1989 06 02

Tilburgs Universiteitsblad - 2 juni 1989 - jaargang 26 nummer 32

m

Pluk ze en schud ze

Lagere u/tgaven per student hoger studierendement

Doelmatigheid universiteiten sinds '80 fors gestegen De uitgaven per student in het wetenschappelijk onderwijs zijn de afgelopen jaren sterl< gedaald. Maar tegelijkertijd zijn de studierendementen behoorlijk gestegen en is het aantal wetenschappelijke publikaties enorm toegenomen. Daarmee slaat het wetenschappelijk onderwijs 'een goed figuur'. Deze conclusies worden getrokken in een zojuist verschenen rapport van het Centrum voor studies van het hoger onderwijsbeleid (CSHOB) van de Universiteit Twente. Onder leiding van prof.dr. F.A. van Vught schetsen de auteurs de belangrijkste ontwikkelingen die zich in de sfeer van uitgaven en produktie bij het wetenschappelijk onderwijs sinds 1980 hebben voorgedaan. Urt het rapport blijkt dat de rijksuitgaven voor het totale onderwijs in wat meer dan twintig jaar enorm zijn gestegen. In 1965 werd nog 4 miljard gulden aan onderwijs besteed, in 1988 was dat maar liefst 29 miljard. Als echter 1980 als vergelijkingsjaar wordt gekozen, blijkt dat die groei zich vooral in de vroegere jaren heeft voorgedaan. In het lopende decennium bedraagt de stijging van de ondenwijsuitgaven nog slechts 16 procent en als de cijfers worden gecorrigeerd in verband met de inflatie, slaat de stijging om in een daling van 6 procent. Het aandeel van het wetenschappelijk onderwijs in de totale ondenwijsuitgaven blijkt een gestage daling door te maken. Deze sector legde acht jaar geleden nog een beslag van twintig procent, inmiddels wordt nauwelijks de 16 gehaald. Volgens de Twentse onderzoekers zijn de uitgaven in geen enkele onderwijssector zo sterk afgenomen als hier, met uitzondering misschien van het algemeen voortgezet ondenwijs. Zo'n ontwikkeling zegt op zich natuurlijk niet zoveel: een zinvolle vergelijking kan pas worden gemaakt als de uitgaven worden afgezet tegen de aantallen leerlingen en studenten. Dan blijkt dat de uitgaven per student voor het wetenschappelijk ondenwijs sinds 1980 zijn gedaald met 28 tot 36 procent - die variatie is afhankelijk van de manier waarop deeltijdstudenten worden meegeteld en van de uiteenlopende methodes om de omvang

van de onderwijsactiviteiten vast te stellen. Om de gedachten te bepalen: een universitair student kostte acht jaar geleden rond de twintigduizend gulden per jaar, nu nog ongeveer dertienduizend. Bij alle overige onderwijssoorten blijkt geen sprake te zijn geweest van een daling van de uitgaven per leerling. Integendeel, in het basisonderwijs en het algemeen voortgezet onderwijs zijn de uitgaven per leerling dit decennium zelfs gestegen. In het hoger beroepsondenwijs bleven zij ongeveer constant.

Wat moeilijker is de berekening van het studierendement. Voorlopige cijfers van de universiteiten wijzen erop, dat slechts de helft van alle eerstejaars uit 1982 binnen zes jaar een doctoraaldiploma wist te behalen. In het rapport worden desondanks positieve conclusies getrokken. Wat de uitgaven per student betreft, zeggen de Twentenaren dat het wetenschappelijk onderwijs vergeleken met andere sectoren een goed figuur slaat. Dat daarnaast de rendementen en het aantal publikaties zijn gestegen, leidt tot de opmerking dat de produktiviteit van het vvetenschappelijk ondenwijs is toegenomen. 'In termen van doelmatigheid is flinke winst geboekt,' aldus de samenvattende conclusie. Een conclusie die natuurlijk alleen getrokken kan worden, als men voetstoots aanneemt dat de kwaliteit van de output niet gedaald is(JD/HOP)

8

Crimineel verworven vernnogens kunnen ook met de huidige wetgeving aangepakt worden, concluderen Tilburgse juristen. Sterfhuisconstructie Bedreigde sociologen spuwen hun gal over de reorganisatie. Succes ais drijfveer Nieuwe studieverenigingen op de KUB: 'gelukkig zijn de jaren '80 voorbij'. Vrijetijdswetenschappen levert haar eerste doctorandi af.

VVD wil topuniversiteit, PvdA ander beurzenstelsel De VVD streeft naar de inrichting van één universiteit als landelijk 'center of excellence'. Het niveau van het onderwijs en onderzoek aan deze topuniversiteit, moet dat van de overige universiteiten overtreffen. De Partij van de Arbeid wil de bezuinigingen op studiefinanciering ongedaan maken. Bovendien wil zij het bestaande beurzenstelsel zodanig wijzigen, dat het 'eenvoudiger en rechtvaardiger' wordt. De wensen van W D en PvdA staan in de concept-verkiezingsprogramma's die beide partijen onlangs publiceerden. Volgens de W D heeft het wetenschappelijk ondenwijs op de universiteiten steeds meer het karakter gekregen van hoger beroepsondenwijs. Die ontwikkeling moet worden gekeerd, aldus de liberalen. De universiteit moet een instelling zijn waarin het onderwijs gericht is op de kennismaking met de resultaten van wetenschappelijk onderzoek en op het aanleren van vaardigheden om zelf onderzoek te doen. Het universitaire onderzoek dient hoofdzakelijk een grensverleggend karakter te hebben, al-

dus het verkiezingsprogram. Volgens de W D is daarbij een verdere taaiafbakening tussen de universiteiten noodzakelijk. Taakafbakening leidt tot een efficiënter gebruik van de financiën en levert ook een bijdrage tot het bereiken van een zo hoog mogelijk wetenschappelijk niveau. Een van de universiteiten zou uit dat proces tevoorschijn moeten als topuniversiteit of center of excellence. Deze instelling dient in alle opzichten uit te steken boven de andere. De W D bepleit ook een verscherping van de selectie onder studenten. In het PvdA-programma wordt in zeer grove lijnen geschetst hoe het gewijzigde stel-

sel van studiefinanciering er volgens de sociaal-democraten uit zou moeten zien. Het zal een ouder-onafhankelijk stelsel dienen te zijn, dat - zoals het huidige - bestaat uit een basisbeurs met de mogelijkheid voor alle studenten om een aanvullende studielening af te sluiten. De studielening dient rentedragend te worden na beëindiging van de studie. De bezuiniging van 120 miljoen gulden die het huidige kabinet heeft ingeboekt als gevolg van de invoering van de OV-jaarkaart, wil de PvdA ongedaan maken. Dat geld zou beschikbaar moeten blijven voor het stelsel, zonder dat de invoering van de kaart als zodanig wordt afgewezen. In het conceptverkiezingsprogramma wordt verder geplert voor meer investeringen door de overheid in de tweede fase opleidingen van het hoger onderwijs. De PvdA wil daarvoor 50 miljoen gulden uittrekken. Dat bedrag moet bestemd worden voor de opleiding van een door de universiteiten op basis van studieresultaten geselecteerde groep studenten. (JD/HOP)

Raadswisseiing in post-modern decor Oude en nieuwe leden van de universiteitsraad reageerden wat onwennig bij de raadswisseiing. Niet omdat ze elkaar niet goed zouden kennen -sommige nieuwelingen zijn zeer bekend- maar vooral omdat de omgeving waarin de bestuurlijke machtsoverdracht plaatsvond er ongewoon frivool uitzag. Vooral oudgedienden konden de voor de TESTtentoonstelling aangeklede portrettenzaal niet als KUB-eigen herkennen. Zelfs de in kerkelijke zaken zo hervormingsgezinde Walter Goddijn kon het postmodernisme aan de muren niet appreciëren en smeekte bijna om de kunst te verwijderen en de portretten (en het cruxifix) op hun plaats te hangen. Bij de wisseling sprak prof. E.H.M. Hirsch Ballin over de bestuurlijke organisatie van de universiteiten. Het college oefent belangrijke bevoegdheden uit, 'maar één bevoegdheid heeft de universiteit juist niet, en ik vind dat zij die zou moeten krijgen, nl. om te beslissen over een verandering van de eigen organisatie', zo besloot hij zijn uiteenzetting. Hirsch Ballin schetste een aantal modellen voor bestuursorganisaties waarbij hij het politieke model (vb. bij de gemeente, de gemeentewet heeft model gestaan voor de WUB 1970) en het bedrijfsmodel als inadequaat voor de universiteit bestempelde. Het mandaatsmodel, waarbij vooral centraal wordt beslist en naar mate het geen kwaad kan zaken aan de basis kunnen worden overgelaten, staat dicht bij de huidige realiteit maar Hirsch Ballin ziet meer in het rentmeesterschapsmodel, waarbij middelen aan faculteit c.q. vakgroep worden toegekend waarover later (kwalitatief) rekenschap wordt gevraagd. Het is de taak van het universitair bestuur zich dienstbaar te maken ten einde middelen te verschaffen, niet alleen voor bestaande eenheden, maar ook voor nieuwe initiatieven. Vakgroepen moeten ook rechtstreeks met het bestuur kunnen communiceren wanneer geen facultaire coödinatie nodig is. Foto: U-raadsvoorzitter Backx (links) en prof. Hirsch Ballin luisteren naar hot betoog van buitenuniversitair raadslid Cuppens. (EV)

MATSERTJES

IN

COLOFON VIDEO

^■i matsertjes

" ^

'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. TE KOOP: PTT-telefoonkostentellers met rode en witte knop en dubbele teller, ƒ 85,-per stuk. Bel Van der Beek: 020-6659484. Tevens iemand gezocht die deze tellers voor ons zou willen verkopen als bijverdienste. OOST-WEST-FESTIVAL: Nu eens naar Oost-Europa? Begin in Den Haag op het Oost-West-festival, 16-6 t/m 18-6, ƒ 25,-, tel. 070-507100 (ma-vr). VERHUIZEN: " Verhuizen/vervoeren? Chauffeur met een grote bus. Op uurbasis. Goedkoper dan zelf huren. Tel.: 358278 (18-20 uur). FEEST: Een receptie, borrel of feest wordt voor redelijke prijzen verzorgd in het Sportcentrum K.U.B., Academielaan 5, Tilburg. Informeer eens!!! Tel.: 013-663010. AUTORIJLES: Goedkoop auto leren rijden? De eerste 10 lessen voor/198,-, daarna ƒ 36,- p/u. Bel Frank na21.00 uur. Tel.: 013-551338.

TYPEWERK: Scripties enz. snel en accuraat verwerkt m.b.v. moderne apparatuur. Bel: Telexcentrum Zuid Born-Obbicht. Tel. 04498-54803. FEESTEN? Maar nog géén ruimte. Lage prijzen, bier en fris ƒ 1,35. Diverse zalen, Spoorlaan 330-332, tel.: 438828/438829. Vragen naar Koos. GEZOCHT: Student(e) met enige ervaring in het verwerken van enquêtes die ons behulpzaam kan zijn bij: - advies over koderen vraagsystemen; - komputerverwerking van de gegevens. We kunnen een bescheiden vergoeding bieden. Tel. reakties naar 04242-84080. Stichting de Leest, Stationsstraat 5, 5061 HE Gisterwijk. AFRIKA: Stichting EXPLORER organiseert 3 tot 10 weekse kampeertrektochten(sep. '89/april '90) per truck door woestijn, savanne en regenwoud in Noord-, West- en Centraal-Afrika: vanaf ƒ 1.850,-. Geïnteresseerd? Bel: 020-255424. VAKANTIECURSUS ITALIAANS: Academie organiseert vakantiecursussen Italiaans en kunstgeschiedenis, zomer '90 in Rome. 15 Dagen, incl. verblijf v.a. ƒ 459,-. Voor informatie: Mircha Ferrone, 030-735912. VERHUIZEN: Kamerverhuizing? Huur bij Spapens Verhuur een dichte aanhangwagen voor ƒ 35,- p.d. Bij meerdere dagen huur korting. Bel 013-684246-437119424458 of 555425.

Binnenkort in dit theater: nieuwe promotievideo's Het Audio Visueel Centrum heeft een nieuwe promotiefi/m van de KUB gemaa/(t. De 17-minuten durende video lieeftals titel 'Op weg naar straks'. Tevens heeft het AVC een 'Letterenportret' van 20 minuten in de aanbieding over de Tilburgse letterenfaculteit. Op vrijdag 9 juni tussen 12.00 en 13.15 uur zullen de video 's tijdens een doorlopende voorstelling getoond worden in zaal SZ17. De twee videof iims zijn gemaakt door het Audio Visueel Centrum (AVC) van de KUB die daarvoor free-lance filmmaker Jan Radema (ex-NOS) ingehuurd heeft. De KUBvideo zal in een oplage van 85 gratis toegestuurd worden aan middelbare scholen in Zuid-Nederland. Scholen die een eerdere video uit 1982 destijds aangevraagd hebben krijgen de nieuwe uitvoering automatisch toegezonden. Voor andere scholen is de video op aanvraag beschikbaar. De Letterenvideo is bedoeld om te tonen tijdens open dagen en in stands. De productiekosten van beide video's liggen op ongeveer tienduizend gulden. Personeel en studenten van de KUB bezetten gratis of tegen een onkostenvergoeding de cast. Op weg naar straks toont het studentenleven {Het is hard studeren in Tilburg) van een dag van een viertal studenten. Het filmpje begint met een student die al bladerend in wetboeken zit te blokken voor een tentamen. Op zijn bureau staat een trombone. Even later zit hij in de keuken van zijn ouderlijk huis, een boerderij, nog steeds te leren. 'Doe dat boek nou weg en eet iets', drukt zijn moeder hem op het hart. 'Je hebt makkelijk praten', antwoordt hij, 'het is het zwaarste tentamen van de hele studie.' Enige fragmenten later zien we hem in een kleine auto het erf afrijden, op weg naar de KUB. De volgende scène toont een treinreiziger: een spoorstudent, ook al op weg naar de universiteit. Een studente in de keuken van het studentenhuis verschijnt daarna in beeld, zich vertwijfeld afvragend wat ze vanavond nou weer zal koken. Tenslotte zie je een slapend stel dat ruw gewekt wordt door een luid rinkelende wekker. Een knuffeldier staat in de Univers

hoek. 'Wim, Wim, Wim, je moet er uit.' Als eenieder is gearriveerd op de KUB krijgt de kijker beelden van een universiteit in werking. Een grote collegezaal waar les wordt gegeven, de bibliotheek waar boeken worden ingeleverd (te laat: vijf gulden boete) en een gesprek over de afstudeerscriptie. Plots verschijnt Dolf Brouwers (beter bekend als SjefvanOekel) in beeld. Middels een video probeert hij de studenten wat te leren. Hij heeft het over schijnwerkelijkheid en subwerkelijkheid. 'En dat wordt allemaal te ingewikkeld nu', laat hij zijn gehoor weten. De volgende lokatie is de kantine in gebouw S. De plattelandsstudent ontwaart buiten een lieftallig meisje. Er klinkt een romantisch muziekje. Hij drinkt snel zijn thee op en gaat haar in de gebouwen van de KUB zoeken. Hij vindt haar uiteindelijk in de mensa. Samen lopen ze over het grasveld naar de vijver, waarna een close-up van de rondzwemmende eendjes volgt. In een van de volgende scènes zit de boerenzoon tegenover een docent tijdens het zo belangrijke tentamen. Op een vraag van de tentaminator antwoordt hij met veel eh's. De docent is dan ook niet geheel tevreden. Er volgen flitsen van een les bij het AVC, een zangkoor in de aula, een bezoek aan een flessenfabriek vanwege een stageonderzoek. Aan het eind van de middag vloeit het bier in de PUF, het campuscafé. 's Avonds hanteert de hoofdpersoon zijn trombone tijdens een optreden van de harmonie in een dorpszaattje. Hij ziet zijn lief binnenkomen en plaatsnemen. De glimlach op haar gezicht spreekt boekdelen. (GR)

GEZOCHT: Een penningmeester voor het Centrum voor Kinderopvang Anak^ Informatie: W. van Groenendaal, B-710, tel. 662423 (privé: 013-359024) STAGELOPEN: Solliciteren of werken? Dan is het in je eigen voordeel om er representatief uit te zien. Door ontbreken van detailhandel nu zo'n 40% korting op maatkostuums van zuiver scheerwol! Bel na 18.00 uur013-421313

-^^SWK

STICHTING I

ERSEU' Postbus 11289,1001 GG Amsterdam (tel: 020-202858) organiseert van 24 tot 31 juli een theaterreis naar het

a

Festival van Avignon (advertentie)

HONGARIJE Luxe buspendel naar Hongarije. Vertrek iedere vrijdag t/m 13.10.89. Vanaf 26.06 t/m 28.08 ook iedere maandag vertrek. Diverse opstapplaatsen in Nederland. Speciale studentenprijs / 200,-. Inl. en boekingen: Rapide Tours, 05921-43300.

PARASAILING & DELTAGLIDING Het gloednieuwe programma zomer 1989 is uit! Reizen per trein, vliegtuig, en eigen vervoer. Al vanaf f 418,- incl. cursus. Vraag het programma aan bij: Ropeas Reizen/Veldhoven tel. 040-535031/542243 en alle Johan Winnemuller reisburo's

OFFSETDRUKKERIJ KANTERS B.V. Gespecialiseerd in het drukken van

proefschriften, boeken, tijdschriften, enz. Totale grafische verzorging. Levertijd 4 weken! Prijslijst op aanvraag. Oost-Kinderdijk 191, 2953 CL Alblasserdam Telefoon 01859-12155-12532 (ook 's avonds) Telefax 01859-19243

Prijs: f 699,* Inclusief: - reis in luxe touringcar, die ook gebruikt wordt voor excursies. - 7 overnachtingen In pension met zwembad op 2 km. van het centrum van Avignon. Halfpension. - 3 theatervoorstellingen in het In-festjval, kortingkaart voor het off-circuit. - deskundige begeleiding, gesprekken met regisseurs, festivaldlrectie. Bijwonen van repetities etc. - algemene excursie in Avignon. * Exclusief en facultatief: - Operavoorstelling festival d'Aix-enProvence; excursie naar Gordes en Roussillon.

Liefst schriftelijk aanmelden op bovenstaand adres.

v*.fl,^-:0tei.r»4i?.-.'' u n i v s r s . ^.y .-,! .^i;" ,:.. ^/-itjlburgs universiteitsblad • (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vees (hoofdredakteur). twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) michel knapen me<lewericers casparjanssen, gerard rutten, jutta chorus, monique nnulder, nicole van overmeir, pau! van dijk, peter van zoest coiumnisten j . boelhouwer, c. van diek, p. engels, k. soudijn samenstelling retlaktieraad prof. nrir. p. van seters (voorzitter) dr. h. van erp, prof.dr. j.l.goedegebuure, prof.dr. p. ruys, m. ackermans (adviseur), drs. th. schouw, r. lazaroms, g. siegelaer officiSIe mededelingen afd. interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn. redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern: 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband hoger onderwijs persbureau (hop) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), cursor (eindhoven), delta (delft), folia (uv amsterdam), ku-nieuws (nijmegen) mare (leiden), observant (maastricht), u-blad (utrecht), uk (groningen) en universiteitsblad (twente) druk drukkerij em. de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f 40,~ per jaargang 2 juni 1989

.

