1989 09 08

UNIVERS Tilburgs Universiteitsblad ­ 8 september 1989 ­ jaargang 27 numnner 3

De troeven van de Europese universiteiten Een traditie van autonomie en l<waliteit, een verscheidenheid in talen en kuituren en een groot aanpassingsvermogen zijn de sterke troeven van de universiteiten die straks de uitdaging van het Europa van de toekomst aangaan. 'Europa kan alleen maar hopen dat een voldoende groot aantal universiteiten die uitdaging zal beant­ woorden. Europa zelf zal er ook baat bij vinden.' Met deze woorden besloot de rec­ tor van de Leuvense Universiteit een optimistische rede waarmee in T ilburg het aca­ demisch jaar 1989­1990 werd geopend. Europa zonder grenzen te beginnen bij Pop­ pel.

Rector Dillemans (r) krijgt van collega De Moor een exemplaar van het kwartaalblad Kubus. De openingsrede werd gehouden door Roger Dillemans, rector mag­ nificus van de Katholieke Universiteit Leuven, die in zijn inleiding de ver­ bondenheid beklemtoonde tussen de twee Brabantse universiteiten en verder zijn rotsvast geloof in de noodzaak van een onafhankelijke universiteit met humanistische uit­ straling benadrukte. De belagers van die onafhankelijk­ heid, de overheid, het bedrijfsleven en in mindere mate Rome, kregen van hem een veeg uit de pan. Onze te grote financiële afhankelijkheid van de overheid is niet goed, aldus Dillemans die zich vooral zorgen maakt over de manier waarop de overheid het geld verdeelt en daarbij criteria en evenwichten hanteert die niets te maken hebben met kwaliteit. 'Niets is zo funest voor Europa dan die eeuwige evenwichten. Leve de oneven wichten.' Binnen het groter geheel van Euro­ pa moet drt euvel verdwijnen, maar 'zelfs het prachtige Erasmus­project, dat door zijn gerichtheid op en appèl aan de jongeren, veel meer tot 'Euro­ pa' zal hebben bijgedragen dan me­ nige p)olitieke of economische actie van grotere omvang, riskeert een ni­ vellering van onderen teweeg te brengen, doordat het in de eerste plaats de bureaucratische rationali­ teit van de Gemeenschap volgt'; slechts één type student komt er voor in aanmerking en een artificië­ le nationale verdeling is doorslag­ gevend.

Rector D illemans ziet evenwel een grote toekomst weggelegd voor de Europese universiteiten en zijn be­ zorgheid slaat om in optimisme. 'Er komt een dag dat ook de multi­ nationals geld gaan geven voor fun­ damenteel onderzoek in plaats van enkel projectresearch te steunen'. Het bedrijfsleven ziet steeds duide­ lijker het nut in van fundamenteel onderzoek. De combinatie research­ onderwijs is een goede combinatie en grote multi­nationals zijn zo ver­ standig dit aan de overheid over te laten. IBM zal geen universiteit ko­ pen, aldus de Leuvense rector. De keric is de minst dreigende instan­ tie. Wat Rome zegt over de 'katho­ lieke universiteit' gaat in Leuven en Tilburg steeds minder irriteren, 'doordat men steeds duidelijker er­ kent dat de benaming uit twee woor­ den bestaat, te beginnen met een zelfstandig naamwoord: universi­ teit, , wat in elk geval betekent: vrij­ heid van onderzoek.'

TROEVEN Er moet binnen de Europese een­ wording op universitair vlak nog heel wat gebeuren, denk maar aan de equivalentie van diploma's. Op pwst­ graduate gebied is Europa het zwak­ ke broertje van de Verenigde Staten. Mobiliteitsbevordering alleen is dus onvoldoende. Wij Europeanen heb­ ben heel wat troeven in de hand: on­ ze traditie, onze kennis van vreemde talen en onze kulturele diversiteit. In het grote Europa van 1992 moeten

we onze handicaps, onze brain­loss opvangen door een goede combina­ tie van research en hoger onderwijs, aldus D illemans. Vanwaar dat optimistisme, vroegen

Hanneke van den Ring

Erwtensoep met worst De opening van het academisch jaar in den lande. Het zilveren ju­ bileum van een bezorgd wetenschapper. Col­ lega's over prof. Schoordijk. we aan de Leuvense rector: 'D at heeft te maken met goed rondkijken in Europa en daarbuiten en met wat ik van de best geïnformeerde colle­ ga's hoor over onze sterkten en on­ ze zwakten. Het is vooral gestoeld op de gedachte ­ik noem dat geen optimisme­ dat zaken die nu duide­ lijk verkeerd lofjen straks in die gro­ te Europese ruimte zullen verdwij­ nen. Zowel in Nederiand als in Bel­ gië leven de universiteiten voor meer dan drie kwart van hun budget rechtstreeks van de overheid of on­ rechtstreeks via projecten door de overheid gefinancierd. Het is een storende realiteit dat wij nu afhanke­ lijk zijn van beslissingen volgens cri­ teria waarbij kwaliteit maar één ele­ ment is naast ideologisch elemen­ ten, regionale evenwichten die moe­ ten worden nagestreefd, politieke evenwichten die moeten worden gerespecteerd. Zelfs als er geld komt van de Europese Gemeenschap voor Esprit enz. zijn ook daar voor­ af contingenteringen afgesproken waarbij e v e n w i c h t e n (sic) ­

7

Kopgroep De eerste lichting personeelweten­ schappers studeerde onlangs af (foto).

8/9

Wetenschaps­ beleid

10

Existentialisme

catastrofale evenwichten noem ik die­ maken dat Europa geld geeft aan centra die het niet waard zijn en bepaalde kansmakende centra niet steunen. In de Verenigde Staten is dat euvel minder sterk aanwezig. Daar heb je nationale commissies die oordelen. Wie moet bij ons het re­ searchwerk over bijvoorbeeld kera­ mische materialen beoordelen. Je kunt in ons land geen commissie van tien mensen samenstellen zonder dat daar mensen bij zitten die betrok­ ken zijn bij dat project. In onze klei­ ne landen hebben we voor sommige disciplines onvoldoende onaf hanke­ lijkeexperten.' 'Als onze nationale staten een stuk­ je van hun soevereiniteit op dat ge­ bied verliezen, zoals dat ook op eco­ nomisch vlak is gebeurd, dan is dat een goede zaak. Nu is het stramien van eeriijke concurrentie op basis van kwaliteit, de researchmarkt zo u wil, de vrije markt van wetenschap verstoord.' vervolg op pagina 3

Plan voor management­opleiding Het College van Bestuur van de KUB wilsamen met de Technische Universiteit Eindhoven een postdoctorale management­opleiding opzetten. In januari 1990 moet de opleiding van start gaan. Een concreet plan ligt ter goedkeu­ ring bij de universiteitsraad. Aan de sociale en economische faculteiten is het verzoek gedaan om nog voor de vergadering van de universiteits­ raad op 28 september bevoegdhe­ den aan het Tl AS te vertenen. D e tweejarige cursus, de zogenoemde executieve Master of Business Ad­ ministration (MBA), moet mensen uit het bedrijfsleven opleiden voor management functies op middel­ baar en hoger niveau. Men denkt aan medewerkers van research­ en developmentafdelingen van grote ondernemingen. Het secretariaat is vooralsnog ge­ vestigd aan de Eindhovense univer­ siteit. Te zijner tijd zal de opleiding ondergebracht worden bij een op te richten interuniversitair instituut, dat vanuit de KUB ondersteund moet worden door het Tl A S . De opleiding bestaat uit dertig blok­

ken van 2 Vi dag, verspreid over an­ derhalf jaar. Voor het afstuderen staat een halfjaar. Een cursist moet rekenen op een totale studiebe­ lasting van 1.700 uur. Het inschrijf­ geld van de complete cursus be­ draagt 60.000 gulden, exclusief de 15.(XX) gulden verblijfskosten voor het congrescentrum, waar de oplei­ ding wordt gegeven. Het college venwacht dat de Katho­ lieke Universiteit Leuven ook zal par­ ticiperen in de MBA­opleiding. Daarnaast denkt het college univer­ siteiten in Engeland, D enemarken, Frankrijk, Italië en Duitsland ervoor te interesseren. De rector van de Leuvense universi­ teit, prof. dr. R. D illemans, zei des­ gevraagd over de 'driehoeksverhou­ ding' Tilburg­Eindhoven­Leuven dat men er in Leuven 'enthousiast' over is, maar de vraag tot samenwerking van Tilburg en Eindhoven kwam in

Leuven op een ongunstig moment omdat Leuven in beslag werd geno­ men door initiatieven om te komen tot een internationale business school. 'Dat heeft in de jongste twee jaren alle aandacht van onze top­ mensen gevergd', aldus Dillemans. Bovendien doceerde een van de beste mensen de afgelopen twee jaar in Harvard en raakte Leuven Barten kwijt aan de KUB. 'Maar als rector zal ik mij er voor inzetten dat deze interessante formule niet teloor ^^'■'

(GR/EV)

Unlvers in de war De nummering van Univers is de laatste tijd in het ongerede geraakt. Nummer één van dit semester (25 augustus) w a s abusievelijl< genummerd met 35; bij nummer t w e e stond een verkeerd jaargang ver­ meld. Voor de goede orde: U heeft nu Univers nummer drie, jaargang 27 in handen. Onze excuses voor het onge­ mak.

COLOFON

MATSERTJES TE BERDE

^ ^ m a t s e r t j e s ■■■ 'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. DEELT.STUD.: Jurid. avondstudenten vereniging 'Tot Persitit' is er voor jou. Wij organiseren: excursies, gastsprekers en behartigen jouw belangen via faculteitsbest. Wordt voor/ 15,— p.jr. lid en bel 's avonds 01804-30745 of 03453-2383 voor meer informatie. VERHUIZEN: Goed en voordelig verhuizen/iets te vervoeren binnen en buiten Tilburg, ook 's avonds en in de weekends. Verlengde Merceds-bus met chauffeur. Tel. 435857. (Tussen 18.00 en 20.00 uur.) DIES-FEEST KUB: Donderdag 21 september 1989 in gebouw A. en feesttent. Aanvang: 20.15 uur met Cor van Geffen (Clowneske pantomime) in de aula. Daarna feest met Combo Jan Vesters. Trio Joep Peters, Disco Locomotion en Midi in 'P.V.-Café', koffiekamer, foyer en tent. HARD GESTUDEERD?: Heb je de hertentamens overleefd? Wil je de saaie theorie uittesten in de praktijk? Mooi zo, dan zijn wij precies wat je nodig hebt! Schrijf je in bij Integrand voor een bedrij fsopdracht. Kom langs op 0-76 van 10.00-12.00 of 14.00-16.00 uur, of bel 013-635612.

PLATO: pakt uit!!! Wo. 13 sept. culturele avond met om 21.30 een cabaret-optreden van Willem Woelwater. Do. 14 sept. slotfeest van de open tijd. Met een optreden van de Amsterdamse band 'Furn'. Tot ziens! FEEST??? Een receptie, borrel of feest wordt voor redelijke prijzen verzorgd in het sportcentrum K.U.B. Academielaan 5, Tilburg. Informeer eens!!! 013-663010. MÈÈÈÈÈÈÈH: Bent u ook een rechtsschaap? Neen, want ik lees Sec-Jure. CEBOJUF: Wilt U een boekenbestellijst opgestuurd krijgen, schrijft U dan naar Cebojuf, kamer 0-48, Postbus 90153,5000 LE Tilburg. Sluit U wel een aan u zelf geadresseerde voldoende gefrankeerde enveloppe in?! 13 SEPTEMBER...: kom voor meer informatie over Integrand langs op de stand in gebouw A tussen 10.00 en 16.30 uiu-. TE KOOP: Golf, 1600cc. Vijfdeurs, automaat. Bj. 1986. In prima staat. Eerste eigenaar! Tel. 013-430954. AUTORULES: Autorijschool Wim Bijvoet, Marie Koenenlaan 111, tel. 013-671599. Een waarborg voor goede lessen. Beginners-aanbieding.

Anti-semitisme op de universiteit Per toeval vond ik op een prikbord op de Universiteit een artikel uit het Nieuwsblad van 5 augustus 1989 'Britse politicus valt Israel aan', voorzien van een handgeschreven commentaar. Ik ben naar de informatiebalie gelopen en heb gevraagd wat dit te betekenen had. Mij werd medegedeeld dat men er verder ook niets van wist, maar dat al enkele exemplaren door medewerkers verwijderd of ingeleverd waren. Ik besloot een tochtje te maken langs een aantal mij bekende prikborden en ik wist in de kantine nog twee exemplaren te vinden.

TE BERDE

Schokkend is de teneur van het commentaar: 'Ondanks de Jodenlobby die in het 'vrije' westen de media in handen heeft, is dit bericht nog mogelijk! Voor hoe lang nog! Nog even en dan schrijft de jood ons compleet voor wat wij moeten geloven! Nieuwsblad op 5 aug. 1989'. Het schokkende ligt niet in de onzinnige boodschap zelf, maar de omstandigheid dat ze gespeend is van alle intelligentie en subtiliteit. De stijl zou niet misstaan hebben in het Duitsland van de dertiger en veertiger jaren. Ook toen werd immers de wereldpers gecontroleerd door 'de Joden' (nietwaar?) en Goebbels zou 'de Joden' het brutale liegen uitdrijven (een letterlijke en dus lelijke vertaling). Radicale groeperingen hebben traditioneel een bijzondere kijk op actuele gebeurtenissen en wanneer hun visie niet door de publieke opinie of de media gedeeld wordt, dan is dat steeds vanwege een complot van bijzonder mysteUnivers

-rieuze, zich aan het oog van de bevolking onttrekkende clubs. Vanzelfsprekend zullen genoemde groeperingen ons wel even helpen de waarheid in te zien en een van de eerste stappen daartoe is het blootleggen van deze geheime clubs of lobby's. Grappig is bovendien de keuze van het woord 'wij': in de aangehaalde zin moet een afstand wij versus de jood gecreëerd worden. Het woord wij zal in de gedachtengang van de auteur dan wel slaan op de Nederlanders, de Ariërs, de christenen of de nette mensen? Ik kan alleen maar hopen dat niemand van de (zo al bestaande) groepen zich door dat vettige wij aangesproken zal voelen. Waarom getroost iemand zich nogEil wat moeite met het verspreiden van aantoonbare onzin? Waarom denkt iemand juist op deze Universiteit medestanders voor dergelijke ideeën te vinden? Probeert men te provoceren en reacties als deze uit te lokken? Waarom nu? Waarom legt iemand de link Israël-joden-'jodenlobby in de media'? Denkt men nog na over bepaalde lidwoorden in gevallen £ds: de joden zijn ..., de Surinamers denken ..., de protestanten geloven...? Eén idioot kan in ieder geval meer vragen dan tien wijzen kunnen beantwoorden. Toch denk ik dat het goed is als men probeert een aantal vragen te stellen en vooral te beantwoorden. (Advertentie)

GEEN: Kritische rechtenstudenten lezen Sec-Jure. Stuur voor een abonnement een kaartje met je naam en adres naar Facuheitsblad Sec-Jure, postbus 90153, postvak B 1020, Tilburg. ENQUÊTEURS: Marketingstagiaire zoekt enqueteurs/trices voor een testmarkt van een nieuw produkt. Heb je interesse en van 11 t/m 30 september gedurende enkele dagen tijd om wat bij te verdienen. Bel dan 632481 (ma. t/m do. na 18.00 uur, vragen naar Erik). VIDEOFEEST: Stichting Wie organiseert samen met de TIK op 20 september vanaf 20.30 uur weer het introductie reuniefeest. Ben je gefilmd? Kom en zie jezelf terug op een reusachtigfilmscherm.Entree slechts ƒ2,50. TUD OVER!?: Imphasys zoekt nog enkele mensen om applicaties te bouwen m.b.v. de nieuwe (4e generatie) database ontwikkelt. Tool Advanced Revelation. Voor opleiding wordt gezorgd. Tel. 040-427077. CEBOJUF: 10% besparen op de aankoopsom van al je juridische literatuur? Dat kan door te bestellen bij Cebojuf. De bestellijsten zijn verkrijgbaar in de hal van gebouw B. De besteltermijn loopt van ma. 21-08 t/m wo. 27-09. InHchtingen: kamer 0-48. Tel. 662998 tussen 16.00 en 17.00 uur^ MET NEUSPEUTEREN...: schiet je niet veel op! Ben je op zoek naar een interessantere bezigheid? Schrijf je in bij Integrand voor een bedrij fsopdracht. Kom 13 september langs op onze stand in gebouw A tussen 10.00 en 16.30 uur.

STUDEREN IS AL DUUR GENOEG...

voor al uw rijbewijzen! kursuspakket auto: 15 lessen + examen /69S,=

BOEKENMARKT: Stichting Wie organiseert op 14 september in PZ 203 een 2de hands boekenmarkt. Inleveren boeken van 13.00 tot 14.30. Kopen vanaf 15.00. Vanaf 17.00 tot 18.00 afhalen geld en restanten boeken. GFTAARLES: 3e jaars studente conservatorium zoekt enthousiaste leerlingen voor gitaarles klassieke stijl. Voor informatie bel: Mirjam, Muiderslotstraat, 013-635609. NIEUWE ATLETIEKBAAN: Vanaf 4 september kun je terecht op de nieuwe kunst- of atletiekbaan achter de stadssporthal (Goirleseweg). Voor meer info zie sportnieuws elders in dit blad. Houdoe. CURSUSSEN: Taleninst. Bogaers voor (bijna) alle talen. Dagen avondopl. kleine groepen. Alle niveau's! Nieuw: Pools, Arabisch, Nieuw-Grieks, Servo Kroatisch (Joegoslavisch) en Hongaars. Start sept. Bel snel voor meer info: 013-347664 (liefst V. 17.00-19.00 uur i.v.m. drukte).

redaktie eddie vaas (hoofdredakteur) lennart kik, angela van schendel (assistente) michel knapen

exkl de we«eli|ke bijdrage van f 62,- tot 20 jaar en f 124 - vanaf 20 laar

ujq 3

Opsturen naar NBBS Reizen, Postbus 360,2300 AJ Leider

STUVER DE STUDENTENVERZEKERING VAN NBBS REIZEN Gratis Universiteits Agenda bij: (op vertoon van geldige kollegekaart)

medewerkers Caspar Janssen, gerard rutten, jutta chorus, monique mulder, nicole van overmeir, paul van dijk, peter van zoest columnisten j boelhouwer, c van diek, p engels, k soudijn samenstelling redaktieraad prof mr p van saters (voorzitter) dr h van erp, prof dr j I goedegebuure, prof dr p ruys, m ackarmans (adviseur), drs th schouw, r lazaroms, g siegelaer officiSIe mededelingan afd interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angala van schendel

kopn

alle kopij moet uiterlijk op donderdag de weak vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) f a x n r 662996 of 663019 foto rien siers landelijk samenwerkingsverband hoger onderwijs persbureau (hop) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), cursor (eindhoven), delta (delft), folia (uv amsterdam), ku-nieuws (nijmegen) mare (leiden), observant (maastricht), u blad (utrecht), uk (groningen) en universiteitsblad (twente) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau

a

ASA studenten Lttzendbureaii Dentos Die Doen

s

univers

THEO PETERS

korvelseweg 32 - tilburg tei.: 013 - 356935

DIES-FEEST KUB:: Kaartverkoop (max 2500 kaarten) van: maandag 11 t/m vrijdag 15 september van 12.00-14.00 uur in de hal van gebouw B en op dinsdag 12 september van 17.30-19.00 uur in de koffiekamer gebouw S. Zodra de kaarten op zijn, stopt de verkoop. De toegangskaan bevat 3'/2 konsumptiebon en kost/ 5,—.

tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad)

Kollegegeld, kamerhuur, studieboeken, een geknepen beurs. Als student kun je je geen bokkesprongen veroorloven Maar speel je op zeker. Stuver, de studentenverzekering van NBBS Reizer voelt met je mee (we zijn immers zelf student geweest). En heeft een aantal verzekeringen ontwikkeld waar je niet extra voor hoeft te bezuinigen. Je gezondheid èn je dure spulletjes zijn daarmee prima verzekerd. Vanaf f 448,-* per jaar je eigen ziektekostenverzekering en vanaf f 60,- een prima pakketverzekering (aansprakelijkheid en inboedel). Vraag snel de folder aan, met de bon of bel 071-253333 Stuur mij de STUVER-foider Naam: Straat: Plaats:. Postkode:

PLATO: pakt uit!! Ma. 11 sept.: boek + film lezing over en de film zelf: 'The unbearable lightness of being'. Di. 12 sept.: cocktail party met div. bekende en onbekende cocktails gerjiak je in een tropsiche stemming. Tot ziens!

cleVolKSM.x>ant 8 september 1989

abonnementen voor niet-universiteitsleden f AO,- per jaargang

y

OPENING

Het zelfstandig kloppend hart van de universiteit Q

te)

dr ichouw,

De rectores en collegevoorzitters die maandag het woord voerden, kunnen de handen niet op elkaar krijgen voor het plan van de W D om de instroom van studenten in het wetenschappelijk ondenwijs te beperken via selectie op eindexamencijfers en vakkenpakketten. De poging om op deze wijze het afstudeerrendement te verbeteren is 'een schijnoplossing', meent drs. L.E.H. Vredevoogd, voorzitter van het college van bestuur van de Rijksuniversiteit Limburg. Hij vindt cijfers en eindexamenpakketten geen waterdichte voorspellers van succes tijdens de latere studie. 'Anderzijds, en dat is belangrijker, betekent een verscherping van de selectie op deze criteria ongetwijfeld dat onvermoed talent ten onrechte wordt uitgeselecteerd,' aldus Vredevoogd. Drs. J.G.F. Veldhuis, voorzitter van het college van bestuur van de Rijksuniversiteit Utrecht, vindt selectie aan de toegangspoort van de universiteit onnodig omdat er immers structureel geselecteerd wordt via het secundair onderwijs. 'Het bovenste niveau heet niet voor niets voorbereidend wetenschappelijk onderwijs,' aldus Veldhuis. 'En het Nederlandse vwo behoort tot de beste soorten van de wereld, zeker als het gaat om het niveau van wiskunde en natuurwetenschappen.' Maar er was ook een dissident geluid te beluisteren in de rijen van universiteitsbestuurders. De scheidende rector magnificus van de Erasmus Universiteit in Rotterdam, prof. dr. A.H.G. Rinnooy Kan, vindt selectie zinvol als ook andere kwalrterten dan goede eindexamencijfers een rol spelen. 'Te denken valt aan een combinatie van algemene met persoonlijke gesprekken, afhankelijk van de omvang van de studierichting en van facultaire en universitaire voorkeur. Als gunstig neveneffect mag dan ook bij de toegelaten studenten een veel sterkere universitaire loyaliteit voorspeld worden dan in een situatie waarin, zoals nu, iedereen overal even welkom is. Studen-

De opening van een academisch jaar aan de Nederlandse universiteiten v\/as nog nooit een dag vol verrassingen. Wie de afgelopen weken een paar keer een krant heeft ingezien, kon moeiteloos de thema's voorspellen die op maandag 4 september aan de orde zouden komen. De actuele discussie in het wetenschappelijk onderwijs heeft zich dankzij de verkiezingscampagne van de VVD toegespitst op de vraag of er wel of niet onder aankomende studenten moet worden geselecteerd. Voor de spreker die graag in de toekomst blikt, is er verder natuurlijk het Europa van 7992. Gelukkig bevat ook erwtensoep uit blik wel enkele stukjes worst. ten-gezelligheidsverenigingen zijn van dit principe al geruime tijd op de hoogte.'

