1990 09 14 by Redactie Univers

i l l f Julik5

Tilburgs Universiteitsblad - 14 september 1990 - jaargang 28 nummer 3 3

Prof. A. Koekkoek weg als prodecaan juridische faculteit

Rector R. de Moor over onderzoekscholen

Bedrijfsethiek

Socialisten in Tilburg. De promotie van Ton Wagemakers Geweld in het leger

Prof. mr. A.K. Koekkoek is prodecaan af aan de juridische faculteit. De hoogleraar staats- en bestuursrecht behaalde daarvoor in de faculteitsraad niet de benodigde meerderheid. Studentenfractie Juristen 2000 steunde zijn kandidatuur niet, zodat Koekkoek slechts de helft van de tien stemmen in de raad kreeg.

van zijn eigen vakgroep. Het bestuur van de faculteitsraad blijft verder ongewijzigd. Studentlid Anton van den Plas blijft aan. Decaan prof.mr. Ch. Geppaart is voor anderhalf jaar herbenoemd. Wie Koekkoek opvolgt als prodecaan is nog niet bekend. (DvE)

De reden voor het heenzenden van Koekkoek wil de studentenfractie niet zonder meer prijsgeven: 'We stonden als fractie niet achter zijn herverkiezing. Daar hebben we goede redenen voor. Wat die redenen zijn gaan we niet vertellen. We moeten daar eerst intem nog eens over praten.' Naar verluidt vonden de studentraadsieden Koekkoek niet slagvaardig genoeg als bestuurder en had hij onvoldoende ideeën over facultaire aangelegenheden. Koekkoek: 'ik heb vóór de verkiezing een gesprek gehad met zowel de oude als de nieuwe studentenfractie. Wat mij betreft was dat een open gesprek. Dat gesprek ging over het te voeren beleid en we bleken op verschillende punten op dezelfde lijn te zitten. Ook ik ben natuurlijk bezorgd over de studierendementen aan de juridische faculteit. Toch liet de studentenfractie me na dat gesprek weten mijn kandidatuur niet te zullen steunen. Een van hun redenen was dat er grote meningsverschillen over het beleid waren. Dat zag ik niet zo. Verder werden door de studenten geen duidelijke argumenten aangevoerd. Daarom heb ik mijn kandidatuur niet teruggetrokken. Voor mij is het uiteraard knap lastig in te gaan op kennelijke bezwaren die me nooit ter ore zijn gekomen Er is toen nog wel gepoogd door andere raadsleden de fractie van mening te doen wij-

Visitatiecommissie: filosofen moeten strakker tentamineren

De Tilburgse faculteit der wijsbegeerte is vorige week doorgelicht door een externe commissie. Woensdag 12 september presenteerde de visitatiecommissie, die onder leiding stond van de Leuvense hoogleraar dr. H. de Dijn haar eerste bevindingen in. een tamelijk besloten zitting. De Tilburgse filosofen, terughoudend in het commentaar over het bezoek, zijn niet ontevreden. Prof. A. Koekkoek zigen, maar dat is dus niet gelukt.' 'Omdat er geen redenen werden aangevoerd', vervolgt Koekkoek, 'heb ik me ook na de beslissing van de studentenfractie nog bereid verklaard tot een gesprek, maar daar hadden ze geen behoefte aan.' Teleurgesteld? 'Ach, het is natuurlijk altijd vervelend wanneer je niet wordt gekozen. Maar ik had het erger gevonden mijn kandidatuur in te trekken bij de enkele mededeling dat ik niet zou worden herkozen.'

ONGEWIJZIGD Van de tien stemmen in de raad vergaarde Koekkoek er vijf, één te weinig voor herverkiezing. Vier van de vijf stemmen vóór Koekkoek waren afkomstig van leden

Visitatiecommissies bestaan uit onafhankelijke deskundigen die in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Samenwerkende Universiteiten (VSNU) een oordeel moeten vellen over de kwaliteit van het onderwijs aan de verschillende faculteiten. Na Tilburg (de zesde faculteit die onderzocht werd) volgen nog drie filosofische faculteiten die onder de loep worden genomen. In mei 1990 kwamen de Tilburgse filosofen met een 'zelfstudie'. In deze interne evaluatie werden de onderwijsactiviteiten geëvalueerd en de knelpunten op een rijtje gezet. In het kort: een relatief groot aantal studenten haalt de propedeuse niet, omdat vaak het niveau en de aard van de studie onderschat worden. In de docto-

Beeidenstorm in het park

raalf^e willen de studenten liever de studie grondig aan pakken dan snel afstuderen. Daar kijken ze in Tilburg vreemd tegen aan: 'Het onderwijs is in het algemeen zo opgezet dat het in de gestelde tijd kan worden doorlopen en afgerond', aldus de zelfstudie. Een probleem wordt verder gesignaleerd bij studenten die met een andere propedeuse over willen stappen naar het doctoraalprogramma wijsbegeerte. Ook noemt de interne evaluatiecommissie het 'verontrustend' dat er zoveel studiestakers zijn. In grote lijnen kon de visitatiecommissie deze bevindingen onderstrepen. Het rendement was te laag, en studenten deden te lang over de propedeuse. Er moest naar gestreefd worden dat ook het

basisdoctoraal in een jaar gehaald werd en na tweeëneenhalf jaar (dus in het derde studiejaar) zou men aan het afstudeerwerkstuk moeten gaan denken. Was men na vier jaar niet afgestudeerd, dan zouden de studenten een concrete planning op tafel moeten leggen. Prof. E. Berns, decaan van de filosofische faculteit reageert enigszins terughoudend op de vraag of de commissie tevreden was over het onderwijs bij de wijsgeren. 'Tevreden? Men is natuurlijk nooit voor de volle honderd procent tevreden. De commissie heeft een aantal opmerkingen gemaakt maar had ook vrij veel lovende woorden voor de faculteit', aldus Berns. De lage rendernenten en het laat afstuderen kon te maken hebben met de wijze van tentamineren, vandaar dat De Dijn pleitte voor een strakkere tentamen- en examenregeling. Dat was tevens de blangrijkse aanbeveling die de Tilburgse filosofen mee kregen. Het uiteindelijke rapport van de visitatiecommissie, waarin de negen wijsgerige faculteiten met elkaar worden vergeleken, wordt in febnjari 1991 verwacht. (MK)

De Moor na rectoraat weer wetenschapper

™ „ w ^ .üi f "'" «l".»,gewende kunstenaars m het park van de universiteit is een vroegtijdige dood gestorven Vandalen vernielden het grootste deel van een tiental kunstwerken. In het park zi^n nu alleen nog enkele eenzame sokkels en onverwoestbare beelden te zien. Leon Lejeune van het congresbureau: 'We hebZ ^ J n H l " " ^ r ^ ^ ' ^ ' " ° * , ^ * ' ' ' ' ' ^ gewaarschuwd dat er in deze buurt wel eens zoiets zou kunnen gebeuren. Ze vonden dat een met al te groot gevaar. Daarom hebben ze ook op eigen risico geëxposeerd ' ° d e ^ e m ^ r o * „ " l f ! r J l f " ' " !","" T ' «^9,'*<'^« ««"^^^^ expositie geen reden hun binnenexpositie op de KUB in december ook af te blazen. Vooralsnog kan die tentoonstelling dus gewoon doorgang vinden. (DvE)

'Het lijkt mij goed dat er na acht jaar een andere rector komt, met fris bloed en nieuwe ideeën. Ook speelt een rol dat ik nog maar een kleine twee jaar te gaan heb tot mijn pensioen. Bovendien heb ik heel interessante dingen die ik wil gaan doen.' Rector-magnificus dr. R. de Moor zal na twee termijnen niet terugkeren als rector. Hij zal als wetenschapper verdergaan. In 1981 is hij samen met een internationale groep een groot onderzoek gestart naar waarden en normen in Europa. 'Mijn ambitie is om na mijn rectoraat te gaan werken aan de analyse van de gegevens en publikatie van de onderzoeksresultaten, samen met anderen', aldus De Moor. Hij verwacht niet nog te gaan doceren. - Stel u wonJt gevraagd om nog voor twee jaar het rectorschap op u te nemen. 'Dat lijkt mij een volstrekt fictieve vraag want er zullen zeker geschikte kandidaten gevonden worden.' - Siel dat dat niet het geval is... 'Dat vind ik een volstrekt onnodige vraag.' In april is de procedure voor een nieuwe rector begonnen. Hoogle-

raren zijn gevraagd kandidaten voor te dragen en of zij zelf bereid zijn het het rectorschap op zich te nemen. Het College van Decanen heeft daarop een voorlopige voordracht van twee personen gesteld. Deze is ter becommentariëring voorgelegd aan het Stichtingsbestuur, het Presidium en het College van Bestuur. In deze fase be-, vindt de procedure zich nu. Daama beraadt het College van Decanen zich opnieuw op de voordracht. Het Stichtingsbestuur benoemt uiteindelijk. Namen van kandidaten noemt de rector niet vanwege het vertrouwelijk karakter. Volgens De Moor is het 'absoluut onmogelijk' o m naast het rectorschap (of andere functie binnen het college) met het vakgebied veel te doen. De Moor: 'Je kunt wel iets doen - literatuur bijhouden, contacten onderhouden maar je moet er vanuit gaan dat een bestuursfunctie in het college meer dan een volle arbeidsdag vergt. Dat kun je ook niet doen met 3 8 uur in de week. Toen ik aantrad dacht ik ook om nog colleges te kunnen geven maar dat is volslagen onmogelijk.' (GR)

MATSERTJES

COLOFON RECENSIE

^Êma m a t s e r t j e s HBM 'Matsertjes' kunnen enkel f)er ingevulde ma$terbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten z e / 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen.

TALEN LEREN: Taleninstituut Bogaers biedt nu maar liefst 18 talen! Dag en avondopleidingen in kleine groepen. Nieuw: Japans, Noors! Maar ook: Pools, Nieuw Grieks, Turks, Hongaars, Russisch etc. Nog enkele plaatsen vrij. Start in september. Ook interesse? Bel )13-347664 (17.00-19.00 uur). VERHUIZEN: Verhuizen of iets te vervoeren? Bus + hulp op uurbasis. Goedkoop, snel en zeker. 24 Uur per dag. Tel. 438105. CEBOJUF: Bestel al je juridische literatuur snel en voordelig door te bestellen bij Cebojuf. De bestellijsten zijn verkrijgbaar in de hal van gebouw B. De besteltermijn loopt van maandag 13.08 t/m vrijdag 21.09. Inhchtingen: kamer O 48, tel. 662998 tussen 16.00 en 17.00 uur. CEBOJUF: Wilt u een boekenbestellijst opgestuurd krijgen, schrijf u dan naar Cebojuf, kamer O 48, Postbus 90153, 5000 LE TILBURG, sluit u wel een aan u zelf geadresseerde voldoende gefrankeerde enveloppe in! EFACr ORGANISEERT: Excursie naar Campina-Melkunie te Rijkevoort. Progranmia: rondleiding kaasproductiebedrijf, lezing marketing & salesbeleid van Campina en ervaringen van een management trainee. Interesse? Inschrijven: Efact, kamer O 50, tel. 013662991.

TYPEWERK?: Voor snel en vakkimdig uittypen van uw scriptie, afstudeerdopdracht, proefschrift op de PC, bel IVT Reinout, tel. 040-852587. We berekenen een speciaal studententarief. Ook kunnen we het typewerk kopiëren en inbinden. BOEKEN ECONOMIE OF BIK?: (Propedeuse en Doctoraal!) Efact organiseert: Centrale Boekeninkoop. Inschrijfformulieren: Hal gebouw B. Inleveren: Bus hal gebouw B. Mogeüjk tot 21 september. Info: Efact, tel. 662991. DICIT: Op 19 september houdt Dicit een meesterlijke pleiziting waaraan vele professoren van de Faculteit zullen deelnemen. De avond begint om 20.00 uur in de aula. De entree is gratis. Prograimna's zijn verkrijgbaar vanaf 17 september bij de stand bij AZ 6. KAMER TE HUUR: Kamer van 12 m2 te huur bij hospit. Tilburg West, 10 minuten van de KUB. f 300,~Inclusief gebruik douche, toilet, fietsrek, vooropgang. Excl. keuken. Direkt te aanvaarden. Niet bang voor de hond? Bel dan naar 013-702149. KWW: Doe jij KWW en wil je wel eens weten hoe het er in de praktijk aan toe gaat? Kom dan eens praten met Integrand over een bedrijfsopdracht (kamer 0-72, tel.:635612). BE A GOOD MEMBER: OR BE A COCONUT! Bel de JOVD, afd. TUburg, 013-560774). DIGIT: Op 19 september houdt Dicit een meesterüjke pleitzitting waaraan vele professoren van de Faculteit zullen deelnemen. De avond begint om 20.00 uur in de aula. De entree is gratis. Programma's zijn verkrijgbaar vanaf 17 september bij de stand bij AZ 6.

TIK-FOTO'S: De foto's die tijdens de TIK gemaakt zijn hangen tot 21 september in gebouw N. Tot dan kim je nog nabestellen. THEATERCURSUS: Het Universiteitstheater (WUT) organiseert een cursus voor beginners op dinsdagavond en een cursus voor gevorderden. Meer informatie over beide cursussen op dinsdag 18 september in SZ 35 om 20.00 uiu-. Aanmelden bij Kiki (013/ 350464) of Uesbeth (073/312136). GITAARSTUDIO: Gitaarles alle stijlen, door bevoegde docent, ook basgitaar en gitaarworkshop. Lid KNTV en ZN Gitaarkollektief, bel 013-358562. GEVRAAGD: Leuke, enthousiaste studenten (Ie of 2e jaars) voor part-time werk in restaurant!!! Bel: 365193 (Centrum Tilburg). NOTUUST(E) GEZOCHT: Op zoek naar een bijverdienste? Agrarische Jongerenorganisatie zoekt notulist(e) voor haar maandelijkse bestuursvergaderingen in Tilburg. Verdienste: 90 gulden voor vergaderverslag van 3 1/2 uur. Interesse in de landbouw en enige notuleerervaring is gewenst. Heb je interesse? Schrijf een kort briefje (met vermelding van telefoonnumer) aan: AJW, t.a.v. Wim Goedhart, Postbus 2347,5202 CH Den Bosch. MEDEWERKERS GEZOCHT: Het enige Libertarische tijdschrift in Nederland, de Vrijbrief, zoekt enthousiaste medewerkers. Vereist: affiniteit met het Libertarisme (Milton Friedman, Hayek, Von Mises, Ayn Rand, enz.) Geen betaUng. Karel Beekman, 020-371135.

Univers

maakt'. Dat stelde de Commissie Codes en Criteria van de HBO-raad en de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten in 1987 nog vast. "Juist dan zouden nieuwsgierige onderzoekers toch zin moeten krijgen om te gaan spitten in de problematiek. Maar de IVA-onderzoekers waagden zich al niet aan een analyse van de nogal fragmentarische rapporthteratuur over de kansen op werk voor economen en inenieurs van onderwysinstellingen en eroepsorganisaties. Ze lieten zich afschepen met vage, sussende verklaringen door HBO-woordvoerders.

Dit hoeft studenten niet te isoleren van betrouwbare informatie. Via de arbeidsbureaus kunnen ze te weten komen wat hun kansen zijn op de arbeidsmarkt en met dat inzicht hun vakkenpakket afstemmen op de beschikbare vacatures. Met zo'n aanpak kunnen zij beter uit de voeten dan met dit IVA-rapport. Los van deze tip kan men publiJcaties lezen die weliswaar niet direct een praktische bedoehng hebben maar die, duidelijker dan het IVA-rapport, principiële achtergronden behchten. In wat voor maatschapfiij stap ik na mijn afstuderen? n dat opzicht vind ik het Penguinboek van Krishan Kumar 'Prophecy and Progress' over de vraagstukken van de industriële maatschappij een eye-opener. Kumar, docent in Canterbury en BBC-medewerker legt uit, wat er mis kan gaan in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Kern van de problematiek is, dat de expansie van net hoger onderwijs is vastgelo-

THEATERCURSUSSEN

Of je van toneel of van experimenteel theater houdt, van acrobatiek, mime of van verhalen vertellen: voor iedere categorie zijn er cursussen en productiegroepen op verschillende niveaus bij stichting theaterwerkplaats "De Muze", Carre 95, 5017 JE Tilburg (voormaüge Ehsabethziekenhuis). Proeflessen zijn mogehjk. Bel voor gratis cursusboekje 013-369104. DIOT Op 19 september houdt Dicit een meesterlijke pleitzitting waaraan vele professoren van de Faculteit zullen deelnemen. De avond begint om 20.00 uur in de aula. De entree is gratis. Programma's zijn verkrijgbaar vanaf 17 september bij de stand bij AZ 6.

pro civibus verzekert academici

KLAAR MET UW STUDIE?

TE KOOP: Ford Escort 1.4 Bravo, grijs metalhc, bouwjaar (mei) 1987, 75.000 km, met radio. In zeer goede staat. Prijs n.o.t.k. Telefoon: 076-414884 of 013662504.