IN DE MIST

Bedreigde sociologen overwegen juridische stappen 'De overjarige, obsolete sociologie-opvatting van Ruud de Moor krijgt alsnog de overhand. De kans op een volwaardige, aantrekkelijke studierichting is daarmee voorgoed verkeken. Spreek maar gerust van een sterfhuisconstructie.' Negen Tilburgse sociologen, die te horen hebben gekregen dat hun baan als gevolg van de aanstaande reorganisatie op de tocht staat, ovenA/egen juridische stappen tegen hun werkgever, de KUB. In dit artikel spuwen enkele bedreigden hun gal over de gang van zaken. Het College van Bestuur moet het op vele fronten ontgelden: de procedureregels zouden verkeerd zijn toegepast, het emancipatiebeginsel wordt met voeten getreden, er is een volstrekt achterhaalde wetenschapsopvatting van stal gehaald. 'Een reorganisatie in de mist.' Begin vorige week voerde het College van Bestuur van de KUB gesprekken met de meeste medewerkers van de studierichting Sociologie. Sociologie vormt samen met de studierichting Psychologie de Sociale Faculteit van de Tilburgse universiteit. De meeste sociologen kregen van collegevoorzitter Verheyen te horen dat ze na de reorganisatie mogen blijven. Een aantal wetenschappelijk medewerkers echter moet erop rekenen dat er voor hen geen plaats meer is binnen de afgeslankte studierichting. Volgens berekening van Verheyen zullen er vijf fulltime banen worden geschrapt, dat gaat aan zeven of acht, misschien wel negen mensen hun baan kosten. Vier van deze bedreigde sociologen willen hun gemoed graag luchten via de krant, maar blijven om uiteenlopende redenen liever anoniem. 'NatuuHijk', erkent een van hen, 'moeten ook wij accepteren dat de faculteit een stapje terug doet als gevolg van de tegenvallende studentenaantallen. Maar wij verbazen ons over de richting die wordt gekozen. Men neemt de rode draad op uit de jaren vijftig, zestig. Toen gold het concept van de emanciperende katholieke leken die zich met harde cijfers, met methoden en technieken, teweerstelden tegen het gezag van de kerk. Het is deze persoonlijke maar inmiddels achterhaalde sociologie-opvatting van rector de Moor die er alsnog wordt doorgedrukt. In 1982 is dat ook al geprobeerd, toen zonder succes.'

ACHTERHAALDE SOCIOLOGIE De faculteit gaat terug naar af, menen de bedreigde sociologen. De verworvenheden uit de jaren zeventig en tachtig worden ingeruild voor een hernieuwde nadruk op de kwantitatieve sociologie. De vakken die worden weggestreept vertegenwoordigen de 'zachte' wetenschapsbenadering: de sociaal geëngageerde sociologie met een brede aandacht voor de culturele, emancipatorische en politieke aspecten van de maatschappij legt het loodje. 'Onze faculteit had tot de besten in Nederland kunnen behoren als we de lijn van Zijderveld, Adriaansens en Frijhoff hadden aangehouden. Maar die mensen zijn naar elders vertrokken. En na de reorganisatie zal de ciri<el helemaal rond zijn, dit is de laatste klap. De functionalistische opvatting krijgt het volle pond. Er vindt hier een afslachting plaats. In het convenant met Nijmegen was overeengekomen dat Tilburg een zwakke psychologie en een sterke sociologie zou overhouden. Maar het omgekeerde is het geval. Psychologie is sterk gebleven, sociologie raakt ernstig verzwakt.' En andere universiteiten gaan er met de buit vantussen. De Rotterdamse Erasmus universiteit bijvoorbeeld komt met een specialisatie Cultuurwetenschappen zoals die in Univers

Gebouw S

Tilburg gestalte had moeten krijgen. Wat nu bij de Tilburgse sociologie, naast Arbeid en 'Organisatie, als belangrijke tweede specialisatie Cultuurstudies wordt gepresenteerd kan het wat inhoud en bemanning betreft nooit tegen de concurrentie opnemen, zo vrezen de opstandige medewerkers. Juist degenen die de culturele dimensie van de afstudeerrichting een gezicht hadden kunnen geven krijgen de wacht aangezegd, vijf van de bedreigden zijn nu werkzaam bij de vakgroep Cultuurwetenschappen. De meeste posten binnen Cultuurstudies zullen worden ingevuld door wetenschappers die je niet meteen tot de cultuursociologische zwaargewichten mag rekenen. 'Hetzijn bekwame mensen, maar op andere terreinen. Met hun achtergrond kunnen zij niet tegen Rotterdam opboksen. Je mag dan ook gerust spreken van een sterfhuisconstructie. Op deze manier is de Tilburgse sociologie geen lang leven beschoren.'

MACHO-FACULTEIT Grote verontw/aardiging is er over het feit dat de enige twee vrouwelijke wetenschappers nu ook naar een andere betrekking mogen omzien. De ene wordt doorgeschoven naar Vrouwenstudies ten koste van de formatie aldaar, de andere mag meedingen naar een vacature elders binnen de KUB. 'De vrouwvriendelijkheid van deze instelling komt niet verder dan de voordeur. Het aantal vrouwelijke studenten bij sociologie bedraagt ongeveer de helft, de wetenschappelijke staf bestaat straks uit louter mannen.' Een van de mannelijke zegslieden vult cynisch aan: 'We krijgen hier een macho-faculteit. Niet alleen in de bezetting van de posten, maar ook in de inhoudelijke aanpak. Dit moet een faculteit worden van de managers die naar parfum stinken, de doordouwers. Vooreen

macho-universiteit is sociaal engagement geen onderwerp. De minima, de kunstenaars, de vrouwen en de minderheden: alles wat met maatschappelijke zwakte te maken heeft raakt buiten het gezichtsveld. De zachte kijk van de sociologie legt het af tegen de methodologische, kwantificeerbare benadering.' Dat klinkt allemaal heel dramatisch. 'Het is ook een regelrecht drama. Nu is de faculteit vier, vijfjaar aan één stuk aan het reorganiseren geweest. Als je dan kijkt hoever we gekomen zijn mag je wel eens vragen gaan stellen bij de competentie van de verantwoordelijke bestuurders. Dat is verisijsterend en tegelijk om woedend van te worden. De communicatie is al jaren totaal vastgelopen. Zoiets is in het bedrijfsleven totaal ondenkbaar. In organisatorisch en in menselijk opzicht is hier sprake van mismanagement. Er is een bepaalde pikorde ontstaan. Iedereen weet wie ze wél en wie ze niet willen hebben.' Ook de manier waarop het College van Bestuur te weri< gaat bij de uitvoering van de bezuiniging bevalt de sociologen allerminst. Niemand voelt de onvermijdelijkheid van deze maatregelen, zo drukt een van hen zich uit. 'De legitimiteit van deze reorganisatieprocedure is zeer laag. Daarom is iedereen ook vastbesloten de beslissingen met alle middelen aan te vechten. En ik besef steeds duidelijker dat ik niet wil weri<en aan een instelling die zo kwetsend en vol minachting met haar mensen omgaat.' Rector de Moor wordt door de protesterende medewerkers min of meer afgeschilderd als kwade genius achter dit plan, collegevoorzitter Piet Verheyen als de marionet die het allemaal heel netjes wil oplossen maar er niet in slaagt de betrokkenen te doordringen van de noodzaak van deze aanpak. De medewericers: 'De methodiek die we ondervinden is die van een SKG-bezuiniging zonder sociaal beleid. Rechtspositioneel worden er gelegenheidsargumenten in stelling gebracht. Deelname aan voonwaardelijk gefinancierd onderzoek wordt als dienstbelang opgevoerd, het emancipatiebeginsel niet. Wij als slachtoffers krijgen geen zicht op de rationaliteit die achter de procedure schuilgaat.'

MASTERPLAN De ambtenarenbond ABVA-KABO stelt zich niet een twee drie op achter de klachten van de bedreigde sociologen. 'Daarvoor beschikken we over te weinig informatie. Wij hebben officieel nog geen Personeelsplan gezien'. Wel is steun toegezegd bij een on-

derzoek naar de toepassing van de regels 'Als daaruit blijkt', aldus vakbondsvertegenwoordiger op de KUB Marco Wilke, 'dat van de voorgeschreven procedure is afgeweken dan kunnen de bedreigden op onze volledige medewert<ing rekenen bij het nemen van juridische stappen'. Het eerste openlijke debat over de uitwerking van het personeelsplan zal overigens pas plaatsvinden als het voorstel van het College van Bestuur ter sprake wordt gebracht in de Commissie Personeels Overieg, vwiarschijnlijk wordt dat juli. De dekaan van de Sociale Faculteit, prof. Hettema, zit met al die kritiek wel in zijn maag. Liefst zou hij het commentaar geven overtaten aan het College van Bestuur van de KUB, dat is namelijk rechtstreeks verantwoordelijk voor het Personeelsbeleid. Hettema eri<ent dat door de hele operatie het aanbod van de Tilburgse sociologie danig verschraalt en dat door de voorrang aan het voorwaardelijk gefinancierd en goedlopend onderzoek vooral de onderzoekers en dus met name de mensen van Methoden en Techniek komen bovendrijven. Hettema: 'We hebben ons, overigens na goedkeuring door alle bevoegde gremia binnen de universiteit, moeten beperken tot de keuze voor twee hoofdstromen en dat betekent inderdaad een verschraling van het onderwijsaanbod. Maar wat was het alternatief? Een breed aanbod handhaven met lege collegezalen!' De dekaan ontkent dat er aan de personeelsoperatie een of ander masterplan ten grondslag ligt. 'Ik heb vanaf het begin geroepen dat ik het een wanhopige zaak vond. Maar wij hebben de regels zo eeriijk mogelijk toegepast en onze keuzes zo goed mogelijk gemaakt. De oplossing is voor niemand ideaal, de toekomst zal uitwijzen hoe het uitpakt. Ik denk overigens dat Cultuurstudies in de voorgestelde bemanning zeker wel overievingskansen heeft, daar ben ik niet bang voor'. Hettema is het persoonlijk overigens eens met de opvatting dat een studierichting als sociologie met zoveel vrouwelijke studenten zeker meer vrouwelijke wetenschappers in dienst zou moeten hebben. Rector-magnificus prof. Ruud de Moor is niet bereikbaar voor commentaar. Maar zijn collega prof. Piet Verheyen, namens het bestuur van de KUB belast met het personeelsbeleid, wil niks van een complottheorie ten gunste van de kwantitatieve sociologie horen. 'Manipulatie van onze kant is hier niet op zijn plaats. Er zijn mensen bij betrokken die hier al heel lang werken: die hebben recht op een faire behandeling'. Volgens de colllegevoorzitter is tot nu toe netjes het voorgeschreven ARAR-reglement gevolgd. 'Wij streven ernaar ieder persoonlijk zo volledig mogelijk te informeren. Op dit moment is niet precies te zeggen om hoeveel ontslagen het precies gaat omdat we niet weten hoeveel medewerkers er gebruik gaan maken van de mogelijkheid om vrijwillig ontslag te nemen.' Dat er in de hoek van de Cultuurstudies meer klappen vallen dan elders is volgens Verheyen het logische gevolg van de besluiten die eerder door de studierichtingscommissie en door de faculteitsraad zijn genomen. Verheyen benadrukt nog eens dat op dit moment niemand zijn of haar ontslag heeft gekregen: de negen hebben alleen vernomen dat hun baan wel eens op de tocht kan komen staan als straks, zo rond 1 juli, het definitieve Personeelsplan voor Sociologie officieel naar buiten komt. Twan Geurts 2 jur\i 1989

K

'Bijzondere' aio 's houden iager loon Assistenten-in-opleiding (aio's) aan de bijzondere universiteiten, zoals de VU, zullen voorlopig een lager netto loon blijven ontvangen dan hun collega's aan de rijksinstellingen. Minister Deetman heeft aan de betrokken universiteiten laten weten niets te kunnen of willen doen aan deze inkomensongelijkheid. Het verschil in netto-inkomen loopt op van ruim honderd gulden in het eerste aio-jaar tot meer dan tweehonderd in het vierde. Dat komt door de verschillende status van werknemers in de beide categorieën instellingen. Personeel bij de rijksinstellingen is niet verplicht bij het ziekenfonds verzekerd, is daardoor goedkoper uit bij een particuliere verzekeraar en krijgt ook nog eens via de Interimregeling Ziektekosten een aanzienlijk deel van de betaalde premie terug. Werknemers van bijzondere universiteiten zijn tot een inkomen van circa 50.000 gulden wel verplicht verzekerd en zijn daardoor duurder uit. De drie betrokken universiteiten, VU, KUB (Tilburg) en KUN (Nijmegen), zullen nu gezamenlijk nagaan of ze zelf nog iets aan het inkomensverschil van de aio's kunnen veranderen. (RK/HOP)

Leningen bij banl<en blijven taboe Minister Deetman blijft gekant tegen de wens van de universiteiten om leningen te mogen afsluiten ten behoeve van nieuwe investeringen. Volgens de bewindsman stelt de overheid voldoende middelen ter beschikking om de ruimtebehoefte van de instellingen te dekken en om de noodzakelijke verbeteringen aan gebouwen aan te brengen. Op last van Deetman werken alle universiteiten momentaal aan een inkrimping van hun gebouwenbestand. De bewindsman vindt dat zij daarin niet voortvarend genoeg optreden. Omdat het aantal gebruikers van universitaire gebouwen en het aantal studenten in de komende jaren zal dalen, moet gemiddeld 15 procent van het beschikbare aantal vierkante meters worden afgestoten. De herhuisvestigingsplannen van de universiteiten komen daar meestal niet aan tegemoet. Volgens de universiteiten verlopen de interne verhuizingen zo traag omdat de overheid niet het benodigde geld heeft om verbouwingen te ondersteunen. Door het bezuinigingsbeleid van de afgelopen jaren kampt men met achterstallig onderhoud en nnet veroudering van gebouwen. De universiteiten denken dat zij met leningen op de ka-

pitaalmarkt heel wat beter af zouden zijn. Deetman wil niet toestaan dat de universiteiten elders geld lenen, omdat dat te duur is en bovendien wettelijk niet toegestaan. Hij houdt vol dat de door hem beschikbare investeringsmiddelen toereikend zijn om de herhuisvestigingsoperatie in de komende tien jaren te financieren. Deze zomer wil hij met elk van de universiteiten afzonderlijk spreken over deze problematiek. De uitkomsten van dat overleg zullen op de derde dinsdag van september terug te vinden zijn in de Rijksbegroting en het Hoger Ondenwijs en Onderzoek Plan. (JD/HOP)

EG steunt talenonderwijs De ministers van ondenwijs van de Europese Gemeenschap hebben 465 miljoen gulden uitgetrokken vooreen actie-programma op het gebied van het vreemde talenonderwijs. Onder meer worden speciale beurzen ingesteld voor studenten aan lerarenopleidingen vreemde talen en studenten die naast hun gewone studie een vreemde taal leren. Het programma, dat de titel Lingua draagt, is venwant aan het eveneens door de EG gesubsidieerde uitwisselingsprogramma Erasmus. Het zal volgend jaar van start gaan, in eerste instantie voor een periode van vijf jaar. Studenten aan universiteiten en hogescholen kunnen naast hun nationale studiefinanciering een aanvullende beurs krijgen voor tenminste zes maanden in een lidstaat van de EG waarvan zij de taal leren. Deze studie dient plaats te vinden binnen het kader van een samenwerkingsovereenkomst tussen Europese universiteiten en hogescholen. De EG zal ook financiële steun verlenen aan de nascholing van docenten die bij het vreemde-talenondenrt/ijs betrokken zijn en daarvoor een van de lidstaten willen bezoe_ ker^. Minister Deetman wil binnenkort met de universiteitsbesturen overleggen over de uitwerking van het Lingua-programma in Nederland. Ook zal het bedrijfsleven bij het programma worden betrokken. (JD/HOP)

LSVB in geldnood De Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) verkeert in geldnood. Het geringe eigen budget van enkele duizenden guldens voor dit jaar is eigenlijk al op. Dat komt vooral omdat de reiskosten van de bestuursleden nogal uit de hand lopen sinds de LSVB in een regelmatig overleg met het ministerie van onderwijs en wetenschappen zit. Volgens LSVB-voorzitter Nicky de Hiep is dit overigens geen nieuwe situatie, 'leder jaar

Pré-natale depressie

opnieuw is het moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen. De LSVB wordt niet gesubsidieerd. We zijn afhankelijk van bijdragen van de - elf - aangesloten bonden en iedereen weet dat die ook niet over vetpotten kunnen beschikken.' De Hiep bevestigt dat de nieuwe activiteiten van de LSVB, zoals de deelname aan het overleg in de Studentenkamer, vooral veel reiskosten vergen. Zij moet even grinniken om de suggestie dat een OV-studentenkaart - die de LSVB niet wil - een goede uitkomst was geweest. 'Het ministerie heeft ons vorig jaar al een vergoeding van reiskosten beloofd. We hebben echter een verschil van mening over de uitleg van die afspraak en daar komt maar geen schot in. De LSVB zou maximaal 2.500 gulden per halfjaar kunnen krijgen, maar onze werkelijke uitgaven liggen veel hoger.' (JD/HOP)

Vette jaren voor sportclubs voorbij Sportverenigingen krijgen steeds meer te maken met concurrerende vormen van sportbeoefening. Bovendien melden zich door de vergrijzing steeds minder jeugdleden aan. Het aanbod van sport wordt dus steeds groter, terwijl de vraag, als gevolg van het dalend aantal jongeren, steeds kleiner wordt. Het moge duidelijk zijn: na de 'vette jaren' zestig en zeventig bevindt de georganiseerde sport zich nu in een periode van stagnatie. In opdracht van de Nederlandse Sport Federatie (NSF) onderzocht het IVA, Instituut voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek van de KUB, de gang van zaken bij 'progressieve sportverenigingen'. Hoe speelt de sportclub die aan de weg wil timmeren in op de veranderende omstandigheden? Op grond van gesprekken met vijftien verenigingen die zich bewust zijn van de in het rapport genoemde maatschappelijke ontwikkelingen, komen de onderzoekers, onder leiding van drs. H.Dekkers, tot een aantal oplossingsstrategieën. Een vereniging kan kiezen voor nieuwe takken van sport voor nieuwe groepen mensen, duidelijker naar buiten treden (meer publiciteit), ze kan meer activiteiten ontwikkelen (bingo's, rommelmarkten, oud papier-acties) en ze kan gaan samenwerken met andere verenigingen, de gemeente, bedrijven en scholen. Het rapport doet de sportverenigingen geen algemene oplossing voor het probleem van een stagnerende ledengroei aan de hand. Dat kan ook niet gezien de diversiteit van problemen en organisaties in de sportwereld. Bovendien ligt de enige oplossing natuurlijk in een verdere groei van het toch al aanzienlijke aantal sportende mensen in Nederland, (cj)

Weinig animo voor ondernemingsraad Ondanks een wettelijke verplichting daartoe is in 58 procent van de ondernemingen met 35-100 werknemers nog geen ondernemingsraad ingesteld. Dit is één van de conclusies uit het bij het IVA verschenen rapport: Medezeggenschap in middelgrote ondernemingen (35-100 werknemers). Het rapport inventariseert het functioneren van ondernemingsraden in deze bedrijven. De belangrijkste redenen om geen ondernemingsraad in te stellen zijn, zowel volgens werkgevers als werknemers, het ontbreken van animo en vertrouwen bij werknemers en het bestaan van andere vormen van overleg. Met name de bouwsector en 'overige profit' (horeca, reparatiebedrijven van gebruiksgoederen en transport) worden door de onderzoekers getypeerd als achterblijvers. 'Koplopers' zijn de zakelijke dienstverlening en de non-profit sector. (CJ)

KNA W- onderzoekers aan KUB benoemd Onlangs heeft minister Deetman vijftig personen geïnstalleerd die in 1989 als Akademie-onderzoeker worden aangesteld aan een Nederlandse universiteit. Drie van hen worden aan de KUB benoemd. Beginjaren tachtig werd geconstateerd dat het voor veel jonge, veelbelovende onderzoekers steeds moeilijker werd een vaste positie aan de universiteit te verwerven. Met het Programma Akademie-onderzoeker werd beoogd talentvolle jonge onderzoekers voor de wetenschapsbeoefening in Nederland te behouden om daarmee het onderzoekspotentieel van de universiteiten te versterken. Het Programma is in 1986 gestart. Naar venA^achting zullen er eind 1989 146 Akademie-onderzoekers aan het werk zijn. Aanvragen voor een aanstelling als Akademie-ondet^oeker worden door de universiteiten bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) ingediend. In 1988 heeft de KNAW 149 aanvragen beoordeeld; vijf daarvan kwamen van de KUB. De drie aangestelde wetenschappers zijn dr. K. Jaspaert (Taal- en Literatuurwetenschappen), mw. dr. G. Redeker (Tekstwetenschap) en dr. P. Kooreman (econometrie). In totaal zijn er in 1989 zeven Akademie-onderzoekers werkzaam aan de KUB. De universiteit van Amsterdam heeft de meeste Akademie-onderzoekers ondergebracht, namelijk 27. (MK)

De kruisweg van het afstuderen. Op weg naar de berg van Golgotha: het eindpunt van de jarenlange begeerte naar die drie I ietters voor je naam. Drie letters die garant staan voor gouden bergen, legio gouden bergen, een verguld Andesgebergte, verblindend. Dat was immers de belofte. En o wee de Petrus die dit nu durft te ontkennen. Wervende personeelsadvertenties doen je verlekkerd naar de pen grijpen. Engelstalige kretologie als dure verpakking van saaie banen. Bruto salarissen die de argeloze sollicitant doen opgeilen, netto restanten als een koude douche, 'n Huiveringwekkend vooruitzicht van regelmaat en corset. Clichés als doorvanwoning, hypotheek, slippertje met de buurman/vrouw en auto van de zaak komen akelig dichterbij.