AFSTUDEERPREMIE Vanaf de zijlijn werd Rinnooy Kan gesteund door voorzitter mr. C. van Lede van het Verbond van Nederlandse Ondernemingen, die als gastspreker optrad aan de Rijksuniversiteit Leiden. Van Lede is niet alleen voorstander van selectie, hij vindt dat het studierendement ook op andere manieren verbeterd mag worden. Onder meer door financiële prikkels voor de universiteiten, zodat die voordeel krijgen bij een goede voortgangscontrole en begeleiding van de student. De student zelf kan volgens Van Lede worden aangemoedigd door toeslagen op de studiebeurs bij een meer dan gemiddelde voortgang of door afstudeerpremies in studierichtingen waar tekorten bestaan op de arbeidsmarkt. Het leek hem ook zinvol om de student een groter deel van de studiekosten te laten lenen, waardoor deze gedwongen is het risico af te wegen dat de studie niet met succes wordt afgerond. Waartoe het Europa van de jaren negentig de universiteitsbestuurders te inspireren vermag, moge blijken uit de titels die aan de redevoeringen werden meegegeven: 'Eurofiese uitdagingen voor de universiteiten'

European Studie Program van start de van

verder 3n)

Afgelopen maandag gaf rector R. de Moor het startschot voor het European Studie Program. Zo'n 24studenten volgen het half-jaarlijkse programma over de Europese economie. Behalve Nederlandse studenten participeren studenten uit Amerika, Engeland, België, Frankrijk. Turkije en Italië. Univers

(Limburg, Brinkhorst), 'De universiteit op weg naar de Europese markt' (Twente, De Smit), 'Utrechts Europese ambitie' (Utrecht, Van Ginkel), 'De universiteit en het Europa van de toekomst' (Tilburg, Dillemans), 'Kein Europa ohne Europaer' (VU Amsterdam, Von der Gablenz), 'Gezamenlijk de jaren negentig in' (Delft, Schenck) en heel simpel 'Op weg' (Eindhoven, Tels). De ambities die achter deze titels schuilgaan, komen in even grote mate overeen. Eindhoven wil 'uitmuntend' zijn, Twente hoopt een 'internationale toppositie' in te nemen en Utrecht wil haar binnen Europa reeds 'erkende positie' verder versterken. De Rijksuniversiteit Groningen houdt in ieder geval haar ambitie nog even beperkt tot het regionale vlak. De Groningse rector magnificus, prof. dr. L.J. Engels, ziet het als de belangrijkste uitdaging voor de nabije toekomst om een samenwerking tussen wetenschappelijk en hoger beroepsonderwijs tot stand te brengen in het noord-oosten van het land. Fusie of integratie van universitert en hogeschool wijst Engels van de hand - hij denkt vooral aan de ontwikkeling van een gezamenlijke strategie 'gericht op het tot stand brengen en in stand houden van een wer-

vend netwerk van opleidingen, diversvan orie'ntatie, niveau en inrichting, doelmatig over de instellingen verdeeld en waar dienstig in samenwerking ontwikkeld, gefinancierd en verzorgd.' Een flinke stap verder ging de Nijmeegse collegevoorzitter ir. W.C.M, van Lieshout, die al jarenlang pleit voor de mogelijkheid van fusie tussen universiteit en hogeschool. 'Een opheffing van de formele barrière tussen universiteiten en hogescholen zou in elk geval leiden tot een grotere diversiteit van instellingen. De profielen zullen daardoor sterker gaan verschillen. Sommige instellingen gaan een breed aanbod van algemene beroepsgerichte opleidingen verzorgen, andere zullen zich beperken tot opleidingen die voorbereiden op de beroepsbeoefening.

VERLANGENS Ongetwijfeld zullen er ook universiteiten zijn die zich beperken tot de klassieke taakstelling, het verzorgen van opleidingen die sterk steunen op de wetenschapsbeoefening.' Een academisch jaar kan natuurlijk niet geopend worden zonder dat de verschillende redenaars 'Den Haag' aanspreken met verlangens als meer geld en meer autonomie. Zo maakte de Eindhovense rector prof. ir. M. Tels zich kwaad over een politiek die het 'gemakkelijker en waarschijnlijk ook zaliger vindt te toornen dan te verbeteren. Aan politici die ons eerst te weinig geld geven om een beter onderwijssysteem op te zetten en die ons vervolgens verwijten dat ons onderwijssysteem niet goed werkt, kunnen we alleen maar antwoorden, dat we hen geen erg faire politici vinden.' Prof. dr. C. Datema, rector van de Vrije Universiteit, stoorde zich met name aan het grote hoeveelheid 'stukken' die geproduceerd worden, al dan niet op verzoek van hogerhand. Hij stelde voor om de in een

vervolg van pagina 1.

De Europese humanistische traditie Vreest de rector niet dat straks in Europa de verhoudingen wat anders komen te liggen tussen de diverse universiteiten? 'Dat moetje kunnen aanvaarden; de gevolgen van eerlijke concurrentie moeten kunnen spelen. Straks kunnen de ware belangrijke centra zich beter profileren op topniveau. Waar nu alle diploma's van Nederlandse universiteiten gelijkgeschakeld zijn, zul je in de toekomst diploma's hebben die zeer ongelijk in waarde zijn wanneer je er zoals in de VS- de naam van de universiteit aan toevoegt. De industrie heeft nu al een lijstje met voorkeuren. Onvermijdelijk gaan de studenten in de toekomst vlotter kunnen reizen, en vooral de doctorandi en postgraduates gaan kiezen waar het hen goed uitkomt, waar zij een research-omgeving vinden die vruchtbaar is. Wij zijn zeer goed en attractief voor jongeren tot 22 jaar

maar het schort onze landen vooral op het vlak van postgraduate vorming.' Hoe staat de rector tegenover de 'brain-drain' van Leuven naar Tilburg waar enkele Leuvense corifeeën belangrijke projecten opzetten? ' Binnen Europa is dit geen braindrain . We moeten tot een ruimte komen waar dit niet meer als een verlies van mensen wordt aangevoeld. Ze zijn niet verloren als ze in Tilburg of Grenoble gaan werken. De salarissen zijn in Europa vergelijkbaar en dat ligt voor de uittocht van Europa naar de VS. wel anders. Iemand die zich van de West- naar de Oostkust van de VS. verkast wordt daar ook niet beschouwd als zijnde verloren. U legt sterk de nadruk op de ethische grondslag. Vreest u niet dat de humanistische waarden binnen een

tweejaarlijkse cyclus verschijnende ontwikkelingsplannen van de universiteiten en het overheidsplan voor het hoger ondenwijs (HOOP) minder vaak uit te brengen. 'De wereld en zeker de universitaire wereld verandert in twee jaar niet zo ingrijpend, dat een intrinsieke behoefte ontstaat aan een volgend meerjarenplan.' Als de documenten bijvoorbeeld eens in de vier jaar zouden worden gemaakt, zouden zij volgens Datema 'meer hout kunnen snijden' - zeker als zij de basis vormen voor een eveneens vierjaarlijks bestuursakkoord tussen overheid en instellingen, waaraan een financiële paragraaf wordt toegevoegd. De voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit van A m sterdam, drs J . K . M . Gevers, vond het te betreuren dat de universiteit zich zo gedachtenloos heeft laten meeslepen in het hele proces van opzet, financiering en regulering van de verzorgingsstaat. 'De universiteit is zich gaan gedragen als een onderdeel van de overheidsdienst', zei hij. 'Overheidsdienaren en bewoners van de academie zijn een soort van verbastering van eikaars taal gaan spreken.'

STEM KWIJT Het hart van de universiteit moet weer zelfstandig gaan kloppen, zo zei Gevers. 'We zijn onze stem kwijt, we moeten die terug krijgen en de plaats waar een universiteit haar stem gebruikt is in het intellectuele debat... Wat zou het een prachtige, even opzienbarende als vanzelfsprekende ontwikkeling zijn, wanneer de universiteiten in het laatste decennium van deze eeuw het intellectuele leiderschap in het publieke debat weer zouden innemen.' (JD/HOP)

groter Europa in de verdrukking zullen komen? 'Ik vrees vooral de verdrukking door de overheid en de verzoeking door de industrie. De Europese universiteiten, waar wetenschap volgens de humanistische Europese traditie ten dienste staat van de mens, moeten die uitdaging aankunnen. Als u de nieuwe technologieën louter laat vinden en ontwikkelen door universiteiten die bewust dit soort approach schuwen, dan denk ik dat we met zijn allen in de verdrukking komen. Het is goed dat er ergens behoeders van de wetenschap in de rechte lijn opereren, anders krijg je een model waar men in blinde adoratie staat voor uitvindingen en die bewondering is vaak zo groot dat men niet meer ziet wat de nadelen zijn. De psychologische gevolgen van artjeidsbelasting wordt in Seoel niet bestudeerd. Onafhankelijke universiteiten kunnen in de keuze van de domeinen en beheersen van het eindprodukt een rol spelen. (EV) 8septennber1989

K

Prof. Verheijen opent pand Plato 'Deze dag is een grote dag voor Tilburg als onderwijsstad', orakelde prof. Piet Verheijen afgelopen maandag bij de opening van het Platopand. De voorzitter van het College van Bestuur van de KUB mocht aan de slinger trekken waardoor het honk van de studentenvereniging werd 'uitgepakt'. 'Ik hoop', zei Verheijen, 'dat deze opening symbolisch is voor de openheid van Plato.' De euforische avond begon met een receptie waarbij vele verenigingen het Platobestuur kwamen feliciteren. Het werd pas echt bomvol in de St. Josephstraat toen Verheijen na de opening een vat bier weggaf. Het eerste pilsje tapte hij voor de huidige voorzitter van Plato, Bart van Hoorn. (PvD)

Rosenmöller: zieltjes ]/\/innen voor Groen Links

den bij de Tweede Kamerverkiezingen een grote miskleun. De voordracht hield verder het midden tussen propaganda voor lijst zes en een analyse van de politieke situatie en de rol van de vakbeweging daarin. Veel zieltjes heeft Rosenmöller niet kunnen winnen, de aula zat nog niet eens voor een kwart vol. (RvH)

KUB wordt 62 jaar Donderdag 21 september is het zover, de KUB viert dan voorlopig haar 62ste verjaardag. Van gebouw A tot gebouw C, in aula en feesttent kunnen studenten en medewerkers zich vermaken. De Antilliaanse groep Midi zal de tentgangers trachten te verleiden tot een dansje. Het charmante optreden van Midi tijdens het P.V.-Lustrum slotfeest heeft opnieuw voor een uitnodiging tot spelen gezorgd. De jazzy tonen van het trio Joep Peters zijn die avond te horen in de koffiekamer van gebouw A. Voor de paartjes en zoekenden is er gelegenheid om 'cheak to cheak' te dansen onder leiding van de band Combo Jan Vesters. Een welkome variant is het pantomime-spel van Cor van Geffen, zijn zwijgzame act dient als opwarmer. De enige wanklank in de organisatie is de afzegging van de Disco-locomotion wegens een televisie optreden. Léon Lejeune van de personeelsvereniging moppert na het binnengekomen telefoontje een beetje na. 'Het is jammer maar we zullen wel op tijd iemand kunnen vinden die de disco afdeling voor zijn rekening kan nemen', aldus Lejeune. De toegangskaarten voor het feest kosten vijf gulden en zijn van 11 tot 15 september verkrijgbaar in de grote hal van gebouw B. Op 1 i september zijn ze in gebouw S te koop van 17.30 tot 19.00 uur. De officiële verjaardag, 25 november, wordt op donderdag 30 november gevierd. (RGL)

Paul Rosenmöller Op de allerlaatste dag voor de verkiezingen, afgelopen dinsdag deed Paul Rosenmöller een poging om nog wat stemmen te winnen voor Groen Links. Op uitnodiging van de werkgroep Polek betoogde hij dat het een verschraling zou betekenen voor de Nederlandse politiek wanneer er ter linkerzijde van de PvdA geen sterke oppositiepartij zou bestaan. In zijn lezing betreurde de (bijna) gewezen vakbondsman het dat de vakbeweging zich niet eerder duidelijk heeft uitgesproken vóór de progressieve partijen. Dit zou echter niet in de vorm van een stemadvies aan de leden moeten gebeuren, aldus Rosenmöller, want dat bleek drie jaar gele-

TIGEAK organiseert marathoncongres De universiteit gaat haar eerste marathoncongres tegenmoet. Het thema de organisatorische gevolgen van fusies en overnames staat gedurende 24, 25 en 26 oktober centraal. TIGEAK, stichting Tilburgse Gezamenlijke Aktiviteit, organiseert dit voor de KUB historische evenement. Het congres is onderverdeeld in workshops, lezingen en een forumdiscussie onder leiding van financieel economisch redacteur

Hoge Leraar

Waar krijgen eerstejaars Jes van? In toenemende mate alleen nog maar van speciaaJ voor het onderwijs ingehuurde jonge goedkope en onbekende doctorandussen. Is dat erg? Ja, dat is erg. Niet dat boeren niet welkom zijn. Niet dat ze de stof niet kunnen ovenvaaien. Dat ze niet behulpzaam zijn bij het surveyeren. Niet dat ze het nakijken hebben bij een multiple choice. Maar laten we wel wezen: het massawerk overlaten aan de lesboeren, met alle respect, geeft iets tweederangs aan eerstejaars. Met veel poeha worden studenten naar Tilburg getrokken. Met peperdure PR wordt men verleid in Tilburg te gaan studeren. Kwaliteit is er. Coryfeeën. Zij die momenteel gezicht geven aan de Tilburgse economiebeoefening bijvoorbeeld laten hun gezicht niet zien voor de volle collegezalen [zodat ze misschien vol blijven). Waarom ontmoeten economiestudenten hun fans wél in de krant, in de Top Veertig, op TV, in de glossy magazi-

Univers

KUB-personeel fietst door bosrijk Brabant

Ruim 180 KU B-medewerkers reden afgelopen vrijdagmiddag het fietsparcours van de Brabanttoer. De 40 km lange rit ging richting Dorst (Breda) via Gilze Rijen en terug. De uitgelaten deelnemers die verplicht waren vier en een half uur in het zadel te blijven zitten, genoten zo in een rustig tempo van de bosrijke omgeving. Tijdens de toer moesten de uit vier personen bestaande teams een limerick verzinnen, vragen beantwoorden en meedoen aan kinderspelletjes. Deze activiteiten leverden de deelnemers punten op waarmee een cadeaubon van 25 gulden kon worden gewonnen. Onder het genot van een gecombineerd koud en warm buffet werd er 's avonds opnieuw gelachen om de skippie-bal die niet vooruit wilde. De nu ook aanwezige partners lachten enigzins jaloers mee. De Antilliaanse band Midi animeerde het gezelschap tot voornamelijk LatijnsAmerikaanse dansen. Energieke partners trokken de nog wat stijf gefietste KUB-medewerkers de dansvloer op. (RGL) drs. Paul Frentrop van NRC Handelsblad. Verschillende aspecten van fusies en overnames komen aan bod zoals: het onderhandelingsproces, vijandige overnames, de financiering en de rol van de aandeelhouder. De inleidende lezing op 24 oktober wordt verzorgd door J . Dalhuisen RA, lid fusie & overname team Arthur Andersen & Co. Tigeak, sinds februari opererent, is zelf ook ontstaan uit een fusie van zeven verenigingen. De aaneengesloten verenigingen zijn VITE, EFACT, TAOP, TEV, Input, Marketing Associatie en Isabest. 'Clubs' die afhankelijk van hun faculteit tot nog toe uitsluitend congressen organiseerden over hun bijbehorend veld zoals economie, recht en psychologie. 'Doorsamen te gaan werken hebben we meer deskundigheid in huis gehaald waardoor de doelgroep kan worden vergroot', aldus een enthousiaste voorzitter. Marijke Vink. De verenigingen blijven voor hun eigen leden congressen en studiereizen organiseren.

Secretaris Ronald Voets meent dat het gekozen onderwerp twee voordelen biedt. Enerzijds fuseren steeds meer ondernemingen in verband met de open grenzen van Europa 1992, waardoor het ondenwerp voorlopig actueel blijft. Anderzijds is het aspect van de organisatorische gevolgen nog het minst door de media behandeld. 'Een gat in de markt dus', grapt Voets. Het congres wordt gefinancierd door het bedrijfsleven, de verenigingen hebben uit eigen pot 500 gulden bijgelegd. 'Het lijkt niet veel op het eerste gezicht maar sommige verenigingen moeten opjaart>asis meteen budget van 2(XX3 gulden rondkomen', licht de voorzitter toe. De financiering is nog niet helemaal rond maar toch stelt Vink nu al vast dat de entreeprijzen voor studenten laag zullen blijven. 'Minimaal vijf en maximaal tien gulden'. Genodigden uit het bedrijfsleven compenseren deze onrendabele studentenbijdrage. (RGL)

nes, in de verkiezingsstrijd zelfs, maar niet op het schoolplein? Waarom zien we Hoge Leraar Sijben wel voor het Jeugdjournaal om uit te leggen aan kinderen - hij kan en wil het dus wel - wat inflatie is, een beurskrach of een valutamarkt? Waarom zien we Hoge Leraar Kapfeyn pas in een werkcollege in het derde jaar? En waarom is professor Van der Ploeg wd te porren voor een college op Prinsjesdag maar niet in het propedeuse? Het antwoord is uiteraard minder simpel dan de vraag. Toch hoor je Hoge Leraren weleens schamperen: 'dat primaire gedoe is stomvervelend, het simpele knutselwerk is niet meer aan mij besteed, ik heb geen tijd, ik doe fundamenteel onderzoek en heb mijn handen vol aan het begeleiden van promovendi, dan moet ik ook nog besturen en goede lesboeren inschakelen. Als de studenten hun lesjes geleerd hebben mogen ze bij mij langskomen'. De coryfee heeft genoeg redenen om op afstand te blijven. Triest is het daarbij dat de KUB niet prat kan gaan op een voltijdse (cory)fee. Een Hoge Lerares. Er zijn wel was lesboerinnen maar veel te weinig. Dat is geen goede beurt voor een instelling die zegt zich o.a. te profileren als emancipatiegericht. Eerstejaars-economie krijgen binnenkort dan toch hun professor, dat paradepaard der wetenschap. De didactisch als prima bekend staande lesbróeder Van Schalk wordt Hoge Leraar Empirische Marco-economie. Qua uiterlijk zullen de proppenstudenten geen verschil zien in die transformatie. Ook qua pedagogisch nut zal d^^an dit jaar wel zijn betekenis houden. Toch benieuwd of hij de komende jaren de kastanjes uit het vuur blijft slepen of dat hij op een voetstuk verdwijnt, omgeven door die sprookjesachtige mist? Eerstejaars mogen waar voor hun collegegeld;i'erwachten. Best bediend worden door de chef kok. Eerstejaars serieus nemen is hen (ook uit PR oogpunt] confronteren met de neus van de Tilburgse zalm. Ook al is dat een neusje.

