zien hoe een relatief kleine groep een land naar de afgrond duwt. [MvA]

17 december 1992 ^UNIVERStM­

Ludwig Heyde vertrekt naar Nijmegen

'Filosofie is een onmisbaar luxeprodukt'

D

Per 1 januari 1993 begint prof. dr. Ludwig Heyde in Nijmegen als hoogleraar Metafysica en Kenleer. Daaraan vooraf gaat zijn eervolle ontslag aan de KUB als hoogleraar Geschiedenis van de moderne en hedendaagse Wijsbegeerte. Een nieuwe uitdaging voor de kleurrijke Belg, die over zijn vak zegt: 'Filosofie is slechts nadenken, maar dat is al heel wat.' Roland Enthoven

L

udwig Heyde is druk met de overgang van Tilburg naar Nijmegen: 'Ik ben nu eenenvijftig jaar, een uitstekend moment voor een nieuwe uitdaging. Als f ilosoof­ vakman moet je uitdagingen blij­ ven zoeken. En ik zie het hoogle­ raarschap metafysica duidelijk als een uitdaging, we leven volgens velen immers in een post­metafy­ sisch tijdperk. Het mooiste van die overgang is het vak metafysica en kenleer zelf. Ik ben in Tilburg en de periode daarvoor altijd op een metafysische en kentheoretische wijze ingegaan op de geschiedenis van de filosofie. Nijmegen heeft een grotere, completere faculteit met een langere traditie.' Op de soms roerige periodes die hij in Tilburg heeft meegemaakt wil hij niet gedetailleerd ingaan: 'Ik wil beslist niet een soort evaluator van de Tilburgse faculteit zijn, ik ben zelf immers bij de besluiten be­ trokken ben geweest. In Heyde's tijd is de keuze gemaakt voor een sociaal geaccentueerde faculteit: 'Het doorhakken van zulke knopen heeft rust in de faculteit gebracht. Over de aard van die beslissingen kun je eindeloos discussiëren, maar het blijft een kwestie van inschat­ tingen en persoonlijke voorkeuren. Bovendien is de faculteit de afgelo­ pen dertien jaar volgens Heyde niet door het lot gespaard: 'Bijvoorbeeld ­ en dit is bijna iedereen vergeten ­ toen de faculteit net was gestart overleden kort na elkaar de hoogle­ raren Wiland, Amtz en Luijpen. De faculteit was ont­hoofd! Zulke gebeurtenissen werken zeer rem­ mend.' Het (voort)bestaan van de filosofi­

sche faculteit kent altijd al voor­ en tegenstanders. De instroom is daar­ om van groot belang, niet alleen als bron van inkomsten maar ook als graadmeter van de toekomstige levensvatbaarheid. Heyde: 'Ik ben natuurlijk geen profeet. Het heeft mij de afgelopen jaren geïntrigeerd waarom de instroom vaak laag was, vooral bij debovenbouwstudenten. Misschien ligt het aan het soort universiteit dat de KUB is. D e economische faculteit en rech­ tenfaculteit zijn korte termijn­ studies waarin weinig ruimte lijkt

'Het bedrijven van hockey op inter­ nationaal niveau is heel goed te combineren met een universitaire studie', meent Cecile Vinken, 19 jaar, student rechten en een van de beste hockeysters van Nederland. 'Anders dan bijvoorbeeld iemand die werkt kun je als student je tijd helemaal naar eigen inzicht inde­ len. Het is weliswaar een druk le­ ven waarvoor ik heb gekozen, maar zeker niet onleefbaar.' Hoe druk het leven van een topspor­ ter kan zijn ondervond Cecile een paar maanden geleden aan den lij­ ve. Eén dag na haar laatste examen voegde zij zich bij de damesselec­ tie, om zich voor te bereiden op de Olympische Spelen van Barcelona. Een onbetwist hoogtepunt in haar nog prille carrière. 'Eindexamen­ feesten ken ik alleen van horen zeggen. Maar wat ik daarvoor in de plaats heb mogen meemaken is uniek. Zo'n kans krijgt slechts een

om het zo maar eens te zeggen. Ik noem filosofie bij wijze van bout­ ade wel een onmisbaar luxepro­ dukt. Je mag het bestaan van een filosofische faculteit daarom niet af laten hangen van het getal.' D an, lachend: 'Ik hoef in Nijmegen ge­ lukkig niet elk jaar het bestaan van de faculteit te bewijzen. Dat is een geruststellend gevoel!' Ernstiger: 'Als de instroom in Tilburg abso­ luut laag zou blijven en de uit­

e studenteninstroom mag dan zorgwekkend zijn, in de media komt de filosofie steeds meer aan bod. Het onlangs opgerichte g7ossy Filosofie Magazine is daarvan een bewijs. Heyde peinst: 'Het is de vraag of er werkelijk sprake is van dietoegenomenbelangstellingvoor de filosofie. We kunnen vaststellen dat we in een informatiecultuur leven. Op alle terreinen wordt de cultuur gemedialiseerd, filosofie maar ook de New Age beweging wordt in de informatiestroom opgenomen. 'De wijsbegeerte en de media heb­ ben van oudsher een problemati­ sche verhouding. Het gevaar be­ staat dat filosofie in de media tot louter ideologie en levensbeschou­ wing gereduceerd wordt. Denk aan Fukuyama met zijn boek over het einde van de ideologieën. Binnen de filosofie zitten de componenten

te zijn voor filosofisch tijdverlies. Die studenten willen snel afstude­ ren om aan een maatschappelijke carrière te beginnen. D e KUB is nauwelijks een contemplatieve universiteit, er is hier geen geschie­ denis, geen theoretische natuur­ kunde... Maar dit soort beschou­ wingen zijn riskant. Bovendien maak je de toekomst voor een deel zelf, met een dure reclamecampag­ ne neemt de instroom ook toe. Heyde zegt dat je moet beseffen dat wie een filosofische faculteit op­ richt, daarmee automatisch een kleine faculteit in huis haalt: 'D e universiteit moet willen wat ze wil.

komst van de businessethics op een bepaalde gesteldheid van het leven, in dit geval het economische leven. Een begrip als businessethics ont­ staat pas als de economie zich uit een bredere zedelijke context heeft teruggetrokken. Vroeger was de economie ingebed in een breder le­ vensbeschouwelijk kader zoals het christelijk geloof of de socialis­ tische beweging. Nu lijkt vooral de markt te regeren.

D

e filosofie heeft net als de kunst een waarde op zich', meent Heyde. 'Wanneer de kunst de water­ drager van een ideologie wordt be­ vreemdt ze, kijkmaar naar de natio­ naal­socialistische en de commu­ nistische kunst. Filosofie moet zich zeker laten meten door de realiteit, maar de eigen waarde blijft net als in de kunst een primair gegeven. 'Je moet de wijsbegeerte echter geen geheel aparte status verlenen. Filo­ sofie is als alle wetenschappen, ze heeft een denkstijl die geleerd en getoetst kan worden. Daar moet je je aan houden. Aan de andere kant, maar dat doet het vorige niet teniet, ben je nooit klaar met filosofie. D e ♦ Vertrekkend filosoof Heyde: 'De vraag naar ideologieën is met hetzelfde als filosofie bedrijven. [Foto: Rien Siers]

'Media­uitingen als Filosofie Magazine appelleren vooral aan de levensbeschouwelijk dolende mens'

Tophockeyster Cecile Vinken: Bart Padberg

studenten oplevert is het meegeno­ men. Maar je moet de ouderen on­ der hen niet belazeren. D e studie heeft een strak curriculum en is niet een vrijblijvende culturele verbreding. Daarover moet je heel helder zijn in de voorlichting.'

stroom bovendien slecht is dan moet de faculteit uiteraard een ander scenario bedenken. Bijvoor­ beeld afbouwen naar een dienst­ verlenend instituut dat ook onder­ zoek doet.' De Tilburgse filosofische faculteit probeert via een verschuiving van dagonderwijs naar gedeeltelijk avondonderwijs in 1993 meer stu­ denten te trekken. De maatregel is vooral bedoeld voor dubbel­ studenten en senioren, voor wie filosofie dan makkelijker te com­ bineren is met andere bezigheden. Heyde vindthet een goedplan: 'Het idee heeft geen risico's, als het extra

De ene dag sportief presteren, de andere dag in de college­ banken. Het derde portret in een kleine serie over topsporters aan de KUB.

wetenschap, wereldbeschouwing en wijsheid dicht bij elkaar. Maar de vraag naar ideologieën is niet hetzelfde als filosofie bedrijven. We leven in een cultuur waar de grote instituties hun vanzelfsprekend­ heid verloren hebben. Het gezin, de politiek, de religie, het onderwijs, allen hebben ze aan absolute waar­ de ingeboet. En ook wat Koot en Bie lachend 'de wormen en naarden' noemen hoort in dat rijtje thuis. Media­uitingen als Filosofie Maga­ zine appelleren vooral aan de levensbeschouwelijk dolende mens.' Volgens Heyde wijst ook de op­

'Eindexamenfeesten alleen van horen zeggen' crisis moet worden gezocht.' Per week traint Cecile negen uur. Op woensdag en vrijdag oe­ fent ze zo'n anderhalf uur met de dames van MOP. En op dins­ dag staat ze met de nationale se­ lectie drie uur lang op de gras­ mat van Amsterdam. Daarnaast speelt ze elke zondag een com­ petitiewedstrijd. Het aantal trai­ ningsuren wordt overigens flink opgevoerd als er een groot inter­ nationaal toernooi voor de deur staat. 'Negen uur trainen per week Ujkt op het oog weinig', reali­ seert Cecile zich. 'Maar voor hockey is dat voldoende. Toch is het een tijdrovende bezigheid, hoor. Ik woon in Breda en ben dus ook nog eens erg veel tijd kwijt aan het reizen.' Haar studie lijkt vooralsnog niet

enkeling.' Meteen na de Olympische Spe­ len werd Cecile geselecteerd voor Jong Oranje, dat in Edin­ burgh meedong naar de Europe­ se titel. Het Nederlands elftal haalde eenvoudig de finale, maar zag mede door een strafbal tegen ­ vijftien seconden voor het ein­ de ­, de Duitsers er met de bo­ kaal vandoor gaan. D iezelfde zondag kwam een uitgetelde Ce­ cile thuis. De maandag daarop stapte ze zelfverzekerd in de trein. Op weg naar de KUB. Om rechten te studeren. De negentienjarige spits is se­ dert de grote zomertournooien danig uit vorm geraakt. Voor haar huidige club, het Vughtse MOP, dat achter HGC en Kam­ pong derde staat in de eredivisie, scoort ze maar moeizaam. 'Van mei tot augustus heb ik alleen maar getraind en gespeeld. Heel vermoeiend. Ik denk dat daar naar de oorzaak van mijn vorm­