Phntopdrachten roUen eruit waarvan je niet wist dat ze bestonden. Begeleiders die in een humeurige bui zijn. Zinnen die maar niet lopend te krijgen zijn. Nachtmerries over dwarsliggende examencommissies. Moeders die stilaan al trots beginnen te worden. - , „• ,, ^-^

Univers

Dromen van exotische landen, bounty-stranden, avontuur, donkere binnenlanden ledere maand die je wacht verslechteren je kansen op de arbeidsmarkt'. Het hoogtepunt als anti-climax. Wetende wat je hebt, onbekend met wat gaat komen. Afstuderen: voor de een 'n pijnloze bevalling, voor de ander 'n keizersnee met complicaties.

2 juni 1989

O

PLUKKEN & SCHUDDEN

Harde aanpak gefortuneerde criminelen op basis liuidige wetgeving

KU B-juristen: herziening strafrecht overbodig Preciese gegevens ontbreken, maar vast staat dat in het circuit van de zware en georganiseerde criminaliteit enorm veel oneerlijk verdiend geld om gaat. De grootschalige, lucratieve misdaad wordt allerwegen als een probleem ervaren. Justitie krijgt steeds meer te maken met kapitaalkrachtige criminelen die langs juridische sluipwegen hun straf ontlopen. Voor een doeltreffender aanpak van dergelijke lieden is volgens de door de minister ingestelde werkgroep legislatieve projecten vermogenssancties een nieuw stuk wetgeving noodzakelijk. De huidige wettelijke regeling inzake de ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel zou onvoldoende mogelijkheden bieden om de hand te leggen op grote crimineel verworven vermogenswinsten. De werkgroep heeft een wetsvoorstel ontworpen, waarin hervormingen van het strafrechtelijke sanctiestelsel worden bepleit, alsmede wijzigingen van het procesrecht. Een groep van dertien Tilburgse juristen is van oordeel 'dat zo'n stap met kracht van argumenten moet worden ontraden'. Dit blijkt uit het medio mei verschenen boek Voordeelsontneming in het strafrecht, geredigeerd door prof. mr. M. Groenhuijsen en drs. A. van Kalmthout.

GELOOFSARTIKEL

De critici menen dat de aanbevelingen van de werkgroep moeten worden afgewezen totdat daadweri<elijk is gebleken dat het geldende recht onvoldoende soelaas biedt. Het rapport heeft een te smalle basis, 'omdat de richting waarin naar een oplossing wordt gezocht op een uitgangspunt berust dat als een geloofsartikel wordt geponeerd maar nergens aannemelijk wordt gemaakt.' lEen van de auteurs, mr. Joep Simmelink, zegt hierover in een toelichting: 'Dat functioneert haast als een dogma. Het kan best noodzakelijk zijn om bevoegdheden op bepaalde punten uit te breiden, maar ga dan eerst eens deugdelijk onderzoeken welke mogelijkheden de huidige wetgeving biedt.' Simmelink is docent straf (proces)recht aan de KUB en daarnaast als rechterplaatsvervanger verijonden aan de arrondispementsrechtbank in Dordrecht. 'Voorbarig' •noemt hij het rapport, mede gezien de succesvolle resultaten van het experimentele 'Bureau Financiële Ondersteuning' (BFO) in Eindhoven. 'Wat blijkt: op grond van de huidige bevoegdheden, heeft men in een paar maanden tijd, ruim een miljoen binnengehaald. Daarmee heb je de investering van negen ton er ruimschoots uit.' De onderzoeksgroep concludeert: 'De experimenten met financiële onderzoeken door politiekorpsen zijn veelbelovend. Een verschuiving binnen het politiebudget ten behoeve van regionale en bovenregionale samenweri<ing kan een grote invloed hebben op de bestrijding van de zware en georganiseerde misdaad. In samenhang daarmee is het van het grootste denkbare belang dat de expertise binnen het opsporings- en vervolgingsapparaat wordt bevorderd.'

EFFICIENCY Mr. Simmelink maakt samen met zijn coHega's onder andere bezwraar tegen een voorstel van de werkgroep om een vermogenssanctie op te leggen inzake voordelen, verkregen uit andere dan de tenlastegelegde en bewezenverklaarde delicten: 'Het heeft veel weg van omdraanng van de bewijslast: Justitie hoeft niet meer aan te tonen dat de gelden illegaal zijn verkregen. De verdachUnivers

is dat een verdachte in een positie wordt gemanoeuvreerd die hij nooit zou hebben ingenomen als hij gewoon voor had kunnen komen.' Een voorbeeld: Justitie is bezig met een zeer gecompliceerd onderzoek en weet dat ten aanzien van een bepaalde verdachte het bewijs niet geleverd kan worden. Osinga: 'Dan kun je bijvoorbeeld het beetje informatie dat je hebt uitspelen: óf voorkomen, met alle risico's van dien, óf een schikking accepteren en vrijuit gaan. Een en ander betekent: hoewel iemand niet veroordeeld zou worden als hij voor zou komen, wordt hij in feite door de schikking tóch gestraft. De vraag is of het openbaar ministerie zonder een rechter zelfstandig straffen mag gaan opleggen.' Osinga kan als jurist niet goed inschatten of de mogelijkheid tot schikking meteen leidt tot plea-bargaining, een in de Verenigde Staten bekend verschijnsel. 'Dat lijkt me meer een vraag voor sociologen', laat hij weten, 'maar je bouwt de mogelijkheid wel in. Het Amerikaanse dilemma is overigens heel Mr. J. Simmelink (links) en Mr. P. Osinga duidelijk: aan de ene kant een gigantische waarbij de politie haast niet zon'Pecunia non olef luidt het gezegde. Maar aan criminele vermogens criminaliteit der voorkennis kan optreden, maar aan de zit weldegelijk een luchtje. De ministeriële werkgroep 'legislatieve andere kant het gegeven dat de corruptie projecten vermogenssancties'pleiUe voor herziening van het straf- het systeem binnensluipt. Zodra je met criminelen gaat onderhandelen is het eind recht, teneinde tot optimaler confiscatie van illegaal gewin over te zoek.'

kunnen gaan. Dertien Tilburgse Juristen onderzochten de voorgestelde wijzigingen en concluderen dat de huidige wetgeving al voldoende mogelijkheden biedt om misdadige rijke stinkerds een poot uit te draaien. te moet maar duidelijk maken dat hij geen wederrechtelijk voordeel heeft behaald. Dat vind ik nogal wat. Uitgangspunt van het strafrecht is datje iemand voor onschuldig houdt totdat de schuld wettig bewezen is. Nu ga je eigenlijk vermogensbestanddelen ontnemen, waarvan je veronderstelt dat ze zijn verkregen door middel van het plegen van strafbare feiten. Maar dat wordt niet bewezen.' Een ander bezwaar richt zich tegen opsplitsing van de strafrechtelijke procedure: de verdachte moet terechtstaan en los daarvan volgt een financiële procedure waarmee een aparte kamer van de rechtbank zich gaat bezighouden. Afstemmen van de toe te passen sanctie op de ernst van het strafbare feit wordt daardoor bemoeilijkt, zoniet onmogelijk gemaakt. Reden waarom steeds werd afgezien van het splitsen van de strafrechtelijke procedure is de eenheid van rechterlijke beslissingen. Simmelink: 'Uit efficiencyoverwegingen wordt tot splitsing overgegaan. Men wil voorkomen dat de rechter die de verdachte veroordeelt tot een lange gevangenisstraf het misschien overdreven vindt om hem dan ook nog eens een groot geldbedrag af te nemen. Thans, en dat kan ik ook uit eigen ervaring zeggen, probeer je een rechtvaardige straf op te leggen. Daarbij let je op allerlei aspecten. Als de procedure in tweeën wordt geknipt kan de ene rechter oordelen dat het feit onder zodanige omstandigheden is gepleegd dat een lichte straf op zijn plaats is en vervolgens gaat een andere rechter, die allerlei kanten van de zaak niet kent, een zware geldboete opleggen. Een gechargeerd voorbeeki misschien, maar 'dubbel pakken' is een van de consequenties van dit voorstel.' Problematisch zqn ook de ruime bevoegdheden die de werkgroep aan politie en het openbaar ministerie toekent om financieel

onderzoek te verrichten. 'Ten opzichte van de verdachte wordt het een soort, inquisitoire procesvoering,' aldus Simmelink. 'De rechter wordt buiten spel gezet, tenzij uiteindelijk de officier van justitie beslist om daadwerkelijk een maatregel te gaan vorderen. Voor hele verstrekkende onderzoeksbevoegdheden moet de officier van justitie toestemming vragen aan de rechter-commissaris, maar die controle stelt niets voor. Hij heeft geen mogelijkheden om zelf onderzoek te doen of wat dan ook. De bedoeling van het strafprocesrecht is toch om de bevoegdheden van politie en officier van justitie te normeren, aan voonwaarden te binden en de naleving van die voorwaarden in handen te leggen van de onafhankelijke rechter. Het is een maatschappelijk belang van de eerste orde dat de handel en wandel van de machthebbers wordt gecontroleerd. De onderhavige voorstellen leiden ertoe dat het optreden van politie en openbaar ministerie in belangrijke mate aan rechteriijke controle wordt onttrokken.'

CORRUPTIE Mr. Pieter Osinga, assistent in opleiding bij de vakgroep Strafrechtswetenschappen heeft zich vooral verdiept in de voorgestelde mogelijkheid om een schikking aan te gaan ten aanzien van het ontnemen van een wederrechtelijk verkregen voordeel. Uitgangspunt vormen de twee genoertKle procedures. Osinga voorziet dat die tegen elkaar uitgespeeld gaan worden: 'Een van mijn conclusies is dat schikking aanleiding geeft tot onderhandelen met de officier van justitie. Dat kan opallertei manieren invloed hebben op zowel de strafprocedure als op de hoogte van het bedrag. Er ontstaat dan een 'vantevoren'-onderhandeüngssysteem over op te leggen straffen. Het probleem hierijij

MINACHTEND

Na publicatie van het rapport van de werkgroep, heeft de minister verschillende instanties om advies gevraagd: rechteriijke macht, advocatuur, politie, openbaar ministerie. Naar aanleiding hiervan werd de voorgestelde mogelijkheid om een geldsanctie op te leggen bij vrijspraak enkele weken geleden ingetrokken. Oorspronkelijk was de regel opgenomen dat ook indien de 'gewone' rechter een verdachte vrijspreekt, de 'speciale' rechter een maatregel op kan leggen die inhoudt dat de gelden door het feit verkregen, terugbetaald moeten worden. 'Dat is een contradictio in terminis', stelt Simmelink. 'Het feit kan niet bewezen worden, maar desondanks volgt een sanctie. Dat druist in tegen de basisprincipes van het strafprocesrecht, want in beginsel kun je alleen maar een strafsanctie toepassen als je hebt vastgesteld dat een feit is gepleegd dat onder de reikwijdte van de strafwetgeving valt. Men heeft ook wel ingezien dat zoiets niet kan.' Simmelink denkt dat de voorstellen nagenoeg ongewijzigd de Tweede Kamer zullen halen, ongeacht de politieke kleur van een toekomstige minister. Voor zover hij weet is het niet gebruikelijk dat juridische faculteiten adviserend optreden als een ministeriële werkgroep rapport uitbrengt. 'Je klimt natuuriijk wel eens in de pen. Daar ben je tenslotte wetenschapper voor. En dan stuit je op een verbazingwekkend fenomeen', aldus de KUB-jurist. 'Als een minister een advies kan gebruiken, is het een prachtig advies. Komt het niet in het ministeriële straatje van pas dan wordt er mirjachtend gereageerd en overgegaan tot de orde van de dag. De kans is groot dat het ons boek ook zo vergaat.' Peter van Zoest M. Groenhuijsen en A. van Kalmthout (red.). Voordeelsontneming in het strafrecht: een corttmentaar op het rapport van de werkgroep legislatieve profecten vermogenssancties. Uitgegeven door Gouda Quint, Arnhem. 2 juni 1989

PARTI PRIS

PERS

'Macht Chinese communistische partij niet aangetast' 'In economieën waar het marktmechnisme heerst, draait alles om vragen als: wat is de afzetmarkt, wat zijn de winstverwachtingen. Men laat de economische beslissingen over aan een soort anonieme regulatie. Socialistische landen proberen die anonimiteit tegen te gaan door politiek ingrijpen.' 'Ook in het kapitalisme zijn politiek en economie nauw verweven zijn. Welke belangrijkste politieke issues spelen momenteel bijvoorbeeld in ons land? Belastingmaatregelen, financiering van het Nationaal Milieu Plan. Dat zijn economische kwesties.'

STABIEL Drs. J o o p de Kort (31), assistent in opleiding bij de v a k g r o e p Sociale Economie II van de Tilburgse Economische Faculteit, schrijft een proefschrift over de rol van de bedrljfsmanagers in centraal geleide volkshuish o u d i n g e n . Meer algemeen h o u d t De Kort zich bezig m e t socialistische e c o n o m i e ë n . De chaotische toestanden in Peking zijn voor h e m aanleid i n g o m de e c o n o m i s c h - p o l i t i e k e a c h t e r g r o n d e n van de Chinese s t u dentenrevolte te bespreken.

SUPERIEUR 'Veertig jaar geleden begon de Volksrepubliek China het economisch systeem op eenzelfde wijze te organiseren als de j Sowjetunie, namelijk door middel van vijfjarenplannen. Puur centralistisch. Alle economische beslisingen voor heel China, werden vanuit de top van de Communistische Partij genomen. 'Het vijfjarenplan was een soort uitgestelde consumptie: eerst productiemiddelen maken door middel van de zware industrie om daarna heel snel het consumptieniveau te laten stijgen. Je kunt weliswaar ook meteen de productiemiddelen in de lichte, consumptiegoederenindustrie of in de landbouw stoppen, maar dan gaat de stijging langzaam. Daar wordt niet voor gekozen omdat volgens de communistische ideologie ten opzichte van kapitalistische economieën een snellere groei moet plaatsvinden. Men heeft het idee dat het socialistische systeem superieur is aan het kapitalisme en streeft er naar om in ieder geval een hoger welvaartspeil te bereiken.'

MACHTSSTRIJD 'Uit praktische overwegingen is het vrij-

P A R T I PRIS wel onmogelijk om de hele immense en complexe economie van een land als China centraal te organiseren. De keuze voor de zware industrie veroorzaakte onevenwichtigheden en stagnatie in de economie. Dan wordt besloten om economische beslissingen niet al tezeer op centraal niveau te nemen maar tot op zekere hoogte over te laten aan marktelementen, aan kleinere eenheden die de zaken beter kunnen overzien. Economisch gezien leidt zo'n ontwikkeling wel tot succes. Maar als je teveel decentraliseert wordt de positie van pfanningsorganen aangetast. In China leidt dat tot een machtsstrijd tussen decentrale niveaus, 'de bedrijven', en

planningsniveaus. Heel platvloers gezegd: de planners zien hun baantjes, hun voordelige positie en hun ideologie de mist in gaan en proberen de beslissingsbevoegdheid terug te krijgen. Meestal wordt dat gelegitimeerd met ideologische argumenten: het socialisme moet een bewust geplande economie zijn en het invoeren van kapitalistische elementen leidt tot economische crisis, werkloosheid, enzovoorts. Je ziet een soort inherente logica in werking treden: plannen betekent aandacht besteden aan dingen die je kunt plannen, met als gevolg dat meer nadruk wordt gelegd op zware industrie omdat die eenvoudiger te plannen is.'

'Op het moment dat mensen economisch onafhankelijk worden, laat ook het denken zich minder vangen in ideologische frasen. Eigen ideeën over de economische en daarmee samenhangende politieke ontwikkeling gedijen en dat kan in tegenspraak zijn met de officiële leer.' 'De communistische wereld zoekt naar wegen om de consument meer greep te laten krijgen op de productiemiddelen. Probleem daarbij is dat men dan min of meer het planningssysteem moet laten vallen en daarmee ook het partijmonopolie op economisch terrein. Tussenoplossing kan zijn dat men op politiek niveau consumenten meer aan hun trekken laat komen. Dat gebeurt al in de Sowjetunie en het lijkt erop dat China volgt.' 'Ik denk echter niet dat de macht van de Chinese communistische partij door eventuele politieke hervormingen wordt aangetast. Als je ziet wat voor enorme zwenkingen er sinds 1949 gemaakt zijn, de 'grote sprong voorwaarts', de Culturele Revolutie, moet je vaststellen dat het systeem vrij stabiel is.' 'Dat nu juist studenten politieke hervormingen eisen ligt eigenlijk voor de hand. Je kunt stellen dat studenten meer dan ander bevolkingsgroepen nadenken over de manier waarop een economisch, een politiek of een ideologisch systeem zich zou moet ontwikkelen. Waren het eind jaren zestig in Parijs en Praag niet de studenten die als eersten de straat opgingen?' 'Voor China geldt dat de economische onafhankelijkheid van studenten meer mogelijkheden tot protest biedt. Wie in een centraal geleide economie als arbeider zijn stem verheft tegen de autoriteiten, moet rekenen op aanzienlijke carrièrebeperkingen.' Peter van Zoest

K N I P T

Ir. W. van Lieshout houdt niet van openbare optredens, zeker niet in het politieke en mediageile Den Haag. Toch zat Van Lieshout vorige week donderdag naast de VSNU-voorzitter Van der Schans achter de perstafel in Nieuwspoort om de dringende oproep van de 14 Nederlandse universiteiten voor meer beleids- enfinanciëleruimte kracht bij te zetten. Die opvallende aanwezigheid wordt in een commentaar in KU-NIEUWS gebruikt als basis voor politieke speculaties. Van Lieshouts aanwezigheid is niet minder dan een openbare sollicitatie voor de baan van minister van onderwijs m een volgend kabinet, menen de Binnenhof-watchers volgens de KU-columnist. Het lijkt op koffiedik kijken van politieke waarnemers in Pekii^ die uit de opvallende afwezigheid van Li Per^ onlangs, afleidden dat de man in ongenade was gevallen terwijl partijleider Zhao Ziyang het pleit aan 't winnen was. Vandaj^ lijken de rollen omgekeerd. Daarom is het voor commentatoren goed op meerdere paarden te wedden en altijd een s l ^ achter de arm te houden. Van Lieshout zou als CDA-er