8 september 1989

JUBILEUM

Prof. Schoordijk: ambassadeur en artiest 'Voor U is geen redding meer mogelijk.' Hoeveel juristen zouden drt ooit van Schoordijk te horen hebben gekregen? Het is slechts een van de favoriete uitspraken van de hoogleraar burgerlijk recht en handelsrecht. Zijn adres is waarschijnlijk het meest bekende van Brabant. Vele malen is het 'pand Kennedylaan 8 in Golrie' immers verkocht, bij wijze van college-voorbeeld. Een college van Schoordijk is iets bijzonders. Vooraf verkast menig student naar de achterste rijen omdat bekend is dat hij vragen stelt aan zijn publiek. Sommigen houden het na enkele weken al voor gezien; het college heet dan te moeilijk te zijn en de stof lijkt weinig verband te houden met de werkcolleges. Anderen zijn juist blij met de andere invalshoek die hen voor de voeten wordt geworpen. Eerstejaars-dagstudenten blijven vanaf dit jaar verstoken van de redevoeringen van de hoogleraar. Het afgelopen jaar liet hij in een interview met Univers weten zich te storen aan het 'geroezemoes' van studenten. Zijn collega en vriend prof. mr. J . Deelen valt hem daarin bij: 'Er is niets moeilijker dan een onbeschreven blad.' 'Met het klimmen der jaren is collega Schoordijk gevoeliger geworden voor het gebrek aan gemotiveerdheid', aldus prof. mr. Ch. Geppaart, decaan van de rechtenfaculteit. 'Hij heeft het zo lang volgehouden omdat hij meent dat eerstejaars het recht hebben om geconfronteerd te worden met de problemen van het privaatrecht. Hij vindt dat je ze het beste de volle laag kunt geven.'

BIBLIOGRAFIE Schoordijk is niet alleen bekend bij Tilburgse juristen. Hij heeft zo'n 300 publicaties op zijn naam staan, onder meer geschreven als redacteur van het Weekblad voor Privaatrecht, Notarisambt en Registratie (WPIMR). Geen wonder dus dat hij afgelopen vrijdag onder meer een bibliografie van zijn eigen werk kreeg aangeboden. 'Schrijven is voor hem geen vak, geen beroep, maar een levenshouding', verklaarde prof. mr. J . Vranken, hoogleraar burgerlijk recht en burgerlijk procesrecht, tijdens de receptie in de Portrettenzaal. Zelf heeft Schoordijk wel eens laten merken dat dit schrijven niet altijd van een leien dakje gaat. Zoals in het voorwoord van zijn 'Algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht naar het Nieuwe Burgerlijk Wetboek' (1979). Daarin schrijft hij: 'Langer werken aan dit boek kan ik mij geestelijk niet permitteren. Dikwijls zonk de moed mij in de schoenen.' En in een rede zei hij ooit: 'Te veel sta Ik sceptisch, soms zelfs negatief ook tegenover mijn werk. Dit heeft niet altijd bijgedragen tot mijn levensgeluk.' Geppaart kan zich dat gevoel wel voorstellen. 'Hij houdt zich natuurlijk bezig met buitengewoon moeilijke problemen. Eeuwenlang hebben Univers

Prof. mr. H.C.F. Schoordijk heeft het afgelopen vrijdag zijn 25-jarige jubileum aan de KUB gevierd. Univers sprak nu eens niet met de hoogleraar zelf, maar met mensen in zijn -Tilburgse- omgeving. Een portret van 'HCFS', die Neerlands belangrijkste 'privatist' van dit moment wordt genoemd. Prof. mr. J. Deelen: 'Je kunt het privaatrecht van de tweede helft van deze eeuw/niet beschrijven zonder honderden keren Schoordijk te noemen.'

Schoordijk minder gunstig in de Nederlandse 'rangorde' zou staan. Volgens Vranken is de hoogleraar 'een soort ambassadeur van universiteit en faculteit. Hij is op dit moment de belangrijkste privatist van Nederland.'

VERDRIETIG

Prof. Schoordijk duizenden juristen zich over het burgerlijk recht gebogen. Je kunt dan nooit het gevoel hebben datje klaar bent.' Docente mr. H. Vermeulen vergelijkt de 62-jarige hoogleraar in dit opzicht met een artiest. 'Romanschrijvers hebben ook wel eens een moment waarop ze zeggen: het lukt niet. Een hoge produktie vergt veel energie.' Volgens Vermeulen blijft Schoordijk steeds wantrouwend tegenover zijn eigen werk. 'Zijn drijfveer is de gedachte dat het altijd beter kan. Hij is niet snel tevreden.' 'Schoordijk is een bezorgde wetenschapper', meent Deelen, de hoogleraar internationaal privaatrecht die volgende maand zijn afscheidscollege geeft. 'Hij zou nooit onzin kunnen schrijven. Soms komt hij er niet uit. Twintig vel verdwijnen in de prullenmand, maar het eenentwintigste is raak. Ja, hij is een gedreven wetenschapper. Het kan gebeuren dat je anderhalf uur aan de telefoon zit als je hem over iets onbelangrijks hebt gebeld. Ik heb dat wel meegemaakt, dat hij dan vroeg: 'Wat vind je daar nou van?'

VERNIEUWER 'In ieder artikel over burgeriijk recht wordt Schoordijk genoemd', stelt prof. mr. J.B.M. Vranken. Meer dan eens staat de Tilburgse professor genoteerd als iemand met een afwijkende visie. Wat is zo kenmerkend voor hem? Vranken: 'Kort gezegd:

hij is een geweldige vernieuwer. _ Iemand die altijd verder is èn blijft' dan anderen. Hij heeft een hele hoop onderwerpen behandeld waaraan anderen niet of nauwelijks toekomen.' Vranken noemt verder Schoordijks 'rechtspolitieke component'. De hoogleraar zou 'veel minder dogmatisch' tegen het recht aankijken dan anderen. Hij werkt niet primair vanuit de (wettelijke) regeltjes, maar vraagt zich eerst af: wat is er nou eigenlijk aan de hand? Vermeulen bevestigt dit: 'Zijn attitude is anders. Hij bedrijft wetenschap vanuit de feiten.' Schoordijk noemt zichzelf een 'uitgesproken generalist'. 'Dat ras sterft langzaam uit', constateerde hij in het Univers-interview van november '88. Vranken kan dit slechts beamen: 'Het denken vanuit een specialisme viert hoogtij. Het generalistische, dat heeft Schoordijk altijd uitgedragen, de algemene grondslagen van het recht.' 'Het lot van de wetenschapper is dat je nooit weet wat je invloed is', verkondigde Vranken afgelopen vrijdag . Toch weet hij zeker dat de jubilaris een stempel van formaat heeft gedrukt op het Nederlandse privaatrecht. Bij voorbeeld op het zogenaamde 'centrale vermogensrecht' van het Nieuw Burgerlijk Wetboek. 'In de Kamerstukken wordt voortdurend naar hem verwezen. Zijn opvatting wordt lang niet altijd gevolgd, maar men praat er wel over.'

Schoordijks 'oorspronkelijkheid' was voor de jury van de Koninklijke/Shell Prijs een belangrijk argument om in 1984 zijn hele oeuvre te belonen. 'Het weri< is tintelend, vaak ook prikkelend', stond toen vermeic in het juryrapport. 'Zeker niet de ge ringste verdienste ervan schuilt in de manier waarop hij telkens weer enerzijds de onmisbaarheid van algemene regels en begrippen als instrumenten demonstreert, anderzijds hun ontoereikendheid voor het oplossen van problemen in concrete gevallen.' Het lidmaatschap van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is nog een teken aan de wand van Schoordijks aanzien. En vorig jaar was hij de eerste Nederlander op de Francqui-leerstoel van de Universitaire Instelling Antwerpen. Deze (wissel)leerstoel wordt aangeboden aan 'eminente hoogleraren die een belangrijke bijdrage aan de wetenschap hebben geleverd'. De Tilburgse faculteit en universiteit hebben fijn mee kunnen profiteren van deze 'belangrijke bijdrage', wordt algemeen aangenomen. 'Binnen de opleiding speelt hij een hele belangrijke rol als leermeester', stelt Vermeulen. 'Maar met zijn grote oeuvre heeft hij ook Tilburg naar buiten gebracht. De naam en faam hebben we te danken aan Schoordijk.' Decaan Geppaart geeft dit volmondig toe. 'Ik moet eerlijk zeggen dat de Tilburgse faculteit zonder

De Amsterdammer Schoordijk is steeds de Tilburgse faculteit trouw gebleven, hoewel hij sinds 1978 ook Anglo-Amerikaans recht doceert aan de Universiteit van Amsterdam. Binnen de Tilburgse gebouwen is hij ook op bestuurlijk niveau actief geweest. Van 1969 tot '75 was hij decaan van de rechtenfaculteit. 'Dat heeft hij goed gedaan', vindt Deelen. 'He knows the ropes and how to pull them. Hij weet tevoren heel precies wat hij wil en kan goed luisteren. Al luisterende probeerde hij argumenten en openingen te vinden. Met als resultaat dat de mensen die een veer moesten laten, zich niet eens verdrietig voelden. Dat is een bijzondere gave.' Tot dit jaar was de oud-faculteitsbestuurder lid van de faculteitsraad. Volgens de huidige decaan Geppaart had hij daar een 'specifieke inbreng, als een soort opinion leader". Kennrvsrkend zou zijn dat Schoordijk een 'door en door universitair denkende man' is. 'Er topen hier mensen rond die ook in een ziekenhuis zouden kunnen werken, maar hij niet. Hij denkt altijd vanuit de conceptie van een Nederlandse universiteit. En een van zijn idealen is om de Tilburgse tot de beste van het land te laten behoren'. Een 'buitengewoon gewaardeerd adviseur' is Schoordijk als het gaat om nieuwe benoemingen. Geppaart: Hij kent werkelijk iedereen en weet wie van een goed niveau zijn, ver buiten de grenzen van het privaatrecht. Schoordijk is daarin heel actief. Hij kan je op een zaterdagmiddag plotseling opbellen en zeggen: 'Ik heb de oplossing, ik weet wie we moeten hebben.' Zo is ook Vranken -in Schoordijks termen'van de straat gehaald'. Nu is deze voormalige cassatie-advocaat voorzitter van de vakgroep privaatrecht en zegt: 'Hij heeft weinig op met/j/ofielcommissies, maar hij tast zelf de markt af.' H. Vermeulen weet zich nog precies te herinneren hoe Schoordijk haar vroeg student-assistent te worden. 'Ik zat in de bibliotheek te studeren toen Schoordijk een boek kwam halen. We groetten elkaar - ik volgde bij hem het college methodologie-, hij liep verder, maar kwam toen plotseling terug en zei: 'Er komt een student-assistentschap bij me vrij. Heb jij geen zin om te solliciteren?' Ze vervolgt: 'Dat heb ik gedaan en dat student-assistentschap was schitterend. Ik moest artikelen lezen die hij had geschreven en diende daar een oordeel over te geven. Het was heel leuk, maar ik dacht wel eens: 'Wie ben ik om kritiek te geven?' Paul van Dijk 8 september 1989

OPINIE PERS

'Sportblessures gevolg van een bewegingsarme cultuur' 'De grootste kritiek is dat WVC extra geld uittrekt voor dit soort campagnes, terwijl O & W al jaren een bezuinigingsbeleid voert ten aanzien van lichamelijke opvoeding. In plaats van drie uur sport per week terug te draaien naar twee of helemaal niets meer, zou juist een intensivering plaats moeten vinden.' 'Het gezondheidsbevorderende effect van sport Is al lang en breed bewezen, maar men wil daar geen consequenties uit trekken. Politici zijn onvoldoende bereid nu een investering te doen, waarvan het rendement pas op langere termijn zichtbaar wordt. Het gevolg is dat je later de rekening van een bewegingsarme cultuur gepresenteerd krijgt. Bijvoorbeeld in de vorm van sportblessures.'

BEPERKT BUDGET 'We richten ons hier op het sportcentrum nadrukkelijk op preventie. Een goed opgeleid kader draagt zorg voor een verantwoorde begeleiding. Mensen die een bepaalde tak van sport willen gaan beoefenen, maar uit lichamelijk oogpunt daarvoor minder geschikt blijken, adviseren we iets anders te kiezen. Iemand met rugklachten kan beter niet gaan turnen. Zwemmen ligt dan meer voor de hand.' 'Een verschil met burgersportverenigingen is dat bij ons de best-gekwalificeerde docenten niet uitsluitend in de top meedraaien. Het maakt hier niet uit op welk niveau mensen een bepaalde spiort beoefenen. We zetten beslist geen mindergekwalificeerde kracht op beginnelingen. Juist zij hebben baat bij een docent die alle ins en outs van een bepaalde tak van sport kent. Daarmee doe je ook aan preventie.'

'Blessures, maak er geen sport v a n ' heet de landelijke actie w a a r m e e het Nationaal Instituut voor de Sportgezondheidszorg en de S t i c h t i n g Cons u m e n t en Veiligheid Nederland het groeiend aantal sportblessures h o o p t terug te dringen. Bert W e n t i n k (39), h o o f d Lichamelijke V o r m i n g en Sport van het K U B - S p o r t c e n t r u m , v i n d t dat meer lessen lichamelijke opvoeding voor de opgroeiende Jeugd pas echt preventief zou w e r k e n . Overigens is hij van mening dat een K U B sportkaart Tilburgse studenten redelijke garanties biedt o m blessures de baas t e blijven.

P A R T I PRIS

fi f^

é<>.

'Een probleem is dat we veel tijd besteden aan voorlichtingscampagnes over kleding, schoeisel en materialen, maar dat we nogal eens worden geconfronteerd met het beperkte budget van de student en het feit dat men andere prioriteiten stelt. De groepering die gebruik maakt van je voorzieningen zit weliswaar in een zodanige leeftijdsfase dat blessures ten gevolge van gebrekkig schoeisel of een slecht tennisracket misschien niet onmiddellijk optreden, maar wel na verloop van tijd. W e proberen daar van alles aan te doen, maar het is moeilijk om er greep op te krijgen.'

SCHAAFWONDEN 'Ik wtf ook wijzen op het belang van een goede accomodatie. Positief is dat we drie jaar geleden een nieuwe vloer in het sportcentrum hebben gelegd waarin heel

bewust twintigduizend gulden extra is geïnvesteerd. De vloer heeft een groter dempend vermogen, waardoor blessures aan enkels, knieën en rug zoveel mogelijk worden voorkomen. Aan de andere kant zitten we op dit moment met een versleten toplaag van een kunstgrastennisbaan. We zijn er over in onderhandeling met de leverancier omdat het mankement nog binnen de garantietermijn valt. Maar dat duurt eigenlijk te lang. Je merkt nu ook dat er duidelijk meer schaafwonden zijn dan drie, vier jaar geleden.' 'Blessures door materialen proberen we tegen te gaan door een goed onderhoudscontract met een vaste leverancier. Onze concierges beschikken over een goede materiaalkennis. Wekelijks of maandelijks wordt alles wat we uitlenen gecontroleerd. Er staat hier niemand te schermen met een masker waar je zomaar

Eerste nummer KU B-magazine is uit Hij is uit. Het eerste nummer van Kubus, het 'Icwartaalblad van de Katholieke Universiteit Brabant'. Tijdens de opening van het academisch jaar, af gelopen maandag overhandigde rector-magnificus prof. R. de Moor een exemplaar aan zijn Leuvense collega prof. R. Dillemans. 'Het geeft informatie en achtergrond over (de resultaten van) het wetenschappelijk onderzoek en het onderwijs dat aan de KUB wordt gegeven en de wisselwerking met de samenleving', meldt het colofon in een overigens weinig fraaie zin. Het blad zelf ziet er zeer fraai en verzorgd uit. Kosten (40.(XX) gulden per uitgave) noch moeite zijn gespaard. Kubus heeft het formaat van een blad als Avenue, zij het minder dik. Kubus wordt uitgegeven onder de verantwoordelijkheid van het College van Bestuur. De enige redacteur is Maurice Ackermans, hoofd van de afdeling Voorlichting. Hij wordt in het eerste nummer bijgestaan door zeven schrijvende medewerkers, die veelal hun sporen bij Univers hebben verdiend.

gankelijk. Daarom presenteren wij U d'rt magazine.' In het cover-artikel speelt Kubus in op de maatschappelijke trend nummer één: het

'Er wordt in de wereld over Tilburg gepraat', doet de hoogleraar Kwantitatieve Economie prof. Aart de Zeeuw de lezer geloven. Ineen interview met hem komen de 'klimaatveranderingen' aan de economische faculteit aan de orde. Door de instelling van het Netwerk Kwantitatieve Economie, waarvan De Zeeuw directeur is, en het Center for Economie Research spreekt 'Tilburg' een woordje mee.

BOODSCHAP

MILIEU In een Ten Geleide stelt prof. P. Verheyen, voorzitter van het college, dat de maatschappij het recht heeft om kennis te nemen van het reilen en zeilen van de KUB. Afstuderen en wetenschappelijke publikaties zijn één. 'Maar er is meer en bovendien zijn niet alle uitkomsten voor het brede publiek toeUnivers

Milieu. 'Hoe groen is het academisch milieu?' vraagt het blad zich af. Op de glanzende voorpagina prijkt een academicus getuige de bef als voorfront- die een soort van vogelnestje op zijn hoofd draagt. Voormalig Univers-redacteur Twan Geurts inventariseerde de academische inspanningen op milieugebied aan de KUB. Hij stuitte op vergevorderde plannen van de KUB en de Technische Universiteit Eindhoven, tot de oprichting van een 'heus' Milieutechnologisch Instituut.

De cover van het eerste nummer

De Zeeuw: 'Er wordt veel gepubliceerd, relatief meer dan andere faculteiten. En de vele visitors, bekende en minder bekende economen uit de VS, Japan, China, de Europese landen, kortom de hele wereld, die het CentER bezoeken, geven de boodschap door.' En: 'Bij wetenschappelijk onderzoek heeft het geen enkele zin om binnenskamers te denken datje vreselijk gelijk hebt of ontzettend belangwekkend onderzoek doet. Wanneer je niet naar buiten treedt middels publi-

doorheen prikt.' 'De concierges hebben allemaal verplicht een EHBO-diploma. En via interne cursussen van de universiteit houden we dat up to date. In het geval van blessures, hanteren we als stelregel dat bij twijfel iedereen wordt doorgestuurd naar de EHBO van het Elisabeth- of het Mariaziekenhuis. Bij grote evenementen is er altijd een EHBO-er van de Petrus Donders Stichting aanwezig. En verder is er goed contact met een fysiotherapeut en de studentenarts. In samenwerking met deze laatste hebben we voor studenten een EHBO-cursus georganiseerd, waarbij de nadruk lag op de behandeling van sportblessures.'

CONTROLEMOGELIJKHEID 'Als studenten hier hun sportkaart af komen halen, krijgen ze naast voorlichtingsmateriaal een medisch vragenformulier dat ingevuld in een gesloten envelop naar de studentenarts gaat. Die neemt ze door en roept op basis daarvan een aantal mensen op voor een nader advies. We zouden het niet eens zijn met een beleid waardoor de student zelf zou moeten opdraaien voor kosten verbonden aan dat onderzoek. Op dit moment is het een gratis voorziening, maar zodra er vijfentwintig, dertig gulden voor gevraagd wordt, laat men zo'n controlemogelijkheid gemakkelijk schieten. Juist de groep studenten, die iets minder gemotiveerd aan een sportprogramma deelneemt, proberen we over de drempel te trekken. Maar dat is ook de groep die minder gemotiveerd is om allerlei extra kosten te maken.' Peter van Zoest katies, wanneer je niet de discussie aangaat, dan sta je geïsoleerd met Je gelijk.' Verder staan er artikelen in het KUBmagazine over de vakgroep Strafrechtwetenschappen, over de emoties in bedrijven vanwege de vele reorganisaties ('Bakstenen in de maag'), over de 'unieke' studierichting Vrijetijdswetenschappen en publiceert het een interview met de hoogleraar Staats- en Bestuursrecht én regeringscommissaris prof. E. Hirsch Ballin en vakgroepmedewerker drs. Ph. Eijlander. 'Een bedrijf dat met een partij gif in zijn maag zit en dit besluit te lozen op de openbare wateren moet -bij wijze van spreken- met spoed worden opgeknoopt aan de hoogste boom, als de takken dat tenminste nog houden', aldus Hirsch Ballin. In de categorie human interest drukt Kubus een verhaal af over Belgen aan de KUB. Ook sprak het blad met onderwijsspecialisten Franssen ( W D ) en Wallage (PvdA) alsmede rector-magnificus R. de Moor over de wenselijkheid de studiefinanciering te koppelen aan de studievoortgang. 'Geef (nieuwe) studenten 6 Jaar inschrijvingsduur, degenen die in 4 jaar hun studie voltooien, krijgen dan nog automatisch toegang tot een 2-Jarige vervolgopleiding. Dat werkt beter dan een systeem waarin studenten gestraft worden met bijvoorbeeld hogere collegegelden', oppert De Moor. Kubus verschijnt in een oplage van 6.000 en wordt gratis verspreid onder het gehele personeel, studenten die na september 1988 zijn afgestudeerd en de relaties van de KUB. Geïnteresseerden die het blad niet ontvangen hebben kunnen een gratis exemplaar afhalen bij de afdeling Vooriichting. (GR) 8 septennber 1 9 8 9

B

KOPGROEP

'Personeel wetenschappers rekenen zich rijk' Sinds september 1986 verzorgt de KUB als enige universiteit in Nederland een academische opleiding Personeelwetenschappen. De doctoraalstudie is toegankelijk voor studenten met een propedeuse economie, rechten, psychologie of sociologie. In het eerste doctoraaljaar maken ze kennis met de basisvakken binnen PEW. Naast vaste onderdelen voor iedereen kent het programma een variabel deel dat aansluit bij de behaalde propedeuse. Gedurende het derde en vierde studiejaar vindt de eigenlijke wetenschappelijke en professionele vorming plaats door middel van 'probleemgestuurd ondenwijs' (PGO), waarbij praktijkproblemen, cases, multidisciplinair in kleine groepjessretecte/£/worden. Daarnaast volgen de studenten zogeheten skill labs, vaardigheidstrainingen, variërend van interviewtechnieken tot het analyseren van beleidsnota's. Prof. Tigchelaar wees in zijn toespraak op een knelpunt dat de keuze voor PGO onder de gegeven omstandigheden met zich meebrengt; 'Ondanks het groeiend aantal studenten, circa driehonderd volgens de laatste gegevens, hopen we deze extreem arbeidsintensieve methode toch te kunnen blijven volhouden. Dat kan alleen bij voldoende mankracht. Zo niet, dan moeten we onze toevlucht zoeken in zware selectiestrategieën, ook na de propedeuse. Analoog aan de 'concours' van de Franse 'Grandes-ecoles'.' Een pleidooi voor meer formatieplaatsen, met andere woorden.