♦ Foto: Enk van der Burgt

^

filosofie problematiseert elke vak­ matige afgrenzing.' Enthousiast: 'Filosoferen is een denkwijze die niet uitwendig blijft. Pas op, de wijsbegeerte kan niet di­ rect een verloren geloof, liefde of zelfvertrouwen teruggeven. Maar ze heeft wel een existentiële im­ pact. Je kunt zeggen: Filosofie is slechts nadenken, maar dat is al heel wat. De huidige wijsbegeerte heeft het moeilijk met zichzelf. D e explo­ sieve toename en opsplitsing van de wetenschap in de afgelopen hon­ derd jaar roepen bij de filosofie de vraag naar de eigen identiteit op. Heyde: 'De metafysica heeft genoeg aan zichzelf. Ik zit met de meta­ fysica op rozen maar tegelijk ook op de doornen. Een van de hoofd­ vragen die de metafysica stelt is de vraag naar de eenheid, de totaliteit. Die vraag blijft zich opdringen, hoe de wetenschap zich ook ontwikkelt en opsplitst. D e beantwoording ervan is ontzettend moeilijk, dus mijn op rozen zitten is niet benij­ denswaardig.'

te lijden onder het drukke leven: 'Ik heb per week maar een paar colle­ ges. Maximaal goed voor twaalf uur. Dat is te doen. Anders wordt het als ik geselecteerd wordt voor de se­ lectie die januari een toernooi gaat spelen in Singapore. In die periode heb ik weliswaar geen tentamens, maar mis in wel een aantal belang­ rijke colleges. Gelukkig houdt dan iemand voor mij de aantekeningen bij en krijg ik uittreksels. Mocht het voorkomen dat ik door mijn sport­ verplichtingen een tentamen mis, dan mag ik dat mondeling inhalen. Daarvoorzijn regelingen getroffen.' Cecile is niet van plan om de stu­ die ondergeschikt te maken aan haar sportcarrière. 'Sport is betrek­ kelijk', zegt Cecile. 'Je beleeft veel leuke en spannende momenten, dat wel. Maar als jeachtentwintig bent is het zo goed als zeker gedaan. En wat moet je dan? D at wil ik niet meemaken. Ik kijk verder en daar­ bij hoort studeren. Om later iets te doen dat ik leuk vind.'

17 december 1992

.J^

EDE DE L I N GE

V^

De mededelingenpagina wordt verzorgd door de afdeling Pers en Voorlichting (gebouw B, kanner 10, tel. 2001). Diensten en faculteiten leveren via één centraal punt (het secretanaat) kopij z.s.m. aan, uiterlijk donderdag vóór 13.00 uur voor het verschijnen van de nieuwe Univers. I.v.m. beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kern achtig te formuleren. De redactie kan het bericht wijzigen BIJ teveel kopij krijgt de hoogste actualiteitswaarde voorrang.

ALGEMEEN MEDEDELINGEN

^,

Meer kmderopvangmogeliikheden aan de KUB De situatie betreffende kinderopvang op de KUB IS m 1 V l 9 '92 gewi)zigd De mogelijklieden zi]n tot 1 -1 -'94 aanzienlijk uitgebreid Er zal in het najaar van '93 geëvalueerd worden of de kinderopvangvoorzieningen van de KUB tegemoet komen aan de behoefte en of de middelen toereikend zijn Voorzieningen op de KUB 1 Over de periode 01 09 1992 tot 01 01-1994 huurt de KUB via de St Be drijfsgerichte Kinderopvang (SBK| 10 kindplaatsen voor studenten en perse neel Deze kindplaatsen zijn voor per soneelsleden beschikbaar voor kinderopvang in Tilburg e o en voor studen ten voor kinderopvang en buitenschool se opvang in Tilburg e o en m de ge meenten Breda, 's- Hertogenbosch en Eindhoven 2 Over de periode 01 09 1992 tot 01 01-1994 huurt de KUB via de SBK 10 kindplaatsen voor personeelsleden Van deze kindplaatsen zijn 5 plaatsen be doeld voor buitenschoolse opvang en 5 plaatsen voor kinderopvang buiten de regio 3 De KUB huurt jaarlijks 21 kindplaat sen bij kinderdagverblijf de Wip Wap Deze -plaatsen zijn bestemd voor kin deropvang voor personeelsleden en studenten E e a betekent dat personeels leden en studenten van de KUB die gebruik maken of gaan maken van de kinderopvangvoorzieningen van de Wip wap meer mogelijkheden krijgen voor kinderopvang in Tilburg e o, na melijk de Wip wap of een kmderdagver blijf m de regio Midden Brabant De regio Midden-Brabant omvat momenteel kinderopvang in de plaatsen Hil varenbeek, Goirle, Gilze Rijen, Don gen. Vlijmen, Kaatsheuvel/Sprang Ca pelle, Berkel Enschot, Oisterwijk, Udenhout, Diessen, Esbeek, Moerge stel. Waalwijk Procedure voor het m aanmerking komen van kinderopvang Stap 1 Wanneer u voor kinderopvang in aanmerkmgwilt komen,dient u het aanmeldmgs /reserveringsformulier inzake kinderopvang m te vullen Dit formulier zit in het informatiepakket kinderopvang hetgeen u via de SBK of de personeelsfunctionaris of de studen tenadministratie kunt verkrijgen Het ingevulde formulier levert u in bij de personeelsfunctionaris c q studenten adm

^UNIVERSn^ Stap 2 De personeelsfunctionaris c q studentenadm verstuurt dit aanmeldings-/rtserveringsformulier naar de budgetbeheerder van het Bureau van de Universiteit Stap 3 De budgetbeheerder verstuurt het gecontroleerde aanmeldingsformu her door naar de Stichting Bedrijfsge richte Kinderopvang jSBK) Stap 4 De SBK neemt contact met u op over de concrete plaatsing De SBK overlegt met u als ouder(s) en met het kinderopvang centrum, en doet een plaatsingsvoorstel U wordt in de gele genheid gesteld om kennis te maken met het kinderopvangcentrum Indien plaatsing om budgettaire redenen met door kan gaan wordt u op de wachtlijst geplaatst Stap 5 Vervolgens levert u een officiële opgave (bv loonstrook) van het gezamenlijk netto gezinsinkomen m bij de SBK teneinde de dooru te betalen ouder bijdrage vast te stellen Mocht er spra ke zijn van een onregelmatigmkomen, dan dient u een belastingbeschikking over het laatste jaar in te leveren Stap 6 Indien voldaan is aan alle voor waarden wordt vervolgens een contract m tweevoud afgesloten tussen de KUB en de SBK waarna de plaatsing van uw kind bij het kinderopvangcentrum de fimtief IS Stap 7 Indien de opvang voor de m gangsdatum met doorgaat dan moet er een opzegging plaats vinden bij de KUB en bij de SBK BUITENLANDSE CATALOGI VIA KUBGIDS

Ml V het nieuwe jaar is het mogelijk om via KUBgids buitenlandse catalogi en andere informatiebestanden te raadplegen In het KUBgids menu zal deze optie verschijnen onder de naam Inter net Deze nieuwe faciliteit zal beschikbaar zijn op de studentenwerkplekken in de bibliotheek en de practicumruim ten en op de pc's met een netwerkaan sluiting van de medewerkers van de universiteit Voorlopig zullen de pu blieksterminals in de bibliotheek deze mogelijkheid met bieden Waarschuv\rmg Het bedienen van ex terne bestanden is met altijd even gemakkelijk U zult dit zelf moeten uit vinden Bibliotheek en rekencentrum kunnen ogdlt punt geeji ondersteuning verlenen Ool< moet rekening worden gehouden met lange responstijden en met de mogelijkheid dat verbindingen met tot stand komen In het geval u met weet hoe een extern systeem moet worden verlaten kunt u control / mtik ken Het zoeken in Amerikaanse bestanden kan het beste 's ochtends worden gedaan, terwijl 's middags de blik bij voor keur naar het oosten moet worden gekeerd Op deze manier zit u de eigen gebruikers het minst in de weg en zijn de responstijden voor u zelf ook het gunstigst INTERFACULTAIRE CURSUS ETNISCHE MINDERHEDEN IN NEDERLAND

In het tweede semester van dit acade misch jaar wordt opnieuw een mterfa cultaire cursus Etnische Minderheden m Nederland georganiseerd De colleges worden gegeven van 05 02-1993 tot 28-05-1993, op vrijdagvan 13 50-15 30 uur m AZ 117 Het doel van de cursus IS een breed overzicht te geven van de positie van etnische minderheden m de Ned samenleving landen van herkomst demografie en statistiek - onderwijs - arbeidsmarkt - recht en politiek sociale zekerheid - cultuur en identiteit meertaligheid literaire media beeldvorming religie - overheidsbeleid Hiertoe zijn gastdocenten van verschillende faculteiten aangezocht De uiter ste datum van inschrijving is 23 janua ri 1993 Studenten en andere gemteres seerden kunnen zich voor deze cursus inschrijven via formulieren die verkrijgbaar zijn bij Bureau Onderwijszaken van de Letterenfac (bij kamer B 201) Binnenkort zal via alle faculteiten nadere informatie over deze cursus wor den verspreid ONBESTELBARE POSTSTUKKEN

WIJ verzoeken u, wanneer een voor u bestemd stuk op de lijst voor komt, binnen een week na verschijning van dit nummer te reageren bij de afd Re gistratuur en Archief, A 153 of via tel

(66)2808 De stukken zullen circa een week na verschijning van deze Umvers aan de afzender worden geretourneerd Geadresseerde Afzender Mw A Yannai CZgroep, Tilburg Oran van Hoecke Nico Lokeren, Bel gie Dr J L L J Schuursma Stinfon, Leiden Mw X vd TiUaart Stich junior servi ce. Leiden A Wassenaar NGCT, Breda Henk Schippers K U Leuven, Leuven Dhr R Luyx e a RUL, Leiden Dr Bart Nooteboom RUU, Utrecht Drs P Hijmans Min van VROM, 's Gravenhage R Severing eN Le Ce eL , Enschede V Diel Biblios, West Sussex Engeland Wouter Verhoeven Galerie Damen, Westerhoven L V Beukering Widenhorn Direct, Tilburg

FAC U L T E I T ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN EXTRA TENTAMEN INFORMATICA RECIDIVISTEN PROP. ECONOMIE

Op ma 18 jan a s zal er in CZ 78 een extra tentamen gelegenheid zijn voor Informatica (theorie en practicum) van de prop Economie voor recidivisten propedeuse Economie die in de tenta menperiodevandec/jan hetpropedeu se diploma kunnen behalen Inschr voor het tentamen dient te gebeuren via de VAX vanaf 4 jan Inl worden verschaft door dhr W Minnaert,B433,tel 013 (66)3109 RESPONSIECOLLEGE GELDWEZEN 2 A

Dit college zal plaatsvinden op di 5 1 1993 vanaf 14 00 u m zaal AZ 6 door respectievelijk dr S Eijffinger en dr G van Roi)