Univers

en deskundige 'een ideale tussenpaus zijn'. Waarom een tussenpaus.' Omdat de toekomstige minister veel zal moeten uitvoeren dat door Deetman werd bedacht. 'Het zou een mooie afronding betekenen van 's mans carrière. Want beter tussenpaus dan bisschop', schrijft J.vd Woestijne in KU-Nieuws. Maar wat, als niet het CDA maar de PvdA de zetel van minister van onderwijs krijgt? Ook dan heeft de commentator namen in het vuur li^en. Nee niet die van onderwijsspecialist Wallage (te licht gevonden - zoals ook CDAonderwijsspecialist Lansink ontbreekt-) maar wel Van Kemenade of In 't Veld. Deze laatste heeft dat al aardig laten blijken, volgens het blad o.m. tijdens de aanvaarding van de leerstoel bestuurskunde aan de Erasmusuniversiteit. Dit werd door sommigen gezien als een terugtrekken in de luwte na de storm die hij zelf had gecreëerd op het ministerie van onderwijs, maar KU-Nieuws ziet daarin een signaal voor de strijd om de opvolging van de zeer vergruisde Deetman. Dat Deetman ooit op zijn post terugkomt lijkt hem uitgesloten. InUK Groningen zocht Luuk Hajema eveneens een antwoord op de vraag wie Deetman zal opvolgen? Hij maakte het zich gemakkelijk door de vraag aan 20 'spraakmakende' personen uit het Groningse universitaire wereldje voor te le^en. Socioloog Hofstede wil een "Bertrand Russellachtige minister, die zijn voorgangers van de laatste 25 jaar 'schrijftafelmoordenaars en criminelen- ter verantwoording roept.' W.F. Hermans zou volgens Hofstede die klus kunnen klaren. Velen

zijn als de dood voor de PvdA- kandidaten Wallage en nog meer voor In 't Veld. Hoogleraar staatsrecht Vis:' Wall^e en In't Veld worden er allebei van verdacht met een soort blauwdruk voor een volledig nieuw onderwijsbestel te zullen komen. En daar is iedereen als de dood voor'. FOLIA van de UvA pakt uit met een aardig verhaal over de meest gewilde studentenflat van Amsterdam, studentenflat Westermarkt, 'een lelijk ondii^' op 'een geweldige locatie' daar bij de Westertoren en het Anne Frank-huis. Het is er wel eens dringen, de studenten zitten er als sardientjes in een blik. 'Om de overiast te beperken kent deflatspeciale herrie-uren, iedere dag van vijf tot zeven.(...) Op het bellenbord bij de ingang prijken nog steeds de namen van de heel oude lichting bewoners, die inmiddels al lang hun eerste mid-life crisis achter de rug moeten hebben.' Men blijft er zo lang mogelijk wonen want zeg nu zelf waar vind je in het kloppend hart van Amsterdam voor/ 230 een kamer met twee ramen. De Rijksuniversiteit Limbui^ bouwt aan haar toekomst. Volgend jaar september worden er de eerste studenten verwacht in de studierichting 'cultuur- en wetenschapsstudies'. De plannenmakers hopen dat de adviezen van de andere universiteiten gunstig zullen zijn -maar dat is nog de vraag- en dat de goedkeuring al in het nieuwe HOOP-plan zal prijken. Straks zijn uitbouwactiviteiten alleen nog maar mogelijk in die sectoren die reeds aan een instelling vertegenwoordigd zijn en de RL zou zich zonder nieuwe richting moeten beperken tot de ge-

zondheidszorgseaor, rechten en economie. Door de oprichting van deze nieuwe studierichting is meteen een hele nieuwe sector binnen bereik, die van de taal en cultuur, 'hetgeen de opties in de toekomst aanzienlijk verruimt', aldus het blad OBSERVANT. AD VALVASvsn de Vrije Universiteit schrijft dat Shell op zijn vroegst in augustus weer gaat adverteren in de universiteitsbladen. De advertentie-campagne werd in maart afgebroken omdat Shell eerst rustiger tijden wUde afwachten. 'Vier of vijf bladen deden moeilijk en de landelijke aaies stonden voor de deur. Shell heeft dat eerst willen afwachten. Bovendien was de campagne in maart nog niet rond', aldus een woordvoerder van het reclame-adviesbureau van Shell. De yU-vereniging bestaat 110 jaar en dat werd vorige zaterd^ in Amsterdam gevierd hoewel door het mooie weer velen het strand boven de VU-terreinen verkozen. Een oudere dame, een 'spaarster van de Vrouwen VU-hulp' is vol lof over het gebodene. 'Ik heb over het algemeen geen d i i ^ n gezien die niet christelijk zijn en dat is tegenwoordig al heel wat', zegt ze tegen de Ad Valvas-versla^ever. Op het feest trok nochtans een vrouwelijk model met beschilderd bovenlijf alle aandacht. 'Het body-paint-model met gratis velreclame voor de VU bezorgde sommige bezoekers ogen op stokjes. Hoofdschuddend sprak een vrouw tot haar metgezel: 'Oh, als Abraham Kuyper dit had gezien...''. (EV)

2 juni 1989

TROPENJAREN

Doorstromen maar geen klaarstomen

De voor en tegens van korte opleidingen voor HBO-ers Als de faculteiten de zaak tijdig rondkrijgen en de U-raad niet te moeilijk gaat doen, komen er in het volgend academisch jaar aan de KUB een half dozijn doorstroomopleidingen voor afgestudeerde HBO-ers. De geplande opleidingen hebben een experimentele status en dat slaat niet op de vernieuwende aard van de opleidingen maar wel op het feit dat de U-raad ze na een experimentele fase wil goedkeuren of laten bijstellen voor ze als definitieve doorstroomprogramma's worden ingericht. Dit duidt op grote twijfels en verschillende opvattingen in de bestuursorganen van de KUB. De ontwikkeling van korte doctoraalprogramma's gericht op HBO-afgestudeerden is een van de speerpunten in recente beleidsdoelstellingen van de KUB. Dat staat met zoveel woorden te lezen in het Ontwikkelingsplan 1989-1992. Ook aan andere universiteiten wordt er -hier en daar met enige reserve- werk gemaakt van korte opleidingen. Tilburgse faculteiten zijn driftig gaan plannen om nog voor september met concrete opleidingen te kunnen beginnen, want nieuwe programma's lokken nieuwe studenten en die zijn bij sommige faculteiten zeer welkom. Daarom was er haast bij om deze kwestie in maart door de universiteitsraad te laten behandelen. De KU B heeft een traditie in het aantrekken van afgestudeerde HBO-ers. De rendementcijfers van H BO-ers zijn hier niet slechter dan dievanVWO-ers. Maar nu HBO-studenten door de harmonisatiewet uit de boot dreigen te vallen zijn korte opleidingen die goed aansluiten op een HBO-cyclus het enige alternatief. Voor de Letterenfaculteit kan de in te richten korte opleiding van levensbelang zijn om de minimumnorm van 115 ingeschreven studenten, die de minister als bestaansvoorwaarde heeft gesteld, te halen. Dat was ook voor rector R. de Moor een belangrijk argument om in de raadszitting van maart een warm pleidooi te houden voor de invoering van de geplande korte opleidingen. Alle faculteiten, behalve Wijsbegeerte ontwikkelden plannen die door de betreffende faculteitsraden werden gewogen en soms met kleine aanpassingen werden goedgekeurd. Het was vooral zoeken naar HBOrichtingen die men vlot zou kunnen laten aansluiten op mogelijke korte universitaire opleidingen. Wijsbegeerte viel uit de boot omdat een pedant in het HBO ontbreekt. Een voorstel van de studierichting Psychologie voor een korte opleiding 'gedragswetenschappen' werd door de faculteit niet aan de U-raad voorgedragen vanwege het beginsel van 'gelijkwaardigheid', waarbij de doorstroomopleiding moet leiden tot een doctoraal diploma van een bestaande studierichting en dat was hier niet het geval. Er werden ook HBO-richtingen gezocht en gevonden die zouden kunnen aansluiten op de twee multidisciplinaire studierichtingen van de Sociale Faculteit, te weten Vrijetijdswetenschappen en Sociale Zekerheidswetenschap. Dat koste wat meer moeite en gezien de kritiek van een aantal raadsfracties zullen de definitieve plannen duidelijk moeten zijn. HBO-diploma's geven toelating indien aan door de faculteit gestelde inhoudelijke eisen wordt voldaan en dat is ter beoordeling aan de betrokken examencommissies. Of eventuele 'deficiënties' daarin moeten worden weggewerkt is een van de belangrijkste tegenstellingen tussen het CvB en de studentenfracties. Het CvB is er geen voorstander van want als men een opleiding van twee jaar voorstelt moet die niet door bijkomende cursussen worden verlengd. Univers

Voor de aanvang van het studiejaar 1989/90 komt het College van Bestuur met een voorstel aan de raad waarin de vereisten staan opgesomd waaraan doorstroomprogramma's dienen te voldoen om na een experimentele fase als gewone doorstroomprogramma's te worden erkend. Als dit voorstel door de raad komt wordt in september wellicht gestart met volgende korte opleidingen: In de Economische Faculteit een studierichting Economie voor afgestudeerden HEAOBedrijfseconomie, HEAO-Accountancy en Hoger Pedagogisch Onderwijs Economie I en II. In de Economische Faculteit een studierichting Fiscale Economie voor afgestudeerden HEAO-Belastingkunde. In de faculteit de Sociale Wetenschappen komt er een doorstroomprogramma in de vrije studierichting Vrijetijdswetenschappe/7 voorstudenten meteen diploma HEAOToerisme en Recreatief Onderwijs en andere HBO-diploma's die voldoen aan regels die de faculteit zal opstellen. In dezelfde faculteit krijgt de experimentele studierichting Sociale Zekerheidswetenschap een doorstroomprogramma voor afgestudeerde HEAO-Bedrijfseconomie, HEAO-Commerciële Economie en HEAOEconomisch-juridische opleiding. Ook hier volgen regels voor mogelijke andere HBOdiploma's. De Faculteit der rechtsgeleerdheid krijgt een doorstroomprogramma in de Juridisch-

bestuurswetenschappelijke studierichting met toegang voor afgestudeerden HEAOEconomisch-juridische opleiding en HEAOBestuurskunde. De Letterenfaculteit krijgt een doorstroomprogramma Taal- en Literatuurwetenschap voor afgestudeerden PABO, Journalistiek, MO-B, HEAO-bibliotheeken documentatie en HEAO-boekhandel en uitgeverij.

EXPERIMENTEEL Hoewel onderwijs en onderzoek een zaak is van de faculteiten, moet de U-raad volgens de wet doorstroomprogramma's vastleggen. Er bleek tijdens die raadsvergadering een fundamenteel verschil van mening te bestaan over die doorstroomopleidingen. In de universiteitsraad ging het College van Bestuur akkoord met een amendement van de fractie Breed Front, waarin de korte opleidingen een experimentele status krijgen en na twee jaar aan de hand van nader te bepalen criteria moeten worden geëvalueerd. Volgens o.m. Onafhankelijk Appèl vraagt de minister de instellingen nu iets waar nauwelijks aan te voldoen is. HBO-studenten hebben nog slechts twee jaar om het WOdiploma te behalen. Ook het verschil in mentaliteit tussen de op de praktijk gerichte HBO-opleidingen en de op wetenschap gerichte WO-opleidingen zal zuur opbreken. De besluitvorming in maart verliep dan ook bijzonder moeizaam. Volgens de fractie PLM moet het imago van Tilburg als 'superHBO' niet verder uitgroeien. Daartoe moeten de kwaliteitseisen hoog worden gehouden, was een algemeen gehoorde opmerking. Breed Front geeft de opleidingen het voordeel van de twijfel. Het feit dat de KUB studenten nodig heeft is voor Breed Front een niet onbelangrijk bijkomend argument. Het zijn vooral de studentenfracties die zich zorgen maken over de begeleiding van de studenten. Volgens hen is er bij de faculteiten weinig animo om de HBO-ers een goed programma te bieden. Er Is geen duidelijk

Afgmtudeerden van het NWIT (foto) kunnen doorstromen naar Vrijetijdswetenschappen

herkenbare begeleidingsinstantie, er zijn geen speciale cursussen of zomercursussen om deficiënties weg te werken. Studentenfractie PSF signaleert het gevaar van normvervaging bij de toelating en pleit voor landelijke toelatingseisen. Ook hier vindt men dat een doctoraalopleiding in twee jaar eigenlijk niet kan. De fractie vraagt zich af of de studenten niet gedupeerd worden door ze binnen te lokken terwijl het onzeker is of ze wel een diploma kunnen behalen. Men zou beter landelijk aan uniforme toelatingseisen werken. Bij Breed Front laakt men de denigrerende houding ten aanzien van het HBO. Er wordt in studentenfracties teveel gedacht in het traditionele onderscheid tussen HBO en W O , waarbij onbewust kwaliteitsargumenten aan de orde komen. Zelfs bij de buiten-universitaire leden van de raad werd men het niet eens over de noodzaak van korte opleidingen.

TOETSING VOORAF Mevrouw De Bruin, PABO-docente hield een emotioneel pleidooi pro. Er moeten reéle mogelijkheden worden geboden aan H BOers en het moet hun duidelijk worden gemaakt dat het geen gemakkelijke studiejaren zullen worden. Vooriaereiding, informatie en evaluatie moeten het korte pad voor HBOers effenen. Dan kunnen die studenten ook een positieve bijdrage leveren aan de opleidingen. Het buiten-universitair lid Cuppens heeft eveneens jaren onderwijservaring. Hij ziet toelating voor PABO-afgestudeerden niet zo zitten, althans niet zonder toetsing vooraf. Volgens hem is het verschil tussen de op praktijk gerichte H BO-opleiding en de WOstudie te groot. Vanurt de PABO's zal slechts 5a 10 % in aanmerking kunnen komen voor een korte op' .ng. Het voorstel van het college om de zes korte opleidingen onverwijld mogelijk te maken haalde het slechts nipt, na twee schorsingen en een orde-voorstel van het CvB. (EV)

.ni 1989

HOMO UNIVERSALIS

See a lot, do a lot & be a lot See a lot, do a lot Et be a lot. Onder dat motto willen de acht leden van DAT zich onderscheiden van wat zij de massale gezapigheid binnen de KUB noemen. Om zich te profileren binnen die 'eenheidsworst' heeft DAT een toegepaste filosofie ontwikkeld: de nieuwe wij-heid. Zij zochten een synthese tussen het collectiviteitsgevoel uit de jaren zeventig en het individualisme uit de jaren tachtig en kwamen vervolgens uit bij het streven naar het welzijn van een beperkte groep, namelijk zijzelf: wij en de onzen. Ferme jongens, stoere knapen meteen creatieve, flexibele en oh zo arrogante houding. En niet te vergeten, DAT-terszijn ook thuis in sport, politiek en wetenschap. Hun grote voorbeelden: Erasmus en Wim de Bie. Begin dit jaar verspreidde DAT in geringe oplage een sheet om de wereld op de hoogte te stellen van hun bestaan. De eerste regels luidden: 'Dejaren tachtig zijn voorbij. Gelukkig, want het nietszeggende individualistische trendvolgen, zich op de KUB uitend in C.V.-neuken en passief college lopen, deed ons het ergste vrezen voor de toekomst. Alle multinationals en accountantskantoren delen die vrees en zien uit naar andere veelzijdige academici die carrière maken niet als doel maar als 'tooi' voor een boeiend leven zien.' Straffe taal, maar dat is ook de bedoeling. DAT-ter Paul Kramer: 'We zijn vrij hard in onze uitspraken, maar een béétje vent begrijpt dat. Mensen hebben te vaak geen mening en geen lef. Het is typisch Nederlands en vooral typisch Tilburgs om alles wat boven het koren uitsteekt af te maaien. Door dat jarenlang gevoede collectieve mindervyaardigheidscomplex laten wij ons niet intimideren. Wij durven op onze bek te gaan, daar zijn wij studenten voor, maar we proberen wel telkens het hoogste te grijpen en initiatief te tonen. Vaak wordt dat beloond en als we falen is er nog geen man over boord!'

CIJFERLIJSTEN

T;

;. ;;

Eén van de doelstellingen van DAT is de gebreken van het onderwijs aan de economische faculteit van de KU B te verhelpen. De broodnodige ervaring die het bedrijfsleven vraagt, wordt tijdens de studie niet aangereikt. Het belang van cijferlijsten daarentegen speelt een grote rol in de beoordeling van studenten. DAT-ter Bernard Lemmens: 'Het gaat erom dat de universiteit mensen op de markt zet die een gezonde bedrijfseconomische kijk hebben op de zaken. Die kijk ontbreekt totaal op de KUB. En als je daarvoor eèn surrogaat probeert te vinden, beland je automatisch bij één van de talloze studieverenigingen die er in de meeste gevallen een passieve houding op na houden. Er zijn dan wel veel studenten betrokken bij dat soort verenigingen, maar ze zijn bijna allemaal lid omwille van hun cumculum vitae. Zulk soort leden kunnen wij niet gebruiken.' DAT heeft overigens niets tegen andere studieverenigingen, zij wil er alleen niet bijhoren. De leden zijn afkerig van studenten die gericht zijn op hun tentamens, de Pin up club en de nederlaag die Stuttgart geleden heeft (die zij zelf ook niet gemist hebben). DAT ziet het studeren niet als doel, maar als middel om je studententijd zo prettig mogelijk door te komen. Bernard Lemmens: 'Als student heb je een bevoorrechte positie. Je moet gebruik maken van het opstapje datje krijgt aangereikt om later met dezelfde ideeën en gedachten de maatschappij in te stappen.'

Univers .-iV.tv;,

De studieverenigingen op de KUB bloeien als nooit tevoren. Waren er voorheen slechts enkele vrijetijdsclubjes die een klein deel van de studenten van de straat hielden, nu zijn er circa veertig actieve studieverenigingen met 1200 leden. Samen organiseren ze jaarlijks gemiddeld honderd lezinger), meer dan veertig excursies en vijftien congressen. En de markt is nog niet verzadigd. Pasgeleden werden er twee nieuwe studieverenigingen opgericht: DAT (Dispuut Accountancy Tilburg) en Edinvest (Educatief Investeren). Hun doel: de leemte vullen tussen theorie en praktijk, ofwel tussen universiteit en bedrijfsleven. Hun drijfveer: succes.

Dispuut Accountancy Tilburg: wij durven op onze bek te gaan. daar zijn w/e studenten

Studieverenigingen tussen theorie en pral^ijl< De jongens van DAT zien hun studententijd echter niet alleen als een aangenaam verzetje, ze werken serieus aan hun algemene ontwikkeling om te voldoen aan de klassieke Idealen zoals de oude Grieken die uitdroegen. Zij willen zich vormen naar het beeld van hun inspirator Erasmus: de homo universalis. Het spreekt voor zich dat er maar weinig DAT-ters op de aardbol rondlopen. Soms biedt een DAT-ter zich aan 'Hé, kijk, dat is een DAT-ter' fluisteren de leden elkaar dan toe. DAT-ter Lucas Schiffeleers: 'Geesten lopen elkaar tegen het lijf. DAT-terszijn individuen met vertrouwen in elkaar en in de groepsleider. Zij moeten zelfstandig besluiten kunnen nemen en wat het belangrijkst is: op hetzelfde niveau functioneren. Wie eronder zit, trekt het niveau naar beneden. Op dit moment zijn we bezig met het opzetten van een grote activiteit; we willen een Textielcentrum in Tilburg van de grond tillen waar kopers en verkopers van textiel en aanverwante produkten elkaar ontmoeten. Om zo'n opdracht met goed gevolg te kunnen voltooien, heb je mensen nodig met gezond boerenverstand. DAT-ters zijn de aangewezen personen daarvoor. Door de kleine omvang van de groep zijn we flexibel en kunnen we dergelijke opdrachten uitvoeren en elkaar controleren.' Echte grote opdrachten heeft DAT tot nog toe niet binnengehaald. Zij wil zich eerst gedegen ontplooien om vervolgens met plannen op de proppen te komen. In september gaan de jongens officieel van start, nu zijn ze nog bezig met het leggen van contacten met het bedrijfsleven om sponsorgeld te bemachtigen en om de kneepjes van het vak

(management) te leren.

