1988 09 23

Tilburgs Universiteitsblad - 23 september 1988 - jaargang 26 nummer 5 Prinsjesdag brengt 'tijdelijke l<orting' en nieuwe

m

'kasbeperfdng'

Universiteiten gestraft voor toevloed studenten Ook in 1987 draaien de universiteiten en het HBO op voor de extra uitgaven, veroorzaakt door het rechterlijk vonnis over de Harmonisatiewet. Zij merken daar echter niets van. De 31 miljoen hogere uitgaven worden in mindering gebracht op de aan de instellingen toegezegde extra gelden in verband met de gespreide inning van collegegelden. Maar daarvoor is veel minder geld nodig dan aanvankelijk was voorzien. Hiernaast raken de universiteiten nog eens 27 miljoen in 1989 l<wijt als gevolg van de wijzigingen die de Tweede Kamer in juni al in de Harmonisatiewet had aangebracht. Deze reeds verwachte korting wordt in mindering gebracht op het budget voor personeelsuit-

gaven op de universiteiten, maar de colleges van bestuur zijn vrij om het geld in plaats daarvan te besparen op het materieel-budget. Behalve deze 'beleidsarme' kortingen (en afgezien van de omvangrijke ingrepen in de

studiefinanciering, zie daarvoor pag. 3) worden geen nieuwe grote bezuinigingen op de rijksbijdrage voor de universiteiten aangekondigd in de op Prinsjesdag aan het parlement aangeboden onderwijsbegroting voor 1988. Wel is er een nieuwe 'kasbeperking': geld voor 1989 wordt pas in 1990 uitbetaald, en belast daarom volgend jaar niet de schatkist. De universiteiten krijgen er echter ook geen geld bij. Twee ontwikkelingen geven daar eigenlijk reden toe: de gestegen instroom van studenten (in 1987/88 + 11 % ) , en het toegenomen aantal promoties. Het rekenvervolg op pag. 3

8/9 Internationalisering Uitwisseling van studenten is een prestigieuze onderneming. Het Erasnnusproject is zonder middelen en infrastructuur een wassen neus. De eerste aflevering over het profiel van de KUB in de jaren'90. 2

Personeelsbeleid leidt tot ongerustheid. Een Te Berde van Lou Keune.

3

Den Haag Express Deetman heeft zijn handen vol aan het omlaagschroeven van de stuf i-kosten.

7

De waarheid in drievoud. Een nieuwe cyclus van Studium Generale.

'lic heb de miljoenennota met plezier gelezen' Het aangekondigde vuurwerk bleef uit tijdens de jaarlijkse discussie prompt na het uitspreken van de troonrede door koningin Beatrix. De gespreksdeelnemers aan het symposium in de aula van de KUB leken er afgelopen dinsdagmiddag niet op uit elkaar echt dwars te zitten en kennelijk mag de miljoenennota zich in een brede instemming onder economen verheugen.

I

De meest verrassende uitspraken kwamen nog uit de mond van de Tilburgse hoogleraar Kolnaar, die tot zijn eigen verbazing alleen maar lof kon hebben voor het werkstuk van de regering Lubbers. Prof. dr. A. Kolnaar: 'Ik ben enthousiast, ik heb de miljoenennota met plezier gelezen. Er lijkt een einde te komen aan de jarenlange dictatuur van het financieringstekort. De aanpak van dit kabinet begint zijn vruchten af te werpen, er is sprake van een kentering. De jarenlange loonmatiging heeft dan toch tot een groei van de werkgelegenheid geleid. Ik denk dat dat wel een felicitatie waard Is!' De andere twee sprekers, NMB-topman drs. A. A. Soetekouw en de Amsterdamse hoogleraar Driebuis, baarden minder opzien met hun commentaar op de troonrede. Driehuls toonde zich niet ontevreden, maar zou andere accenten hebben gelegd ter versteviging van de economische structuur; Soetekouw hekelde de 'bewustzijnsvernauwende'

aandacht van het kabinet voor de geldproblemen en het algemene gebrek aan visie. Soetekouw: 'Wat ontbreekt is de ambitie om een creatief plan voor de toekomst te ontwikkelen. Wat zou deze regering nog te doen hebben als alle financiĂŤle problemen waren opgelost?' Het debat tussen de drie deskundigen, onder voorzitterschap van prof. dr. Th. van de Klundert, wilde maar geen vlam vatten en ontaardde hier en daar in een mini-college over werkloosheid of minimumloon. Bij eerdere symposia van OIof-dispuut Kongsi ging het er vaak heter aan toe. Een van de vaste gangmakers was altijd professor Schouten, die nu als emeritus voor het eerst als toeschouwer in de zaal zat. Wat vond hij van deze uitgave van het symposium? Schouten: 'Wel leuk. Driebuis was wat matjes en Soetekouw verkondigde de vertrouwde borrelpraat. Maar Kolnaar deed het prima. Ik kan het helemaal eens zijn met zijn vi-

sie. De miljoenennota geeft alle aanleiding tot tevredenheid'. U prijst opeens een regering die jarenlang geen goed /(on doen? Vorig jaar overheersten nog de teleurstelling en de somberheid. Schouten: 'Dit jaar gaat het onder andere goed omdat er nu eindelijk werk wordt gemaakt van een al jaren door mij bepleite belastingverlaging'. (TG)

11 Sowjetkunst op de KUB.

'In 't Veld: 'Meer geld nodig voor hoger onderwijs' De bezuinigingen op de universiteiten in de jaren W hebben geleid tot 'een afkalving van de middelen, die door alle bodems van een aanvaardbaar kostenniveau is heen gezakt'. Aldus dr. R.J. in 't Veld, maandag bij de opening van het studiejaar van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. In 't Veld was als directeur-generaal voor het hoger onderwijs van 1982 toten met 1987 nauw betrokken bij de in die jaren getroffen bezuinigingen. 'Grote faculteiten in dit land zijn per student goedkoper dan d&basisschool per leerling', vervolgt hij. De bereidheid meer geld uit te geven voor het hoger onderwijs is volgens hem echter ver te zoeken bij het parlement en 'de rest van het kabinet' (uitgezonderd minister Deetman). Het parlement mag dus niet jammeren over de overgave aan het 'gouden kalf', wanneer het wetenschapfielijk personeel een beter betaalde baan in het bedrijfsleven zoekt. 'Men dwingt hen voor een personal computer, congresbezoek of een dienstreis te putten uit de winst uit het contract-onderzoek, omdat de rijksbijdrage daarvoor geen middelen meer bevat'. Maar ook de universiteiten valt het nodige te venwijten. In 't Veld kwalificeert de redes bij de opening van het Academisch Jaar, enkele weken terug, als 'lawinetjes van zelftaeklag en kritiek op de ander.' Volgens de vroegere hoge ambtenaar, thans hoogleraar in Rotterdam, wordt de onafhankelijkheid van de universiteiten bedreigd. Internationaal is ons hoger onderwijs niet duur. Omdat Nederland het in de21e eeuw

juist van zijn kennis moet hebben ('we hebben immers niet veel anders'), is nu meer geld nodig. Daamaast moet de overheid voor alle Nederlanders duidelijk vastleggen wat het, in de Grondwet opgenomen, sociaal grondrecht op onderwijs in de praktijk betekent. Invoering van een vouchersysteem, en beperking van het recht op gratis onderwijs tot een voor iedereen in beginsel gelijke hoeveelheid, moeten de betaalbaarheid van een nog altijd groeiende onderwijsdeelname, waarborgen. Aan mogelijke negatieve aspecten van een vouchersysteem, zoals de administratieve afhandeling ervan, tilt Deetmans vroegere rechterhand niet zo zwaar. Vanaf de zijlijn roept hij de bewindsman toe de plannen, zoals die in het HOOP (vaak het laatste grote werkstuk van In 't Veld zelf genoemd) zijn opgenomen, met kracht te vervolgen. Hij mag zich daarbij niet laten afleiden door 'gekissebis varfgroepen, die de beheersbaarheid kennelijk niet zo ter harte gaat.'

Tevreden gezichten in het forum over de miljoenennota

(BB)

MATSERTJES

^ ^ matsertjes

COLOFON

TE BERDE

^^

'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze/ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden/ 10,—; onder nummer / 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen.

RUPLEZIER: Te koop: Opel Ascona 1600, bj. 1976, motorisch in prima staat. Rijdt, vreemd genoeg, als een trem. Goed voor nog jaren rijplezier. Alleen: niet gekeurd. Noodzakelijk onderhoud ± /500,-. Daarom mijn vraagprijs/450,-! Bel 's avonds 321430. SOCRATES-FILM: In pre-glasnost tijden was het behoorlijk lullig als je pas uit de Sovjet-unie was gevlucht en dan met je vliegtuig op russisch grondgebied neerstort. White Nights, die mag je niet missen. Dinsdag 27 september om 20.30 uur in CZ 101. Entree: / 3,50. SOC. RECHT: Wie helpt mij tegen redelijke vergoeding aan goede en volledige aantekeningen van het college Sociaal Recht en Sociale Politiek 1988? Tel. 040-532154. PARUS: Voor de derde keer gaat de Tilburgse Econometristen Vereniging (TEV) naar PARIJS. Iedereen is welkom; econometristen, juristen, economen, letteren, psychologen enz. Vertrek vrijdag 4 november + 9.00 uur, terug zondagavond 6 november. Tweesterrenhotel, centrum Parijs. Mogelijke excursies: stadsrondrit, Seinetocht, Versailles. Slechts/ 92,— p.p.; inschrijven door te betalen op girorekening 4805999 t.n.v. TEV, Tilburg. Meer informatie: Jan Verhagen, 013-367517 (na 21.00 uur).

GESLAAGD?: In La Cabane vindt u een mooie (gratis) accomodatie tegen redelijke consumptieprijzen. Informeer of kom gerust langs. Academielaan 73, Tilburg. Tel. 013-673384/636792. VERHUIZEN: Snel en voordelig (op maat) verhuizen/iets te vervoeren? Bel 358278. Ook 's avonds en weekend's. Zowel in als buiten Tilburg. TYPEWERK: Studente Nederlands, voormalig secretaresse typt snel al uw werk op electronische schrijfmachine. Tel. 013-422510. De Vries. TE KOOP: Diverse wasmachines, koelkasten en wasdrogers, in zeer goede staat, prijzen vanaf/ 100,—. Tel. 013-700464. SOCRATES-FILM: 2709: White nights 1110: Friday the 13th 2510: Gorky park 0811: The Breakfast club 2211: Reds. 0612: Under fire. 2012: Merry X-mas, mr. Lawrence. VERTAALWERK: Native speaker, academicus en beëdigd vertaler, vertaal al uw artikelen, scripties etc. in of uit het Engels m.b.v. wordperfect, ook correctie. Drs. P.E. Davies, tel. 030-552695. MUZIEK: Gitaarstudio, gitaaries alle stijlen. Nieuw: basgitaaries (hd KNTV), 013-358562.

Ongerust over het personeelsbeleid Voor Breed Front is het personeelsbeleid altijd een belangrijk onderwerp in de Universiteitsraad geweest. Regelmatig stellen wij dit aan de orde. En ook staat het hoog genoteerd in ons verkiezingsprogramma. Onlangs hadden wij hierover een discussie met onze achterban. Toen bleek opnieuw hoe belangrijk het is hieraan aandacht te ge-"~ ven. De algemene konklusie was dat aan de KUB het personeelsbeleid tekort schiet. Op papier ziet het er allemaal niet slecht uit. Zo kent de KUB regelingen op gebieden als aanstellingen, beoordelingen en funktioneringsgesprekken, interne sollicitaties, beroepsprocedures, loopbaanbeleid en emancipatie. Maar wat is de praktijk? In de COPI, de commissie van de Universiteitsraad belast met personeelsbeleid, is door onder andere Breed Front geregeld aan de bel getrokken. Dit gebeurde naar aanleiding van verschillende kwesties zoals: vertragingen in de behandeling en afwerking van zaken in het kader van het sociaal beleidskader van de laatste grote bezuinigingsronde; het niet of onjuist toepassen van de interne sollicitatieregeling; en het onzorgvuldig afhandelen van klachten bij het College van Bestuur of bij de Dienst Personeelszaken. In diverse gesprekken hierover werden de gemaakte fouten wel erkend en excuses aangeboden, maar toch... Onze achterban bleek onze ongerustheid te delen. Er kwamen nieuwe voorbeelden op tafel. Sommige heel ernstig bijvoorbeeld over de positie van tijdelijke medewerkers. Andere voorbeelden betroffen 'kleine' kwesties (een vrouwelijke collega kreeg brieven met de aanduiding 'Heer') maar ook die versterkten het beeld van tekortkomingen, slordigheden en burocratisch handelen. Het is daarbij natuurlijk de vraag in hoeverre dit algemeen is in de KUB. Die vraag is moeiüjk te beantwoorden. Wij hebben de indruk dat het uitmaakt in welke dienst of faculteit je werkt, of wie je personeelsconsulent is. Maar dat er problemen zijn is duidelijk.

Univers

Wie is daarvoor verantwoordelijk? Ook die vraag blijkt niet gemakkelijk te beantwoorden. Zo hebben wij gesproken over de eigen verantwoordelijkheid van de KUB-medewerkers, je kunt toch ook zelf actief voor je zaken opkomen. Maar dat laatste blijkt in de praktijk toch moeilijk. Allereerst weten veel "meflsen niet wat htm rechten zijn, en op welke regeUngen een beroep gedaan kan worden. Daarnaast maakt verschil wat voor aanstelling je hebt. Vooral tijdelijke medewerkers maar ook veel deeltijdwerkers en mensen in de lagere schalen staan om diverse redenen zwakker dan collega's met vaste aansteUingen en in 'de top'. Wat ons het meest zorgen baart is de indruk dat nogal wat mensen bang zijn om een klacht in te dienen, niet alleen omdat zoiets de nodige sores met zich meebrengt, maar ook vanwege mogelijke nadelige gevolgen in de toekomst. Het is niet gemakkelijk aan te geven wie het eerst of het meest verantwoordelijk is voor het personeelsbeleid.Uiteindelijk is het College van Bestuur verantwoordelijk, want dat is officieel onze werkgever. Nu dhr. Verheyen namens dit College deze verantwoordeUjkheid draagt is dit beleid is ook bespreek-

TE BERDE door Lou Keune

baarder geworden. Toch hebben wij de indruk dat de totale problematiek door het College wordt onderschat. Daarnaast zijn de hoofden van afdelingen verantwoordelijk en aanspreekbaar voor het personeelsbeleid, in het bijzonder diensthoofden en faculteitssecretarissen. Tussen hen bestaan nogal wat verschillen in kennis, opvatting en aanpak. Daarbij stelt zich ook de vraag wie hen aanspreekt op hun verantwoordelijkheid want welk faculteitsbestuur weet iets over bijvoorbeeld de regelingen inzake interne sollicitaties? Daar komt bij dat

AUTORULES: Autorijschool Wim Bijvoet, Marie Koenenlaan 111, tel. 013-671599. Een waarborg voor goede lessen. Beginners-aanbieding. VRIJWILLIGER: Kinder- en jongerentelefoon Tilburg zoekt vrijwilUgers voor min. 8 u. per w. voor telefoonorganisatorisch werk. Iets voor jou? Bel voor info: tussen 4-8 u. Tel.365686 tot uiterlijk 3 oktober. TYPEN, TEKSTVERWERKNG: Scripties, rapporten e.d. snel verwerkt; moderne apparatuur, professioneel uitgeprint. Fotokopieerapparatuur met vele mogelijkheden. Voor informatie 013-347691. WINTERSPORT: Wil je gezellig en goedkoop met een leuke groep mensen skiën? Wij bieden je een 10-daagse wintersportreis aan in het sneeuwzekere Luttach (NItalie). Verblijf in hotel op basis van halfpension, vervoer per luxe touringcar, skipas, annuleringsvoorziening, garantiefonds reisgelden èn deelname aan de Nederlandse Universitaire Ski-Kampioenschappen voor slechts/ 525,—. Vertrek 10 maart. Kijk en vergelijk! Het is niet alleen goedkoop, maar ook nog ontzettend gezellig, want zowel voor de reis als voor de N.U.S.K. geldt dat de gezelligheid voorop staat. Zowel beginners als gevorderden kunnen meedoen en niet alleen de eersten wirmen prijzen. Wil je meer weten of boeken, bel (na 18.00 uur): Karo 013-426824; René 013-674951; Paul 013-563429. PLATO PROGRAMMA OPEN TUD: Ma. 26/9: (*) Bünd-date-avond; Di. 27/9: (*) Melchior-rikconcours; Wo. 28/9: Swing-avond; Do. 29/9: The Amazing Platoni's. (*) Inschrijven La Cabane. men, soms niet geheel ten onrechte, kan wijzen op slepende kwesties als reorganisaties welke de afhandeling van konkrete zaken vertragen. Excuses zijn er steeds genoeg te vinden, maar dat is toch geen rechtvaardiging om bijv. iemand jarenlang in onzekerheid te laten over zijn aanstelling? De verantwoordelijkheid van diensthoofden en facülteitssecretarissen klemt eens te meer gezien de komende decentralisatie. En tenslotte speelt de Dienst Personeelszaken een centrale rol. NatuurUjk heeft deze dienst het niet gemakkelijk. Zo ligt er gewoon veel werk, bijv. al die aanstellingen en andere 'mutaties' die DPZ passeren. Daar komt dan zo'n grote bezuinigingsoperatie bij als de SKG, met alle extra werklast van dien. Ook hebben zich in de top van DPZ wisselingen van de wacht voorgedaan. Maar onze opvatting is dat de leiding van DPZ zich niet zo maar achter deze moeilijkheden kan verschuilen. Misschien is er struktureel iets mis. Met onze achterban kwamen wij tot een aantal konklusies. Allereerst dat Breed Front de haar beschikbare middelen en instrumenten meer moet aanwenden voor een beter personeelsbeleid aan de KUB, ondanks dat de formele bevoegdheden van de Universiteitsraad op dit gebied beperkt zijn. Daarnaast zouden wij een aantal konkrete stappen kunnen zetten. Gedacht werd aan het doen van een onderzoek naar de positie van met name de tijdelijk aangestelden en de deeltijdwerkers, aan het aan de orde stellen van individuele gevallen als er geen andere mogelijkheden meer zijn, aan een voorstel om een onafhankelijke deskundige te vragen om een oordeel en advies over het funktioneren van DPZ uit te brengen, en aan het te bevorderen dat ook dienstraden en faculteitsraden op hiin nivo het personeelsbeleid aan de orde stellen. Wij hebben afgesproken dat onze U-raadsfractie deze konklusies zal bekijken. Wij waren het er in ieder geval over eens dat in Univers verslag gadaan moest worden van ons beraad. En mochten er collega's zijn die over deze zaken met ons kontakt willen opnemen dan zijn zij van harte welkom.

DE FRONTDIGHTER DIE AMBTENAAR WERD

In de kleurenbijlage Van Vrij Nederland een tamelijk opzienbarend interviewuAdriaan Venema spoorde een Oostfrontdichter en SS-Kriegsberichter op die na een korte straf zijn carrière in Den Haag voortzette en zijn idealen daar opnieuw kon uitdragen. Ook in de kleurenbijlage: The Beatles in de studio. Het wordingsproces van de Beatles-recording. En: student zijn in Korea.

PROFESSOR PEN

Professor Pen bekent openlijk dat hij Keynes heeft afgezworen, maar zijn geloof in de macro-economie behield. Lees: de depressie die, na de beurskrach, niet kwam. Studiefinanciering: de Banken vrezen dat Deetman ook hun naam in diskrediet zal brengen. Openluchtmuseum: de privatisering als straf. De niet-traceerbare computerfraude, en de afspraken die Justitie met de benadeelde bedrijven maakte. JOHAN LUITJENS, de schrik van Roden, in Canada door het verzet gevonden. Boeken: het Bloomsbury-gezelschap.

Lees naast uw krant Vrij Nederland PLATO: ledere woensdag swingen bij Plato in La Cabane. Sex and drugs and rock and roll. Alles kan bij Plato. PLATO: Kom naar de Blind-date-avond op maandag 26/9 en misschien kom je dan wel je grote liefde tegen?? GETIKT...: .. .wordt al je typewerk door een vingervlugge secretaresse. Moderne apparatuur zorgt voor een snelle en fraaie verwerking van al je scripties, rapporten, verslagen... e.d. Dus verlies géén tijd en bel gewoon: 013-560530. HOGE RAAD: Vrijdag 30 september: Symposium hoge raad in Congresgebouw te Den Haag. Met wie kan ik die dag meerijden vanuit Tilburg? Tel.: 013-363027 (Erik).

univers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) michel knapen medewerkers han von den hoff, Caspar lanssen, gerard rutten, yvonne ton, peter van zoest columnisten t aarts, j boelhouwer, c van diek p kop, k soudijn samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, prof dr j I goedegebuure, prof dr p ruys, m ackernnans (adviseur), drs th schouw r lazaroms, g siegelaer officiële mededelingen afd interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopij alle kopii moet uiterlijk op donderdag de w/eek vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-eidres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f ZO,— per jaargang

DEN HAAG EXPRESS

Tekort studiefinanciering doorgesciioven naar jaren negentig De vervroegde aflossing, slim gevonden om het gat op korte termijn te dichten, veroorzaakt wel een nieuw gat in de toekomst; in latere jaren komt er immers minder binnen. Omdat de leningen worden geprivatiseerd wordt dit niet goedgemaakt door extra inkomsten uit dien hoofde. Derde oorzaak voor een tekort in de jaren '90 vormt de overgangsregeling voor studenten boven 26 jaar, die nu al studeren: zij behouden hun beurs. Daarom levert de verlaging van de leeftijdsgrens pas later (vanaf 1995) het volle pond op. Deze factoren veroorzaken gedrieĂŤn een tekort van 300 miljoen in de ja-

'Een tekort van 300 miljoen op de studiefinanciering wordt vanaf 1990 getackeid uit liet financieringstekort.' Hij zei het met gepaste trots, minister Deetman, tijdens een toelictiting op de begroting van 1989. Zij grote zorg v^fas immers dat de vergrote deelname aan tiet hoger onderwijs, waardoor ook de studiefinanciering duurder uitvalt, steeds weer met een korting op de beurzen gecompenseerd moest worden. Zo nit in de jaren '90. Het kabinet vindt een iets hoger overheidstekort verantwoord. Er komt dus geld bij. Maar voor het zover Is stroomt er nog heel wat water door de Haagse Hofvijver. Tijd om de zaken op een rijtje te zetten.

