1988 02 05

UNIVERS

—T^

f

Tilburgs Universiteitsblad - 5 februari 1988 - jaargang 25 nummer 20

-motie naast zich neer

Bestuur legt

Er is een conflict gerezen tussen de universiteitsraad en tiet College van Bestuur naar aanleiding van een motie om de relatie van de KUB met Olivetti te verbreken in verband met de belangen van het concern in Zuid Afrika. Het college weigerde vorige week donderdag de door de raad met grote meerderheid, twintig tegen acht stemmen, aangenomen motie uit te voeren. bedrijven in Zuid Afrika', aldus collegevoorzitter P. Verheyen. 'Pas als bewezen zou worden dat Olivetti direct betrokken is bij de instandhouding van het apartheidssysteem, bijvoorbeeld door het leveren van apparatuur of soft-ware aan leger en politie, zijn voor ons de grenzen van het aanvaardbare overschreden.' Verheyen wees in het debat ook op de beheersverantwoordelijkheid van het college. 'We moeten niet alleen het oordeel van de gekozenen, maar ook van de gebruikers van de apparatuur meenemen in ons standpunt.' Het bijna anderhalf uur durende debat begon met een toelichting van de indieners.

Een meerderheid van de raad wil gebruik maken van het begrotingsinstrument, waarmee alle besluiten van het college ten aanzien van de aanschaf van apparatuur geblokkeerd kunnen worden. In de discussie bleken de meningen van het college enerzijds, en die van de indieners, de fracties Breed Front, PLM en PSF anderzijds, recht tegenover elkaar te staan. Het college vond de in de motie neergelegde argumentatie voor het breken met Olivetti, nl. de groeiende commerciële belangen van het bedrijf in Zuid Afrika en het feit dat Olivetti levert aan overheidsinstanties in dat land, onvoldoende. 'Dit geldt namelijk voor veel

L. Keune in do U-raad: EEG-richtlijnen niet relevant

L. Keune van de fractie Breed Front wees op de rijke mensenrechtentraditie van de KUB, vooral in verband met Zuid Afrika. Keune betreurde het dat zowel Olivetti als het college steeds verwezen naar de EEG-richtlijnen inzake Zuid Afrika. 'Die richtlijnen zijn namelijk in deze discussie niet relevant, omdat ze niet gaan over het wel of niet investeren in Zuid Afrika, maar slechts over de wijze waarop ondernemingen hun bedrijf voeren in dat land.' B. Knuttel van de fractie PLM somde vervolgens de beschikbare gegevens over de rol van Olivetti in Zuid Afrika nog eens op, waarbij hij de nadruk legde op het groeiende marktaandeel van het concern in dat land en het alleenrecht dat Olivetti in Zuid Afrika heeft op de verkoop van het UNIX computerbesturingssysteem, een systeem dat gebruikt kan worden om iedere Zuidafrikaan te kwalificeren naar raszuiverheid en 'bestemd daarmee de fjersoon voor, ten opzichte van wonen, werken en zeffs trouwen'. Knuttel concludeerde dat in ieder geval bewezen is, en ook niet ontkend door Olivetti dat het bedrijf levert aan bedrijven, banken en regering in Zuid Afrika 'en dat Olivetti er door haar optreden daar mede toe bijdraagt dat het apartheidsregiem blijft bestaan.' M. Foppele vond namens de PSF dat het college teveel waarde hechtte aan de informatie die door Olivetti zelf aan het CvB is verstrekt. 'Als een Zuidafrikaanse vakbond het verhaal bevestigt dat Olivetti programma's voor justitie en politie opzet, en Olivetti ontkent dit vervolgens, wie geloven wij dan? Het is naief te veronderstellen dat Olivetti anders dan ontkennend zou reageren. Dat alleen al is een reden om naar de vakbond te luisteren', aldus Foppele. CvB-voorzitter Verheyen vond dat er hier sprake was van een 'afweging van stukken'. 'Wij willen het principe check, dubbel-chieck toepassen, waarbij we er naar streven dat de informatie die van beide kanten komt, zoveel mogelijk overeenkomt. Is dat nog niet het geval, dan kiezen wij voor voorzichtigheid. Wij hechten waarde aan de duidelijke ont-