FACU LTEIT RECHTS GELEERDHEID WIJZ. TENTAMENDATA EN KOLLEGEROOSTER 1992-1993, 2e SEMESTER (ZIE STUDIEGIDS)

l)pag 227 en 229 Aan de tentamenda ta m week 34 en 35 wordt toegevoegd ma 30aug privaatrecht B (herkansing toets 1 en 2), 2) pag 227 In week 34 en 35 kunnen studenten, begonnen m 1992/1993, alleen de examenonderdelen uit het 2e semester herkansen Deelname aan de m het tentamenrooster vermelde examenonderdelen staatsrecht A en strafrecht A staat alleen open voor studen ten begonnen in 1991/1992 en eerder, 3) pag 231 De data voor het tentamen in de vakken huwelijksvermogens- en erfrecht zijn geschrapt Het tentamen wordt mondeling afgenomen, 4) pag 234 De hoorkoUeges bestuursrecht A worden gegeven op 4 en 18 jan , 8, 15, 22 en 29 maart van 15 45 17 25 in CZ 101 De datum van 1 maart is hiermee komen te vervallen en op 29 maart wordt er een hoorkoUege toegevoegd 5) pag 234 Het hoorkollege strafrecht B (studietaak 1) vindt plaats op 4 en 11 jan en 8 febr 6) pag 234 Het werkkollege inleidmg tot de rechtswetenschap B van 9 15 10 55 uur in X5 wordt gegeven aan mg 11 1 p V m g 10,

7) pag 236 Het werkkollege ml tot de rechtswetenschap B van 13 50 15 30 uur in PZ 209 wordt gegeven aan mg IO 1 p v mg I I , 8) pag 236 Het werkkollege bestuurs recht Avan 15 4S 17 25 uur wordt met gegeven in SZ 19 maar m CZ 103, 9) pag 236 Het werkkollege strafrecht B van II 10 12 50 uur wordt met gege ven m SZ 19 maar m CZ 103, IO)pag 236 Het werkkollege strafrecht Bopvr 13 50 15 30 uur voor werkgroep 3 vindt met plaats in PZ 210 maar in SZ 137, ll)pag 240 DewerkkoUegesbestuursrecht A op dl 20 45 22 30 uur worden gegeven m CZ 111 en CZ 1121 p v SZ 21 en SZ 23, 12)pag 240 Het hoorkollege bestuursrecht A wordt gegeven op di 5 en 19 jan , 9 , 16 en 30 maart in zaal SZ 17 Hiermee vervalt het hoorkollege van 2 maart en op 30 maart wordt er een hoorkollege toegevoegd 13)pag 240 Het hoorkollege straf recht

^

B (studietaak 1) vindt plaats op 7 en 14 jan en 11 febr 14) pag 244, 255,258, 269 en 271 Het hoorkollege bestuursrecht B/decentra lisatie vindt op maandag 8 februari met plaats in AZ 115 maar in AZ 112, 15) pag 246 en 248 Nogmaals wordt gewezen op het doorgaan van het onderwijs in het internationaal privaatrechten wel op dinsdagvanlS 45 20 30 uur m CZ 112, 16) pag 248 Het eerste kollege van erfrecht is op 22 maart, 17) pag 249 De kolleges m het keuzevak verzekeringsrecht worden gegeven op do van 15 45 17 25 uur in AZ 9, 18) pag 252 en 264 Werkgroep A van burgerlijk recht B voor fiscalisten wordt gegeven in SZ 30 en werkgroep B in SZ 28 19) pag 255 Het seminar wetgevmgs praktijk van wo 5 mei in SZ 32 9 15 10 55 uur wordt verplaatst naar do 6 mei, 9 15 10 55 uur in AZ 02, 20) pag 255,269 en 271 Het vak rechts sociologie, datis verschoven van het le naar het 2e semester, zal worden gedoceerd door mr 1 H Wiggers op di 11 10 12 50 uur in SZ 37, 21) pag 259 De intekening voor het practicum rechtsmformatica is voor deeltijdstudenten met op 29, maar op 22 jan 22) pag 264 Het hoorkollege burger lijk recht B voor fiscalisten wordt gege venopwo van 14 45-16 25, werkgroep C wordt gegeven van 16 40-18 25 uur m SZ 28, 23) pag 264 Het werkkollege privaat recht B wordt voor de werkgroepen 9 en 10 gegeven mresp S Z 2 I e n P Z 2 0 2 Voor de werkgroepen I en 2 m resp SZ 25 en SZ 23, 24) pag 267 Het hoorkollege staats en bestuursrecht vindt vanaf 8 maart plaats met in AZ 9, maar m AZ 115 DEELTIJDSTUDENTEN BEGONNEN MET DE STUDIE IN 1 9 9 2 / 1 9 9 3

In het 2e sem van de deeltijdse opl is op dit moment het keuzevak (ml be lastingrecht of ml bestuurskunde) op genomen De verwachting is dat de samenstelling van het onderwijsprogramma voor deeltijdstudenten in het 2e sem gezien het aantal te volgen hoorcn werkkoUeges, te zwaar wordt Be sloten IS derhalve het keuzevak naar het derde semester te verplaatsen Alle deeltijdstudenten ontvangen hierover nog voor kerstmis een brief met meer informatie GELDIGHEIDSDUUR CIJFERS BEHAALD VOOR DEELTOETSEN

Wellicht ten overvloede wordt verwe zen naar artikel 4, lid 2 van de nadere regeling waarin is vermeld dat resul ta ten, behaald voor deeltoetsen van exa menonderdelen van de propedeuse ver vallen wanneer het eindresultaat van het examenonderdeel onvoldoende is Een onvoldoende eindresultaat is be haald indien men gemiddeld op een onvoldoende eindcijfer uitkomt Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen wanneer voor een van beide deeltoetsen een met compenseerbare onvoldoende is behaald of indien men een compenseer bare onvoldoende heeft behaald voor een van beide deeltoetsen maar het cijfer voor de andere deeltoets te laag is om op een voldoende eindresultaat uit te komen Men dient het volledige examenonderdeel opnieuw af te leggen ook al is voor een van beide deeltoet sen een voldoende cijfer behaald, dit cijfer komt bij een onvoldoende eindresultaat te vervallen Men heeft een examenonderdeel met een voldoende resultaat afgelegd mdien het eindcijfer 6 of hoger is verkregen VOLTIJDSTUDENTEN DIE ZIJN BEGONNEN IN 1 9 9 1 / 1 9 9 2 EN EERDER EN HET PROPEDEUSEPROGRAMMA NOG NIET HEBBEN AFGEROND

Voltijdstudenten, begonnen met de studie in I99I/I992 en eerder, die na de tentamengelegenheid in dec 1992 bepaalde examenonderdelen uit de pro pedeuse nog met hebben behaald wor den in het 2e sem verwezen naar het SGO onderwijs In het 2e sem kan men onderwijs volgen m alle tweede semes ter vakken, de z g B vakken Met nadruk wordt gewezen op het feit dat het 2e sem voor de propedeuse studenten al op 4 jan van start gaat' De (vol tijd)studenten, behorende tot bovenstaande groep, die voornemens zijn in het 2e sem kolleges te gaan volgen worden verzocht op dl 22ofwo 23 dec kontakt op te nemen met de studieadviseur propedeuse, mw L van Wijk, kamer B 1003, tel 662502 Zij worden

dan in een mentorgroep geplaatst Voor wat betreft (fe examenonderdelen uit het eerste semester, de z g A vakken, die na de tentamengelegenheid van dee 1992 met zijn behaald geldt dat studenten mee kunnen doen met de herkansings tentamens mjuni/juli De examenonderdelen dienen dan in SGO vorm te worden afgerond Men kan m deze examenonderdelen m het tweede se mester geen onderwijs volgen In dat geval IS men aangewezen op zelfstudie In de examenonderdelen staatsr A, bestuursr A, strafr A en B en economie heeft men ook in juni en aug nog de mogelijkheid om tentamen af te leggen over de 'oude' stof en tegen de 'oude' studiebelasting LITERATUUR BESTUURSRECHT 8 / DECENTRALISATIE EN STAATS- EN BESTUUSRECHT VOOR FISCALISTEN

Naast de m de studiegids vermelde literatuur is voor het onderdeel bestuursrecht van de cursus Bestuursrecht B/ decentralisatie en de cursus staats en bestuursrecht voor fiscalisten m het 2e sem van het studiejaar 1992 1993 ver plicht G A C M van Ballegooij, Rechtsbescherming in het AWB-tijdperk, Kluwer Deventer 1992 ECONOMISCH STRAFRECHT 19921993

Docent mr dr D van der Landen Werkgroepen 3, 10, 17 febr, 3, 10 en 17 maart (dus geen college op 24 febr ) 11 10 12 50inSZ33 Tentamen mondelmgopvr 26maart Studiemateriaal Y Buruma, E M de Koning de fong en 1 van Wielingen, Bijzondere opsporingsdiensten, Gouda Quint 1990, ISBN 90 6000 609 7 M S Groenhuijsen, Strafbaar misbruik van voorwetenschap en 'chinese walls', NIBE-Bankjundische Reeks, nummer 9, 1991, ISBN 90-72122-54-2 - P A M Mevis, P C Vegter, Fraudedelicten, Studiepockets strafrecht 21, W E 1 Tjeenk Willink Zwolle 1990, ISBN 90-2713239 9 -1 A E Vervaele, EEG fraude en Euro pees cc strafrecht, Europese Monogra fien, Kluwer Deventer 1991, ISBN 90268 2133 6 Syllabus ec strafrecht 1992 1993, verkrijgbaar bij het dictatenmagazijn Bijzonderheden anders dan op p 129 van de studiegids staat vermeld hoeft voor dit vak geen werkstuk te worden geschreven PROGRAMMA ECONOMISCH STRAFRECHT 1992-1993

Week I Nationale Fraude Tebestude ren literatuur P A M Mevis, P C Vegter, Fraudede lieten, p 1 t/m 130 Week 2 EEG Fraude Te bestuderen literatuur J A E Vervaele, EEG fraude en Europees economisch strafrecht, p 1 t/m 80 Week 3 Materiele normen (commune strafbepalingen, WED, AWDA) Te bestuderen literatuur F C Bakker, Inl uit Valsheid in geschrift, p 179 195 (syllabus) M S Groenhuijsen, Strafbaar misbruik van voorwetenschap en 'chinese walls', p 5 t/m 45 P A M Mevis, P C Vegter, Fraudedelicten, p I t/m 130 (herhaling week I) J A E Vervae le, EEG fraude en Europees economisch strafrecht, p 138 t/m 164 Week 4 Opsporing Te bestuderen literatuur Y Buruma e a , Bijzondere opsporingsdiensten, p 3 t/m 129 Week 5 Vervolging en bestraffing Te bestuderen literatuur C H Brants en K L K Brants, De zaak Slavenburg en (on)gestuurd proces, uit De sociale constructie van fraude, p 233-253 (syllabus) Resac, Draai boek buitgerichte strafrechtstoepassmg, p 1 t/m 33 (syl labus) Wetsvoorstel 21504 nrs 1 2, Tweede kamer vergaderjaar 1989 1990 (syllabus) Week 6 Een blik over de grenzen Eco nomisch strafrecht m Duitsland, Bel gie en Frankrijk Te bestuderen literatuur J A E Vervaele, EEG fraude en Europees economisch strafrecht, p 81 t/m 138 KEUZEVAK CAPITA SELECTA SOCIAAL RECHT EN SOCIALE POLITIEK