ONDERWiJSDRUK Rector De Moor heeft tijdens de feestelijke inhuldiging van de eerste personeelwetenschappers al laten doorschemeren dat het College van Bestuur zich zeer bewust is van de problemen. Hij drukte de vakgroep op het hart nog even geduld te oefenen 'want er wordt aan gewerkt'. Dr. Gerard Evers, secretaris van PEW, reageert laconiek: 'Dat heb ik al vaker gehoord. We wachten al twee jaar. Met de huidige studentstaf verhouding is het dringend noodzakelijk het aantal van zes formatieplaatsen uit te breiden tot tien è twaalf. Berekeningen wijzen uit dat de stafleden ongeveer 120 procent van hun tijd met onderwijs bezig zijn. Vooral wanneer groep)en studenten zowat tegelijkertijd afstuderen neemt de onderwijsdruk enorm toe. Dit keer leverden de eerste dertien al een gigantische overbelasting op, maar tegen kerstmis staan er dertig klaar. Daardoor komen andere taken die voor universitair personeel weggelegd zijn, onderzoek en dergelijke, niet aan bod en dan raken we verder van huis: je krijgt geen VF-programma's geaccepteerd en ook geen personeel in dat kader.' Waar deformatie afhankelijk is van studentenaantallen moet voor wat betreft de toekenning van middelen doorgaans rekening worden gehouden met een ingebouwde bureaucratische vertraging van anderhalf jaar. Dat werkt uiteraard in het naUnivers

Drie jaar geleden begonnen zestig studenten aan de bovenbouwstudie Personeelwetenschappen (PEW) van de Tilburgse sociale faculteit. Vorige week woensdag zijn de eerste dertien afgestudeerd. 'Wat u hier ziet is een kopgroep', zei prof dr. Lo Tigchelaar in zijn feestrede, 'op de hielen gezeten door enkele achtervolgers die in ^ oktober de eindstreep zullen halen. Een deel van het peloton arriveert met de kerst.' Vraag is alleen of de talrijke PEW-renners niet teveel van hun ploegleider en diens handjevol soigneurs vergen.

Personeelstekort bij Personeelwetenschappen deel van snel groeiende studierichtingen. PEW heeft volgens Evers met extra vertraging te maken, onder andere omdat een deel van de studenten elders een propedeuse heeft behaald: 'We praten toch al gauw over een achterstand van drie, vier jaar. Een faculteit die zich hiervan bewust is, kan daar natuurlijk bij wijze van voorschot in haar beleid rekening mee houden. Maar kennelijk wordt men teveel in beslag genomen door de bezuinigingen. Het is voor de faculteit niet nieuw dat wij met deze klacht komen, maar het kan geen kwaad er nog eens op te wijzen.' 'Het faculteitsbestuur neemt de signalen die door de vakgroep zijn afgegeven zeer serieus', verzekert drs. Cees de Graaf, secretaris van de sociale faculteit. 'De complicerende factor is echter dat PEW een ander onderwijssysteem heeft dan alle andere studierichtingen binnen de faculteit. Wij zijn met de vakgroep bezig om het eens te worden over de normering van dat systeem zodat je kunt vastleggen hoeveel dat onderwijs kost. En als het te duur is voor het facultaire budget, zullen we niet schromen om een en ander met veel nadruk bij het College van Bestuur te deponeren. Maar we moeten wel de correcte cijfers hebben. Ik hoop dat we voor het eind van deze maand precies weten hoe het zit, zodat we zo snel mogelijk tot actie kunnen overgaan.'

Gezien de lovende woorden van Tigchelaar aan het adres van zijn 'lieve kinderen', zoals hij de jonge doctorandi vol vaderlijke gevoelens toesprak, hebben ze zich niet door de startperikelen van de wijs laten brengen. Hun gedegen onderzoeksverslagen die het sluitstuk vormen van de zes maanden durende afstudeerperiode, getuigen daarvan. Lisanne Brands (26) onderzocht bij de Divisie Kunststoffen van DSM in Beek de rol van de Personeelsdienst bij 'kwaliteitsmanagement'. Quality Assurance en Total Quality Control kenmerken kwaliteitsprojecten. Centraal daarin staat een zorgvuldige, klantgerichte manier van werken, volgens vastgelegde procedures en regels. Een 'mentaliteit' eigenlijk, waar de hele organisatie op afgestemd moet zijn. Brands inventariseerde hoe men in kwaliteitsprojecten de kwaliteit bewaakt. Speciaal lette ze op de sociaal-organisatorische asfjecten van kwal'rtertsmanagement: wat wordt er met andere woorden gedaan aan opleiding, motivatie, informatie en communicatie. Voorts beschreef ze de bijdrage van de Personeelsdienst aan kwaliteitsmanagement. 'Opvallend bij DSM is een duidelijke scheiding tussen de personeelsdiscipline en de organisatiediscipline. Een van mijn aanbevelingen is dat in het kader van de kwaliteitsprojecten een betere sa-

menwerking tussen die twee tot stand moet komen omdat de human factor bij zulke projecten de 'kritische succesfactor' op langere termijn blijkt te zijn. En juist de Personeelsdienst houdt zich het meest met de human factor bezig', legt ze uit. Na de Pedagogische Academie, haalde Lisanne Brands haar propedeuse sociologie in Tilburg. Vervolgens koos ze voor PEW, aangetrokken door de multidisciplinaire aanpak. Met name de combinatie van sociale en economische vakken is haar goed bevallen. Binnenkort hoopt ze bij een groot bedrijf te gaan werken, het liefst eerst enkele jaren in een uitvoerende functie. Waarom? Brands: 'Omdat wij toch een stuk praktijkervaring missen. En als je een beleids- of staffunctie wilt, moet je weten wat er in de uitvoerende sfeer gaande is.'

VUT LEEFTIJD Rutger Dekkers (25), atheneum en propedeuse andragologie in Utrecht, ging voor zijn afstudeerproject bij Océ-Nederland bv. in Venio na hoe oudere medewerkers functioneren. Dekkers: 'Océ wil de VUT-leeftijd verhogen om kosten te besparen. In het algemeen is het zo dat de VUT te duur aan het worden is. Vergrijzing en 'ontgroening' knabbelen aan de arbekJsmarkt en dat maakt het voor

bedrijven aantrekkelijk om oudere medewerkers zo lang mogelijk door te laten werken. Niet alleen om aan de toekomstige vraag naar arbeid te kunnen vokloen, maar zeker ook om de toenemende uittreding enigszins in bedwang te houden, want de belangstelling voor de VUT is enorm toegenomen.' De urtstroom van medewerkers via de VUT kan beperkt worden door verhoging van de uittredingsleeftijd. Alvorens hierover met de sociale partners afspraken te maken, wilde Océ een onderzoek laten doen naar het huidige functioneren van oudere medewerkers. Zou namelijk blijken dat ze slecht functioneren, dan heeft de beoogde maatregel geen nut. Dekkers is tot de conclusie gekomen dat 40 procent van de medewerkers tussen de vijftig en de zestig jaar redelijk slecht functioneert of binnen nu en driejaar slecht gaat functioneren. 'Ik heb dan ook aanbevolen om de VUT-leeftijd op korte termijn niet te verhogen. Ook al omdat daar een demotiverend effect van zou uitgaan: iedereen zit naar de VUT uit te kijken.' Aanbevelingen op langere termijn betreffen veranderingen in het sociale beleid en wel zodanig dat er meer met het individu rekening wordt gehouden. Een loopbaanbeleid bijvoorbeeld waarbij men inspeelt op de problematiek van oudere medewerkers door middel van vrijwillige teruggang in functie, zonder overigens het salaris aan te tasten. 'Dan kun je de VUT-leeftijd wel verhogen.' Net als Lisanne Brands, wil Rutger Dekkers eerst praktijkervaring opdoen in het uitvoerende vlak. Komend anderhalf jaar is hij daarmee projectmatig bezig op de sociale werkplaats in Breda. Peter van Zoest

STARTPERIKELEN De bestaffingsproblemen bij PEW hebben de kinderziektes die zo kenmerkend zijn voor een beginnende studierichting alleen maar verergerd. Prof. Tigchelaar: 'In september 1987 hadden we zojuist twee docenten beschikbaar die in het ontwikkelen van de leerstof nauwelijks een maand vooruit waren op het leerproces van de studenten. Er was nog geen examenreglement als duidelijk richtsnoer. Bestelde boeken voor onze gespecialiseerde bibliotheek lieten op zich wachten en van sommige geconstrueerde cases hebben we wel eens spijt gekregen.' Evers voegt er aan toe: 'Het zou normaal zijn geweest als men eerst een staf had aangetrokken en de aanloopfinanciering had gebruikt om in één of twee jaar een goed programma op poten te zetten alvorens de eerste studenten binnen te halen. Maar men rekent zich hier rijk en neemt pas docenten aan als de studenten al lang en breed in de collegebanken zitten. Ja, dat wreekt zich natuurlijk op de een of andere wijze.'

'Lieve kinderen' tijdens de buluitreiking: gedegen onderzoeksverslagen 8 september 1989

Wetenschapsbeleid: van maakba^idsgeloof naar 'sturen op afstand' s

Het Nederiandse universitaire iaestel is gedu­ rende de afgelopen decennia ingrijpend ver­ anderd. Eeuwenlang droegen de universitei­ ten een elitair karakter. Anno 1989 is de uni­ versiteit echter verworden tot een massale, gedemocratiseerde instelling. Hoger onder­ wijs voor velen is het parool dat in de huidi­ ge verzorgingsstaat van kracht is. Binnen de universiteit hanteert men het mo­ del van de zogenaamde 'professionele orga­ nisatie'. Hierin staan inhoudelijke vakgebie­ den centraal. Hoger onderwijssystemen zijn In hun organisatiestructuur relatief weinig hiërarchisch en sterk gefragmenteerd {facul­ teiten beschikken traditioneel over een grote mate van autonomie) en kennen een beslis­ singsstructuur die vrij ondoorzichtig is. Als gevolg hiervan wordt de beslissingsmacht veelal gedecentraliseerd en gespreid over een groot aantal eenheden. Tot slot oefenen superieuren een persoonlijk gezag uit over hun ondergeschikten en gezamenlijk bestu­ ren deze superieuren (op basis van collegi­ aliteit) de organisatie. Het universitaire bestel zoals dat in Neder­ land voorkomt vindt haar oorsprong in de ideeën van Wilhelm von Humboldt (1767­ 1835). Onderwijs zou volgens deze D uitse geleerde gericht moeten zijn op Bildung, op vorming en ontplooiing. Universiteiten zou­ den een vrijplaats voor wetenschapsbeoefe­ ning moeten zijn, vrij van externe beïnvloe­ ding. Trekt men de visie van Humboldt door, dan resulteert een universitair model, waarin onderwijs en onderzoek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. D it uitgangspunt heeft ook doorgewerkt in de organisatie­ en financieringsstructuur van de Nederiandse universiteiten. Wetenschappelijk personeel verricht zowel ondenwijs als onderzoek. Ook de financiering van universiteiten stoelt op dit idee: deze was tot voor kort voorname^ lijk gebaseerd op studentenaantallen.

AMATEUR MANAGER In de jaren zestig en zeventig groeide het aantal studenten explosief. D e druk op de managementcapaciteit van het universitai­ re bedrijf werd steeds groter. Een paradoxale situatie trad op: functies op het terrein van het universitaire bestuur, zoals de rector en

de decaan, worden in de regel vervuld door een hoogleraar. D e voornaamste grondslag voor een benoeming tot hoogleraar ligt daar­ entegen in de professionele bekwaamheden van de betreffende persoon op het gebied van onderwijs en onderzoek. 'Nu manage­ ment een zo veel belangrijker functie is ge­ worden in het universitaire bedrijf wreekt het zich dat die functie doorgaans in handen ligt van goedwillende vakspecialisten die zich voor een relatief korte periode als amateur­ manager moeten ontpoppen', schrijft Ha­ zeu. Dit gegeven werkt naar twee kanten toe pro­ blematisch. Niet alleen binnen de universi­ teit, maar ook maatschappelijk gezien. D e samenleving heeft van universiteiten sinds enkele decennia andere verwachtingen; ze moeten een bijdrage leveren aan de oplos­ sing van sociale problemen, ze moeten af­ gestudeerden met de juiste kwalificaties af­ leveren, ze moeten meehelpen aan de ver­ groting van het innovatiepotentieel van het bedrijfsleven. Universiteiten kunnen zich niet langer een eilandpositie veroorloven. Dit heeft er toe geleid dat er een frictie is ont­ staan tussen maatschappelijke behoeften en opvattingen enerzijds en de structuren bin­ nen de universiteit anderzijds. Bij de over­ heid is in toenemende mate onvrede on­ staan over het functioneren van het univer­ sitaire bestel. Om de ondoelmatige en on­ doeltreffende werkwijzen van de universitei­ ten te corrigeren wenste de overheid meer greep te krijgen op allerlei ontwikkelingen binnen het hoger onderwijs. D e wens naar meer sturing resulteerde in de tachtiger ja­ ren in een groot aantal beleidsoperaties. Zo werd via de invoering van de Wet T weefa­ senstructuur de studieduur verkort; de tweede fase werd ingevuld met de figuur van de assistent­in­opleiding. D oor het systeem van de Voorwaardelijke Financie­ ring werd onderzoek afzonderlijk van gelde­ lijke middelen voorzien. De Kernnota inza­ ke beleidsvoornemens betreffende het uni­ versitaire wetenschappelijk personeel (BUWP­nota) introduceerde de rangen van universitair docent en hoofddocent en bracht hiermee enige hiërarchisering in de stafopbouwaan. Tot slot werd de universi­ taire wereld opgeschrikt door een tweetal grote bezuinigingsrondes. De operatie Taak­ verdeling en Concentratie (1982) zou 258 miljoen gulden moeten opbrengen en de operatie Selectieve Krimp en Groei {^986) zou tot een bezuiniging van 130 miljoen moeten leiden. Al deze beleidsoperaties hebben het univer­ sitaire bestel in Nederland flink onder druk gezet. Studentenstops, de modulisering van het onderwijs (studenten moeten steeds meer geprogrammeerd studeren), hogere collegegelden en het verlies van het recht op studiefinanciering als men langer dan zes jaar studeert hebben de Humboldtiaanse 'Lernfreiheit' aangetast.

MULTI NIVEAU­SYSTEEM — « i — In zijn proefschrift beziet Cock Hazeu (1955) het universitaire onderzoeksbestel als een 'multi­nrveau­systeem met een gelaagde en gedeelde besluitvormingsstructuur'. D it systeem is het resultaat van de schaalvergro­ ting die er in het hoger onderwijs is opgetre­ den. Hazeu hanteert in zijn studie een mo­ del met zeven verschillende niveaus; op elk niveau worden bep>aalde personen en orga­ nisaties aangetroffen die specifieke taken en verantwoordelijkheden vervullen in het bestel. De laagste drie niveaus vormen de micro­ structuurvan het onderzoeksbestel. Hieron­ der vallen het ondersteunend wetenschap­ pelijk personeel, de onderzoekers en de on­ derzoeksgroepen zoals de vakgroepen. D e Prof. A. Kapteyn: je moet gewoon de mensen hebben die het werk willen doen

meso­structuur bestaat uit twee niveaus: organisatie­eenheden (faculteiten) en koepel­organisaties (universiteiten, TNO, NWO). Aan de top van het onderzoeks­ bestel (de macro­structuur) onderscheidt Hazeu de nationale advies­ en overiegorga­ nen (Wetenschappelijke Raad voor het Re­ geringsgbeleid. Raad van Advies voor het Wetenschapsbeleid en Adviesraad voor het Hoger Onderwijs) en de ministers, regeririg en pariement. Het onderzoeksbestel bestaat dus uit een groot aantal actoren, die ieder hun eigen doeleinden, posities en bevoegdheden heb­ ben. Door de complexe structuur is het niet zondermeer duidelijk welke actor wat be­ hoort te doen ­ en vooral: wat niet.

MAAKBAARHEID Het overheidsbeleid van de jaren zestig en zeventig was geënt op het idee van de maak­ baarheid van de samenleving. Dit vond zijn weerslag in het wetenschapsbeleid van die tijd: het pretendeerde een 'synoptisch en ge­ coördineerd geheel' te bieden. In de jaren tachtig komt de klad in dit maak­ baarheidsgeloof. Het wetenschapsbeleid verandert hiermee en wordt meer fragmen­ tarisch, meer selectief, minder geconcen­ treerd en meer gedecentraliseerd. D e pre­ tenties van de overheid zijn bescheidener ge­ worden, concludeert Hazeu ten aanzien van dit hoogste systeem­niveau. Het afgelopen decennium wordt gekenmerkt doorsturen op afstand: het hoogste beleidsniveau bena­ drukt dat ook lagere niveaus (met name de universiteiten) zichzelf moeten én kunnen besturen. Dit komt onder andere tot uitdruk­ king in het verdwijnen van ­ in 1981 ­ een aparte minister voor het wetenschapsbeleid. De overheid wil in de bestuurlijke verhoudin­ gen met de universiteiten een grotere plaats toekennen aan de universitaire autonomie. De nadruk ligt niet langer op voorschriften en bestedingsregels (de zogenaamde 'pre­ ventieve toetsing') maar meer en meer op een toetsing achteraf. De overheid zorgt dat er een kwaliteitsbeoordelingssysteem komt dat door de gezamenlijke universiteiten (VSNU) uitgevoerd wordt. De overgang van het beknopte weten­

De elite­universiteit vanijg verworden t o t een instel­ ling van massaal hoger o^s. Dat heeft voor het w e t e n ­ schapsbeleid de nodigecuenties. Wie bepaalt nu pre­ cies w a t er onderzocht wyie voert het onderzoeksbe­ leid? De universiteit, deijt of de vakgroep? M o e t het overleg van de gezamenijversiteiten bindende beslis­ singen kunnen nemen o^utonomie van de instelling het hoogste goed? M e t ar^oorden: w i e behoort w a t te doen in hoger ond^nd, en w i e w a t niet? In mei 1989 promoveerdenoom Cock Hazeu ­ verbon­ den aan de Nederlandse ^atie voor Wetenschappelijk Onderzoek ­ op deze pratiek t o t doctor aan de Er­ asmus Universiteit van lïam. In zijn dissertatie gaat Hazeu na w e l k e organeret onderzoeksbestel dienen te zijn en w e l k e taken en^dheden ze hebben. Belang­ rijkste conclusie: de orgsg van het wetenschappelijk onderzoek is gebaat bij ek en onafhankelijk bufferor­ gaan tussen de uneiten en de overheid.

doorM»,®S[APEN schapsbeleid van de jaren zestig en zevaar is aanwezig dat lange­termijn­onder­ tig naar het fragmentarische en selertzoek te weinig aandacht en middelen krijgt beleid (jaren tachtig) heeft de doelmatigen dat de belangen voornamelijk op het be­ en doeltreffendheid vergroot, zo is deidrijfsleven gericht worden. Het is de taak clusie van de onderzoeker. Het wevan de overheid om er voor te zorgen dat schapsbeleid is heden ten dage voora ook het onderzoek, dat geen direct belang­ richt op het selecteren van onderzoek'hebbenden heeft, voldoende aan bod komt. bieden waarop Nederland kansrijk is maken van strategische keuzes is belan OVERLEGPLATFORM ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ K ker dan ooit. Het gaat er tegenwoordig ^en stap lager in het onderzoeksbestel be­ hoe een vooraanstaande positie in de we ^^eft, wat Hazeu noemt, het niveau van de verkregen kan worden en welke or, ­^„epelende strategie­ontwikkeling. In­ zoeksterreinen speerpunten ,n het bedn/ ^^^^''^^ j i t niveau (WRR, RAWB en AR­ y ? " ^ ' ^ " ' .. .^ ,, . . , HO) fungeren veelal als een overlegplat­ Het vacuum dat ontstaan .s door het ^ ,e hebben een adviserende taak naar dwijnen van het Min.stene voor We ^ ^^^^^^­^ ^oe en ze hebben bevoegdhe­ schapsbeleid, is voor een groot deel op ^^^ ^^^ ^^^^^­^^ ^gn de budgetverdeling, vuld door het Ministerie van Economis ^ ^ organisaties op dit niveau zijn vrij recent. Zaken. Stimuleren van detechnologieei naarde strategische functie ervan groeit. In novatie in de marktsector zijn onderweg ^ j^^g ^^^rdat dit niveau ingevuld werd, die dit departement hoog in het vaar ^ond men het beter om de ontwikkelingen voert. Hierdoor is de relatie tussen wet ^^ ^^^^ ^ ^^ ^^^^^. ^g overheid voerde schapsbeleid en de bredere maatschapp gig^^ts een voonvaardenscheppende poli­ ke vragen wel enigszins verzwakt. Het ^^^^^^^ ganzien van de lagere niveaus.