)530. in

die 363027

rutten

h irof dr schou'.

Voorlopig heeft Deetman het druk met het wegwerken van de overschrijding op de studiefinanciering, zoals die in het voorjaar bekend werd. De plannen daarvoor stuurde hij op Prinsjesdag naar het parlement. Voorstellen waarnaar reikhalzend was uitgekeken: in juni stak de kamer een stokje Voor het oorspronkelijke voornemen om de aanvullende financiering geheel te privatiseren en over te hevelen naar de banken. Er moest, zo wilde de door PvdA en D66 gesteunde motie van kamerlid dr. A. Lansink (CDA), 'enigerlei vorm' van een aanvullende beurs blijven bestaan. Deetman voldoet daaraan door de aanvullende beurs tijdens de eerste vier jaar studiefinancieringte handhaven, een extra uitgave van 200 miljoen per jaar. Daarbij gaat het alleen om de topbeurs voor de laagste inkomensgroepen, de 'derde trap' van het totaalbudget, dat verder uit de basisbeurs en het leningdeel bestaat. Voor die lening moet vanaf medio 1989 bij de banken worden aangeklopt. Hun 'sociaal risico' (het gevaar dat studenten door werkloosheid niet kunnen aflossen) wordt jaarlijks door de staat afgekocht. De banken moeten dan wel dezelfde regeling hanteren als de beurzenwet: na vijftien jaar vervalt de openstaande schuld. Omdat het 'sociaal risico' blijkens recent onderzoek meevalt, overweegt het kabinet nog om de doelgroep uit te breiden. Vooralsnog mogen echter alleen studenten die ook nu al aanvullende financiering ontvangen, op gunstige voorwaarden bij de banken lenen. Om de handhaving van de topbeurs gedurende de eerste vier jaarte kunnen betalen wordt de leeftijdsgrens voor de beurzen verlaagd tot 27 jaar (jaarlijkse opbrengst: oplopend tot 126 miljoen in 1993).

JAARKAART

de van

issau

Andere, al eerder bekende, maar nu ook formeel bij het parlement ingediende plannen, behelzen de afschaffing van de reiskostenvergoeding aan thuiswonende studenten, en de verlaging van de basisbeurs, tegenover de toekenning van een jaarkaart openbaar vervoer aan alle studenten. Deetman houdt daar geld aan over: de OV-jaarkaart kost hem 370 miljoen, terwijl de afschaffing van de reiskosten en de verlaging van de basisbeurs (met maandelijks 41,65 voor thuiswonende en 62,50 voor uitwonende studenten) rond 500 miljoen opleveren. Verder wordt de hogere beurs voor uitwonende studenten buiten het HBO en het WO, afgeschaft, wat ruim 90 miljoen opbrengt. Betei-e controle op de uitgekeerde beurUnivers

Deetman verdedigt zijn wet op de studiefinanciering in de Kamer (archieffoto)

zen moet nog eens 25 miljoen in het laatje brengen. Met al deze bezuinigingen bespaart Deetman vanaf 1990 870 miljoen. Maaromdat de meeste plannen niet meteen ingaan ligt dat in 1989 op ruim de helft: 460 miljoen. De rest vindt hij door ook volgend jaar oud-studenten te vragen hun uitstaande renteloos voorschot (uit het oude beurzenstelsel) vervro^d en met korting terug te betalen. Het kabinet wil daar in 1989 nog eens 522 miljoen mee binnenhalen (dit jaar al 263 miljoen).

ren '90. Het is deze 300 miljoen die de regering laat staan voor een volgend kabinet, die zij laat 'weglopen' in het tekort. Tot zover de cijfers uit de onderwijsbegroting. Ondanks de ingrijpende veranderingen tast de 'versobering' (zoals de koningin het in de troonrede eufemistisch noemde) volgens minister Deetman 'de fundamentele kenmerken van het stelsel niet aan'; de overheidsrol wordt slechts 'toegespitst' op die elementen, waarbij de toegankelijkheid in het geding is. De toegankelijkheid zelf is niet in het geding.

Vervolg van pag. 1

Nieuwe bezuinigingen voor universiteiten model voor de rijksbijdrage, het zgn. 'Plaatsen-Geld-Model', leidt als gevolg van die factoren automatisch tot een hogere uitkomst. Geld om die te honoreren is er echter niet. Vandaar dat minister Deetman een 'tijdelijke kortingsfactor' introduceert. Op de (volgens het PGM) berekende bijdrage wordtin 1989 een korting toegepast van 2,7 procent, in 1990 van 3 procent, in 1991 van 2,1 procent en in 1992 van 1 procent. Volgend jaar komt dit overeen met een bedrag vah ca. 70 miljoen, dat in afwijking van het gebruikelijke rekenmodel niet aan de universiteiten wordt toegekend, en dus feitelijk een bezuiniging is. Opnieuw dalen in 1989 de kosten per student. Waren die in 1987 nog 10.349 gulden, volgend jaar bedragen zij nog slechts 9943 gulden. Daarenboven stijgen de geraamde

} ! j l

ontvangsten aan (vooral) collegegeld van f 1604,- in 1987tot/ 1959,- in 1989. Netto zijn de uitgaven per student in twee jaar derhalve met liefst / 761, â&#x20AC;&#x201D; gedaald. De begroting leert ook dat in 1989 minder personeel op de universiteiten zal werken, vooral als gevolg van de krimp en groeioperatie. Het aantal voltijdsbanen voor het wetenschappelijk personeel daalt met 196 tot 15.442, en voor het niet-wetenschappelijk personeel met 326 tot 15.037. In het Wetenschapsbudget 1989 (het jaarlijkse overzicht van alle uitgaven voor wetenschapsbeleid) ligt de nadruk op versterking van het fundamenteel onderzoek. Deetman wil zich richten op het ontwikkelen van een evenwicht tussen de vraag naar onderzoek vanuit de maatschappij (de 'demand pull') en datgene wat de wetenschap kan bieden

schrijft Deetman in zijn toelichting, die verder uiterst summier is.

IN 7 VELD Daarom een uitstapje naar een veel grondiger stuk dat deze week uitkwam: de eindrapportage van gedelegeerd bestuurder dr. R.J. in 't Veld na een halfjaar puinruimen op de Centrale Directie Studiefinanciering (thans'Informatiseringsbank' geheten) in Groningen. In 't Veld stelt onomwonden dat het stelsel te ingewikkeld is, te onduidelijk, moeilijk uitvoerbaar en slecht controleerbaar. De complexiteit ervan wordt door hem 'niet meer aanvaardbaar' genoemd en hij wil daarom meer eenvoud: 'Als het stelsel niet drastisch vereenvoudigd wordt is het te weinig flexibel om tijdig en adequaat te reageren op belangrijke ontwikkelingen.' Tot die ontwikkelingen rekent de voormalige DG hoger onderwijs (thans hoogleraar in Rotterdam) het gelijktrekken van de uitkeringen voor werkloze jongeren met de beurzen. Werklozen hebben het te goed, vindt hij. Hun uitkering is veel hoger dan een beurs, en zij krijgen die geheel als gift, terwijl studenten een fikse studieschuld oplopen. Als het aan In 't Veld ligt groeien uitkeringen en beurzen naar elkaar toe, waarbij werkloze jongeren tx)vendien een scholingsplicht krijgen opgelegd. In 't Velds visie geeft een aardig doorkijkje naar de toekomst van de studiebeurzen: die moeten onafhankelijk worden van het inkomen van ouders of partner, en ook van de woonsituatie (uit of thuis) van de student. Verder moet de beurs geheel buiten de belastingheffing vallen, en moet het ziektekostenbudget worden vervangen door een verplichte verzekering. Ook minister Deetman heeft al eens gezegd dat beurzen en uitkeringen moeten 'convergeren' (naar elkaar toe groeien), en vorige week herhaalde hij de noodzaak daarvan nog eens. Of hij echter bereid is zijn prestige op het spel te zetten door 'zijn', soms tegen b)eter weten in verdedigde beurzenstelsel op de helling te zetten, is uiterst twijfelachtig. In 1989 heeft de bewindsman in ieder geval zijn handen vol aan het omlaagschroeven van de stufikosten. Bert Bakker (de 'science push'). Van de 4427 miljoen gulden (-f- 123 miljoen) die de overtieid volgend jaar aan onderzoek uitgeeft, gaat nu reeds de helft naar fundamenteel onderzoek. De universiteiten halen daarvan echter steeds minder binnen hun muren: in 1980 nog verwierven zij 46 procent van alle gelden voor fundamentele research. In 1989 is dat afgelopen tot slechts 37 procent (eerste geldstroom). Internationaal gezien valt in Nederland vooral de sterke positie van het fundamenteel onderzoek in de maatschappij-wetenschappen op. Zij zijn goed voor ruim 17 procent van de middelen, meer dan in enig ander Westers land. Het wetenschapsbudget bevat voor het overige weinig nieuwe ontwikkelingen: in de zomer kwam de discussienota over het wetenschapsbeleid in de jaren negentig uit, waarin wel nieuwe voornemens werden aangekondigd. Deetman wacht nu op de reacties daarop. (BB)

23 september 1988

K

Nieuwe gezichten bij het IVA Bij het IVA, Instituut voor SociaalWetenschappelijk Onderzoek van de KUB, hebben onlangs twee benoemingen plaatsgevonden. Drs. M.W.H.L. Bovy is aangesteld als adjunct-directeur. Hij is oudstudent van de KUB; in 1974 deed hij zijn doctoraal examen economie. Sindsdien is hij als docent en conrector werkzaam geweest bij diverse instellingen van VWO, HBO en volwasseneneducatie. Bij het IVA zal drs. Bovy verantwoordelijk zijn voor de interne bedrijfsvoering en het financieel beheer van de onderzoeksprojecten. Dr. A . J . N , van Dongen is benoemd tot hoofd van de sectie Onderwijs en Cultuur van het IVA. Na zijn studie onderwijskunde aan de KU Nijmegen (tot 1978) was dr. Van Dongen als onderzoeker vertxinden aan verschillende instituten. Sinds 1985 werkte hij bij het IVA als projectleider van een onderzoek naar taakbelasting van leraren en de organisatie van scholen in het voortgezet ondenwijs. (LdB)

Bejaarden-universiteit: oud plan Onderwijsstad Tilburg gaat haar aantal opleidingen uitbreiden met een ouderenuniversiteit. Tenminste als het aan de gemeente ligt. De 'Université du Troisième Age', zoals die er ook al is in België en Engeland, verdient in Tilburg navolging, vindt de gemeente. Het idee is opgenomen in het beleidsplan 'Koers en Visie, Tilburg een stad met mogelijkheden', waarvoor in de begroting van 1989 een bedrag van een ton is gereserveerd. Voor de oprichting van een bejaarden-opleiding wil de gemeente het volgend jaar 10.000 gulden uittrekken. Reeds in december 1985 berichtte Univers over de mogelijkheid dat er in Tilburg een wetenschappelijke opleiding voor oudere mensen zou komen. Deze 'bejaarden-universiteif zou bei^aalde vormen van informatie-uitwisseling voor en door 65-plussers moeten bieden. Maar verdere details over het functioneren van dergelijke opleiding kon met toen niet geven. Andere Brabantse steden zouden er eens lucht van kunnen krijgen en met de eer gaan strijken.

Nu, bijna driejaar later lijkt het er op dat men met dit plan nog geen meter is opgeschoten. Nog steeds zijn er geen verdere details bekend. Andere Brabantse steden zouden er eens lucht van kunnen krijgen. Als het nog lang duurt krijgen de studenten van de KUB, die hun studie niet binnen zes jaar beëindigd hebben, er een aantrekkelijke overstapmo- gelijkheid bij. (i^^)

Enquête PUF Vorige week heeft de PUF, de Pluriforme Uitpuf Faciliteit, een enquêteformulier naar alle diensten en verenigingen van de KUB gestuurd. Met deze enquête wil de PUF, die de ontspannningsruimte achter het bedrijfsrestaurant van de KUB beheert, een beter inzicht krijgen in de behoeften en de wensen van de verenigingen en diensten. Het initiatief van deze enquête is genomen door de bestuurscommissie van de PUF. Hoewel de PUF volgens beheerder Michel van Baardewijk 'behoorlijk goed loopt' moet hij toegeven dat 'de service in het verleden niet altijd even denderend is geweest'. Van Baardewijk meent dat nog te weinig mensen bekend zijn met de mogelijkheden die de uitpuffaciliteit biedt. Zo weten nog te weinig verenigingen dat de PUF gratis te reserveren isvooro.a. vergaderingen, aldus de beheerder. Over ongeveer een maand hoopt de PUF voldoende enquêteformulieren ontvangen te hebben om tot concrete actie over te gaan. ,|^,^,

Landelijk Psychologen congres in Tilburg Op donderdag en vrijdag 20 en 21 oktober a.s. wordt op de KUB het vijfde nationale Psychologencongres gehouden. Doel van het congres is de interactie tussen de psychologische professie en de wetenschapsbeoefening te bevorderen. Allerlei facetten van de psychologische discipline zullen aan de orde komen in de vorm van symposia, individuele lezingen, poster-en audiovisuele presentaties en computerdemonstraties. Het congres wordt georganiseerd door het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), de landelijke beroepsvereniging van psychologen, en de Stichting voor Weten-

Wedden dat...

Nog nooit heb ik zo makkeJijk een weddenschap gewonnen: de cursus lesbische- en homostudies wordt door de deelnemers zeer positie/beoordeeld. In totaaJ 31 studenten volgden de cursus, waarvan de heljï afkomstig van de KUB. Ik wed dat de cursus een vervolg krijgt omdat niemand er z'n handen aan wil branden. Ik wed dat de uitkomst van de evaluatie van de vervolgcursus nog positiever is dan die van de eerste cursus. Ik heb gewed om een Bossche bol dat rector Ruud de Moor (KVP, onderwijskundige) de nieuwe burgemeester van 's-Hertogenbosch wordt. Het heeft er alle schijn van dat mijn paard gaat winnen. Waarom wordt anders een rector zo in de kijker gezet op een universitair ontwikkelingsplan? De voorpagina; fiuud kijkt me aan. Pagina 2; Ruud kijkt me nog steeds aan, de rechter arm geheven en die blik van: hup naar de top-drie. Pagina 3: zwarte Ruud heft nu de linker arm en op de pagina er tegenover prijkt rode Ruud met geheven rechter arm: een methamorphose een burgemeesterskandidaat waardig. Ik verkeer in een winning mood. Som-

Univers

msft'-i*'

^

V'^.

Overvol diësfeest T e druk' was het volgens velen op het diësfeest van de KUB. Op donderdag 15 september werd de verjaardag van de universiteit weer groots gevierd. Het totaal aantal bezoekers was gelimiteerd op 2500, en al vrij vroeg waren de kaartjes uitverkocht. Het cabaret in de aula van de twee Rotterdamse lefgozers Martin Waardenberg en Wilf ried de Jong dat de titel 'De Gekkengalerij' droeg, kwam bij velen nogal schunnig over. Het optreden van de broers Bjbi, Papi, Edri, Fredi, Wensli en Vontlen zus Uli in de tent op de buitenpatio sloeg daarentegen wel goed aan. Het repertoire van deze familie, die optreedt onder de naam Midi, bestond uit afro- en latijnsamerikaanse ritmes, zoals salsa, calypso en reggae. De huisdisco was als vanouds: Disco Locomotion bracht in de ruimte voor de aula ongecompliceerde meedeiners en er werd massaal geswingd. Maar ook hier was het beeld zichtbaar dat overal gold: te druk.

schappelijk Onderzoek in de Psychologie en Psychonomie in Nederland (PSYCHON), in samenwerking met de faculteit Sociale Wetenschappen van de KUB. Het congres heeft dit jaar een feestelijk tintje: het Nederlands Instituut van Psychologen viert haar tiende lustrum. Alle congresdeelnemers kunnen meefeesten op donderdagavond 20 oktober. Op die avond is er bovendien een optreden gepland van cabaretier Paul Haenen. Tijdens het congres zal de 'Heymans-penning' worden uitgereikt aan een persoon met bijzondere wetenschappelijke verdiensten voor de psychologie. In het kader van de NIP-lustrumviering zal daarnaast op donderdagavond een onderscheiding voor de beroepsuitoefening worden uitgereikt, evenals de NIP-Van Gorcum Mediaprijs. (LdB)

Congres over rol universiteitsraad Op vrijdag 7 oktober 1988 wordt in de Hooglandse kerk te Leiden een congres georganiseerd met als thema: 'de rol van de u-raad in het universitair bestuur. Via workshops en lezingen zullen de congresgangers diverse aspecten van het huidige en toekomstige inspraaksysteem kunnen overdenken. Aan de orde komt o.a. het verschil tussen het oorspronkelijke plap achter de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs en de praktische toepassing ervan anno 1988. Ook zal aandacht worden besteed aan de wenselijkheid van de gedemocratiseerde universiteit in de samenleving van nu. Belangstellenden kunnen aan het congres deelnemen. De themagroepen die in de loop van de middag worden georganiseerd staan echter uitsluitend open voor leden van de universiteitsraden. (LdB)

migen vinden het zonde van het geld tussen de 30.000 en 60.000 gulden te besteden aan een hoekje met onze vertrekkende rector. Ik ben hef daar niet mee eens. Als je de foto van Ruud de Moor met toegeknepen oogleden bekijkt zie je de nieuwe rector: de psycholoog Joop Hettema. Ook op Hettema heb ik gewed. Ik heb gewed dat dezer weken de KUB op bepaalde tijden uitgestorven is: de juristen kijken thuis naar aüe hockeywedstrijden (Geppaart laat weten dat hockey geen kaksport isj, de economen kijken thuis naar Schapers (ook econoom] en zijn dus binnen een kwartiertje weer op hun werk, de jïioso/en volgen alle worstelwedstrijden (lijkt die zware Rus niet op professor De Klerk?], en de psychologen volgen zoals bekend oMe voetbalwedstrijden. De diensthoofden Van Spaendonck, Staffhorst en Geerts volgen thuis met grote interesse alle recepties van de Olympische bobo's. Een TIAS delegatie onder aanvoering van professor Harry Peeters is inmiddels naar Seoul afgereisd om te proberen maarliefst twee sporten de status van Olympische sport te bezoi:gen: gebakken luchtballon varen en golf Ik w&i dat hun kaarten goed blijken te liggen. Ik wed dat het TIAS binnenkort ook met een voorstel komt de Oude Warande tot golfbaan om te bouwen, zodat de TIAS studenten zich tussen de middag eindelijk eens op niveau kunnen ontspannen. Ik wed dat de voorzitter van het College van Bestuur, Prof Piet Verheyen binnenkort meedoet aan 'Wedden dat'. ]os Brink zal hem hartelijk begroeten en vragen wat de inzet van zijn weddenschap zal zijn. U, die allen de opening van het academisch jaar bijwoonde, weet het al; de KUB staat volgend jaar in de top drie, zowel wat onderwijs als onderzoek betre/t. Ik wed dat fos Brink medelijden krijgt en het Nederlandse volk zal oproepen veel publicaties naar de KUB te sturen. Tenslotte wed ik dat die volgend jaar allemaal in het jaarverslag van de KUB zullen staan.

a Sa

Rechtenfaculteit viert zilveren jubjiieum

Tilburg leverde nooit typische CDA-juristen af De juridische faculteit van de KUB bestaat in november 25 jaar. Feest dus. Op 10 november wordt het vijf de lustrum gevierd met een congres en een feest. Een speciaal ingestelde lustrumcommissie organiseert de festiviteiten, in samenwerking met de reünistenvereniging JUVA T. Het congres dat op de feestdag zal worden gehouden draagt de naam 'Themis en Europa. Een opening van nieuwe grenzen.' De organisatoren hal<en, zoals zovelen in deze tijd, in op de belangstelling voor het Europa van na 1992. Een Europa zonder binnengrenzen. Mevr. mr. F. de Koning, universitair docente Romeins recht en één van de organisatoren van de dag, is zelf al 24 jaar verbonden aar) de Tilburgse faculteit: 'We hebben dit thema niet alleen gekozen om de actualiteit, maar ook omdat we niet alleen terug willen kijken. Met dit thema werpen we een blik op de nabije toekomst. Er is nog veel onduidelijkheid over de consequenties van een grenzenvrij Europa. De politici, die de Europese eenwording tot stand moeten brengen, boeken maar zeer weinig vooruitgang. Ze hebben te maken met weerstanden van mensen die voorzien dat ze verworvenheden moeten opgeven voor dat nieuwe Europa. Politici zijn daar gevoelig voor. De angst voor negatieve publiciteit heeft tot gevolg dat er maar weinig beleidsdragers zijn die onbevangen tegen de problematiek aankijken. Wij hebben gezegd: de universiteit is bij uitstek de onafhankelijke plaats waar wel dieper kan worden ingegaan op alle consequenties van een Europa zonder binnengrenzen. Bovendien zitten er veel juridische aspecten aan dit thema.' In de afgelopen decennia heeft Europa zich ontwikkeld in de richting van gemeenschap. Het recht heeft daar aan bijgedragen en is er door beïnvloed. Stijn Franken, secretaris van de lustrumcommissie, geeft een voorbeeld: 'In het van het 'Van Benthem-arrest' bepaal-

de het Europese hof van justitie dat het kroonberoep, dat in Nederland werd toegepast, niet voldeed aan de verdragen voor onafhankelijke rechtspraak. Het ging om een benzinepomp-houder die een vergunning was geweigerd. Hij zou bij de Kroon in beroep kunnen gaan. Omdat de overheid in dit geval echter partij zou zijn, zou de rechtspraak niet onafhankelijk kunnen zijn, aldus het Europese hof. Het kroon-beroep is inmiddels vervangen door een tijdelijke wet.' Andersom noemt Franken het voorbeeld van het Europees parlement dat in 1982 meer bevoegdheden kreeg door het aannemen van de 'Europese akte'.