U-raad unaniem accoord met begroting '88 De begrotingsbehandeling voor het jaar 1988, waar de universiteitsraad zich in de250-ste vergadering vorige week donderdag over boog, heeft het unieke feit opgeleverd dat de voltallige raad zonder stemming accoord ging met de begroting. Wijzigingsvoorstellen in de vorm van amendementen werden of door het College van Bestuur overgenomen of ingetrokken. Het was de eerste raadsvergadering voor de nieuwe voorzitter van het college, prof. dr. P. Verheyen, die deze taak van rectormagnificus R. de Moor overnam. Prof. de Moor ontving als blijk van waardering uit handen van raadsvoorzitter mr. J . Geleynse na afloop van de vergadering een bos bloemen. Deze eensgezindheid betekent evenwel niet dat de raad kritiekloos het begrotingsvoorstel 1988 slikte. Nog even kreeg het ganse CvB lof toegezwaaid voor de nieuwe opzet van de begroting. Daarmee is dit toch knap ingewikkeld jaarwerk een stuk duidelijker geworden. Toen kwam het eerste schot voor de boeg. Een aantal fracties zijn niet te spreken over de voorgestelde overheveling van geld van de personele lasten naar

de overige lasten. Het gaat hier om een overheveling van 1 miljoen gulden of 2 % van het budget voor personeel naar het budget overige lasten van de diverse diensten. In juni 1987 had de raad bij de vaststelling van de kaders overige lasten de ruimte voor 1988 ruimschoots overschreden, maar dit was blijkbaar voor de diensten niet voldoende. Scherpe woorden dus van de voorzitter van de commissie planning en begroting drs. P. Maagdenberg aan de diensten. 'De diensten zetten ons voor schut, de raad wordt buitenspel gezet. Het kan niet zijn doel zijn dat een instelling een miljoen moet overhevelen, tenwijl een halfjaar daarvoor alles nog sluitend leek.' We zijn fout bezig zei de commissievoorzitter en zijn fractiegenoot drs. R. van Rook-

huyzen wist ook waarom: 'Afschrijving kent men niet en alles moet worden opgemaakt want men kan niets overhevelen naar een volgend boekjaar.' Deze fractie en PLM kijken met spanning uit naar de discussie die in de lente zal worden gevoerd over nieuwe uitgangspunten voor de kaders. Ander punt van kritiek betrof de doorberekening van kosten van diensten naar diensten en de decentralisatie. Het CvB beloofde in de lente de discussie over deze punten te zullen voeren. Het amendement van de Progressieve Studentenfractie (PSF) dat de sociale faculteit opdraagt 11.000 gulden te reserveren voor de experimentele cursus Lesbische en Homostudies, werd ingetrokken na de verzekering van het college dat de cursus door kan gaan. Er leek raadsbrede overeenstemming te zijn dat de financiële beslommeringen rond de cursus, die in februari van start gaat, niet moeten leiden tot stopzetting ervan. Omdat er aan de KUB te weinig expertise en animo bleek te zijn om de cursus te dragen heeft de werkgroep Lesbische en Homostudies de hulp ingeroepen van de werkgroep

5/12 Schouten weg Bosman weg. De oude garde hangt de toga aan de wilgen. En de jongere staat te trappelen onn het roer over te nemen. Deze week: een special over zestig jaar economische faculteit. Onder de titel: 'De school van Schouten'. Een tijdperk eindigt. 3

Gimbrörelaanweg Een KUB-droom werd voor de buurtbewoners een nachtmerrie.