Op dit tussenniveau pleit Hazeu voor een zelfstandig bestuursorgaan, dat het over­ heidsbudget voor het hoger onderwijs en onderzoek over de universiteiten verdeelt. Een dergelijk orgaan zou bindende besluiten moeten kunnen nemen over taakverdeling en concentratie en over het instellen en op­ heffen van studierichtingen. Zou een hoger niveau deze taken vervullen, dan zou er sprake zijn van een nodeloze vorm van cen­ tralisatie. Nodeloos, omdat het hoge transactie­ en informatiekosten met zich mee zou brengen. Door de instelling van een sterk bestuursor­ gaan, met toereikende beslissings­ en sanc­ tiemogelijkheden, moeten zowel de over­ heid als de universiteiten een gedeelte van hun relatieve autonomie afstaan. D oor de zware toedeling van bevoegdheden aan dit niveau verliezen de hogere en lagere niveaus hun budgettaire en andere bevoegdheden. De dreigende overheidsbemoeienis kan door dit tussenniveau een halt worden toe­ geroepen.

STRATEGISCHE PLANVORMING Nog lager in het onderzoeksbestel vinden we de koepelorganisaties, waar de universi­ teiten, TNO en ZWO onder vallen. In de tachtiger jaren is gebleken dat, als resultaat van een bewust overheidsbeleid, dit niveau versterkt moest worden. Zo pleit bijvoor­ beeld de HOAK­nota voor een minder strak overheidsbewind. D it houdt in dat er meer kwaliteitstoetsing achteraf plaatsvindt en dat er minder voorschriften vooraf gegeven worden. Kenmerkend ook voor de toegenomen uni­ versitaire autonomie is dat universiteiten gestimuleerd worden aan strategische plan­ vorming doen, die neergelegd wordt in de ontwikkelingsplannen. De universiteiten zijn voor wat de uitvoering van die plannen be­ treft uiteraard afhankelijk gebleven van de voornaamste financier, de overheid. Zo kun­ nen universiteiten nog steeds niet zelf beslis­ sen over het instellen van nieuwe studierich­ tingen en faculteiten. Als de universiteiten de mogelijkheid wordt geboden om te lenen op de kapitaalmarkt, dan zou de realisatie van veel plannen ook doorgang kunnen vin­

'Bestuurlijke hervorminn hebben goed gewerkt' /n zijn proefschrift fieeft Coc/< /­/azeu een viertal case­studies verrictit, waarvan tiet doorlichi­ ten van de economiscfie facul­ teit van de KUB er een was. in de periode 1985­1986 is in Til­ burg de bezem door de facul­ taire organisatie gehaald. Een aantal zaken dwong de economische fa­ culteit er halverwege de jaren '80 toe zich te bezinnen op haar toekomst. Het aantal economie­studenten dat zich na 1989 aan de KUB in zou schrijven viel terug, zo was de verwachting. D it zou te wijten zijn aan de­ mografische factoren én de zuigkracht van Maastricht en Rotterdam. Verder oordeelde de Verkenningscommissie Economische Wetenschappen in 1986 negatief over de kwaliteitvan hetTilburgseonderzoek. Ook de operatie Taakverdeling en Concentratie pakte nadelig uit voor de faculteit; het aan­ tal hoogleraarsposten moest op de lange ter­ mijn worden gereduceerd van 33 tot 17. Er was in 1986 kortom voldoende reden om de faculteit te reorganiseren: er zou een be­ roepsdecaan komen, die dat ambt twee pe­ rioden van drie jaar zou bekleden, het aan­

tal vakgroepen zou verkleind worden (vaf naar 7) en de vakgroepen kregen grot budgettaire bevoegdheden. Inmiddels is de faculteit toe aan haar df decaan sinds de reorganisatie. D e ec professionele decaan (prof .dr. PietVerk en) stapte na één jaar en vier maande» om plaats te nemen in het College Bestuur. Nummer twee (prof .dr. Piet f bers) hield het nog geen jaar vol; hij veit nadat hij een benoeming tot gewoon h» leraar op zak had. Sinds 1 februari 1989 \sprofdr.ir. Ariel teyn in dienst als decaan. 'Maar niet als(i fessionele decaan', zegt hij verontwaar* 'Op mijn leeftijd is het een buitengewooni aantrekkelijke gedachte om beroepsdea te worden. Als je dat een aantal jaren 4 is het moeilijk om in je eigen vak terug tei men.' Kapteyn is voor drie jaar gekozen decaan, 'en er is geen enkele afspraak» wat er daarna gebeurt. Ik vind wel dat ik' periode vol moet maken als het even i een gebrek aan continuïteit is heel sle voor de faculteit.'

faculteit kunnen motiveren. Maar hij zal ook vakmatig gezag moeten hebben. Ik denk dat dét noodzakelijk is om bestuuriijk uit de voe­ ten te kunnen. D e formele macht van een decaan is al niet zo groot, je moet dus vrij veel op gezag kunnen doen. Zet je dat alle­ maal op een rijtje dan moetje je afvragen of het wel zo gemakkelijk is om een beroepsde­ caan te vinden. Als je zo iemand niet kunt vinden moet je niet aan dat professionele de­ canaat beginnen. Je kunt dan constructies maken tot je een ons weegt, maar je moet gewoon de mensen hebben die dat werk wiUen doen. Het aantal mensen dat bereid of geschikt is om beroepsdecaan te worden is20 klein. Je kunt niet zeggen: wie het ook is, ik zal hem decaan maken.'

Hazeu stelt voor het decanaat op te waarde­ ren tot het hoogtepunt van een bestuurlijke carrière. Een goed idee? 'Ik beschouw het zeker niet als een hoogte­ punt', zegt Kapteyn hardop lachend. 'D at suggereert teveel dat je een soort carrièreja­ ger als decaan moet hebben. In het verleden werd er wel veel druk uitgeoefend op men­ Is een professionele decaan wel echt né sen om decaan te worden. Wie als eerste ophield met 'nee' zeggen, die werd het. Dat Kapteyn: 'Ja en nee. Wat verwacht je < i$^toch wel een negatieve selectie.' een decaan? Hij moet bestuuriijk iets k' Het inkrimpen van het aantal vakgroepen nen, hij moet de organisatie kennen enf

heeft volgens Kapteyn 'goed uitgepakt'. 'In­ tern moeten de vakgroepen komen tot nieu­ we verhoudingen, maar naar mijn stellige overtuiging gaat dat heel goed.' Volgens de decaan is er geen sprake van uit­ holling van de faculteit, nu de vakgroepen overeen grotere bevoegdheid beschikken. 'Je houdt altijd een spanning tussen centra­ lisatie en decentralisatie. Strikt persoonlijk denk ik dat je daar niet te bang voor moet zijn. Het is een illusie te denken dat een ho­ gere bestuurslaag het beter moet weten dan de lagere. Voor een deel moet je de vakgroe­ pen ook vertrouwen geven: jullie staan er dichter bij, dus ga je gang. D at werkt heel goed.' 'Door de vakgroepen meer budgettaire be­ voegdheden te geven, geef je ze ook meer verantwoordelijkheden. D oordat je niet voortdurend op eikaars lip gaat zitten kun je veel vrijer tegenover elkaar staan. Dan kun je ook over de inhoud praten in plaats van dat je ruzie gaat maken over een personal computer die wel of niet zal worden aange­ schaft.' 'Ik denk dat de bestuuriijke hervormingen van de laatste jaren ­ ik zou bijna zeggen: on­ waarschijnlijk ­ goed gewerkt hebben.' (MK)

­ya«wc<j­­

den zonder tussenkomst van de overheid, zo stelde de Rotterdamse hoogleraar dr. A. Rinnooy Kan eens. Volgens Hazeu heefteen dergelijk idee weinig kans van slagen. Het voeren van een hoger ondenA^ijs­ en weten­ schapsbeleid wordt in Nederland als een overheidstaak gezien; dat brengt een zeke­ re mate van regulering van het universitaire bestel met zich mee. Het hoogste niveau kan zich niet zo maar veroorioven ieder instru­ ment uit handen te geven.

ONDERWIJSBEDRIJVEN Niet alleen op universitair niveau, maar ook op het niveau van de faculteiten kan een ver­ sterking van de bestuurskracht geconsta­ teerd worden. D e faculteit als machtsbol­ werk van de hoogleraar is vervangen door enorme onderwijsbedrijven. D oor het optre­ den van een explosieve toename van de on­ derwijsvraag is de behoefte aan een sterker management op faculteitsniveau de afgelo­ pen tientallen jaren steri< gegroeid. D e be­ voegdheden van het faculteitsbestuur zijn wel toegenomen in verhouding tot die van de faculteitsraad en de subfaculteiten zijn ontbonden en opgegaan in de moederfacul­ teiten, maar verder is er in de praktijk van een sterker management weinig terecht geko­ men. De invulling van het decanaat­nieuwe­stijl zou weer wel een bijdrage kunnen leveren tot een sterker management op facultair ni­ veau. Er is een tendens om het decanaat­als­ co/vee­model te veriaten en er een profes­ sioneel model voor in de plaats te stellen. Het ontbreekt echter veelal aan de nodige prik­ kels om het volgen van een bestuuriijke loopbaan voor een wetenschapper aantrek­ kelijker te maken. Onderzoekers dreigen achterop te raken in hun wetenschappelijke carrière als ze hun vakgebied een tijdlang moeten veriaten voor een bestuursfunctie binnen de faculteit. D egene die de functie van decaan aanneemt wordt nog teveel be­ schouwd als iemand die op een zijspoor is geplaatst; een opwaardering van het deca­ naat (als het hoogtepunt van een weten­ schappelijk en bestuurlijke carrière) zou dit moeten voorkomen. Daartoe moet de taak van de professionele decaan breder zijn dan nu. Naast de centrale verantwoordelijkheid

voor het facultaire onderwijsprogramma en het onderzoek, moet de decaan zich bezig gaan houden met de algemene coördinatie, het financiële management, het personeels­ beheer en de facultaire strategie­ontwikke­ ling. In het algemeen is het management op het niveau van de faculteiten onvoldoende ver­ stevigd, concludeert Hazeu. Een gevolg hien/an zou kunnen zijn dat de positie van de faculteiten uitgehold gaat worden en dat daardoor de beste onderwijs­ en onder­ zoeksprogramma's er uitgelicht en onderge­ bracht gaan worden in aparte 'centers of ex­ cellence'. D e oprichting van het Tilburgse CentER is hier een sprekend voorbeeld van, aldus Hazeu.

INTEGRAAL Het onderzoeksbestel is in de loop der jaren steeds meer als een integraal geheel gaan functioneren, zo is de conclusie van Cock Hazeu in zijn dissertatie. Tot de jaren zestig bestonden de kolommen overheid en we­ tenschap enkel naast elkaar. Met het ont­ staan van de verzorgingsstaat zijn maat­ schappij, overheidsbeleid en wetenschap in toenemende mate met elkaar verweven ge­ raakt. Het wetenschapsbedrijf is onderdeel geworden van de verzorgingsstaat. De rol van de overheid binnen het weten­ schapsbeleid is in die periode actiever ge­ worden. Van een passieve financier in de ja­ ren zestig is de overheid een onderzoeks­ en onderwijsbeleid gaan voeren dat meer en meer sturend van aard is. De overheid han­ teert zelf instrumenten om richtinggevend op te kunnen treden. Het onderzoeksbestel kan, gezien de ten­ dens tot internationalisering niet tot in lengte der dagen volstaan met het door Hazeu ge­ presenteerde zeven­niveau­model. D e auteur voorspelt dan ook dat er in de toe­ komst een extra beleidsmakend niveau bo­ venop zal komen: dit achtste niveau is de Europese Gemeenschap. D e EG zal een technologie­ en wetenschapsbeleid gaan voeren, zonder dat echter de nationale over­ heden dit beleidsterrein uit handen zullen geven.

8 september 1989

Groeten uit Groningen Sinds 1614 kent Groningen een universiteit. De bijna 62-jarige KUB kan daar niet tegenop, dat hebben ze ons in 1989 goed ingepeperd. De geschiedenis van de jubilerende universiteit is reeds in 1864,1914 en 1964 te boek gesteld. Bij het nieuwe lustrum heeft E.W.A. Hensen daarom nu een dik geschiedenisboek over een korte periode geschreven: Rijksuniversiteit Groningen 1964-1989. Die vijfentwintig jaar vormen een mooie periode voor een historicus. De universitaire bestuursvorm ontwikkelt zich van autocratisch via democratisch naar bureaucratisch. In de tijd van de democratisering, eind jaren zestig, trok Tilburg de aandacht omdat iemand met een potje verf 'Karl Marx Universiteit' op de muur schilderde. Toch vond

de meest radicale omwenteling niet hier, maar in Groningen plaats. Groningen werd het Mekka voor radikalen: studenten zoals Ton Regtien en Maarten Abeln trokken daarheen, omdat in Groningen de macht voor het grijpen lag. De Nijmeegse universiteit die veel autocratischer bleef, heeft daar toen nog listig van geprofiteerd door ontevreden professoren uit Groningen weg te kopen. Eén van de hoofdpersonen tijdens het Groningse democratiseringsproces was overigens een hoogleraar die vroeger niet in Nijmegen benoemd mocht worden in verband met zijn lidmaatschap van de Partij van de Arbeid: de psycholoog Jan Snijders. We hebben hem, eind jaren veertig en begin jaren vijftig, nog in Tilburg onderdak verleend als lector psychotechniek. Echt leuk had Snijders het in Tilburg ook niet; pas in Groningen kwam hij tot zijn recht. In de periode 1967-1969 was Snijders daar de rector-magnificus die de democraten alle ruimte bood. Hensen geeft een aardige karakterschets van onze vroegere Tilburgse lector. Hij noemd Snijders: 'een groot tacticus, vol dubbele bodems, waarvan de onderste altijd weer met de begane grond scheen samen te vallen' (elders heet zoiets:

SNSSGl VOOR HU iNTERp/mrm Pro Civibus AMSTERDAM 020-736111

i,

GRONINGEN 050-184114

een roomse draaikont). Een sympathieke figuur: in 1969 sprong Snijders op een tafeltje om een vergadering toe te roepen dat hij vanaf heden niet meer met de titel 'professor' aangesproken wilde worden; hij heette gewoon: Jan. Omdat de Groningse universiteit zoveel groter is dan de Tilburgse, kan een geschiedschrijver veel meer ruzies en schandalen melden. Deze zijn in het boek van Hensen te vinden voor de volhouder: een groot deel van het boek wordt namelijk ontsierd door eindeloos lange opsommingen van de namen van mensen die één of andere functie hebben bekleed. Het lijkt wel alsof Hensen zich van voldoende kopers wilde voorzien: als iedereen die in het boek genoemd wordt dit boek koopt, kan een herdruk niet uitblijven. Kortom: een mooie universiteitsgeschiedenis, verborgen in een hooiberg van opsommingen. Gemakkelijker leesbaar is een ander boek over de jubilerende universiteit: Om niet aan ontwetendheid en barbarij te bezwijken: Groningse geleerden 1614-1989. Dit boek bevat vijftien geschreven portretten van opvallende professoren uit diverse eeuwen. Tussen de portretten staan korte schetsjes over veranderingen aan de universiteit. Is de universiteit een plaats waar onderzoek wordt verricht? Vroeger niet: toen gaven hoogleraren slechts de kennis door die elders was vergaard. Aan het slot van dit boekje vraagt de historicus Kossmann zich af hoe de universiteit van de toekomst eruit zal zien. Het enige wat hij met zekerheid hierover kan zeggen is dat toekomstige studenten vooral met kleurloze docenten te maken zullen krijgen. Een. boek met portretten van Groningse geleerden hoeft in de toekomst niet meer geschreven te worden: aan de universiteit werken dan geen opvallende personen meer. De massa krijgt les van een massa. Excentrieke figuren zijn al bijna uitgestorven. De universiteit van de professor bestaat niet meer. Karel Soudijn. E. W.A. Henssen, Rijksuniversiteit Groningen 1964-1989. Uitg. WoltersNoordhoff/Egbert Forsten, 1989, 408 blz., f 65,—. G.A. van Gemert, J. Schuller tot Peursum-Meijer en A.J. Vanderjagt (redactie). Om met aan ontwetendheid en barbarij te bezwijken: Groningse geleerden 1614-1989. Uitg Verloren, 1989, 288 blz.

SNOOKER PALACE CENTRUM-TILBURG (Quality Snooker Centers) St. Ceciliastraat 10 5038 HA Tüburg 013-357505

4e '>^^'-

uitgeverij

drukkerij reclamebureau

Em. de Jong b.v. Baarie Nassau Teletoor^ 04257 8922'

Maak kennis met ons prachtige nieuwe Snooker- en Poolcentrum in de St. Ceciliastraat (zijstr. van de Hart van Brabantlaan, 250 m van het NS-station). Snooker Palace Centrum-Tilburg organiseert vele activiteiten zoals: - iedere vrijdagavond een beginnerstournooi. - uitleg van het spel voor beginners. - coaching van gevorderden door beroepsinstructeurs. - /complete Snooker- en Poolcursussen. - een club die meedoet in de landelijke competitie. SniTiiik' sliKloiik'iiUirk'M'ii. (.cldi»" Quality Snooker Centers zijn gevestigd te Alphen aan den Rijn, Delft, Enschede, Leiderdorp, Rotterdam. TUburg en Zwijndrecht.

8 september 1989

STUDIUM GENERALE

Als een bleek en schichtig spook Net als Sartre beperkte Camus zijn

fQ

'Existentialisme roept iets op als zwarte coltruien, vrijeoeuvre niet tot wetenschappelijke liefde en visnetten. Parijs was de navel van die nacht- verhandelingen, maar venwerkte hij visie in romanvorm. 'Men denkt wereld, en Sartre werd een symbool voor heel wat zijn slechts in beelden. Als je filosoof wilt mensen die nooit een letter van zijn werk gelezen had- zijn, moetje romans schrijven,' noden, ' schreef Ton Anbeek in een artikel over existentia- teerde hij reeds op jonge leeftijd in dagboek. lisme in de Nederlandse literatuur. Studium Generalezijn Simone de Beauvoir heeft zich evenwijdt de komende weken een cyclus over het verschijn-als Camus niet volledig achter het sel dat aanvankelijk als een vage modegril beschouwd existentialisme geschaard. De allerwerd, maar nu nog steeds de gemoederen verhit. eerste filosofische principes van de Hoewel inmiddels gebleken is dat het existentialisme geen trend was, is de mist die het altijd omgeven heeft nooit helemaal opgetrokken. Wel zijn er verscheidene pogingen gedaan om een helder beeld van de voornamelijk naoorlogse stroming te schetsen. Zo typeerde Knuvelders Handboek tot de moderne Nederlandse Letterkunde het existentialisme in één zin als: 'het inzicht dat het menselijk leven en bestaan een duister avontuur is, raadselachtig en zinloos, en dat de nietige mens verlaten en verloren ronddoolt op deze planeet, in uiterste duisternis en gefolterd door ondraaglijke angsten.' In een korte inleiding op de cyclus van Studium Generale beperken de initiatiefnemers zich tot het opsommen van de aanhangers van het existentialisme, de beroemdste werken en de meestvoorkomende thema's. Dat levert het volgende resultaat op: -Jean Paul Sartre, Albert Camus, Simone de Beauvoir en Franz Kafka -La Nausée (Sartre), l'Etranger (Camus) en Les Mandarins (De Beauvoir) -eenzaamheid, vrijheid, angst, het Niets, het absurde, de dood in het leven en de mens die bepaald wordt door zijn daden. Anbeek zelf is ook niet bij machte een beknopte, dekkende definitie van het verschijnsel te berde te brengen. Het is trouwens uitgesloten om één alomvattende definitie te geven, zo vindt Anbeek, omdat er op het gebied van de filosofie allerminst overeenstemming bestaat over de vraag wie nu eigenlijk de belangrijkste existentialistische wijsgeren zijn. Hij kan zich echter nog het meest vinden in de tweedeling die de Nederlander Delfgaauw in het oeuvre van Sartre aanbracht.