WORKSHOPS Het congres op 10 november zal worden ingeleid door mevr. mr. M.H. Soutendijk-Van Appeldoorn, lid van de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Vervolgens wordt het thema in verschillende workshops uitgewerkt op de diverse deelgebieden van het recht. In maar liefst veertien workshops zal onder meer worden ingegaan op de mensenrechtenopvattingen in Oost en West, het 'Ak koord van Schengen' en de implicaties voor het drugsbeleid, het gelijkheidsbeginsel en de Europese eenwording en de sociale zekerheid na 1992. Het congres wordi in een plenaire academische zitting besloten met een drietal referaten, van een student, een universitair docent en een hoogleraar, 's Avonds zal het studentencabcret optreden, waarna de dag besloten v\ ;rdt met een feest.

CONCENSUS Tilburg kreeg in 1963 zijn rechtenfaculteit. Tot die tijd trokken aankomende juristen uit het Zuiden naar het toen nog rechtzinnig katholieke Nijmegen, of naar Leiden, waar de verlichte zielen zich beter thuisvoelden. De charme van Tilburg was in de eerste jaren de kleinschaligheid. Mevr. de Koning herinnert zich dat er in het eerste jaar van de Tilburgse faculteit 28 studenten stonden ingeschreven. 'In het jaar daarna, toen ik hier begon als student, waren het er vier meer.' Het 'knusse' karakter van de Tilburgse rechtenfaculteit veranderde abrupt toen de studie in 1968 ook toegankelijk werd voor studenten meteen HBS-Avooropleiding. Tot dan toe werden alleen gymnasiasten en mensen met HBS-B toegelaten. In 1969 kreeg de toenmalige Tilburgse hogeschool een grote toestroom van nieuwe rechtenstudenten te verwerken. Het aantal hoogleraren schoot tekort, en het begrip studenten-assistent deed zijn intrede. Mevr. de Koning was één van de eersten van het nieuwe soort medewerker. Zij ondervond ook dat de 'woelige jaren zestig' niet compleet aan de rechtenfaculteit voorbij gingen. Met nog steeds enige verbazing zegt ze: 'In de eerste jaren dat wij, onder invloed van de democratiseringsgedachte, een faculteitsraad en allerlei commissies hadden, was de situatie nogal gepolariseerd. Dat verwonderde me van de juridische studenten. Van de jaren daarvoor kende ik die als vrij rustig, traditioneel. Met de oprichting van de Karl Marx-universrteit is die vonk toen kennelijk toch overgeslagen op de rechtenstudenten. Na een aantal jaren normaliseerde die situatie echter weer, en tot nu toe functioneert dat concensus-model op onze faculteit naar behoren.' De Koning, zelf lid van het faculteitsbestuur, is nu eerder bang voor het in gedrang komen van de democratische verworvenheden. 'Ik

Gaillard over stress en zijn 'stressomat' Sinds 1986 houdt prof dr. A. W.K. Gaillard zich op de KUB één dag in de week bezig met onderzoek naar taakverrichtingen van mensen onder ongunstige omstandigheden zoals slaapgebrek. Daarnaast werkt hij als hoofd van de afdeling verrichtingspsychologie op het instituut voor Zintuigfysiologie in Soesterberg. 'Stress tussen cognitie en energie'is de titel van de rede waarmee Gaillard (44) vrijdag 16 september zijn functie van bi/zonder hoogleraar in de psychologie van cognitie en stress heeft aanvaard. Univers sprak met hem over zijn theorie over stress'en de ontwikkeling van de 'stressomat', een instrument om stressverwekkende factoren op te sporen. 'Nee hoor', reageert prof. Gaillard wat verbaasd aan het einde van het gesprek op de vraag of hijzelf niet onder zware stress staat nu hij twee banen heeft. Wel vertelt hij alert te zijn op het tijdig signaleren van mogelijke stressreacties bij zichzelf. 'Of ik altijd de juiste maatregelen neem is de vraag, maar ik houd het wel bij', zegt Gaillard. Net had hij uitgelegd dat onder meer de manier waarop mensen met stress omgaan van invloed is op de ernst van stress. Zo kun je stress.proberen te voorkomen of verminderen door allereerst bewust te worden van je stress. Stressreacties blijken bijvoorbeeld uit eet- en slaapstoornissen en meer koffie en alcohol drinken. Je zou je verder moeten afvragen wat hier de oorzaak van is. Analoog daaraan wordt stress alleen maar erger als je de aanwezigheid ervan ontkent. De manier waarop mensen met stress omgaan is één van de elementen die volgens Gaillard bekeken moeten worden in het on-

Univers

derzoek naar stress. Daarnaast speelt ook de afstemming van fysiologische processen en systemen in het lichaam een rol. En ook het evenwicht tussen een persoon en zijn omgeving. Gaillard vindt dat bestaande theorieën te kort schieten om stress op een afdoende manier te beschrijven en te onderzoeken, omdat ze zich vaak te veel op slechts één van deze elementen richten. Hij beschouwt stress als een verstoring van het evenwicht tussen cognitieve en energetische processen in het lichaam, die ontstaat wanneer iemand het gevoel heeft de controle over een situatie te verliezen. Met deze verschillende elementen wordt rekening gehouden in een lopend onderzoek waar ook Gaillard bij betrokken is. Dit onderzoek vindt al enkele jaren plaats in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en wordt onder meer uitgevoerd door het (TNO) Instituut voor Zintuigfysiologie waar Gaillard werkt. Eén van Prof. dr. A. Gaillard

de opbrengsten van dit onderzoek is de 'stressomat', een instrument dat stressverwekkende factoren in het werk kan opsporen. De 'stressomat' kan bijvoorbeeld gebruikt worden door bedrijfsartsen die zo door periodieke medische keuringen stress van werknemers tijdig kunnen signaleren en eventueel in kunnen grijpen. Uit epidemiologisch onderzoek bleek namelijk dat er een verband bestaan tussen omstandigheden waarin mensen onder sterke stress staan en de kans om ziek te worden. Nemen bedrijven stress dan we! serieus? Gaillard meent van wel. 'Bedrijven zijn steeds meer geneigd stress serieus te nemen.' Hij wijst erop dat het voor bedrijven zeker de moeite loont om na te gaan of hun werknemers gebukt gaan onder stress. Gail-

De examenkamer vraag me af of efficiency wel het eerste woord is waar je bij een universiteit aan moet denken. Juist op een universiteit is het concensus-model goed uitvoert)aar. Je hebt te maken met mensen die betrokken willen worden bij beslissingen, en intelligent genoeg zijn om regelingen waar ze het niet mee eens zijn te ontduiken. Dan moet je niet van bovenaf beslissingen gaari nemen. Datje dan wat inefficiënter werkt moet je accepteren.' De Tilburgse rechtenfaculteit is inmiddels uitgegroeid tot een naar landelijke begrippen middelgrote faculteit, met een studentenaantal van meer dan 2200. Veel prominente Nederlanders, behoudens mevr. Soutendijk-Van Appeldoorn van de CDA Tweede Kamer-fractie, heeft de faculteit nog niet opgeleverd. 'Maar dat kan nog komen', aldus mevr. De Koning. 'Ze zeggen wel eens dat juristen op hun best zijn na hun vijftigste.' Franken en De Koning geloven overigens niet dat Tilburg typische CDA-juristen af leverd. De Koning: 'Ik geloof dat alle stromingen hier wel vertegenwoordigd zijn, het CDA misschien wel het slechtst.' Caspar Janssen lard: 'De consequenties komen toch wel door meer gevallen van ziekte of verzuim. En er gaan vaak hoge ziektekosten om in bedrijven. Als je tijdig in kunt grijpen door bijvoorbeeld mensen te herplaatsen, levert dat besparingen op voor bedrijven.' Het is echter niet altijd nodig om dergelijke ingrijpende maatregelen te nemen. Volgens Gaillard kan het vaak al voldoende zijn om een werk- ^ nemer te wijzen op zijn stress. De oorzaak van stress hoeft niet altijd gezocht te worden in een te hoge werklast. Gaillard denkt dat het eerder ligt aan een te weinig efficiënte uitvoering van het werk, te wijten aan een ongeschikte of verstoorde energetische toestand. Eenvoudiger gezegd: iemand verdeelt zijn krachten verkeerd. Bovendien kan naast overbelasting ook onderbelasting stress veroorzaken. Mensen hebben nu eenmaal bepaalde verwachtingen en behoeften in hun werk die niet altijd waargemaakt worden. Gaillard: 'Neem bijvoorbeeld de situatie in grote fabrieken waar mensen steeds meer in isolatie werken. Hun werkomgeving is te weinig stimulerend; daardoor ontstaat een te lage energetische toestand die ze op moeten vullen.' De veronderstelling dat mensen met onbevredigend werk wellicht in hun vrije tijd ter compensatie actieve, interessante bezigheden zoeken, wijst Gaillard van de hand. Het tegendeel blijkt het geval. Mensen met een actieve baan zoeken ook een actieve vrijetijdsbesteding, terwijl mensen die in hun weric passief zijn, dat ook in hun vrije tijd zijn. Gaillard: 'Gek genoeg is het zo, dat als je bijvoorbeeld een voorzitter nodig hebt, je altijd degene moet nemen die het toch al het drukst heeft.' (YT)

23 september 1988

OPINIE PERS

'Plan gedwongen verhuizing moet aandacht afleiden van andere maatregelen' 'Dat punt van die 'doorstroming' wordt in de nota de grootste uitdaging van de jaren negentig genoemd. Problematisch is niet zozeer het woningtelcort in striict kwantitatieve zin, maar vooral de onevenwichtige verdeling van mensen over de woningen: grote gezinnen in kleine woningen en kleine gezinnen in grote woningen. En je hebt mensen met een laag inkomen in een dure woning en mensen met een hoog inkomen in een goedkope woning. Het gaat om een stuk van de woningmarkt dat ook wel 'bevroren' wordt genoemd. De moeilijkheid in de volkshuisvesting is dat de instrumenten om een herverdeling tot stand te brengen eigenlijk heel beperkt zijn. Woningen kunnen pas opnieuw toegewezen worden als mensen hun huizen verlaten. Een nieuwbouwpakket realiseren voor iedereen die ingeschreven staat is niet haalbaar. Daarom ovenweegt de staatssecretaris dwangmaatregelen om doorstroming te versnellen'.

Het plan van staatssecretaris Heerma om mensen met hogere inkomens te dwingen duurdere huizen te betrekken, heeft een storm van protesten teweeggebracht. Volgens Dr. Jack Burgers (35), universitair docent aan de vakgroep Cultuurwetenschappen van de Sociale Faculteit was dat een gepland neveneffect van Heerma's nota Volkshuisvesting in de jaren 90: 'Het moet niet uitgesloten worden geacht dat Heerma opzettelijk dit spectaculaire maar politiek onhaalbare voorstel lanceerde om de aandacht af te leiden van allerlei andere maatregelen'. Burgers is gespecialiseerd in omgevingsvraagstukken'. Wat er zoal speelt op het terrein van de volkshuisvesting, hoort bij zijn aandachtsveld.

AVERECHTS 'Er zit iets tegenstrijdigs in. Enerzijds wordt gestreefd naar het bevorderen van het eigen woningbezit, maar aan de andere kant wordt gezocht naar meer stringente maatregelen om mensen te dwingen uit een woning te vertrekken. Goed beschouwd strookt het plan niet met de idealen van de confessionele politiek. Mensen die in een bepaalde buurt of wijk geworteld zijn, worden bij wijze van spreken gedeporteerd. Dat idee bestaat er nu zo'n beetje'. 'Neem nou het verhaal van Brinkman over de zorgzame samenleving. Dat veronderstelt hele diepe en warme relaties tussen mensen die bij elkaar in een buurt wonen. En Ruding maar roepen dat we in de problemen komen als mensen niet bereid zijn te verhuizen om een baan te zoeken. Dat is weer diezelfde tegenstelling: het traditionele ideaal van mensen die hun plekje gevonden hebben en geworteld zijn in een locale gemeenschap en het idee

Univers

ACHTER HET NET 'Heerma stelt zich ten doel om goed en betaalbaar wonen voor de laagste inkomens te realiseren. Maar de manier waarop hij dat wil bereiken kan averechts werken. Als het doorverkopen aan de bewoners echt een succes zou worden, denk ik dat de bevolkingsgroepen die de staatssecretaris op het oog heeft, achter het net vissen. Het zijn namelijk juist de grotere eensgezinswoningen, die een goede functie op het sociale deel van de woningmarkt zouden kunnen hebben, waar kopers het eerst op af komen. Worden dergelijke woningen eenmaal onderdeel van de particuliere markt, dan geef je een deel van de woningvoorraad uit handen, dat je op sociale criteria zou kunnen toewijzen. Ik venwacht dat woningcorporaties, instellingen die vooral met het goedkope deel van de markt moeten opereren, blijven zitten met allerlei woningen waarvoor ook op dit moment moeilijk huurders te vinden zijn. Je moet dan vooral denken

PARTI FRIS aan slecht or derhouden uitbreidingswijzen uit de jaren zeventig die ten prooi vallen aan vandalisme'.

OMGEKEERDE HUURSUBSIDIE 'Als alternatief voor het gedwongen doorstromen wordt wel eens een soort omgekeerde huursubsidie genoemd. Zijn mensen niet bereid een woning te verlaten, dan zouden ze een extra huurbelasting moeten betalen, op grond van het feit dat ze, gegeven hun inkomen, te goedkoop wonen. Zo'n belasting kan ge-

Jack Burgers

E

De Technische Universiteit Delft heeft iets met het ministerie van Onderwijs. Bijna vijf jaar is het nu geleden dat een slepende crisis het universitaire bestuur ter plaatse dermate verlande dat de minister zich gedwongen z ^ zelf in te grijpen en de universiteitsraad zijn bevoegdheden te ontnemen. Sindsdien is de relatie breekbaar gebleven. Eind augustus zorgde een nijdige brief van minister Deetman over de gang van zaken rond de benoemingsprocedure van een nieuw collegelid voor nieuwe olie op het vuur. Deetman toonde zich behoorlijk ontstemd over het verloop van de procedure. 'De binnen uw instelling gepleegde inbreuk op de vertrouwelijkheid heeft aantoonbaar schade toegebracht aan kandidaten,' aldus de bewindsman. Kitmesinne van de minister of een verdiende terecht-

dat we met z'n allen eigenlijk een mobiele turbo-samenleving zouden moeten creĂŤeren om de economie weer vlot te trekken'.

K

bruikt worden voor het financieren van individuele huursubsidie. Dat zou ook uitstekend in het beleid passen, want een van de andere punten in de nota is dat men een verschuiving wil laten plaatsvinden van objectsubsidies naar subjectsubsidies. Men wil af van het probleem dat huizen gesubsidieerd worden, los van de vraag wie daar in gaat wonen'. 'Door het invoeren van huurbelasting laat je mensen ook min of meer de keuze. Je kunt zo gehecht zijn aan een bepaalde buurt, dat je bereid bent extra belasting te betalen om daar te blijven wonen. Is de woonomgeving minder belangrijk voor je, dan zou je misschien eerder geneigd zijn om naar een andere woning uit te gaan kijken. Op die manier treedt doorstroming ook op, zonder dreiging met gedwongen verhuizing'.

POLITIEK SPEL 'Het is al de zoveelste keer dat gedwongen doorstroming in de politiek ter discussie staat. En ook deze keer blijft het bij een plan. Daar kun je gif op innemen. Ik vermoed dat Heerma de kwestie als een soort wisselgeld gebruikt, weiende dat het toch geen haalbare kaart is. Want hoe gaat het in onderhandelingssituat es: als je honderd procent wilt hebben is 'iet verstandig om honderdvijftig procent te vragen. Dat hoort toch bij het politieka spel? Er komt een nota, waarin een heel pakket van maatregelen wordt aangekondigd. Die gedwongen doorstroming is het meest spectaculaire. Dat pikken de media op en omdat daar zoveel aanddcVit voor is, zal de Tweede Kamer zich daarop concentreren. De andere voorstellen verdwijnen een beetje uit de belangstelling en dat maakt het Heerma mogelijk om ze er gemakkelijker door te krijgen'. Peter van Zoest

N

wijzing? Een incident, of een onmiskenbaar signaal dat het weer echt mis is met de bestuurlijke relatie tussen Delft en Zoetermeer? DELTA peilde de meningen in het Delftse bestuurlijk circuit. In zijn brief legt Deetman de zwarte Piet bij de universiteitsraad, daar moet het bestuurlijke lek volgens hem worden gelokaliseerd. Maar de Uraad voek zich op haar beurt in het geheel niet aangesproken door de beschuldigingen van de minister; verschillende namen van kandidaten voor de CvB-post lagen al in een vroeg stadium op straat, zo luidt hier het argument. Bovendien, zo vraagt raadslid ir. D.A. Hoogwater zich af, 'welk bewijs heeft Deetman om Delft de schuld te geven van het lekken!' En waarom is de brief van de minister trouwens openbaar? Hij gaat toch ook over personen?' Andere Delftenaren menen dat de gang van zaken rondom de benoeming van oud-wethouder ir. J anneke Kromhout -over wie in Delft overigens nog geen lelijk woord is gevallen- door Deetman is uitgebuit om zijn onvrede met het plaatselijke bestuur te ventileren. Weer anderen houden het op 'een trap na van iemand die de bal is kwijtgeraakt. Zo haalt Deetman alsnog zijn gram.' Het feit dat zijn favoriet voor de Ăś'B-post, de

huidige secrtaris van de HBO-raad mr. P. Verb u i g al m een vroeg stadium de race moest staken, heeft de minister kennelijk niet lekker gezeten, schrijft Delta. Verburgt's naam lekte uit naar de pers voordat hij officieel kandidaat was. Hoe komt het toch dat Delft zo weinig genade vindt in de ogen van O & W? Volgens mr. H. Zeevalking, die in maart afscheid nam als collegevoorzitter, is het onmiskenbaar dat de bestuurscrisis van enkele jaren terug het Delftse i m ^ o veel schade heeft berokkend. In die dagen vertoonde Delft het beeld van een door interne tegenstellingen verscheurde universiteit. Dat speek nog altijd mee in de optiek van Zoetermeer, denkt Zeevalking. U-raadvoorzitter Sloot merkt op dat in Zoetermeer een heel stel oud-Delftenaren is neei^estreken, die niet altijd even plezierig terugdenken aan hun tijd in Delft. Mensen als De Hart, nu voorzitter van de ARHO-adviesraad, en Okkerse, de opvolger van In 't Veld, maken in hun nieuwe werkkring waarschijnlijk geen reclame voor de TU Delft. "We zijn ongelooflijk dicht bij Zoetermeer, ze zitten voortdurend op onze lip,' zegt raadslid Hoogwater. (En gelijk heeft-ie: de afstand Delft-Zoetermeer is hemekbreed net tien kilometer.) Met enige afgunst kijkt Hoogwater

naar de positie van Twente en Eindhoven. 'Die hebben het gemakkelijker: die opereren vanuit de positie van underdog. Bovendien zijn ze veel kleiner en daardoor eenvoudiger te besturen.' De redenen voor een negatieve beeldyormii^ over de TU mc^n voor het oprapen liggen, begrijpen doen ze het toch niet helemaal m Delft. 'Wordt de ergernis van Zoetermeer niet teveel bepaald door het verleden,' vraagt Hoogwater zich af. 'Ziet het ministerie onze goede pimten soms niet? We scoren goed met de derde geldstroom en onze ervaringen met het bedrijfsleven zijn prima.' De remedie volgens Hoogwar ter en Zeevalking: betere en meer rechtstreekse contacten met Zoetermeer. 'We gaan er nu alleen heen als er een crisis is,' zegt Hoogwater. 'We moeten niet zo bang zijn Zoetermeer hier eens vaker over de vloer te halen. De slechte dingen van ons weten ze al, maar de goede moeten we ze laten zien.' En Zeevalking: 'Je moet persoonlijk op goede voet staan met het mimsterie. Als je die contacten niet hebt, moet je zorgen dat je ze krijgt.' Aan het -naar vaderlani se begrippen uiterst geslaagde- PR-beleid van 'ondernemende universiteit' Twente kan men in Delft voorlopig nog wel een "untje zuigen. (LK)

23 september 1988

STUDIUM GENERALE

De waarheid in drievoud Het Studium Generale heeft op 29 september en op 6 en 13 oktober lezingen over drie verschillende wijzen van filosoferen op het programma staan. Het belooft een interessante serie lezingen te worden voor de aankomende filosoof. 'Wat is waarheid', zei Pilatus ooit spottend, maar hij wachtte niet op antwoord. Dat antwoord hebben talloze filosofen voor en na Pilatus geprobeerd te formuleren. Zo dacht de Griekse wijsgeer Plato (428-347 v.C.) dat de waarheid in de essentie der dingen besloten lag. De menselijke ziel zou voor de geboorte reeds kennis hebben genomen van de ideeën die door zintuiglijke waarneming gewekt kunnen worden. Anders gezegd: het zich herinneren van ideeën van voor het aardse bestaan. Een van Plato's leerlingen, Aristoteles, stelde echter dat juist het oordelende verstand de waarheid reeds spreekt. De wijsgeer Thomas van Aquino dacht dat beide stellingen enige waarheid bevatten en combineerde de ideeën. Zijn metafysica -de waarheid is de overeenkomst van het ding en het verstand- ging de geschiedenis in als het klassieke voorbeeld van waarheid genaamd 'adaequatio rei et intellectus' (overeenstemmming tussen denken en zijn).