In het 2e sem wordt binnen het kader van dit vak het 8 puntsvak 'Verdiept Arbeidsrecht' gegeven De hoofdthema's zijn Discriminatie m het ar beidsrecht, Medezeggenschapsrecht, Arbeidsomstandighedenrecht en Arbeidsrechtelijk Procesrecht Elk der genoemde onderwerpen zal theoretisch worden uitgediept maar tevens zijn enkele sprekers uit de praktijk uitge nodigd kil mr W Flessen, tel 662295, b g g 662254 De eerste bijeenkomst

17 december 1992

^UNIVERSTia­

.j^

EDE DE L I N GE

^ir

vindt plaats op wo. 3 febr. van 15,45 tot 17.25 uur m S Z 18. BEZEMGROEP SOCIAAL RECHT EN SOCIALE POLITIEK

Voor diegenen die om dringende rede­ nen niet m de gelegenheid zi)n geweest 1 of 2 werkstukken voor het vak Sociaal Recht en Sociale Politiek te maken, dan wel 1 of 2 werkstukken willen herkan­ sen, bestaat de gelegenheid om genoem­ de werkstukken alsnog te maken, en wel binnen het kader van de zgn. be­ zemgroep, die begin februari voor de eerste maal bijeen zal komen. Opgave voor deze bezemgroep uiterlijk 15 )an. a.s. bi] het vakgroepsecretariaat; tel. 662254. STAGE SOCIAAL RECHT

Bij de gemeente Oirschot bestaat de mogelijkheid een stage te lopen van een half )aar op de afdeling Sociale Zaken ter ondersteuning van verhaalszaken ABW. Geïnteresseerden kunnen solli­ citeren bij het College van B&W, Postbus 11, 5688 ZG Oirschot. Informatie is aan te vragen bi) J. Peij­ nenborg (04997­83333) of bij de Vak­ groep sociaal recht, F. Pennings (662157). KEUZEVAK VERZEKERING SRECHT

Zoals eerder aangekondigd zal prof. mr. J. Spier in het voorjaarssemester het 8 punts keuzevak verzekeringsrecht ge­ ven. De colleges beginnen op do. 4 febr. 1993 van 15.45­17.25 uur. Aanmelding voor dit vak kan tot 10­1­1993 bi) de secr. van de vakgroep privaatrecht. Mevr. I. Smit, B 1007. Bi) haar ligt van­ af 15­12­1992 ook een literatuurhjst klaar. Bestudeerd zal ­ naast de op deze li)st vermelde literatuur en rechtspraak ­ in elk geval moeten worden Scheltema­Mijnssen, Algemeen deel van het schadeverzeke­ ringsrecht (4e dr) en de verzekerings­ arresten uit de arrestenbundel van Zeben/Sterk, Handelsrecht. CAPITA SELECTA BURG ERLIJK RECHT

U kunt zich aanmelden voor dit keuze­ vak bi) mw. 1. Smit, B 1007, te. 662281.

FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN ALG

Wijziging studie­advisering FSW Tot 15 april 1993 zi)n de werkzaamhe­ den als volgt verdeeld; Hoofd sectie; Mw.mr.drs. E.E.G. Pol­ kamp; studie­adviseurs Psychologie; mw. M. Smulders en mw. drs. J. Wou­ ters,­ studie­adviseur PEW en VTW; drs. W.Dons; studie­adviseur SZW en Socio­ logie doctoraal; hr. M v. Boxmeer; stu­ dieadviseur B&O en Sociologie propae­ deuse; mw. drs. H. Martens. Alle medewerkers zi)n bereikbaar via het onderwijssecretariaat, kamer P 306, toestel 2088. Op maandag­, dinsdag­ en woensdagavond is een studie­adviseur aanwezig. PSY

Het responsiecollege van prof. Brunia voor het onderdeel fysiologische psy­ chologie wordt gegeven op 8 januari 1993 om 16.00 uur in AZ 117, i.p.v. PZ 25. PSY DOC

De cursus Interculturele Communica­ tie wordt verplaatst van dinsdag 09.15 ­ 11.10 uur naar donderdag 09.15­II. 10 uur in RZ 25. De cursus Historische en Cross­cultu­ rele Aspecten van de Ontwikkehnspsy. wordt verplaats van dinsdag 11.10­ 13.00 uur naar donderdag 11.10­13.00 uur in AZ 01. Het responsiecollege van prof. De Gel­ der voor het vak wetenschapsfilosofie wordt gegeven op dinsdag 19 januari 1993 om 16.30 uur in CZ 101. PSY PROP DAG OPLEIDING

De 2e gelegenheid van het tentamen Psychopathologie voor de dagopleiding vindt plaats op woensdag 3 maart 18.30 uur in plaats van op 18 februari. Het tentamen van de avondopleiding vindt op 25 maart plaats. SOC PROP SOC

Interviewpracticum Data waarop interviews plaatsvinden met vermelding van de desbetreffende respondent graag m postvakje van M. van D ongen op S 171 deponeren. Vra­ genlijsten kunnen nog worden afge­ haald op S 171. Coderen vindt plaats op 4 of 11 januari in PZ 22. Intekenen bi) 5 171. SZW

De cursus Sociale Zekerheidseconomie I op woensdag 11.10­13.00 uur vindt in PZ 203 plaats ipv PZ 201. B&O/SOC/PEW/VTW/SZW

KEUZEVAK NEDERLAND EN EUROPA

Met ingang van het tweede semester van het huidige studiejaar 1992/1993 kan het functioneel keuzevak Neder­ land en Europa gekozen worden als een 8 punts a. vak m de internationaalrech­ telijke afstudeerrichting of als een (4 of 8 punts) keuzevak. Het vak is onderver­ deeld in Nederland en Europa I (4 pun­ ten, hoorcolleges gedurende 7 weken, verplicht voor iedereen die Nederland en Europa II wil volgen) en Nederland en Europa II (werkcolleges of literatuur(zelf)studie met begeleiding door een docent over een deelonder­ werp gedurende 6 weken). Nederland en Europa I: de hoorcolleges beogen een verdieping van de algemene kennis van het Europese recht.; docenten; prof. jhr. dr. F.A.M. Alting von Geusau, mw. mr. drs. J.M. Bonnes, prof. mr. P.C. Gilhuis, drs. W.J.M. Voermans en een gastdo­ cent. Verplichte voorkennis; colleges Europees recht m het basisdoctoraal Nederlands recht en/of Lauwaars/Tim­ mermans, Europees gemeenschaps­ recht in kort bestek (2e herziene druk). Nederland en Europa II; studenten die de de colleges Nederland en Europa I gevolgd hebben kunnen kiezen uit de volgende deelonderwerpen. Het Euro­ pese Unieverdrag van Maastricht (vak­ groep staatsrecht), Europees strafrecht (vakgroep strafrecht), Europees belas­ tingrecht (vakgroep belastingrecht), Europees sociaal recht (vakgroep so­ ciaal recht) en Europees privaatrecht (vakgroepen privaatrecht en rechtsge­ schiedenis). Voor nadere inlichtingen kan men zich wenden tot de voorzitter van de Commissie Nederland en Euro­ pa, mr. J.H.M, van Erp (B 1121, tel. 662306/662281).

De laatste gelegenheid van het tenta­ men Onderzoeksmethoden III vindt plaats op 13 januari om 13.30. Studen­ ten die aan dit tentamen willen deel­ nemen dienen zich hiervoor in schri)­ ven op de li)st in de hal van gang 3. Studenten die willen deelnemen aan de cursussen Onderzoeksmethoden D2 en Onderzoeksmethoden D 4 dienen zich hiervoor m te schri)ven m gang 3. Onderzoeksmethoden

Studenten die volgens hun programma de cursus MTO ni moeten volgen, maar deze cursus nog niet gevolgd hebben dienen hiervoor andere cursussen te volgen. De regelingen verschillen per studie­ richting. De studie­adviseur kan u zeg­ gen welke regeling op u van toepassing is. Overigens wordt op 13 )anuari nog een schrif teli)k tentamen van MTO III gehouden. Inschrijven op de lijst m de hal van gang 3. Studenten die Onderzoeksmethoden D2 of D4 willen gaan volgen dienen zich in te schrijven op de lijsten m de hal van gang 3. Voor onderzoeksmethoden D4 zi)n de vier werkgroepen van twee uur omgezet in 8 werkgroepen van 1 uur. D e practica komen te vervallen. BO Bi) de vakgroep i.o. Beleids­ en Organi­ satiewetenschappen is per I februari 1993 een vacature voor een student­ assistent (m/v) voor 2 dagdelen per week Taken; Onder de directe verantwoor­ delijkheid van prof. dr. A. Wentink zal de volgende taak worden uitgevoerd; ­ assistentie bij de cursussen Manage­ ment van Produktiviteit en Kwaliteit

en Strategische Beleidsvorming en Management Functie­eisen; ­ student Beleids­ en Organisatieweten­ schappen ­ zelfstandige werkhouding Nadere informatie kan verkregen wor­ den hl) prof. dr. A. Wentink (SI65) en Anita D ankers (SI55). Sollicitaties kunnen schriftelijk (I A4) bmnen twee weken na het verschi)nen van deze tekst, gezonden worden naar het secr. van de vakgroep BOW, mevr. A. D ankers, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg.

FACU LTEIT LETTEREN Tentamen Communicatie In Publieke Sector

Studenten die voor het vak Communi­ catie m de Publieke Sector nog tenta­ men moeten afleggen worden verzocht op korte termijn kontakt op te nemen met de docent; dr. Pieter van Harber­ den; tel. 662111. Indien er een gesprek over de te vervaar­ digen opdrachten nodig is, gelieve dan gebruik te maken van het wekelijkse spreekuur; dinsdagmiddag, 15.30­17.30 uur, S­162. ROOSTERS

De Conceptroosters voor het tweede semester hangenbi) Bureau Onderwijs­ zaken (kamer B 201). De cursus 'Gram­ matica voor Taaigedragswetenschap­ pers' (Language Acquisition) wordt gedoceerd door LeBlanc; meer informa­ tie over deze cursus vindt u aan het bord bi) B 201. De cursus Organisatie van de Onderneming wordt georganiseerd door de Economische Faculteit. Voor aanvang van de colleges dienen studen­ ten zich in te schri)ven bi) het secreta­ riaat, kamer B 634 (zie rooster dagdoor­ stroomprogramma). Voor de vakken van de TUE hoeft men zich met meer in Eindhoven in te schri)ven; deze cur­ sussen beginnen in de week van 15 maart. Houd Univers en het BORD bij B201 in de gaten voor wijzigingen in het rooster! STAGES BINNENLAND

Informatie over beschikbare stages is te vinden in de KIK en bij Bureau On­ derwijs. TENTAMEN COMMUNICATIE IN PUBLIEKE SECTOR

Studenten die voor het vak Communi­ catie in de Publieke Sector nog tenta­ men moeten afleggen worden verzocht op korte termi)n kontakt op te nemen met de docent; dr. Pieter van Harber­ den; tel. 662111. Indien er een gesprek over de te vervaar­ digen opdrachten nodig is, gelieve dan gebruik te maken van het wekelijkse spreekuur; dinsdagmiddag, 15.30­17.30 uur, S­162.

schappijwetenschappen', te verzorgen door dr. F. van D oorne, zoals vermeld op p. 32 van de studiegids, vindt geen doorgang. Studenten die voornemens waren dit onderdeel te volgen wordt aangeraden het onderdeel 'Filsofie van de sociale wetenschappen', te verzor­ gen door dr. H. van Erp en dr. F. van Peperstraten, zoals vermeld op p. 3 7, te volgen danwei zich aan te melden voor een literatuurtentamen bij dr. H. Wil­ lekens. Nadere inl. bij de studie­advi­ seur, mw. drs. M. Poulussen, tel. 663079.