Wie geen baan heeft, viert vakantie Publikaties die inzichtelijk de wisselwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt belichten zijn dun gezaaid. Ook het recente IVA rapport 'Hoger opgeleiden in de sectoren economie en techniek' werpt geen nieuw licht op een problematiek waar veel studenten na hun afstuderen mee te maken krijgen. Ongeveer vijftien jaar geleden werd al duidelijk, dat de werkloosheid onder academici en HBO-ers toenam. Voortaan moesten ook zij knokken om schaarser wordende banen. Sindsdien treden ook verdringingseffecten op. Academici bezetten de banen van HBO-ers, die op hun beurt het werk overnemen van MBO-ers. Dit geduw onder werkzoekenden is mede een gevolg van de verscherping van selectieeisen door personeelsmanagers. Toch klagen 'zij, dat steeds minder afgestudeerden aan hun eisen voldoen. Nieuwe variant op de oude klacht, dat 'jongelui geen hamer meer kunnen vasthouden', zijn uitspraken over kwaüficatietekorten bij academici en HBO-ers. Men kan er in hoofdstuk 3 over lezen. Als het aan de selecteurs Ugt, moeten academici en HBO-ers beschikken over brede kermis, diepgang op onderdelen, helicoptervisie, praktisch toepasbare kennis, managementen communicatieve vaardigheden en... roept u maar! Ook als je de problematiek vanuit de aanbodzijde van de arbeidsmarkt bekijkt, zie je problemen, of liever, je ziet de pogingen van onderwijsinstellingen om ze weg te moffelen. Als je afgaat op de conclusies van hun 'arbeidsmarktrapporten', dan zitten veruit de meeste afgestudeerden onder de pannen. Men wil, op de keper beschouwd, niet weten van de precaire positie van afgestudeerden op de arbeidsmarkt. Trouwens, ook de universiteiten kruipen liever weg achter de 'er is niets aan de hand berichtgeving'. Zij reppen in studiegidsen en glossy-magazines niet van de duizenden bijstandsdoctorandi. 'De studievoorUchting lijkt steeds meer op reclame voor de eigen instelling. Daaraan worden zelfs de belangen van studenten ondergeschikt ge-

DIENSTPUCHTIG???: Als de nood hoog is en niemand meer raad weet is er altijd nog het Haags Jiuidisch Adviesbureau voor hulp bij het verwerven van uitstel/af•stel, 070-3479567/3851466.

pen op een allengs krimpend arbeidsbestel dat geen volledige werkgelegenheid meer kan garanderen. Verscherping van selectie-eisen voor intredende academici door werkgevers wijst op hun scepsis over de bijdragen die het hoger onderwijs kan leveren aan de ta^vervulling door werkenden. Verder bracht onderzoek in de VS aan het licht, dat werkenden en niet-werkenden ongeveer evenveel onderwijs hadden genoten. Het is nog maar kort geleden dat ongeschoolden getroffen werden door werkloosheid. Degenen met een baan, zijn weliswaar beter af, maar dringen vaak niet meer door tot het 'human capital' van het bedrijf. Steeds vaker worden ook zij tijdelijk (door uitzendbureaus) in dienst genomen en nadat de klus erop zit, weer in de RWW gestald. 'Verzakelijking' treedt, aldus Kumar, ook op in het onderwijsbestel. Het is een massaal dienstverlenend bedrijf geworden, dat er belang bij heeft zoveel mogelijk, bij voorkeur betalende, cUënten aan zich te binden. Het hoger onderwijs vervult zo ook een parkeerfunctie om toetreding tot de arbeidsmarkt uit te stellen en niet om mensen klaar te stomen voor een beroep. Zo stond in de VS in de jaren zestig ruim 50 percent van de jonge mannen van 18 tot 25 jaar buiten het arbeidsproces. Zij volgden nog een opleiding of vervulden hun dienstplicht. Ook in ons land is deze tendens actueel. Van de gediplomeerden van het Hoger Techniscn Onderwijs in Arnhem bijvoorbeeld, heeft maar een kwart een betaalde baan als ze de school verlaten. 35 procent moet in dienst, ongeveer 15 procent studeert verder, en 25 procent heeft na afstuderen nog geen bezigheid. Niets aan de hand roepen ze m Arnhem: 'De arbeidsmarlct voor HTO-ingenieurs is rooskleurig!' En die 25 procent die geen baan heeft? Die viert vakantie! Henk Zomer P. Kolkhuis Tanke, A. Vissers, IVA, Hogeropeeleiden in de sectoren economie en techniek. Achtergrondstudies, Publikatie van het Ministerie van O&W, 1990,prijs. fl. 20,-

mogen wij u dan nog iets leren over het beperken van risico's? met een goede verzekering bijvoorbeeld. ^

Amsterdam 020-5 708 208 Stadhouderskade 140 Groningen 050-184114 SpilsluizenNZ 11

univers

tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschool blad) redactie eddie vaes (hoofdredacteur) michel knapen, gerard rutten angela van schendel (assistente) medewerkers jutta chorus, nicole van overmeir, paul van dijk, peter van zoest, mare van der meer, hugo durieux, mandy willems, peter van vendeloo, ton steijger, dylan van eijkeren, Ingeborg

möller

redactieraad drs. j . roebroek (voorzitter), a. esmeijer, prof. dr. ir. a. kapteyn, p. van kolverschoten, drs. b. van oosterhout, f. teunissen, d. «wijsbroek, mr. p. zoontjens, f. allers, maurice ackermans (adviseur) coluinnisten jan boelhouwer, clemens van diek, karel

soudijn, wim voermans

foto rien siers cartoons ad van haandel advertenties angela van schendel, kamer b 12, tel. (66)2277 officiöie mededelingen afd. pers en voorlichting, kamer b 10, tel. (66)2001 Icopij alle kopij moet uiterlijk op vrijdag 12.00 uur in de week vóór het verschijnen in het bezit van de redactie zijn redactie-adres/advertenties hogeschool laan 225, 5037 gctllburg telefoon 662277 en 662506; intern 2277 en 2506; kamer b 12enb13 fax nr. 662996 of 633019 landelijl< samenweridngsverband hoger onderwijs persbureau (hop) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), cursor (eindhoven), delta (delft), folia (uv amsterdam), ku-nieuws (nijmegen), mare (leiden), observant (maastricht), u-blad (utrecht), uk (groningen) en universiteitsblad (twente) druk drukkerij de stem, breda abonnementen voor niet-universlteitsleden ƒ 40,- per jaargang studenten krijgen univers gratis thuis

14 september 1990

DE MOOR

Faculteit zonder onderzoeksschool heeft minder bestaansrecht Rector prof. dr. R. de Moor is voorzitter van een overlegorgaan van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU), dat binnenkort met een nota over het onderzoeksJDeleid komt. Over de relatie VF en onderzoekscholen zegt hij: 'De gedachte die in de VSNU - nota ligt en die ik ook onderschrijf, is dat je nooit iets moet bevriezen. Dus je moet de VF niet automatisch verdelen onder de onderzoekscholen maar een onderzoekschool alleen erkenning geven wanneer ze het beste onderzoek representeert in de faculteit. Ze moeten permanent laten zien dat ze het beste onderzoek leveren.' Een ander punt is de positie van de aio's bij de invoering van onderzoekscholen. De KUB verdeelt de beschikbare 120 aio's over de faculteiten en die voerea een eigen beleid. 'Maar die onderzoekscholen moeten een behoorlijk aantal aio's hebben anders heb je geen gewicht in zo'n onderzoekschool.' Per jaar zou een onderzoekschool zes a tien aio's moeten kunnen opnemen, stelt de prof. De Moor. 'Ik denk dat de commissie-Rinnooy Kan (die werkt aan een advies voor de invoering van onderzoekscholen, gr) ernaar tendeert om tien aio's per jaar als een minimum te beschouwen. Dat zouden er veertig per onderzoekschool betekenen. Als je dan weet dat wij 120 aio's hebben krijg je een probleem. Dan is het zelfs niet meer de vraag of je alle aio's moet concentreren in onderzoekscholen maar dan wordt de vraag: kunnen wij wel vier onderzoekscholen in vier faculteiten tot stand brengen, zoals wij op het ogenblik beogen? Het antwoord op die vraag hangt af of wij tot samenwerking willen en kunnen komen met andere universiteiten. Zo ja, dan bestaat misschien nog de mogelijkheid om een aantal aio's in andere gebieden toe te wijzen. Als dat niet lukt wordt het een heel groot probleem.' 'Het is duidelijk dat je dan de aio's moet concentreren in de onderzoekschool. Dat betekent dat vakgebieden die nu aio's hebben en niet bij een onderzoekschool zijn betrokken dan geen aio's meer krijgen.'

NIJMEGEN De KUB is momenteel in overleg met de universiteit van Nijmegen op het gebied van psychologie, so-

De door minister Ritzen aangekondigde komst van onderzoeksctiolen aan de Nederlandse universiteiten, werpt een aantal vragen op over de rol van het voorwaardelijk gefinancierd onderzoek en van de assistenten in opleiding (aio's). Rector De Moor laat zijn licht schijnen over het fenomeen onderzoekschool.

ciale wetenschappen en wijsbegeerte om te komen tot gezamenlijke onderzoekscholen. In tegenstelling tot eerder gepresenteerde plannen is het de bedoeling om ook bij de filosofen een onderzoekschool te beginnen. De Moor: 'De FWW heeft zo weinig aio's dat er geen enkele mogelijkheid bestaat om daar een zelfstandige onderzoekschool te vestigen. Maar als de FWW er in zou slagen om samen met Nijmegen en misschien met Leuven een gezamenlijke onderzoekschool op te zetten dan wordt het anders.' Maar ook voor de andere onderzoekscholen bij economie, rechten en letteren is het niet verstandig om zelfstandig te opereren, stelt de rector. 'Een zelfstandige onderzoekschool is een mogelijkheid maar dan moet je er rekening mee houden dat je in de nationale concurrentie geen sterke papieren hebt', zegt rector De Moor. Er zijn ook nog andere mogelijkheden, oppert hij: 'Zo'n onderzoekschool is niet alleen een opleiding voor aio's maar we gaan ook proberen mensen aan te trekken met de status van student. Dat zou kunnen als je de onderzoekschool niet alleen inricht als een opleiding voor vier jaar van aio's. Je kunt er bij-

'Universiteiten moeten onderzoel< profileren' Binnenkort verschijnt er onder het voorzitterschap van de Tilburgse rector De Moor een nota van de VSNU over het universitair onderzoeksbeleid. In de nota benadrukken de universiteiten de eerst verantwoordelijken te zijn voor het onderzoek, aldus De Moor. De nota dient als tegenwicht tegen de de plannen die er bij het ministerie zijn dat de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) de coördinator en de voornaamste bestuurder zou moeten zijn van het wetenschappelijk onderzoek. Dit hangt samen met het plan van minister Ritzen om 125 miljoen over te hevelen van de universiteiten naar NWO. De nota stelt verder dat de uniUnivers

versiteiten zelf een heel duidelijk onderzoeksbeleid moeten voeren. De Moor: 'Op elk vakgebied moet minimaal onderzoek kunnen worden gedaan als ondersteuning van het onderwijs, iedere docent moet daar de gelegenheid toe hebben. Maar je kunt niet over de volle breedte van alle vakken in iedere universiteit veel tijd en middelen besteden. Dus je moet keuzes maken, profileren. Dat gaat via de voorwaardelijke financiering van het onderzoek en dat doen wij in Tilburg vergeleken met sommige andere universiteiten vrij uitgesproken. Je moet proberen zwaartepunten te ontwikkelen, zoals het Center en het ITK.' (GR)

invalshoeken aangaande de onderzoekscholen. Ten eerste is er de insteek van het wetenschapsbeleid waarbij het gaat om instituten die internationaal hoogwaardig onderzoek verrichten. Deze topinstituten verdienen volgens De Moor niet het predikaat onderzoekschool omdat het opleiden van wetenschappers niet de primaire taak is. De tweede invalshoek betekent dat een onderzoekschool onderzoekers een universitaire opleiding geeft. De Moor toont zich voorstander van het hanteren van beide invalshoeken: 'Aan iedere universiteit moeten in beginsel voor iedere faculteit, eventueel in samenwerking met anderen, onderzoekscholen gevestigd worden. En de hoofdtaak van die onderzoekscholen is onder meer het opleiden van toekomstige onderzoekers. En als je bepaalde topinstituten wilt creëren dan moet je heel selectief te werk gaan de beste stimuleren.' 'Ik weet niet of dit de benadering van de commissie - Rinnooy Kan zal zijn. Het kan zijn dat die commissie meer uitgaat van de integratie van beide invalshoeken. Dus gecombineerde opleidingsinstituten en onderzoeksinstituten in de universiteiten waarvan een paar bijvoorbeeld op elk wetenschapsderd onderzoekscholen komen. voorbeeld een stuk onderwijs ingebied - de gelegenheid krijgen Daarvan zal er maar een klein [perbrengen, dat een jaar op part-time centage extra gestimuleerd wor- topinstituten te zijn. Dat is een anbasis in beslag neemt, en na dat dere benadering en welke het zal den. De hoop is er toch op gericht jaar kunnen mensen beginnen aan dat je bij de uitverkoren groep be- winnen weet ik niet. De ene benaeen dissertatieonderzoek. Als je dering sluit de andere niet uit hoort.' zo'n structuur maakt kun je ook mensen van buiten aan dat onder-Raken de niet uitverkoren vak- maar je krijgt wel andere effecten. wijs laten deelnemen. Zij kunnen groepen en vakgebieden niet in de Als je uitgaat van mijn benadering dan zal het aantal topinstituten dan in hun eigen tijd, met een verdrukking? baan buiten of binnen de universiDe Moor: 'In de verdrukking raken die ik dan researchinstituten zou teit, promotie-onderzoek doen. Leis niet het goede woord, maar be- noemen - heel beperkt zijn en sterk raren van de middelbare school paalde gebieden krijgen meer faci- toegespitst op de vraag wat in Neschrijven ook wel eens een proefliteiten dan anderen. Maar de derland van belang is. Als je de inschrift in hun vrije tijd.' grondslag moet blijven dat iedere valshoeken combineert en op elk -Hoe belangrijk zijn de onderzoel<- docent en vakgroep met onder- gebied de beste instituten stimuleert, dan laat je het idee van prioscholen voor een universiteit? zoek verbonden blijft. Die band riteiten van gebieden vallen en De Moor: 'Ik denk dat er ondermoet in stand gehouden blijven.' krijg je van elk gebied de beste.' zoekscholen aan alle universiteiten In de rede ter gelegenheid van de zullen moeten ontstaan en dat je opening van het academisch jaar alleen op die manier straks in de maakt de rector gewag van twee Gerard Rutten gelegenheid bent om binnen Nederland als volwaardige universiteit te blijven functioneren. Ik denk ook dat het nodig is om heel materiële redenen. Ik verwacht dat in het nieuwe bekostigingssysteem men ook rekening zal houden met 'Als ik in mijn tekst schrijf dat er dan ben ik altijd bereid om dat onderzoekscholen in de vorm van op het departement nieuwe te corrigeren. Ik ben benieuwd toewijzing van aio's en middelen ideeën leven dan is dat zo. Het of dat in de toekomst ook zo zal voor onderzoek. De KUB moet waren serieuze ideeën waar aan blijken te zijn.' naar mijn smaak in die ontwikkegewerkt werd. Of ze het politieke - Waarom heeft u gemeend die ling heel sterk mee- en zelfs probegezag van Ritzen hadden weet ik ideeën te moeten onthullen? ren voorop te lopen wil je niet achniet maar het was niet zo dat De Moor: 'Het thema van mijn terop raken in de nationale concuriemand tijdens de koffiepauze inleiding was het gebrek aan rentie.' opperde om dat maar eens te continuïteit van het regeringsbe'Een faculteit zonder onderzoekbekijken.' leid dat hoofdzakelijk wordt verschool - als er andere faculteiten Aldus rector - magnificus R. de oorzaakt doordat men telkens zijn die wel een onderzoekschool Moor naar aanleiding van de opnieuw budgettaire tegenvalhebben - heeft minder bestaanscommotie die vorige week ontlers moet zien op te lossen. In recht. Dat is de reden dat wij bij stond rondom enkele passages het kader van dat thema was het elke faculteit een onderzoekschool uit zijn oorspronkelijke rede ter van groot belang om dit soort willen, zij het bij sommige faculteigelegenheid van de opening van ideeën aan de kaak te stellen ten samen met anderen.' het academisch jaar. Hij 'onthulomdat ze een extreem voorbeeld -Hef is natuurlijl< niet zo dat de mide' daarin dat er op het ministezijn hoe men om puur financiële nister al die onderzoekscholen fi- rie van O & W ideeën leefden redenen het ondenwijsstelsel aan nanciert? om de eerste fase terug te brenhet veranderen en naar mijn De Moor: 'Hij zal er hooguit enkele gen naar drie jaar. Deze passage smaak aan het verknoeien is.' stimuleren. Maar wre moeten af werd op aandringen van het miWaar De Moor zijn informatie van het idee dat iedere universiteit nisterie teruggetrokken. Echter, precies vandaan heeft, wil hij alles alleen doet en we moeten er nog voordat de rede werd uitgeniet prijsgeven: 'Niemand heeft naar toe om met meerdere universproken belden joumalisten, die mij, wetende dat hij de vertrousiteiten samen te werken. Dat staat de tekst onder embargo al hadwelijkheid van zijn eigen ministetrouwens ook in die VSNU - nota.' den toegestuurd gekregen, met rie zou schenden, dingen verteld -Dan kan het gebeuren dat er hier het departement om af te en ik heb geen informatie dooreen onderzoekschool wordt gestart checken of die ideeën inderdaad gegeven waarvan ik wist dat ze en dat de minister besluit om die leefden. De Moor: 'Toen heeft mij ter vertrouwelijke kennisneniet te subsidiëren? men vanuit het departement mij ming was meegedeeld. Dus De Moor: 'Dan gaan wij gewoon gebeld en gezegd dat die inforgeen enkele ambtenaar of wie door. Wij hebben, zij het beperkt, nnatie niet klopt, dat men niet dan ook treft enige blaam en eigen middelen. Dus als universibezig was met beleid op dat naar mijn smaak treft ook mij teit moeten we zeker doorgaan in punt en of ik die passage niet geen blaam'. die ontwikkeling. Er zullen landezou willen uitspreken. Nou, als lijk misschien wel tegen de honmijn informatie achterhaald is (GR)