TOEGANG Om wat duidelijkheid te scheppen over de betekenis van het existentialisme en vooral over de weerslag die de beweging op de literatuur heeft gehad, nodigt Studium Generale de komende weken vijf sprekers uit die een tipje van de sluier op zullen lichten. Donderdag 7 september spreekt dr. Jacques de Visscher, docent kunstfilosofie en sociale filosofie te Brussel en Gent over 'Jean Paul Sartre en het existentialisme'. Aan de hand van Sartres beroemdste roman 'La Nausée' (Walging) toont De Visscher hoe de Franse filosoof zijn opvattingen niet alleen in vakliteratuur uitdroeg, maar ook in goed leesbare romans. De Visscher ziet in het existentialisme van Sartre Univers

dan ook een bijzonder concrete toegang tot het wijsgerig denken. De lezer wordt 'spelenderwijs' betrokken in de toevalligheid van het bestaan, de kwade trouw, de eenzaamheid en de vrijheid.

stroming, zoals die door haar levensvriend Sartre in 'l'Etre et Ie Néant' waren opgetekend, spraken haar wel aan. Zij was echter fel gekant tegen de cultus die het existentialisme met zich meebracht.

vens duidelijk waarneembare existentialistische kenmerken. Uitgesproken universeel in Kafka's werk vindt Camus bijvoortjeeld de ontroerende gestalte van de mens die de mensheid ontvlucht en vanuit een religieuze bezieling de hoop koestert op een goede afloop. Daarentegen balanceert Kafka voortdurend tussen het natuurlijke en het buitengewone, tussen het individu en het universele, tussen tragiek en alledaagsheid en tussen absurditeit en logika. Deze elementen zijn volgens Camus typerend voor het existentialisme. Camus: 'Als het kenmerkende van de absurde kunst hierin bestaat dat zij het algemene met het bijzondere verbindt, de vergankelijke eeuwigheid van de waterdruppel met de schittering van het licht dat er op valt, is het des te juister de grootheid van de absurde schrijver af te meten aan de afstand die hij weet te scheppen tussen deze beide werelden. Het is zijn geheim precies het puntte kunnen vinden waar deze werelden, wanneer de wanverhouding het grootst is, weer bij elkaar komen.'

WORTELS

A. Camus In de bundel 'Existentialisme & literatuur" die bij de cyclus is uitgegeven zet prof. dr. R.C. Kwant in drie pagina's Sartres gedachtenwereld uiteen. Sartre duidt de mens aan als 'Niets' (Néant). De mens is bewustzijn en beziet de dingen van een afstand. Ook zichzelf en daarom staat hij vrij ten opzichte van zichzelf. Een god bestaat niet; de mens is wat hij is door zijn keuze. Voor een wellicht betere weergave van de ideeën Sartre verwijs ik de geïnteresseerde lezer gaarne naar de zojuist genoemde bundel. 'Het existentialisme in het werk van Albert Camus' is het ondenwerp van de lezing die prof. dr. Piet Leenhouwers van de Theologische faculteit in Tilburg op 14 september houdt. Hoewel de opvattingen van deze Franse filosoof en schrijver veel overeenkomsten lijken te vertonen met die van Sartre, noemde Camus zich geen existentialist. Na het verschijnen van zijn essay 'De Mythe van Sisyfus' kreeg Camus het predicaat 'existentialist' opgeplakt. En dat tenwijl het juist 'tegen het existentialisme' geschreven was. 'We moeten ons Sisyfus als een gelukkig man voorstellen.' Zo luidt de laatste zin van het essay over de mythische held die door de goden veroordeeld werd tot het voortdurend omhoog rollen van een rotsblok naar de top van een berg, vanwaar het dan vanzelf weer naar beneden viel. Camus constateert in deze mythe dat het geen zin heeft te leven, maar dat het wel de moeite waard is om te leven. De moraal van het verhaal: de nutteloosheid van het leven maakt het leven zelfs interessanter.

Aan de basis van haar talloze romans en essays ligt het principe van de menselijke vrijheid; de vrijheid om zelf de zin van het leven te bepalen. Dr. Els Jongeneel wijdt de derde lezing in de cyclus Existentialisme en literatuur aan De Beauvoir's vrijheids- en geluksverlangen dat niet strookt met de pessimistische aard van het absurdistisch denken van haar geloofsgenoten. Waarom zij toch bewust koos voor het existentialisme zet De Beauvoir uiteen in het autobiografische 'Mémoires d'une jeune fille range'. Ook haar verzet tegen de normen van haar katholiek-burgerlijk milieu ten aanzien van 'het zwakke geslacht' komt in het boek uitgebreid aan de orde. In bijna al haar boeken werpt ze zich op voor de bevrijding van vrouwen. 'Het is de cultuur en niet de natuur die vrouwen van mannen onderscheidt,' was haar gevleugelde uitspraak. De openingszin van haar meest controversiële werk, de studie 'Le deuxième sexe' luidt dan ook: 'Je wordt niet als vrouw geboren, je wordt vrouw gemaakt'. In zijn studie 'De myte van Sisyfus' wijdt Albert Camus een essay, 'De hoop en het absurde in het werk van Franz Kafka', aan Kafka. Daarin bewijst hij dat de Tsjechische schrijver, die inmiddels bij het absurdisme, het neo-marxisme, de Heideggeriaanse fenomenologie, het structuralisme en het postmodernisme is ingelijfd, in feite een existentialist van de bovenste plank was. Hoewel Camus met name de romans Het Proces en Het Slot als universeel bestempelt een werkelijk absurd werk is volgens hem niet universeel- bevatten ze te-

Of de docent filosofie drs. Nie!s Bokhove, de existentialistische lofzang van Camus op Kafka onderschrijft, is de vraag. Op donderdag 28 september gaat Bokhove terug naar de wortels van de existentialistische

Kafka-opvatting in de vierde lezing: 'Was Frans Kafka een existentialist'? In de vijfde lezing van de cyclus inventariseert Ton Anbeek de Franse existentialistische invloeden op de Nederlandse literatuur. Voor zover die invloeden aanwezig zijn tenminste, want de parallellen die hij ziet tussen het existentialisme en de naoorlogse romans van Reve, Hermans, Mulisch, Blaman en Vestdijk beschouwt hij liever als verwantschap met dan als invloed van de Franse stroming. In hun boeken treden veelal observerende hoofdpersonen op en thema's als wanhoop, eenzaamheid en morele keuze, maar dat zijn volgens Anbeek eigenschappen die evengoed zonder invloed van de Franse stroming in de Nederlandse roman kunnen zijn doorgedrongen. Dat critici de betreffende Nederlandse schrijvers wel eens van plagiaat hebben beschuldigd, past volgens Anbeek helemaal binnen het na-oorlogse klimaat, toen men elkaar van epigonisme verdacht. Zo beweerde Bert Schierbeek eens dat Hermans in een kamer met gesloten ramen schreef 'vanwege het existentialisme dat hij als een bleek en schichtig spook geen kans op ontvluchting wil bieden.' Anbeek is de 'autochtone somberheid' die doorklinkt in de romans met de term existentialistisch aan te duiden. Jutta Chorus

01

STUDIEBOEKEN het gehele jaar door

boekhandel gianotten tilburg

studentenboekhandel Prof. Verbernelaan 100 (vlakbij de K.U.B.) centrumboekhandel Heuvelpoort 359 (in winkelcentrum Heuvelpoort) tel. 013-682991

Betaald matseren Aan de afstudeerders en afgestudeerden van de KUB

Voor slechts f 40,— per jaargang

Voor f 5,— vult u onderstaande ruimte boord evol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevuld e bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie word en inged iend . Betaling kan per giro- of betaalkaart ond er gesloten omslag of op d e red actie.

Als weikomstgeschenii ontvangt u Vergeet niet ook naam en adres in te vullen. de Baanbreicende brieven

Univers, het weekblad van de Katholieke Universiteit Brabant, bericht kritisch en onafhankelijk over de Tilburgse universiteit en de Haagse politiek, over studeren in het buitenland en de cultuur in de regio. Onmisbaar voor studenten en personeel van de KUB, interessant ook voor afgestudeerden, ouders van studenten' onderwijskundigen en beleidsmakers. Voor iedereen die belang stelt in een onopgesmukte verslaggeving over de ontwikkelingen aan het Brabants onderwijsfront. Wie nu een abonnement neemt ontvangt als welkomstgeschenk de Baanbrekende Brieven van Univers­ columnist Clemens van Diek.

BON

Deze bon in een open envelop sturen aan Univers t a v A van Schendel, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg

Ja, ik neem voor ^ 40, — een baanbrekend jaarabonnement op Univers. Naam: Adres: Postcode + Woonplaats:

van Clemens van Diek in boekvorm

CIlHtïtjïjjtwJi

BAAN BREKENDE BRiEVEN Uit mSmitl^^z Ï^N!^I

t«rt «141

ullapruk >■«■ alja l**ftlJ4 •*•■ " • r ««a •TintMl* |laa*rljk* oan «•■ BMrblJ •• n n c r U I t M •» 4i ••■ n - j m r t n •(! ««Il k*clB««r(l^] « ■ " ■ — ■ " < * «•r*M>rtiwM<w«n U*. Mn . M . d * u l l « . , l M ■Mrar.r u . » ,

Hl

k«l»M«

Philips Business Course voor jonge^dynamische ondernemers. Philips. Een begrip. U kent ons van naam. U kent onze produkten. Wellicht kent u één of meerdere medewerkers van ons concern. Maar kent u onze toekomstplannen en de rol die u daarin zou kun­ nen spelen? De Business Course die wij van 20 t/m 24 november 1989 organiseren, geeft een helder antwoord op deze twee vragen. Tijdens de Business Course maakt u kennis met onze marketing­ en bedrijfseconomische specialisten, die hebben bewezen de con­ currentie aan beide zijden van de Pacific aan te kunnen. En sterker nog, op een groot aantal terreinen ver voor te zijn. Deze topmana­ gers dagen u uit om, samen met hen, een aantal cases te behande­ len. D aarnaast maakt u kennis met jonge dynamische onderne­ mers die bij Philips werken. Management development mede­ werkersgeven informatie over loopbaanmogelijkheden. U bezoekt bedrijfsonderdelen. Kortom, een intensief en uiterst actief pro­ gramma, waar u ruimschoots de gelegenheid krijgt uzelf te profile­ ren.

PHILIPS

Bent u die entrepreneur in hart en nieren die een bijdrage kan leve­ ren die net dat beslissende verschil uitmaakt? Sluit u binnen een halfjaar een academische studie af met marketing of bedrijfseco­ nomie als hoofd­bestanddeel of heeft u zo'n studie afgerond en zwaait u binnenkort af? Dan dagen wij u uit ons ervan te overtuigen dat u bij die kleine, selecte groep van mensen hoort waarin wij geïn­ teresseerd zijn. Maak in een uitvoerige brief duidelijk dat uw ambities reëel zijn. Zo'n brief kan leiden tot een gesprek in oktober dat bepalend is voor een definitieve uitnodiging. Vanaf 20 november legt u dan wellicht de basis vooreen loopbaan vol uitdagingen binnen een toponder­ neming. Zend uw brief vóór 25 september a.s. onder vermelding van refe­ rentienummer90170UNBaandr. J.PM. Pieters, Philips Personeel­ voorziening WO, Antwoordnummer 35, 5600 VB Eindhoven

PHILIPS

Afstuderende academici met marlceting of bedrijfseconomie als lioofdbestanddeel in hun studie.

MEDEDELINGEN

De mededeiingenpagina wordt verzorgd door de afdeling Interne Communicatte. Gebouw B, kamer 10. Diensten en facutteiten leveren oop|zsm aan, uiterti^ vrijdag 12.00 uur vóór het verschijnen van de nieuwe UnJvers. I.v.m. beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kernachtig te formuleren. De redactie kan bericht wijzigefi. Bn teveel copij krijgt de hoogste acttialitertswaar<te voorrang.

ALG VERHOGING SALARISSCHAAL 11 BBRA Van het ministerie van Binnenlandse Zaken hebben wij een mededeling ontvangen dat m.i.v. 1 juli 1989 salarisschaal 11 van het BBRA 1984 uitgebreid is met een regelnummer. Het nieuwe maximum maandsalaris per 1 juli 1989 bedraagt derhalve/^ 6.190,-. Degene die op 1 juli 1989 een jaar of langer het maximumsalaris van salarisschaal 11 heeft genoten, zal per genoemde datum ingepast worden op het nieuwe salarisbedrag. Degene die op 1 juli 1989 korter dan één jaar op het maximum van salarisschaal 11 staat komt eerst na ommekomst van dat jaar op het verhoogde maximum. Het RCC zal in de maand september e.e.a. met terugweri<ende kracht aanpassen. Voorts had het in de bedoeling gelegen van het ministerie dat m.i.v. 1 september 1989 salarisschaal 12 met twee periodieken veriaagd zou worden onder vernummering van de salarisancienniteit voor degenen die al een salaris genieten in schaal 12 BBRA, zodat voor diegenen het salaris ongewijzigd zou blijven. Vooruitlopend hierop waren de salaristabellen reeds aangepast en gedrukt, uitgaande van de verandering per 1 september 1989. Wij hebben nu echter bericht ontvangen dat deze wijziging pas later in weri<ing zal treden. De (groene) salaristabel die bij DPZ verkrijgbaar is, geeft dus (nog) niet de huidige situatie weer. U wordt verzocht hiermee rekening te houden.

FEW

ONDERWIJSBUREAU FEW

M.i.v. 1 september 1989 is het onderwijsbureau op de volgende wijze voor studenten toegankelijk: * bij J. Pijnenborg B 732 (tel: 662876) kunnen terecht: 1. alle studenten die in de afstudeerfase zijn 2. alle post-doctoraalstudenten 3. alle deeltijdstudenten Telefonisch spreekuur en het maken van afspraken op woensdagmiddag waarbij in principe wordt uitgegaan van de volgende indeling: - voor maandag en dinsdag worden geen afspraken gemaakt (behoudens postdoct. belastingkunde) - voor woensdag v m , donderdag vm en vrijdag vm kunnen afspraken worden gemaakt (overige studenten) * bij H. Roes B 733 (tel: 662863) /(unnen terecht: 1. alle propedeuse studenten 2. alle doctoraalstudenten van het Ie en 2e doctoraaljaar Afspraken kunnen telefonisch gemaakt worden. In dringende gevallen kan men tussen 12 en 13 uur maar niet op maandag zonder afspraak terecht. * Bij M. Lukkenaer-Louer B 735 (tel: 662023) kun je terecht voor vragen van algemene aard (bijv. i.v.m. vrijstellingen, aanvraag doctoraal tentamens, roosterwijzigingen e t c ) , maar niet op donderdag nm. * Op donderdag nm is het onderwijsbureau niet bereikbaar!

Univers

ROOSTERWIJZIGING 1e JAAR DOCT. BIK Vrijdag Marketing 1 (Reijnders) 10.30-12.30 uur CZ 101 (was 12.30-14.30 uur) Statistiek wc (Nieuwenhuis) 12.30-14.30 uur AZ 115 (was 10.30-12.30 uur) COLLEGES FISCALE METHODOLOGIE De colleges Fiscale Methodologie voor studenten doctoraal fiscale economie (Prof. Mr. Ch.P.A. Geppaart) worden gedurende de eerste zes weken van het eerste semester gegeven op dinsdag van 10.30 tot 12.30 uur in AZ 116. M E T BETREKKING TOT AFSTUDEERSCRIPTIES EN DOCTORAALSCRIPTIES (3e JAARS) Met ingang van het nieuwe cursusjaar is de stagecoördinator van de Sectie Organisatie en Technische Bedrijfsorganisatie drs. W. van Ellinkhuizen, kamer B 608, telefoonnr. (66)2046. Spreekuur I e semester: vrijdag 14.00-16.30 uur Spreekuur 2e semester: vrijdag 10.00-12.30 uur LITERATUURLIJST BOEKHOUDEN I en II VOOR POSTDOCTORAAL BELASTINGKUNDE (VINGERHOEDS)

1) Dictaten 'Politieke Economie' (kenmeri< 330.88.401) en 'Overheidsgedrag', Reader Openbare Financiën 2a (kenmerk 330.88.350). 2) Koopmans en Wellink, Overheidsfinanciën, Stenfert Kroese, Leiden, laatste druk. Geen tentamenstof vormen de hoofdstukken 3, 4 en 10 t / m 13. 3) Dictaat Inkomstenbelasting (nog niet verkrijgbaar). 4) Reader Openbare Financiën, Belastingen (kenmerk: 330.89.359) 5) David F. Bradford, Blueprints for Basic Tax Reform, Arlington 1984, biz. 1 t / m 128. BOEKHOUDEN I EN II Literatuuriijst Boekhouden I en II voor fiscaal juristen (Vingerhoeds) -J.C. Hoogheiden H. Fuchs: Boekhouden geboekstaafd, deel I, Wolters Noordhoff, paragrafen 1 tot en met 17. - Kleijnen: Syllabus Balanslezen en boekhouden, Dictatenmagazijn. -Vingerhoeds: Syllabus Boekhouden II, 1989, Dictatenmagazijn. FISCALE METHODOLOGIE De colleges Fiscale Methodologie voor studenten doctoraal fiscaal recht (Prof. Mr. Ch.P.A. Geppaart) worden gedurende de eerste zes weken van het eerste semester gegeven op dinsdag van 10.30 tot 12.30 uur in AZ 116.

-J.C. Hoogheiden H. Fuchs: Boekhouden geboekstaafd, deel I, Wolters Noordhoff, paragrafen 1 tot en met 17.

FSW

- Kleijnen: Syllabus Balanslezen en boekhouden, Dictatenmagazijn. - Vingerhoeds: Syllabus Boekhouden II, 1989, Dictatenmagazijn. CURSISTEN POSTDOCTORAAL BELASTINGKUNDE: In het eerste blok (aanvang januari 1990) zullen de colleges Privaatrecht van Mr. M. Zeldenrust-Visch vervallen. Deze colleges zullen in het najaar van 1990 worden gegeven. De colleges Privaatrecht van Mr. P. Schaminée, eveneens eerste blok, vangen aan op dinsdag, 20 maart 1990. E X A M E N ONDERNEMINGSFINANCIERING 2 Op donderdag 14 september 1989 zal van 13.30 uur-16.30 uur in B 016 kennis kunnen worden genomen van de beoordeling van het examen Ondernemingsfinanciering 2, van 14 augustus 1989.

FGW BEELDENDE KUNSTEN I N FLORENCE, ASSISI EN SIENA Donderdag 14 september a.s., 14.00 uur: Lezing binnen de cyclus 'Florence, Assisi en Siena', georganiseerd door de Commissie Culturele Zaken van de Theologisiche Faculteit: Mevr. Friederich-Kuenen: De ontwikkeling van de beeldende kunsten deelI, zaal 011, Theol. Fac. Tilburg. A T H A L Y A BRENNER OVER HET HOOGLIED Donderdag 14 september a.s., 14.00 uur: Lezing over het Hooglied, georganiseerd door het vrouwenoverieg van de Theologische Facultert: Mevr. dr. Athalya Brenner, Joods oud-testamentica aan de universiteit van Haifa: Readings as a woman: the song of songs, zaal 8. Plaats: Theologische Faculteit Tilburg, Academielaan 9, Tilburg.

FRW OPENBARE F I N A N C I E N B Verplichte literatuur:

AVONDOPLEIDING ONDERWIJSONDERSTEUNING Tijdens de collegeperiode is 's avonds tussen 18.00-20.00 uur steeds één van de leden van de sectie onderwijsondersteuning aanwezig. maandag: dhr. M. van Boxmeer, kamer P308; dinsdag: mevr. M. Smulders, kamer P 318; woensdag: drs. E.F.G. Polkamp, kamer P 311; donderdag: dhr. W . J . Dons, kamer P 315. De sectie is telefonisch tot 20.00 uur op nummer (66)2088 bereikbaar.

B&B STUDIEADVISEUR De studieadviseur van de studierichting Bestuurs- en Beleidswetenschappen is dhr. M. van Boxmeer, kamer P 308, telefonisch spreekuur: dagelijks 9-10.30 uur m.u.v. maandag.

PSY DOCTORAAL PSYCHOLOGIE Werkgroep Testdiagnostiek In de week van 11 tot en met 18 september worden er werkgroepen Testdiagnostiek georganiseerd om informatie te verstrekken en afspraken te maken. Aanwezigheid bij deze werkgroepen is verplichti Literatuurtentamen Functieontwikkeling en Ontwikkelingspsychologische Methoden. Degenen die in het studiejaar 1989/1990 bovenbenoemde tentamens willen afleggen worden verzocht voor eind september contact op te nemen met de docent, dr. H. Soppe (P709, tel. 662184) in verband met het vaststellen van tentamendata. ROOSTERWIJZIGING AVONDPROGRAMMA De cursus Methodenleer zal tot en met 4 oktober in PZ12 plaatsvinden, daarna in SZ37.

PW ROOSTERWIJZIGINGEN Op dinsdag wordt de inleiding Recht verplaatst van 10.30-12.30 naar 15.30-17.30 inAZ7.

De cursus TPS I vindt dan plaats van 18.30-20.30 in AZ 111 W I J Z I G I N G E N STUDIEGIDS De tekst in de studiegids op pagina 314 is onjuist. Code: 330.089 Docent: drs. M.A. van Tuijl Literatuur; W . A . A . M . de Roos, N.H. Douben, J. Wemelsfelder, Maatschappij-economie: economische orde, economische theorie, economische politiek, Samson, Alphen aan de Rijn, 3e druk, 1988. A . H . M , de Jong, C . W . A . M . van Paridon, De economische geschiedenis van West-Europa in vogelvlucht: een speurtocht naar groeibepalendefactoren. Centraal Plan Bureau, 's Gravenhage, CPBOnderzoeksmemorandum no. 55, maart 1989. Code: 330.087 Docent: drs. M.A. van Tuijl Literatuur: C. de Galan, A . J . M , van Miltenburg, Economie van de arbeid. Samson, Alphen aart de Rijn, 2e druk, 1985.

soc PROPEADEUSE SOCIOLOGIE De tekst in de studiegids op pag. 255 behoeft aanvulling. Code: 330.002 Docent: drs. M.A. van Tuijl Literatuur: als 330.089 CURSUS FILOSOFIE I V / S M T V Er wordt ook een college voor de avondstudenten verzorgd en wel op maandag 18.00-19.15uurinPZ205. Eerste college op 11 september.

szw ROOSTERWIJZIGINGEN Op dinsdag wordt de cursus Inleiding Sociologie verplaatst naar 10.30-12.30 in SZ 137. De cursus Sociale Zekerheidssociologie I wordt verplaatst naar 13.30-15.30 uur in PZ207. De Inleiding Recht wordt verplaatst naar 15.30-17.30 uur in AZ 7.