VACATURES Vacatures, geplaatst in Univers, zijn uitsluitend Ijedoeid voor werknemers van de KUB.

Bi) de afd. Configuratiebeheer en On­ dersteuning (CBO) van het Rekencen­ trum van de KUB is per heden de func­ tie vacant van; HOOFD CONFIGURATIEBEHEER EN ONDERSTEUNING V / M

(vac.nr. 260.92.02) Het betreft hier een voltijdse functie (1,0 fte). D e benoeming geschiedt bij wijze van proef met uitzicht op een vast dienstverband. De belangrijkste taken van het Hoofd zijn het leidinggeven aan de afdeling en het leveren van bijdragen aan de beleids­ vorming van het Rekencentrum en de instelling op het gebied van Informa­ tietechnologie. D e afdeling telt 11 medewerkers en heeft de volgende kerntaken; ­ beheer van het fysieke campusnet­ werk; ­ beheer en (tweedelijns) ondersteuning van het systeem­ en netwerk­ en de hard­ en software op de ondersteunde platvormen (momenteel; MS­D OS,

UNIX en VMS), ten behoeve van onder­ wijs en onderzoek, voorzover vallend onder de verantwoordelijkheid van het Rekencentrum; ­ beheer en (tweedelijns) ondersteuning van externe verbindingen, bibliotheek­ en admimstratievesystemen; ­ deelname aan en verantwoordelijk­ heid voor bepaalde diffusie­ en mnova­ tieprojekten, veelal in samenwerking met de bibliotheek, faculteiten of der­ den. Functie­eisen: ■ academische (of gelijkwaardige) oplei­ ding op het gebied van Informatietech­ nologie; ­ aantoonbare ervaring op het relevan­ te vakgebied; bereidheid tot werken in teamverband waarbij leidinggevende, stimulerende en organisatorische kwaliteiten nood­ zakelijk zijn; ­ goede uitdrukkingsvaardigheid in woord en geschrift. Het salaris bedraagt max. fl. 7.754,= bruto per maand (schaal 12 BBRA) af­ hankelijk van leeftijd en ervaring. Inl. over deze functie kunnen worden ingewonnen bij de heer drs. S.H.J. Ve­ ling, Hoofd Dienst Rekencentrum, tel. 662240. Sollicitatie: Schriftelijke reacties dienenbmnen 14 dagen te worden gericht aan de KUB, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg, o.v.v. bovengenoemd vacaturenr. op de enve­ loppe. Interne KUB­soUicitanten die­ nen vóór 1­1­1993 te reageren. De Katholieke Universiteit Bra­ bant voert een positief actiebeleid voor vrouwen, waarvan het streven meer vrouwelijke medewerkers te werven deel uitmaakt. Vrouwen worden daarom nadrukkelijk uit­ genodigd te solliciteren.

Mama, bestaan er nog echte panda's?

FACU LTEIT WIJSBEGEERTE WIJSGERIGE ETHIEK (BASISDOCTORAAL)

In het basisdoct. is het onderdeel Wijs­ gerige ethiek enigszins gewi)zigd (2e sem.). De cursus wordt verzorgd door ir. R. von Schomberg. Verplichte lite­ ratuur; S. Toulmin, R. Rieke, A. Janik, An Introduction to Reasoning, New York, McMillan 1984. Voor nadere in­ formatie; Bureau van de Fac. der Wijs­ begeerte, kamer P 2.221. Filosofie van de Maatschappijwetenschappen

GEEF OM DE TOEKOMST. Word voor f 30,­ donateur van het Wereld Natuur Fbnds.Giro30, Zeist. ^

Het onderdeel 'Filosofie van de Maat­

NEDERLAND ^ r o O R EEN

^JT^f. ^^FRIKA ^

^

^

GIRO 26655 BEVRIJDINGSFONDS KOMITEE ZUIDELIJK AFRIKA AMSTERDAM 020 270801

STAP AF OPEEN PRIMA

17 december 1992

lUNIVER^n^ MARKETING ASSOCIATIE

STUDENTEN INTEGRAND

Op dit moment hebben we opdrachten hggen voor academische studenten van Turkse of Marokkaanse afkomst De bedoehng is dat )e 3 tot 6 maanden bi) een overheidsinstantie gaat werken Het maakt met uit wat voor studie |e doet want er wordt speciaal voor )Ou een functie gecreëerd Kom gewoon een keer langs bij Integrand voor meer in formatie of bel even Integrandkamer O 72, tel 013 635612 OLOF

Vnjdag 18 december, 21 00 uur, socie teite slotfeest van de tentamenperiode met de Gauloises Discoshow en de band 'Fun Q' Hierna is de sociëteit gesloten tot 31 december Met Oud en Nieuw vanaf 12 uur nieuwjaarsfeest Zondagavond 3 januari nieuwjaarsborrel, 20 00 uur VnjdagSjanuan met de Vnenden Van Olof naar 'een AVRO lid is ook maar een mens', cabaret door Jeroen van Merwijk Aanvang 20 15 uur in de schouw burg m Tilburg, kaarten a f 7,50 nog verkrijgbaar bij de Senaat ledere don derdag tot tien uur piekuur, tevens biefstuk, friet en salade voor f 7,50 VERSOT

De mschnjvmg voor de poolcompeti tie is gesloten Deelnemers zullen spoe dig bericht ontvangen Er zal gespeeld worden m teams van twee personen De competitie speelt zich af m de maanden januan tot en met mei Tussenstanden en mededelingen via het Versot pnkbord (naast SZ 19, vlakbij de kof fiekamer) en via andere media Foto's van het Sinterklaasfestijn zijn te bezichtigen op het Versot-prikbord Nabestellen is mogelijk, voor nadere inlichtingen zie het prikbord Nieuwjaarsborrel 6 januari, half 9 in de Egelantier TSV PLATO

Praag-reis van 10 t/m 15 maart 1993, kosten f 285,-, incl busreis, logies en ontbijt en twee excursies Info 013363353 (Bart) of 013-364692 (Constan tijn)

De volgende activiteiten staan nog op het programma donderdag 17 decern bei Surprise-avond voor jaarclubs en disputen Inschrijvingbij bestuur Dms dag 22 december Kerstbrunch om 11 00 uur Schrijf je m op het pand en betaal op de brunch zelf Die avond is er een Kerstslotfeest m m v de band Rodi Dean' Rectificatie het pand is gesloten vanaf 23 december en wordt weer geopend op maandag 4 januari (1993) wanneer tevens de nieuwjaarsreceptie door het nieuwe EJB georganiseerd wordt Deze begint om 21 00 uur POLIS

Activiteitenkalender 5 januan nieuwjaarsborrel in cafe Kan dinsky Februari start mteme competitie voetbal, basketbal en volleybal Inschrijven via lijst op het Polis pnkbord (tegenover 5 155) Ook degenen dievongsemester al meegedaan hebben dienen zich op nieuw m te schrijven 14 t/m 16 april studiereis naar Trier en Luxemburg Inschrijven op kamer S 157 Vanaf 6 januan kun je Polis vinden m kamer R 11, telefoon 663275 Iedereen die een Polis shirt heeft be steld kan deze, na betaling van slechts 25 gulden verknjgen bij Barbara (013352439) MERCURIUS

Mercurms truien f 30, Afhalen bij kamer O 51/R 7 De truien zijn ook te verkrijgen bij de meuwjaarsborrel, die 6 januari in Stapperij 'De Korenbloem' gehouden wordt EFACT

Er zijn nog tentamenbundels voor propaedeuse studenten economie Voor doctoraal studenten BE is de bundel optietheorie & onderneming nog ver krijgbaar Nieuwjaarsbonel, voor alle leden cafe Kandinsky, vrijdag 8 januari, vanaf 17 00 uur TAOP

Nieuwjaarsborrel maandag 4 januari vanaf 21 00 uur m Bruin Kafee

Welke (marketing)student durft de uitdaging aan te gaan om samen met een team van andere studenten een benzi neverkooppunt van een bekende oliemaatschappij te exploiteren' Dit IS een uniek project, waarbij de studenten zowel operationele als managmenttaken moeten kunnen uit voeren Heb je interesse, meld je dan bij voorkeur aan voor 22 december a s bij de Marketing Associatie KUB Voor meer inlichtingen kamer 0-52, kantooruren 10 12 uur, tel 013-663044 - R Rensen, tel 013-683327 prof dr W de Freytas, tel 013 662630 (of 013-700870) PYTHISCHE SPELEN

De Pythische Spelen zijn in april 1993 in Tilburg Het festival bestaat uit 25 onderdelen die verdeeld zijn over 4 hoofdcategorieën te weten Beeldende Kunst, Theater, Letteren en Muziek Elk onderdeel heeft zijn specifieke ken merken en voorwaarden Op deze plaats worden wekelijks v e r s c h i l l e n d e onderdelen met veel bijbehorende informatie beschreven Cabaret Al jaren is dit een van de favoriete onderdelen van de Spelen, zowel bij de deelnemers als bij het publiek Dat is natuurlijk met voor mets, want onder studenten lopen nu eenmaal veel geta lenteerde cabaretiers rond Wie weet ben JIJ wel een van die mensen en is dit je kans om je kunnen te tonen' De voorwaarden waar je je aan moet houden zijn de volgende je act mag maximaal 20 minuten duren Voor het opbouwen en afbreken heb je elk 5 minuten het speel vlak is ongeveer 6 bij 6 meter Wij zorgen voor een piano, enkele microfoons, tafels, stoelen en/of krukken en een cassettedeck Behalve deze standaard stukken is het alleen mogelijk kleine, zelf meegenomen requisieten te gebrui ken NB De aanwezige belichting zal standaard zijn Let er dus op dat je lichtplan zo eenvoudig mogelijk is, en dat je het voor 1 maart aan ons opstuurt Toegezegde juryleden a a Evert de Vries (direkteur Klemkunstfestival), Fred Florusse, P Nieuwint, Jan Kok Journalistiek _ Gezapige tijdschnftmakers, rappe krantenjongens of mensen die als hobby joumahstiekepennevruchten produceren Iedereen kan meedoen Na je inschrijving ontvang je van ons 3 onderwerpen Een ervan moet je jour nalistiek uitwerken en bmnen twee weken aan ons terugzenden Je mag er een interview van maken, een achtergrondverhaal of een kort en krachtig nieuwsbericht Tijdens de workshop 'journalistieke technieken' wordt be paald wie er doorgaan naar de finale In die finale wordt je voor de leeuwen geworpen en moet je 'live' een bekende Nederlander of Vlaming interviewen Tekenen en schilderen BIJ dit onderdeel kun je je eens goed uitleven op het platte vlak Laat je hier bij inspireren door het thema van de Pythische Spelen de 5 werelddelen en de 7 zeeën het is de bedoeling dat je maximaal 3 werkstukken maakt rond dit thema Alle technieken mag je hier voor gebruiken, maar zorg er wel voor dat je werken samen niet hoger worden dan 2 meter en met breder dan 3 meter Je neemt je werken, desgewenst inge lijst, mee en richt samen met de andere deelnemers aan dit onderdeel een ten toonstelling m (in de Academie voor Beeldende Vorming) Deze tentoon stelling is tijdens het festival toegangkelijk voor het publiek Eendeskundi ge jury beoordeelt je werk Dit is dus de kans om je werk aan anderen te laten zien' Toegezegde juryleden o a Rob Scholte, Hans van Zummeren, Langeweg &. Langeweg Meer info en aanmelding Pythische Spelen, kamer A 03, tel 662271 VITE