MONSTERPROJECTEN Een studievereniging die wel al volop aan de weg timmert is Edinvest. Op 18 april j . l . organiseerde de vereniging haar eerste en goedbezochte congres 'Succes door Anticiperen'. Met de suggestieve vraag 'Hoe word je een succesvol ondernemer?' lokte Edinvest menig nieuwsgierige economiestudent naar het congres. De belangrijkste reden echter waarom Edinvest het congres organiseerde, was om naamsbekendheid te verwerven bij de studenten, maar vooral bij het bedrijfsleven. De landelijk georganiseerde Edinvest (Den Bosch, Tilburg, Rosmalen en St. Michielsgestel!) heeft zich in Tilburg gevestigd met het doel zich net als DAT te onderscheiden van andere studieverenigingen. De vereniging stoort zich niet aan de 'verderfelijke' mentaliteit van de Tilburgse studieverenigingen, die DATzo verafschuwt. Edinvest past er alleen voor om de overdaad aan lezingen en excursies op de KUB nog eens aan te vullen met meer van hetzelfde. Wout van Rooy, bestuurslid van Edinvest Tilburg ziet meer heil in het op poten zetten van monsteractiviteiten. Naast het organiseren van het succescongres is de studievereniging begin mei van start gegaan met een fictief beleggingsspel dat binnenkort ook op de KUB wordt geïntroduceerd. Het derde monsterproject waarmee Edinvest druk doende is, beschouwt de vereniging voorlopig als haar paradepaardje. Zij wil een nieuw keuzevak aan de economische faculteit introduceren: quality mana-

gement, simpel gezegd: de wijze waarop bedrijven de kwaliteit van hun produkten kunnen waarborgen. Wout van Rooy: 'Na onderhandelingen met de European Foundation for Quality Management en het ministerie van Economische Zaken bleek voor ons de mogelijkheid te bestaan dit vak op de KUB te introduceren. Er wordt op dit moment veel te weinig aandacht besteed aan quality management binnen het wetenschappelijk onderwijs. De overheid heeft er wel bekendheid aan gegeven in de vorm van brochures, maar echte richtlijnen heeft zij nooit uitgezet. Pas nu ontstaat er belangstelling voor dit vak en het sluit uitstekend aan bij onze doelstelling (educatief investeren) om er op in te haken. Het hangt nu van de universiteit af of onze plannen het groene licht krijgen.' Opvallend is dat Edinvest evenals DAT voorlopig weinig of geen leden wil werven en haar inkomsten liever via sponsors vergaart, dan uit de subsidiepot van de Dienst Studentenzaken en Welzijn (DSW), die tot op heden praktisch alle studieverenigingen ondersteunt. De vereniging wil zichzelf bedruipen en dat is volgens Wout van Rooy ook geen probleem, daar de contacten met de top 25 van het Nederlandse bedrijfsleven zeer hecht zijn. Zo hecht dat het bestuur van Edinvest zich ten alle tijde voor adviezen kan wenden tot een Raad van Toezicht en een Comité van Aanbeveling. Wout van Rooy: 'We zijn commercieel ingesteld en zoeken continu de dialoog met het bedrijfsleven en niet zo maar met wat plaatselijke bedrijfjes, maar met de top van het bedrijfsleven. Pas dan kun je wat bereiken. Wij proberen steeds nieuwe ideeën te lanceren die zowel voor de studenten als voor bedrijven de moeite waard zijn, want het overbruggen van theorie en praktijk blijft voor ons voorop staan.'

SPANNINGSVELD Beleidsmedewerker van DSW, Wim Heuvelmans, gelooft helemaal niet in de massale gezapigheid binnen de KUB, waartegen DAT zich zo hardnekkig verzet. Hij verdeelt jaarlijks subsidie over de tientallen studieverenigingen en houdt ze stuk voor stuk nauwlettend in het oog. Heuvelmans: 'Studieverenigingen gaan meestal van verschillende doelstellingen uit, zoals kennismaking met de beroepspraktijk, verdieping van de studie, onderlinge integratie en belangenbehartiging van studenten binnen de faculteiten. Om die doelstellingen te realiseren moeten besturen en commissies veel werk verzetten, contacten onderhouden, administratief werk doen, dienstverlening aan hun leden bieden en vooriichting geven. De meesten hebben wel in de gaten dat het mooi staat op de sollicitatiebrief, maar C.V.-neuken wil ik het zeker niet noemen. Het enthousiasme waarmee studenten dit soort weri< verrichten toont dat het echt niet alleen om de carrière draait.' Heuvelmans: 'Van het ondenA^ijs kun je ook niet alles verlangen. Je kunt je afvragen of het onderwijs niet te veel gericht is op het vak. Studenten leren te weinig analyseren, abstraheren en verbanden leggen. Ze hobbelen van het ene vakje naar het andere, terwijl ze de kennis niet leren verwerken. De samenleving vraagt aan de ene kant wetenschappelijke kennis en aan de andere kant toepasbaarheid. Het spanningsveld tussen die twee polen moet vooriopig nog opgevangen worden door de studieverenigingen.' Jutta Chorus

2 juni 1989

B

HOMO LUDENS

Beckers' geesteskind is de luiers ontgroeid In het begin werd er nog om gelachen. Een moeder schreef een verontruste brief aan de Libelle: haar zoon wilde Vrijetijdswetenschappen gaan studeren. Kon dat wel? Dat kon, stelde Lieve Lita de moeder gerust. En wel in Tilburg. 'Je merkt toch dat er een snelle omslag is', zegt prof. dr. Theo Beckers. 'Zeker in de beginperiode moest je tegenover journalisten steeds maar weer het waaróm uitleggen, je moest je steeds opnieuw legitimeren. Langzamerhand wordt het gezien als een serieus vakgebied.' Beckers is sinds maart 1987 de eerste hoogleraar Vrijetijdswetenschappen (VTW), en de KUB is de enige universiteit in Nederland waar deze leerstoel gevestigd is. 'In de wandelgangen hoor je nog wei de naam Vrijetijdskunde. Wij hebben die benaming bewust vermeden omdat die teveel associaties oproept met het HBO. Maar ook omdat de suggestie wordt gewekt dat wij precies kunnen voorschrijven hoe mensen hun vrije tijd moeten besteden. Zelf gebruiken we meer en meer de term Vrijetijdsstudies', aldus Beckers. Het begrip vrije tijd bestaat nu al zo'n honderd jaar, vertelt de hoogleraar. 'Toen de industriële ontwikkeling op gang kwam ontstond er een onderscheid tussen de tijd van de baas en je eigen tijd. Dit jaar wordt het honderdjarig bestaan gevierd van de strijd om de acht-urige werkdag, die tijdens de Tweede Internationale in Parijs werd afgekondigd. De roep om een acht-urendag stond heel erg in het teken van méér vrije tijd.' Vanaf de jaren '30 wordt er systematisch onderzoek verricht op het terrein van de vrije tijd. Veel van dit onderzoek is gebaseerd op de angst dat de arbeider, die door de sociale strijd meer vrije tijd had verworven, deze niet correct zou besteden. Er werden allerlei strategieën ontwikkeld voor een rationele, verantwoorde vrijetijdsbesteding, op het gebied van sport en toerisme.

AANDACHT Toch heeft het onderwerp op universitair niveau lange tijd niet de aandacht gekregen die het verdiende. Prof. Beckers: 'Ik heb wel eens de stelling verkondigd: wetenschappers zijn het produkt van hun tijd. De vakken die nu aan de universiteit gedoceerd worden zijn veelal ontstaan als reactie op maatschappelijke ontwikkelingen of actuele vraagstukken. Vakken als economie, sociologie en psychologie zijn tot ontwikkeling gekomen in een samenleving waarin arbeid centraal staat. De wetenschappen dragen dus heel sterk de sporen van het arbeidsbestel, en de universitaire programma's zijn weer een afgeleide van dat bestel. Als je nu opnieuw zou kunnen beginnen zou Vrije Tijd veel vanzelfsprekender in de curricula zijn opgenomen. Door schaalvergroting, internationalisering en informatisering Is de vrijetijdssector zo gegroeid, dat er een grotere behoefte is aan deskundigheid. Je ziet dan de vraag ontstaan naar onderzoekers en professionals en dan komt zo'n universitaire opleiding op het juiste moment.' De KUB heeft heel aardig op die trend in de jaren '80 ingespeeld: vrije tijd werd steeds meer gezien als een nieuw gebied van economische ontwikkeling en economische groei, zegt Beckers. Maar niet alleen dat: het was ook een onderzoeksobject dat heel nauw samenhing met het toenemende probleem van de massa-werkloosheid. In 1986 ging Vrijetijdswetenschappen als bovenbouwstudie van start; er was een propedeuse economie, sociologie of psychologie Univers

Een van de jongste loten aan de sociaal-culturele tak levert binnenkort haar eerste doctorandi af. Driejaar nadat de studie Vrijetijdswetenschappen van start ging reageert een enthousiaste professor Beckers ('ik heb te weinig vrije tijd') over 'zijn' vakgebied. 'Ik zou er nooit aan begonnen zijn als ik niet in de mogelijkheden van dit vak geloofde'. In de reeks over de kleine studierichtingen aan de KUB wordt deze week het vak dat van Vrijetijdskunde via Vrijetijdswetenschappen naar Vrijetijdsstudies evolueerde nader beschouwd.

Prof. Beckers: 'Ik ben nog te ver af van een speels leven'

Eerste afgestudeerden bij Vrijetijdswetenschappen

resulteerd in een concrete baan'. Verberne is wat somberder gestemd over de toekomstperspectieven van afgestudeerde VTW'ers die gekozen hebben voor de marketingvariant, en zeker voor hen die de toeristisch-recreatieve kant in willen. 'Maar het kost natuurlijk ook tijd voordat de mensen weten wat we waard zijn.' De baan die hij nu heeft (bij een adviesbureau) beantwoordt niet echt aan zijn verwachtingen. Als vrijetijdswetenschapper ziet Verberne zich het liefst werkzaam in een baan als beleidsmedewerker of op een marketingfunctie bij de grote dagattracties of in bungalowparken. Ook de jongerejaars hebben nog geen vast omschreven beeld van hun toekomstige baan. Monique Goris is eerstejaars studente VTW. Na haar propedeuse sociologie ('deze richting sluit het beste aan op Vrijetijdswetenschappen') wilde ze Communicatiewetenschappen in Amsterdam gaan studeren, tot ze via voornamelijk mondelinge reclame warm werd gemaakt voor VTW. 'En aangezien daar ook een mediakant aan zit, leek me dat wel interessa nt.' Ze weet nog niet in welke richting ze wil. 'We moeten in het tweede jaar al kiezen voor Marketing, Management of Bestuur & Beleid. Ik denk dat ik voor Management kies maar als ik in de loop van m'n studie nog tijd over heb neem ik er een aantal bestuursvakken bij,' zegt Goris. Ze zit in het bestuur van de studievereniging Prioritijd, een vereniging die voornamelijk de contacten tussen docenten en studenten aan wil halen. Prioritijd telt op dit moment zo'n zestig leden.

El

RIJK VAN DE VRIJHEID voor vereist. Deze drie wetenschappen vormen de basis van de multidisciplinaire studie VTW. Beckers; 'Door deze drie studies met elkaar In verband te brengen ontstaat er een zekere meerwaarde. We passen deze disciplines - maar ook mijn oorspronkelijke vakgebied, de geografie - toe op het domein van de vrije tijd, en vervolgens vertalen we onze bevindingen naar maatschappelijke vragen en vragen vanuit bedrijven en instellingen.' Beckers stelt met klem dat het om een wetenschap gaat en niet om een kunde. 'We proberen wetenschappelijke theorieën toe te passen op het terrein van de vrije tijd. We verwachten veel van onze studenten op het gebied van analytisch en abstraherend vermogen. We zijn niet zozeer gericht op het leren van concrete toepassingen: je leert hier niet hoe je een reis naar Timboektoe moet organiseren. We willen op een wat hoger niveau de verbanden laten zien tussen sport, recreatie, toerisme, kunst, cultuur en media, en alleriei ontwikkelingen die dwars door deze sectoren heen lopen'. Als voorbeelden van deze ontwikkelingen noemt Beckers de processen van individualisering en privatisering.

ARBEIDSINTENSIEF Drie jaar na de start is de hoogleraar niet ontevreden over het aantal studenten dat voor VTW kiest. 'De instroom is niet spectaculair groot, maar groeit nog ieder jaar. En nu we in september starten met een verkorte, twee-jarige opleiding voor mensen met een HBO-achtergrond verwachten we een verdere groei.' Momenteel staan zo'n tachtig studenten, verdeeld over drie studiejaren, ingeschreven bij Vrijetijdswetenschappen. Het onderwijs typeert Beckers als 'vrij arbeidsintensief'. Het gehanteerde mentorensysteem houdt in dat de studenten na het

eerste doctoraaljaar een docent kiezen waarmee ze de verdere onderwijsplanning doornemen, en een soort studietraject uitstippelen. Beckers: 'We proberen een evenwicht te vinden tussen een behooriijke instroom want anders kun je niet blijven bestaan -, een goede begeleiding en een verantwoorde uitstroom, in die zin dat er perspectieven zijn voor de arbeidsmarkt'. Bij de start van de studie is er door het Nederiands Wetenschappelijk Instituut voor Toerisme in Breda een arbeidsmarktonderzoek gedaan: er zou plaats zijn voor 170 afgestudeerden per jaar. Zelf vindt Beckers die schatting aan de royale kant, al is het 'in de praktijk wel zo, dat het aantal aanvragen voor stagiaires het aantal studenten vele malen overtreft'. Over de kansen op de arbeidsmarkt voor afgestudeerde VTW'ers is Beckers 'niet somber, zelfs vrij positief'.

GYMNASTIEKDÜCENT Een van de vier studenten die op 30 juni hun doctoraalbul V T W in ontvangst nemen, is Frank Verberne. Zes jaar geleden studeerde hij af aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding. De toekomst voor gymnastiekdocenten was destijds al 'vrij onzeker'. Daarom koos hij voor een nieuwe studie: Vrijetijdswetenschappen. Een oriënterend jaar sociologie had hij eigenlijk niet nodig om zijn keuze te bepalen, die stond van te voren vast. Verberne (31) heeft zich door het eerste jaar 'heen moeten worstelen', maar toen hij dat eenmaal achter de rug had dacht hij: 'Nu gaat m'n studie pas echt beginnen'. 'Het is een beroepsgerichte opleiding,' zegt hij. 'Ik heb in mijn studie heel bewust gekozen voor de toeristisch-recreatieve sector. Als marketeer heb ik veel contacten opgebouwd omdat ik een aantal praktijkopdrachten heb uitgevoerd. Maar dat heeft niet ge-

Als Beckers na bijna drie jaar de balans opmaakt, moet hij concluderen dat hij nog 'heel enthousiast' is. 'Ik zou er nooit aan begonnen zijn als ik niet in de mogelijkheden van dit vak geloofde. Er is toch veel gerealiseerd, als je dat vergelijkt met de plannen, de weerstanden, het ongeloof en de scepsis. De eerste mensen studeren af, er is een VFprogramma dat functioneert, we verzorgen het nodige contract-onderzoek en onderwijs'. Aan het eind van het gesprek gaat Beckers nog even in op de inhoudelijke aspecten van zijn vak. 'Ik pleit altijd voor een ideaalsituatie waarin arlDeid en vrije tijd minder gescheiden zijn. Ik vind het ongezond dat er een tijd is waarin je hard moet weri<en en een tijd dat je kunt genieten. Wat dat betreft ben ik een holist die het ideaal van Marx van het Rijk van de Vrijheid wil prediken: 's morgens vissen, 's middags jagen, 's avonds filosoferen en tussen door heeriijk eten. Maar vissen doe ik nooit, en er valt in deze omgeving nog maar weinig te jagen. Ik vind dat ik eigenlijk te weinig vrije tijd heb, ik ben nog te ver af van zo'n speels leven.' 'Wat ik niet ideaal vind is dat er aan de ene kant een groep mensen is die zich letteriijk kapot werkt en een cursus Time Management moet volgen om de beschikbare tijd efficiënter in te delen, en aan de andere kant een groep die veel tijd heeft maar niet de middelen om er iets creatiefs of zinvols mee te doen. Daarom houd ik een pleidooi voor een eeriijke verdeling van arbeid. Dat geldt ook in het carrièreperspectief: het is belachelijk datje eerst niks mag doen, dan hard moet werken en daarna een paar jaar mag genieten. Het zou aardig zijn als er ook op dat punt een meer gelijkmatige verdeling zou zijn. En dat kan dan bijvoorbeeld via studieverioop en sabbatsveriof.' Michel Knapen 2 juni 1989

Het laatste nieuws voor studenten komt nu eens niet uit Den Haag.

I

'^.m * é ^

Omdat we vinden dat er al genoeg bezuinigd wordt op studenten, komt de Verenigde Spaarbank.je tegemoet met het nieuwe en voordelige Studentenpakket. Met dit pakket kun je niet alleen betalen, maar ook sparen, verzekeren en reizen. Je kunt er dus bijvoorbeeld je basisbeurs op laten storten en je collegegeld mee betalen. Zo hou je al je betaalgemak in één pakket. Als je een Studentenpakket wilt openen moet je tussen de 18 en 30 jaar oud zijn ei) aan een WO- of HBO-instelhng studeren of gaan studeren. Jebent van harte welkom bij alle 425 kantoren van de Verenigde Spaarbank.

i.. I . II jLuucuLciipaKKei

oralis nurocheques en -pas. • Voordelige verzekenngen. • Gebruik geldautomaten. • Hoge spaarrente. • Voordelig 'rood' staan. i

S

T

U

D

E

N

T

E

N

B

O

N

,Ja, stuur mi] de folder Studentenpakket Naam . L Adres . . Postcode C/X) Woonplaats 'Deze bon sturen naar ^ Verenigde Spaarbank, Afd Direct Marketing, Antwoordnurrimêr I 5 ',2704, 3500 VJ Utrecht Een postzegel is met nodig I

De Verenigdé^paarbank doet meer voor de particulier.

verenigde spaarbank

Si—»-ï-^.*

CONGRES

'Japans systeem niet transplanteren, wel elementen overnemen' Op 19 en 20 juni vindt er aan de KUB een internationale conferentie plaats over nieuwe tectinologieën in tiet midden- en kleinbedrijf. Centraal staan de ervaringen hiermee in Europa en Japan. Een gesprek met Sylvia Kokhuis, hoofd Bureau Buitenland dat het congres organiseert, en prof. J. Vianen, hoogleraar Midden- en Kleinbedrijf. Japan is voor Europa om meerdere redenen een interessant land. Belialve dat er in toenemende mate handel wordt gedreven heeft Japan veel ervaring en deskundigheid in huis op het gebied van de technologie. Sylvia Kokhuis: 'Japan is een land waar erg veel productie geleverd wordt door het middenen kleinbedrijf met name als onderaannemers van grote bedrijven. Allerlei grote bedrijven werken met kleine bedrijven om zich heen. Dat zie je ook steeds meer in Europa gebeuren.' Andersom ziet Japan Europa na 1992 als een moeilijk te nemen vesting, als een geduchte concurrent. Het is daarom belangrijk voor Japanners om zich te informeren over de handel en wandel van het midden- en kleinbedrijf in Europa. 'Anders is het een gesloten markt waar het moeilijk is binnen te dringen', aldus Kokhuis. Sprint, een bureau in Luxemburg heeft financiën -_ beschikbaar gesteld voor de conferentie. De ^~aifecteur-generaal van de EG op het gebied van industrie en innovatie, A. Strub, diende zichzelf aan als spreker op het congres. Hij zal de openingsspeech houden. De conferentie is georganisaeerd door het Bureau Buitenland in samenspraak met instellingen in België, Engeland en Portugal. Ook het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf in Zoetermeer is bij de organisatie betrokken. Prof. J . Vianen is de directeur en/an. Men venwacht v i p g conferentiegangers uit het buitenland en van de KUB. Medewerkers van de KUB betalen 200 gulden en studenten vijftig.

Postbus 19121 1000 GC Amsterdam

Ó^

^ft^

ifflS Univers

Kleinere bedrijven hebben moeite om de technologische veranderingen bij te benen, is een van de stellingen. Dat komt, volgens prof. Vianen, omdat deze qua personeel en uitrusting minder toebedeeld zijn dan de grote bedrijven. De laatste hebben research and development-afdelingen, waar nieuwe technologiën worden ontwikkeld. Kleine bedrijven moeten hun technologische kennis elders zien te halen .Maar ook de technologie zelf is qua schaal toegesneden op de grote bedrijven, hoewel dit de laatste tijd aan het veranderen is. 'Op de langere termijn zie je dat het aanbod van technologieën vanuit die research-instellingen meer is toegesneden op de kleinere bedrijven', aldus Vianen. Maar vooralsnog hobbelen de kleinere bedrijven achter de technologische ontwikkelingen aan.