VAC Bij het Bureau van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid, sectie Algemene Zaken, is plaats voor een SECRETARESSE (vac. nr. 390) voor 0.4 van de normale werktijd, in tijdelijke dienst voor een jaar, met mogelijkheid van verlenging met nog een jaar. Betrokkene zal werkzaam zijn voor de sectie Bestuurskunde en Informaticarecht van de vakgroep Staatsrecht, Bestuursrecht en Bestuurskunde. Taken: - postbehandeling, met name het zelfstandig afhandelen van correspondentie - opzetten en bijhouden van het archief - voorbereiden en notuleren van vergaderingen - management-assistentie bij (interuniversitaire) onderzoekprojecten, verwerking van teksten, w . o . verzorging lay out. Functie-eisen - HAVO of V W O , bij voori<eur met talenpakket (goede kennis van de Engelse taal is in elk geval vereist) - diploma secretaresse en/of gedegen relevante werkervaring - ervaring in notuleerwerk - deskundige omgang met wordperfecttekstverwerkingsprogramma - een alerte, accurate en snelle wijze van werken, alsmede flexibiliteit - goede mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid Inlichtingen bij mevrouw H. Louwerse-Dommisse, FRW, tel. 013-662177.

Salaris max. f 1197,20 bruto per maand, afhankelijk van ervaring en opleiding bij een 0.4 aanstelling. Bij het Bureau van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid bestaat een vacature voor een ASSISTENT-STUDIE-ADVISEUR (M/V) (vac. nr. 389) voor 0.8 van de volle werktijd. De taken zullen in hoofdzaak bestaan uit: - het verstrekken van informatie over het studieprogramma - het verzorgen van correspondentie - het secretarieel ondersteunen van enkele commissies - het verzamelen van gegevens over de studievoortgang van studenten - het opstellen van roosters Functie-eisen: - opleiding op HAVO/MAVO-niveau, aangevuld met een secretariële opleiding - ervaring in een secretariële functie - goede contactuele en redactionele eigenschappen Informatie bij de studieadviseur, mr. H.F. Claassens,

tel. 013-662502. Salaris max. f 2.645,60 bmto per maand, afhankelijk van ervaring en opleiding bij een 0.8 aanstelling. Het Bureau van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid is op zoek naar een full-time H O O F D O N D E R W I J S EN ONDERZOEK (M/V) (vac. nr. 388) in vaste dienst, met een proeftijd van twee jaar, voor de ondersteuning, begeleiding en coördinatie van het onderzoeken onderwijsbeleid, de internationalisering alsmede het automatiseringsbeleid van de faculteit. De sectie onderwijs en onderzoek bestaat uit 6 werknemers, te weten: de studieadviseur, de beleidsmedewerker onderzoek en automatisering, de beleidsmedewerker internationalisering en een aantal administratieve assistentes. Behalve de leidinggevende, coördinerende werkzaamheden en de zorg voor een samenhangend totaalbeleid binnen de sectie krijgt betrokkene in het bijzonder de advisering, voorbereiding, organisatie en evaluatie met betrekking tot het facultaire onderwijsbeleid tot taak; hij/zij wordt tevens secretaris van de drie studierichtingscommissies. Een uitgebreider beschrijving van de werkzaamheden is op aanvraag veri<rijgbaar bij het bureau van de faculteit, tel. 013-662290. Nadere informatie kan de secretaris van de facultert, mr. G.M.D. Peters-van Gorp desgewenst verstrekken (tel. 013662177). Functie-eisen: een voltooide academische opleiding (bij vooriceur rechtsgeleerdheid), ervaring op het terrein van onderwijskunde en organisatie, belangstelling voor onderzoekprocessen, aantoonbare leidinggevende en organisatorische capaciteiten. Salaris: max. f 6.190,- bruto per maand, afhankelijk van opleiding en ervaring.

ffmc^spKiMmÈmÉMkm*,

»ivëa^,}simmm>i**mik. vorm^iir^ x«R rxR V9C> iw<

ViroMton vrouwen ra«in4^»ik <AS»-

8 september 1 9 ^

DIENST S T U D E N T E N Z A K E N EN W E L Z U N Openingstijden I n f o r m a t i e c e n t r u m D S W ( G e b o u w B, Kamer 24): maandag 13.00-16.00 uur dinsdag. 09.00-16.00 -16.30-18.00 uur woensdag t / m vrijdag 09.00-16.00 uur Voor afspraken met de studentendekaan kun je terecht in het informatiecentrum of bellen naar 662211. De studentenarts, studie- en beroepskeuzeadviseuse en studentenpsychologen zijn bereikbaar onder tel.nr. 662116. Het steunpunt studiefinanciering is bereikbaar onder tel.nr. 669010. Tegemoetkoming studiekosten voor deettijdstudenten, studenten ouder dan 30 jaar, niatNederlanders Voor sommige studenten die niet onder de Wet Studiefinanciering 18-1- vallen bestaat de nx)gelijkhekJ een tegemoetkoming in de studiekosten voor het schooljaar 1989/1990 aan te vragen. De tegemoetkoming bestaat uit een bedrag voor het collegegeld, de boeken en leemriiddelen en eventuele reiskosten. De hoogte is afhankelijk van het eigen inkomen en dat van de partner. In aanmerking komen alleen studenten die per31 juli 198921 jaarof ouderwaren. Alle deeltijdstudenten die aan dit leeftijdscriterium voldoen komen in aanmerking. Ook sommige buitenlandse studenten die op grond van hun verblijfsvergunning afgewezen zijn voor de WSF ^8 + kunnen aanspraak maken op een tegemoetkoming. Voorts is de regeling toegankelijk voor studenten die na hun dertigste met een voltijdstudie beginnen. FoWer en aanvraagformulier liggen in het Informatiecentrum DSW. Aanvragen

Menu

PERIODE 11 T / M 15 SEPTEMBER 1989 M A A N D A G 11/9 utensoep - bloemkoolsoep Wiener schnitzel - hamburger champignonsaus - spercieboontjes koolrabi - patates frites of gekookte aardappelen Veg.: schnitzel - champignonsaus koolrabi - frites DINSDAG 12/9 oxtail claire - vissoep babi pangang - ananas - kroepoek gebakken rijst - atjar tjampoer duitse braadworst - ratatouille gekookte aardappelen Veg.: babi pangang - ananas kroepoek - rijst - atjar WOENSDAG 13/9 bouillonsoep - Servische bonensoep peperschnitzel - rosbief groene pepersaus - koolsalade witte bonen + snijbonen pommes toupies of gekookte aardappelen Veg.: witte bonenschotel met kaas / rauwkostsalade DONDERDAG 14/9 heldere prei-aspergesoep maïssoep gehakt in bladerdeeg - hamlapje jachtsaus - bloemkool bleekselderij patates frites of gekookte aardappelen Veg.: soja in bladerdeeg - bloemkool frites VRIJDAG 15/9 tomatensoep - groentesoep varkenslapje è la bonne femme gebakken schol - kruidensaus gemengde groenten gekookte aardappelen Veg.: souffle met garnituur a la bonne femme

voor het studiejaar 1989/90 kunnen worden ingediend tot en met 31 augustus 1990.

Wew/'i A a n aüe scriptie-auteurs Met spoed gezocht een student of afgestudeerde (juris) die onderzoek wil verrichten naar de verschillen in rechtspositie tussen Nederiandse en Belgische dienstplichtigen. Deze vraag maakt deel uit van een groter onderzoek naar de oorzaken van desertie in het Belgische leger. Desertie is, i.t.t. Nederland, in België een veel voorkomend verschijnsel. Wellicht is het verschil in rechtspositie een belangrijke veri<larende factor. De onderzoeker krijgt tot taak te onderzoeken welke veranderingen in de huidige belgische wetgeving zouden moeten plaatsvinden, wil de Belgische militair een vergelijkbare rechtspositie verkrijgen als zijn Nederlandse collega. Inhoudelijke begeleiding zal gedaan worden door Prof. Mr. G.L. Gooien, bijzonder hoogleraar militair recht aan de U.V.A. Klant: Werkgroep Belgische Deserteurs Informatie: Wetenschapswinkel S 12: 013-662819 Ricus Timmers, Rob Muermans. Dit is slechts een enkele vraag uit ons bestand. Zoek je dus een geschikt scriptie-onderwerp kom dan gerust eens langs om in het vragenbestand te neuzen. Ook voor derde-jaarsscripties hebben wij wellicht onderwerpen. Je kunt ons vinden in S 4 tot en met S 14.

Studenten PI^TOPAKTUITIII Na de eerste succesvolle week van Plato's Open Tijd, beginnen we op maandag 11 september met de tweede en laatste week. Voor het geval je nog geen introductie-Blato of programma van die week hebt, geven we hier een verkort overzicht (die introductie-Blato is trouwens gratis en voor niets af te halen in ons pand, bij ASA-Studentenuitzendbureau, de PUF en het DSW). Maandag 11 september beginnen we om 20.00 met een lezing door Jana Beranova. Zij is de vertaalster van alle boeken van Milan Kundere, waarvan wij aansluitend de verfilming van het boek 'The unbearable lightness of being' draaien(om21.15). Dinsdag de 12e kun je van een tropische verrassing komen genieten op onze cocktailavond. Drankjes en likeuren te kust en te keur, vanaf 21.00 uur. De volgende dag, woensdag, hebben we een culturele avond. Met optredens van gitaristen, er zullen grimeurs aanwezig zijn, en om 21.30 een cabaretoptreden van Willem Woelwater. Op satirische wijze (è la Decider en van Koeten) valt hij alles aan wat mis is, vooral de literatuur moet het ontgelden. Donderdag 14 september is de laatste dag van de Open Tijd, dus de laatste kans om vrijblijvend jezelf te overtuigen van de aantrekkingskracht die er van Plato uitgaat. Die vrijdag is je laatste kans om introductielid te worden van Plato. Voor twee tientjes kun je dan de besloten tijd meemaken. Besloten, dus alleen voor ledenll! Tenslotte, vergeet je niet op te geven voor het kamp, dat op 22 tot en met 24 september plaatsvind in de omgeving van Drunen. Opgeven kan in de bestuurskamer van ons pand aan de St. Josephstraat. DE TILBURGSE BEDRIJVENDAG 1989 Donderdag 14 september zal er voor de 2e maal de 'Tilburgse Bedrijvendag' plaatsvinden voor de aula van de KUB. De Tilburgse Bedrijvendag commissie wil met dezedag aan studenten en bedrijven de mogelijkheden bieden met elkaar in contact te treden. Personeelsfunctionarissen van 22 bedrijven zullen in stands voor de aula het bedrijf dat zij vertegenwoordigen komen presenteren. Deze algemene presentatie is vrij toegankelijk voor alle studenten. Daarnaast kunnen studenten een persoonlijk gesprek voeren over stage- en/of arbeidsplaatsen, leder bedrijf is voorzien van een stand met zithoek. Zo zal de nadruk komen liggen op informele individuele gesprekken tussen personeelsfunc-

tionarissen en studenten. Studenten die van deze gelegenheid gebnjik willen maken dienen zich van te voren in te schrijven. De kosten hieraan verbonden bedragen f 5,-. Inschrijving en betaling is mogelijk bij de stand die vrijdag 8, maandag 11 en dinsdag 12 september opgesteld staat bij de aula. De Tilburgse Bedrijvendag begint donderdag 14 sept. om 10.00 uur met een inleiding door Dr. Ing. B. Okkerse, Directeur Generaal Hoger- en Wetenschappelijk onderwijs. Plaats: voor de aula van de KUB. Inschrijving: 8, 11 en 12 september. STICHTING WIE Stichting Wie organiseert samen met de TIK op 20 september weer het jaarlijkse introductie reünie feest. Ben je gefilmd? Kom en zie jezelf terug op een reusachtig filmscherm. Aanvang 20.30, entree slechtst 2,50. Stichting Wie organiseert op 14 september in PZ 203 weer een 2de hands boekenmarkt. Wil je wat bijverdienen? Lever dan je oude boeken in van 13.00 tot 14.30, waarna vanaf 15.00 de gelegenheid bestaat om boeken te kopen. Van 17.(X) tot 18.(X) kunnen verkopers geld en restanten boeken in hetzelfde lokaal afhalen. STICHTING TIGEAK Stichting TIGEAK is een uniek samenweri<ingsverband van studieverenigingen verbonden aan de KUB. Ze is begin dit jaar opgericht en op dit moment zijn de 7 grootste verenigingen erbij aangesloten, te weten: EFACT, VITE, Marketing Associatie, TOAP, INPUT, IsabestenTEV. Het bestuur heeft als eerste taak de organisatie van drie thema-dagen rond het interessante en actuele onderwerp: 'Fusies & Overnames' op zich genomen. Dit thema wordt met medewerking van prominenten uitgewerkt op 24,25 en 26 oktober 1989 middels een inleidende lezing, workshops en een afsluitende congresdag over 'Organisatorische implicaties van Fusies & Overnames'. Dit congres staat open voor zowel studenten en wetenschappers als afgevaardigden uit het bedrijfsleven. De specifieke invulling van het programma van de thema-dagen zal via de gebruikelijke kanalen en verenigingsbladen nader bekend gemaakt worden. Houdt eind oktober dus in de gaten! EFACT Efact heeft een scriptiemogelijkheid/studiereis georganiseerd waar je ongetwijfeld reeds over gehoord of gelezen hebt. Daarom misschien ten overvloede; ben je een derdejaars student (of al verder gevorderd), en wil je je verplicht scriptie schrijven bij Marketing, Internationale Economische Betrekkingen of Financiering, dan kun je dat nu doen in groepjes van 3 onder begelekling van de betreffende vakgroepen. De scripties gaan over onderwerpen uit de Italiaanse economie en het programma zal dan ook worden afgesloten met een studiereis van een week naar Milaan, van 11-18 februari. Twijfelaars opgelet: je hoeft niets van het carnaval te missen, daar hebben we bij de planning terdege rekening mee gehouden! Reageer snel, de inschrijving is beperkt tot 30 studenten en over een half uur zul je er spijt van hebben deze unieke kans aan je voorbij te laten gaan. VITE Philips/Rabobank excursie Op donderdag 21 september 1989 organiseert VITE een excursie naar Philips en de Rabobank in Eindhoven, 's Ochtends zal er bij Philips een bedrijfsjuridisch programma worden gevolgd, waarna er een lunch wordt genuttigd. Daarna vertrekken wij naar de Rabobank waar er enkele lezingen worden gegeven door de afdeling beleggingen. Kosten van deze dag bedragen f 10,voor VITE-leden, f 15,- voor niet-leden, inclusief lunch en vervoer. Heb je interesse, en wil je meer informatie, kom dan even naar de VITE-kamer, 0-71, tel. 662722.

Ophaaltijden voor bestelde boeken: 4 t / m 15sept. (1e+2ecollegeweek)

Ma.: 12.30-13.30 u.: alle 2e jaarsstudenten Ma.: 17.30-18.30 u.: avondstudenten DL: 12.30-13.30 u.: lejaars achternaam beginnend met A t / m K DL: 17.30-18.30 u.: avondstudenten Vr.: 12.30-13.30u.: lejaars achternaam beginnend met L t / m Z Kom a.u.b. op de goede tijden om problemen te voorkomen!! I Afhalen in P 206. SUBSIDIECOMMISSIE Studenten en studentenverenigingen die in 1990 aktiviteiten willen organiseren die in brede zin dienstbaar zijn aan het deel van de Universiteit wordt door de Subsidiecommissie verzocht om voor 15 oktober a.s. een aanvraag om financiële ondersteuning in te dienen bij de voorzitter van de Subsidiecommjssie, Drs. W. Heuvelmans, N 5, tel. (66)2844. Bij hem kunnen ook nadere inlichtingen worden ingewonnen over voorwaarden, procedure etc. CURSUSSEN REKENCENTRUM WordPerfect: overgang van versie 4.2 naar 5.0 Versie 5.0 van WordPerfect biedt zoveel meer dan 4.2 dat het de moeite loont de overgang te maken. Met name het manipuleren met printers en lettertypes is aanzienlijk verbeterd. In een cursus van één dag krijgt men een overzicht van de verschillen en uitbreidingen en leert men aan de hand van praktische oefeningen omgaan met de belangrijkste veranderingen, uitgaande van een ervaren 4.2 gebruiker. Docent: H. Schuurmans; Voorkennis: WordPerfect versie 4.2; Cursusduur: 1 dag; Inschrijving: normale procedure middels inschrijfformulier. Data / tijd / plaats: 18-10-1989 / 9.30-15.30 uur / CZ 231 20-10-1989 / 9.30-15.30 uur / CZ231 15-11-1989 / 9.30-15.30 uur / CZ 231 17-11-1989 / 9.30-15.30 uur / CZ 231 Voor verdere informatie en inschrijving kan men zich wenden tot het Computerinformatiecentrum op de 2e verdieping van gebouw C. Telefoon: 013-663111. INLEIDENDE KURSUS POLEK De werkgroep POLEK verzorgt elk jaar o.a. een inleidende Kursus in de Politieke Ekonomie, bedoeld voor zowel studenten als niet-studenten. Deze kursus bestaat uit wekelijkse diskussiebijeenkomsten bij deelnemers thuis gedurende een jaar, waarbij kritisch gekeken wordt naar maatschappelijke ontwikkelingen. Met behulp van verschillende theorieën wordt de samenleving onder de loep genomen. De Marxistische theorie komt aan bod, omdat deze een vrij fundamentele analyse geeft van de kapitalistische maatschappij. Echter ook de tekortkomingen die deze theorie heeft passeren de revue. De stof waarover gediskussieerd zal worden, staat in een bundel die Polek zelf uitgeeft. De enige kosten die aan de kursus verbonden zijn, bestaan uit de kopieerkosten van deze bundel. Onderwerpen die hierin aan de orde worden gesteld, zijn o.a. de politieke ekonomie, de krisis, verzorgingsstaat, imperialisme, feminisme en Oost-Europa. In het tweede gedeelte van de kursus wordt een ondenwerp behandeld, dat de groep zelf gekozen heeft. Behalve aan de inleidende Kursus kun je bij Polek ook deelnemen aan één van de leesgroepen. In deze leesgroepen wordt éénmaal in de twee tot drie weken een tekst beproken over een bepaald onderwerp. Waarschijnlijk zullen dit jaar leesgroepen starten over Simone de Beauvoir; sociale bewegingen en over de bundel van het kongres 'Kantelende Verhoudingen in de jaren negentig'. Iedereen die interesse heeft in een van deze onderwerpen of die zelf een goed idee heeft is bij Polek van harte welkom, trouwens ook als je de inleidende Kursus niet geovigd hebt. Als je enigszins kritisch bezig wilt zijn en met andere mensen hierover van gedachten wilt wisselen is de Inleidende Kursus of één van de leesgroepen misschien iets voor jou...? Er is een informatieavond op: Maandag 11 september 1989 om 20.30 uur in café Voskens, Heuvel 5, Tilburg.