fenomenologisch georiënteerden bijvoorbeeld. De existentialisten geloven namelijk in de eindigheid van ons bestaan en dat laat niet toe dat er nog zoiets als absolute theorieën over de werkelijkheid kunnen worden geformuleerd. Aan al deze verschillende opvattingen ligt een -eveneens- verschillende manier van redeneren ten grondslag. In de Angelsaksische filosofie praat men over 'de kat die op de mat ligt', wat zoveel betekent als het onderzoeken van de feitelijke waarheid. Het is tenslotte maar de vraag of onze voorstelling van dingen en de werkelijkheid met elkaar overeenstemmen. Op 6 oktober gaat prof. dr. S. J . Doorman van de Technische Universiteit Delft in op de relatie tussen voorstelling, uitspraak en feitelijkheid. Een andere fi-

losofische betrachtingswijze betoont zich in de zogenaamde 'uil van Minerva'. Prof. dr. L. Heyde van de KUB brengt, voorafgaand aan de lezing van Prof. dr. Doorman, een inleiding op de waarheid van de filosofie zelf. 'De uil van Minerva', ook wel het symbool van wijsheid genoemd door Hegel die vond dat de filosofie er niet was om een stichtelijk verhaal te brengen, te profeteren, of om iets aan te prijzen, maar dat het haar taak was te begrijpen wat 'is'. Deze opvatting spoort met de 'metafysische filosofie', de wijsbegeerte die tot de kem wil doordringen. Vandaag de dag wordt de metafysische filosofie nogal eens ter discussie gesteld want: is waarheid niet te herleiden tot macht of belang ? Of: is ''waar' datgene wat we beslissen of onderling afspreken ? Heeft dan niet ieder zijn eigen waarheid ? Het was Cartesius die als waarheid stelde: 'Ik ben, en dat is onbetwijfelbaar', maar zijn op ervaring berustende uitspraak werd niet door iedereen voor waar aangenomen. Als een belangrijke vertegenwoordiger van een andere denkstroming in de filosofie gold

NETWERK Het potentieel aan filosofisch doordachte 'waarheden' -waarbij vragen aan de orde komen over bestaan, ruimte en tijdsdimensieis uitgegroeid tot een waar netwerk van denkbeelden waarbij scherpe contrasten zich aftekenen. De Angelsaksisch georiënteerde fijosofen stellen bijvoorbeeld dat de continentaal-georiënteerde filosofen beslist niet thuishoren in de 'wetenschappelijke' filosofie. Deze laatste groep zou zich teveel met levensbeschouwelijke vraagstukken bezighouden. De continentaal-georiënteerden op hun beurt zouden analytische filosofen verwijten dat hun 'neo'-positivisme de filosofie vervormt tot louter logica, waarin voor kritische bezinning op levensbeschouwelijke vraagstukken geen plaats is. Er zijn echter ook filosofen die het einde van de metafysiek proclameren, de existentieel-

Eind september start de Interfacultaire Werkgroep Vrouwenstudies met een collegecyclus over de 'Verschuivende betekenissen van vrouwelijkheid'. De cyclus vindt plaats naast het normale programma van vrouwenstudies: inmiddels vier cursussen per studiejaar. Op donderdag 29 september start Marrie Bekker de reeks meteen college over 'Het gekke van mannelijkheid en vrouwelijkheid'.

Univers

ERVARING Amper twee eeuwen later zegt de Duitse filosoof Kant in zijn 'Kritik der reinen Vemunft' dat onze innerlijke ervaring niet mogelijk zou zijn zonder een uitwendige ervaring van buiten ons bestaande dingen. Ruimte en tijd zouden niet aan de dingen zelf toekomen, maar 'in ons gemoed besloten liggen' als twee 'voorwaarden van al onze uitwendige ervaringen'. Een filosoof die liever het zekere voor het onzekere neemt en de twijfel verkiest uitte bannen, is Descartes. Hij trekt alle kennis in twijfel om de onbetwistbare waarheid te p)oneren dat twijfelen denken is, dus dat hij niet kan betwijfelen te denken. 'Ik denk dus ik besta', stelt hij. Deze stelling die als de belangrijkste van Descartes gold was voor de Franse filosoof en schrijver JeanPaul Sartre (1905-1980) uitgangspunt voor zijn filosofie van het existentialisme. Sartre ging uit van de absolute waarheid van het bewustzijn dat zich bewust is van zichzelf. In tegenstelling tot Descartes en Kant ging Sartre er wel vanuit dat 'de ander' een even grote zekerheid was als het 'ik'. 'De mens ontdekt alle anderen als voorwaarde van zijn eigen bestaan' stelt hij in L'existentialisme est un humanisme'(1965). Over de filosofische waarheid in de existentiële fenomenologie, spreekt Prof. dr. B. Delfgaauw (emeritus van de Rijksuniversiteit Groningen) op 13 oktober, onder de aanhef 'Het licht in de looplamp van de nachf. In de existentiële fenomenologie gaat het om de zin van het menselijk bestaan. Is de zin van het bestaan wel te vinden in een van herkomst traditionele ingegeven mogelijkheid als de godsdienst ? En hoe moet de filosofie de mens daarbij ten dienste staan ? Prof. dr. Delfgaauw probeert een antwoord te vinden. Lezingen op 29 september, 6 en 13 oktober, in zaal AZ 7. Aanvang alle lezingen 13.30 uur.

Prof. dr. B. Delf Delfgaauw gaauw (archieffoto)

(NvO)

Vrouwenstudies voor groter pubiieic gro

Met deze collegereeks wil de Werkgroep Vrouwenstudies aan een groot publiek laten zien wat zij zoal te bieden heeft. In het normale studieprogramma lukt dat niet, omdat dit maar door een klein deel van de studenten met een specifieke belangstelling gevolgd wordt. Volgens Alkeline van Lenning van Vrouwenstudies hebben veel studenten en medewerkers een verkeerd beeld van vrouwen^udies. De bedoeling van deze cyclus is om duidelijkheid te verschaffen over de inhoud ervan en om misverstanden en vooroordelen weg te nemen. Van Lenning: 'Teveel mensen menen nog dat vrouwenstudies superfeministisch is.'

Bericeley, die de dingen in de ruimte enkel en alleen als inbeeldingen wilde zien. In zijn boek 'A treatise conceming the principles of human knowledge' (1734) stelt hij: 'Wat zijn objecten anders dan de dingen die we zintuigelijk waarnemen, en wat nemen we waar behalve onze eigen ideeën of zintuigelijke indrukken; en is het niet ronduit tegenstrijdig dat een van deze indrukken of een combinatie ervan onwaargenomen zou bestaan ?'

In de opzet van de cyclus is gekozen voor vier thema's, die laten zien waar vrouwenstudies zich zoal mee bezig houdt. Elk thema komt aan bod in één of twee hoorcolleges en een werkcollege. De colleges of thema's kunnen dus afzonderlijk gevolgd worden, maar studenten kunnnen de gehele cyclus eventueel ook als doctoraalvak laten gelden. Het eerste thema is gewijd aan se"xe-specifiteit en culturele gebondenheid van klachten en neurosen. De eerste spreekster Marrie Bekker gaat na of er verschillen bestaan tussen mannen en vrouwen op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg. Welke

normen en waarden zijn er hierbij in het spel? Specifiekere aandacht zal ze onder meer besteden aan haar promotieonderzoek over autonomie en afhankelijkheid van vrouwen. Afhankelijkheid wordt vaak als oorzaak gezien van allerlei klachten en problemen, terwijl autonomie verbonden wordt met emancipatie. Ook in het college van Alkeline van Lenning over 'De kracht van het kwijnen' komen vormen van neurose aan bod. Van Lenning probeert een parallel te trekken tussen twee vormen van neurosen: de hysterie van vrouwen aan het begin van deze eeuw en de anorexia waar vrouwen in deze tijd aan lijden. Beide ziektes zouden immers beschouwd kunnen worden als een reactie op de beperkingen of eisen waaraan vrouwen zowel toen als nu gebonden zijn. I ne Vanwesenbeeck neemt het tweede thema voor haar rekening over prostitutie en deviantie. In het derde thema gaat het om seksuele identiteit als constructie en ervaring. In het college van Barbara Spoel staan 'meiden' centraal. Hoe wordt er vanuit de

wetenschap en vanuit beleid tegen meiden aangekeken en hoe denken ze zelf over vrouwelijkheid en feminisme? Binnen hetzelfde thema past Angela van Rooij's college getiteld: 'Waarheidsspreken van jonge mensen'. De relatie tussen sekse en arbeid is onderwerp van de laatste twee lezingen. Marei Zwinkels zal eerst ingaan op hiërarchie en sekse op de werkplek, waarna Therese van den Heuvel in het laatste hoorcollege nagaat in hoeverre de veranderende opvattingen over vrouwelijkheid een rol spelen bij de participatie op de arbeidsmarict. Ook de discussies over positieve actie (het voorrang geven aan vrouwen) en de argumenten om vrouwen in dienst te nemen komen aan bod. Enigszins buiten het bestek van deze vier thema's valt de lezing van Helga Geyer over 'De kritiek van de vrouwelijke rede'. In verband met ziekte vervangt Helga Geyer Coosje Couprie die aanvankelijk een college aan schrijfster Margarite Duras zou besteden. De colleges worden gegeven in de periode van 29 september tot en met 22 december, steeds elke donderdag van 15.30 tot en met 17.30 uur in AZ 111. Donderdag 20 oktober ^^'^"'^-

(YT)^

23 september 1988

middelen Het belangrijkste actieprcjgramma in het kader van internationalisering is het Erasmusprogramma (European Community Action Scheme for the IVIobility of University Students), een programma voor samenwerking en uitwisseling van studenten en docenten tussen instellingen voor hoger onderwijs in de lidstaten van de EG, waarbij eventueel het gezamenlijk ontwikkelen van studiemateriaal is voorzien. Daarnaast zijn er de Eurofiese technologieprogramma's ESPRIT en SPRINT, de technologie-projecten hoger onderwijs en bedrijfsleven COMETT en projecten via het Europees Sociaal Fonds. Bij al deze samenwerkingsovereenkomsten streeft de KUB 'naar duurzaamheid, naar voorbeeld met de al bestaande afspraken', aldus het ontwikkelingsplan. Internationalisering is voor de KUB geen nieuw woord. Met Belgische, Britse en Poolse universiteiten bestaan al veel langer vormen van uitwisseling. Maar vooral via het Instituut voor Ontwikkelingssamenwerking(IVO) heeft de Tilburgse instelling in het verleden al aardig wat stapjes in de wereld gezet. De KUB vindt het een onderdeel van haar levensbeschouwelijke grondslag om projecten die verband houden met ontwikkelingssamenwerking te ondersteunen. De KUB wil de onderwijsprojecten in enkele ZuidAmerikaanse landen en in Afrika zoveel mogelijk in het kader van voorwaardelijk gefinancierde onderzoeksprogramma's voortzetten en in het algemeen de stageprojecten in ontwikkelingslanden totSè 10 uitbreiden, het opbouwen van een mondiaal netwerk van ontwikkelingsinstrtuten en de vestiging binnenkort van een sociaal-wetenschappelijk documentatiecentrum bij het IVO.

MOBILITEIT Maar wil de student zo nodig naar het buitenland. Blijft hij o t z i j niet liever dicht bij moeders pappot. De mobiliteit van de Nederlandse student is in vergelijking met studenten uit andere landen gering. Dat bleek begin dit jaar uit een enquête die de krant Le Monde heeft laten houden onder 2700 studenten in zeven Europese landen. Is de belangstelling voor de uitwisseling in Tilburg ook zo klein? Men is geneigd het te geloven als men in deze krant leest dat een stageplaats aan de universiteit van Freiburg voor Tilburg bijna dreigde verioren te gaan bij gebrek aan belangstelling en dat er onder de

Internationalisering Tilburgse studenten niet genoeg animo bestaat voor een uitwisseling met de Leuvense rechtenfaculteit. Prof. A. Jacobs, coördinator van het Erasmus-programma op de juridische faculteit, heeft nu toch negen Tilburgse kandidaten gevonden die een semester in Leuven rechtenvakken zullen volgen. De vakken die men in Leuven loopt moet men daar ook afsluiten met een examen. De Leuvense punten worden opgenomen in de Tilburgse puntenlijst zodat er geen studie-vertraging is. Niet altijd kunnen de zaken zo vlot worden geregeld als tussen universiteiten uit hetzelfde taalgebied. In andere gevallen is de taal vaak een obstakel voor een vlotte uitwisseling. In de tijd van Erasmus toen elke docent en student het universele latijn gebruikte was dit geen punt, maar als Tilburg straks Engelse, Spaanse of Griekse jonge mensen wil ontvangen moet er een speciaal programma in een voor hen begrijpbare taal worden gemaakt. Zonder middelen en extra menskracht kan dat niet.

BEEKSE BERGEN Ook zonder taalproblemen heeft het Erasmus-programma zo zijn kinderziektes. Tilburg is een beetje overvallen door de eerste Leuvense groep zegt A.Jacobs. In juli werd bij de EG bekend dat het rechtenprogramma zou doorgaan en prompt werd vanuit Leuven gebeld dat er eind augustus een groep op de KUB-stoep zou staan. Vijf Belgen zitten in afwachting van een oplossing bij de Stichting Studentenhuisvesting in een huisje in de Beekse Bergen. Twee anderen hebben onderdak gevonden in het oud Mariaziekenhuis. Als gaststudenten willen sporten blijkt dat niet mogelijk zonder het volle jaarbedrag van f.78,- voor een sportkaart te betalen. Men moet in Tilburg en elders sportkaarten per maand, per semester kunnen krijgen, zegt Jacobs.

Het nabije buitenland: Kasteel Arenberg en een deel van de Leuvense buitencampus. Nog meer samenwerking met Leuven (zie ook pag. 10)

Erasmusproject een wassen neus

En dan het meest irriterende aanloopprobleem: de Erasmusbeurs. De Leuvense studenten krijgen een Erasmusbeurs van 400 è 500 gulden per maand. De Tilburgers gaan straks met slechts 700 gulden voor een semester naar het kroegrijke Leuven. Voor A. Jacobs is het verdelingssysteem van de gelden over de Europese landen onbegrijpelijk en ondoorzichtig. Zoook voor drs. A. van Kalmthout die de internationale betrekkingen bij de vakgroep strafrecht coördineert: 'Ook als je programma in Brussel wordt goedgekeurd is dat geen garantie dat er vanuit het Nuffic ook geld wordt toegekend.' In juli kreeg Van Kalmthout uit Brussel de bevestiging dat het straf rechtproject met Leuven, Louvain, Pau en San Sebastian was goedgekeurd. Begin augustus werd hem voor de subsidie-regeling gevraagd de lijst van geinteresseerde studenten door te sturen naar het Nuffic. Dat was onmogelijk want de studenten komen pas in september. Hij heeft dan namen van studenten die vorig jaar interesse toonden doorgegeven, maar de studenten die in september alsnog belangstelling hadden moest hij teleurstellen. Voor de subsidie-aanvraag was het te laat. Maar Van Kalmthout weet nog niet hoeveel elke student van het Nuffic zal krij-

Wetenschap kent geen grenzen Viel in het eerste jaar het aantal goedgekeurde aanvragen met Tilburgse deelname aan het Erasmusprogramma tegen, voor het nu begonnen academisch jaar 1988-1989 zijn bijna alle' Tilburgse'aanvragen gehonoreerd. De belangrijkste zijn die waar Tilburgse faculteiten of vakgroepen de penvoerder zijn zoals het project in het vakgebied psychologie en psychiatrie (Y. Poortinga) waar Tilburg gaat samenwerken met de unrversrterten van Saarbrücken en Aberdeen, het initiatief (van prof. P. Ruys) om in het vakgebied economie samen te werken met de Universitaire Faculteiten St.lgnatius Antwerpen en een project sociaal zekerheidsrecht (van prof. D. Pieters) dat ook vorig jaar al op de rol stond om met 6 andere Europese universiteiten o.a. de universiteiten van München, Athene,Leuven en Dublin studenten uit te wisselen. Verder doet de KUB mee aan een project strafrecht/criminologie met de universiteiten van Leuven, Louvain, Pau en Bilbao; een ander rechtenproject met alweer Leuven en een derde rechtenproject (internationaal recht) met Louvain, Barcelona, Lyon III, Madrid en een Atheense universiteit. Er is nog een samenwerking op vlak van psychologie met o.a. Louvain, Munster, Bilbao, Lille III, een economische met Louvain, Milaan, Bologna en Dublin, en een management studie met Luik, Hasselt, Barcelona en Limerick goedgekeurd. Om hoeveel Tilburgse studenten het hier zal gaan is nog niet in te schatten. Maar er is meer. In het kader van het Comettprogramma dat samenwerkingsprojecten tussen universiteit en onderneming financiert is Tilburg penvoerder van een University Enterprise Training Partnership waar t.z.t. studenten en staf de gelegenheid krijgen deel te nemen aan mobiliteit- en trainingsprogramma's. De KUB, en met name vrijetijdswetenschappen is bovendien penvoerder van een project in samenwerking met KLM/ANWB/HORIZON en universiteiten in diverse landen. (EV)

De Katholieke Universkin 1^2 met een vernieuwd profiel op het veel groten de dan grenzeloze Europese Gemeenschap verschijn J Als de Nederlandse ur)Hus ook de KUB een rol van betekenis willen spelen e orkest dan zullen ze vóór de integratie sterk moeten wfi in eerste instantie door in eigen huis de kwaliteit m onderzoek te verbeteren. Daarnaast moet ook aanbesteed aan de internationale mobiliteit van studentenm'de daaruit voortvloeiende geestelijke verrijking. Eéfierspectief van het magische jaar 1992, wafoinnen de Europese Gemeenschap vrij verlam, goederen en diensten en dus ook van brains best^Jieeft in het zogenaamde HOOP 1988 (Hoger Ontmoek Plan 1988) zelf een aantal denkbeelden oniklë instellingen gevraagd hun ontwikkelingsplannen wende vier Jaar In functie van het Europa van de toekut^n. Volgens het KUBontwikkelingsplan 198St^ vijf procent van de eerste fase studenten met een diploma een deel van de studie in het buitenland^ EG hanteert 5procent als norm. Dat zouden dan ^ KUB- studenten zijn en een even groot aantal buitetep zou in datJaar aan de KUB studeren. Om damn moet de uitwisseling Jaarlijks stap voor stap igroeien. Een prestigieuze onderneming. Is er volé^TilburgP

^ S gen. Bij de goedkeuring in Bruss*ars. J . Van Lith, coördinator van 'het totaalbedrag afgesproken voofiefeis Magnusproject' -een eerste voor Tilen docentenuitwisseling of atg goedgekeurd Erasmusproject met de maar het is aan de landelijke coc|TOmischefaculteiten van Louvain, Lyon, instantie om dat geld te verdeleil j e , Barcelona en Madrid- heeft kritiek ling gebeurt volgens alle coC jNederlandse beurzenpolitiek van het eveneens ondoorzichtig. Daa«| de instantie die de goedgekeurde nogal wat verschillen per land, u us-projecten met EG-geld subsidieert. project. ' Dit eerste jaar was een ramp. Wij In het Europees Parlement wej 1 een student moeten uitsturen naar ongelijke behandeling bij Erasnf naar dat is grandioos mislukt dank zij vragen gesteld ondermeer dij [ vreemde maar typisch Nederlandse mevr. Maij-Weggen. Zij steil atie van-beursbeleid. Hier werd de '...een aantal EG-landen (o.al 1 ten top gedreven doordat het Nufeen lagere beurs uitkeren om f beurs beschikbaar stelde van -schrikt denten de kans te geven naarh^ 1 ECU (ongeveer f. 170) voor het verte gaan.' 1 een semester in Lyon. 'Van Lith wei-

gerde de administratieve afwikkeling van dit programma voor deze student omdat hij het beurzensysteem zo idioot vond. Indien Nederland bij de verdeling van de fondsen te weinig kreeg had het nee moeten zeggen. In het andere geval werkt het over teveel hoofden verdelen van het beschikbare geld contra-productief. In een ander uitwisselingsproject van telkens tien studenten tussen de rechtenfaculteiten van Luik en Tilburg stuurt Luik slechts drie studenten, maar ze krijgen wel elk 1000 ECU voor drie maanden. In België kan de universiteitautonoom selecteren. 'Hier raapt het Nuffic alle aanvragen bij elkaar en bepaalt dan langs zeer mysterieuze wegen de hoogte van de bedragen,' aldus Van Lith. In het tweede jaar van het Erasmus programma lijken deze toestanden niet meer te zullen voorkomen: 824 ECU krijgt de Tilburgse student die dit jaar in het kader van Carolus Magnus naar Lyon vertrekt. In de meeste andere EG-landen liggen de bedragen hoger, maar ook dan is zo'n bedrag relatief. Neem nu een Griekse student. Die krijgt wel 1000 ECU, maar Griekenland is een goedkope uithoek van de Gemeenschap dus dat geld is zo op aan reizen en verblijven in een duurder land. Volgens Petra van Dijk van het Nuffic zijn de lage Erasmusbeurzen dit academisch jaar van de baan. Elke student of docent krijgt een basisbeurs van 800 ECU. In Tilburg en in de restvan Nederland lijkt de belangstelling groeiende. Het feit dat het beursbedrag aan de lage kant is doet veel studenten twijfelen, maar omgekeerd is het ook waar dat het beursbedrag zo laag is omdat er zoveel aanvragen zijn en het Nuffic elke aanvraag wilde honoreren.