kenning van Olivetti ten aanzien van de vermeende directe betrokkenheid bij de instandhouding van apartheid.' Namens de fractie VIP vond B.Taken dat 'voor ons de grenzen van het aanvaardbare wat betreft Olivetti overschreden zijn'. P. Verhulst van de Fiscalisten vond de 'actieve bijdrage' van Olivetti bij fiet meewerken aan apartheid nog onvoldoende bewezen, en steunde het college. Buiten universitair raadslid H. Bode kondigde aan de motie te steunen 'al zou het alleen maar morele steun betekenen voor de mensen in Zuid Afrika die om dit soort maatregelen vragen tegen de kapitalistische ondernemingen in de Westerse industrielanden die dit systeem mede in stand houden.' Van de BUL-len was alleen H. Bode voor de motie. Vervolgens deelde college-voorzitter de raad mee de motie niet uit te voeren. Na een schorsing kondigde J . Hagenaars namens de meerderheid aan dat zij in het vervolg 'in principe niet positief zullen besluiten over voorstellen ten aanzien van de aanschaf van apparatuur en automatisering.' vervolg op pagina 2 Homostudies uit Utrecht. Hierdoor overschrijdt zij met elf-duizend gulden het door het college toegewezen bedrag van 5.000 gulden. De Utrechtse werkgroep vroeg aan de sociale faculteit, waar de cursus is ondergebracht, om dit bedrag bij te passen. Het bestuur van de faculteit wendde zich daarop tot het college omdat het die financiële mkkleien niet zou hebben. Een meerderheid van de raad wilde dat de faculteit er toch geld voor vrij zou maken. 'Als ze de cursus een goede zaak vinden moeten ze die ook betalen', aldus PSF-woordvoerder E. van den Akker. Het college liet bij monde van rector De Moor weten dat de cursus hoe dan ook doorgang moet vinden. Maar eerst wil het college nog eens praten met de organiserende werkgroep over de tarieven die de Utrechtse werkgroep berekent en mogelijke bijdragen van de meewerkende faculteiten sociologie, letteren en theologie. 'Als straks blijkt dat er meer geld nodig is, dan is dat makkelijk uit de Vrije Beleidsruimte te halen', akjus rector De Moor tijdens de vergadering. Het amendement over de sportvoorzieningen van de fracties Vinger in de Pap (VIP), PSF en de Fiscalisten werd door het college vervolg op pagina 2

COLOFON

KORT MATSERTJES

vervolg van pagina 1

^ ■ i m at s e rt j e s

Olivetti­motie

'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Cont ant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen.

Het toepassen van dit begrotingsinstrument kan al in maart door de raad gebeuren. Dan worden op de KUB de begrotingskaders vastgesteld voor onder andere het automa­ tiseringsbeleid. Na afloop van de vergade­ ring verklaarde P. Hagenaars nogmaals dat de raad 'wel degelijk' ook echt gebruik zal gaan maken van haar budgetrecht. 'Het is het enige machtsmiddel dat we hebben. Als het college niet de stappen onderneemt die stroken met de motie, dan zullen wij voor­ stellen gaan tegenhouden', aldus Hage­ naars. College­voorzitter Verheyen kondigde aan de door het college vervaardigde nota over de Olivetti­kwestie uit te voeren. Dat wil zeg­ gen dat het college aan 'bevoegde instan­ ties', bedoeld wordt onder andere het mini­ sterie van buitenlandse zaken, gaat vragen of Olivetti al dan niet EEG­richtlijnen of richt­ lijnen van de Nederlandse overheid heeft overtreden. Het college wil ook de faculteits­ besturen en de hoofden van dienst nog om hun oordeel vragen. C.J. vervolg van pagina 1