'Dergelijl<e ideeën aan de liaal< stellen'

14 september 1990

Bank controleert kamerbewoners De Informatiseringbank controleert deze maand bij 3 2 0 . 0 0 0 studenten en oudstudenten of zij in 1990 terecht een beurs voor uitwonenden hebben ontvangen. De studenten zullen schriftelijk worden bevraagd, maar bij 'een omvangrijke groep' komt de bank ook aan de deur controleren of de opgegeven woonomstandigheden kloppen. Dat heeft de Informatiseringsbank, de Groningse vestiging van het ministerie van onderwijs, maandag bekend gemaakt. Volgens de bank blijkt uit ouder onderzoek dat 3,5 procent van de studenten die als uitwonend geregistreerd staan in werkelijkheid bij hun ouders wonen. Daarbij wordt 3 4 miljoen gulden ten onrechte uitgekeerd aan studiefinanciering. Iedereen die in 1 9 9 0 minimaal een maand lang een beurs voor uitwonenden heeft gehad, moet voor 31 oktober aangegeven wat zijn woonsituatie in de eerste j tien maanden van dit jaar is geweest. De . Informatiseringsbank stuurt hiervoor een 1 formulier rond, dat ook moet worden ingevuld door mensen die in de loop van 1 9 9 0 zijn afgestudeerd of zijn gestopt met hun studie. Bij studenten die niet op tijd reageren zal de bank de uitwonenden kjeurs (620 gulden per maand) met terugwerkende kracht tot 1 januari dit jaar omzetten in een beurs voor thuiswonenden (273 gulden per maand). De Infomnatiseringsbank kondigt aan dat zij bij deze controle geen herinneringen of aanmaningen zal sturen. Begin oktober wil de bank deze controleactie ondersteunen via advertenties. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) heeft met 'stomnne verbazing' gereageerd op de strenge opzet van de controle-actie. Het is de bond een doom in het oog dat de studenten en oud-studenten maar een keer de kans hebben o m de juiste gegevens door te geven. In vergelijking met de kostbare informatie-campagne rond de OV-studentenkaart is dat zeer 'schamd', aldus de LSVb. 'De overheid meet hier duidelijk met twee maten. Indien een operatie politiek prestige heeft wordt hier veel geld voor uitgetrokken, wanneer dit prestige ontbreekt blijft de portemonnee dicht en worden studenten zeer slecht geïnformeerd. De (oud-)student mag het gelag betalen.' (JD/HOP)

Waardering van leraren Het Nederlandstalig Gezelschap voor de Vergelijkende Studie van Onderwijs en Opvoeding (NGVO) organiseert op vnjdag 21 september aan de KUB een studiedag over 'de maatschappelijke waardenng van 'leraren in perspectief'. Deze bijeenkomst, die o m 10.15 uur begint, worclt in lokaal

B 6 0 2 gehouden. Onderwerpen die aan de orde komen zijn onder andere de onvrede binnen het leraarschap omtrent werkvoorwaarden, de kwaliteit van het onderwijs, professionalisering en carrièreperspectieven. Na iedere toespraak volgt een discussieronde. Sprekers zijn L van Beneden, algemeen secretaris van het Christelijk Onderwijzersvertxjnd, vooizitter van het Europees Vakbondscomitee van Onderwijsgevenden en van het Wereldvakverbond van het. Onderwijzend Personeel (VWOP) en drs. P. Adriaens, NGL-vertegenwoordiger Commissie Internationale Betrekkingen. (IB)

Faculteitsdag letteren

Regeling voor gehandicapte studenten Studenten die wegens hun handicap geen gebruik kunnen maken van openbaar vervoer zullen een volledige reiskostenvergoeding krijgen op basis van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW). Daarbij maakt het geen verschil of zij uit- of thuiswonend zijn. Dat heeft minister Ritzen eind vorige week laten weten aan de Gehandicaptenraad. De raad had kort daarvoor aan de minister geschreven dat gehandicapte studenten 'dubbel gepakt' dreigen te worden. Zij worden op hun basisbeurs gekort vanwege de OVstudentenkaart, terwijl zij daarnaast op grond van de A A W ook al eens gekort werden. Volgens de huidige regeling krijgen studenten die door hun handicap niet met het openbaar kunnen reizen een vergoeding op basis van de AAW. Op deze vergoeding wordt echter het bedrag ingehouden dat zij aan openbaar vervoer zouden zijn kwijt geweest als zij geen handicap hadden. Minister Ritzen heeft nu bekend gemaakt dat deze korting op grond van de A A W voor de gehandicapte studenten wordt afgeschaft ais de OV-studentenkaart per 1 januari 1991 is ingevoerd. Het ministerie van onderwijs zal een vergoeding geven aan de bedrijfsverenigingen die de reiskosten van gehandicapte studenten op I grond van de A A W uitbetalen. i (JD/HOP) ]

O V-compensatie voor het buitenland gaat niet door Minister Ritzen weigert een regeling te treffen voor studenten die tijdelijk in het buitenland studeren en die daardoor geen gebruik kunnen maken van hun OV-jaarkaart, terwijl zij wel op hun basisbeurs worden gekort. Dat heeft de bewindsman vorige week laten weten aan de Landelijke Studenten

Donderdag 6 september organiseerde de letterenfaculteit een faculteitsmiddag. De middag startte met een ge2elligheidsprogramma waarin docent Roel van Hout een persiflage op een college ten beste gaf. De faculteit reikte daarna een internationale letterenbeurs uit aan student Eric Abelen, die onderzoek zal gaan doen aan de Universiteit van Californië in Santa Barbara. De hoofdmoot van de middag bestond uit een forumdiscussie over het actuele thema 'vernieuwing van het eindexamenprogramma op VWO en HAVO'. (DvE) Vakbond (LSVb) die om zo'n regeling had gevraagd. Volgens Ritzen is er met de invoering van de OV-studentenkaart 'geen sprake van een onbillijkheid van overwegende aard' jegens studenten die in het buitenland verblijven voor hun studie. Hij meent dat de beslissing o m in het buitenland te gaan studeren nu eenmaal berust op een individuele afweging. De betrokken student zal zelf een afweging maken van kosten en baten, maar de wet op de studiefinanciering houdt daar geen rekening mee. Op grond van de wet worden alleen normbedragen uitgekeerd en hetzelfde geldt voor de OV-jaarkaart. De LSVb heeft teleurgesteld gereageerd op de afwijzing van de minister. De bond onderzoekt thans de mogelijkheden o m alsnog een regeling af te dwingen via de rechter. Volgens de LSVb meet Ritzen met twee maten, omdat hij wel een financieëie temoetkoming geeft aan sommige andere studenten - zoals eilandbewoners die geen gebruik kunnen maken van hun OV-kaart. (JD/HOP)

Milieu is in. Massaal storten wetenschappers zich op dit onderwerp wat in de publieke opinie al zo vaak door de molen is gehaald. Tilburgse economen konden niet

achterblijven. In samenwerking met het CentER organiseren drs. Frank Dietz (Erasmus Universiteit Rotterdam), prof.dr. Rick van der Ploeg (CentER) en dr. Jan van der Straaten (KUB) op 17, 18 en 19 september de wetenscfiappeiijke conferentie Economics of the environment. Deskundigen uit de Verenigde Staten en Europa presenteren papers en belichten daarin de verschillende economische facetten van liet milieu. Deze betreffen onder andere de waardebepaling van het milieu, voorwaarden, consequenties en effecten van milieubeleid, de ondememing en de agrarische sector in relatie tot het milieu, economisch-ecologische modellen, het optimale gebruik van het milieu, intemationale aspecten en de mogelijkheden van duurzame ontwikkeling. Deze conferentie is beperkt toegankelijk voor studenten en de kosten bedragen honderd gulden. Op 3 en 4 oktober organiseert Efact het congres De 'schone' ondememing: fixtie of weri(éijkheid?, waarin door middel van lezingen, wori<shops, presentaties, discussies en een infomnatiemarict ruim aandacht wordt geschonken aan het thema 'milieu en ondememing'. Een congres voor een ieder die minister Hans Alders in levende lijve wil zien, en die gë'nteresseerd is in de meningen van deskundigen op dit terrein. De discussie, waaraan de fractie Groen Links en de Vereniging M i lieudefensie deelnemen moet zorgen voor het nodige vuunwerk. (MW)

Of de theologische faculteit in Nijmegen voor langzame studenten uitkomst kan bieden, staat niet in KU NIEUWS. Wel bericht het universiteitsblad op de voorpagina de geboorte van een nieuw KUNlogo. Het blad besteedt verder twee volle pagina's aan de beeltenis. Er hebben zich dan ook jarenlang commissies, raden en adviseurs over gebogen voordat een trotse voorzitter van het College van Bestuur het tijdens de opening van het academisch jaar kon presenteren. 'Uiteindelijk werd de KUN gedwongen kleur te bekennen: de katholieke identiteit wordt niet langer weggemoffeld', schrijft KU Nieuws omdat het predikaat 'kathoUek' voluit op het logo prijkt. Voor het eerst in vijf-en-een-naive eeuw kwamen de Pedellen van de Nederlandse universiteiten bijeen voor de Nationale PedeUendag in Rotterdam, signaleert UT NIEUWS van de Twentse universiteit, compleet met een foto van de pedellen in traditionele toga en dito staf. Een van de taken van de Pedel, meldt

het blad, is om bij promoties na precies een uur met die staf driemaal op de grond te beuken en 'Hora Est' te roepen. 'Een goed horloge is dus onontbeerlijk', aldus het commentaar van UT Nieuws. Elseviers CARRIÈRE heeft de eigen column-schrijver en KUB-hoogleraar Rick van der Ploeg aan een vraaggesprek onderworpen. Van der Ploeg staat op de tweede plaats bij de economen top-40 van Intermediair en hij vindt dat een 'absolute joke'. 'Het was wel handig voor mij', voegt hij er aan toe, 'want ik heb er mijn huidige baan mee gekregen bij het Center for Economie Research hier in Tilburg.' Leuk om te weten is ook dat de 'ongetrouwde, drukbezette hoogleraar' liefst in zijn eentje gaat zeilen op de wereldzeeën. 'Eenmaal aan land prefereert Van der Ploeg voor de wetenschapsbeoefening een dynamische stad boven de provincie', schrijven de interviewers om de hoogleraar daarna te laten zeggen dat deze in Amsterdam gaat wonen. (GR)

Economen congresseren over het milieu

K N I PT

De 'affaire - Buck' is aan de Technische Universiteit Eindhoven opnieuw opgelaaid. Het College van Bestuur heeft noch de universiteitsraad, noch het presidium van de raad tijdig ingehcht over de ontwikkelingen van het vermeende Aids-wondermiddel van prof. Buck, meldt het universiteitsblad CURSOR. E^n interne notitie bereikte eerder de pers dan de universiteitsraad. 'Het CvB is verantwoording schuldig aan de raad. Niet aan het NOS journaal, zegt raadslid Nico Linssen in Cursor. Reden voor het

Univers

presidium om weg te bhjven bij de opening van het academisch jaar e n een extra vergadering van de universiteitsraad *te b e l e d e n , 'een unicum op de TUE'. AD VALVAS van de Vrije Universiteit te Amsterdam onthult het bestaan van de zogenaamde 'predikantsroute', een sluiproute voor meer studietijd en studiefianciering. Studenten die zich inschrijven voor de studie theologie krijgen een studieverlenging van twee jaar omdat er een predikantenopleiding aan verbonden is. 'Tenminste vier studenten hebben zich vorig jaar tegen het eind van hun studieduur als theoloog ingeschreven om hun economiestudie op de sloffen af te maken. De enige voorwaarde van inschrijving bij de theologische faculteit is dat men een mondje Latijn en Grieks meepraat, aldus Ad Valvas. Het NIEUWSBLAD meldt overigens dat deze constructie in Tilburg niet opgaat omdat de theologische faculteit een eigen rechtspersoon is en geen faculteit van de KUB is.

14 september 1990

ERKENNING NORMEN

'Theologische faculteit is geen seminarie' 'De herstructurering van het theologisch onderwijs in Nederland is nog altijd in volle gang. Veel theologen zien zich genoodzaakt om kostbare onderzoekstijd te investeren in zelfstudies en zelfevaluaties die moeten bewijzen dat men in staat is tot onderzoek, maar die zelfstudies vragen soms zoveel tijd en energie dat men aan het geplande onderzoek voorlopig nauwelijks toekomt.' Met die weinig hoopgevende woorden begon prof. dr. Wim Weren, decaan van de Tilburgse theologische faculteit zijn rede bij de start van het academisch jaar.

Opening academisch jaar theologen Anderhalf jaar nadat de Verkenningscommissie Godgeleerdheid de minister een drastisch snoeiplan presenteerde om de wetenschappelijke theologiebeoefening te saneren, is nog onzeker wat de toekomst in petto heeft. De commissie adviseerde o.a. om twee van de vijf katholieke instellingen voor wetenschappelijke theologiebeoefening, Heerlen en Amsterdam, terug te brengen tot HBO-niveau en Tilburg, Nijmegen en Utrecht tot nauwe samenwerking te bewegen. En terwijl nog onduidelijk is hoe het oordeel van Zoetermeer uitvalt, staat alweer een volgende commissie in de startblokken, een 'visitatiecommissie' dit maal, die spe-

ciaal de kwaliteit van het theologisch onderwijs onder de loep gaat nemen.

HEILIGE STOEL Niet alleen de wereldlijke maar ook de geestelijke overheid kijkt kritisch naar het theologiebedrijf. Om een antwoord te geven op de vraag of de katholieke opleidingen naar Vaticaanse maatstaven gemeten wel geschikt zijn voor priesterkandidaten, is een kerkelijke commissie druk doende gegevens te verzamelen ondermeer met betrekking tot de 'leerstellige inhoud' van het onderwijs en het spirituele klimaat aan de instellingen. Kortom, reden genoeg voor prof.dr. W i m Weren, nieuwtesta-

Prof. W. Weren menticus en decaan van de Theologische Faculteit Tilburg (TFT) om zijn openingsrede als titel mee te geven: De Theologische Faculteit Tilburg in staat \/an onderzoek. Prof. Weren ging vorige week donderdag uitvoerig in op de achtergronden van het kerkielijke onderzoek. Hij memoreerde dat de TFT midden jaren zestig is ontstaan uit een concentratie van grootseminaries, om te komen tot academisering van de katholieke theologiestudie. Als priesteropleiding werd de faculteit weliswaar door de Nederlandse bisschoppen erkend, maar niet door de Romeinse kerkleiding. Groeiende ver-

deeldheid in bisschoppelijke kring over de koers van de kerk in het algemeen en meer bijzonder over o.a. de 'orthodoxie' van de instellingen leidde tien jaar geleden tot het bijeenroepen van een Bijzondere Synode van de Nederlandse bisschoppen in Rome om de eenheid te herstellen. Bepaald werd dat een instelling die toegankelijk wil zijn voor priesterstudenten, expliciet erkend moet zijn door de Heilige Stoel. De synode lanceerde een commissie, die er op moest toezien of en in hoeverre de opleidingen aan de Romeinse voorwaarden voldoen. Vier jaar later liet het Vaticaan weten dat deze commissie het verrichte onderzoek nog diende aan te vullen met bovengenoemde gegevens. Daartoe is momenteel een zogeheten postsynodaal onderzoek gaande.