DOCENTEN Ook voor de docenten zijn er problemen. Van Lith ervaarde dat het voor docenten

Geen studenten voor Freiburg De juridische faculteit is op zoek naar studenten die stage willen lopen bij het Max Planck Instituut in het Duitse Freiburg. De afgelopen week ging het even het gerucht dat de KUB deze stagemogelijkheid dreigde te verleizen bij gebrek aan deelnemers, maar volgens drs. A . M . van Kalmthout is er geen enkele reden tot paniek. Het concrete probleem' is wel dat nog niemand zich heeft gemeld om volgend jaar drie maanden te werken bij 'het onderzoeks- en documentatiecentrum op het gebied van strafrecht'. De KUB en het Max Planck Instituut zijn nu een jaar bezig met dit experiment, waarbij studenten die strafrechtsvergelijking, penitentiair en/of internationaal strafrecht gevolgd hebben, onderzoek kunnen doen In Freiburg. In december zullen zes studenten daar ervaring hebben opgedaan. Voor 1989 zijn er echter nog geen kandidaten, terwijl het 'exclusieve' contract aan het eind van dat jaar afloopt. Het - tijdelijke - gebrek aan belangstelling is volgens Van Kalmthout te wijten aan de onbekendheid van deze stage. Hij benadrukt dat deelnemers tot nu toe zeer enthousiast zijn. Het experiment zou verder zo goed in de smaak vallen dat andere landen het idee willen overnemen. (PvD) Voor meer informatie raadplege men drs. A. M. van Kalmthout (kamer B928) of de juridische studiegids.

zeer moeilijk is om een maand of langer vrij te maken om aan zo'n programma deel te nemen. Aan dit probleem wordt gesleuteld. Tot zijn verbazing stelde hij vast dat de Bmsselse administratie wel geld vrijmaakte voor de studentenuitwisseling maar niet voor de uitwisseling van docenten. Ook bij andere projecten zouden gelijkaardige ervaringen zijn. Prof. D. Pieters krijgt wel geld voor de docentenuitwisseling maar ook hij ervaart moeilijkheden met het vinden van docenten die zich een maand of langer vrij kunnen maken. Docenten willen wel voor kortere periodes komen, maar dan krijgen ze geen ondersteuning van het Erasmusprogramma. Verdef- is er de voorbereiding van de projecten en het maken van de programma's. De Erasmusbeurzen voorzien alleen in de dekking van de marginale kosten. Voor salariskosten is geen dekking. Docenten en coördinatoren doen dit werk nu tijdens de werktijd of in hun vrije tijd. Volgens Sylvia Kokhuis van Buro Buitenland moet er per faculteit een vaste coördinator komen voor alle internationale betrekkingen en dat moet niet iemand er zo even bij doen. En dan is er het eeuwige probleem van de bureaucratie. Van Kalmthout:' Een Erasmusproject loopt over veel te veel schijven. Dat loopt via Brussel, via een aparte commissie die de aanvragen beoordeelt. Ondoorzichtige stmcturen, ondoorzichtige beslissingen die niet voor enig beroep vatbaar zijn.' Ondanks alle aanloopproblemen is Van Lith 'blij dat bijna iedereen in Tilburg er kennelijk achter gekomen is dat het noodzakelijk is om internationale relaties op te bouwen'. Maar hij spaart zijn kritiek niet. Voor de huisvesting van docenten en studenten heeft men de problemen al een jaar geleden zien aankomen . Men moet toch proberen voor dit soort programma's specifieke huisvesting te vinden. Buro Buitenland moet als ondersteunende dienst de nodige middelen en faciliteiten krijgen om die stroom van gaststudenten en docenten op te vangen. Verder moet er met nog meer voortvarendheid weri< worden gemaakt van een 'centmm voor internationale studies' waar een aantal internationale activiteiten gebundeld worden. Er wordt aan gewerkt maar volgens Van Lith zou dit project wel in een stroomversnelling mogen raken. Tenslotte zijn vooral de programma's die men hier kan volgen bepalend. Die programma's moeten ook voor niet nederiandssprekende studenten zo aantrekkelijk worden aangeboden dat mensen specifiek naar Tilburg willen komen. Hebben vve daartoe de nodige expertise is huis? Van Lith: ' A b wij onze economen en juristen naar het buitenland willen sturen, moeten we er ook voor zorgen dat hier in huis docenten zijn die de nodige expertise en middelen hebben om er voor te zorgen dat buitenlandse studenten hier ook daadwerkelijk naartoe willen.' Hij ziet hier liefst eigen programma's en 'geen rondreizend docentencircus'. Als Tilburg over drie jaar, in 1992, vijf procent, het streefcijfer van de EG, en dat zijn vijfhonderd studenten naar het buitenland wil sturen en evenveel studenten wil ontvangen dan zal er heel wat moeten gebeuren. Met voldoende middelen is dat geen groot probleem, maar die middelen zijn er niet. Van Lith:' Of je betaalt de student van a tot z en dan kan hij overal terecht of je wisselt uit met gesloten beurzen, maar dan moeten wij hier een aantrekkelijk verblijf creeën en aantrekkelijke programma's op stellen.' Dat is een uitdaging en Tilburg moet de organisatie daarvan niet onderschatten. Het blijkt nu duidelijk dat de instellingen die er als de kippen bij wilden zijn om in Brussel een graantje mee te pikken uit de Erasmuspot nu thuis diep in de buidel mogen tasten om de inter-

nationalisering waar te maken. Van Kalmthout: 'Je kan prachtige ideeën ontwikkelen maar als daar geen infrastructuur en middelen voor ter beschikking komen en als er een geweldige hoop bureaucratie bovenop komt dan sterft het Erasmusproject voor het enige schoonheid heeft gekregen.' De kost gaat ook hier de baat vooruit. De aanloopkosten voor huisvesting, materiaal en infrastructuur moeten worden genomen. 'Als je de mond vol hebt over internationalisering maar niet de personele en financiële consequenties wil nemen dan slaat het als een boemerang terug en je maakt je in Europa belachelijk,' zegt Van Kalmthout. Buro Buitenland is qua bemanning niet toegerust op de Europese toekomst. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering mag niet volledig worden overgelaten aan de docenten. 'Als ik in het buitenland kom, word ik ontvangen, krijg ik een maaltijd aangeboden, in Pau heeft de universiteit logeerruimte voor bezoekers. Kortom ik krijg er de indruk dat men bezoek op prijs stelt. Je moet als gastheer optreden. Als ik zie hoe klungelachtig wij nu mensen uit het buitenland opvangen. Hier heb je altijd moeite om nog wat geld te vinden om mensen op een fatsoenlijke manier binnen te halen. Wij zijn nog onvoldoende op dit soort ontwikkelingen ingespeeld en dat kost geld,' aldus Van Kalmthout. Volgens hem moet er nu snel een stimuleringsfonds komen. De wetenschap moet weg uit de inteelt, uit de beklemming van de kleine circuits. 'Dat geldt zeker voor Nederiand dat een klein land is en waarbij wij juist door onze introverte houding vaak denken dat hier de wijsheid tot het hoogste niveau gestegen is. Dit is benauwend en niet inspirerend,' zegt Van Kalmthout. De confrontatie met andere culturen kan wel de nodige inspiratie brengen. Dat wist men al ten tijde van Erasmus.

Prof. A. Jacobs: Beurzensysteem, onbegrijpel en ondoorzichtig.

LEZEN

~wm

Simplex et idiota 'In Frankrijk bij de stad Le Mans zijn in de 1 lucht kuddes grazende geiten waargenomen. | Opnieuw blijkt dat er, evenals op de bodein van de zee, een rijk in de lucht bestaat: wij leven in een middenwereld. Boven Italië is koning Theodorik met zijn ruiters waargenomen. Boven Engeland is bij volle maan de jachtstoet van koning Arthur te zien. Er zijn mensen die met deze luchtjagers gesproken hebben. Ook zijn daar in het eerste regeringsjaar van hun koning Henricus omstreeks het middaguur strijdende luchtlegers waargenomen. En kort geleden nog zagen Engelsen die uit de kerk kwamen het anker van een wolkenschip boven hun hoofd hangen. Een schepeling, die naar omlaag klom om het te lichten, werd door hen beetgegrepen. Hij kon in onze lucht eveimün ademhalen als de vismens Nicolaus Papa, en stikte. Luchtschepen worden eveneens, en al sinds eeuwen, in Frankrijk gezien, te weten bij Lyon. Volgens de bemanning, die af en toe uitstapt om te foerageren, zijn ze afkomstig uit het land Magonia. Dit bevindt zich niet op aarde.' Is dit een fragment uit een middeleeuwse kroniek? Was het maar waar, het is meer boerenbedrog uit 1988 dan de wereld vol angst en waan, honger en fantasie van het jaar des Heren 1195. Het nieuwste boek van Helene Nolthenius is en poging nader te komen tot die onbegrijpelijke middeleeuwse heilige. Sint Franciscus van Assisië. De schrijfster wilde, en terecht natuurlijk die dingen zijn definitief uit de tijd, geen hagiografie schrijven. Wij schrijven niet meer op onze knieën. Maar ze wilde Franciscus ook niet 'als klassebewuste oecumenische, dienstweigerende, ecologische welzijnswerker' portretteren, hoewel ze begreep dat hij zó uitstekend in de markt ligt. Maar behalve de naam, zegt ze, heeft zo'n figuur met de middeleeuwse armoedzaaier

Franciscus meer niet gemeen. Nolthenius koos dus, en alweer terecht me dunkt, voor een derde weg, het plaatsen van Franciscus in zijn tijd. Merkwaardig genoeg doet ze alsof dit iets aparts is, maar in 1894 verscheen al Paul Sabatiers Vie de St. Frangois waarin hetzelfde gebeurde.' De wijze waarop Helene Nolthenius het doet is ook niet nieuw. Al Jacob Burckhardts meesterwerk over de renaissance maakt voortdurend gebruik van allerlei kronieken, eigentijdse berichten, brieven etc. Het beeld dat je met dat materiaal kunt oproepen is dan ongemeen levendig en boeiend. En als je dan nog zelf heel boeiend weet te schrijven, en dat kan ze, en de beschikking hebt over een bewonderenswaardige grote kennis van zaken, dan ontstaat een heel aantrekkelijk boek. Fijn om te lezen; beroerd om te recenseren. Zoals zovelen moest ik destijds naar Italië, naar Florence, omdat ik Duecencento en Renaissance in mei van Helene Nolthenius gelezen, verslonden, had. En ook dit nieuwste boek heb ik met veel plezier gelezen maar, en het moet maar gezegd, de methode waarvan mevrouw Nolthenius zich bediende deugt niet.

Ze laat het voorkomen dat zij pas in het derde deel, een commentaar op de beide voorafgaande delen aan het woord komt. Daarvoor lezen we eerst een soort kroniek van het dal van Spoleto rond 1200 en daarna een kroniek van het leven van Sint Franciscus.

V/ii

/

Sint Franciscus

Maar beide zijn producten van de hand van de schrijfster zelf. Het allegaartje over het middeleeuwse geloof aan lucht-, aard- en zeebewoners komt uiteraard in deze vorm nergens voor, en kan door geen bewoner van het dal van Spoleto ooit zo geschreven zijn. Dat laconieke stijltje is modern, de behoefte om dingen, die voor de middeleeuwer vanzelfsprekend waren, aan ons eens duidelijk uit te leggen is modern, en het beeld van de middeleeuwer als bijgelovige sukkel is modem. En dan, laat de luchtschepen van Lyon en de vismens Nicolaus Papa daar: wisten de burgers van Assisië echt ook al van de engelse Arthurverhalen? Of staan die daar slechts omdat ze in onze tijd zo bekend zijn geworden. En dat bericht over koning Theodorik? Die koning was toen al zeven eeuwen dood en de bron van het verhaal, paus Gregorius de Grote al zes. Dit is ontoelaatbaar gerommel.

Samenwerking tilburg-Leuven Al enige jaren heeft de Tilburgse universiteit een band met de Kathoiie/<e Universiteit Leuven (KUL) in België. Regelmatig zijn studenten en docenten van beide universiteiten in eikaars collegezalen te vinden als gevolg van uitwisselingsprogramma's. Op het ogenblik is een raamovereenkomst tussen KUB en KUL in de maak waarin deze oude samenwerkingsvormen opnieuw worden bezegeld. Daarnaast moet de samenwerking op het gebied van onderwijs en onderzoek een nieuwe impuls krijgen. De bestaande uitwisselingsprogramma's waren vooral bestemd voor studenten en docenten strafrecht en sociaal recht. Het ene jaar bracht een Tilburgse delegatie een bezoek aan Leuven, het jaar daarop was het de beurt aan de KUB gastheer te spelen. De samenwerking tussen de twee universiteiten kwam in een ander licht te staan door het streven naar integratie binnen de Europese Gemeenschap. Eind 1987 keurde het Europees Parlement hetzgn. Erasmus-programma goed. Tilburg en Leuven hebben nu samen een aantal aanvragen ingediend in het kader van het Erasmus-programma. Daarvoor sloten de beide universiteiten alvast een deelovereenkomst. Dit in afwachting van de definitieve raamovereekomst tussen KUB en KUL, waaraan op dit moment de laatste hand wordt gelegd. Een Erasmus-project van de beide rechtenfaculteiten is inmiddels goedgekeurd en dit studiejaar van start gegaan. Elk jaar mogen tien Leuvense studenten met een ErasmusUnivers

beurs een semester in Tilburg studeren en tien KUB-studenten in Leuven. Op het ogenblik zijn er al zeven Belgische studenten in Tilburg. Doordat de wervingscampagne in Tilburg verre van optimaal was, slaagde men er vooralsnog niet in Tilburgse rechtenstudenten te interesseren voor een verblijft in Leuven, (zie ook middenpagina) Een ander Erasmus-project waar KUB en KUL samen aan deelnemen betreft een cursus 'Sociale Zekerheid binnen de Europese Gemeenschap'. Van Tilburgse zijde is prof. dr. D. Pieters nauw bij dit project betrokken. Pieters studeerde zelf in Leuven en doceert sinds drie jaar sociale zekerheidswetenschap aan de KUB. Pietets: 'Het programma 'Sociale Zekerheid in de Europese Gemeenschap' is een programma volgens het zgn. concentratieprincipe. Dat betekent dat studenten van een aantal universiteiten drie maanden lang op een van die instellingen een intensieve cursus zullen volgen. De eerste keer zal de cursus over sociale zekerheid in Tilburg wor-

den gehouden, en wel in het eerste kwartaal van 1989. De volgende keer zal dezelfde cursus in Leuven worden gehouden en daarna weer ergens anders. Er zullen die eerste keer studenten aan deelnemen uit Leuven, Tilburg, München en Athene. Ook de docenten zullen van die universiteiten komen en daarnaast uit Newcastle, Dublin en Edinburgh.' Van deze laatste universiteiten, die wel meedoen aan het Erasmus-project, zullen er vooriopig geen studenten deelnemen aan de cursussen. Reden daarvan is dat de cursussen niet in de bestaande programma's van die instellingen zijn in te passen. Pieters: 'Dat is ook bij ons een probleem. Er moet aan de cursus een bepaalde studiebelasting worden toegekend die mee kan tellen voor de totale studie. De cursus moet dan ook niet gezien worden als een extraatje, maar als een keuzevak.' De samenwerking tussen KUB en KUL bij het Erasmus-programma leidde tot nóg een ander gezamenlijk project. Beide universiteiten willen namenlijk een zgn. Europees studiejaar opzetten. Studenten van buiten Europa kunnen daarin engelstalige colleges volgen over het onderwerp Europese integratie. Tilburg en Leuven bekijken nu hoe die cursussen het best opgesteld kunnen worden zonder dat men daarbij in eikaars vaarwater raakt. Een volgende deelovereenkomst tussen KU B en K U L, die al enige tijd geleden werd gesloten, spitst zich toe op economisch onderzoek. Als gevolg daarvan is de Leuven-

Hetzelfde gebeurt in het deel over de heilige zelf. Nergens is duidelijk wat citaat is, wat commentaar of parafrase van de schrijfster. Sla het verhaal op bladzijde 186 over de arts die bij de heilige blijft maaltijden eens-op in broeder Leo's Speculum Perfectionis dan merk je a. dat de schrijfster een stukje uit de tekst losgesneden heeft en b. terwijl we dezelfde editie gebruiken de tekst nogal afwijkt. Haar vertalingen zijn meer vertellingen en ze maalt er zo weinig om dat dezelfde tekst herhaaldelijk weer anders vertaald blijkt te mogen worden (vgl. p. 66 en 69 of p. 260 en 261). Soms, bv. op bladzijde 64, gebruikt ze zelfs in plaats van een bron geen bron. De tien regels over de kroning van Otto IV gaan terug op een verouderd, honderdvijftig jaar geleden geschreven, romantisch geschiedenis boek. De daar gegeven scheve voorstelling van zaken wordt nog verder scheef getrokken door het bericht tot ongeveer éénvijfde van haar lengte in te dikken en het aan te vullen met een viertal details van eigen vinding. Die laksheid op het gebied van strenge methode wreekt zich uiteraard ook in het derde deel, haar commentaar. Dat de heilige het kapittel met Pinksteren samen liet komen heeft te maken met zijnridderideaal.Ook de ridders kwamen dan bijeen. Met hetzelfde gemak zou het haar ingevallen zijn dat het kapittel samenkwam op Pinksteren vanwege de H. Geest. Volgt een verhaal over de spiritualiteit van de franciscanenen het verband met abt Joachim. En alweer met gemak had haar kunnen invallen dat het lenteweertje rond Pinksteren uitnodigend was voor bijeenkomsten. Dan volgt een verhaal over het practische van de franciscanen. Op zo'n manier zijn veel verhalen te verhalen. Maar het is geen manier. Charles Vergeer

EQ

Helene Nolthenius: Een man uit het dal van Spoleto, Franciscus tussen zijn tijdgenoten. Uitg. Querido, Amsterdam. se prof.dr. A.F. Barten benoemd tot directeurvan het Center for Economie Research (CentER) dat per 1 september haar werkzaamheden gestart heeft. Barten, die in Amsterdam economie studeerde en via het Centraal Planbureau en het Economisch Instituut van professor Theil te Rotterdam in Leuven terecht kwam, heeft aan de KUL al de nodige ervaring opgedaan met het organiseren van economische onderzoeksprogramma's. Hij zal voor twee jaar in Tilburg blijven. De overeenkomst tussen KUB en KUL over economisch onderzoek spreekt letterlijk van 'het stimuleren van economisch onderzoek en de vorming van de daarbij werkzame onderzoekers'. Daarbij gaan de gedachten vooral uit naar het organiseren van gemeenschappelijke colloquia, de uitwisseling van sprekers, de coördinatie van uitnodigingen aan buitenlandse sprekers en het gezamenlijke ontwikkelen van computerprogramma's. Van Tilburgse zijde is het CentER verantwoordelijk voor de gezamenlijke activiteiten . Het heeft daartoe al een vijftal vaste medewerkers (members) aangesteld die onderzoeksprogramma's zullen leiden, voornamelijk op het gebied van macro-economie en toegepaste econometrie. Naast deze members zullen er 'fellows' worden uitgenodigd die voor een aantal maanden aan het CentER vertxjnden zullen zijn en 'visitors' die enkele weken in Tilburg zullen blijven. Men streeft er overigens naar, zowel wat de members betreft als de fellows en visitors, mensen van verschillende nationaliteiten aan te trekken. (HvdH)

23 september 1988

CULTUUR

Sowjetkunst heet van de naald In leegstaande parkeergarages onder sombere Moskouse flats vond hij de alternatieve kunstenaarskolonie. Doodgezwegen en ontkend door een ieder die zijn pad in Moskou kruiste. Ze drinken alleen maar thee, hebben geen draad aan hun lijf en zijn 24 uur per dag bezig met hun nieuwe kunst. In december 1987 ging Leopold Manche samen met Pauline Michgelsen, medewerkstervan het Cultureel Bureau Rusland (CIRC), in Moskou op zoek naar kunstenaarsinitiatieven. Zij werden verwezen naar de officiële kunstenaarsbond en kwamen tenslotte terecht bij het kunstenaarscollectief 'Hermitage'. Een groep van zestig betrekkelijk jonge beeldende kunstenaars, die opgroeiden ten tijde van Chroesjtjov, maar hun ogen niet gesloten hielden voor wat erin het Westen omging.

fQ

RANTSOEN

Manche: 'Vorig jaar organiseerde het Studium Generale van de Technische Universiteit Eindhoven een lezing over de Perestrojka en de Glasnost. Ik vroeg me af welke invloed die twee begrippen hadden op de Russische cultuur. Via de Russische ambassade kon ik gratis een tentoonstelling krijgen van Sowjetkunst uit de 70er jaren, maar dat was niet wat ik zocht. In Moskou vond ik schilderijen en objecten die buiten het officiële circuit vallen, avantgardistische kunst heet van de naald.'