Begroting overgenomen. Hierin vrageh de studenten­ fracties om enkele negatieve gevolgen van het nieuwe model ter financiering van de sportvoorzieningen ongedaan te maken. De verhoging van de sportkaart is daarmee van de baan. Die blijft nu 75 gulden. Verder zal het personeel bij de sportvoorzieningen pas ingekrompen worden als er minder dan 3.300 sportkaarthouders zijn in plaats van de voorgestelde 3.600. De verhouding tussen de formatieplaatsen en aantal sportkaart­ houders is gesteld op 1 staat tot 900. Ook het omlaagschroeven van het beschik­ bare bedrag voor tewerkgestelde dienstwei­ geraars van 120.000 naar 100.000 is afge­ wend omdat het college na enige aarzeling accoord ging met een amendement van PSF. Het totaalbedrag blijft staan. Alleen wordt het verschil niet bij de Dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken gehaald zoals PS F voorstelde, maar betaald uit additionele gel­ den die de KUB krijgt van de overheid. Het voornemen van het college om het bud­ get voor student­assistenten bij de facultei­ ten niet meer te oonnerken zodat het bedrag door de faculteit vrij te besteden is, is van de baan. PS F, VIP en de Fiscalisten dienden een amendement in die om handhaving van de oormerking van het budget vraagt. De fracties 'zijn bang' dat de faculteiten de gel­ den 'feitelijk voor andere middelen dan student­assistenten worden aangewend', aldus PS F­woordvoerder Van den Akker. Het college zal het amendement uitvoeren. Ook nam het college een amendement over van dezelfde fracties dat een bedrag van 3.200 reserveert voor verkiezingscampagnes van fracties uit de universiteitsraad en facul­ teitsraden.

" ^

TONEEL: De WUT heeft een nieuwe naam! Vereniging Universiteitstheater PERPLEX heeft veel figuranten en nog een paar goede spelers nodig voor de produktie die eind mei in première gaat. Bellen: 564342 (Peter Hoeve) of 360797 (Frank Hilgers). TE HUUR: 2 kamers met gebruik van douche, keuken en toilet. Abdij van Averbodestraat 3 L ' UNIEK is de ervaring die je opdoet binnen het bestuur van Integrand. Wij zoeken: enkele nieuwe, aktieve medewerkers (V/M), die min. 1 dag per week vrij willen maken voor het bemiddelingswerk tussen bedrijven en studenten. Kom voor meer informatie tijdens de aktieweek, langs bij de stand in de hal van gebouw B, of op ons kantoor 076, dagelijks open van 10-12/14-16 uur. Tel. 013-635612. INFO-BUEENKOMST: Integrand: 9 feb. 12.30 uur AZ 05. Studenten vertellen over hun ervaringen met een bedrij f sopdracht van Integrand. Noteer dus in je agenda, iedereen is van harte welkom!

VOORNEMENS om dit semester eens wat naast je studie te gaan doen, kun je nu omzetten in daden: doe een bedrij fsopdracht via Integrand] Schrijf je in: stand hal Bof 076. FILM: Het vrouwenoverleg van de Kï )B vertoont op donderdag 18 februari de film R ^a Luxemburg van Margaretha Von Trotta. 20 i u uur AZ 117. Toegang gratis. VOEDSELHULP: Voedselhulp is méér dan alleen Afrika Nu. VITE -organiseert donderdag 11 februari een bijeenkomst 'Voedselhulp: waarom?' met G. de Groot (IVO) en R. Uitentuis (Mensen in Nood). SZ 29, 14 uur. WARANDE-TRIMLOOP: Zaterdag 6 februari in het Warandebos: trimloop, voorafgaande aan de NSK-cross. Afstanden: 2-4-6-8-10 km. start: 13.00 uur. Inschrijfgeld: ƒ 2,50 voor aanvang betalen. Loop je ook mee? KURSISTEN: In het tweede semester kun je ook weer je boeken bestellen bij Cebojuf met 10% korting. Bestelformulieren zijn verkrijgbaar in de hal van gebouw B. ' o o r inlichtingen kan je bellen 013-563429 (Co»r ' Frank) tussen 17.00-18.00 uur. ' >RANDE-TRIMLOOP: ' 1 ;rdag 6 februari in het Warandebos: trimloop, voorafgaande aan de NSK-cross. Afstanden: 2-4-6-8-10 km. start: 13.00 uur. Inschrijfgeld: ƒ 2,50 voor aanvang betalen. Loop je ook mee?

Bibliotheek houdt uitverkoop

E.V./G.R.