Activiteiten tweede semester 11 februari themamiddag over de GATT onderhandelingen -18 februari excursie naar Luxemburg half maart twee daagse excursie naar Frankfurt met o a een bezoek aan de beurs emd maart themamiddag over de invloed van de europese eenwording op de criminaliteit begin april excursie naar de Rotter damse haven 9 t/m 18 apnl 10 daagse studiereis naar Moskou

Vind ji] rood ook mooier dan blauw kom dan bij VITE CEBOJUF

Gezocht boekenwurm' Om mee te helpen met het organiseren van de centrale boekemnkoop van de juridische faculteit Interesse? Bel Puck 013 367074 of Francme 013-633586 ERASMUS STUDENTEN NETWERK (ESN)

ESN organiseert vele activiteiten om de buitenlandse studenten zich zo snel mogelijk thuis te laten voelen en ze het zo veel mogelijk naar de zm te maken Wil JIJ ook je internationale vrienden krmg uitbreiden' Word dan mentor van een groep buitenlandse studenten Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar bij Bureau Buitenland, kamer A l l Verder bemiddelt ESN ook in conversatielessen tussen KUB studenten en buitenlandse studenten Ideaal dus als je je talenkennis wilt verbeteren of je goed wilt voorbereiden op je buiten landse studie of stage Bel voor meer informatie Mare, 013-432517

Gezocht studenten personeelweten schappen of sociale zekerheidswetenschappen Rechtswinkel Relatie gemeentes en het toekennmgsbeleid bijzondere bijstand Onderzoek dient zicht te richten op de vraag of er meer ruimte bestaat op het beleidsterrein van de gemeentes bij het toekennen van bijzondere bijstand Te denken valt aan een onderzoek naar het toeken nmgsbeleid van diverse gemeentes, anderzijds een explorerend onderzoek in de Memorie van Toelichting terzake Gezocht studenten Nederlands Recht of S Z W Heb je interesse m deze vraag of wil je weten welke andere vragen er nog lig gen bij de Wetenschapswinkel Kom dan eens langs bij de Wetenschapswin kei, Gebouw S Onze stafmedewerker bemiddelingen Ricus Timmers, kamer S-5, zal je graag verder helpen Je kunt ook bellen (013 662819)

ERASMUS STUDENT NETWORK (ESN)

BUREAU BUITENLAND

ESNzetzich met veel enthousiasme m voor de opvang en sociale integratie van de buitenlandse studenten De 90 stu denten uit heel Europa, Amerika en Japan die dit semester tijdelijk aan de KUB m Tilburg hebben gestudeerd, zullen de vele activiteiten waarschijn hjk met snel vergeten Het volgende semester komen er nog eens 107 studenten bij Geef je dan op als mentor voor een groep buitenland se studenten Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar bij Bureau Buitenland, kamer A l l

U heeft tot 1 januari 1993 de mogelijkheid een subsidie aanvraag voor het Bureau Buitenland Fonds in te dienen Dit fonds IS bestemd voor studie, stage of onderzoek m het voorjaarssemester 1993, m het buitenland waarvoor met voldoende financiële middelen zijn gevonden De aanvraag moet voldoen aan de hiervoor geldende criteria Deze zijn bij Bureau Buitenland tijdens spreekuur (13 00 15 00 uur, N 24] ver krijgbaar

WETENSCHAPSWINKEL De Wetenschapwmkel van de KUB heeft tot doel onderzoek te bemiddelen voormaatschappelijke organisaties in de regio CursusBemiddelmgswerk lóOstudie uren De Wetenschapswinkel organiseert ieder jaar een cursus bemiddelmgswerk voor doktoraal studenten van alle studienchtmgen Dus als je je propeduese hebt gehaald dan ben je welkom Be middelen houdt in het contact leggen en onderhouden tussen maatschappelijke organsiaties enerzijds en mogelijke onderzoekers anderzijds De cursus valt uiteen in twee delen allereerst het theoretische gedeelte, vier colleges, en het praktische gedeelte, een drietal bemiddelingen van begin tot einde Je moet er rekening meehouden dat je een jaar ter beschikking hebt en gemiddeld een halve dag per week aktief zult zijn Met name op dondermiddag is er, om de 14 dagen, een Wetenschapswinkelvergadering voor bemiddelaars In het algemeen geldt dat als een student de cursus doorloopt hij of zij hiermee aan de verplichting van 160 studie uren heeft voldaan (als keuzevak, vrije studieruimte of scnptieverplichtmg, afhankelijk van de faculteit, zie studie gids) De theoretische cursus wordt gegeven in het 2e semester van het studiejaar 92/93, en wel donderdagmiddag 11,18, 25 februari en 4 m a a r t 1993 Belangstellenden kunnen zich opgeven bij de Wetenschapswinkel, Ricus Tim mers. Gebouw S kamer S 5, of telefonisch, 013-662819/2645

BUREAU BUITENLAND FONDS

27e INTERNATIONALES RUSSISCHSEMINAR

Van 7 tot 20 februari 1993 wordt m Oostennjk het 27= Internationales Rus sisch Seminar georganiseerd De leerdoelen van dit semmar zijn - Aktieve verwerving van de Russische taal m reële kommunikatiesituaties, Aktiveren van passieve taalkennis. Omgang met orginele teksten Dit seminar is bedoeld voor universi teits- en hogeschoolstudenten en per sonen die geïnteresseerd zijn m een aktieve beheersing van het Russisch Van de deelnemers wordt de nodige voorkennis van het Russisch verwacht Kosten zijn 7600,- schilling, inclusief hmsvestmg m een tweepersoonskamer, vol pension, onderwijs en leermiddelen U kunt zich tot 20 december aanmelden via een bij Bureau Buitenland te verkrijgen formulier

SPORT VIDAR

De Nieuwjaarsborrel zondag3 januari 1993 ten botenhuize Alle leden zijn welkom vanaf 16 00 uur Het traditio nele Intrainmgsfeest is dit jaar op vrij dag 8 december 1993, voorafgegaan door een Bijzondere Ledenvergadering waar het bar en mosboek getekend zal worden KERSTPIEKTOERNOOI 1992

TREKKING LOTERIJ

Landelijke Vereniging Wereldwinkel Wat is het economische belang van de export van sieraden en leerprodukten voor een aantal ontwikkelingslanden? Gezocht studenten economie van ontwikkelingslanden

Bij vier consumpties knjg je een lot, met elke dag kans op s p o r t a r t i k e l e n , waardebonnen en diverse andere prijs jes Woensdag, ongeveer 23 00 uur, is de trekking van de hoofdprijs, een com pleet kledingpakket, ter waarde van f 450,

Provinciaal Overleg Gehandikapten beleid Noord Brabant Hoe functioneren gehandicapten m hun werkomgeving, met name zij die be middeld zijn door het bureau bit by bit van het Provinciaal Overleg Gehandi kaptenbeleid Noord-Brabant?

NEVENACTIVITEITEN EN COMPETITIES

Het kerstpiektoemooi staat bekend om zijn competities m niet alledaagse sporten Zo kun je op maandag getuige zijn van wedstrijden roeien op de roei-ergo meter, bankdrukken, tafelvoetbal en biljarten Op dinsdag zijn er wedstrijden frisbee, darten en weer bankdrukken en roeien Woensdag tenslotte zijn de altijd spectaculaire wedstnjden spnnt Knock out, en IS er een competitie op de dansvloer, genaamd discodansen EXCALIBUR

T S S V Excalibur daagt je voor het komend semester nu al uit om te ko men schermen LACOSTE

Donderdag 7 januari gaat het Lacoste 'wmtertoernooi' weer van start Een ideale gelegenheid om je aan je goede voornemen te houden om meer te gaan sporten dit jaar Er worden heren-, da mes-en gemengd dubbels gespeeld De kosten per onderdeel zijn f 2,50 Speeltijden do 7 jan 18 00- 23 30 uur, vr 8 jan 18 00 23 30 uur, za 9 jan 17 00-23 30 uur zo 10 jan 1000 2000 uur Geef je zo snel mogelijk op bij Nelleke (432062) En ook op zondag 7 januari vanaf 18 00 uur nieuwjaarsborrel Ook doet Lacoste weer mee aan de Nederlandse Studenten Kampioenschappen (NSK) die dit jaar op 28 en 29 januari in Eindhoven gehouden worden Er wordt m alle sterktes ge speeld Heb je zin om mee te doen' Bel Hans Tot slot nog dit het jaarlijkse Lacoste weekend is 6 en 7 februari

Kopij voor de memo-pagina van 14 januari inleveren vóór donderdag 7 januari 1993, 12.00 uur, Op kamer A 17.

Buitenland Bulletin

Het nieuwe Buitenland Bulletin is uit met informatie over studeren in het buitenland enz Het Buitenland Bulletin IS gratis bij Bureau Buitenland ver krijgbaar

Onderzoeksvragen Ben je op zoek naar een onderwerp voor een afstudeeronderwerp, vrije studie opdracht of scriptie, kom dan eens langs Hier volgt een vraag uit een keur van onderwerpen

Waalrese Vrouwenvereniging Onderzoek om inzicht te knjgen m de leefwijze van vrouwen tussen de 25 en 55 jaar in Waalre Gezocht studenten vrouwenstudies, sociologie of psychologie

am Krijnen Ook is er een demonstratie van Erica van dè Heuvel (badmin ton), om 21 00 uur en Pernette Osinga (schermen, brons op het WK) tussen 18 00 21 00 uur, en verder verzorgt topcoach m de Judo Jan de Rooij ook een gasttraimng, deze begint rond 21 00 uur Woensdag hebben we de schaaksimul taantegenHansBohmvanaf20 00uur, en waarschijnlijk een spectaculaire demonstratie squash of volleybal

Komende week is weer het Kerstpiek toernooi op het sportcentrum Dagelijks vele sporttoemooien en vooral vele ludieke activiteiten

GASTTRAININGEN EN DEMONSTRATIES

Op maandag komt de bondscoach van het Nederlands heren handbalteam een gasttraining verzorgen, tussen 18 00 uur en 20 00 uur Verder is er op maandag rond 21 00 uur een wedstrijd tussen vier eerste elftalspelers van WiUemII en het eerste van de studentenzaal voetbalvereniging Myrddm Op dinsdag van 20 30 23 00 uur ver zorgt Arnold Vanderlijde een gasttraming en een demonstratiepartij te gen Tilburgs jongste profbokser Willi-

PERIODE 21/12 T/M 24/12 MAANDAG 21-12

chinese tomatensoep of heldere kervelsoep rundtrsteak of coteletto cordon bleu jachtsaus bietjes of wasboontjes patates frites of gekookte aardappelen veg cordon bleu wasboontjesgekookte aardappelen luxe op aanvraag DINSDAG 22-12

kaassoep of heldere selderij soep rolladekip of gehaktbal stroganoffsaus spinazie of poestamix gebakken of gekookte aardappelen veg schnitzel-stroganoffsausspmazie gebakken aardappelen luxe op aanvraag WOENSDAG 23-12

erwtensoep of bouillonsoep nasi goreng kroepoekseroendeng portie sate pindasaus gebakken ei of peperschmtzel spruitjesgekookte aardappelen veg nasi kroepoek seroendeng ci-sate pindasaus luxe op aanvraag DONDERDAG 24-12

menu van de dag luxe op aanvraag Koffiekamer A, S, T t n het restaurant vanaf 16 30 uur gesloten

^

.