KATHOLIEKE BASIS Over het belang van een officiële kerkelijke erkenning van de TFT zei de decaan; 'Bij een Romeinse erkenning als priesteropleiding kan de toegankelijkheid van de faculteit voor priesterkandidaten minder gemakkelijk ter discussie worden gesteld. Zo'n erkenning geeft stabiliteit, rust en continuïteit. Van belang is ook dat de bisschoppen in zo'n situatie hun relatie met de faculteit kunnen normaliseren omdat ze niet langer op lokaal niveau een vorm van priesteropleiding nxseten ondersteunen die vanuit het

centrale niveau genegeerd kan worden.' Bovendien verwerft de TFT zich door de kerkelijke erkenning een gelijkwaardige plaats in het circuit van eveneens kerkelijk erkende faculteiten. Daardoor ontstaan betere mogelijkheden voor internationale samenwerking op het terrein van onderwijs en onderzoek, aldus prof. Weren, die tot slot benadrukte dat de TFT geen grootseminarie is: 'Zij kan en wil niet de concurrent zijn van initiatieven die elders in die richting worden ondernomen o m het nijpende tekort aan priesters terug te dringen. De TFT is zchzelf niet meer als zij versmald zou worden tot een ambtsopleiding, maar ook niet als de ambtsopleiding uit haar zog worden weggesneden. De TFT staat voor een wetenschappelijk verantwoorde theologie-opleiding op katholieke basis, gericht op een breed scala van pastorale bedieningen, op een werkkring op het gebied van onderwijs in godsdienst en levensbeschouwelijke vorming en op uiteenlopende functies in universiteit en samenleving. De invoering van de vrije studierichting per september 1991 is een belangrijk initiatief dat volledig past in deze context'. (PvZ)

Studium Generale op het pad van de bedrijfsethiek De universiteit heeft als docent bedrijfsethiek drs. Ronald Jeurissen aangesteld. Hij zal ook op 11 oktober het forum voorzitten. 'Pas vanaf 1985 wordt dit. vak in Nederland gedoceerd', introduceert Jeurissen zijn vak. 'Zo'n jaar of tien geleden is het ontstaan in de Verenigde Staten. Waarom we het vak bij de economen gaan geven? We willen de filosofie die de economen binnen hun opleiding krijgen goed laten aansluiten bij hun latere werkpraktijk. En dat is met bedrijfsethiek zeker het geval.' Bij Studium Generale bestond al ruim een jaar het plan om eens wat aandacht aan bedrijfsethiek te schenken. Toen werd vernomen dat het vak in het curriculum van de economeh zal komen vatte Studium Generale de koe bij de horens. Hans Happel van Studium Generale: 'We hebben de cyclus in het teken van het vak gesteld. Tijdens de organisatie hebben we goed samengewerkt met Ronald Jeurissen. Zo vormt de cyclus een mooie, luchtige introductie op het vak bedrijfsethiek. Onze voornaamste doelgroep is dan ook de groep economiestudenten die het vak vanaf het tweede semester gedoceerd zullen krijgen. Maar uiteraard is iedereen, gratis, welkom.' De film, 'Silkwood', is in 1983 geregisseerd door Mike Nchols. Hoofdrolspeelsters zijn Meryl Streep en Cher. De film vertelt hét ware verhaal van Karen Silkwood (Streep). Ze werkt in de nucleaire industrie. Na verloop van tijd komt ze met haar geweten in de knel, als ze ontdekt dat binnen de fabriek de hand wordt gelicht met de veiligheidsvoorschriften. Ze twijfelt, terwijl Silkwoods omgeving haar aanspoort de zaak te laten rusten. Toch besluit ze haar vergaarde bewijsmateriaal door te spelen aan de pers en haar vakbond. In de nacht dat ze met haar

Univers

Op 4 en 11 oktober organiseert Studium Generale een minicyclus over bedrijfsethiek. Het programma omvat de eerste donderdag de film, 'Silkwood'. Een week later is er een forumdiscussie met vooraanstaande sprekers. Bedrijfsethiek wordt daarnaast een nieuw vak aan zowel de economische als de wijsgerige faculteit. materiaal op weg is naar de krant, verongelukt ze op geheimzinnige wijze met haar auto. De film toont het dilemma van een werknemer aan: moet hij loyaal aan de werkgever of aan zijn eigen ideeën zijn? Dat is ook een van de denkkaders van de bedrijfsethiek. Op donderdag 11 oktober zit Jeurissen het forum voor. Onder de participanten bevindt zich prof. dr. E. Kimman, hoogleraar bedrijfsethiek aan de Vrije Universiteit en de Limburgse universiteit. Daarnaast is prof. dr. E. van Damme, hoogleraar economie aan de KUB en medewerker van het CentER van de KUB aanwezig. Uit het bedrijfsleven heeft Studium Generale de president - commissaris van Shell, dr. G.A. Wagner, bereid gevonden zijn mening te ventileren. Als tegenhanger van Wagner is FNV - vakbondsman dr. L. Mesman ook van de partij.

CASES Voorzitter van het forum, Ronald Jeurissen: 'De deelnemers zijn goed gekozen, vind ik. Zo komen de verschillende perspectieven van ethiek in het bedrijfsleven aan bod. Wagner heeft zich al meerdere malen in woord en geschrift over bedrijfsethiek uitgelaten. Daartegenover dan een vakt)ondsman en dat aangevuld met twee vooraanstaande wetenschappers lijkt mij allerminst een slechte combinatie.' Het forum zal zkh onder andere

buigen over de vraag of bedrijfsethiek een illusie is. Regelmatig dwingt de concun-entie een bedrijf tot handelingen waarbij de ethische normen worden overschreden. Als achtergrond bij het programma wordt door Studium Generale een bundel met artikelen over bedrijfsethiek uitgegeven. In de bundel - die ongeveer vijf gulden zal kosten - zijn onder andere artikelen opgenomen van iwee sprekers uit het forum. Bedrijfsethiek is ingeroosterd in het tweede doctoraaljaar bij de economen. Aanstaand docent Jeurissen: 'Nu ga ik er nog van uit dat ik bedrijfsethiek in dertien hoorcolleges zal verzorgen. Maar ik hoop dat het roostertechnisch mogelijk zal zijn ook drie werkcolleges te geven. Ik wil studenten niet alleen vertellen over de stof. Ik wil dat ze er ook zelf mee aan de slag gaan. Tijdens de hoorcolleges zal ik doceren aan de hand van concrete, vaak wel Amerikaanse, 'cases'. Het vak is hier namelijk nog zo jong, dat ik wel Amerikaanse zaken moet gebruiken. Met de filosofiestudenten ga ik wel proberen Europese cases op te sporen en uit te werken.' Jeurissen heeft wel een voorbeeld van een bedrijfsethische zaak die in Nederland heeft gespeeld. 'Een Indo probeerde via een uitzendbureau werk te vinden. Zijn blanke vriend, met wie hij zich gelijktijdig had ingeschreven, kreeg wel een

R. Jeurissen baantje, maar hij niet. Per ongeluk zag hij toen zijn inschrijfformulier, waarop met rode stift 'donkere huidskleur' stond aangemerkt. Via onderzoek en undercoveractiviteiten kwam het Landelijk Bureau Racismebestrijding te weten dat klanten van uitzendbureaus regelmatig vragen o m blanke weri<nemers. De uitzendbureaus kunnen uit concurrentieoverwegingen niet anders handelen dan de wensen van de klant in te willigen. Discussie over de schuldvraag blijft natuuriijk mogelijk. Is het uitzendbureau, 't bedrijf dat vraagt of het publiek de boosdoener? Bedrijven zijn in hun ethisch handelen vaak beperkt door de economische vrijheden van de markt. Toch zie je bepaalde bedrijven irv gaan op verzoeken van kerken of ideële organisaties Zo zijn er bedrijven in Nederland, bijvoorbeeld Verkade en McDonalds, die gehandicapten in dienst nemen. Ze kweken zo vaak ook een hoop goodwill bij het grote publiek.' Jeurissen vertelt gedreven over zijn vak. Na zijn studie theologie en zijn studie filosofie studeerde hij

in 1 9 8 9 af in Tilburg. Vanaf januari dit jaar is Jeurissen in dienst van de KUB. Hij heeft zich sindsdien bezig gehouden met het voorbereiden van de bedrijfsethiscfie colleges die hij vanaf het tweede semester zal doceren 'Ik zie duidelijk dat een gat wordt gevuld door bedrijfsethiek. Het past uitstekend in de open katholieke signatuur van deze universiteit. Het is goed de economie eens af te wisselen met wat morele vraagstukken. Die, zoals ik ai zei, ook zeer praktijkgericht zijn.' (DvE)

Programma:

Don^rdag 4 oktober, 13.00 uur, Silkwood in SZ 17. Donderdag 11 oktober, 13.30 uur, forumdiscussie in SZ 17. De bundel ( ± ƒ 5,-) is ten tijde van de filmvoorstelling verkrijgbaar.

14 september 1 9 9 0

BUITENSTAANDERS

De Werkplaats als basis voor het socialisme Daarmee verkrijgt hij op 14 september de graad van doctor aan de Katholiel<e Universiteit Brabant. Prof. H.F.J.IVI. van den Eerenbeemt treedt op als promotor. Wagemal<ers schrijft in feite een Sociale geschiedenis van Tilburg over de periode van het ontstaan van de social isische beweging rond 1888 tot ongeveer 1919, het moment waarop die beweging zowel een politieke als economische macht is geworden, waar men niet meer omheen kan. Vooral de rol van inwijkelingen Wagemakers heet ze 'Buitenstaanders'- is daarbij belangrijk. Eeuwenlang was de woliestoffenindustrie de tjelangrijkste en bijna enige bedrijfstak in deze stad. Binnen de gesloten Tilburgse samenleving werkten families van textielfabrikanten en arbeidersfamiiies nauw samen. Zij hadden eigen codes en informele gedragsregels, waarbij sociale binding en controle dicht bij elkaar liggen. De sociale onrust die zich eind vorige eeuw in grote steden en Industriegebieden afspeelde, drong maar mondjesmaat door binnen deze afgesloten wereld.

WERKPLAATS Door de vestiging in 1869 van de bekende 'Werkplaats' van de Staatsspoorwegen (op het huidige NS-plein) brokkelt dat textielmonopolie langzaam af. Voor het eerst komen honderden arbeiders van boven de rivieren zich vestigen in de textielstad. Zij vormen een eigen werken woongemeenschap en blijven zich oriënteren op opvattingen van buiten de stad. Het blijven 'Buitenstaanders' die ontsnappen aan de lokale sociale controle. Maar hun scholing is gemiddeld beter en ook de arbeidsvoorwaarden en lonen zijn in de Werkplaats aanzienlijk beter dan in de conjunctuurgevoelige textiel. Daar is het altijd: 'óf slapte óf drukte', en er is veel verioop onder de jongeren omdat er te weinig toekomst is. Toen de Staatsspoorwegen na de aanleg van het baanvak Tilburg Breda in 1863 en de ontsluiting van dit vak in westelijke en oostelijke richting in 1873 voor het onderhoud en herstel behoefte had aan een uitbreiding van de bestaande werkplaats Damlust in Utrecht, beslistte de regering, mede uit militair - strategische overwegingen, twee nieuwe werkplaatsen te bouwen: in Zwolle voor het Noordemet en in Tilburg voor het Zuidemet. In het begin van de jaren zeventig werd de weri<plaats in gebruik genomen en steeds verder ingericht. Het aanwerven van vakbekwame arbeiders loopt in die eerste jaren moeilijk omdat ze niet te bewegen zijn naar Tilburg te verhuizen. De arbeiders van de Weri<plaats stonden buiten de Tilburgse samenleving, niet alleen thuis maar ook in de Werkplaats. De Werkplaats hing af van de Staatsspoorwegen, en het beleid en de ariaeidsvoorwaarden werden buiten Tilburg bepaald. De opeenvolgende ingenieur-chefs waren van buiten Tilburg afkomstig en maakten geen deel uit van het lokale bestuur. Daardoor kregen de arbeiders er meer ruimte o m zich te organiseren. Sociale veranderingen en nieuwe ideeën ontstaan in Tilburg dus eerst binnen deze groep allochtoUnivers

Niet de macht van de Katholieke Kerk is oorzaak van de trage opkomst van het socialisme in het zuiden van Nederland, maar het falen en succes van de Tilburgse socialisten en neutraal-georganiseerden blijkt meer af te hangen van sociale factoren zoals de mate van interne cohesie, de verhouding met landelijke organisaties, kennis van lokale machtsverhoudingen en de mate van 'ingeburgerd zijn' in de lokale samenleving. Een en ander stelt A.J.M. Wagemakers in zijn proefschrift 'Buitenstaanders in actie' metals omschrijving 'Socialisten en neutraal georganiseerden in confrontatie met de gesloten Tilburgse samenleving 1888-1919'. nen. Deze arbeiders hadden ook meer mogelijkheden om zich afwijkend te gedragen, meer tijd om te vergaderen en meer geld om het lidmaatschap van een bond of een abonnement op een krant te betalen. Maar omdat de Werkplaats lange tijd een eiland bleef binnen de arbeidersstad Tilburg, dringt er niet zoveel van het nieuwe door tot de rest van de werkende bevolking. Pas zodra de tweede generatie allochtonen zich na de eeuwwisseling duidelijk gaat integreren komt er een doorstroming van sociale ideeën en opvattingen onder de arbeidersbevolking.

ORGANISATIE Binnen de Werkplaats ontstaat op initiatief van enkele bewuste arbeiders een kiesrechtbeweging die in 1 8 9 4 zal leiden tot de oprichting van een afdeling van de SociaalDemocratische Bond (SDB) van Domela Nieuwenhuis. De plaatselijke harde kern bestaat vooral uit zadelmakers en schilders uit de Werkplaats. Deze beroepen maken het door de aard van het werk makkelijk om met elkaar te praten. De werkomstandigheden blijken een gunstig effect te hebben op de politieke bewustwording, schrijft Wagenmakers in zijn proefschrift. Er zijn geen textielarbeiders onder de eerste Tilburgse socialisten en de meesten zijn allochtonen van boven de rivieren. Wagemakers: 'Twee aspecten, het ontbreken van religieuze controle

De Werkplaats anno 1913.

en het ontbreken van sociale controle van de werkgever, zijn belangrijke machtsbronnen geweest voor het opzetten en in stand houden van een socialistische politieke partij en het zonder angst kunnen propageren van haar ideeën.' Een ander element is het vrij reizen op verlofdagen voor spoonA/egarbeiders zodat contacten met verwante politieke organisaties geen financieel probleem vormen. Een afdeling van de socialistisch georiënteerde vakbond 'Steeds Voorwaarts' wordt al in 1891 opgericht. Deze bond wordt echter landelijk opgeheven en via een meer open coöperatieve vereniging 'Ons Belang' belanden de arbeiders en ambtenaren van Station en Werkplaats bij de in 1900 opgerichte Tilburgse afdeling van de Nederiandse Vereeniging van Spooren Tramwegpersoneel (NV). De lokale politiek wordt eind vorige eeuw beheerst door de textielfabrikanten die een machtsverschuiving proberen te voorkomen door het oprichten van een katholieke kiesvereniging. Ook een kleine anti - Sociaal - Democratische vereniging 'Recht en Plicht' blijft al die tijd in de schaduw van 'Steeds Voorwaarts', ondanks het doodzwijgen van alle socialistische activiteiten in de lokale katholieke pers en in de Nieuwe Tilburgse Courant. De gevestigde macht oefent druk uit op lokaalhouders om geen zalen aan socialisten te verhuren. Daardoor gaan de buitenstaanders

geld inzamelen, maar om diverse redenen komt er pas een Volksgebouw na de oprichting van de SDAP-afdeling Tilburg. In 1898 wordt er een bouwterrein aangekocht op de hoek van de Kruisstraat en het Besterdplein, in een wijk waar vele arbeiders van de Werkplaats wonen. Maar met de bouw kan pas worden begonnen als de Socialistenbond goed en wel is opgegaan in de SDAP. Volgens mondelinge overlevering is er materiaal van de Werkplaats venwerkt in de inrichting. Aansluiting bij de SDAP komt er pas in 1 9 0 0 en dan doen de Tilburgse socialisten ook mee aan de verkiezingen waardoor een reëel beeld ontstaat van hun aanhang in Tilburg.