REVOLUTION BY CULTURE

^?-'

Het Moskouse culturele leven bruist weer, nadat er jarenlang met mondjesmaat experimentele kunstvormen werden voortgebracht. Er voltrekt zich een 'revolution by culture' die gelijk oploopt met de politieke en economische veranderingen, vindt de Russische dichter Andrej Voznesenkij. De termen avantgarde en underground behoren tegenwoordig net als perestrojka en glasnost tot de Russische turbotaai. In het begin van deze eeuw zorgt een culturele explosie voor een scala van expressionistische stijlen in de Sowjet Unie. Het suprematisme, constructivisme, cubofuturisme, rajonisme, neoprimitivisme en de utilitaire kunst vinden niet alleen weerklank in eigen land, de stromingen beïnvloeden binnen onafzienbare tijd heel Europa. Kunstenaars als Malevitsj, Tatlin, El Lissitzky, Kandinsky en Chagall onderhouden nauwe ban-

iMTA>K

lliollanil

HERMITAGE ^""^

Georgij Ostretsov

Hoewel we dagelijks op de hoogte worden gehouden van de politieke en economische veranderingen in de Sowjet Unie, is de berichtgeving over de culturele vooruitgang minimaal. Leopold Manche van het Eindhovense Studium Generale besloot daar wat aan te doen. Hij nam poolshoogte in de Moskouse kunstscene en kwam terug met de 'Nieuwe Russen'. Van 22 september tot en met 17 oktober ruimt het Studium Generale van de KUB de aula voor hun werk in.

Hermitage in Tilburg den met Het Bauhaus en De Stijl. Ze wisselen werk uit en geven elkaar opdrachten. Ook na de revolutie in 1917 krijgen schildere, beeldhouwere en architecten aanvankelijk alle vrijheid hun ideeën te verwezenlijken. Hoewel kunstenaars en politici op één lijn staan in hun streven naar de afrekening met het eeuwenlange tsarenbewind, wordt de kunst al snel aan banden gelegd. Na een korte opleving van de proletkunst (proletarische kunst) zet Lenin voorgoed een punt achter expressionistische uitingen. Volgens zijn materialistische theorie dient kunst een weerepiegeling te zijn van de weri^elijkheid. Slechts de realiteit is de bron van alle kennis, dus ook van alle kunst. In 1932 wordt het sociaal realisme tot officiële kunst verheven. Expressionistisch werk verhuist naar de zolder en kunstenaare sluiten zich aan bij de kunstenaarsbond of vertrekken naar het buitenland. De destalinisatie onder Chroesjtjov brengt enige hoop voor de dissidente kunstenaars. Ondanks diens afkeer voor non-conformistische kunst, wordt het de kunstenaare weer mogelijk gemaakt Westerse kunst te zien en hun eigen weri< te exposeren. Maar wanneer Chroesjtjov in 1962 buitenzinnig van woede een nonconformistische tentoonstelling in een Moskouse manege veriaat, zijn de kunstenaare weer een illusie armer.

STROOMVERSNELLING Pas in de jaren '80 steken kleine groepjes of-

r 1988

'Hermitage' bestaat uit schildere, critici, architecten, fotografen en cineasten die met hun werk een frisse wind willen laten waaien door het ingeslapen Russische publiek. De stijlen van de Hermitagekunstenaare verschillen hemelsbreed van elkaar. Sommigen produceren puur sociaalrealistisch werk, maar dan met een ironische ondertoon, anderen zijn geïnspireerd door hun voorvadere Tatlin, Chagall en Kandinsky. Je herkent futuristische invloeden, surrealisme, conceptuele kunst, maar ook nieuwere stromingen als geometrische abstractie, hyperrealisme en kinetische kunst zijn volop aanwezig in de beeldende kunst.

Ook perestrojka in de mode.

ficieuze kunstenaare weer de kop op. Zij organiseren op kleine schaal APTART, eenkamerexposities, die maar voor een beperkt publiek te bezichtigen zijn. Het 'Nieuwe Denken' van Gorbatsjov betekent een erkenning van deze groepjes, die zich nu kunnen verenigen. Het culturele leven van Moskou en Leningrad komt in een stroomverenelling terecht. Er is volop ruimte voor tentoonstellingen, conserten, modeshows en experimentele theatervoorstellingen. Het grijze straatbeeld wordt steeds bonter door de heuse punks, die nu zonder schroom door de steden paraderen, en de hypermoderne ASSA-mode waarin menige avantgardistische jongeling zich beweegt. Ruimtes waar nu vrij geëxposeerd mag worden puilen uit van de bezoekere. Bij concerten, poëzie-avonden en altematieve modeshows loopt het storm. Het kunstenaareleven ontwikkelt zich in sneltreinvaart en kunstenaareverenigingen schieten als paddestoelen uit de grond. Eén van de meest vooruitstrevende verenigingen is 'Sad Ermitazja' ofwel 'Hermitage'. Evenals de politiek bedient zij zich van een nieuwe taal, een visuele taal. Met het gelijknamige, wereldberoemde Leningradse museum heeft deze groep overigens niets te maken. De vereniging werd in december 1986 opgericht door Leonid Bazjanov en genoemd naar een Moskous pari< dat eens de belangrijkste cultuurcentra van de stad herbergde.

Leopold Manche ziet duidelijk overeenkomsten tussen 'Hermitage' en de Nederlandse avantgarde. Volgens hem lopen de huidige Russische expressievormen synchroon met die van bijvoorbeeld het Eindhovense kunstenaarecollectief 'De Fabriek'. Manche: 'Hennitagekunstenaars als Ostretsov, Filatov en Fonin die op de tentoonstelling 'Hermitage in Holland' te zien zijn vinden hier hun equivalenten in Bert Hermens, Nico Molenkamp en Jan v.d. Berg. Beide collectieven hebben iets geheimzinnigs, iets verbodens. 'De Fabriek' is een kraakpand dat ik bezocht toen de Mobiele Eenheid op het punt stond het gebouw te ontmimen. Ik moest me een weg banen door een cordon M.E.ere om binnen te komen. Toen ik vorig jaar in de ijzige kou een bezoek bracht aan de ateliere van een aantal Hermitagekunstenaars was het pand omsingeld door een legertje argwanende K.G.B.-agenten. Die overeenkomst trof me, hoev/el het leven van het Nederiandse alternatieve kunstcircuit natuuriijk veel menswaardiger is ondanks de opgeheven B.K.R.-regeling'. Voor officieuze kunstenaare is het bestaan nog altijd zwaar in Moskou. Het Russische ministerie van Cultuur heeft jaariijks slechts 4000 kilogram verf te verdelen. De eersten die in aanmerking komen vooreen rantsoen zijn de leden van kunstenaareljonden en de kunstenaare met een academische opleiding. De rest moet zich behelpen met overschotten en afvalprodukten. Het is dan ook niet zozeer de kwaliteit of het vakmanschap dat de altematieve kunst zo bijzonder maakt, maar meer de originaliteit van de ideeën erachter. Die zijn dan ook doorelaggevend voor Manche geweest om de kunst hiertieen te halen. De expositie 'Hennitage in Holland' bestaat uit 21 wericen waaronder een aantal drieluiken en een object. Er hangen onder meer expressionistische doeken van Kolja RIatov (37), propagandakunst meteen knipoog van Georgij Ostretsov (20) en constructivistisch aandoend weric van Yoery Petroek (37). Nadat de expositie in januari van dit jaar op de Technische Univereiteit Eindhoven hing, hebben de meeste univereiteitssteden kunnen genieten van de nieuwe Russen. Tot half december blijven de wert<en in Nederland. Daarna komen ze tijdelijk in hét Europees Pariement in Straatsburg te hangen. België, Duitsland en Engeland hebben ook interesse getoond in de expositie. 'Hennitage in Holland' is vanaf deze week gratis te bezichtigen in de ruimte voor de aula van de KUB. Er is een prachtig vormgegeven catalogus bij verschenen, die een duidelijk beeld geeft van het hedendaagse culturele leven in Moskou. Jutta Chorus

23 s e p t e m b e r 1988

Afgestudeerd? Zie dan bij ons hoe elektronica de papierwinkel verdringt. Doctoraal bedrijfseconomie? Als u een car rière in de accountancy ambieert, kunt u b Price Waterhouse in aanraking komen met een wondere wereld van moderne technologie. Dat is geen toeval. Het accountants vak is sterk aan verandering onderhevig De computer deed zijn intrede waardoor veel saai, routinematig werk verdween. Price Waterhouse staat vooraan Dii \ deze ontwikkelingen. Dat komt ener zij d ^ ^ door de aard van onze cliëntenkring. De analyse met behulp v£m analytische technieken meeste daarvan beschikken over een volledig staat centraal in onze controlebenadering. geautomatiseerde administratie die zich Het is deze combinatie van interessante uitstekend leent voor moderne controlewerkkring, samen met uw postdoctorale stutechnieken. die voor accountant, die u doet uitstijgen Anderzijds is Price' Waterhouse een boven de grauwe middelmaat. vooraanstaand ontwikkelaar van geavanDaarnaast stellen wij u in staat u^v ceerde systemen. Veel van onze software studie succesvol af te ronden. Er zijn goede programma's schreven geschiedenis. Zoals regelingen om colleges en lessen te volgen en het veelzijdige APSS softwaresysteem voor tentamens en examens af te leggen. audit support. Uw honorering behoort tot de beste op Vanzelfsprekend is EDP-auditing bij ons vakgebied. Dat geldt eveneens voor het Price Waterhouse ingeburgerd, evenals het aanvangssalaris. Tevens zijn er aantrekkelijke gebruik van de Personal Computer. Risico-

secundaire voorzieningen als auto- en studievergoedingen. Ambieert u een werkkring bij Price Waterhouse? Neemt u dan contact op met Ester Daniels, Koninginnegracht 8, 2514 AA 's-Gravenhage. Telefoon (070) 108 308. Price Waterhouse in Nederland maakt deel uit van de wereldwijde Price Waterhouse organisatie van accountants, belastingadviseurs en management consultants, met kantoren in meer dan 100 landen.

Price Waterhouse Nederland ^ P ACCOUNTANTS

Koninginnegracht 8, 2514 AA Den Haag. Tesselschadestraat 18-22,1054 ET Amsterdam. Mr H F. de Boerlaan 64, 7411 AK Deventer Schouwburgplein 30-34, 3012 CL RotterJai

WERKEN IN HET BUITENLAND Zoekt u een voor langere of kortere tijd een baan in het buitenland? Dan is dit het boek dat u zoekt, boordevol informatie over werken in de metaal- en olie-industrie, als chauffeur, leraar, au-pair, reisleider, in de horeca, als tuinman of fruitplukken in Frankrijk en de USA, maar ook als fotomodel of mannequin. Werken op boerderij, kibboets of op cruise-schepen. Het boek bevat tevens een sollicitatieformulier. Als u in het buitenland wilt gaan werken moet u dit boek hebben.

'Het verschaft informatie over klimaat, woon- en leefomstandigheden, werktijden, etc. Bovendien vindt u in dit boek de adressen van ongeveer 1000 ondernemers en arbeidsbemiddelingsbureaus. Ëestel dit informatieve boek nog vandaag! D Gratis brochure D Boek: 'Arbeit im Ausland' Prijs: ƒ 5 9 , EUROPA BOKFÖRLAG AB Postbus 2014, S 133 02 Tyresö, Zweden P.S.: Wij bemiddelen niet in werk!

MOETEEN EERSTEJAARS MET DE BILLEN BlDCfT? Neeni Geen medische selectie voorie ziekte kostenverzekenng De SSGZ accepteert ongezien alle eerstejaarsstudenten (aan universiteiten, HBO of MBO instellingen) onder de 27 )aar die zich wensen te verzekeren voor 1 oktober 1988 Je hebt dan een uitstekende ziektekostenver zekering, met een laag eigen risico voor een stu dentenpriis f 41,- per maand (f 464,- per jaar) tot 25 jaar, f 45,- per maand (f 510,- per jaar) voor oudere studenten, exclusief wettelyke bi| dragen van f 9,50 per maand De SSGZ IS namelijk een instelling van en voor studenten, zonder winstoogmerk Dat scheelt' PS Het scheelt trouwens ook in de kosten van een onmisbare ongevallen en aansprakelijk heidsverzekering desgewenst aangevuld met een brand en inbraakverzekering Vraag dus ook naar het Zekerheidspakket van de SSGZ Bel 01719 7 03 00 of stuur de coupon aan ons op Je kunt ook bij je onderwijsinstelling naar onze folders vragen

STUUR MIJ INFORMATIE OVER DE SSGZ Naam*

■ C>>:r.fj . i - t ? '

straat.

¥ e tiiaditie.

Postcode/Plaats Telefoonnummer Deze bon in open envelop sturen aan SSGZ Antwoordnummer 10070 2200VB Noordwi|k Geen postzegel plakken

QQ

drukken]

Em. de Jong b.v.

Postbus 8 - 5110 AA Baarie Nassau - Telefoon 04257 8922'

Studenten hebben hun ^ ^ 9 eigen verzekering: SSGZ. | a 4

I SSGZ ACCEPTERT JE ONGEZIEN.

MEDEDELINGEN

De mededBftngenpagjria worrft verzorgd door de afdeling Intome Communicatie. Ownsten en facuteiten teverer» oc¥>ij zsm aan, uHwIfï vrijdag 12.00 uur vóór het verscNjnen var> de nieuwe Univers. t.v.m. beperkte aiimte t$ het zaak berichtart Icort «n l(en»cht»gtBfonmilerBn. De redactie kar» berichten w ^ i g e n . Bij taveti eopij krggt de hoogste actuaJitettswaarde voorrang.

r

ALG

INTERNATIONAAL 'ERASMUS'-PROGRAMMA ERASMUS Is een programma van de Commissie der Europese Gemeenschap dat er, l.v.m. de éénwording van Europa na 1992, op gericht Is academici Europees te scholen. In de periode van februari t/m april 1989 heeft de KUB een ERASMUS-projekt toegewezen gekregen: 'Social Security in the European Community'. Het projekt Is ontwikkeld door de vakgroep Sociale Zekerheidswetenschap. Voor deze cursus komen bekende wetenschappers uit zes Europese landen naar Tilburg, terwijl ook studenten uit België, Duitsland en Griekenland hier drie maanden te gast zullen zijn. Tilburg Is de enige plaats waar de cursus komend jaar gegeven wordt en het is tevens het enige jaar dat de cursus in Tilburg te volgen is. De cursus staat open voor Tilburgse studenten. Zij dienen zich in te schrijven vóór 15 oktober 1988. Het volgen van de cursus kan meegerekend worden bij de studiebelasting. Daarnaast ontvangen studenten die de cursus met succes afsluiten het 'Certificate of European Community Social Security Studies'. Nadere Informatie te verkrijgen bij Dhr. H. Koppelmans, Kamer P 2.214, tel.: (66)2968. Bij hem kan men zich ook inschrijven.

r

FEW

WIJZIGINGEN COLLEGEZALEN LV.M. CAPACITEIT maandag: Geldwezen 1 gaat naar AZ 116 Databases gaat naar AZ 116. dinsdag: Programmeren gaat naar AZ 10 Administr. Technieken prop Econometrie gaat naar AZ 9 Geldwezen 1 gaat naar AZ 116 Marktonderzoek 3 gaat naar CZ 113 S.P.O.(BE)gaatnaarCZ104(enCZ217) Van maandag naar woensdag Alg. Econ. 3 Kolnaar/Meulendijks 15.00 17.00 uur CZ 102.

SOCIALE E C O N O M I E PROPEDEUSE Recidivisten dienen er rekening mee te houden dat alle tentamens sociale economie In het propedeuse-jaar zullen worden opgesteld over de nieuwe stof {docenten: de Beer, de Groof, Meulendijks, Mulder, Peeters en van Schalk).

COLLEGE W I S K U N D I G E ECONOMIE I De maandag-colleges zijn verplaatst van CZ-111 n a a r A Z 7 . De vrijdag-colleges blijven In CZ 111.

Univers

P'

FRW

SCRIPTIES HANDELSRECHT Studenten die een scriptie willen schrijven op één van de gebieden van het Handelsrecht dienen zich vanaf heden voor het verkrijgen van begeleiding aan te melden bij de scriptiecoördinatoren voor de verschillende gebieden. Voor het Rechtspersonen- en Vennootschapsrecht (waaronder het Groepsrecht): Mr. E.P.M. Joosen, Kamer 8718, tel: 662673. Voor het Betallngsverkeersrecht; het Failllsementsrecht; het Industriële en Intellectuele Eigendomsrecht; het Mededingingsrecht; het Vervoersrechten het Verzekeringsrecht: Mr. C . H . W . M . Sterk, Kamer B717, tel: 662627. Studenten die voornemens zijn voor 1 september 1989 af te studeren en een scriptie op het gebied van het Handelsrecht willen schrijven, dienen zich voor begeleiding uiterlijk voor 1 mei aan te melden. Tevens moet voor 1 mei een uitgewerkte opzet overlegd worden. Richtlijnen voor het schrijven van een scriptie zijn verkrijgbaar bij mw. I. Smit, Kamer B920.

MEDEDELINGEN BURGERLIJK RECHTA In de leidraad zijn de volgende fouten ontdekt: - p. 7: het vierde arrest van onderen is niet van Hensbergen/gem. Den Haag. De volledige weergave behoort te zijn: HR 02-11-79 NJ'80-429 Brandwijk/ Brandwijk ZIS misbruik van omstandigheden Daaronder blijft de vermelding van het arrest van Hensbergen/gem. Den Haag ongewijzigd (in de lijst het derde arrest van onderen). - p. 23-24: l.p.v. week 42 (18-10/9-10) dient te staan: week 43 (25-10/26-10) Hieronder vervalt het bovenste blok uit het schema op p. 24. ("43:15-10/16-10 - geen; geen") In de kombinatlepocket B W / N B W (ed. 88/89) van/C/tyvve/-is onder afrf. 6.5.2A (algemene voorwaarden) een sterk verouderde tekst opgenomen, die absoluut onbruikbaar Is. Door de uitgever zal t.z.t. via de boekhandel een inlegvel worden aangeboden.

staat in SZ 158 maar in PZ 208. Het college van woensdag 28 september 1988beginteenhalf uurlater, om19.15 uur en eindigt dus om 21.00 uur. BEDRIJVEN EN INSTELLINGENDAG (EUR) 'JURISTEN ZONDER GRENZEN' Op dinsdag 1 november wordt voor het eerst aan de Erasmus-Universlteit te Rotterdam de BEDRIJVEN- EN INSTELLINGEN DAG gehouden met als thema: juristen zonder grenzen. Deze dag is bedoeld voor juristen uit het hele land die pas of bijna zijn afgestudeerd en die zich willen oriënteren op de nationale en/of de internationale arbeidsmarkt. Lezingen Het ochtendprogramma staat In het teken van de openstelling van de EEGgrenzen na 1992. In vier lezingen wordt Ingegaan op de gevolgen hiervan voor de samenleving, de werkgelegenheid en met name voor sectoren waarin juristen werken, zoals het bedrijfsleven, het bankwezen en de advocatuur. Beroepenvoorlichting Het middagprogramma staat in het teken van de beroepenvoorlichting. In twee parallelsessies van elk drie lezingen wordt voorlichting gegeven over diverse branches en beroepen waarin juristen werkzaam (kunnen) zijn. Banenmarkt Van 11.00 tot 17.00 uur wordt een banenmarkt voor juristen gehouden. Hier kunnen zij op informele wijze kennis maken met verschillende bedrijven en Instellingen die met een stand vertegenwoordigd zijn en die via hun medewerkers informatie verstrekken over hun bedrijf, dan wel over mogelijkheden voor betrekkingen en/of stageplaatsen. Bij een aantal van hen bestaat de mogelijkheid rechtstreeks te solliciteren. Toegang Aanmelden Is noodzakelijk (vóór 15 oktober) en dient te geschieden via een aanmeldingskaart, veri<rijgbaarop kamer B 924 van de Tilburgse Universiteit. Het aantal deelnemers Is aan een maximum gebonden.

r

FLW

DICTAAT RECHTSFILOSOFIE B

ANÉLA STUDIEDAG

Het is gebleken dat in het dictaat Rechtsfilosofie B (kastnr. 1191) een groot aantal misdrukken zitten. Daarom is besloten het dictaat opnieuw te laten drukken. Misdruk-exemplaren kunnen vanaf donderdag 22 september a.s. worden omgeruild tegen nieuwe exemplaren bij het Dictatenmagazijn.

Op vrijdag 28 oktober organiseert de Anéla (Nederiandse Vereniging voor Toegepaste Taalwetenschap) weereen studiedag in Groningen die speciaal gericht is op studenten en recent afgestudeerden. De opzet is om studenten en recent afgestudeerden in de toegepaste taalkunde en aanverwante vakgebieden de gelegenheid te geven om: - lezingen/workshops te verzorgen c.q. bij te wonen - informatie en ervaringen uit te wisselen, bijvoorbeeld naar aanleiding van zogenaamde posterpresentaties - (nader) kennis te maken met de Anéla. Deelname aan deze studiedag staat open voor alle belangstellenden; toegang en lunch voor studenten en assistenten-ln-opleldlng gratis. Meer informatie: Publicatieborden Letterenfaculteiten en Frans Geelen, 050635803 en Sylvia Nanning, 050-635814.