17 december 1992

UNIVERSTC^

Cultuurredactie: Monique Mulder

!► Knust Si Kultuur ^ Z ♦ Foto: Rien Siers

Franse wandkleden sterk uiteenlopend De tentoonstelling van wandkle­ den en collages die momenteel in de foyer te zien is, is voor een be­ langrijk deel voortgekomen uit een samenwerkingsverband. Het gaat om zo'n vijfentwintig werken van de drie Franse kunstenaars Odile Lerat, Pierre Jaff ard en Johan Arpad

Geen orkest met strijkers, geen groot koor, geen historisch decor en geen authentieke kostuums, fesus Christ Superstar, de roek­opera van Andrew Lloyd Webber enTimRice over de laatste dagen van het leven van Jezus die in januari vijf avon­ den te zien is in Noorderligt kent daarentegen wel een behoorlijk aantal KUB­studenten in de gelede­ ren. Hoewel ontdaan van alle uiter­ lijke franje, is het stuk zeker niet minder indrukwekkend. De kracht van de uitvoering zit juist in die soberheid; karakters worden verder uitgediept en treden meer op de voorgrond. De wisselende emoties en de gedrevenheid worden door de spelers, allen leerlingen van Harry Ruyl en Edward Hoepelman, goed getroffen.

die allen hun opleiding hebben ge­ had in het Aubusson. Die plaats is vermaard vanwege de gelijknami­ ge weeftechniek die er onderwezen wordt. Het weversvak ­ voor zover het nog bestaat ­ is nogal gecompli­ ceerd en vereist een behoorlijke am­ bachtelijkebagage. De verschillen­

de vaardigheden die komen kijken bij het vervaardigen van kleden ko­ men dan ook niet zelden van ver­ schillende personen. Zo tekent de een voor de uitvoering, een tweede voor het eigenlijke weven en een derde voor de afwerking. De Aubus­ son techniek is zowat het enige dat

eigentijdse Jesus Christ Superstar Dat komt mede door­ dat he.t orkest plaats heeft moeten maken voor een hard­ rockband. De muziek is veel strak­ ker dan in de oorspronkelijke uit­ voering en de zangers krijgen meer ruimte om hun kwaliteiten te to­ nen. Met name de vertolker van de Judas­rol, Addo Kruizinga, beschikt over een sterke stem; soms krach­ tig, dan bijna breekbaar. Sterk detail in de uitvoering is de

meerstemmige zang van de achtergrond­ zangeressen. De scènes waarin zij samen met een ballet de rol van het volk spelen, krijgen hierdoor een speciale sfeer. Zoals het moment waarop Jezus (Huib de Vaan) door Judas met een kus wordt verraden en door de Romeinen wordt gear­ resteerd. De andere benadering van de roek­opera is gewaagd, maarpakt goed uit. Het doel, een meer

Poëtische en platte Heracles Arme, arme Heracles. De grote held van de Grieken zou zich omdraaien in zijn halfgoddelijke graf en zich afvragen wat hij toch in 's hemels­ naam op zijn geweten heeft. Zou hij als toeschouwer verzeild raken bij de opvoering van Heracles 2­5­13 van de Antwerpse theatergroep Zuidpool, dan zou hij zich plaats­ vervangend schamen voor zichzelf. De heroïek van zijn heldendaden wordt in anderhalf uur zorgvuldig aan stukken geslagen; de geschie­ denis heeft van hem een stumperd­ je gemaakt. Heracles is de buitenechtelijke zoon van oppergod Zeus. Als baby al toonde hij zijn grote kracht door met zijn blote handjes twee slan­ gen te doden. Zeus' wettige echt­ genote Hera was echter niet zo te spreken over de gang van zaken en trof Heracles, toen hij wat ouder was met een vlaag van waanzin. De held slachtte in de roes vrouw en kinderen op beestachtige wijze af. Daarna moest Heracles wegens een eed van Zeus twaalf werken ver­ richten. D eze vormden de inspi­ ratiebron voor de teksten van de Duitse schrijver Heiner Muller,

waarop René Jagers zijn regie van Heracles 2­5­13 (de nummers staan voor de afzonderlijke werken) weer baseerde. Het drieluik begint met Heracles' tweede werk; de strijd tegen Hydra (in de mythologie een zevenkoppi­ ge slang, in Heiner MüUers tekst een beestachtig bos). Het gevecht wordt echter niet uitgebeeld, maar verteld. Heracles ligt lui op het to­ neel, terwijl actrice Katrien Megan­ ck een prachtige monoloog houdt. Beelden zijn niet nodig, de kracht van Müllers woorden is groot ge­ noeg. Werk 13, het laatste deel van het drieluik, is nooit door Heracles ver­ richt. Het is een beschrijving van de moordpartij op zijn gezin. Maar ook hier weer die tegenstelling. Vol vuur wordt verhaald over de bloe­ dige daad, terwijl Heracles onver­ schillig toehoort. Het is de verdien­ ste van acteur Sam Bogaerts dat hij de toeschouwer gevangen houdt in het behaaglijke web van zijn woor­ den. In het middelste deel (werk 5) krijgt Heracles' imago de meeste klappen. Zijn opdracht is het opruimen van

het Franse drietal bindt, in ontwerp, kleurgebruik en formaat ontlopen ze elkaar behoorlijk. Ook de kwa­ liteit is nogal wisselend, zo is er een aantal kleme collages dat tezeer fröbelwerk blijft om te boeien, ter­ wijl een donker, ingetogen kleed van Johan Arpad veruit het meest overtuigt op deze tentoonstelling. Arpad blijkt zijn (ab­ stracte ) motief ontleent te hebben aan een detail van een schilderij van Jean Paul Michel, een vriend van het drietal die zorgde dat de wand­ kleden naar Tilburg kwamen. Het wandkleed blijkt in Frankrijk een wat gunstiger markt te hebben dan in Nederland. Hier wordt er sinds de jaren zeventig met de tech­ niek niet bijster veel gedaan, terwijl musea sinds die tijd ook nauwelijks werk met een textiel karakter aankopen. De werken zijn conser­ vatoren vaak een (technische) doorn in het oog en daar het genre nauwelijks in de belangstelling staat, leeft het hier in de marges van de beeldende kunst. In Frankrijk schijnt er regelmatig geëxposeerd te kunnen worden in oudfranse dorpen die door Amerikaanse pro­ jectontwikkelaars worden opge­ kocht om er vakantieparadijzen van te maken. In het kielzog van die onzalige ontwikkeling is er plaats voor galeries die ook regelmatig

eigentijdse uitvoering van Jesus Christ Superstar, lijkt niet te hoog gegrepen. De kostuums ­ ontworpen en ge­ maakt door de eindexamenklas van Tehatex van het Mollerinstituut ­ spelen een belangrijke rol in de wens om een eigentijdse versie te maken. Gekozen is voor kleding die de karakters meer benadrukt. Zo worden de hogepriesters gehuld in gewaden met brede schouders om hun machtige positie uit te druk­ ken. Judas krijgt, net als de andere apostelen een licht gewaad, met als klein detail een bruine geldbuidel. [MSI fesus Christ Superstar, 8 t/m 12 januari in Noorderhgt. I nfo: 013­ 438652.

Bijdragen: Mark van Assen, Maurits Sep en Pieter Siebers

wandkleden kunnen laten zien. Dat neemt niet weg dat de Franse kun­ stenaars aanmerkelijk minder be­ roep kunnen doen op regelingen en subsidies dan hun Nederlandse vakgenoten. D e meeste Fransen moeten ­ net als de Amerikanen en de D uitsers dat doen ­ regelmatig bijklussen. Toch lij kt het nu exposerende drie­ tal niet veel concessies te doen aan commercieof huiselijkesmaak. D e figuratie is niet van dien aard dat een groot publiek ervoor zal vallen en ook het kleurgebruik is net niet post­Cobra genoeg om probleem­ loos boven een tweezitsbank mee te kunnen. Wél zijn er duidelijke referenties naar bijvoorbeeld de schilderkunst. In een van de wand­ kleden van Lerat zijn vormen en kleuren aanwijsbaar die een direc­ te relatie met vroeg Cobra­werk als dat van Comeille en Lucebert ver­ raden. [PSl

AGENDA MUZIEK ♦ 11­12 Noorderligt, Veldhovenring 79, 21.00 Claw Boys Claw + The Viper. Met de nieuwe ex­Fatal Flower gitarist Geert de Groot, f 15.00 ♦ 11­12 Bat Cave, Langestraat 13, 21.00 Masochistic Religion uit Cana­ da. Na deze zelfkwellers aansluitend Nachtschade Alternatieve D ansmu­ ziek, f 7,50. Na het concert f 2,50. ♦ 18­12 Gemeentezaal Weelde (15 km zuidelijk van Tilburg), 21.00 The Paladins. Met support­act van de Belgische Rattlekings, f 25.00 in de voorverkoop (Tommy Tilburg/Bullit Breda) ♦ 18­12 't Elfde Gebod. Paleisring 23, 22.00 The Oscar Benton Blues Band. Gratis toegang. ♦ 18­12 Vrouwencentrum Nieuwland­ straat 43.21.30 Moeders in nood. Vier dames in mantelpak, met accordeon zingen het levenslied, f. 5,00.

THEATER ♦ 11­12 Studiozaal schouwburg, L. Bouwmeesterplein 1 , 20.30 Harry's kerstfeest. Harry weetnietwatte doen met kerst en kijkt TV bij moeder. Voor kerst doet Harry nog het zijne om zich aan de vergetelheid te ontrukken. ♦ 13­12 Studiozaal, Pruim Theater, 14.30. Een muzikale reis waarvoor verhalen en mythen uit de met­wester­ se culturen de inspiratiebron vormen. Toegang f 7,50 (vanaf 6 jaar) ♦ 13­12 Theater 't Heks, Lannerstraat 1, 15.00 Teneeter met het stuk An­ dorra. Veelgeprezen kindertheater­ groep die toneel maakt dat ook volwas­ sen tot denken stemt. Toegangf 6.00. Kinderen vanaf 10 jaar f 4.00. ♦ 18 12 en 19­12Zaal Zestien, Carré 16, 20.30. Toneelgroep Perspectief met'Veronica'skamer'.Eenindnngen­ de thriller, f. 7,50.