NEUTRAAL IMAGO Tot aan de nederiaag in de grote Spoorwegstakingen van 1903 blijft de Werkplaats het domein van de buitenstaanders. Na het debacle van de Spoorwegstaking veriiest de NV -mede door interne verdeeldheid- haar quasi monopoliesituatie in de Werkplaats. Er wordt een katholiek georiënteerde bond 'St Raphael' opgericht die rond 1906 ai even sterk is als de NV. De NV gaat zich steeds meer richten op zuivere belangenbehartiging waardoor de bond een meer neutraal imago krijgt. Maar het vertrek van voorzitter Horsman, die na de staking wordt ontslagen, maakt de NV voor jaren stuurloos. Horsman alsook enkele andere

voormannen van het eerste uur krijgen in het proefschrift terecht een hoofdstuk apart. Horsman is m als buitenstaanders het bindteken M tussen politieke en vakbondsgroepen en de hoeder van de groep buitenstaanders voor de gevaren van de autochtone omgeving. Te lang blijft hij vasthouden aan de SDB en de daaruit voortkomende Socialistenbond. Terwijl elders de SDAP flink van de grond kwam kregen de Tilburgse socialisten nog weinig steun van de wegkwijnende landelijke Socialistenbond. Maar de Tilburgse socialisten wachtten als het ware geduldig op het moment dat Horsman rijp was voor de overstap naar de SDAP. Hij werd ook daar meteen tot voorzitter gekozen maar moest door zijn ontslag op de 'Werkplaats' noodgedwongen vertrekken. Zijn opvolger wordt eigengereid en onbeschoft gedrag verweten en als deze moet opstappen volgen hem vele leden van de NV. Daardoor wordt St Raphael de grootste vakorganisatie op de Werkplaats. In 1 9 1 2 stapt de plaatselijke NV uit de landelijke bond die ordoneert dat bestuursleden lid moeten zijn van de SDAP. De Tilburgse afdeling verzet zich hiertegen en wordt uitgesloten. Later wordt alles weer bijgelegd komt er rust in deze bond die meteen aan populariteit wint. De verhouding NV-St Rafael gaat op en neer, maar de NV blijft een kleine hoewel zeer gevestigde waarde. In de textiel spelen de buitenstaanders een veel kleinere rol. Pas in 1 9 0 4 wordt de neutrale bond 'De Eendracht' opgericht, en die groeit met ups en downs tegen de stroom in tot het rond 1919 een gevestigde waarde is. De buitenstaanders zijn rond 1919 relatief gevestigd geraakt, zo besluit Wagenmakers. En dat wil zeggen dat er zonder hen geen belangrijke beslissingen meer genomen kunnen worden. Eddie Vaes

14 september 1990

PISPAAL

De angst om een 'mietje' te zijn Net als scholieren, studenten en werknemers proberen ook solda ten eikaar graag uit. Zij gaan daarin alleen vaak een stapje ver der en soms zelfs een stap te ver. Dat heeft vooral te maken met de beslotenheid van deze typische mannengemeenschap, met het feit dat soldaten hun werkzaamhe den vaak als zinloos ervaren en ook met de angst voor een 'mietje' te worden aangezien. Iedereen kent de geijkte geintjes wel: iemand met kleren en al onder de douche zetten, het bed van een collega 'op scherp' stellen of iemand figuurlijk dan wel letterlijk als 'pispaal' gebruiken. Tot voor kort ging eigenlijk ieder een ervan uit dat deze zaken een geaccepteerd onderdeel vormden van de omgangsvormen binnen het militaire apparaat. Pas rond het midden van de jaren tachtig vestigden publicaties als 'Het leger maakt een man van je' van Marcel Bullinga en het WDMzwartboek 'Het is geen mens, het is geen dier, het is een pantsergrenadieri', de aandacht op de meer extreme gevallen van geweld, machtsmis bruik en intimidatie binnen het le ger. Uiteindelijk hebben die signa len ertoe geleid dat het ministerie van Defensie de voor haar onge bruikelijke stap heeft gezet om een onafhankelijk onderzoeksinstituut opdracht te geven voor een onder zoek naar het voorkomen van ge weld in het leger. Het IVA, onder zoeksinstituut van de KUB, was de 'gelukkige' en onlangs zijn de re sultaten van het onderzoek gepu bliceerd.

In het leger w ord je pas echt een vent, zo luidt nog altijd de stellige overtuiging van velen. Wanneer je eenmaal in dienst bent gew eest, kun je pas tegen een stootje en daar heb je de rest van je leven plezier en gemak van, zo redeneert men. En met 'stootje' w orden niet alleen de ontberingen bedoeld w aaraan de dienstplichtige soldaat zich dient bloot te stellen tijdens oefeningen en dergelijke, maar vooral ook de interne druk die collega's op je uitoefenen.

IVA onderzoekt geweld in het leger

*4 ^ 1 V ..«

4,Ti

't * J^*^'*'- -

* * « * ■

MOTIVATIE

SOLDATESK Onderzoeker dr. Peter Stoppelen burg heeft gekozen voor een ruime definitie van geweld en in het onderzoek wordt gewerkt met 36 vormen van geweld, die uit eenlopen van verbaal geweld (schelden) tot ernstige vormen van fysiek en sexueel geweld. Stoppe lenburg: 'We hebben de respon denten ook gevraagd wat ze van die 36 verschillende vormen van geweld vinden en opvallend is dat ze in meerderheid van mening zijn dat ook de lichtere vormen van ge weld, zoals pesten, plagen en schelden, eigenlijk niet door de beugel kunnen. Ze accepteren die dus zeker niet als norm. De ernsti gere vormen van geweld worden, wellicht minder verrassend, door vrijwel honderd procent van de respondenten als ontoelaatbaar omschreven.' In het onderzoek wordt een onder scheid gemaakt tussen vijf vormen van geweld: verbaal, psychisch, fy siek, administratief en sexueel. Het administratieve geweld is binnen het onderzoek wat onderbelicht gebleven. De onderzoeker: 'Dat kon ook niet anders omdat admini stratief geweld, zoals het intrekken van verlof en zo, in de meeste ge vallen te maken heeft met een ver schil in rang, met het onderscheid tussen meerderen en minderen. In onze steekproef zitten veel meer dienstplichtigen dan andere mili tairen, omdat dienstplichtigen nu eenmaal het grootste deel van de militaire populatie uitmaken.' Het gehanteerde onderscheid zorgde op een andere manier nog voor verrassingen: 'Soldaten gebruiken 'soldateske plagerijen' of 'iemand als pispaal gebruiken' als speci fieke geweldscategorie, tenwijl die categorie zowel psychische, fy Univers

den van die groep. Zeker als je toch al in het verdomhoekje zit en slachtoffer bent van geweldsuitin gen.' Met betrekking tot de toekomst heeft Stoppelenburg wel een aan tal uitgesproken ideeën. Uit gaande van een kortere diensttijd die binnen afzienbare tijd wel ge realiseerd zal worden, is hij van mening dat niet alleen geprobeerd moet worden om een aantal rand voorwaarden te creëren die het ge weld in de krijgsmacht kunnen te . rugdringen, zoals het verkleinen van de massaliteit binnen de kazer nes, het vervangen van grote ka mers door kleinere, het proberen te vermijden van leegloop en zin loos werk. Stoppelenburg: 'Door verkorting van de diensttijd ont staat in principe een overschot aan middelen en dat zou moeten wor den aangewend om fundamentele knelpunten aan te pakken. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat de naaste meerderen, die heel nauw bij de dienstplichtigen zijn betrok ken, erg tekortschieten in het om gaan met mensen. Daar zijn ze te weinig voor geschoold.'

sieke als verbale vormen van ge weld kan omvatten en dus het door ons gebruikte onderscheid doorkruist.'

ZELFMOORD Een van de belangrijkste uitkom sten van het onderzoek is dat, vooral in de minder ernstige geval len van geweld, daders en slacht offers vaak dezelfde personen zijn. Stoppelenburg constateert daaruit dat dit soort gedrag (plagerijen, verbale agressie) voor een be paalde groep kennelijk als gang bare manier van sociale interactie geldt, en noemt dat een zorgelijke situatie: 'Omdat uit het onder zoeksmateriaal naar voren komt dat er sprake is van herhaling (een maal de pispaal, altijd de pispaal) en daardoor kunnen de verhoudin gen binnen een groep danig wor den aangetast en dat geeft vaak weer aanleiding tot ernstiger vor men van geweld: het kan uit de hand lopen. In de interviews die ik vooraf heb afgenomen werd dui delijk benadrukt dat groepsproces sen heel belangrijk zijn en dat ver stoorde verhoudingen dramatische gevolgen kunnen hebben. Ik praat dan over buitensporige vormen van geweld of zelfs over zelf moordpogingen. Maar deze as pecten vormden geen direct on derdeel van het onderzoek.' De vraag rijst al snel of de veroor zakers van het geweld in de krijgs macht niet dezelfden zijn die ook

in de 'gewone' maatschappij tot de daders kunnen worden gere kend. Stoppelenburg beaamt deze veronderstelling en zegt dat uit de daderanalyses is gebleken dat ple gers van fysiek of psychisch ge weld duidelijke neigingen bezaten tot agressief gedrag of vijandig heid. 'We hebben ook geïnfor meerd naar een eventuele crimi nele loopbaan voordat men zijn in trede deed in de krijgsmacht, of men met de burgerlijke strafrech ter in aanraking was geweest. Het is niet erg verrassend, maar het komt vaker voor dat geweldple gers in het leger wel een strafblad bezaten dan niet. Maar er zijn ook aanwijzingen dat bijvoorbeeld een minder gelukkige gezinssituatie kan leiden tot problemen in het le ger, hetzij als dader hetzij als slachtoffer.'

06-NUIVIMER Op de vraag naar mogelijke instan ties waar de dienstplichtige naar toe kan om zijn beklag te doen of om hulp te vragen, tovert Stoppe lenburg een hele lijst met hulpver lenende instanties tevoorschijn: 'Het probleem is duidelijk niet of die kanalen er wel zijn, maar eer der dat er teveel zijn en dat ze niet of nauwelijks worden gebruikt. Er is zelfs een 06nummer beschik baar waar men anoniem melding kan maken van geweld, maar het wordt niet gebruikt. Het is duide lijk dat er te weinig vertrouwen is

in de effectiviteit van al die hulp mogelijkheden. Er zal danig moe ten worden geïnvesteerd om het wantrouwen weg te nemen, om te zorgen dat er feedback is. Maar la ten we niet vergeten dat het heel wat moed vereist om als lid van een besloten groep waarin de so ciale controle erg groot is, je be , klag te gaan doen over andere le

'Een ander punt: uit de doktoraal scriptie van J. Ubachs, die ook bij het onderzoek betrokken was, blijkt dat de motivatie van dienst plichtigen aan het begin van hun diensttijd erg laag is. Wat erg ver ontrustend voor het leger moet zijn is de constatering dat die motivatie aan het eind van hun dienstplicht is afgenomen. Blijkbaar is het le ger niet in staat waarden en nor men die men belangrijk acht over te brengen en de positieve kanten van de krijgsmacht voor het voet licht te brengen. Daar is nog heel wat werk aan de winkel.' Maar uit eindelijk ziet Stoppelenburg ook hiervan weer de relativiteit in: 'Vaak maken dienstplichtigen bij hun opkomst, op het station al uit wie in de groep de pispaal wordt. Dan zijn ze nog niet in de kazerne geweest. Maar gaat het op scho len en in fabrieken eigenlijk wel veel anders?' Ton Steijger

PERSONEN 'Rechtvaardigheid van sociale ze kerheidsuitkeringen' luidt de titel van het proefschrift waar drs. J . Schoomnans 14 september op promoveert. Prof.dr. G. van Veld hoven (hoogleraar economische psychologie aan de KUB) en prof.dr. J. von Grumbkow (hoog leraar arbeids en organisatiepsy chologie aan de Open Universiteit) traden op als promotor. Jan Schoormans (1956) stu deerde in 1984 aan de KUB af als economischpsycholoog. Momen teel is de promovendus universiatir docent bij de sectie Consumenten onderzoek aan de Faculteit van het Industrieel Ontwerpen (TU Delft). Drs. A.J.M. Wage make rs pro moveert op 14 september tot doc tor aan de KUB op het onderzoek 'Buitenstaanders in actie; socialis ten en neutraalgeorganiseerden in confrontatie met de gesloten Til burgse samenleving 1888

1919'. Hij schreef zijn dissertatie onder supervisie van promotor prof.dr. H. van den Eerenbeemt, hoogleraar politieke, economische en sociale geschiedenis aan de KUB. Ton Wagemakers (1950) stu deerde sociale wetenschappen in Tilburg en rondde zijn studie in 1978 cum laude af met als hoofd vakken cultuursociologie en so ciale geschiedenis. Sinds 1988 is hij als coördinator verbonden aan het Museum voor Volkenkunde te Rotterdam. De Stichting Bijzondere L eerstoe len van de KUB heeft dr. A.B.T.M. van Schalk benoemd tot bijzonder hoogleraar Empiri sche Macroeconomie. Ton van Schalk (1944) studeerde econo mie in Tilburg, haalde in 1968 zijn doctoraaldiploma en promoveerde in 1973 op het proiefschrift 'Re produktie en vast kapitaal'. Beide bullen verwierf hij cum laude. 14 september 1 9 9 0

MEDEDELINGEN De mededelingenpagina wordt verzorgd door de afdeling Pers en Voorlichting (gebouw B, kamer 10, tel. 2001). Diensten en faculteiten leveren kopij z.s.m. aan, uiterlijk vrijdag 12 00 uur vóór het verschijnen van de nieuvwi Univers I v.m. beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kernachtig te formuleren. De redaaie kan het bencht wijzigen. Bij teveel kopij krijgt de hoogste actualiteitswaarde voorrang.

FEW TEN BEHOEVE VAN STUDENTEN DOCTORAAL FISCALE ECONOMIE In tegenstelling tot dat wat in de studiegids FEW vermeld staat wordt het tentamen Internationaal Belastingrecht mondeling afgenomen. Een tentamenafspraak hiervoor dient te worden gemaakt via het secretariaat (telefoon: 013-662412). WIJZIGING COLLEGE ROOSTER postdoctorale Belastingkunde Boekhouden 2 dinsdag 13.30-15.30 uur verhuist naar AZ 6 doctoraal BIK - wiskundige aspecten van computer gebruik maandag 8.30-10.30 uur verhuist naarAZS donderdag 8.30-10.30 uur verhuist naar SZ 35 doctoraal Econometrie Voortgez. Wiskunde vrijdag 8.3010.30 u verhuist naar CZ 111 doctoraal Bedrijfseconomie - afstudeer seminar Kosten Waarde Winst 3 is verplaatst naar maandag 8 . 3 a i 2 30 uur AZ 7 (was 13.3ai7.30uurSZ35) - afstudeer seminar Marketing 3 is veranderd in: maandag 8.30-10.30 uur AZ 116 en dondercteg 8.30-10.30 uur SZ 17 (was maandag 8.30 - 12.30 uur AZ 7. ONDERNEMINGSRECHT Inzage in het tentamen ondernemingsrecht van 9 augustus is mogelijk op 13

en 20 september. U dient zfch hiervoor op te geven bij mw. J. Smit, kamer B 100 7, tel. 662281.

FRW KEUZEVAK FORENSISCHE PSYCHIATRIE Door onvoorziene omstandigheden kunnen de colleges forensische fjsychiatrie van Prof. Nieboer dit semester geen doorgang vinden. Studenten die dit vak reeds hebben gevolgd maar nog niet aan hun tentamenverplichting hebben voldaan dienen z.s.m. contact op te nemen met mr. W.E.C.A. Valkenburg, kamer B 909, tel. 013-662187. ROOSTERWIJZIGING ECONOMIE (PROPEDEUSE) Voor avondstudenten wordt op woensdagavond 26 september, 24 oktober en 21 november kollege gegeven in het propedeuse vak economie (zie pag. 231 van de studiegids). Op deze dagen zal het kollege plaatsvinden reeds vanaf 18.45 uur en wel in zaal AZ 9. Het kollege voor dagstudenten gaat op woensdag 19 september niet door. VRIJSTELLINGSREGELING PROPEDEUSE In de vrijstellingsregeling van de propedeuse (pag. 22 e.v. van de studiegids) wordt bij het vak privaatrecht A bij een aantal vooropleidingen de voorwaarde gesteld dat in de vooropleiding nieuw B.W. is onderwezen. Dit dient zo te worden gelezen dat in de vooropleiding in voldoende mate nieuw B.W. moet zijn onderwezen in de stof die met privaatrecht A overeenkomt. CAPITA SELECTA STRAFRECHT Bij voldoende belangstelling zal het vak capita selecta strafrecht het eerste semester ook in de avonduren worden gegeven. Ganteresseerden worden verzocht om vóór 21 september contact op te nemen met de docenten: mr. A.A. Franken (tel. 013-662383) of mr. D. van der Landen (tel. 013-662571).

KEUZEVAK PERSONEN- EN FAMILIERECHT Na invoering van het nieuwe boek I BW in 1970 zijn de ideeën die leven in de maatschappij over de invulling van het Personen- en Familierecht sterk gewijzigd. Met name wijs ik u op de juridische consequenties van de voortplantingstechnieken, de wijziging van de krankzinnigenwet, die uit 1884 stamt en de bescherming van de privacy, verankerd in art. 10 van de Grondwet, welke ontwikkelingen tijdens de colleges zullen worden behandeld. Voorts verienen recente uitspraken op grond van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens aan dit alles een internationale dimensie. Het eerste semester zullen de volgende onderwerpen worden behandeld: - de ambtenaar van de Burgeriijke Stand - het (inter)natk}naal naamrecht - het national rteitsrecht - het recht op privacybescherming en de Wet Persoonsregistra tie - de curatele en het beschermingsbewind - de Krankzinnigenwet en de BOPZ De colleges worden gegeven op woensdagmiddag van 15.30-17.30 uur in zaal CZ 103. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Mw.Mr. V.M. Smits, kamer B 1112, tel. (66)2980 op woensdag en donderdag. KEUZEVAK JEUGDRECHT, JEUGDBESCHERMING EN JEUGDBELEID Deze colleges worden gegeven op woensdag van 10.30-12.30 uur in zaal AZ 04. Het eerste semester wordt het jeugdstraf(proces)recht behandeld. Nieuwe ontwikkelingen, zoals de toegenomen mondigheid en de vraag naar een sterkere rechtspositie van jeugdigen, hebben geleid tot recente wetgevingsactiviterten. Hierop en op andere aspecten van het jeugdstraf(proces)recht wordt het komende semester uitgebreid ingegaan. In het tweede semester worden de ouderiijke macht,de minderjarigheid en de kindertieschermingsmaatregelen behandeld.