Sport \ BasketiMinieuws

Hi

Je hoeft niet lang te zijn om te basketballen. Iedereen die zin heeft om te gaan ballen is welkom bij de T.S.B. V. Pendragon. Je kunt mee komen trainen, introductielid worden of competitie gaan spelen. Daarnaast gaan wij vaak naar Internationale Toernooien. W e hebben drie damesteams die uitkomen in de Overgangsklasse Rayon en in de Derde Klasse Kern. Degenen die dit jaar nog competitie willen gaan spelen of gewoon informatie willen hebben kunnen het volgend telefoonnummer bellen: 013-422900, en vragen naar Theo, Louis, Inge of Myra. Extra kursussan Sportcentrum Windsurfen Vakantie voorbij en je kunt nog niet windsurfen? Geen nood, het Sportcentrum biedt hulp. Donderdagmiddag 14 septemtjer en vrijdagmiddag 15 september van 13.0017.(X) uur (Ie kursus) en op donderdagmiddag 21 september 14.00-18.00 uur / vrijdagmiddag 22 september, 13.00-17.00 uur (2e kursus) kun je de windsurfsport onder de knie krijgen, zodat je nog voor de winter stijl over het water raast. Voor instruktie en materiaal wordt gezorgd. De kosten voor deze kursus zijn f 25, = . Inschrijving bij het Sportcentrum. Waterskieèn Het Sportcentrum organiseert een beginnerskursus waterskieèn op de teleskiebaan van de Beekse Bergen. Op dinsdagmorgen 19 september en donderdagmorgen 21 september wordt de tele-skiebaan van 11.00 tot 12.30 uur afgehuurd. De kosten zijn, inklusief instruktie en materiaal f 2 5 , = p.p. Mijn gebrek, kanogekll Na het succesvolle begin van vorig jaar organiseert het Sportcentrum wederom een introduktiekursus wildwatervaren. Op vrijdag 29 september wordt er gevaren van 9.00-13.30 uur (kursus groep 1) en van 13.30-18.00 (kursus groep 2). Je vaart een halve dag in een 1 -persoons wildwaterkano op 'de Dommel' onder Eindhoven waarin diverse spektakulaire stroomversnellingen zitten. Een eventueel vervolg wordt t.z.t. in de Belgische Ardennen georganiseerd. De kosten voor deze kursus bedragen / 25, = (inklusief vervoer, materiaal en intruktie). Het windsurfen, waterskieèn en wildwatervaren zijn kursussen die buiten het normale programma om worden georganiseerd. Voor elke kursus is er een minimum en een maximum aantal deelnemers. Deze kursus zijn in principe eenmalig op de aangegeven dag(en), bij voldoende animo worden ze eventueel herhaald. Informatie kun je krijgen bij het Sportcentrum, Academielaan 5, waar je je ook kunt inschrijven. PARCIVAL Parcival is dé Tilburgse Studenten Atletiek Vereniging. Deze vereniging is breder vanopzet, dan een gewone atletiekvereniging. Naast de prestatie telt ook het recreatieve lopen en daarbij de gezelligheid. De trainingen zijn als volgt vanaf 4 september: - trimgroep voor prille beginners en halfge vorderden: zondag 16.00 vertrek vanaf de sporthal; donderdag 15.30-16.30 We doen dan eerst wat warming-up oefeningen en dan een duurioopje onder deskundige begeleiding. - besloop: dinsdag 15.15-16.45 vertrek vanaf de s p o r t h a l ; donderdag 15.30-17.00. De bosloop is voor gevorderde lopers. - baantraining: maandag 16.00-17.30; woens/vrijdag 17.00-18.30. Divere atletiekonderdelen op de nieuwe kunststofbaan. Deze trainingen zijn voor alle sportkaarthouders. Lidmaatschap van Parcival is niet verplicht. Softbai Sinds afgelopen donderdag zijn de softbaltrainingen weer begonnen. We starten altijd op donderdagmiddag om 14.30 uur en gaan door tot 16.00 uur. Verzamelen om 14.20 uur in de hal van het Sportcentrum, Academielaan 5. Tot donderdag!!

8 september 1989

Q]

BRASSERIE^eLÜNIVERS

^ Camus leest Avanti

STADSSCHOUWBURG

STUDIUM GENERALE ExistentiaMsme Er Lheratuur Donderdag 14 september, 13.30­15.30 uur, zaal AZ 7 Lezing: existentialisme in liet werl< van Alben Camus door prof. dr. Piet Leen­ houwers (Theologischefaculteit, KUB). In de bundel Existentialisme & Literatuur (prijs f 5,­) is achtergrondinformatie over Camus opgenomen: ook de tekst De My­ the van Sisyf us staat in deze bundel die verkrijgbaar is op Buro Studium Genera­ le, kamer B3. Donderdag 14 september 20.00 uur zaal AZ 117. Video Lo Straniere (1964). Regie: Luchino Visconti. In het Duits na­ gesynchroniseerde Italiaans/Franse film. toegang gratis. . , zieookpag. 11

Jagen op Zondagmorgen

't Heks krijgt een huisgezelschap Al enkele jaren wil het steeds druk­ ker bezochte Atelier/Theater 't Heks In Tilburg Noord uitbreiden, maar het gemeentebestuur heeft het mes het afgelopen jaar nog eens extra diep in de subsidies gezet, zodat de cursusgelden voor het komende sei­ zoen fors verhoogd zijn. Op 10 september (open dag) wordt een seizoen geopend waarin met na­ me theater­ en dansprojecten opval­ lende ingrediënten zijn. Ook krijgt 't Heks een huisgezelschap, Geze/­ schap geheten. De geldnood bij 't Heks dreigt nij­ pend te worden. Volgens directeur Pietjan D usee moeten er dit jaar evenveel cursisten gehaald worden als vorig jaar, anders komt de instel­ ling geld tekort. 'Was het bij wijze van spreken eerst zo dat 80 procent door subsidie werd opgebracht en 20 procent door de deelnemers, nu betalen de deelnemers meer dan de subsidiënt. Tot nu toe konden we de bezuinigingsmaatregelen van de ge­ meente opvangen doordat er steeds meer activiteiten kwamen en dus Steeds meer cursisten, en dus steeds meer geld. Maar op een gegeven moment realiseer je je dat je een gul­ den maar één keer kunt uitgeven', 't Heks, onderdeel van de Tilburgse Kunststichting, organiseert jaarlijks ruim dertig cursussen op beeldend­ en theatergebied, en brengt boven­ dien films, theater­ en dansvoorstel­ lingen. Los van de dreigende bud­ gettaire problemen is voor het ko­ mend seizoen een veelbelovend pro­ gramma opgesteld, waarbij het re­ guliere aanbod van theater, dans en film wordt afgewisseld door twee cycli, theater en dans. Met het thea­ terproject De Kandidaten werd vorig jaar een begin gemaakt. Theaterma­ kers die een jaar waren afgestudeerd aan een theateropleiding mochten de Bühne van 't Heks beproeven. Dusee ziet graag een herhaling van het project in die opzet: 'Het ws een succes. De voorstellingen waren in­ houdelijk erg geslaagd. Bovendien zijn de voorstellingen redelijk be­ zocht.' Het dansproject kent een andere op­ zet, de voorstellingen zijn niet ge­ bonden aan de ervaring die is opge­ daan na de opleiding. Op 15 septem­ ber treedt de New Yorkse Kathy Ro­ se op in 't Heks. Dusee: 'Een dame die animatiefilm combineert met dans. Ze projecteert animatiefilms en danst daarin, waardoor ze in haar Univers

eentje groepsdansen kan uitvoeren'. In de serie dansoptredens is ook de schitterende voorstelling Siguiriya van de Afdeling Schouwspel A m ­ sterdam te zien, een op flamenco gebaseerde dansperformance die, niet zonder reden, tijdens het Circuit du Theatre (voorheen Grand Prix du Theatre) dit jaar de hoogste ogen gooide. Ook nieuw bij 't Heks is het huisge­ zelschap, Gezefec/jap genaamd. 'De bedoeling is tot een 'pool' van spe­ lers te komen en daar mensen de kans te geven een voorstelling te maken', aldus Dusee. Gezelschap, ondergebracht in een autonome stichting, zal met de producties gaan reizen. In 't Heks brengt Gezelschap in ieder geval Z.e square van Margu­ erita Duras op de planken, onder lei­ ding van de Eindhovense theater­ maakster Jet van den Berg, en de voorstelling Glücl( onder regie van Kees Debets van de Blauwe Zebra. De Rozendaalse theatermaakster Arie Roelofs regisseert de derde pro­ ductie van Gezelschap, Wenn das soist, dannistdasso. In voorberei­ ding is een stuk van Monthy Python, Past the Butler. Regisseur van het Vlaamse gezel­ schap Het Gevolg, Ignace Cornelis­ sen, zal zich hiermee gaan bezighou­ den, de productie zal waarschijnlijk pas het volgende seizoen gaan lo­ pen . ' De bedoeling is dat voor Gezel­ schap voldoende geld bijeen komt om er echt structuur aan te geven. We willen tot vijf è zeven voorstellin­ gen fjer jaar komen', aldus D usee. Voor de eerste productie van Gezel­ schap hebben provincie en gemeen­ te een subsidie van ruim zevendui­ zend gulden neergelegd, het meren­ deel is van de provincie afkomstig. Op 10 september houdt 't Heks een open dag, waarna het seizoen kan beginnen. (NvO)

Voorstelling: Op 8 september in de Studiozaai van de Stads­ schouwburg 'Jagen op Zondag­ morgen' van de Grootste Luxe na de Kleurenteevee. Solo: Her­ man Brand, regie: Ricardo Ane­ maet. Aanvang 20.30 uur. De voorstelling 'Jagen op Zondag­ morgen' naar het boek Erus en de Eenzame Man van Louis Paul Boon is in de vertolking van de Grootste Luxe na de Kleurenteevee volgens acteur Herman Brand een stuk 'met een hele hoop humor" geworden. 'Er zit wat luchtigheid in, je kunt erom lachen, hetzij wat besmuikt'. Het boek van L.P. Boon gaat over een man die in ieder opzicht mislukt is in het leven en geobsedeerd is door seks, wat zich uit in exhibitio­ nisme. Pogingen om relaties aan te knopen falen jammeriijk, de man wordt heen en weer geslingerd tus­ sen zachtaardige en gewelddadige gedachten. Volgens een folder vindt de voorstelling zijn hoogtepunt in hallucinaties en achtervolgings­ waanzin. En: 'Een leven dat voorde makers (Anemaet en Brand­red) eerder fascinerend blijft dan dat het begrijpelijk of navoelbaar moet zijn'. Toch vraagt het boek wel om inle­ vingsvermogen, volgens Brand: 'Het boek vraagt om begrip, het is een 'story van een looser'. Eigenlijk gaat het over gebrek aan communi­ catie,het is een vertegen man die niet met contact kan omgaan. Er wordt hem ook geweld aangedaan, de we­

Agenda SEPTEMBER VRIJDAG 8 SEPTEMBER Schouwburg, 20.30 uur: 'De grootste luxe na de kleuren tv: jagen op zondag­ nf»rgen'. Toneelbewerking naar 'Eros en de eenzame man' van Louis Paul Boon. Regie: Rk;ardo Anemaet. Maranatha, 18.00 uur: viering aan het begin van het studiejaar. Cinacitta,20.00 uur, zaal 1: 'D angerous Liaisons'. Regie: Stephen Frears (t/m 14 september). reld is niet gemakkelijk voor mensen die er buiten vallen. Hij wordt een aantal illusies armer'. Eén van die illusies is zijn schilder­ kunst. De man schildert, maar het is een passie waarvoor hij niet de er­ kenning krijgt die hij zoekt. Brand: 'Mensen vinden het te direct, te smerig, en hij vindt het alleen maar eertijk; stijve lullen, naakte meisjes'. Hoogtepunt in Jagen op Zondag­ morgen is het moment waarop een jong meisje door kroeglopers op een tafel wordt neergelegd, waarna er een kaars in haar anus wordt gesto­ ken, en zij door alle bezoekers wordt geëerd of vernederd. D e acteur: "Wat de omgeving doet is indringen­ der. Een grapje ontaardt in een ta­ melijk ridicuul ritueel. Hij ziet dat, maar maakt een fout, hij komt na­ melijk in de lichtcirt<el en wordt eruit gedonderd. Het is alsof de wereld krankzinnig geworden is'. De Grootste Luxe na de Kleurentee­ vee is nog tot mei 1990 op tournee met Jagen op Zondagmorgen. Op 8 september in Tilburg.

(NvO)

CbMcMa, 22.00 uur, zaall: 'Het rode ko­ renveld'. Regie: Siang Yimou (t/m 14 september). CkMcMa, 20.00 uur, zaal 2: 'Rainman'. Regie: Barry Levinson (t/m 14 sep­ tember). CtMcHta, 22.15 uur, zaai 2: 'Shame'. Regie: Steve JodreN (t/m 14 september). ZONDAG 10 SEPTEMBER MwiMrttw, 11.30 uur: viering rond schrift en tafel. Voorgangers: Hub Len­ ders en Han Oude Munnink. MAANDAG 11 SEPTEMBER Polak, 20.30 uur: Informatie­avond over de mteidende cursus Politieke Ekonorrfie. Plaats: café Voskens. PlMo,20.00: lezing door JanaBeranova, vertaalster van "The unbearable lightness of tjeing'; 21.16: de film. C«fé iMai^naiv 22.00 uur: Bebop Cir­ cuit. Met Ton van de Qeijn (baritonsax), Ben Boogaard (gitaar) en Mark van Rooy (bas). DINSDAG 12 SEPTEMBER ■ Plato. Cocktailparty. WOENSDAG 13 SEPTEMBER Plato, vanaf 20.00 uur: culturele avond met o.a. cabaret van Wütem Woelwater. DONDERDAG 14 SEPTEMBER Univafsiteit, 13.30 uur, AZ 7: lezing van prof. dr. P. Leenhouwers (Theologische faculteit KUB) over het existentiaSane in het weri< van Camus. Organisatie: Studi­ um Generale. Univaraiteit 20.00 uur, AZ 117: 'Lo Straniero'. Vkfeo van Luchino Visconti in het kader van de cyclus 'Existentialiane en literatuur". Organisatie Studium Ge­ nerale. Ufrivarsitait,aula: Tilburgse bedrijven­ dag. Organisatie: Olof. Plato, vanaf 21.00 uur: slotfeest met de band 'Fum'.

Academielaan 73 5037 CV Tilburg - 013-673384

een fijn nieuw café om tussen en na d e colleges te vertoeven. Geopend van ma. tot za. 10.30'21.00 uur. Wil je een feest organiseren? er is een volled ig ingerichte discotheek 7 dagen per week tot je beschikking. 8 september 1989

HET

Oh dahlia! Oh dahlia! Z o n d a g m i d d a g . Een drukte v a n jewelste op de hoek Baroniebaan­Bredaseweg. Tientallen auto's en nog meer fietsen staan kris­kras op­ gesteld op de trottoirs en grasvelden. De Dahliavereni­ ging Flora pakt uit met een dohliashew onder het motto 'Bloeiende en beeldende kunst'. Verscholen achter een bomenrij en een hoge heg, bevindt zich de tuin v a n de 41­jarige vereniging, w a a r ­ v a n Piet Maagdenberg de voorzitter blijkt te zijn. W i e binnentreedt ontwaart een zee a a n rijkgeldeurde dahlia's, w a a r vlinders en bij­ en hun lusten botvieren. In rij­ en v a n honderd meters staan ze mooi te w e z e n . Het moeten enkele kilometers dahlia's zijn op het perceel v a n 8 . 5 0 0 vier­ kante meters. 'Ik heb nog nooit zo veel en mooie d a h ­ lia's gezien', zegt een verruk­ te bezoeker. Zo ongeveer alle kleuren v a n de regenboog zijn vertegenwoordigd. Opzichtig paars, bijna fluorescerend geel, dieprood, fel oranje, parmantig w i t . M a a r ook flets­rase, rood m«t witte bladutlwnden, o r a n g e ­ g e d . Sommige hebben «têkefige bladeren andere meer roinde v e n n e n . Er zijn dahlia's die reflcen tot de knie en mansho­ ge.

Enkele oogappels hebben zo­ w^aar namen meegekregen als Koningin Fabiola, Lady Jane en EaHy Bird. Tussen al deze pracht schuifelen mensen v a n divers pluimage. A a n de rand v a n het tuincomplex zijn enkele piepkleine tuinhuisjes ('Netwe'kwou','Welte vree') g e b o u w d . Hele f a m i ­ lies, met visite, zitten binnen of buiten a a n de koffie dan w e l a a n het bier. 'Wij komen

E V E N

EM E N T

v a n de zomer hier ook w o ­ nen', grapt een non in de rich­ ting v a n een gezellig druk huisje. Het enige dat deton­ neert is het geruis v a n het ver­ keer. De dahlia is ten tijde dat Co­ lumbus Amerika ontdekte sa­ men met de aardappel naar Europa o v e r g e w a a i d . Hij komt oorspronkelijk uit M e x i ­ co. De Azteken noemden de plant acoctli. in Europa w e r d de acoctli omgedoopt tot d a h ­ lia, naar de Zweedse botani­ cus André Dahl. Nederiand

behoort tot de eerste vijf lan­ den in de wereld w a a r de dahlia razend populair is. Er is een landelijke dahlia­ vereniging die in 1 9 1 8 is op­ gericht. Gezeten naast zijn tuinhuisje op een bankje, het dahliaveld overziend, spreek ik met J oop Verhoeven, de secretaris/pen­ ningmeester v a n Flora. Hij schat d a t tweeduizend men­ sen de dahiiashow hebben bezocht. De vereniging teh 9 5 leden. Een deel d a a r v a n huurt een volkstuintje ( 4 5 cent per

vierkante meter)van de vere­ niging. Een gedeehe v a n de grond m a g voor andere doel­ einden (tomaten, prei, uien) verbouwd w o r d e n . ' M a a r ' , zegt hij streng, 'het m a g niet boven de dahlia's uitsteken.' Als je over het veld tuurt zie je dan ook alleen m a a r dahlia's. W a a r o m kent de dahlia zo­ veel liefhebbers? Verhoeven: 'Ik denk dat dat is v a n w e g e de kleur, hè. Hij bloeit heel rijk. J e kunt er prachtige stuk­ ken v a n m a k e n . Hij doet heel fleurig a a n . ' Dahlia's bloeien v a n a f begin augustus en ver­ welken wanneer het g a a t vriezen. De bollen moeten dan uit de grond en dien je tij­ dens de winter te b e w a r e n . In het voorjaar zie je dat er 'oog­ jes' op de bollen staan. De knollen g a a n eind mei weer de grond in en uit de 'oogjes' roeien nieuwe dahlia's. Ook un je stekken kopen a vijftig cent. Knollen groeien sneller dan stekken. 'J e moet zorgen d a t je op tijd dieft', w a a r ­ schuwt hij. Dat w i l zeggen d a t je de aftakkingen v a n de plant er af moet halen zodat alle energie naar de hoofd­ stengel g a a t >vaardoor die beter groeit. 'J e kunt ze o m ­ hoogjagen door alles w e g te halen behalve de grote sten­ g e l . ' Als snijbloem heeft d a h ­ lia nauwelijks w a a r d e . N a drie dagen vallen de bladeren eraf.

g

Gerard Rutten

DE ACHTERRUIT

Clemens van Diek

T^iiargse ^desien Jndoeo (Tm JHn Vereugiag

c!)iKara Acadenielaan 5 5037 EI Tilburg 015­663010 giro 5726709

Sander Neijnens

d e s t i c h t i n g / a^tbeentraat 2S. SO^ HA Tllburg. giro: 2969582. alnixxte~87Ör7

ANTWOORDT

Aan Judo en Jiu Jitau Academielaan 5 5037 ET Tilburg Tilburg, 27­8­89

Tilburg. 26-08-89

Geachte Heren Clemens van Dlek en Sander Neijnens. Met froot genot las ondergetekende op vrydag 26 augustn» J 1 «eer "De Achtemilf In Unlvers nr 36. na de gehele vakantie tevergeefs op vrUdag naar het postvak te zijn gelopen Alle elementen van de TIK zUn mijn In ziens op een te gekke manier verwoord en de stijl van u belden spreekt mIJ zeer aan Mijn boekenkast wordt ook niet voor niets gesierd door het meesterwerk van écn van u belden- "Baanbrekende Brieven". Het verdwunen van "De Sollicitant" van de achterpagina van de Unlvers was dan ook een grote klap. maar u heeft met "De Achterruit" een uitstekende opvolger weten neer te zetten. Vanwaar dit schrijven zult u denken Gewoon een fan ? Nee. het Is meer dan dat r In mUn hoedanigheid a b voorzitter van Chlkara. wa. Ik enerzUds zeer verbaasd en anderzijda zeer verheugd met uw reclame voor de ■gevechtssporten' op het K UB-Sportcentrum. Onze demonstraties op de Verenlglngendag op 23 augustus J 1 waren zoals gewoonlUk spectaculair en de grootste plubllekstrekker op het K UB-Sportcentrum Dat wu daardoor echter "De Achterruit" In Unlvers zouden halen overtrof mUn stoutste dromen Namens alle beoefenaars van de sporten Judo. Jlu Jltsu. karate en zelfverdediging voor vrouwen ben Ik u belden zeer erkenUigk voor bovengenoemd feit. Wsschlen kan onze bdgesloten promotiefolder zelfs u er toe zetUn eens langs te komen btj éin van deze fantastische sporten.

Beste Judo en Jiu, Naar aanleiding van jullie briefje de dato zondag hebben wij van Sander en Clemens de opdracht gekregen om jullie een ant­ woordde te geven. Zij vonden het heel die ook erg. Sander vroeger ook op judo slip? Clemens niet,

fijn jullie reactie te lezen en waarderen voelde zich meteen aangesproken omdat hij heeft gezeten. Heb jij ook al de groene die is een beetje stijf.

Zij vonden het heel erg dat jullie zo lang voor niks naar het postvak moesten lopen. Clemens heeft ook heel lang voor niks naar de brievenbus gelopen toen hij solliciteerde. Hij is erg blij dat dat nu niet meer hoeft. Op jullie demonstratiedag hebben zij ook gekeken. Vooral die ene sprong was erg mooi. Sander vond het een hele aardige tekening die jullie gemaakt hadden op het foldertje. Ga zo door! Voor jullie heeft hij speciaal een leuk schetsje gemaakt. Die sturen we mee. Helaas konden Saader en Clemens niet zelf reageren maar hadden nog wel even de tijd om een handtekeningetje voor jullie te zetten Fijn hë? Wij hopen dat jullie goed studeren en daarnaast een heleboel andere dingen leren want die zijn ook belangrijk in het leven. Je moet knokken (i) voor je bestaan.

Namens Clemens en Sander de Stiéhting Antwoordt

a wens u veel succes met het schrijven van "De Achterruit" In de toekoMt. zodat Ik mUn verdere studietijd van u belden kan blHven genieten.

Met vriendelijke groeten.

Hetutfll Zondag, voorzitter Chlkara

Univers

8 september 1989