HIËRARCHIE Volgens de hoogleraar is er een duidelijk cultuurverschil tussen de Europese manier van ondernemen en de Japanse. Vianen: 'De manager in de Japanse bedrijven gaat meer uit van de mensen. Daar staat de mens veel centraler in het denken dan in het westen.' Hij illustreert dit aan de hand van het voorbeeld kwa/iteit. Vianen: 'In het westen ondernam men pogingen de kwaliteit van het product te verbeteren door controlemechanismes in het leven te roepen - eindeloos controleren voordat het de deur uitging! In Japan werkte men op de motivatie en inzet van de mensen. Dan kon men tijdens het

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen PROGRAMMA AKADEMIE-ONDERZOEKERS Het programma 'Akademie-onderzoekers' biedt jonge veelbelovende onderzoekers de mogelijkheid om voor een periode van drie of vijf jaar onderzoek te verrichten bij een onderzoeksgroep aan een Nederlandse universiteit. In 1990 kunnen ongeveer vijfenvijftig Akademieonderzoekers bij universiteiten worden aangesteld. U kunt in aanmerking komen voor een onderzoeksplaats als u aan de volgende voorwaarden voldoet: - u bent gepromoveerd; - u bent niet ouder dan veertig jaar; - u bent ten behoeve van het voorgestelde onderzoek niet in vaste dienst bij een universiteit. Uw aanvraag dient vóór 1 september 1989 bij de Akademie te worden ingediend door tussenkomst van uw College van Bestuur. Aanvragen kunnen niet rechtstreeks bij de Akademie worden ingediend. Voor nadere informatie en de toezending van een aanvraagformulier kunt u zich wenden tot het Bureau van de Akademie, telefoon 020-222902, de heer drs. R. des Bouvrie.

productieproces rekenen op hoog gemotiveerde werknemers waardoor men aan het eind van de rit de controle niet zo zwaar hoefde te maken.' In Japan worden werknemers vaak voor het leven aangenomen, vertelt hij. Vanuit dit gegeven worden er functies bij de betreffende persoon gezocht. Sylvia Kokhuis vult aan: 'Het is ook zo dat een hele familie zich associeert met een bedrijf. Je bent als het ware getrouwd met het bedrijf waar je familie al generaties lang werkt.' Volgens prof. Vianen zijn Japanners minder geneigd dan westeriingen om in hiërarchieën te denken. Daar is ook een hiërarchie maar deze is niet zo rechtlijnig. In Japan zijn veel meer overlegsituaties. 'Hierdoor ben je permanent met elkaar bezig het product tot een optimum te brengen. Loyaliteit, inspraak, men wordt betrokken in het overleg. Dan zie je de positieve kanten van het werk veel meer dan als je alleen maar taakopdrachten krijgt.' Deze manier van werken begint nu ook in de westerse landen voet aan wal te krijgen. Enkele jaren terug begonnen de grotere bedrijven met deze vorm van management terwijl dit nu ook begint door te dringen bij de kleinere bedrijven, aldus Vianen. De organisatiestructuur van kleine bedrijven leent zich echter niet zo goed om zich

in te laten met de Japanse manier van werken. Vianen: 'De kleine bedrijven hebben daar nog steeds problemen mee omdat de ondernemer nauwelijks bereid is om de eigen positie ter discussie te stellen. De directeur-ondernemer is nog echt de baas.' De nieuwste trend in Japan is dat er steeds meer ad hoc samenwerkingsvormen tussen kleine bedrijven worden gevormd, meldt de hoogleraar. De grote bedrijven in Japan leunen steri< op de kleine toeleveringsbedrijven. De laatste tijd is er een tendens dat een aantal kleine bedrijven gezamenlijk nieuwe producten ontwikkelt. 'Dat is nu in Japan behooriijk in ontwikkeling en dat is in het westen niet zo van de grond gekomen', aldus Vianen. Hij ziet dit als een mogelijkheid voor het midden- en kleinbedrijf om de achterstand in technologie weg te werken. De Japanse manier van ondernemen is voor de westerse wereld leerzaam maar het is niet verstandig om het kritiekloos over te nemen. 'Je kan het Japanse systeem niet transplanteren naar de Europese situatie, je kunt wei elementen overnemen', betoogt Vianen. 'Wij moeten zelf onze eigen formules daarvoor ontwikkelen. Aansluitend op de kwaliteiten, vaardigheden, emoties en instelling van de mensen.'

lH

(GR)

(advertentie)

MOETEEN EERSTEJAARS MET DE BILLEN BlDCfT? Neen' Geen medische selectie voor je ziektekostenverzekering De SSGZ accepteert ongezien alle eerstejaarsstudenten (aan universiteiten, HBO of MBO instellingen) onder de 27 jaar die zich wensen te verzekeren voor 1 oktober 1989 Je hebt dan een uitstekende ziektekosten verzekering, met een laag eigen risico voor een stu dentenpnjs f 42,- per maand (f 475,- per jaar) tot25jaar,f46,-permaand(f521,-perjaar) voor studenten van 25 tot 30 jaar De premie is exclusief de wettelijke bijdragen van f 10,30 per maand De SSGZ IS namelijk een instelling van en voor studenten, zonder winstoogmerk Dat scheelt' PS Het scheelt trouwens ook m de kosten van een onmisbare ongevallen en aansprakelijk heidsverzekering, desgewenst aangevuld met een brand en inbraakverzekering Vraag dus ook naar het Zekerheidspakket van de SSGZ' Bel 01719 70944 of stuur de coupon aan ons op Je kunt ook bij je onderwijsinstelling naar onze folders vragen ^ T U U R MIJ INFORMATIE OVER DE SSGZ m/v

Naam Straat Postcode/Plaats Telefoonnummer

'

'"

^ Leeftijd

Deze bon in open envelop sturen aan SSGZ Antwoordnummer 10070,2200VB Noordwijk Geen postzegel plakken

11

Studenten hebben hun H>BI eigen verzekering; SSCZ. l a f ^

I SSGZ ACCEPTEERT JE ONGEZIEN. 2 juni 1989

Wallage wil Tweefasenwet grondig wijzigen Pogingen om de marktsector te laten betalen voor opleidingen in de tweede fase zijn goeddeels mislukt. Daarom moet op de onderwijsbegroting ruimte worden vrijgemaakt voor de financiering van een beperkt aantal opleidingen. Het bedrijfsleven moet daaraan bijdragen, bijvoorbeeld via een andere besteding van de gelden voor lasten verlicfiting. Dat zei het PvdA-Kamerlid J. Wallage afgelopen vrijdag op een bijeenkomst aan de Technische Universiteit Twente - waar hij het gehoor overigens niet//Ve, maar middels een video-opname toesprak. Volgens Wallage is een 'principiële wijziging' van de Wet Twee-fasenstructuur nodig, omdat die wet niet voorziet in de situatie dat externe bijdragen aan de tweede fase tegenvallen of uitblijven. Het PvdA-Kamerlid vindt dat er de laatste ja-

ren een eenzijdige aandacht is geweest voor de eerste fase van het wetenschappelijk onderwijs. Dat is geen verwijt aan het adres van minister Deetman, want die heeft volgens Wallage 'echt niet stilgezeten'. De bewindsman heeft een wet geërfd waarin wel het uitzicht op een tweede fase was beschreven, maar niet de financiering daarvan. 'Hij moest dus wel ijsschotsenspringen,'aldus Wallage. 'Vol overtuiging' heeft de PvdA daarom

Deetman gesteund bij de invoering van het aio-stelsel. Ook achteraf blijkt dat een goede greep te zijn geweest, meent Wallage. Alleen de beloning van de aio's acht hij bedroevend laag. Daarentegen heeft de PvdA'er steeds aarzelingen gehad over de redenering dat voor de meer praktijkgerichte tweedefase-opleidingen de markt maar voor de financiering moest zorgen. De overheid is zelf een belangrijke marktpartij, omdat veel afgestudeerden van de postdoctorale opleidingen daar een baan vinden. Deetman heeft zijn verantwoordelijkheid genomen door de lerarenopleiding en het aiostelsel voor zijn rekening te nemen, maar andere departementen bleven stilzitten. Er is geen sprake van een systematische bijdrage per departement voor toegespitste opleidingen in de tweede fase ten behoeve van weri<ten-einen die tot de zorg van zo'n depar-

Ii

tement behoren, aldus Wallage. 'Het kabinet heeft - zoals zo vaak - minister Deetman maar laten modderen.' Daarnaast zou het stelsel van studiefinanciering uitgebreid kunnen worden, zodat tweede fasestudenten rentedragende leningen kunnen sluiten. Verder mag ook een inspanning van de universiteiten worden gevraagd: zij zouden een deel van hun inkomsten uit contract-research moeten besteden aan de tweede fase, aldus Wallage. Tenslotte bepleit de PvdA'er beschermde diploma's voor de korte aio-opleidingen en een 'fatsoenlijke' beloning van aio's en oio's. Volgens het PvdA-Kamerlid dient de Wet Twee-fasenstructuur zo gewijzigd te worden, dat voor geselecteerde groepen studenten voor een beperkt aantal opleidingen bekostiging door de overheid wordt mogelijk gemaakt. In het concept-verkiezingsprogram heeft de PvdA daarvoor voorlopig 50 miljoen gulden willen reserveren. (JD/HOP/ingekort)

Commerciële talenten kunnen lacocca een toontje lager laten zingen bij de nieuwe PTT. Wie gaten ziet in een ogenschijnlijk overvolle markt, kansen en bedreigingen signaleert nog vóór ze de kop opsteken, die kan de resultaten van een bedrijf behoorlijk opvoeren. De autobiografie van Lee

ptt nederland

lacocca, de man die Chrysler deed herrijzen, is daarvan het lezenswaardig bewijs. Maar wie over dergelijke commerciële kwaliteiten beschikt kan bij de nieuwe PTT laten zien dat mister Lee echt niet de enige is die een bedrijf kan laten accelereren. PTT Nederland is dan ook een uitdaging

waar lacocca's in de dop (m/v) hun vingers bij af kunnen likken. Immers, juist in deze nieuwe zelfstandige levensfase zullen marktleidersposities in weerwil van de concurrentie moeten worden versterkt en uitgebouwd. Daarnaast kunnen nieuwe (internationale) markten slagvaardiger worden aangeboord nu het bedrijf daartoe eigen fondsen kan aantrekken op de kapitaalmarkt. Academici met aangeboren commercieel instinct Studenten in commerciële of aanverwante studierichtingen die binnenkort een meer dan representatieve bul verwachten èn blaken van gezonde ambitie, zijn dan ook van harte uitgenodigd voor een snelle marketing-carrière die kan starten bij één van de PTTbedrijven.U vindt in PTT Nederland een werkgever die talent op waarde weet te schatten. Niet alleen met individuele arbeidsvoorwaarden, maar ook met actieve carrièrebegeleiding, uitstekende aanvullende opleidingen en een management development programma dat u geen gelegenheid geeft om in één functie of afdeling te verzanden. Het mag echter duidelijk zijn dat PTT Nederland kandidaten van formaat zoekt. Daarom zal de selectieprocedure dienovereenkomstig zijn. Zo zult u zich bijvoorbeeld moeten presenteren aan topmanagers van de nieuwe PTT. Maar als dat u juist tot aktie prikkelt, dan zien we uw brief met belangstelling tegemoet bij PTT Nederland, Management Development, Postbus 15000, 9700 CD Groningen. De nieuwe PTT; waar mensen 't maken

JL Univers

2 juni 1989

%

MEDEDELINGEN

De mededeiingenpagina wordt verzorgd door de afdeKng Interne Communicatie, Gebouw B, kamer 10. Diensten en facuftetten leveren copï Stan aan, uiterlijk vrijdag 12.00 uur vóór het verschijnen van de nieuwe Univers. I.v.m. beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kernachtig te formuleren. De redactie kan bericht wif agen. B'g teveel copij krijgt de hoogste actoaflteitswaarde voon-ang.

ALG INSCHRIJVING VOOR KEUZEVAKKEN LETTEREN Inschrijving voor keuzevakken Letteren dient te geschieden voor 1 juli a.s. Formulieren zijn verkrijgbaar in de stapelbakjes voor kamer B 319. Ze kunnen worden ingeleverd via de brievenbus die naast de stapelbakjes staat. AANMELDEN VOOR SCHRIFTELIJKE TENTAMENS VAN AUGUSTUS Aanmelden voor augusts moet voor 1 juli plaatsvinden, ook al heeft u geen uitslag van de mei/juni tentamens. Bij de verwerking van de aanmeldingen voor augustus, vervallen aanmeldingen voor vakken waarvoor in mei/juni een voldoende is behaald. Herstellen van deze vervallen aanmelding kan via een schriftelijk bericht aan buro examens tot 1 augustus. AFSTUDEREN IN DE MAAND AUGUSTUS In verband met de te venwabhtertgrote hoeveelheid afstudeerders in de vakantieperiode, vragen wij (dea/studentenadministratie) de studenten om mede-

weri<ing bij de planning van hun afstuderen. Studenten die in de maand augustus willen afstuderen dienen dit zo mogelijk reeds voor 1 juli a.s. bij buro examens aan te vragen. Wij kunnen de afstudeerstukken dan tijdig voorbereiden. Bent u daar, gezien uw voortgang met het afstuderen, niet toe in staat dan hebben wij minstens drie weken nodig om de stukken gereed te maken. INLEVEREN VAN TENTAMENUITSLAGEN VAN VAKKEN, DIE OP ANDERE ONDERWIJSINSTELLINGEN ZIJN AFGELEGD Hierbij delen wij u mede, dat sedert 15 maart j.l. DEA/Studentenadministratie alleen tentamenuitslagbriefjes accepteert van tentamens, die niet op de KUB zijn afgelegd, indien ze gewaarmerict zijn door de examenadministratie van betreffende onderwijsinstelling en vervolgens worden ojjgestuurd naarde Studentenadministratievan de KUB ter attentie van Buro examens.

FEW FACULTEITSRAADSVERKIEZINGEN FEW 1989 Geleding Aantal Aantal Deelname Aantal kies geldige percen- zetels gerech- stemmen tage tigden wetens. pers. 184 138 75% 7 beheerspers. 39 32 82% 1 studenten 3718 1803 48% 6 Gekozen wetenschappelijk personeel: lijst PS'80; Boekema, Gerards, Dautzenberg lijst Onaf hankelijken; van der Hilst, van Groenendaal, van Gemert B-lijst; Ruys

Gekozen ondersteunend en beheerspersoneel: B-lijst; Pijnenborg Gekozen studenten: lijst VES; Slippens, Moonen, van Gestel lijst THM; Leers lijst PEF; Huijbregts, Wieringa VERKIEZINGEN STUDENTLEDEN STUDIERICHTINGSCOMMISSIES 1989 SRC Economie (zonder verkiezing): van Loon, Zijlstra, van der Heijden, van der Vlugt, Wieringa, van Gestel SRC Fiscale Economie (zonder verkiezing): Roovers, van Loon, Pieters, Heithuis, Ligtenberg, Geurts SRC Bestuuriijke Informatiekunde (401 kiesgerechtigden, 244 geldige stemmen): lijst ECHT BIK; van Steen lijst SBIT; Zaaijer, Huijbregts, Bouwman, Schoppenhauer, Swets SRC Econometrie (412 kiesgerechtigden, 229 geldige stemmen): lijst UNIVERSEEL FRONT; van der Horst, van der Heijden B-lijst; Harbers, Arts, Wekx, Jacobs Volledige procesverbalen ter inzage bij het Stembureau.

nen zich persoonlijk aan komen melden op donderdag 8 en donderdag 15 juni tussen 10.00-16.00 uur. HetadresvanS.F.R.'De Smeetskring' is: Lange Schijfstraat 107, 5038 TT Tilburg, Tel. (013)368146.

FRW TENTAMEN KEUZEVAK INTERNATIONAAL MEDEDINGINGSRECHT Het schriftelijk tentamen zal voor de tweede keer plaatsvinden op dinsdag 22 augustus van 9.00-12.00 uur in PZ202. Het mondeling gedeelte van dit tentamen zal worden afgenomen op donderdag 7 september. Aanmelden vóór 30 juni a.s. bij mw. I. Smit, tel. 662281 (B1007). De colleges van het keuzevak Internationaal Mededingingsrecht door prof. mr. W.A. Hoyng zullen in het collegejaar 1989/1990 in het tweede semester plaatsvinden.

FSW

STEEKPROEFTHEORIE De heri<ansing van dit tentamen zal op vrijdag4augustus kunnen plaatsvinden.

F'FEW/FRW DESMEETSKRING Studenten fiscaal recht en fiscale economie die in het tweede doctoraaljaar zitten en het komende studiejaar '89/'90 bij Stichting Fiscale Rechtshulp 'De Smeetskring' willen komen werken om 85 uur studiebelasting te verdienen kun-

DOCTORAAL PSYCHOLOGIE Extra tentamengelegenheden Op maandag 26 juni is de 4e gelegenheid van het tentamen Personeelspsychologie. Dit betreft de cursus die vorig jaar voor het laatst verzorgd is. Het tentamen begint om 9.30 uur in SZ 30. Op woensdag 28 juni is de 4e gelegenheid van het tentamen Psychopoathologie II. Ook deze cursus is vorig jaar voor het laatst verzorgd. Het tentamen begint om 13.30 uur in SZ 28. Voor de overige cursussen die vorig jaar

voor het laatst zijn verzorgd zijn geen aanmeldingen binnen gekomen. De 4e gelegenheid van deze cursussen is hiermede vervallen. Studenten die nog aan de 5e of 6e gelegenheid van onderstaande cursussen willen deelnemen, dienen zich voor 1 juli te melden bij W. J. Dons, kamer P 107, tel. 662280. Cursussen voor het laatst verzorgd in het collegejaar 1987-1988 met schriftelijk tentamen. De Menselijke levensloop Psychologische Informatieverwerking Psychopathologie II Personeelspsychologie

m

PSYCHOLOGIE BIBLIOGRAFISCHE OEFENING Studenten die hun propedeuse in september a.s. willen halen, worden dringend verzocht de bibliografische oefening vóór 1 juli 1989 in te leveren. Bij latere inlevering bestaat de kans dat een eventuele tweede correctie niet afgewerkt kan worden vóór de vergadering van de propedeusecommissie eind augustus.

Functieprofiel en functie-eisen, ter inzage op het prikbord in de vitrines (o.m. hal gebouw B). Copieén verkrijgbaar b»j de dienst Persone^zaken (kamo- U 25/26). Sollicitaties, tenzij anders verjijetd, schriftelijk, binnen een w » ^ . onder vermeküng van het vac.nr. op de envelcq:^ aan het hoofd van de dienst Personeelszskfin, Postbus 90153, 5000 LE TILBURG. In het kader van het streven naar een evenwichtjger pef80f>ertsopbouw zal bij ge(f(v«»rdlgh8id van candidaten de voortteur worden gegeven aan een vrouw.