Bestuurswisseling theologie Prof. dr. N.F.M. Schreurs is de opvolger van Prof. dr. K.W. Merks als dekaan van de theologische faculteit. De nieuwe faculteits­ raad heeft onlangs in een eerste vergadering de nieuwe leden van het bestuur gekozen. Naast S vchreurs hebben in het dagelijks bestuur zittingdocent­lid drs. B. Loose en student­lid mevr. M. Verstraeten.

Univers

Van dinsdag 9 februari tot en met donderdag i februari houdt de bibliotheek van de KUB dagelijks tussen lO.OOen 16.00 uur een grote uitverkoop van boeken in de kelder onder gebouw C. Studenten en personeelsleden van de Tiiburgse universiteit kunnen, op vertoon van collegekaart of administratienummer, een keuze gaan maken uit honderden overtollige 'doubletten' die de universiteit door schenkingen en aankoop van collecties in zijn bezit heeft gekregen. Ook zijn er uitgaven bij die de deur uit moeten omdat ze niet thuishoren in de Tiiburgse bibliotheek, zoals medische en technische boeken.

FILMCYCLUS: Socrates start het tweede semester met een cyclus van Nederlandse films. De eerste in die rij is: 'Gebroken spiegels' een niet alleen voor Nederlandse begrippen geweldig mooie en vooral goede film. Te zien op dinsdag 9 februari, AZ 115. Aanvang: 20.15. FILMCYCLUS: di. 9 feb.: Gebroken spiegels' di.23feb.:'Havinck' di. 8 maart: 'De Wisselwachter' di. 22 maart: 'Tootsie' di. 5 april: 'Mona Lisa' di. 19 april: 'Sophie's choice' di. 3 mei: 'Zoeken naar Eileen' di. 17 mei: 'One flew over the cuckoo's nest'. , LEZING: 11 februari is er een lezing over Japanse reclame door R. Molijn. Om 14.00 uur in CZ104. STEPSleden gratis, anderen/ 2,50. DBJ SCHOUTEN: Bij wijze van afscheid nu te koop: Schouten, de Querulant in economenland, reflecties & impressies, prijs ƒ 1,50. Speciale uitgave! Lees hem! MERCURIUS: Er is een beleggingsstudievereniging, die niet belegt. Zie Memo: WINTERSPORT: Wintersport, studentenreis van de stichting De Zon Skier naar het grootste skigebied van Europa: Portes du Soleil, Champoussin, Morgins (600 km. skipistes, 190 ski liften) naast de ski piste, vanuit je bed in de lift! 2-3 persoons kamers, 7 dagen halfpension en liftpas voor/ 539,—. Inl.: P. Ivanyi. Tel.: 020-823137. ROME: Buongiorno Roma! Tweeweekse vakantiecursussen in Ronie. Communicatief Italisaans. Italiaanse kunstgeschiedenis (in het nederlands). Cursus -I- verblijf:/ 605,-. Mensa, excursies, zwembad, etc. Informatie: Angélique van Groeninghen, 030-522244, 19.00-20.00 uur. BI/HOMOSEXUELE MANNEN: Lukt vrijen je - altijd - veilig? Wel of niet de test, kontakt leggen moeilijk(er)? Vragen en ervaringen uitwisselen, goede informatie over o.a. AIDS, 't kondoom. Weekends, 19-21 feb. Den Haag, 4-6 maart Dordrecht, 15-17 april Driebergen. ƒ 95 _ . Vragen/folder bel de SAD 020-222733. SPAANS: Leer Spaans in M.ihga. Internationaal instituut. Cursussen v.a. 3 v eken. Alle leeftijden. Audiovisuele methode. Inl. + prospectus: M.Wolters na 18.00 uur 070-540178. TE KOOP: BBC-B computer, met SWR 128K, AMX-Muis, Joysticks, Monitor. Zeer veel software w.o. tekstverwerking, spreadsheet, database, spel. Uitgebreide documentatie. Bel: 076-657195.