Voor meer infonmatie kunt u contact opnemen met Mw.Mr. I.J.M.. Huijsmans-van Opstal, kamer B 1116, tel. (66)2355 op woensdag en donderdag. MENTORAAT De eerstejaars rechtenstudenten die aan de na-introductie hebben deelgenomen ('mentoraatgroepen' 18, 19 en 20) en de studenten die deelnemen aan de werkgroepen 11 en 12, kunnen deelnemen aan het bibliotheekproject van het mentoraat. Tijdens dit project worden de studenten wegwijs gemaakt in de juridische bibliotheek. Voor deelname aan dit project door studenten uit de bovengenoemde groepen is inschrijving vereist. Deze studenten kunnen zk:h tot en met vrijdag 21 september inschrijven op kamer B 1021. Deelname is mogelijk op de volgende tijden: dinsdag 25 september van 10.3011.00 uur dinsdag 25 september van 15.3016.00 uur woensdag 26 september van 14.3015.00 uur.

FSW ROOSTERWIJZIGINGEN Capita Selecta Psychologie afnemersgedrag niet om 13.30 uur in Sz 37, maarom 15.30 uur in AZ 117. Testdiagnostiek: De wericgroepen testdiagnostiek, gegeven door Chris Riteco, gaan in week 3 (17 t / m 22 september) wel door. Voor plaats en tijdstip, zie rooster en werkgroepindeling. Soc. Zekerheklseconomie I op dinsdag om 13.30 uur is verplaatst van Pz 209 naar Az 8. Soc.Zekerheid Soc.l. maandag 10.30 uur is verplaatst van Sz 22 naar Pz 210. Inleiding Sociologie (SZW schakelcursus) dinsdag 10.30 verplaatst van Cz 102 naar Szl 58.

Internationalisatie van het Econom sche en Sociale Leven op donderdat om 08.30 uur is ver plaatst van Pz i; naar Sz 32. Organisatiepsychologie op woensda; om 19.30 uur is verplaatst van Pz 20S naar Sz 28. Beleid en Organisatie van AriDeids maricten op dinsdag 15.30 uur is va plaatst van Pz 12 naar Sz32. Leer project Sociologie/CW maandag 21.00 uur is verplaatst naar 18.00 uu in PZ 203. Wetenschapsfilosofie (Fil.ll) dinsda; 21.00 uur is verplaatst van Pz 12 naa Pz 201. Skill labs: bij de intekening voa hei skill lab interview en enquête is er t» veel ingetekend voorgroep 1 (dinsdaj 15.30 uur) en te weinig voor groep 2 (vrijdag 13.30 uui)verzoek aan onge veer 20 studenten om over te stapper van dinsdag naar vrijdag. Doorgeven aan secretariaat SOO (tel.662088, f 306. Cursus Sociologie van /Arbeid en Orga nisatie. Verpifchte literatuur: T.Walson 'Socio logy, Workand Industry, RoutledgeS Kegan Paul, Londen, 1987 (2e druk) Gareth Morgan 'Images of Organiza tk)n' 1990 (3e druk) Lerarenopleiding Maatschappijleer De cursus 'Sociale en Politid<e va ming in het onderwijs' (vakdidactieli Maatschappijleer) wordt i.tt. eerdei! berfchten verzorgd door Mevr. T. Sev» rijn. De bijeenkomsten vinden miv 21 september plaats op vrijdagoch tend van 11.00 uur tot 13.00 uur, r het documentatiecentnjm van de oplet ding (ingang via S 130). Tot deze datum kunnen nieuwe stu denten zk:h nog aanmelden bij de do centen tel. 013 394466 b.gg 04998-71487 of bij het secretanaal van de vakgroep Sociologie (66206S ,S155). Decursus is verplicht voor iedereen d( een eerstegraads bevoegdheid maat schappijleer wil verwerven.

Minder studiekosten

Geen keur-gezeur

Waar haal ik mijn studieboeken vandaan? Siudieboeken v w alle suidienchiingen van de Katholieke Universiieii

Heuvelpoort, harlie stad Hier vind ie een enorme sortenng algemene

Brabani (KÜB) vind ie in voorraad bij de vesugingen van Boekhandel

wetenschappeliike- en studieboeken verdeeld over twee etages

GianoUen

Op de begane grand staan de meer algemene boeken en op de beneden-

De suidentenbockhandel is viakbii de KUB gevestigd Naast de voorge

verdieping de studie en wetenschappeliike boeken Ook vind ie hier de

schreven siudieboeken vind \t hier onder meer een groie collecue jundl

laaggepnisde voordeelboeken met steeds weer nieuwe aanbiedingen

sche en economische literatuur

Succes met ie studie en graag tot ziens bii Gianouen dé komptete boekhan-

De ceninimboekhandel van Cia notten is gevestigd in het winkelcentrum

del voorstudie en ontspanning m Tilburg

SSGZ biedt de enige echte ziektekostenverzekering specifiek en uitsluitend voor studerenden Geen winstoogmerk, dus lage premie' Toegang zonder Keuring voor eerstejaars jonger dan 27 bi| aanmel ding voor 1 oktober Uitgebreide dekking Premie v a f 38,88 p mnd' Informeer bi] je onderwijsinstelling Of stuur de bon op

Knip maar door Stuur de bon in ongef ran keerde envelop aan SSGZ, A n t w o o r d n u m m e r 10070 2200 VB Noordwijk je kri|gt dan alle informatie, m e t h e t eenvoudige aanmeldingsformulier Naam Adres Postcode/Plaats Tel

Suidentenboekhandel pnif v< rticmt laan HX) tiltHir^MakhiidfkiH) u-I 01 i-hH2991

^boekhandel

gianotten

Ben je eerstejaars' Ontnimboekhandfl *ink(l(i nlrum htu\f l|Ni«irl Iilhur^ UKJH-tiHiSSI

Leeftijd

5.11

)a/nee

Studenten hebben hun eigen verzekering ^S. SSGZ ' Excl wettelijke h e f f i n g e n Deze zijn t o t je 20e f 10,35 p m n d en na je 20e f 20,70 p m n d

Univers

14 september 199(

Econorn donderdac

snsda» 20S

Arbeids vet

0 0 uv

dinsdas 1 2 naa

erte (dinsda; groepJ onge slapper XJrgevefl ,f

Orga So» S druk) Organbj

va laiciactiet eeröen Sev» m.iv jdagod) iur, m

Academici verbreden hun horizon bij PTT

opift stu sdo '99 ecretanaai (66206S

Aan iedere ballonvaart gaat een gedegen voorbereiding

de ma*

PTT biedt u het beste uitzicht

vooraf. Materiaal, weersvooruitzichten, routebepaling, een ballon

Als Nederlands grootste transporteur van informatie heeft

laat je niet zo maar op. Eenmaal in de lucht moeten ballonvaarders

Koninklijke PTT Nederland NV nationaal en internationaal een

alert blijven, steeds inspelen op veranderende omstandigheden.

belangrijke rol. De kwaliteit van onze dienstverlening staat in de

Alleen dan kunnen ze het ver brengen. Zo vergaat het ook de jonge

wereld hoog aangeschreven en vormt een solide uitgangspunt voor

academici, die bij PTT toewerken naar een managementpositie.

verdere expansie. Als Nederlands grootste particuliere werkgever biedt PTT een keur

PTT zoekt jonge academici van niveau U bent (bijna) afgesmdeerd in accountancy, bedrijfskunde, bedrijfseconomie, econometrie, elektrotechniek, informatica, (technische) natuurkunde of wiskunde. De cijfers op uw eindlijst zijn bovengemiddeld. Naast uw studie heeft u diverse

van functies en carrièremogelijkheden aan jonge academici If^^

zoals u. Startend in een functie die aansluit bij uw afstudeerrichting, bepaalt u in overleg met Management Development

tijdens de reis steeds opnieuw de koers. Zoals de ballonvaarder continu inspeelt op de veranderingen,

activiteiten ontplooid en daarin blijk gegeven van ambitie, organi-

zult u steeds uw route uitstippelen. Opleidingen en het opdoen van

satietalent, creativiteit en initiatief.

ervaring in verschillende functies en afdelingen geven u inzicht en overzicht. En dat groeit mee met de hoogte van uw positie.

U wilt gaan werken bij een groot bedrijf, waar u de gelegenheid krijgt uw talenten verder te benutten en te ontplooien en waar u uw kennis en ervaring kunt uitbreiden.

PTT heeft plaats aan boord De voorbereidingen zijn getroffen; de ballon staat klaar. Het is nu aan u ons in een bondige sollicitatiebrief ervan te overtuigen, dat u mee kunt. Uw brief kan de start zijn van een korte, maar krachtige selectieprocedure, die uiteindelijk de beste kandidaten voor ons toekomstig management moet opleveren. U kunt uw brief sturen aan Koninklijke PTT Nederland NV, concernstaf Management Development, Postbus 15000, 9700 CD Groningen. Voor meer informatie: 06-0142.

PTT. Waar mensen 't maken.

• Univers

14 september 1990

MEMO

Studenten i SUBSIDIECOMMISSIE Ook voor 1991 zal de Subsidiecommissie weer (garantie)subsidies ter beschikking stellen voor activiteiten van studentengroepen en studentenverenigingen. Degenen die een beroep op de ODmmissie willen doen wordt verzocht hun aanvraag voor 15 oktober a.s. bij de Ojmmissie in te dienen. De aanvraag moet vergezeld gaan van een activiteitenplan en een bruto begroting. Nadere informatie is in te winnen bij de voorzitter, W. Heuvelmans, N-5, tel. 013-662284 (na 7 oktober) of bij Mevr. J. v.d. Pas, N-2, tel. 013662135. COMMERCIËLE COMMUNICATIE TRAINING Dhr. I. Matser, Marketing Manager bij Brinkman Business Instituten, zal op maandag 24 en dinsdag 25 september een commerciële communicatietraining verzorgen. Enkele onderwerpen die behandeld zullen worden zijn: - verkoopstappenplan - verkooptechnieken (vraagtechnieken, telefonische afspraak, ondertiandelen en afsluiten) - after sales - direct marketing Plaats: KUB Aanvang: 09.00-17.00 uur Kosten: student-leden f 125,student-niet-leden f 175,afgestudeerden en overige f 350,Meer infonnatie bij de Marketing Associatie, kamer O 52, ma-vr.: 10.0012.00 uur, tel. 013-66304 EFACT Heb jij geen tijdnood? D.w.z. ben je een beetje op studieschema of loop je vöömominaal? Dan is het nu tijd om actief Efact-lid te worden. Efact zoek voor het nieuwe jaar nog enige economen die naast hun studie

PERIODE 17 T / M 21 SEPTEM BER 1990 MAANDAG 1 7 / 9 kerriesoep of heldere selderiesoep saucijsje of hachee vleesjus broccoti è la crème of rode kool en appel gebakken of gekookte aardappelen veg.: schnitzel-broccoli è (a crèmegekookte aardappelen DINSDAG 1 8 / 9 minestronesoep of linzensoep peperschnitzel of tartaar pepersaus boterboontjes of kootsalade patates frites of gekookte aardappelen veg.: selderie met kaas/pepersauskoofsaiade-patates frites WOENSDAG 1 9 / 9 heldere kip/kervetsoep of aspergesoep babi ketjap-ananas-kroepoek-rijstchinese groenten of hamlapje-tuinbonen-gekookte aardappefen veg.; babi ketjap van tahoe-rijst-chinese groenten-ananas DONDERDAG 2 0 / 9 heldere prei/maissoep of goulashsoep kippeboutje of rosbief madeirasaus wortelen + doperwten of kootrabi patates frites of gekookte aardappelen veg.: bonenschotel-rauwkostsalade VRIJDAG 2 1 / 9 tomatensoep of bouillonsoep macaroni è la bolognese-parmezaanse kaas of gebakken vis-witte bonen-gekookte aardappelen veg.: macaronischotet met kaas

Univers

nog enkele uren per week_ (nuttig) bezig willen zijn vöör en met medestudenten. Wat biedt Efact jou? ' Commissie-lid worden van bijv. de Onderwijsreis of P.R. commissie * (Op termijn) Bestuurslid worden of in het Dagelijks Bestuur. Ben je geïnteresseerd? Kom langs of bel op naar Efact, kamer O 50, tel. 013-662991 (tussen 10.00 en 13.30 uur) . Nog geen Efact-lid? Da's geen probleem! Kom langs op de Efact-kamer. Voor een "joet" (f 10,-) zit je goed! DICIT Op 19 september houdt Dicit, het pleitgezelschap voor de rechtenstudenten met belangstelling voor privaatrecht, een geweldige pleitzitting waaraan vele professoren van de faculteit zullen deelnemen. Prof. Hoying en Prof. Polak zullen pleiten, o.a. de hoogleraren Deelen en Vranken zullen plaatsnemen in de Rechtbank. Het zal om 8 uur beginnen in de aula van de KUB. De toegang is gratis en voor ieder vrij toegankelijk. Programma vanaf 17 september veri<rijgbaar bij de stand bij AZ 6.

BEURZEN EN STAGES BEURZEN Er zijn voor dit jaar nog 5 WSO-beurzen beschikbaar voor studenten die een doctoraalonderzoek willen gaan doen in een ontwikkelingsland. Deze beurzen zijn bestemd voor studenten uit alle studierichtingen, mits het onderzoek een zekere ontwikkelingsrelevantie heeft en minimaal drie maanden duur. Aan de toekenning van de beurzen gaat een selectieprocedure vooraf, waarvoor een onderzoeksvoorstel moet worden geschreven. De laatste selectieronde van de WSO voor 1990 vindt plaats op 10 en 12 december, maar de voorstellen moeten eind oktober in concept afgerond zijn. In 1991 zullen er weer vier selectierondes zijn. Voor J 5 oktober moeten de studenten zich bij het IVO aangemeld hebben als ze aan de decemberronde willen deelnemen. STAGES Er zijn in het verieden diverse studenten ontwikkelingseconomie en -sociologie en studenten vrijetijdswetenschap naar Zuid en Midden-Amerika, Afrika en Azië geweest. Maar weten studenten bedrijfseconomie, rechten, letteren en psychologie ook dat zij een WSQbeursaanvraag kunnen indienen voor een onderzoek in een ontwikkelingsland? Voor de student die nog niet weet wat voor onderzoek hij of zij kan gaan doen, of waar, is er bij het IVO informatie beschikbaar. Zo wordt er verwacht dat er in de komende nnaanden mogelijkheden zullen zijn voor studenten die een onderzoek willen doen op het gebied van plattelandsontwikkeling, kleinschalige industrie, econometrie, industrialisatie en buitenlandse investeringen en agro-industrie. Er zijn wellteht ook mogelijkheden tot fiet doen van interdisciplinair onderzoek in samenwerking met studenten van de TU-Delft. Infonnatie: IVO, kamer S 309, Tom Korremans of Mary-Ann Jongenelen, tel. 662647, bereikbaar van maandag t / m donderdag van 9.00-15.30 uur.

LEZING: Schuldenproblematiek en Kinderen in Ontwikkelingslanden Op dinsdag 18 september organiseert de Leergang Ontwikkelingsproblematiek een lezing over de problemen van kinderen in ontwikkelingslanden, naar aanleiding van de door het UNICEF gepubliceerde studie over de relatie tussen de economiscfie aanpassingsprogramma's van derde wereldlanden met hoge schuldenlasten en de veranderde leefomstandigheden van kinderen in die landen. De lezing sluit aan op het door UNICEF georganiseerde wereldcongres over kinderen in september in New York en wordt gepresenteerd door de heer Herman Rolses van UNICEF Nederiand. De lezing begint om 20:00 uur en vindt plaats in de Hanmonie Sodëteit, Stationsstraat 26, Tilburg. Iedereen is

van harte welkom. Voor informatie over de lezing of over de Leergang Ontwikkelingsproblematiek, die in Oktober weer van start gaat, kun je terecht bij Chariotte van de Vorst of René Smelt, Gebouw S, Kamer 301, Tel. 662556 (bgg. 662264). CURSUS TEKST BEOORDELEN EN BEGRIJPELIJK SCHRIJVEN In deze cursus leren de deelnemers aan welke eisen een tekst moet voldoen om voor de doelgroep leesbaar en begrijpelijk te zijn. Naast een tfieoretisch gedeelte biedt deze cursus een groot aantal schrijfoefeningen, waardoor het geleerde direct kan worden toegepast. De cursus duurt twee dagen. Cursusdata: 23 en 24 oktober. Cursusprijs: f 250,- (korting mogelijk). Uiterste inschrijfdatum: 10 oktober. Voor informatie kunt u contact opnemen met: Het Instituut voor Toegepaste Vooriichtingskunde. Postbus 209, 6700 AE Wageningen, tel. 08370-83808 ('s ochtends).