Geschiedenis volgens Carlo Ginzburg: met oog voor de te verwaarlozen details De SUN gaf al een dozijn titels uit in de zeer fraaie reeks Sporen vóórdat het boek verscheen dat zorgde voor de titel van de reeks. De Italiaanse historicus Carlo Ginzburg is hier te lande nauwelijks bekend en dat is jammer. Wat gaat de geschiedenis toch merkwaardig om met de grote geesten. Zoals een monnik eens verzuchtte over de verhouding tussen Rufinus en S. Hiëronymus: maakt de laatste het geluid van een krekel dan moeten we Rufinus' stem wel vergelijken met het getrompet van een Indische olifant. Maar het geluid van de olifant verstomde al snel en de krekel krast al bijna zestien eeuwen achtereen. En zó ook blijft het een raadsel wat toch die tienduizenden lezers - nu, lezers? kopers in ieder geval - zien in Montaillou; en waarom zoveel mensen toch denken dat zoiets als In de naam van de roos iets met de middeleeuwen te maken heeft. " Het drietal boeken van Carlo Ginzburg dat in het nederlands vertaald werd, kreeg niet de aandacht die het verdiende. De kaas en de wormen is een schitterende studie over het wereldbeeld van een zestiende eeuwse Italiaanse molenaar. De Benandanti is een boek over hekserij en vruchtbaarheidsriten in diezelfde zestiende eeuw. Misschien dat Ginzburg te origineel, té apart is om bij het grote publiek veel aandacht te trekken. De thans vertaalde bundel met essays over verborgen geschiedenis, kunst en maatschappelijke herinnering is anders wel een aantrekkelijk boek om kennis te maken met Ginzburg. Uiteraard staan zijn heksen en dwazen al in het eerste hoofdstuk te dringen. Het proces dat in 1519 te Modena tegen Univers

een arm vrouwtje gevoerd werd wordt door Ginzburg ontleed. Het is merkwaardig om te zien hoeveel méér wij, op een afstand van enkele eeuwen, zien in dit soort processtukken. De wijze waarop zowel de van hekserij beschuldigde als de inquisiteur spelers zijn van een wreed spel waarin de koorden om de nek van de vermeende heks steeds wurgender worden aangetrokken en met haar eigen hulp; het is wurgend om te lezen. De boeiendste opstellen in de bundel zijn het titelopstel. Sporen, en dat over Aby Warburg en zijn opvolgers. Wie over wetenschapsmethodiek eens wat anders wil lezen dan Popper, Carnap of Habermas zou dit soort fantasierijke stukken van Ginzburg met vrucht kunnen bestuderen.

Er is een verborgen geschiedenis en Ginzburg laat ons aan de hand van Sherlock Holmes zien hoe we die kunnen ontdekken: let op de 'te verwaarlozen details'! Twintig eeuwen lang hebben we ons hoofd gebroken over de vraag van de juiste volgorde van de dialogen van Plato. En zolang slechts gelet

werd op zulke grootse zaken als 'de ontwikkelingsgang der filosofische idee' kwam geen mens er achter. Pas toen de geleerde stelselmatig ging letten op kleine stopwoordjes, voorzetsels, woordjes als (maar in het grieks) toch, maar, enkel, hoewel, toen bleek Plato zich te verraden en kon de volgorde worden vastgelegd.

WIEBELVOET Het is hetzelfde wat een psychiater soms doet: vriendelijk knikken naar zijn patiënt en hem belangstellend aankijken maar zijn eigenlijke informatie halen van de zenuwachtig knijpende vingers, de wiebelende voet en de versnelde ademhaling. Kwesties als het vaststellen van het authentieke van een schilderij, een échte Titiaan, blijken ook moeilijk oplosbaar als we kijken naar belangrijke zaken als compositie of stijlmiddelen. Maar let op de details, oorlelletjes of wenkbrauwen en de copieïst verraadt zich. Wie dit soort speurtochten meemaakt, merkt hoe spannend geschiedschrijving kan zijn! Heel boeiend vind ik voorbeelden waarbij bijkans letterlijk hetzelfde eeuw in eeuw uit nagepapegaaid wordt terwijl, onbemerkt, de inhoud van zo'n kreet wezenlijk verandert. De waarschuwing van Paulus tegen hoogmoed in morele zin wordt al snel omgebogen tot een waarschuwing tegen intellectuele nieuwsgierigheid. Als bijna duizend jaren later iemand als Erasmus weer voor het eerst begrijpt wat Paulus eigenlijk bedoelde heeft dat nauwelijks enig gevolg. Integendeel, de

t VS^oi^

spreuk van Paulus ondergaat nog allerlei en velerlei betekenisveranderingen. Boeiend is ook het gebruik dat Ginzburg maakt van eeuwenlang verwaarloosd materiaal. Handleidingen voor biechtvaders bijvoorbeeld, zijn niet de soort boeken die je op het bureau van de gemiddelde historicus verwacht tegen te komen. Toch is het ziimig om te turven en dan te komen tot belangwekkende ontdekkingen. Zó blijkt dat vóór 1540 vooral gierigheid hoofdzonde was, daarna ontucht. Spaarzaamheid, beknibbelen en zuinigheid, het zijn burgerlijke 'deugden' en gierigheid begon dus meer op een deugd dan op een ondeugd te lijken. In de voorafgaande periode, de middeleeuwen, was de gulle Sinte Maarten een belangrijk heilig-man. Hij deelt onbekrompen met de armen. Een dwaas in de ogen der burgers. 'God is in het detail' placht Flaubert te zeggen, en Carlo Ginzburg toont de juistheid van die zienswijze overtuigend aan. Door te letten op 'onbelangrijke bijzaken' onthult hij structuren van denken en doen van de mensen op een onverwachte, maar altijd uiterst boeiende wijze. De thans verschenen bundel wijkt in zoverre van de Italiaanse af dat twee opstellen, over de wolfman van Freud en over Dumézil verdwenen. Wat jammer is. Daarentegen zijn twee andere bijdragen erbij gekomen. Charles Vergeer Carlo Ginzburg: Omweg als methode. Essays ovaverborgen geschiedenis, kunst en maatschappelijke herinnering. Uitg. Sun, Nijmegen, 1988 2 juni 1989

Studenten TAOIMMEDEDEUNG Op donderdag 8 juni a.s. organiseert TAOP een lezing over de 'Sociale aspecten van Automatisering'. De lezing zal gegeven worden door Aad Kranendonk R.A., senior organisatie-adviseur bij KPMG Klynveld Kraayenhof. Deze is co-auteur van onder meer 'De Voorkant van de Automatisering', Trends in Automatisering' en 'Informatieplanning; puzzelen met beleid en plan'. De lezing zal een algemeen, kennismakend karakter dragen. Dieper zal worden ingegaan op de relatie tussen de A & 0psychokx}g en automatisering en 'Informatieplanning'. Aanvang 20.00 u. In PZ 202. Deelname kost ƒ 2,50 als bijdrage in de onkosten. D^T.-BORREL Op 9 juni 1989 houdt het Dispuut Accountancy Tilburg een borrel in Rumours voor potentiële kandidaatsleden. ledere belangstellende is welkom. Aanvang: 20.30 uur. ELSA TILBURG Elsa Tilburg is een afdeling van de European Law Students' Association. Elsa, opgericht in 1981 te Wenen, is een onafhankelijke en niet politieke Europese organisatie van rechtenstudenten en jonge juristen. Elsa streeft naar de bevordering van contacten en samenweridng tussen rechtsbeoefenaars in de verschillende Europese landen.

De activiteiten die Elsa ontplooit zijn: Step: het regelen en verkrijgen van stageplaatsen (Short Time Exchange Program) Seminars en Conferences: themaweken 2x per jaar georganiseerd in verschillende landen Pubikatkjns and Academk: Activities: er wordt een Newsletter uitgegeven met actuele jurklische onderwerpen L.R.P.: uitwisseling van kennis d.m.v. een netwerk van juristen door heel Europa Summeschools of Law en Bilaterale Contacten. Op dinsdag 13 juni om 17.00 uur vindt onze eindejaarsvergadering plaats. Plaats: SZ 30. Geïnteresseerden in lidmaatschap of een bestuursfunctie kunnen hier kennis maken met Elsa en zich opgeven. Aansluitend borrel. Komende activiteiten: Summerschool Engels recht in Londen van 15 tot 19 augustus. Dag 1: Introduction to the English legal system Dag 2: Basic Contract Law Dag 3: Basic Company Law Dag 4: Economic Law Dag 5: Legal Implications of CrossFrontier Broadcasting. Opgeven voor 15juni. Kosten: 240 DM. Seminar North Sea Conference: Aspects of petroleum legislation and conservation in Bergen NoonA«gen van 11 tot 15 september. Kosten 200 DM. Inlichtingen: Laurent van Hevele, tel. 013^1036. MARKETING ASSOCIATIE

Memi

PERtODE VAN 5T/M9JÜNI MAANDAG 5 JUNi aspergesoep peperschnitzef - pepersaus wortelen -f- doperwten gebakken of gekookte aardappelen veg.: boerenomelet - wortelen + doperwten - gebakken aafdappeten DiNSDAGBJUNI chinese tonwtensoep haffiburger - picaflitysaus macedoine de legumes patates frites of gekookte aardappetert veg.: sojaburger - picalftlvsaus macedoine de legumes - frites WOENSDAG 7 JUNI utensoep nast goreng - kroepoek - ar«anas saté pindasaus - seroendeng sl3vif»k - tuinboontjes gekookte aardappelen veg.; nasi goreng - kroepoek - ananas seroendeng DONDERDAG 8 JUNJ kippesoep karbonade - champignonsaus rauwkostsaiade - pommes toupies of gekookte aardappelen veg.: worstje- champignonsaus rauwkost - pommes toupies VRIJDAG 9 JUNI tomaten-groentensoep gebakken vis - kruidensaus worteltjes met mais - deense schnitzel kruidensaus - patates frites of gekookte aardappelen veg.: groentekfoketten - kruidensaus worteltjes met mais gekookte aardappelen

Univers

De Mari<eting Associatie KUB zoekt aktieve studenten van de diverse faculteiten die deel uit willen gaan maken van de redaktie van ons verenigingsblad, het Marketing Associatie Magazine. Ons magazine zal m.i.v. het nieuwe academische jaar een oplage hebben van ± 1350 stuks en waarbij de cover ook nog eens in full-cok)ur zal worden gedrukt. Als redaktielid kun je naast eigen geschreven artikels ook verslagen van diverse congressen (waar je dan voor wordt uigenodigd), lezingen etc. maken. Ook bestaat et de mogelijkhekl om interviews af te nemen bij de diverse bedrijven waar de Marketing Associatie KUB zeer goede contacten mee heeft. Zo zie je maar weer. Voor een interessante nevenaktiviteit, een mooie invulling van je cv en om kind aan huis te worden bij vele grote ondernemingen moetje bij de Marketing Associatie KUB zijn. Heb je interesse? Kom dan eens langs tussen 10 en 12 uur op kamer 0-52 of bel 013-663044. LEERGANG ONTWIKKEUNGSPROBLEMATIEK ZOEKT BEGELEID<ST)ERS Op het moment datje deze brief onder ogen krijgt ben je waarschijnlijk dmk bezig met je tentamens en heb je wellicht nog weinig oog voor de periode na de tentamens (behalve natuuriijk de vakantie). Omdat de Leergang Ontwikkelingsproblematiek al wel bezig is met de planning voor het komende kursusjaar willen we je graag wijzen op het volgende: Zoals jullie wellicht weten organiseert het Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken ieder jaar een Leergang Ontwikkelingsproblematiek. Ook in september zal er weer een nieuwe kursus van start gaan. De Leergang Ontwikkelingsproblematiek is een jaarkursus waarin geïnteresseerden (dit zijn zowel studenten als niet-studenten) zich kunnen oriënteren op het ontwikkelingsvraagstuk. De kursisten worden ingedeeld in groepen van 10 tot 15 personen en elke groep wordt begeleid door twee begeleid(st)ers. Voor het komend kursusjaar zijn we op zoek naar enkele enthousiaste vrijwilliger(st)ers, die hun opgedane theoretische kennis graag eens in de praktijk willen brengen.

Wat wordt er van je verwacht: - Dat je samen met een andere vrijwillig(st)er de vooriDereiding en begeleiding van een Leerganggroep op je neemt. Van de groep wordt in toenemende mate zetfwerioaamheid verwacht. Je hoeft dus niet te doceren, rr.aarjemoetwelde groep kunnen begeleiden en ondersteunen. - Dat je eens per drie weken de groepsbegeleidersvergadering bijwoont. - Dat je je betrokken voelt bij, en enige kennis hebt van Ontwikkelingsvraagstukken en Derde Wereldbeweging. - Datje, indien mogelijk, bereid bent incidentele aktiviteiten te ondersteunen zoals thema-avonden, het op peil houden van kursusmateriaal etc. Voor organisatorische en financiële ondersteuning draagt de Leergang zorg. Bovendien organiseert de Leergang begin september een voortjereidingsweekend voor aanstaande begeleid(st)ers. Heb je interesse kom dan eens langs op kamer S301 of bel 013-662556 en vraag dan naar Marleen Verbruggen of Gon Mevis. We geven je graag verdere informatie.

Naast een multidisciplinaire inleiding in het ondenwerp 'Latijns Amerika' hebben de cursussen ondermeer als ondenwerp: - sociale bewegingen en staatsmacht; - vrouwen in Latijns Amerika; - betalingsbalansproblematiek; - milieu en ontwikkeling - de Nederlandse rol in Latijnsamerikaanse ontwikkeling. Deelnemers dienen zelf zorg te dragen voor inpassing van de cursus in hun studieprogramma. Toestemming van de eigen (subifaculteit/vakgroep voor deelname is noodzakelijk. Voor meer infomnatie of voor inschrijfformulieren: Tom Korremans, Bureau Externe Betrekkingen IVO (tel. 662647).

ISST 90 commissie Volgend jaar organiseert Pendragon weer het Internationaal Studenten Sport Toernooi. Dit toernooi is elk jaar een gigantisch succes. Een week lang sporten, feesten en je talen ophalen. Om het volgend voorjaar weer zo' n succes te laten worden hebben we mensen nodig die het hele gebeuren op poten willen zetten. In deze commissie hebben al enkele mensen plaats genomen met ervaring in dit soort evenementen. Schroom daarom niet als je denkt dat je het niet kan, eenmaal in de commissie leer je spelenderwijs. Heb je interesse, bel dan even: 013-663012 of kom even langs op het sportcentrum.

Sportnieuwsi

IMINITRAMPOUNE

EnnnHM-programma Voor meer informatie over Erasmusprogramma's (zie ook Univers nummer 30 en 31) kunt u bij het Bureau Buitenland langskomen, A 162/tel. 662236.

Nieuwe bestuursleden gevraagd Heb je interesse om volgend collegejaar een bestuursfunktie te vervullen, dan komt dat goed uit want bij Pendragon komen weer bestuursfunkties vrij. De funktieszijn: voorzitter, secretaris, penningmeester, wedstrijdcommissaris en P.R.funktionaris. Het is van harte aan te bevelen omdat je niet alleen je eigen kennis verrijkt, maar ook omdat het sportieve element zeker niet ontbreekt. Het is altijd goed toeven op de sporthal. Ook zul je kontakten krijgen met andere studentensteden. Heb je zin, bel ons dan even: 013-663012 of kom even langs op het sportcentrum.

Varia

WINDSURFING

INSTITUUT VOOR ONTWIKKEUNGSVRAAGSTUKKEN Onderwijsprogramma Latijns Amarflca 1989-1990 Het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika (CEDLA) in Amsterdam verzorgt jaariijks verschillende cursussen met betrekking tot Latijns Amerika voorstudenten die hun propedeuse hebben behaald. Het cursuspakket is aangepast aan de eisen van de twee-fasenstructuur. De cursuszwaarte is berekend in studiepunten.

Het Sportcentrum organiseert een kursus windsurfen. Tijdens deze kursus worden de elementaire onderdelen van het windsurfen behandeld. Ditwordt ondersteund met de noodzakelijke theorie. Reeds na één dag kun je heen- en terugvaren. De kursus vindt plaats op donderdagmkldag 15juni van 13.00 tot 17.00 uuren op vrijdagmorgen 16juni van 10.00-14.00 uur. De kosten van deze windsurfkursus zijn f 25,- inclusief het materiaalgebruik. Inschrijven voor deze kursus en de betaling kun je doen bij de balie van het Sportcentrum.

Bum Buitenlandw^

Kun jij trampoline springen en heb je zin om in augustus tijdens de Nacht van Pendragon een springdemo te geven? Kom dan op de training op 6 juni aanstaande om 18.45 uur in de gymzaal van de PABO. Met name zij die in de afgelopen jaren hebben geturnd op de dinsdagavonden zijn uitermate geschikt voor deze training en de uiteindelijke uitvoering tijdens de Nacht. VELUWELOOP Op zaterdag 9 september 1989 zal de Veluweioop voor de tiende keer gehouden worden. De Veluweloop is een recreatieve estafetteloop, die voor het grootste gedeelte door de prachtige natuur van de Veluwe gaat. Er wordt een parcours van 104 km afgelegd. Deze afstand is verdeeld in 16 etappes, variërend van 4 tot 10 km per etappe. Aan de loop kunnen 250 ploegen meedoen. Elke pk)eg bestaat uit 16 personen: 11 mannen en 5 vrouwen. De start is tussen 7.00 en 8.00 uur in Arnhem. Er kunnen 250 ploegen meedoen, de volgorde van inschrijving is bepalend voor de deelname. Het inschrijfgeld bedraagt 230 gulden per ploeg. Inschrijvingsformulieren en/of inlichtingen kunnen verkregen worden bij: S.L.W.-Veluweloop)cie, Bornsesteeg2 6708 PE Wageningen, tel. 08370-84024.

Beperkte openstelling Sportcentrum in augustus In de periode 31 juli t/m 18 augustus is er een beperi(te openstelling van het Sportcentrum, t.w. 31 juli - 4 augustus: 16.00-22.00 uur 7 augustus - 11 augustus: 14.00-22.00 uur 14 augustus-18 augustus: 14.00-22.00 uur In deze periode is er volop gelegenheid tot vrije sport. Vanaf maandag 21 augustus t/m vrijdag 1 september geldt het volgende programma. Daarnaast bestaat ook de mogelijkheid tot vrije sport, (navragen bij balie Sportcentrum)

Maandag 21 augustus: 16.00-17.30: Atletiektraining, Sportcentrum 17.00-17.45: Keep Moving, Grote zaal 18.00-20.00: Volleybal instuif, Grote zaal 19.00-20.30: Cond. tr. gewichten. Krachthonk Dinsdag 22 augustus: 15.30-17.00: Basis-conditietraining, Warande (voorbereiding seizoen voor alle sporten) event, met broodmaaltijd, video en aansluitend training 17.00-17.45: Keep Moving, Grote zaal 19.00-21.00: Basketbal instuif, Grote zaal 19.00-20.30: Judo/Jitsu cond. tr.. Kleine zaal 18.00-19.30: Rugby, Sportveld 19.30-21.00: Voetbal, Sportveld 19.00-20.30: Hockey, Kunstgras Woensdag 23 augustus: 16.00-17.30: Atletiektraining, Sportcentrum ;• -. ■, .­­ '.­V,­: .1 . ,^,.^r j

^

17.00­17.45: Keep Moving, Grote zaal 19.00­21.00: Badminton instuif. Grote zaal 19.00­20.30: Cond. tr. gewichten. Krachthonk Donderdag 24 augustus: 15.00­16.30: Honk/softbal training, Sportveld 15.30­17.00: Basis­conditietraining, Wa­ rande (voortjereiding seizoen voor alle sporten) event, met broodmaaltijd, video en aansluitend training 17.00­17.46: Keep Moving, Grote zaal 18.00­19.30: Basketbal instuif. Grote zaal 19.30­21.00: Volleybal instuif. Sportveld 19.30­21.00: Rugby, Sportveld 18.00­19.30: Voetbal, Sportveld Vrijdag 25 augustus: 13.30­15.00: Atletiektraining, Sportcen­ trum 16.00­17.00: Conditietraining, Grote zaal (zwaar programma, voor competi­ tiesporters) 17.00­17.45: Keep Moving, Grote zaal 15.30­17.00: Basis­conditietraining, Wa­ rande (voorbereiding seizoen voor alle sporten) event, met broodmaaltijd, video en aansluitend training 17.00­17.45: Keep Moving, Grote zaal 19.00­21.00: Basketbal instuif. Grote zaal 19.00­20.30: Judo/Jitsu cond. tr.. Kleine zaal 18.00­19.30: Rugby, Sportveld 19.30­21.00: Voetbal, Sportveld 19.00­20.30: Hockey, Kunstgras Woensdag 30 augustus: 16.00­17.30: Atletiektraining, Sportcen­ trum 17.00­17.45: Keep Moving, Grote zaal

19.00­21.00: Badminton instuif. Grote zaal 19.00­20.30: Con. tr. gewwhten. Kracht­ honk Donderdag 31 augustus: 14.30­17.00: Introductie personeelswe­ tenschappen, Grote zaal & kleine veld 15.00­16.30: Honk/softbal training. Sportveld 15.30­17.00: Basis­conditietraining, Wa­ rande (voorbereiding seizoen voor alle sporten), event, met broodmaaltijd, vi­ deo en aansluitend training 17.00­17.45: Keep Moving, Grote zaal 18.00­19.30: Basketbal instuif. Grote zaal 19.30­21.00: Volleybal instuif, Grote zaal 18.00­19.30: Voetbal, Sportveld 19.30­21.00: Rugby, Sportveld Vanaf 13.00: Openingstoemooi Tennis, Kunstgras Vrijdag 1 september: 13.30­15.00: Atletiektraining, Sportcen­ trum 16.00­17.00: Conditietraining, Grote zaal (zwaar programma, voor competi­ tiesporters) 17.00­17.45: Keep Moving, Grote zaal Vanaf 4 september gaat het sportrooster van start, behalve de lessen in kursusver­ band. Voor een beperkt aantal lessen (van tennis, badminton, squash, yoga, konditietraining met gewichten en snor­ kelen) geldteeninschrijfprocedure. Deze vindt plaats in de week van 4 september. In deze week kan tevens worden inge­ schreven voor een aantal andere takken van sport. Voor meer berichten: zie Uni­ vers no. 1 d.d. 25 augustus 1989.