KEUZEVAK E C O N O M I E In het tweede semester van het lopende studiejaar zal door prof. Smulders wekelijks 2 uur hoorcollege in het keuzevak economie (bestemd voor doctoraal-studenten) gegeven worden. Deze colleges vinden plaats op de maadag van 16.3018.00 uur. Plaats: SZ33. Het eerste college zal zijn op maandag 30 januari 1989. Onderwerp van de cursus: 'de dollar en de wereldeconomie'. Een stencil met nadere Informatie over het keuzevak economie is verkrijgbaar bij Mevr. J . Hage,'gebouw B kamer 924 tel.:013-662628. KEUZEVAK ALGEMEEN PROCESRECHT De colleges van dit keuzevak worden gegeven niet zoals in het collegerooster

F'

FSW

SOC/PEW/SWZ/VTW ROOSTERWIJZIGINGEN Propedeuse De werkgroepen SMT-I van vrijdag 23 september en vrijdag 7 oktober van

08.30-10.30 uuren 10.30-12.30 uur worden verplaatst naar donderdag 22 september en donderdag 6 oktober van 08.30-10.30 uuren 10.30-12.30 uur in PZ 12. De werkgroepen SMT-I op de vrijdagmiddagen gaan gewoon door. Het college SMT-I vindt voortaan plaats in SZ 17. Doctoraal De werkgroep SMT-3 op woensdag 08.3-10.30 uur Is voortaan in SZ 32.

groep, sectie 'Organisatie van de onderneming', tel.: (013) 662428, privé (013) 347728. Sollicitaties schriftelijk, vergezeld van een curriculum vitae, onder vermelding van het vacaturenummer op de envelop, aan het hoofd Dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg. Binnen één week na het verschijnen van deze tekst. Bij de vakgroep Strafrechtswetenscfiappen van de faculteit der Rechtsgeleerdheid bestaan enige vacatures voor

ROOSTERWIJZIGINGEN PSY Doctoraal Het hoorcollege Testdiagnostlek vindt plaats op maandagavond 18.30-20.30 uur In SZ 30. Propedeuse 2e jaar De colleges en werkgroepen op maandagavond vinden voortaan de hele avond plaats In PZ 12. Doctoraal Het college van de cursus Sociale Psychologie en Persoonlijkheidsleer vindt voortaan plaats maandag 13.30-15.30 uurin AZ 111. Propedeuse dagopleiding Het hoorcollege Statistiek op dinsdag 24 januari 10.30-12.30 uur komt te vervallen.

r

vAc

De Faculteit der Economische Wetenschappen vraagt voor de vakgroep 'Bedrijfseconomie' een UNIVERSITAIR DOCENT BEDRIJFSECONOMIE (VAC. NR. 351) De docent zal worden geplaatst in de sectie 'Organisatie van de onderneming'. Het vak 'organisatie van de onderneming' wordt alleen In de doctoraalfase gegeven. Het vormt één van de vier hoofdvakken In de specialisatie Bedrijfseconomie en één van de tweede hoofdvakken In de specialisatie Bestuuriijke Informatiekunde. Het onderwijs en onderzoek van de sectie concentreert zich op de vraagstukken van de ondernemingsstrategie, ondernemingsstructuur en technologische innovatie in hun onderiinge samenhang. De sectie heeft een belangrijk aandeel in het VF-programma Ondernemingsstructuur en ondernemingswaardering. De belangrijkste taken zijn: - het geven van wetenschappelijk onderwijs op het bovengenoemde terrein, met name het begeleiden van afstudeerders (de meeste afstudeerwerkstukken komen tot stand gedurende een praktijkstage). - het verrichten van wetenschappelijk onderzoek op het bovengenoemde vakgebied, bij voorkeur uitmondend in een promotie. Functie-eisen: - voltooide academische opleiding in de Bedrijfseconomie of de Bedrijfskunde. - aantoonbare belangstelling voor het verrichten van wetenschappelijk onderzoek op het vakgebied organisatie van de onderneming. Salaris: Min. f 3.209,- en max. f 6.908,- bruto per maand. Directe opname In het Algemeen Burgeriijk Pensioenfonds. Aanstelling geschiedt In principe voor een periode van vier jaar. Aanstelling in vaste dienst behoort tot de mogelijkheden. Inlichtingen: Bij prof. dr. S.W. Douma (voorzitter vak-

STUDENT-ASSISTENTEN (M/V) Deze vacatures hebben, wat werictijd betreft, een omvang van twee eenheden (1 dag per week). Aanstelling geschiedt voor een periode van één jaar, met een mogelijke verlenging voor nog één jaar. De te vervullen taken bestaan uit het ondersteunen van onderwijsactiviteiten en het assisteren bij wetenschappelijk onderzoek. Kandidaten behoren in staat te zijn zelfstandig een weg te zoeken in binnenlandse en buitenlandse literatuur. Informatie over deze vactures kan worden ingewonnen bij mr. J . Simmelink, B 910, tel. 662744, b.g.g. 662254. Sollicitaties, schriftelijk binnen ftvee weken na het verschijnen van deze advertentie te richten aan de secretaris van de faculteit der Rechtsgeleerdheid, kamer B917.

Bij de vakgroep Personeelswetenschappen van de faculteit der Sociale Wetenschappen is met ingang van / november 1988 een plaats voor een

STUDENT-ASSISTENT (M/V) voor 2,5 dag per week (0,5 fte). De student(e) zal worden aangesteld gedurende de periode van 1 november 1988 tot 1 juli 1988 (met een eventuele verienging). Belangrijkste taken: Participeren in het onderwijs en onderzoeksprogramma van de vakgroep. Vereisten: Gedacht wordt aan een student (bedrijfs-)economie met uitgesptoken belangstelling voor vraagstukken op het terrein van organisatie en leiding. Ook studenten sociologie en psychologie met specialisatie op het terrein van arbeid en organisatie kunnen In aanmerking komen. Salaris bruto per eenheid: 2e-jaars - 1 eenheid - f 240,80 3e-jaars - 1 eenheid - f 257,10 4e-jaars - 1 eenheid - ^ 281,60 5e-jaars - 1 eenheid - f 297,20 (oude stijl) Informatie: Nadere informatie kunt u winnen bij prof. dr. L.S. Tigchelaar (kamer S164, tel. 2165) of dr. G.H.M. Evers (kamer SI88, tel. 3023).

mste^ < ^ hst pr*bOf<i ir» 4» vasi*«m io-m, W geboww BK Coi^sSf» V!Wkt%baar ^ (fe diöBSt l^r$«>ïiesteza<(*n (karaer t a ^ . Sdicftaties, teft:^af«s«sv9fn!»tó, scftriffelft, blfir«s ee« tt^itk, anila-waifi»etdftig \»t» het vac.w, eïp «i»n8t **sf*offeëÉ«i8k«rt, Ï*08Ö5«$

m^^r 6000 tÊ msuRö. tft hetfe«{tervöft het «t«rt»ft n«tr )aouwz<A bi|9»lfcwaardlshëd vm tsmésmm dft vooffcetjr vw»Kter> i3e0eviM» aan eeri vrouw. 23 s e p t e m b e r 1988

Studenten BORREL M A R K E T I N G ASSOCIATIE KUB Dinsdag 27 september is de eerste borrel van dit semester, voor alle leden van de marketing associatie. Geïnteresseerde niet-leden zijn eveneens van harte welkom om eens een kijkje te komen nemen. Voor een lekker glaasje in een gezellig sfeertje nodigen we je graag uit in het cocktail-house Rumours gelegen aan de Tuinstraat, te Tilburg, vanaf 20.00u. Ook als je interesse hebt om aktief te zijn binnen een commissie is dit een ideale gelegenheid om wat informatie op te doen en je eventueel in te schrijven.

POSTDOCTORALE BEROEPSOPLEIDING Vellighaid, gezondheid en welzijn indeari>eid Het programma van deze interdisciplinaire beroepsopleiding start weer in januari 1989, en wordt verzorgd aan de Universiteit Van Amsterdam. De opleiding staat open voor cursisten met een academische achtergrond of een HBO-diploma, met adequate applicaties. Het curriculum leidt op tot arbodeskundige. Ook andere professionals, die hun ken-

Menu

PERIODE 26 T / M 30 SEPTEMBER M A A N D A G 26 SEPTEMBER heldere ktppesoep of Italiaanse kruidensoep goutash of hamlapje vieesjus doperwten met paprika of tuinboontjes rijst of gekookte aardappelen Vegetarisch: goulash dopenArten met paprika rijst DINSDAG 27 SEPTEMBER groentesoep of londonderrysoep kippeschnitzel of kerrieburger champignonsaus nrtacédoine tégumes of schorseneren gebakken of gekookte aardappelen Vegetarisch: gevulde aubergine champignonsaus macédoine legumes gebakken aardappelen WOENSDAG 28 SEPTEMBER uiensoep of broccolisoep hamburger of tartaartje uiensaus kootsaiade of bteekseWsrie patates frites of gekookte aardappelen Vegetarisch; hamburger - uiensaus bfeeksetdetie - patates frites DONDERDAG 29 SEPTEMBER bouilfonsoep of peterseliesoep shasltck tomatenpaprikasaus - kaas gebakken macaroni met groenten of rotlade- jachtsaus

spruitjes

nis op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn in de arbeid willen verdiepen, kunnen onderdelen (modules) van het programma dan wel het programma in zijn geheel volgen. Voorbeelden van enkele modules zijn: 'Juridische aspecten van arbeid en gezondheid', 'Bedrijfsgezondheidkunde', 'Implementatie van beleid'. Het cursorisch gedeelte omvat 84 cursusdagen -één dag per week- verspreid over twee jaar. De kosten zijn f 18.000,-(all-in) voor de gehele opleiding en f 4.000, — per afzonderlijke module. Voor nadere informatie en inschrijving kunt u contact opnemen met M w . M. Lebbink, Universiteit van Amsterdam, Coronel Laboratorium, Meibergdreeg 15,1105AZAmsterdam. Tel. 020-5664949. EFACT ACTIVITEITENWEEK In de week van 26 tot 30 september organiseert Efact haar traditionele activiteitenweek. Dat betekent dat in de buurt van de aula een kraam wordt opgesteld waarin ondermeer de tentamenbundels voor de propedeuse studenten verkocht gaan worden. De bundels voor de doctoraal studenten worden later in de collegeperiode aangeboden. Verder zal de redactie van Defacto het 4e nummer van dit prachtige faculteitsblad aan de man of vrouw die geen lid is van Efact, proberen te brengen. Efact-leden krijgen Defacto gratis in de bus. Ook deelnamebewijzen voor de excursies naar Hoogovens of E.C.T. zijn in deze week verkrijgbaar in de kraam. Mocht je nog geen lid zijn, dan is ditje kans. Twijfel je nog? Vraag het maar aan een van onze standhouders en ze rekenen het voordeel zo voor je uit! Leden die actief willen worden hebben tijdens de activiteitenweek een mooie mogelijkheid om iemand van Efact daarover eens aan te spreken. Tot ziens tijdens de Efact-activiteitenweek! LEDEN GEZOCHT De PUF zoekt nieuwe leden voor haar bestuurscommissie. Voor meer informatie bel: Richard Kuppens: 563577 Monique Geulen: 682682 W i m Heuvelmans: 662844 BUITENLANDSE STAGES AIESEC, Association Intemationale des Etudiants en Scienes Economiques en Commerciales, is een intemationale studentenorganisatie die probeert de kloof tussen het bedrijfsleven en de overheid enerzijds en de studentenwereld anderzijds te overtMTjggen. Zij heeft plaats voor ca. 25 enthousiaste studenten die hun theoretische economische kennis aan willen vullen met praktische bedrijfservaring in het buitenland. Voor studenten die hierin geïnteresseerd zijn organiseert zij een informatiebijeenkomst op maandag 3 oktober in zaal cz 105 om 16.00 uur. Mocht je verhinderd zijn op dit tijdstip neem dan contact op met AIESEC (tel. 013-662573). Deze stages zijn primair bedoeld voor studenten die in maart 1989 ca. twee doctoraaljaren van de studie economie behaald hebben. De inschrijvingstermijn sluit op 7 oktober. Enthousiaste studenten met belangstelling voor een functie in het bestuur van AIESEC worden uitgenodigd voor een nadere kennismaking op ons kantoor, 053. Dit geldt met name voor studenten economie in het eerste en tweede doctoraaljaar.

aardappelpuree Vegetarisch: shaslick tomatenpaprikasaus macaroni met groenten VRIJDAG 30 SEPTEMBER tomatensoep of heidere kervelsoep gebakken schol met citroen béarnaisesaus of gehakt in bladerdeeg espagnolesaus of sperziebonen / champignonsatade aardappelk roketten of gekookte aardappelen Vegetansch: kaassoufflé - béarnaisesaus sperziebonen/champignonsalade aardappelkroketten.

DEFACTO Eindelijk. Defacto 4 is uit. Het periodiek van de economische faculteit laat deze keer onder andere een aan de KUB afgestudeerde aan het woord, bespreekt de schuldencrisis en maakt bekend wat het favoriete boek is van een bekende Tilburgse hoogleraar. Op veler verzoek tonen we ook de tentamenresultaten van mei/juni. In de week van 26 tot en met 30 september kun je het facultertsblad è f 1, — kopen in de hal van gebouw A. Efact-leden krijgen het blad gratis thuis.

Univers

C U R S U S SCHRIFTELIJK RAPPORTEREN In deze cursus leert u op een systematische manier rapporten en nota's op te zetten en uit te werken. De cursus duurt drie en een halve dag. Cursusdata: 17*, 24, 25 en 31 oktober. Uiterste inschrijfdatum: 7 oktober. Cursusprijs: f 450, — . * alleen 's ochtends. Afhankelijk van uw inkomen kunt u korting krijgen. Voor informatie kunt u contact opnemen met Het Instituut voor Toegepaste Voorlichtingskunde. Postbus 209, 6700 AE Wageningen, Tel. 08370-83808, bereikbaar van 9.30-12.30 uur.

INPUT Op donderdag 29 september, 16.00 uur in zaal CZ 105 is er een discussielezing door De Man & Partners, met als titel: 'Headhunters voor Industrial Management-functies.' Toegang vrij. JURIBES De A. L. V. zal plaatsvinden op woensdag 28 sept. '88 om 20.00 uur in caférestaurant Boerke Mutsaers, Vijveriaan 2, Tilburg. Tijdens deze vergadering zal ook het nieuwe bestuur gekozen worden. Juribesleden, die interesse hebben in een bestuursfunctie, kunnen zich schriftelijk beschikbaar stellen. Deze aanmelding dient voor de aanvang van de A. L. V. in het bezit te zijn van het huidige bestuur.

Vrouwen DAGBOEKSCHRUVEN VOOR VROUWEN Binnenkort begint er een schrijfgroep 'Dagboekschrijven voor vrouwen'. Indeze groep schrijft ieder voor en over zichzelf; zoals je dat in een dagboek doet. Dit gebeurt aan de hand van allerlei schrijfopdrachten. Schrijven kan een middel zijn om je gevoelens, ervaringen en gedachten vorm te geven en te ordenen. Een dagboek biedt daar ruimte voor. Daarnaast is het mogelijk in een dagboek te experimenteren met creatief schrijven. En ook het plezier dat schrijven kan geven vinden we belangrijk. In de groep is ruimde om voor te lezen wat je geschreven hebt, maar dat is nooit verplicht. Schrijven doe je allereerst voor jezelf. Alle vrouwen zijn welkom. Een bepaalde vooropleiding is niet vereist. Opgave en informatie: tel. 013-421982 (tijdens kantoomren) vragen naar Annemiek Way.

Agenda

een half uur in het zwembad van de KALO baantjes te trekken, of misschien wel een spelletje waterpolo o.i.d. te doen. De keuze staat vrij. Wie kan hieraan meedoen?? Iedereen is welkom, die in het bezit is van een sport- \ kaart. De sporten die we doen, zijn alle- j VRIJDAG 23 SEPTEMBER maal geschikt om gemengd te spelen, Cinecitta,20.15uur,zaan:'Catchyour dus zowel heren als dames zijn van har dreams'. Regie: Moritz Boerner. ( t / m te welkom. 25/9) De tijden zijn maandag van 18.00 tot C i n e c i t t a , 19.30 uur, zaal 2: 'The last 19.15 uur en donderdag van 19.15 tot emperor'. Regie: Bernardo Bertolucci. 20.30 uur op de KALO-spelzaal. Als je ( t / m 28/9) van sporten en een beetje van lachen Cinecitta, 22.30 uur, zaal 2: 'Wish you houdt, dan moet je vooral een keer w/ere here'. Regie; Davkl Leiand. langskomen en meedoen. C i n e c i t t a , 22.00 uur, zaal 1: 'Der Himmei iiber Beriin'. Regie; W i m Wenders.

s

SEPTEMBER

O l y m p i s c h e spelen Op zaterdag 17 september begon het grootste sportfeest van het jaar, de Olympische spelen. Natuuriijk besteedt het Sportcentrum hier aandacht aan. Het sportrooster gaat wel gewoon door, maar de kantine zal volledig beheerst worden door de Olympische sfeer. Deze zal voornamelijk worden benadrukt door de verbroedering aan de bar, waar alle sportliefhebbers samen de uitzendingen van de Olympische spelen op t.v. kunnen volgen. Deze t.v. wordt in de bar opgesteld, met daarnaast een video-recorder. Het is de bedoeling dat de t.v. de hele dag en avond aanstaat. Alle uitzendingen zijn dus te bezien, met daar tussenin opnamen van uitzendingen eerder op de dag, zodat alles te aanschouwen zal zijn. Je hoeft niet 's nachts voor een programma op te blijven, je studie hoeft er niet onder te lijden, want je kunt alles volgen in het Sportcentrum. Als je speciale wensen hebt t.a.v. bepaalde sporten of uitzendingen dan kun je dit aanvragen; misschien kunnen we er dan iets aan doen. Om in de Olympische sfeer te blijven: deelnemen is belangrijk, maar toeschou wers zijn ook nodig, en: sport verbroedert, ook bij de t.v.!!!

Sportnieuwsi SPORTCENTRUIVI N I E U W S Recreatieve s p o r t i n s t u i f Elke maandag en donderdag vindt er in de KALO de recreatieve sportinstuif plaats. Wat houdt dit in? Op maandag doen we om te beginnen een lichte warming-up, waarna we stretchen en dan aan de specifieke voorbereiding voor het spelgedeelte beginnen. Dit houdt dus in dat we wat vormen doen die we later terugvinden in het tweede gedeelte van de les, het spel. Dit spel kan elk spel zijn. We willen aandacht geven aan verschillende alternatieve spelen, zoals bijvoorbeeld tchoukbal, wat een combinatie is van handbal en een soort squash. Ook doen we hier andere spelen, die niet zo bekend zijn, maar wel heel leuk om te doen. Het voornaamste van dit uurtje is om gezellig en leuk te spelen. Op donderdag is de indeling een beetje anders. Dan besteden we de eerste drie kwartier aan een lichte conditietraining, die iedereen op zijn/haar nivo kan volgen. Na deze drie kwartier hebben we nog een half uur, die op twee manieren ingevuld kunnen worden. Als eerste is er de mogelijkheid tot vrij j spelen, bv. volleybal, basketbal of een van de spelen die we op maandag ge- ' daan hebben \ Ten tweede is er de mogelijkheid om nog t

PENDRAGON Tennisvereniging Lacoste Deze week zijn op de banen van het sportcentrum de Tilburgse Studenten Tennis-Kampioenschappen begonnen. Gezien het grote aantal inschrijvingen in alle categorieën is de interesse voor dit evenement nog steeds groeiende. Op alle niveaus zullen er dan ook mooie tennispartijen te zien zijn. Kom dus zeker kijken! Voor de leden van Lacoste start binnenkort de clubavond op donderdagavond. Nadere mededelingen hierover volgen zo spoedig mogelijk. Ook naderbij komt de grandioze reis naar Polen. Nog steeds hebben wij een zeer beperkt aantal plaatsen vrij. Diegene die Krakow, Warschau, Zakopane en andere interessante plaatsen eens willen bekijken samen met een gezellige groep medereizigers moet maar eens informeren op 631953 (M. Schroder). Tot slot willen we je alvast wijzen op het sporttoernooi in Drienerio (Overijssel), speciaal voor de jongerejaars onder ons. Zie ook de posters op de sporthal. Volleybalsters gezocht Het nieuwe jaar is begonnen en de Gepidaërs zijn al weer hard aan het trainen. Voor de komende competitie, die in oktober van start gaat, zitten alle teams nagenoeg vol. Ons eerste damesteam echter, spelend in de eerste klasse, heeft nog een spelverdeelster nodig maar als je buitenaanvalster bent, laatje dan niet weerhouden om je aan te melden. Voor de drie tweede klasse teams bij de dames is elke type speelster nog welkom. Wil je geen competitie spelen maar gewoon 'lekker ballen' dan kun je altijd meetrainen.

'

' j ,

(t/m 28/9)

IQ

ZATERDAG 24 SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 20.00 uur: Filmhuis: 'Los dias de junio'. Regie: Alberto Fischerman. S c h o u w b u r g , 22.15 uur: FHmhuts: 'Invasion'. Regie: Hugo Santiago. ZONDAG 25 SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 12.30 uur: Het Brabants Orkest. Programma met Strauss, Brahms en Badings o.l.v. Arpad Joo met Jaap van Zweeden als speciale gast. M A A N D A G 26 SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 20.00 uun FBrnhuis; T h e players VS. Angeles Caidos'. Regie: Alberto Rscherman. ( t / m 27/9). S c h o u w b u r g , 22.15 uur: Filmhuis: 'La pelicula del Rey'. Regie: Carlos Sorin. ( t / m 27/9). N o o r d e r l i g t , 20.45 uur; 'Buttbole Surfers' (USA). C i n e c i t t a , 20.15 uur, zaal 1: ' N o i r e t Wane'. Regie: Claire Oevers. (t/m28/9). La Cabane, 21.30 uur; Blind-dateavond. Org. Plato. DINSDAG 27 SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 20.15 uur. Ballet de Espana 'Flamenco Festival'. S c h o u w b u r g , 20.45 uur, studto: Natk>naat Fonds m e t ' De ziekte van de dood'. Vidar: Open roeimtddag. U Cabane, 21.30uur: Melchior-Rik-concours. Org. Plato. WOENSDAG 28 SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 20.00 uur; Filmhuis: 'Gombrowicz o la seduccion'. Regie: Alberto Fischerman. S c h o u w b u r g , ;a}.15: Independance met 'Man is man' van Bertolt Brecht. Noorderligt, 20.00 uur: Terugkomst Tilburgse Introduktie Kommissie. Vidar: Open roeimktdag. La Cabane, 21.30 uur: Swing-avond. Org. Plato. Universiteit, 16.00 uur: Colloquium econometrie. A-serie. Prof.Dr. J.P. Lambert over 'Frictionat vs. Diseuitibrium Unemployment in a Complete Rationing Model Using Business Business Survey Information. O l o f : Senaat tapt. DONDERDAG » SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 20.15 uur. In Nederlands gezongen opera over Mozart en Salter!. N o o r d e r l i g t , 21.30 uur: Yeltowman & Band + Special Guest Sophia George. V i d a r : Open roeimiddag en 's avonds slotfeest. Olof: C.C.T. overdracht. La Cabane, 21.30 uur: 'The Anfiazmg Platoni's'. Org. Plato. Universiteit, 13.30 uur, AZ 7: Lezing door Prof .Of, L. Heyde (KUB) over 'De uil van Minerva' of waarheid in de metafysica. VRIJDAG 30 SEPTEMBER S c h o u w b u r g , 20.15 uur; 'De fantast'. Met John Kraaykamp^n Donak) Jones. Universiteit, 20.15 uur, aula: Kon. Liedertafel met Karin Lechner + Franciscan's, piano-kwintet.