DSZi DIENST STUDENTENZAKEN EN WELZIJN Openingstijden informatiecentrum DSW (gebouw N, kamer 24): Maandag: 13.00 -16.00 uur Dinsdag: 09.00 -16.00 uur 16.30-18.00 uur Woensdag t / m vrijdag: 09.00 16.00 uur Voor afspraken met de studentendekaan kun je terecht in het infonmatiecentaim, of bellen naar 662211. De studentenarts, studie- en beroepskeuzeadviseuse en studentenpsychologen zijn bereikbaar onder tel.nr.: 662116. Het steunpunt studiefinanciering is bereikbaar onder tel.nr. 1668010. Tegemoetkoming studiekosten voor deeltijdstudenten, studenten ouder dan 30 jaar, niet-Nederlanders. Voor sommige studenten die niet onder de Wet Studiefinanciering 18-1vallen bestaat de mogelijkheid een tegemoetkoming in de studiekosten voor het studiejaar 1989/90 aan te vragen. De tegemoetkoming bestaat uit een bedrag voor het collegegeld, de boeken en leermiddelen en eventuele reiskosten. De hoogte is afhankelijk van het eigen inkomen en dat van eem eventuele partner. In aanmerking komen alleen studenten die per 31 juli 1989 21 jaar of ouder waren. Alle deeltijdstudentn die aan dit leeftijdscriterium voldoen komen in aanmerking. Ook sommige buitenlandse studenten die op grond van hun verblijfsvergunning afgewezen zijn voor de WSF 18-1- kunnen aanspraak maken op een tegemoetkoming. Voorts is de regeling toegankelijk voor studerv ten die op of na hun dertigtste met een voltijdstudie beginnen. Foldier en aanvraagfonnulier liggen in het Informatiecentrum DSW. Aanvragen voor het studiejaar 1989/90 kunnen worden ingediend tot en met 31 augustus 1990. Cursus loopbaanplanning voor vrouvven De Dienst Studentenzaken en Welzijn organiseert tijdens het eerste semester een cursus loopbaanplanning voor vrouwen. Thema's die tijdens de cursus aan bod komen zijn o.a.: - wat zijn je sterke en zwakke kanten; - welke doelen heb je in je loopbaan, en hoe kun je deze bereiks^; - welke belemmeringen venwacht je daarbij, en welke oplossingen zijn er; - hoe benader je de arbeidsmarkt; - hoe zijn de loopbanen van andere vrouwen veriopen; - voor welkes keuzes sta je of zal je binnenkort staan (en over 10 jaar?). Kortom hoe kun je je leven bewust en planmatig sturen en inrichten? De cursus is m.n. bedoeld voor die vrouwelijke studenten die over enkele maanden de overstap maken van studeren naar werken of anderszins. De cursus wordt begeleid door Bep van Oostertiout, studentendecaan, en Caroline Klein, studie- en beroepskeuz&adviseur. Data: dinsdagmiddag van 13.00 - 16.00 uur, op 24 okto-

ber, 31 oktober, 14 november, 28 november, 12 december, 19 december (6 bijeenkomsten). Informatie kun je krijgen bij: Caroline Klein, N 10, tel.: 662845 en Bep van Oosterhout, N 21, tel.: 662211. Aanmelden vóór 22 september bij Rian Melis, N 2, tel.: 662135. Er zijn geen kosten aan verbonden. Informatiedag over solliciteren In het eerste semester worden weer drie informatiedagen over solliciteren georganiseerd door de Dienst Studentenzaken en Welzijn. Het programma omvat de volgende onderdelen: - hoe zoek en vind je een passende funktie; - hoe schrijf je een sollicitatiebrief; - welke vragen kun je verwachten tijdens een sollicitatiegesprek;- wat is en meet een psychologische test; Deze dag is bedoeld voor studenten die binnenkort met solliciteren te maken gaan krijgen, en heeft een informatief karakter. Aanmelding geschiedt d.m.v. het insturen van een levensechte sollicitatiebrief (evt. met bijbehorende vacature) één week voor de informatiemiddag. Het is aan te bevelen om je van te voren telefonisch aan te melden bij het Informatiecentrum DSW, N 24, tel.: 662211. Data: 21 september; 8 november; 16 november, steeds van 9.30 - 16.00 uur. Na de aanmelding ontvang je een uitnodiging voor de informatiedag. Sollicitatietraining In samenweri<ing met de Hogeschool Katholieke Leergangen organiseert het Buro Welzijn van DSW een training rondom het thema "solliciteren". Tijdens deze training wordt gewerkt aan inzichten en vaardigheden die belangrijk zijn bij het vinden van een passende werkkring. Naast de bijeenkonv sten zélf wordt van de deelnemers gevraagd dat zij zelfstandig opdrachten uitweri<en. Deze training is bedoeld voor studenten die momenteel of zeer binnenkort de stap naar de arbeidsmarirt gaan zetten. Voorwaarde om mee te doen is dat aan alle (6) dagdelen wordt deelgenomen en daarnaast aan de opdrachten thuis wordt gewerkt. Het aantal deelnemersplaatsen is beperkt. Tijdige aanmelding is daarom noodzakelijk, en wel vóór 28 september as. Aanmelding en infonnatie: Caroline Klein, N 10, tel.: 662845. De kosten zijn ƒ 20,- per deelnemer. Data: 13 oktober, 27 oktober, 10 november, 1 december, 8 december en 22 december, telkens op vrijdagochtenden van 9.00 -12.30 uur.

BIA-MIDDAG (DSZ) Het Bureau Internationale Ambtnearen (BIA) van de Rijks Psychologische Dienst van het Ministerie van Binnenlandse Zaken zal op donderdag 20 september om 13.30 uur een informatiemiddag verzorgen over de mogelijkheden om als Nederiands ambtenaar in het buitenland te werken. Je moet dan denken aan (loop)banen binnen instellingen van de EEG, Verenigde Naties, NATO etc. Nederiandser zijn daar relatief ondervertegenwoordigd. Mogelijkheden in de Diplomatieke Dienst (in ambassades etc.) komen hier niet aan de orde. De informatie hierover wordt verzorgd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Belangstellenden verwijzen wij naar de Diplomatieke Dag die Vite elk jaar organiseert. De informatiemiddag zal in het bijzonder van belang zijn voor juristen omdat er binnenkort weer een ronde vergelijkende examen voor juristen van start gaat, het zgn onderzoek. Je rrxjet bij de besten horen wil je als EEG-ambtenaar worden aangesteld. Een adequate voorbereiding is daarbij van groot belang. BIA ondersteunt je daarbij. Overige zaken die aan de orde zullen komen zijn o.a.: - soorten banen en arbeidsmogelijkheden - opleidingseisen - werkervaring - selectieprocedures - kennis van vreemde talen - de diensten die BIA aan individuele studenten kan bieden De bijeenkomst vindt plaats op 20 september a.s. in CZ 113. Aanvang 13.30 uur. Aanmelding zo spoedig mogelijk in het Informatiecentrum van DSZ.

Sportnieuws i BASKETBALL Heb je zin om dit seizoen te komen basketballen? Je bent welkom op de trainingsavond van de Tilburgse Studentenbasketball Vereniging Pendragon, elke woensdagavond in het KUBsportcentrum: 18.45-20.15 uur dames 1 -heren 1 20.15-21.30 uur dames 2 / 3 - mixed beginners 21.30-22.45 uur heren 2 / 3 - mixed half gevorderden Competitie spelen kan ook: bij de dames kun je uitkomen in de Rayon Overgangsklasse, de tweede of derde klasse Kern en bij de heren in de eerste, derde of vierde klasse kem. Meer informatie: 013-422900 (Myra) of 013-672521 (Dorine).

AGENDA SEPTEMBER VRIJDAG 14 SEPTEMBER Urdversiteit, 14.15 uur, aula: promotie: drs. A Waganakers. Titel proefschrift: 'Buitenstaanders in actie. Socia'listen en neutnaal-georganfeeerdei in confrontatie met de geslotwi Tilburgse f samenleving 1888-1919'. Universiteit, 16.15 uur, aula: promo tie drs. J.P.L. Schoormans. Titel proefschrift 'Rechtvaardigheid van sociale zekeifieidsuitkeringen. Een orKterzoek raar rechtvaardigfieidsoordeten van urtkeringsgerechtigden'. ZONDAG 16 SEPTEMBER nato: Muzi^-SdTouwburgavond & Dans. MAANDAG 17 SEPTEMBER Piato: Smartlap-avoTd. Caüé Marijnen, 22.00: Bebop Q'rcuit Optreden Henk Koekoek (biaasinstr) Jeroen v ^ Vliet piano), Marion vai Mook (ba^. Pascal Vermeer (drum^. Plato, Indoor muziekfestival met o.a Plato-Band. DINSDAG 18 SEPTEMBER Efact, Exoirsie naar Campina Rijkevoort. Voor meer informatie, kamer 050. Vklar Midzomemachtfeest. Plato: Gigantisch slotfeest Uve-band 'Look wfiat the cat txought in'. WOENSDAG 19 SEPTEMBER Pteto: Toch nog een speHe^esavond Universtteit, 20.00 uur: pleitzitting georganiseerd door Dkn't DONDERDAG 20 SEPTEMBER Uraversiteit, 63e Dies Natalis. Universiteit. 13.30, AZ 117: Lezing 'De esthetisering van de" natuur' doa Peter van Zonneveld (Neerlandicus RUI). VRUDAG 21 SEPTEMBER Plato: Kamp (t/m 23.9). Universiteit 14.15 uur, aula; prorriotie ir. J . Germans. Titel proefschrift 'Spelen met modellen'. Universiteit, 16.15 uur, aula: inaugurale rede prof.mr. J. Spier.

NEDERLAND

2uiD FRIKA

G I R O 26655 BEVRIJDINGSFONDS KOMITEE ZUIDELIJK AFRIKA AMSTERDAM 14 september 1990

en te komen /el kom op de niburgse Stuging Pendrad in het KUB1 -heren 1 > 2 / 3 - mixed 2 / 3 - mixed ok: bij de dain de Rayon 3ede of derde ren in de eerse kern. Meer O (Myra) of

SCHOUWBURG De machtsgeile neefjes en oompjes van Richard il rette- op het idee gekomen om drie koningsdrama's van Siiakespeare voor het voetlicht te brengen. Shakespeare schreef een achttal koningsdrama's die als het ware chronologisch in elkaar schuiven. De eerste drie, Richard II, Henri IV en Henri V, worden nu in feuilletonvorm als vrije hoewel gesubsidieerde - productie gebracht. Richard II heerst als een machtig maar onevenwichtig man over Engeland. Zijn grillen wekken steeds meer de woede op van zijn familie en omgeving. Hij verstoot iedereen die hem berispt, zoals zijn oom Jan van Gent en diens zoon, neef Bolingbroke. Deze neef wordt naar Frankrijk verbannen. In zijn omgeving verdraagt hij enkel vlijers. Bolingbroke komt echter te-

Op dinsdag 18 september om 20.15 uur in de cyclus koningsdrama's: Richard II van Shaliespeare met Ton Lutz, Pierre Bokma, Allard van der Scheer, Nelly Frijda en Sjoerd Pleijsier in een regie van Adrian Brine. Brine is een bekend Engels regisseur die meer in Nederland en Vlaanderen werkt dan in zijn geboorteland. Hij heeft er een bijzondere staat van dienst opzitten vooral in het klassieke repertoiretoneel. Zelden komt hij boven de middelmaat uit en zijn regievondsten zijn zo voor de handliggend dat je hem zonder problemen een Adriaantje Doorsnee kunt noemen Die man is samen met impresario Hanson -meer gespecialiseerd in circus, cabaret en ope-

Ben BER , aula: promo's. Titel proefin actie. Socialanjseerdei in oten Tilburgse y. auia: promons. Titel proefd van sociale en onderzoek Dwdeten van ER aurgavond &

!BER Qroiil !k (blaasinstr) , Marion \m Ber(dnjm^. tivai met ca. ER ampina Rijlce3tie, kamer OJSt.

ist Live-barK) htin'. VIBER )eile^e^vond jr: pleitzitfing :MBER atalis. 117: Lezing "natuur' door (Neerlandicus :R aula; promoi proefschrift aula: inaugur.

SCHOUWBURG

Rotterdamse Dansgroep

Op maandag 17 september om 20.15 uur danst de Rotterdanse Dansgroep een choreografie van Kathy Gosschalk: 'Beroemde Kinderen. 'Beroemde kinderen' is een avondvullende productie van Kathy Gosschalk. In haar twaalfde choreografie zal zij op zwartgallige, humoristische wijze de positie van de vrouw in het Europa van het verleden en het heden behandelen binnen een grootschalige theatrale context. Als muziek zal een collage van niet-Europese muziek worden gebruikt Gosschalk danste bij het Scapino Ballet en het Nederlandse Dans Theater. In 1975 formeerde zij het Werkcentaim Dans en werd artistiek leider van dit gezelschap In 1988 werd het werkcentrum Dans voortgezet in de Rotterdamse Dansgroep.

Solo van Bernard-Marie Koitès Dinsdag 18 september, 20,30uur

r.. ri|

in de Studiozaal speelt Ren van Asten 'Nacht vlak voor de bossen' van BM. Koitès. De exotische, beklemmende en naar de keel grijpende stukken van de vorig jaar overleden franse auteur met afrikaanse roots, Bernard- Marie Koitès, zijn al jaren zeer in trek. In een regie van Michel van Rooy speelt Ren van Asten de door hemzelf vertaalde versie van Koitès monoloog; 'Nacht vlak voor de bossen'. Het was fiet eerste toneelstuk van Koitès, maar het geeft reeds

niKA

655 KONDS K AFRIKA VI i

ember 199C

Scholten van Aschat speelt vlot en op een lakonieke toon de ondergang van Richard II. Alleen in de slotscène gaat het mis en krijgt valse pathetiek de boventoon, nog versterkt door het bloederig gevecht met de soldaten die hem vermoorden. Hoewel het stuk na de pauze steviger en eenvoudiger klinkt, is dit slot een melo-dramatische miskleun. Waarom er zo nodig bloederig geweld moet worden getoond is een raadsel. Het machtspel speelt zich in de hoofden af, Shakespeare toont geen veldslagen of afrekeningen, maar schetst de intriges, relaties en machtshonger die in geweld uitmonden Naast deze spelers zijn er nog bekende. namen uit de cabaret- en comediewereld zoals Allard van der Scheer, Titus Tiel Groenestege en Nelly Frijda en uit de film - en tv - wereld. Het valt op dat deze mensen geen Shakespeare-traditie bezitten en met hun spel in een ander stuk thuishoren. En dan lopen er ook nog een stuk of wat onbeholpen spelers door dit drama, die niet op de planken thuishoren. Kortom, dit eerste van de drie opeenvolgende koningsdrama's is door de onevenwichtige regie en de miscasting van de bijrollen en ondanks het mooie spel van Gijs Scholten van /^schat niet

De twee coryfeeën van de Maastrichtse toneelschool anno 1982, Pierre Bokma (nu Bollingbroke, later speelt hij Hendrik V) en Gijs Scholten van / ^ h a t (Richard II) kunnen deze productie niet redden. Bokma is vooral in het tweede deel niet goed bij stem. Het is alsof de angst voor de macht en de kuiperijen die hij als Hendrik IV mag verwachten zijn keel dichtknijpen.

SEPTEMBER

Richard II

SCHOUWBURG

AND

rug met een leger en Richard verliest steeds meer aanhangers, die de zijde kiezen van zijn machtsgeile neef. De Engelse Kroon staat hij noodgedwongen af - 'aan u de kroon aan mij de pijn' - en hij wordt opgesloten in de Tower waar hij later om het leven wordt gebracht. Neef Bolingbroke ervaart al gauw als Henri IV de nadelen van de macht. Richard krijgt pas inzicht en verstand zodra hij gevangen zit. Het grote probleem bij deze eerste van drie koningsdrama's is de regie van Brine. Die is zo gekunsteld, zo vol pseudo-theatrale ingrepen en vreemde attributen dat je jezelf in een slechte horror-film waant. Ondanks het hoge niveau van abstractie sleept men toch voortdurend natuurgetrouwe attributen aan zoals een lijkkist, en huisvlijtboom, een bal- en ringspel. De meeste spelers bewegen als houten trekpoppen door een nietszeggend decor Een ander probleem is de onevenwichtige rolverdeling. Ondanks een schitterende bezetting voor deze koningsdrama's is de kloof tussen de grote namen en de bijrollen te groot Vooral in dit eerste drama zitten bijna alle sterren die impresario Martin Hanson Theaterproducties uit Rotterdam voor deze reeks bij elkaar kon halen. Ton Lxitz speelt straks de titelrol in Hendrik IV, maar hier is zijn rol Jan van Gent, de kijvende oom van Richard II, en die is te klem om een dragende invloed te hebben.

Univers

duidelijk aan waarover de schrijver het in zijn korte leven wilde hebben: over praatzieke mensen die steeds maar praten om hun eenzaamheid en onmogelijkheid tot communicatie te vertiergen. 'Je ging net de hoek om toen ik je zag', zo begint de eenzame man in de regenachtige nacht zijn aangrijpende monoloog. De man is rond de dertig en probeert een onbekende staande te houden. Hij praat over vanalles; zijn ervaringen als buitenlander, de werkloosheid, de vrouw die hij eens heeft leren kennen en de regen. (EV)

NOORDERUGT

Gandalf

Maandag 17september GANDALF (Oostenrijk) Aanvang 21.00 uur. Muziek van deze tijd? Klassieke pop? Serieuze muziek? New Age? Lichte muziek? Symfo? De Oostenrijker Heinz Gandalf StrobI maakt al tien jaar prachtige sfeervolle muziek, soms begeleid door zang en in zijn laatste wer1< door een orkest. Deze voonnalige radar-man op het vliegveld van Wenen verenigt, vooral op de recente „Electronic Landscapes", klassieke muziek met pop, folk en avant-garde. Het resultaat is sferische muziek. Live uitgevoerd met een pianist en een percussionist. Gandalf-zelf gebruikt gitaar, acoustisch alsook elektrisch, vibrafoon, toetsen en atmosferiscfie g e l u i d ^ Sensitieve en meditatieve muziek met een juiste balans tussen instrument en elektronica. Gandalf heeft een totaal van elf elpees op zijn naam staan en is Oostenrijk een bekende naam. Ook daarbuiten leren meer mensen zijn muziek kennen, van popliefhebber tot klassieker. Modem Klassiek?