­

2 luni 1989

B

gggggg Agenda

Mignon: mooi, speels, ontroerend In het kader van 't Lichte heeft de TEST enkele bijzonder verfrissende theatervoorstellingen gepland. Een daarvan, 'Mignon' naar het figuurtje uit Goethes 'Wilhelm Meisters Lehrjahre', zal op zondag om 17.00 in de aula te zien zijn. Mignon is om diverse redenen een merkwaardige voorstelling. Het is een evenwichtsoefening van muziek, theater en plastische kunst, gemaakt door een groep 'eigenzinnige' mensen. 'Ik wou dat het theater was als een touw', zegt iemand in de voorstelling. . Judith Vindevogel is als Mignon de centrale figuur die opvalt door haar theatrale presence als kind-jongenvrouwtje-engeltje. Haar aanwezigheid is ontroerend, speels en ondeugend. Vindevogel heeft als zangeres al een hele geschiedenis achter zich. Zo speelde zij in twee spraakmakende gezelschappen voor kameropera in Vlaanderen: Transparant en Leporello. Scènisch-vokaal heeft ze een sterke uitstraling. In de regie van Paul Peyskens (exartistiek leider van het Leuvense universiteitstheater) die ook voor F

JUNI VRIJDAG 2 JUNI Schouwburg, 20.15 uur: Het Braban» Orkest. Uitgevoerd worden weri^en van Wagner, Stravinsky en Schumann. Soliste: Masuko Ushioda (vkxill. Rlmhuis,20.00en22.15uur: 'Die Jungfrauenmaschine'. Regie: Ursula Treut (t/m 7 juni). Cinec'rtta. 20.30 uur, zaal 1: 'De stam van de holebeer'. Regie: Michael Chapman (t/m 7 juni). Chwdtta, 22.15 uur, zaal 1: 'Rituelen'. Regie: Herbert Curiel (t/m7 juni). Cinecitta, 20.15 uur, zaal 2: 'House of games'. Regie: David Mamet (t/m 7 juni). anechta, 22.00 uur, zaal 2: 'The unbearable lightness of being'. Regie: Philip Kaufman (t/m4juni).

act in Rotterdam werkte, is Mignon een zeer persoonlijk verhaal geworden van een man, een akteur (Reinier Bulder), op zoek naar de (zijn) waarheid. Er is nog een vrouw (Marianne Pousseur) en een pianist (Koen Kessels). En dan is er de mysterieuze Mignon die aan de rand

van het podium door haar gespeelde afwezigheid toch heel sterk aanwezig is. Het decor heeft veel van het interieur van een bordeel waar Mignon als de vermoorde onschuld in te grote schoenen rondloopt. In Mignon probeert Vindevogel uit te vinden of de muziek een nog orga-

LEYPARK

'Nou, dan niet'

Derde Wereld Festival

Associatieve opeenvolgingen, beweging en compositie zijn de centrale middelen. Een voorstelling die je niet ter plekke moet willen begrijpen, maar die alleszins de moeite waard is om te beleven. Spelers: Renée van Veen, Conny Scholten, Ilse Egter van Wissekerke, Jurgen van Herpen, Peter van Meel en Eric van de Hout. Regie: Ilse Egter van Wissekerke en Peter van Meel. Te zien in Zaal 16 op zaterdag 3 juni om 20.15 uur.

Na de overdonderende belangstelling voor het Derde Wereld Festival vorig jaar met25.000 bezoekers, vindt op zondag 11 juni in het Leypark in Tilburg de tweede editie van het bruisende Derde Wereld Festival 1989 plaats. Johan Stekelenburg, landelijk voorzitter van de FNV zal het festival openen. Het programma, tezamen met de aktiviteiten in de Aktieweek van 5 tot en met 10 juni, is opnieuw uitgebreid en kent weer tal van publiekstrekkers. Naast optredens van wereldsterren als Fela Kuti en de African Jazz Pioneers zijn op het hoofdpodium te zien en te horen Tipico Manzana met onvervalste merengue-muziek. Uit Jamaica de reggaeperformer van allure Yellowman. DeforVoor f 5,— vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. matie Machitun De Chile met een comQe matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken binatie van jazz, klassiek, latin en funk. of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Missa Creole met Creoolse liederen, opBetaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. klinkend uit 120 kelen.

Betaald matseren

Vergeel niet ook naam en adres in te vullen.

X

Ml III 11: 1 L_ 1 II 1111 1111 111 1 1 M 1 1 1 1 1 II II II II 1 1 1 1 11 1

Adres: (Tel.:..

Prominent onderdeel van drt Derde Wereld Festival is het jaartijks Lrteraire Festival van de NOVIB. Met onder meer optredens van Buchi Emecheta, bekend van 'Als een tweederangs burger' en 'De zegeningen van het moederschap'; Jana Beranova, schrijfster van poëzie en proza, vertaalster van Oost-europese auteurs, introduceerde in Nederland ondermeer het weri< van Milan Kundera; de Somaliër Nuriddin Farah, absolute topper in de Afrikaanse literatuur, van wie binnenkort 'De generaal en de patriarch' in het Nederiands verschijnt; en de Nederiandse schrijver Koos van Zomeren. Voorts zijn er in het Leypari<, al eerder de lokatie voor grote publieksmanifestaties, kindertoneel, jongleurs, komieken, dansen muziekgroepen te zien op meerdere podia. En niet te vergeten de finish van de Nelson Mandela Loop en de kleurrijke Derde Wereld Braderie.

SCHOUWBURG

De tiende van Beethoven in zomercyclus Traditiegetrouw t)esluit Het Brabants Or-

kest het lopende seizoen met de Beetho1 1vencyclus. Dit jaar is de serie uitgebreid 1 1tot een Haydn, Beethoven, Mozart-

cyclus. Hiermee breekt het HBO niet met : 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II 1 1 1 1 1 M i l l deze tienjarige gewoonte, maar geeft 1 1 1volgens het HBO juist een extra diMM M M 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II mensie. 1 Door Beethoven in het gezelschap van i_ 1 [ J—1—1—1—1—1—1—1—1—1—1—\—1—L 1 1 voorgangers te plaatsen krijgt zijn 1 II' 1 II 1 1 1 II 1 1 1 1 M M 1 1 grote werk bijzonder reliëf. Bovendien krijgt Het Brabants Ori<est met dit programma i 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 I I I 11 een portret van de drie Weense componisten die worden beschouwd als de I I I 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 M i l l grondleggers van het symfonische re1 1 1pertoire. [_ I I 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 I I 1 Naast bekende en alom geliefde compoI I I 1 1 1 1 I I I II M i l l sities brengt Het Brabants Orkest minder

Naam:

nlscher geheel kan vormen met de rest van het theater. De Mignonliederen uit 'Wilhelm Meister' worden in de voorstelling verwerkt en het resultaat is een schitterend recital in een theaterproductie. Een aanrader voor bezoekers van het festival 't Lichte. (EV)

ZAAL ZESTIEN

De productiegroep beeldtheater van stg. theaterwerkplaats 'De Muze' spelen: 'Nou, dan niet'. 'Nou, dan niet' is een voorstelling van ongeveer één uur en gaat over zes individuen die toch zo graag in de smaak zouden willen vallen bij de ander, maar - omdat ze zo vreselijk met zich zelf bezig zijn - wil dat niet altijd overkomen. Geheel in de traditie van 'De Muze' is dit een productie die niet zozeer van een verhaallijn uitgaat, maar die het gegeven vanuit verschillende invalshoeken belicht.

IE

bekende en vernieuwend werk, hoe verrassend dit ook mag klinken. Zo opent het HBO het eerste van de serievan drie concerten met de tiende syrrv fonie van Beethoven zoals die onlangs

door de Britse musicoloog Barry Cooper in gereedheid is gebracht. In oktober 1988 vond in Londen onder enorme belangstelling de wereldpremière plaats en in juni zal het HBO als eerste in Nederland een reconstructie van dit werk brengen. Op het programma van het tweede concert is onder meer Haydns Celloconcert in D te horen. Dit geliefde weri< met briljante passages wordt met name gedragen door solist Marien van Staalen, terwijl het HBO dan onder leiding staat van dirigent Thomas Sanderiing. Speciale aandacht gaat uit naar het optreden van Jean-Bernard Pommier. In het derde concert uit deze reeks neemt hij in Mozarts pianoconcert no. 23 zowel de pianopartij als dirigentenrol op zich. In 1987 vervulde hij bij Het Brabants Ori<est al eerder deze dubbelrol in een Beethovenconcert.

ZATERDAG 3 JUNI UniversKeit, AZ115,10.30 uur: symposium 'T LICHTE in de kunst. Met Cyritte Offermans, bOb van Reeth, Louis Andriessen, Chariotte Mutsaers, Jaap Goedegebuure. Organisatie: TEST in samenwerking met Studium Generate. Universiteit, 2).00 uur: 'T LICHTE, beelden & podia. Theater & dans, muziek, literaire performances, art perfornfwnces, deagnbeurs, vkleo,fifen.Organisatie TEST. Zaal 16, 20.30 uur: Produktiegroep Beetótheater van stfchting De Muze met 'Nou, dan niet'. Noorderügt, 22.00 uur: Noorderlichtshow. ZONDAG 4 JUNI Maranatha, 11.30 uur: viering rond schrift en tafel. Voorgangers René Munnik en Hub Lenders. UnivefsJteit, 13.00 uur. 'T LICHTE beelden & podia. Theater & dans, muziek, literaire performances, art performarwes, designbeurs, kunstveiling, vkteo, film, T LICHTE JUNIOR. MAANDAG 5 JUNI Zaai 16,20.30 uur: Derde Wereld Festival: Culturele vrouwenavond met Ana Maria Conrado en theatergroep Affront. Cinecitta, 22.00 uur: 'A passage to India'. Regie: David Lean (t/m 7 juni). DINSDAG 6 JUNI Maranatha, 20.00 uur: groep 'Economie en ethiek'. Schouwburg. 20.15 uur: Battet van Vlaanderen met 'Evita'. WOENSDAG 7 JUNI Maranatha, 20.00 uur: koor studentenkerk. Schouwburg, 20.15 uur: Ballet van Vlaanderen met 'Evita'. Zaal 16, 20.30 uur: Bndpresentaties stfchting De Muze met 'Spel voor gevorderden', 'Acrobatiek' en 'Mime voor gevorderden'. DONDERDAG 8 JUNI Maranatba, 20.00 uur: groep 'relaties' en groep'bijtiet'. RImhuis, 20.00 uur en 22.15uur. 'Son of tiie North East/PiefTOt Lunaire. Regie: Wichit Kouavudhi (t/m 14 juni). Schouwburg, 20.jfê uur, studnzaal: 'Iris', het onthutsende verhaal van een Surinaamse vrouw. In het kader van het Derde Wereld Festival. VRIJDAG 9 JUNI Schouwburg, 20.15 uur: Het Brabants Oritest met Haydn-Beethoven-Mozart cyclus deel I. Olof, 22.00 uur: Financiering-H borrel.

HET Weekendje vrij Soms lijkt Tilburg bijna een stad. Dit weekend overtrof de schonste aller steden zichzelf. O p vrijdag en zaterdag Oosteuropese bands in Bat C a v e ; zaterdag een Amnesty International-festival in het Noorderligt met De Dijk; zond a g vrijmarkt in zowel Tilburg als Goirie en viering v a n t w i n tig jaar Station West met m a quette in Boerke Mutsaers. M a a r de kans w a s dan ook groot dat iets niet doorging. De bands uit Oost-Europa bleken pas in september te komen. Blijkbaar wist iedereen dit behalve de pers (Het Nieuwsblad, Univers), w a n t in de Bat Cave zaten bijna a l leen vaste klanten. Het Amnesty-festival verliep echter 'boven alle verwachtingen' goed. De organisatie w a s uiterst verbaasd. Eén kijkje in de z a a l w a s genoeg om de link te leggen tussen de hoofdact v a n de avond en de meerderheid v a n de in zo groten getale opgedraafde bezoekers. De trappen naar beneden w a r e n volledig ingenomen door zittende middelbare scholieren. De oudere jongeren, die het NoordeHigt alleen als sta- en dans-etablissement kennen, voelden zich o n w e n -

nig. Een w a t amateuristisch klinkend bandje vermaakte de volle z a a l , beloond met matig applaus tussen het praten door. De Amnesty-organisatie, nu achtentwintig jaar oud, had bij het festival bewust gemikt op de doelgroep v a n middelbare scholieren, met als grote trekker De Dijk. Desondanks w e r d de Amnesty-stand in de hal regelmatig a a n g e d a a n . W a s de middelbare scholier

E V E N E M E N T dan niet a-politiek, zich nauwelijks bewust v a n milieuproblematiek of dictatoriale bewindsvormen die de mensenrechten a a n de kolonelslaars lappen? Dat viel erg mee, a l dus een Amnestymedewerker. ' W e hebben een paar leden erbij en de handtekeningenpetities voor onder meer Turkije en de SovjetUnie zijn ook al bijna v o l . Je kunt natuurlijk nooit zeggen of ze voor Amnesty gekomen zijn of alleen voor De Dijk.' De tussenacts v a n theatergroepen, t w e e bandjes ter op-

w a r m i n g v a n de hoofdact en de dichter Herman Brand werden geduldig aangehoord en oogstten redelijk applaus. De aankondigingen tussendoor gingen in een rumoerige zaal w a t verloren. 'Er zijn landen w a a r je niet zomaar naar een concert kan gaan als je daar zin in hebt. W a a r je niet zomaar een pilsje kunt pakken, naar vrienden kunt g a a n . M a a r hier kun je dat wel, bijvoorbeeld naar De Dijkl' Het gejuich barstte los en iedereen ging staan. De een

klom op de ander z'n rug, de fototoestellen doken op. De poppen a a n het plafond trilden mee in hun galgentouwen. N a t w e e keer teruggeroepen te zijn, liet De Dijk een zwetende zaal achter. Een festivalmedewerker riep nog dat er een 'disco' zou volgen, maar bijna iedereen hield het voor gezien. Vrijheid betekent immers ook w e g g a a n als je daar zin in hebt, dat hadden ze allemaal goed door. O f iedereen moest om één uur thuis zijn v a n pa en m a . . . Ach, de volgende d a g w a s er w e e r vrijheid, nu op de vrijmarkt. M a a r liefst vierhonderd kramen stonden door het hele centrum opgesteld, afgewisseld door theater-vooralleen-het-hoofd, een g a m e lanorkest en de jongste drummer van Tilburg. M e t de a a n gekochte antieke kandelaars, kinderfietsjes of waterkranen streken de duizenden bezoekers v a n de vrijmarkt op de terrassen neer. Tilburg w a s voor één zondag een stad die bruiste v a n bier, hamburgers en Vietnamese loempia's. De bij elke rommelkraam a a n w e zige Christussen-voor-eenkwartje zagen dat het zo goed w a s . Monique Mulder

éiêmm

Clemens van Diek Mag ik u een kijkje in mijn keuken geven? Het zit zo. Wanneer ik thuis aan het pruttelen sla, noodgedwongen, dan maak ik alles vies. Mijn handen, koppen, schotels, bestek, het klaargemaakte zelve. Dat kokkerellen is een crime. En dan praat ik nog niet over de schaarse keren dat er iemand op eetbezoek durft te komen. Mij zult u dan ook niet in oppositie zien komen tegen uw gaarkeuken, in de volksmond ook wel mensa genoemd. Bij u ben ik verschoond van de vaat te doen en dat vind ik persoonlijk al meer waard dan de kwaliteit van het eten.

§M^"'^''^-nAfz \

DE ACHTERRUIT Geachte w^; Konsumensaman

binnen gewerkt worden. 'Ja, maar dan zijn er colleges', luidt de kritiek. Alsof die te vreten zijn. Als ik moet kiezen tussen een bord vol formules of een bord erwtensoep (mag ik vragen welk merk u opentrekt?) dan zeg ik toch, de inwendige mens heeft prioriteit.

Geachte mensaman, wat een gezeur over die lange wachttijden. Waarom wordt ons met de paplepel ingegoten dat er perse tussen twaalf en twee of tussen vijf en zes gegeten en gedronken moet worden? Warm nog wel. Ik vind dat flauw. Die warme hap kan best op andere tijden van de dag of nacht naar

kaart in. Tegen goedkoper tarief worden op onbezette uren maaltijden geserveerd. Want, wees eerlijk, het grootste gedeelte van de dag kun je een kanon in de kantine afschieten zonder een kip te raken. Ander idee is het verzorgen van Neemmeemenu's (kortweg Neemenu) die tijdens de niet te vreten colleges naar binnen kunnen worden gewerkt. En van het gebrek aan warmte, beste konsumensaman, daar lig ik niet wakker van. De soep wordt nooit zo heet uitgespuugd als ze wordt opgediend. Trouwens, wat is dat voor een gewoonte dat de mens warm moet eten? Is warm eten gezonder, beter of lekkerder dan afgekoeld eten? Kwestie van smaak, meneer, geen wet van Meden en Perzen. Bovendien kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat die lui al wachtend bij de kassa heel wat hete aardappels in de mond hebben dus ik zou klachten van gehaktballen maar met een korrel zout nemen. Worden we straks geconfronteerd met allemaal van die

oO Dan pas het leesvoer. Nu dacht ik, waarom valt er bij de restauratie van de restauratieviteit geen compromis klaar te maken? Ik doe maar een gooi: u voert een Dalurenspijs-

Sander Neijnens blaaskaken die door de kantine lopen te rennen en te blazen met een dampend bord voor de kop en oergeluiden producerend als Pffuuu, Fuu, Fuu, Aiiajja, Ooaaahhh, Pfuuu? Laat ze maar ergens anders gaan trimmen. Beste mensaman, ik kom nu aarfmijn toetje. Mijn moeder leerde me altijd: eet wat de pot schaft. Daar plukt u nog steeds de vruchten van. Ik wens ik u nog een prettige restauratie, een hete vakantie en doet u de groeten aan de dames van de kassa want die zien heel wat maaltijden aan hun neus voorbij trekken en dan moeten ze misschien thuis nog voor de bubs koken. En dat ze niet worden gesaneerd want ik hou er van om mijn beurs te trekken, daar een betaalmiddel uit te halen en wisselgeld in ontvangst te nemen van een andere medemens. Soms zeggen de dames 'smakelijk eten' en dan mag de maaltijd nog zo koud en onpruimbaar zijn, meneer de mensaman, maar dan kan mijn dag niet meer kapot. Uw gast aan tafel

J

kÈREL, ÈRPE/.,Rlj5TK0SJ£V0RKVET P.S. Wist u trouwens dat er hier op de KUB heel wat stukken vreten rondlopen? Een greep: H.W.J. Ey, dr. J. de Haan, prof. J.M. van Meel, mr. J.G. A. Linssen, drs. M. van Eys, P. van der Ham, drs. P. Kaashoek, Ir. F.T.A.M. Pieper, M. de Vet en prof. A.H. de Wild.

fg