PROEFSCHRIFT? Drukkerij Elinkwijk staat klaar!

ook voor dissertaties en andere publicaties Drukkerij Elinkwi|k is • • . •

gespecialiseerd concurrerend snel en stipt centraal gelegen

Bel: 030 - 444921 en wi| sturen u vnjtjlijvend do gratis documentatiemap

Drukkerij Elinkwijk B.V. Anistordcimsf-straatweg 554 3553 EN UTRECHT

MUIDEN LEVERT IRAN ZES IN 1 CEL Muiden-Chemie levert met instemming van onze regering limit en voortstuwingsgeneratoren aan de Oostenrijkse firma Voest, die vorige week betrapt werd op illegale wapenhandel met Iran. Het Muiden-aandeel: 100 miljoen.' 'Illegale vreemdelingen' in de afgekeurde gevangenis in Hoorn. En meteen maar zes in één cel. James Reston (ex-New York Times): 'De mensen wensen niet te horen dat Reagan een domoor is'. De truttigheid gaat voorbij, de yup ging het volk voor in de 'design'-hausse. Op naar de winkeltjes. Ronald Koeman over het Nederlands Elftal, CruijfT en Kraay en de EK. De zin van PARADISO: het is géén yuppie-paradijs.

50 JAAR WORTSCHATZ

In de kleurenbijlage: de geschiedenis van een overbekend leerboek. De maker en zijn familie: *Ehre, wem Ehre gebürht'. Foto's: een bouwput in Londen. Andermans leven: Tine *Multatuli'. In de boekenbijlage: De melancholie. Margaret Mead's memoires. Wat is creativiteit?

Lees naast uw krant Vrij Nederland

univers

tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) , redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twen geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) meclewerkers toine asselbergs, hugo backx, han van den hoff, Caspar Janssen, eric kosten, |an charpentier claartje van der grinten, trans godfroy, rene van hoeren, michel knapen, frank soonieus, gerard rutten, yvonneton, nanny timmers, hl wagenmakers columnisten dr a I w boelhouwer, c m van diek dr p f m kop, t aarts samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, prof dr j I goedegebuure, prof dr p ruys, m ackermans (adviseur), drs th schouw, r lazarems, g siegelaer officiële mededelingen afd interne communicatie > cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband ' universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor met universiteitsleden f 3 0 , - per jaargang

KU B­droom leidt tot nachtmerrie buurt Op woensdagavond27januari 19.30 uur stroomde de P ortrettenzaal van de KUB vol met gemeenteraadsleden, buurtbewoners en be­ stuursleden van de universiteit. Aan de orde waren de gerezen problemen rond de ontsluiting van het KUB­terrein vanwege de plannen voor het nieuwe bibliotheekgebouw in het hart van de campus. 'Wij moeten als buurtbewoners samen met de KUB iets van de gemeente gedaan krijgen.' Collegelid J. van Berkom heette de circa honderd toegestroomde aanwezigen wel­ kom in de 'huiskamer' van de universiteit. Tegen de wand stonden enkele panelen met plattegronden opgesteld. Verder waren daar een overhead­ en dia­projector en op tafel prijkte een heuse maquette met de plannen uit 1979 voor de KU B en omgeving, inclusief de vanwege geldgebrek nimmer gerealiseer­ de Taxandriëbaan. Achter de tafel namen de collegeleden J. van Berkom en prof. P. Ver­ heyen plaats. De eerste rij stoelen was gere­ serveerd voor de gemeenteraadsleden en de verantwoordelijke wethouder R. van Eijke­ ren. De politiek moet binnenkort de knoop doorhakken. Daarachter posteerden zich de buurtbewoners. Tegen het einde van de bijeenkomst dreig­ de een escalatie tussen de KUB­bestuurders en buurtbewoners. Vanachter de bestuurs­ tafel werd de knuppel in het hoenderhok ge­ gooid door de opmerking dat de buurt de bi­ bliotheek niet ziet zitten. Gejoel uit het pu­ bliek maakte duidelijk dat het tegendeel waar is. Een wat kalende man met grijze ha­ ren in pak stond zelfverzekerd op en maan­ de de menigte als een doorgewinterde actie­ voerder tot kalmte. 'Wij moeten als buurtbe­ woners samen met de KUB iets van de ge­ meente gedaan krijgen', zo zei de man, 'de gemeente moet de Taxandriëbaan aanleg­ gen', voegde hij er aan toe. Een luid applaus viel hem ten deel.