NOORDBRABANTS NATUURMUSEUM

.IVIanifestatie 'Wetenschap op zicht' Het Noordbrabants Natuunmuseum organiseert op 14 oktober de manifestatie 'Wetenschap op zicht' in het kader van de landelijke wetenschapsweek, die duurt van 8 tot 14 oktober. Vanaf 13.00 uur geven medewerkers van het museum een demonstratie van «de manier waarop in de regio wetenscfiappelijk veld-onderzoek wordt gedaan naar insecten. Om 14.30 uur houdt drs. F. Dietz, milieu-econoom van de Rotterdamse Erasmusuniversiteit, een lezing getiteld' Economische groei: oorzaak of oplossing van onze milieuproblemen? Dr. H. Nooteboom van het Rijksfiertiariur" te Leiden zal om 16.00 uur spreken over het tropisch regenwoud.

CULTUURAGENDA VRIJDAG 14 SEPTEMBER Zaal Zestien, 20,30 uur: cabaret Mark Bode (try-ou^. Noorderligt 22.00 uur: ska -. nacht met The Toasters. Cinedtta, 20.00 en 22.15 uur, zaal 1: 'Tfie Fabulous Baker Boys'. Regie: S. Kloves. (t/m 20.9). Gnedtta, 20.00 uur, zaal 2: 'IDead Poets Society'. Regie: P. Weir. (t/m 20.9). Cinedtta, 22.15 uur, zaal 2: "When Hanry met Sally'. Regie: R. Reiner. (t/m 20.9). Cinedtta, 19.45 uur, zaal 3: 'Jean de Florette'. Regie: C. Miller, (t/m 16.9). Cinedtta, 22.15 uur, zaal 3: 'Musk: Box'. Regie: C. Gavras (t/m 20.9) ZATERDAG 15 SEPTEMBER Sdiouwburg, 20.15 uur: Folkloristisch Danstheater Praag.

echt een goed stuk. Wie toch zijn Shakespeare-kennis wil opfrissen hoeft zich geen illusies te maken, het stuk heeft niets nieuws te vertellen, laat niet zien hoe de weg naar macht ook vandaag over lijken gaat, legt niets bloot, verwijst niet naar hedendaagse machtsdrama's. Het laat alleen maar een compositie van mooie en minder mooie stemmen horen. Als luisterspel zou het een goede beurt maken. Deze reeks is geknipt naar de wensen van de directies van schouwburgen en culturele centra zonder eigen gezelscfiap. Het nsico is klein en de zalen zullen vol zitten Er zijn meer dan tweehonderd voorstellingen van de drie drama's gepland De bezette stoelen zullen tot tevredenheid van directie en sponsors met een gerust geweten kunnen worden geteld.

In tegenstelling tot de eerlijke Richard II die vorig seizoen door het Theater van het Oosten voor veel minder publiek werd gebracht zal deze zwaar gesponsorde en daarnaast door WVC nog eens gesubsidieerde middelmatige productie geen gebrek aan belangstelling hebben Maar of deze aanpak de liefde voor de poëtische verzen van Shakespeare zal aanwakkeren is zeer de vraag Jongeren krijgen opnieuw een oudbakken Shakespeare voorgeschoteld waardoor velen alweer voor jaren zullen afhaken. Eddie Vaes

MAANDAG I 7 SEPTEMBER IMoorderligt, 21 uur: symfo - rock met Gandalf. Café Marijnen, 22.00 uur: Bebop Orcuit met Henk Koekoek (blaasin.), Jeroen van Vliet (piano), Marlon van Mook (bas) en Pascal Vermeer (drums). Sdiouwburg, 20.15 uur: De Rotterdamse Dansgroep met beroemde kinderen. Cinedtta, 19.45 uur: 'Manon des Sources'. Regie: C. Miller, (t/m 20.9) DINSDAG 18 SEPTEMBER Chateau, 22.00 uur: Swamp - rock met Heaven & Hell. SdxHiwburg, 20,15 uur: Richard II van Shakespeare in de reeks Koningsdrama's van wie anders dan Shakespeare. DONDERDAG 20 SEPTEMBER Sdx>uwburg, 20,15 uur: Opera Forum met 'Der Freischütz'. Studiozaal, 20,30 uur: Paul Oaik met A Bohemian from 9 to 5.

Betaald matseren Voor ƒ 5 - vult u onderstaande ruimte boordevol, indusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeel niet ook naam en adres in te vullen.

M r-i

i 1

l 1

I I I1

1—

NOORDERUGT

Sl<a Night in IMoorderligt De Amerikaanse ska-band The Toasters treedt vrijdag 14 september op in Noorderligt aan de Veldhovenring. De muziek van deze New Yorkse groep is een mengeling van ska, reggae, rap en soul. Voor en na het optreden zal de muzikant en disejockey Mark Foggo ska-muziek draaien uit zijn eigen platencollectie. De aanvang van deze 'Skanking Ska Night' is 22.00 uur en 'de entree bedraagt 12,50. Er is geen voorverkoop.

Naam: Adres: (Tel.:..

....) 14 september 1990

HET

EVENEMENT

...en niemand die het iets kon schelen Als buitenstaander gedraag je jezelf altijd wat schuchter in een mensenmassa die zich toelegt op een vorm van vermaak waarmee je niet geheel en al kunt identificeren. Tegelijkertijd voel je de tranen achter je oogbollen opwellen. De ernst en de vlijt waarmee mensen evenementen voor zichzelf verzinnen ontroert je. Ook afgelopen zondagmiddag was het raak. De schrijver begaf zich temidden een gezelschap van zichzelf uitermate prima vermakende buurtbewoners uit Loven - Besterd. Geen mens die ook maar een seconde tijd had aan verveling te denken. Variëté, kunst en kracht, fancy fair, pcuterspelcn en een blaaskapiel, hiermee afficheerde het festijn zich op de posters. Alle ingrediënten waren aanwezig om een welbestede zondagmiddag voort te brengen. In de toch al niet onomstreden Koestraat organiseerde de lokale buurtvereniging het 'Festivanalles', een Tilburgs evenement in de enige ware zin des woords, gelardeerd met liters mayonaise, tonnen patat en kilo's huisvlijt. Kleine autochtonen en allochtonen huppelden vrolijk botsend tegen elkaar, waarna ze elkaar optimistisch bekogelden met de nog resterende inhoud van hun plastic zakken snoep. Het rad van avontuur - draaien maar, brulde de buurthuisbe-

heerder, een overjarige asbak als overwinningstrofee aanprijzend - trok zoveel gegadigden dat zelfs Fred Ostcr uit pure afgunst zijn toupet in brand zou hebben gestoken. In een bleek zonnetje dat net de regenwolken wist te vermurwen hoepapaadde huisband 'de Kwastenblocizers'. Door het parkje marcheerde een vrolijke majorettenband, die met volle overgave het blaasensemble trachtte te overstemmen. Een kakofonie eerste klas was het

Sinds vorige week weten we het zeker: rector Ruud de Moor treedt aan bet eind van dit studiejaar af. Het Tilburgse puffertje, beter bekend onder de naam Nietsblad, meldde het zelfs op de voorpagina. Het bericht werd opgesierd met een foto van ons aller Ruud. Drie dingen vielen mij daarbij op. Op de eerste plaats: wat is die man kaal. Op de tweede plaats: hij weet nog niet wat hij na zijn aftreden gaat doen, want volgens het bericht twijfelt hij nog tussen de VUT en weer gewoon hoogleraar worden aan de Sociale Faculteit. Gegeven het chronisch geldtekort bij de Sociare Faculteit zal wel duidelijk zijn wat iedereen in die faculteit denkt maar niet durft uit te spreken. Óp de derde plaats viel op dat er niet werd vermeld wie De Moor opvolgt ls rector, en daarmee ook als derde lid van het College van Bestuur, ^olgens mij kan dat niets anders betekenen dan dat er op dit moment achter de KUB-se schermen een strijd op leven en dood wordt gevoerd door allerlei potentiële opvolgers. Hoe gaat die strijd in zijn werk? We moeten ons goed realiseren dat iedere faculteit zo veel mogelijk invloed wil hebben op het beleid dat door het College van Bestuur wordt geformuleerd. Dat kan op twee manieren, namelijk door zelf een mannetje in het College te drop-

Moet de KUB naast elk kunstwerk 'een bewaker zetten om vernielzuchtige kultuurbarbaren af te schrikken; of een alarm laten installeren, zodat Cees Boor 's nacht herhaaldelijk uit bed wordt gepiept door katten en egels die de beelden rond de KUB komen bewonderen. Het blijft een moeilijke relatie tussen KUB en KUNST, dat moeten we alweer vaststellen nadat vorige week tien van de elf werkstukken van drie jonge kunstenaars rond de universiteit werden vernield. Als de werken niet door vandalen worden gemold dan gaat er wel

Jnivers

FOCUS

uitsluitend en alleen vertier in het Horionpark, ook de serieuze zijde van de existentie was vertegenwoordigd. Twee maatschappijkritisch starende dames stonden achter een kraampje vóór redding van alle natuur op de wereld. Veel baten leek hun strijd ook niet op te leveren, want geen mens schonk hen enige aandacht. Een groot deel van moeders huishoudgeld werd al uit haar zak gejengeld door de koters en de rest van de centen beheerde pa wel aan de toog,

voordat de wereld er mee gered kon worden. Maar ook binnen waajiet feest. Het publiek bij de poppenkast bestond uit een tiental kauwende kindermuiltjes. In de naar een mengelmoes van bier en sigaren ruikende kantine stonden lange tafels in slagorde opgesteld alsof ze in training waren voor de Münchense bierfeesten. De bezettingsgraad was hoog en de dorst groot. Trillend gierden de aanvangsaccoorden van de accordeonvereniging tot in een achterafeaaltje door. Dit discozaaltje - waarin de schrijver even wilde schuilen leek normaal voor de buurtbewoners van twaalf tot zestien bestemd, toen was het slechts bezet door een stille biervriend en alweer - een snoeihoek met hongen^e kinderogen ervoor. Heerrrlijke burgertjes, smaaakelijke worstjes, saaappige sateetjes, kniest U maar, kraaide de barbequebeheerder zijn potentiële klandizie tegcnmoet en schudde nog wat extra currysaus over een frietje speciaal. Een kind met een glas sinas botste zijn drankje over z'n broertje en kreeg van pa een draai om haar oren. Ze zette het op een schreeuwen. Trouwens, wel aar) te bevelen, zo'n rustgevend festivalletje op je vrije zondagmiddag. Dylan van Eijkeren

Opvolging

Ex - positie

gevolg, en niemand die het iets kon schelen. Verderop vertoonden tumstertjes hun kunstjes. Een van de meisjes viel van een evenwichtsbalk en huilend in de armen van haar sussende moeder. De mannelijke buurtbewoners bespraken de toestand van Loven - Besterd met zorgelijke gezichten en trachtten tegelijkertijd een vcrsgetapte pils te bestellen. Zover, zo goed. Geen wanklanken, iedereen vermaakte zich opperbest. Maar het was niet

iemand mee aan de haal, zoals met het beeld van de fluitspeler dat nu al bijna een decennium spoorloos is en nog steeds niet in een Tilburgse tuin werd aangetroffen. Het afbraakproces is niet altijd het werk van mensen van buiten de universiteit Een keer hield onattent personeel tijdens de kimstkermis van TEST een kunstcollage voor een vergeelde affiche en gooide het ding in een vuilnisbak, zodat de KUB diep in de buidel mocht tasten om de schade te betalen. Een vergissing. Een andere keer üep een onoplettende student tegen een sokkel, waarvan het beeld -de befaamde plexieglazen bol in de mensa- de sokkel al had verlaten. Geef toe: een ongelukje. Wie zet er een doorschijnend kunstwerk op een

pen, of door iemand in het College te manoevreren die je bij wijze van spreken in je zak hebt. In dit laatste geval spreken we van het zogenaamde opportuniteitsprincipe. Omdat machtsspelletjes in dit huis het beste gespeeld worden door de grootste faculteit (de macht van het getal), raad ik eenieder aan goed te letten op Arie Kapteyn, de bovenbaas van de economen en onderkoning van de KUB. Als Arie niet zichzelf als opvolger van De Moor naar voren schuift, zal hij er alles aan doen om het opportuniteitsprincipe te laten werken: zoek die hoogleraar (de rector wordt altijd 'gekozen' uit de kring van hoogleraren) die het meeste lijkt op een trekpop. Behalve de faculteiten willen de 'oprechte katholieken' ook altijd een woordje meespreken als het op de KUB om belangrijke opvolgingskwesties' gaat, want als de macht herverdeeld moet worden, komen ineens alle signatuurzombies uit hun holen. Je kunt er dan ook gif op innemen dat momenteel het katholiek gehalte van veel hooglerarenzieltjes onderwerp van onderzoek is: de zielewegers maken overuren. Omdat katholieke machtsspelletjes in dit huis het beste gespeeld worden door de grootste katholiek, raad ik eenieder aan goed op te letten op Alting von Geusau. Uit het bovenstaande heeft u begrepen dat als Alting niet zichzelf als opvolger van De Moor naar voren schuift, hij er alles aan zal doen om het opportuniteitsprincipe te laten werken: zoek die hoogleraar met het meest katholieke zieltje. Binner)kort zult u vernemen wie de machtsstrijd definitiefin zijn voordeel heeft beslist. En ding is inmiddels duidelijk: de publicatie van het aftreden van De Moor in zowel het Nietsëlad als NRC-Handelsblad heeft een Heintje Davids-manoevre min of meer onmogelijk gemaakt.

BOELHOUWER doorschijnende sokkel bij het op één na drukste plekje van de KUB. Prijs voor de reconstructie van het geliefde kunstwerk ƒ 2500,-; voor de sokkel ƒ 1000,Zelfs tegen het marmer van Andre Volten werden fietsen geplaatst met onbetaalbare schade als gevolg van krassen van fietsbellen, trap pers en wat er nog meer aan een fiets hangt. Alleen met het planten van struikjes en een fikse draad rond het kunstwerk kon men de sloop stoppen. Ook de zuilen op het binnenplein van S mochten het ontgelden en de Chili-compositie wordt regelmatig bij gekleurd met stikkers van gezelligheidsvereni gingen. Tijd dus om enkele vragen te stellen. De Kunstcommissie van de KUB vraagt zich af of de kunst-

werken op de KUB wel duurzaam genoeg zijn, kiuuien ze tegen een stootje? Zijn ze misschien te kwetsbaar of te bereikbaar opgesteld? Zet ze op een hoogte of op een eiland. Kunst moet afstand scheppen en respekt oproepen. De roestige U-vorm voor de ingang van B blijft overeind en is als het ware geïntegreerd. Onwrikbaar en ontilbaar. Dat is één opvatting. Natuurlijk is schade aan kunst op een open terrein nooit te vermijden. Toch zijn er voorbeelden van breekbare toestanden die in het openbaar staan en niet worden afgebroken. Als de omgeving het werk begrijpt of -beter nog- zelf kunst heeft mogen kiezen, selecteren of helpen maken, zijn er minder handen om het af te breken. Eddie Vaes

Gebouw A, in zijn totaliteit een Monument van een stek, herbergt a room with a view waar de koffie nog in een kop wordt geserveerd. U betaalt een paar dubbeltjes meer maar dan krijgt u ook een roerijzer en een prachtig panorama. Menig sentimenteel aangelegde theeleut trekt speciaal naar dit joviale oord om overspoeld te worden met dat reclamegevoel van 'Endan-is-er-koffie-in-A'. De entourage van een kop koffie. Heeft u daar weleens bij stilgestaan? Bedaux, de architect van gebouw A, moet zich in zijn graf omdraaien als hij zou horen wat het College van Bestuur met de royale koffiekamer van plan is. Het grote tegenargument bleef tot nog toe onder de koffietafel: het cultuur-historisch argument. Waarom moet dit deel v€in de KUB überhaupt worden opgeofferd aan de territoriumexpansie der Opperkoffieleuters? Kan een publiek goed zondermeer worden ingelijfd? Kan gebouw A straffeloos worden verkracht? De Opperkoffieleuters dienen zuinig om te springen met derelijke intieme stekkies. Ook uit 'R-oogpunt. Een student die twijfelde waar hij wilde studeren kwam in Tilburg. 'Ik teas meteen verliefd op gebouw A', zei hij en de beslissing was genotnen. Hij is niet de enige. Ongetwijfeld hebben de KUBmanagers eveneens hun hart verpand aan Monument A. Maar een totale toeëigening, het volledig in bezit nemen van je geliefde, getuigt meer van pathologische bezitsdrang dan V€in ware liefde die ruimte laat. Heren, geef uw en ons roerige liefdesleven (zwart, zoet of blank) de ruimte!

Meneer Dame

14septennber1990 •