FILM

de intens smerige stallen van Au­ gias. De woorden verliezen het hier van de beelden. Als een halve de­ biel raast hij door de stront, soms met zijn broek op de en­ kels. Op de achtergrond gaat vader Zeus in adams­ kostuum met een mooie engel van bil, die later ook nog door zoonlief gepakt wordt. Regisseur Jagers wil shockeren en slaagt daar bijzonder goed in. Wat overheerst is vooral de sterke balans tussen beeld en woord, tussen platheid en poëzie. Een goede Heracles kortom, al zou de held zelf er niet blij mee zijn. [MvA] Heracles van Zuidpool is op 18 en 19 januari te zien in theater 't Heks te Til­ burg, Lannerstraat 1. Aan­ vang 21.00. Reserveren: 013­551171.

♦ Foto: Joep Lennarts

-^^

♦ Cinecitta 1 , Willem II straat, do tm WO 20.00 en 22.15 Husbands and Wives. RegisseurWoody Allen lijktzijn eigen leven als model genomen te hebben voor dit modern familiedrama. Cinecitta 3, do t / m wo 22.15 The Player. Robert Altmans satire op de doorsnee Hollywood film. ♦ RImtheater Louis, L. Bouwmeester­ plein 1 , do 17 en vr 18. 19.30 The bonfire of the vanities. Verfilming van de Tom Wolfes vernietigende satire over hebzucht en ijdelheid in het New York van de jaren tachtig. Regie: Brian de Raima. ♦ Louis, za 19 en ma 21,19.30 Mau­ rice. Verfilming van E.M. Forsters ro­ man over de erotische verhouding tus­ sen twee studenten. Aanvankelijk ver­ boden, nu verfilmd door James Ivory.

TENTOONSTELLINGEN Galene Bremmer, Hasseltstraat 165, tot en met 26 december. Schilderijen en tekeningen van KUB­promovendus Frank Vlemminx met als thema D e mythe van de jager en het hert. Aula foyer KUB, t / m 5 januan, wand­ kleden, collages en schilderijen van Lerat, Jaffard en Arpad. (zie recensie).

SELECTIE

17 december 1992

BEAU JOLAIS We zitten aan tafel in De Visserij. Jury, Audax-top 61 Fenomeen. Drie van de vijf juryleden zijn afwezig. Merel Laseur werd door Guus Vleugel tot twee keer toe in HP/De Tijd op papier verkracht (afwezig). John Jansen van Galen was door collegajoumalisten uitgescholden (zit in het verre buitenland). Die gaat nooit meer in een jury zitten. Nelleke Noordervliet moest wegens familiaire omstandigheden te elfder ure afzeggen. Gcrrit Jan Wolffensperger deed er een half uur over om zijn auto te parkeren maar kwam op tijd. President van Audax Jack de Leeuw kwam met vrouw en twee hondjes. De schat jes waren de hele dag alleen geweest. Een telefoontje naar De Visserij en jawel de beesten waren welkom als ze maar stil blaften. Ze gaven geen kick zolang ze maar in de buurt van baas en vrouwtje bleven. En dat deden ze. Hugo Verdaasdonk was er, die trouwe boxer van de Letterenfaculteit. Dan zit je met de halve bubs bij elkaar. De apperatifs vliegen er door heen. Het wachten is op een gedekte dis. En op een geschikt moment om de tafelspeech te houden. Dan nog maar een glaasje Beaujolais primeur. Het voorgerecht. Uiteindelijk na de eerste gang een voorzichtig tikje tegen een glas. 'Mag ik als voorzitter van Fenomeen een kort woordje tot u spreken'. Begin ik. Ik zie Voermans denken: 'Kort? De soep wordt koud', zal-ie bedoelen. 'Zal ik gaan staan of kan het zittend?' Mijn collega's van Fenomeen hebben het goed met me voor: 'Staan', zeggen ze lachend. Opdat de hele Visserij, afdeling boven, kan meegenieten. Ik probeer geen clichémannetje te zijn en bedank Audax voor het vertrouwen (ze investeerden toch maar even een slor-

-JUNIVERSHHdige 30 mille aan een onbekend clubje uit Tilburg). Ik zeg dat De Leeuws ondememersrisico goed heeft uitgepakt. Later antwoordt hij dat acht van de tien projecten bij hem goed aflopen. Zijn intuïtie was ook nu juist. Waarom hij met ons in zee ging ligt bij nader inzien minder rationeel dan verwacht. Ach, we waren een jonge wilde hondenclub uit Tilburg, in de buurt, mooi papier, de mogelijkheid om de gestrande Esquire-prijs nieuw leven in te blazen. Ik bedank de jury, die de kastanjes eigelijk uit het vuur hebben gehaald. Alle kritiek kregen zij op hun

nistenprijs een onding vinden. Wij blijven het een goede uitvinding vinden. Het columnisme verdient als bijzonder genre een prijs. Wij willen dan ook best doorgaan met de prijs. N i e t volgend jaar, maar in 1994 weer. In welke setting (weer ingebed in een festival?) dat weten we nog niet. De baas meldt dat we t.z. t maar weer met een uitgekristalliseerd plan moeten langskomen. We overhandigen hem het mediaverslag. Verzamelde knipsels in een klapper. We beloven dat er nog een video achteraan komt. Komt goed uit want De Leeuw had het NOS-

^q^^cfe^ z^au dé ^A^ac^f

Filosofen liegen altijd en wiskundigen spreken altijd de waarheid (in de rauwe werkelijkheid van de puzzel). Dat stelden we twee weken geleden. Van de twee mannen die je tegenkomt in de glazen gang van gebouw B moest worden vastgesteld wat ze van beroep zijn: filosoof of wiskundige. Er was één aanwijzing: 'onze voorzitter zegt dat hij filosoof is', zegt de een tegen de ander. Wie is nu wat? Als extra complicatie was gesteld dat de puzzel aangereikt werd door een filosoof, die later tot jurylid promoveerde. Maar wat is de waarde van een verhaal dat wordt verteld door een liegende filosoof? Staat deze leugenaar boven zijn eigen leugen of maakt hij er onderdeel vanuit? Problemen waar drie inzenders mee worstelden. De oplossingen varieerden nogal. Twee wiskundigen, twee filosofen, van allebei één, je kunt er niks van zeggen. De jury oordeelde hard maar rechtvaardig. Remko komt als winnaar uit bus. Hi) analyseerde het begrip 'onze' (als tegenstelling van jullie.

dak. Ik concludeer dat de Columnistenprijs als instituut gesettled is. Evenals de PC Hooftprijs en de AKO-literatuurprijs heeft de Columnistenprijs de orkaan doorstaan. Met alle literaire prijzen is wel wat aan de hand. Er zullen altijd mensen blijven die de Columof in de betekenis van ons beiden) en conludeerde: het beroep van de man die in de glazen gang spreekt blijft onbekend. Is Remko filosoof? Kunnen we de jury vertrouwen? De colleges zijn afgelopen, kerst staat voor de deur. De student slaat zijn boeken open en begint het ritueel der tentamens. Spookstuden-

öMo

2>^ 'T'

^

ei^de SCHILDPAD ten, 120 showers, zij die de eerste keer voor een tentamen slagen en anderszins slimmerikken hebben hier weinig meer te zoeken en spenderen beurs en bijverdienste aan Glühwein en ander genot. Nederland is nu eenmaal tot ver in de winter sneeuwvrij - behalve op de op- en afritten van de snelwegen.

Skiliefhebbers zullen óf de provincie in moeten (Zuid-Limburg) danwel het land verlaten. Laten we zeggen naar Oostenrijk of NoordTsjechië. Goed. De latten op. De skilift in. De berg op. Hoogte onbekend. De lift gaat met een snelheid van tienkilometerperuuromhoog. Het duurt ongeveer tien minuten (kunnen er ook acht of twaalf zijn geweest) voordat de lift op de top is, even een Glühweintje tussendoor, en de afdaling kan worden ingezet. Nu wil de betreffende skiër, wetende wat de snelheid was waarmee hij bergopwaarts ging, een gemiddelde snelheid halen van twintig kilometer per uur; gemiddeld natuurlijk over de tijd die het opstijgen per lift plus het afdalen duurde. Hoe snel zal hij moeten dalen? [MK] Oplossingen vooi 8 januari 1993 inleveren bij Univers,A 16. Onder de goede en meest originele inzendingen wordt een boekenbon van fl. 25,- verloot.

journaal gemist. Winnaar Hofland aan de telefoon gehad. Hij accepteert de prijs van 15 mille. Uiteraard. Hij vindt het vervelend dat hij ons zoveel hoofdbrekens heeft bezorgd. Er wordt een ontmoeting afgesproken in kleine krmg in Arti te Amsterdam, waar hij informeel de prijs krijgt overhan-digd en het kunstzinnig aandenken. Hofland stelt een dergelijke ontmoeting zeer op prijs. Sterker, hij geeft aan bij de volgende editie in de jury zitting te willen nemen. Wat krijgen we nou ? Ja. Hofland volgende keer in de jury! Dit columnistenprijsje krijgt nog allerlei staartjes. De hondjes storen zich niet aan dubbele tongen. De vis laat zich smaken. De Leeuw dankt ons op zeer gemoedelijke wijze voor de organisatie, onderwijl zijn vrouw de hondjes aait. De KUB had een goede indruk achtergelaten. Hulde ook aan alle vrijwilligers. Wolffensperger spreekt als een ervaren rot, met humor en ironie. Hij wil erbij zijn wanneer Hofland de geldbuidel krijgt. 'We geven het hem contant. Dan moet ie met vijftien mille over straat. Alleen de gedachte al. En dan kan-ie ons meteen trakteren.' We drinken veel. Verdaasdonk mist de laatste trein en reist met Esquire-hoofd Gijs van de Westelaken richting hoofdstad. De Leeuw had nog een feestje, alvorens hij de afslag Turnhout nam. En wij dronken eenmaal terug in Tilburg thuis op de bank nog het nodige op de goede afloop en de verre toekomst. Ik val in slaap. Met kleren en al aan. Mijn zoontje trekt me om zeven uur aan mijn lint, waar ik doorheen was gegaan. De toekomst ziet er beaujolais uit. De zaterdag is minder rooskleurig.

Voermans &> Van Diek

Een communicatiestoornis met de drukker zorgde ervoor dat op de foto van vorige week Raar Strooper niet zijn speer het donker inwierp op de atletiekbaan bij het Willem U-stadion, maar de discus. Nu dan het speerwerpen. Strooper, Nederlands studentenkampioen speerwerpen, verdedigt tijdens de komende studentenkampioenschappen zijn titel en is lid van de zeventig leden tellende atletiekvereniging Parcival. [Foto: Erik van der Buigt]

^^^