ESTHETISCH Van Berkom schetste de ontwikkeling van de universiteit. In 1979 werd een Structuur­ plan van de toenmalige Katholieke Hoge­ school Tilburg vastgesteld. Dat hield reke­ ning met de Taxandriëbaan ten westen van de instelling. 'Als vanzelfsprekend legden wij de parkeervoorzieningen daar waar de voor­ deur zou komen en niet in de achtertuin', al­ dus Van Berkom. Tien jaar na dato is de Taxandriëbaan er nog niet. Van Berkom: 'We accepteren dat tot het moment dat het niet meer kan en die tijd is nu aangebroken met de bouw van de bibliotheek.' Namens de buurtraad Dennenheuvel zette de ex­KU B­student A. Valk de bezwaren uit­ een. Volgens de buurt is het afsluiten van het gedeelte van de prof. Verbernelaan dat het KUB­terrein in tweeën deelt niet nodig. De bibliotheek komt tegen de weg te liggen en niet er op, weten zij. Het argument dat het verkeer door het hart van de campus een storend element en gevaarlijk is, zoals Van Berkom in deze krant stelde, geldt nog meer voor een woonwijk. 'De KU B wil echter een aaneengesloten terrein uit esthetische over­ wegingen', aldus de woordvoerder van de buurt. Om zijn argumenten kracht bij te zetten haal­ de Valk een convenant van stal waarin de besturen van de universiteit, van de buurt­ raad Dennenheuvel en van de vereniging van het flatcomplex Koninxhoek in 1984 overeen zijn gekomen om het toenmalig gel­ dende bestemmingsplan te wijzigen. De besturen pleiten in de overeenkomst voor een afgeslankte Taxandriëweg voor de ont­ sluiting van de KUB. Het stadsbestuur is er vanuit gegaan 'dat de tijdelijke ontsluiting van de parkeerterreinen van de KHT niet via de prof. Gimbrèrelaan zal worden gereali­ seerd'. Desondanks krijgt de buurt medio 1987 door een brief va n de gemeente te ho­ ren dat de prof. Gimbrèrelaan toch uitverko­

I Univers

gesteld voor de bouw van de bibliotheek', al­ dus Ravels. De buurt vertrouwt er op, zo zei hij, dat in overleg een oplossing wordt ge­ vonden. 'Mocht het echter zo zijn dat het ge­ meentebestuur en de KUB de plannen door­ zetten, dan kunt u er op rekenen dat de om­ wonenden alle tot de beschikking staande rechtsmiddelen zullen aanwenden om dit onheil te voorkomen.'

damseen Maastrichtse universiteiten. 'Op dit ogenblik valt Maastricht Tilburg letterlijk aan', zo stelde hij. Zichbaar geïrriteerd zei hij: 'Exact op deze tijd geven vier hoogleraren van de universiteit van Maastricht voorlich­ ting in de Postelse Hoeve over hun univer­ siteit.' De universiteit is van belang voor de stad. Het is een openbare instelling met 1.500 me­ dewerkers en een omzet van 100 miljoen. Een voordeel zijn de korte verbindingslijnen tussen de faculteiten, aldus Verheyen. 'Want', meent hij, de draad over teruglopen­ de studentenaantallen weer oppakkend, 'als wij niet oppassen krijgen de kleine facultei­ ten zoals sociologie, psychologie of letteren onder de 150 instromers per jaar. Als we die los als faculteiten laten bestaan, gaat de een na de ander weg en gaan we in de jaren ne­ gentig weer terug naar de Economische Ho­ geschool Tilburg. En dat was niet onze be­ doeling.'