Je kunt dan ook ncs'er worden. (NietCompetitie-Spelend lid). Met name als je later wel competitie wil spelen is dit aantrekkelijk. Als NCS'er kun je meegenieten van alle voordelen die het lidmaatschap van Gepidae biedt, zoals het spelen van interne toernooien, toegang tot de altijd gezellige Gepidaefeesten, deelname aan internationale toernooien all over Europe en natuurlijk aan alle ludieke aktivrteiten die we verder organiseren. Dus kom op de trainingen of bel voor meerinformatieMartin013-360351.Tot ziens!

23 september 1988

ffQtJpOE

s

D'N EGLANTIER

Welzijn, een eeuw geleden Laatste lezing cyclus netwerk op 29 september om 20.15 uur. 'Van verdomhoek naar vergetelheid? Welzijn in het Tilburgse fin de siècle' De restauratie-gedachte heeft ook voor het begrip welzijn de klok teruggezet. Welzijn is weer synoniem aan welvaart. Een handige manoeuvre om deze niet te digitaliseren gewetensknager te elimineren. Onze zorgzame samenleving ontdoet zich van zijn welzijnswerkers. Het input-output syndroom herrijst... Inleider: Drs Jeanine Schreurs (docente massacommunicatie. Academie voor de Journalistiek). Toegang gratis.

JE

Nieuwe Zaal in 't Heks

STUDIUM GENERALE

Stijlen van filosoferen

Pauline Daniels en Tom Jansen in 'De Ziel<te van de Dood' van IVlar guerite Duras. Op dinsdag 27 sep tember om 20.45 uur in de Stu diozaal. (foto Ben van Duin)

Groene) en 'een uurtje lieflijk kijkgenot' (Volkskrant). 'T HEKS

Spelonk

'T HEKS

Deze Maastrichtse groep, die ook vorig jaar de finale haalde met 'Rennen, achter het meisje aan', werd dit jaar door de jury anoniem als winnaar van de 'Grand Prix' aangewezen. Het rapport verhaalt De Alpejagersrapsodle van het Tilburgs van een intelligente, frisse voorstelling duo Wiersma & Verhees was in de try- met hoge amusementswaarde. Verrasout fase al in 'T HEKS te zien. De voor- send en zeer beeldend, en dat met miniestelling is geïnspireerd door het Alpeja- me middelen. Geluid en muziek zijn kungerslled van Paul van Ostaijen en ademt dig geïntegreerd, terwijl de geestige tekst dan ook de stemmige sfeer van de jaren een groot kompliment verdient omwille twintig. Twee heren ontmoeten elkaar van haar originaliteit en relativering. en nemen tegelijkertijd hun hoge hoeden Twee mannen en twee vrouwen, naakt af op het moment van passeren. Kregen op lieslaarzen na en voorzien van een Wiersma & Verhees vorig jaar voor 'Pa- met kleding bekleed schild, wisselen pier Méchant' een eervolle vennelding, spitsvondige teksten af met rituele bewevoor 'Alpejagersrapsodle' kon die er dit gingspatronen en scheppen daarmee jaar niet ^f. Al was de jury daar niet een eigen fantasiewereld. Een wereld eenstemmig in: 'Wat dooreen van de ju- waarin allerlei dagelijkse gedachten omryleden als een nieuw soort kijkgenot gewerkt worden tot kulturele citaten. De werd ervaren kwam op de anderen als regelmatige verschijning van een enortamelijk amateuristisch over.' me huismoeder, die erwtensoep klaarDe recensenten van de Groene en de maakt, een triplex varken slacht, iederVolkskrant waren het met dat ene juryeen betuttelt en ondenArijl ook nog in lid eens. Zij hadden het over 'een uiterst operagezang uitbarst, werkt vervreemamusante en originele voorstelling' (de dend en tegelijkertijd uiterst komisch.

Wiersma en Verhees

Vorige week vrijdag opende ook vormgeven, en theater maken. Atelier/Theater 't Heks het nieuw Schoolvoorstellingen en exposities Donderdag 29 september om 13.30 theaterseizoen in Tilburg. Waar de trekken nog zo'n vijfhonderd beuur in zaai AZ 7. Schouwburg bij de opening tijdens zoekers. 'De uii van IVlinerva' of waariieM in het weekeinde vooral cabaret liet De tweede poot van het cultureel de metafyswa door Prof. dr. L Heyde zien bracht 't Heks dans en theater. centrum, theaterontplooiing en (Katholieke Universiteit Brattant) 'Dit is geen opening a la carte, maar 'De uil van Minerva': symbool van wijsontwikkeling, werd tijdens het opeeen opening naar de toekomst', heid . Hegel gebruikt dit beeld om ermee ningsweekeinde op professionele aan te geven waar het de filosofie om te stelde stafmedewerker Pietjan Duwijze ingeluid door Het Stille Korps doen is. De filosofie moet niets aanprijsee van 't Heks ter inleiding van het uit België met 'Mannenmanen'. Het zen, ze kan niet profeteren, ze moet geen seizoen, 't Heks wil uitbreiden want komende seizoen treden in totaal stichtelijke verhalen brengen. Haar taak men kan de vele bezoekers en curacht Vlaamse groepen in het is: begrijpen wat is. In dit begrijpen vatvoetlicht. ten we de werkelijkheid zoals die in waar- sisten nu al niet meer kwijt. Dit culturele centrum in Tilburg heid is, vrij van subjectieve misvorminHet afgelopen weekeinde was er Noord kreeg er net een tweede gen, partiele en partijdige interpretaties daarnaast een boeiende voorstelling of ideologische schijn. theatermimte bij maar hoopt nog dit te zien van het Tilburgse Danshuis, Hegel staat met deze opvatting over de jaar bij te kunnen bouwen. Ruim 'Ga'. In de zeer nabije toekomst filosofie en de waarheid in een lange traeen jaar geleden al lag er een plan op brengt 't Heks in samenwerking met ditie die men soms met het woord metafel om op het terrein voor het cende stadsschouwburg Breda, en als tafysisch aanduidt. Een traditie waarin trum een nieuw gebouw bij te plaatmen meent dat het mogelijk is door te onderdeel van het Brabants Overleg sen in twee lagen. Daar is niets van stoten tot (meta-fysica) de laatste grond, Kleine Podia - de voorstellingen van terecht gekomen. Gevolg: 't Heks de uiteindelijke zin, de eigenlijke kern van drie groepen die aan Le Grand Prix de werkelijkheid (van natuuren cultuur, kampt nog steeds met ruimtegedu Theatre hebben meegedaan. De van mens en maatschappij): tot brek, ook na reorganisatie van de prijswinnaar van dit festival van het waarheid. bestaande infrastructuur. 'We misnieuwe en zeer jonge theater, de Deze waarheidsopvatting staat vandaag sen zeker een tot twee studio's, 't groep Spelonk, treedt op 23 sepgrondig ter discussie. Is de metafysische Heks heeft het vorige seizoen tember op met: 'Ik heb het niet te traditie niet de geschiedenis van een ilminstens veertig keer elders (bijkwaad maar het verlangen zegt dat lusie' Is waarheid niet te herleiden tot voorbeeld in wijkcentrum De ik kruipen moet'. Op24september macht of belang? Of is 'waar' datgene Schans) ruimte moeten huren om wat we beslissen of onderling afspreken? is de Tilburgse groep Wiersma en aan het groeiende aantal cursisten Heeft niet ieder zijn waarheid en is de Verhees te zien met 'Alpejagersrapidee van de waarheid (of de idee van een onderdak te bieden', zegt Dusee. sodle', tenvVfi Paralyse d'Amour op ware werkelijkheid) geen bedrieglijke Het centrum telt momenteel drie30 september en 1 oktober 'Desdiverlokking of een bedreigend honderd cursisten die tekenen, chado' ten beste geeft. perspectief' schilderen, textiel en keramisch (NvO)

SCHOUWBURG

Een serieuze grap en een grol Theaterwerkplaats Independance speelt 'Man is man' op woensdag 28 september in de Studiozaal in Tilburg, aanvang 20.46 uur. Regie: Paul Binnerts, dramaturgie: Pieter Vrijman.

I

De avond valt en het Is regenachtig. Het zijn de twee ingrediënten voor sergeant 'Bloody Five' om hem te doen veranderen van een menselijke typhoon in een ordinaire wellusteling. Likkebaardend baant hij zich een weg door het legerkamp naar de lonkende kéntinedame. Zij grijpt hem met haar uitdagende teksten en zinnelijke bewegingen. Bloody Five masturbeert. Het Is een van de opmerkelijkste scènes In Bertolt Brechts stuk 'Man is man' door theaterwerkplaats Independance uit Arnhem. Indepen-

dartce wil beginnende theatermakers gelegenheid geven eigen ideeën professioneel vorm te geven, die door hun experimentele of onderzoekende karakter nog niet realiseerbaarzijn. Met 'Man Is man' geven de zes acteurs een voorstelling ten beste vanuit 'hun opvatting over humor, hun ideeën over het groteske, hun kijk op de grap als fundament voor een ogenschijnlijk serieus toneelstuk'. Door middel van een aaneensluitende reeks grappen, grollen en bekketrekkerij, waarmee de acteurs het publiek in het begin dreigen te verstikken, wordt het verhaal verteld van drie westerse soldaten die tijdens een crimineel getinte actie in het verre oosten hun vierde man kwijtraken. Een verlies dat hen direct verdacht zal maken. Om be-

Veelbelovend programma in't Heks

spaard te blijven van represailles van de legerleiding nemen zij een havenarbeider op sleeptouw, die ze wijs maken dat hij de vermiste soldaat is.

geen niet in de laatste plaats is te danken aan de ludieke toneelattributen, die rechtstreeks uit een oude rommelkist van zolder lijken te komen, en de vertellerslaag in de voor-

stelling, waarin spelers buiten hun rol aan de kant zitten en het stuk zo nu en dan van hun commentaar voorzien.

Wat Brecht precies met deze persoonsvenwisseling wilde aangeven, valt moeilijk te zeggen omdat de schrijver zelf steeds van mening veranderde. Paul Binnerts, de regisseur, vertelt in de Amsterdamse Uitkrant dat hij samen met de acteurs is uitgekomen op Brechts uitgangspunt bij het schrijven van zijn stuk: mensen zijn onder bepaalde omstandigheden zodanig te beïnvloeden dat ze bereid zijn zichzelf op te geven en een ander te worden. Als je maar suggereert dat ze er beter van worden. 'Man is man' is een aardig stuk, hetIndependence met 'Man is Man' (foto: Wim de Knegt)

Saron Petronilia

V E N E M E N T in de spelersruimte. Alleen het klikken v a n de camera's v a n de fotografen verstoort deze serene rust, maar de pers wordt na vijf minuten met zachte hand verwijderd. De schakers worden alleen gela­ ten, alleen met hun gedachten

Remise? Njet! De meest populaire openings­ zet v a n donderdag 15 sep­ tember w a s d 4 . Alleen de N e ­ derlanders w e k e n hier v a n af. Timman opende tegen V a n der Wiel met c4. Alle partijen eindigden die d a g in remise. Het w a s w e l een dagje scha­ ken dat de wereldpers h a a l ­ de. Het Interpolis­ schaaktoernooi behoort al sinds jaren tot de meest sterk bezette kampioenschappen ter w e r e l d . De vorige afleve­ ring vormde al een unicum omdat alle spelers een EL O­ rating hadden die boven de magische grens v a n 2 6 0 0 l a g . Dit jaar overtrof de organisa­ tie zichzelf. Doordat o . a . de nummers t w e e , drie en zes v a n de wereldranglijst v a n de partij w a r e n (Karpov, Short en Timman) w a s de gemid­ delde rating v a n de acht spe­ lers opgeklommen tot 2 6 2 7 . De FIDE, de wereldschaak­ bond, kent a a n dergelijke toernooien slechts een buiten­ categorie toe. In dit toernooi komen de spe­ lers t w e e maal tegen elkaar uit; de eerste keer speelt men met w i t en in de t w e e d e ronde ontmoet men dezelfde tegen­ stander met z w a r t . De partij­ en die in dit t w a a l f d e toernooi gespeeld worden beginnen steevast om klokslag t w e e uur in de m i d d a g . Als op dat mo­ ment de schaakklokken in­ gesteld w o r d e n , is het ijzig stil

en hun stukken. Voor de belangstellenden is er in hetzelfde Interpolis­ gebouw een demonstratie­ z a a l ingericht, >vaar een be­ kend schaker uitleg geeft bij de gespeelde partijen, in de z a a l staat een viertal televisie­toestellen opgesteld, die de acht top­schakers ach­ ter hun tafels laten zien. De beelden zijn bijna fascinerend

in hun saaiheid; als men zich in de demonstratiezaal be­ vindt, is de aanwezigheid v a n deze acht bijna lijfelijk merkbaar. De demonstraties beginnen als de partijen bijna een uur oud zijn. Tegen die tijd stroomt de zaal al aardig vol. De voorste rijen worden snel bezet door de overfana­ tieke amateurs, die, g e w a ­ pend met mini­schaakbordjes met magnetische stukken, a b ­ soluut niets v a n de partijen willen missen. Bord voor bord en zet voor zet worden de partijen na­ gespeeld en geanalyseerd. De z a a l denkt méé met presenta­ tor Kick L a n g e w e g .

Amateurs­schakers geven a a n welke zet de jeugdige Brit Nigel Short beter h a d kunnen uitvoeren als reactie op het lo­ perfianchetto in de Catalaan­ se partij tegen ex­ wereldkampioen Anatoli Kar­ pov. Een hoongelach stijgt uit de zaal op als Karpov het rémise­aanbod v a n Short af­ slaat met een koel 'njet!'. Weer anderen tonen onbe­ grip. A l in een vroeg stadium meent vooral de presentator te moeten constateren dat de Bogo­lndische partij tussen Lajos PorHsch ( 2 6 3 0 EL O­ punten) en Pedrag Nikolic ( 2 5 8 5 ) voor w i t glad verloren staat. M a a r de Joegoslaaf

w e e t er niet uit te halen w a t er volgens Tilburg in zat: het wordt remise. Jan Timman ( 2 6 6 0 punten) staat de hele partij tegen John v a n der Wiel (kandidaats rechten) beter, en d a t doet het chauvinistische publiek, d a t toch vooral voor de Nederiandse nummer één gekomen is, duidelijk genoe­ gen. Een d a g later zal de te­ leurstelling groot zijn als~blijkt d a t Timman zijn partij niet in winst heeft weten om te zet­ ten. O o k Johan Hjartarson (IJsland) en de Duitser Robert Hübner weten elkaar niet te overtuigen en tekenen al snel vrede. De schaakfanaat offert er zijn vrije middag a a n op om v a n ­ af de harde gifgroene stoelen in het Interpolis­gebouw de partijen te volgen, die de vol­ ende d a g uitgebreid de ranten halen. Het is het bijna directe contact met wereldbe­ roemde schakers dat hier lokt. O f misschien is het w e l de hoop dat 'onze Jan Timman' de voorgestelde zetten v a n zovele Tilburgse secondanten hoort en er zijn voordeel mee doet. O p deze wijze blijft men de Nederiandse schaker ge­ durende de hele middag steu­ nen. Zelfs tegen het avonde­ ten zijn de meesten niet w e g te branden. Thuis blijft moe­ der met de piepers zitten. Voor de schaakliefhebbers biedt het buffet uitkomst: de broodjes kroket en bier vinden gretig aftrek. Michel Knapen

m

g

DE CRYPTISCHE SOLLICITANT Puzzelspon onfle deel van Kluwer Publ eks tttOschriften b v verzorgt c3e uitgaven van een 18 lal puzzeluitgaven met o a kruiswnrdraadsels cryptogrammen doorlopers woordzoekers e d

HORIZONTAAL

Vooreenwoordspelminnendeall round

6. 10. ­12. 13. 14. 16.

PUZZELAAR.. hebben w i | een met alledaagse baan Als u ten mmsle beschikt over aantoonbare ervaring m het ontwerpen en oplossen van cryptogramfnen Uw voornumsti talitn zuHen l i j n ■ rn b V de computer gevarieerde up to date puzzeiu It gaven redigeren ■ helbedenken/bewerken/uitwecken/ ontwerpen van nieuwe puzzels c q puzzelvar anten ■ het redactioneel ondersteunen van on; puzzel servicebureau ■ het beoordelen/Bewaken van de dooi (free lancejmedewerkers geleverde

17. 19. 20. 21 23. 25,

■ het beheer en onderhoud van de datal puzzelwoorden en diagrammen Deopierfing s moölijk aan te geven Wi| denken aan minimaal HAVO Gevoel voor taal accura tesse flexibiliteit en goede contactuele eigen schappenis n elk geval een vereiste U w leeftijd ttgt vermoedelijk rond de 25 laar Aanvangsalans ± / 2 600 bruto per maand met een uitloop naar ± f Ü 800

30. 33 35, 37, 38. 42.

De heer A J Peek hoofdredacteur geett graag meer intormatie over deze functie Telefoon 030 893344 Scfir ttelijke sollicitaties met ver melding van persoonsgegevens opleidmg en ervaring kunt u rtcMen aan de afdeling personeels zaken van

43, 44,

■ ■ Kluwer Publiekstijdschriften b v

(H)

raadselachtige bloeiwiuze (9) bezigden (5) koffie (2) niet in zwang (3) linksri:]dend mobiel (3) modern (2) twee­derde brits drankje (2) platte wal (4) gevonden (12) afgelopen (2) voertuig op het spel: zetten (5) bacchanale maand (7) een jaar stemge­ rechtigd (9) de een of de ander "^ De een (4) bedenkelijke noot (10) de Britten hanteren as (5) ondergetekende (2) ontstaan (5) niet square (5) veel voorkomend puzzelwoordje (2) op mijn Italiaanse rekening (2) geblaar in zich opnemen (7)

VERTICAAL (V) moeders voornaam is wet (3) het toilet vertrok als probeersel (6) boven anderen verhevenen (13) IS blind te bedrijven (6) frans bloot (2) drs weggelaten (2) latijnse aanhangsels (2) m Engeland doodgaan (3) énig lichaamsdeel (5) open plek in het bedrijf helemaal van U (2) meestal voorgevoegd (2) mini­voetballer (2) de helft van een paar ( 3 ) duits gestorven (3) achtervoegsel (2) kort bijbelboek (3) de britse t e e r l m a doodgooien (3) verdwenen straat (3) engelse gans (3) een orgasme "^ Deze meid m e t (5) vreemde (5) gecastreerd op de akker (4) gangbaar nieuws (3) niet geheim department (2) let wel (2)

d i t woor d i s l i d d i e n s t d o e n d (2)

^ " ^ Europalaan 93 _ 3526 KP U trecht

Aan de heer A.J. Peek hoofdredacteur Puzzelsport Kluwer B.V. Europalaan 94 3526 KP UTRECHT

Uit het omvangnjke ar chief van een academisch gevor mde solhcitant. A) De Vacature Q Het cr yptogr am B) De Bnef D) Het Antwoor d

bestu L

(2)

Kluwer|Publiekstijdschriften b.v. Geachte Van Diek,

Geachte heer Peek, 6H ­ 28H ­ 32V ­

Hiermede komen wij terug op uw sollicitatie naar de functie van puzzelaar

29vi

12H ­ 5V, ­ IV ­ 35H 4 4 ^ ^ # ' 2 V 21H ­ 39V ­ 16H ­ 4 4 H ^ i ^ ­

10H

4V ­ 10V ­ 14H ­ 30H ­ 31V ­ 34V

Tot onze spijt moeten wij u mededelen, dat wij op grond van de door u ter beschikking gestelde gegevens de selectie­procedure met enkele van uw medekandidaten zullen voortzetten

42H ­ 15V: "30V ­ 38H ­ 3H", 33H

Uw bijlagen zenden wij u hierbij retour

28V ­ 27V ­ 37H ­ 19H ­ 18V ­ 41V

WIJ danken u voor de genomen moeite en wensen u veel succes bij uw verdere sollicitaties

36V ­ 42V ­ 25H ­ 23H ­ 20H.

Hoogachtend, Kluwer Publiekstijdschriften b v

!\F^ 43H ­ 13H ­ 17H ­ 20V ­ <8V) 40V: 9V

M Reijnde^, personeelsfunctionaris

Cryptogram Los bovenstaand cryptogram op en ontcijfer vervolgens de sol­ licitatiebrief (B). Inzenden naar of afgeven bij de redactie: adres zie colofon pagina 2. Onder de goede oplossingen worden vijf aardige prijzen verdeeld.

h