LOOPBRUGGETJES

\boSMfiNh/E&\

sckBLL£­i<£iis w / e e r ^ ^■«^t­^x

ren is de ontsluiting van de KUB op zich te nemen. B. van Ravels, een medewerker van het door de buurt in de arm genomen advoca­ tenbureau Van Wijmen en Koedam, noem­ de de stelling dat rond de prof. Verbernelaan het hart van de universiteit moet ontstaan, 'vaag, niet controleerbaar en niet onder­ bouwd'. Hij opperde dat de KUB in samen­ werking met de gemeente een ontsluitings­ weg aanlegt. 'De kosten zijn begroot op 800 duizend gulden, een fractie van de twintig miljoen die aan de KUB beschikbaar zijn

Aan prof. P. Verheyen viel de eer te beurt om tegengas te geven vanuit de KUB. Hij praat graag met de buurt ­'waaronder veel kennissen'­, zei hij. Het zijn geen esthetische redenen waarom het college een centrum met de bibliotheek wil creëren maar eerder argumenten vanuit het onderwijs en onder­ zoek. Er komen minder studenten en de stu­ denten moeten in kortere tijd afstuderen. De KUB moet zijn 'uiterste best' doen om het aantal van 8.000 studenten te handhaven. De Tilburgse universiteit is in een felle con­ currentiestrijd verwikkeld met de Rotter­

Willem II: van sub­tobber naar sup­topper DeTilburgse voetbalclub Willem II timmert hard aan de weg om binnen enkele jaren een constante sub­topper te worden. Niet alleen wordt er momenteel overleg gevoerd met het gemeeritebestuur over mogelijke subsi­ diering van nieuwbouw van het Willem II­ stadion (dat tien tot vijftien miljoen gulden zou moeten kosten), maar de club krijgt ook een marketing­gezicht. Verder wordt een publiekverjagende factor, het voetbalvanda­ lisme, al onderschept voordat het goed en wel een voet op de grasmat kan zetten. Want hoewel slechts 21 voetbalvandalen geregistreerd staan leidt het voetbalvanda­ lisme toch tot een spookbeeld of angstsyn­ droom onder eenderde van de Tilburgse be­ volking. Deze ontwikkelingen rond Willem II werden afgelopen maandag op de KUB bekend ge­ maakt tijdens de presentatie van twee on­ derzoeken: naar het voorkomen van voet­ balvandalisme en naar de verkoopbaarheid van 'het voetbalprodukt Willem II'. Weten­ schappelijk onderzoeker drs. P. van Elderen en student­marketingonderzoeker C.van der Putten kregen de opdrachten van het Willem ll­bestuur. Uit het onderzoek naar de veiligheid, de be­

trokkenheid en het supportersgedrag bij Wil­ lem II blijkt dat het probleem zich hier niet scherp stelt : er vinden weinig incidenten plaats en onder aanhangers en buitenstaan­ ders geniet Willem II een positief imago. Helemaal vlekkeloos is het Willem I I­beeld niet: naast een groeiend aantal 'radicale jeugdige' supporters en het imaginair gevoel van onveiligheid bij de bevolking kan de club maar moeilijk omgaan met de potentiële pro­ bleemklanten en het transport ervan. In de aanbevelingen van het rapport suppor­ tersgedrag staat het idee centraal om een in­ tegraal supportersbeleid te ontwikkelen. Volgens onderzoeker drs. P. van Elderen moet daarbij in het oog gehouden worden dat Willem II drie verschillende supporters­ groepen kent: 'De traditionele voetballief­ hebber die een sterke binding heeft met de club, de moderne voetbalfan die meer een zakelijke relatie heeft met Willem II en tenslotte de jeugdige probleemsupporter. Momenteel is er een verschuiving gaande van de eerste groep naar de tweede.' Volgens Van Elderen moet er voor drie sup­ portersgroepen een herdefiniëring komen van het begrip 'profvoetballer': 'Een prof­ voetballer zou in termen van klantenbinding

Ook prof. dr. H. van den Eerenbeemt was van de partij. De hoogleraar geschiedenis aan de sociale faculteit, eveneens woonach­ tig aan de prof. Gimbrèrelaan, is het roerend met het CDA­raadslid eens. Maar als de Taxandriëbaan niet haalbaar is, heeft hij een andere oplossing. Van den Eerenbeemt: ' Dan moetje de bibliotheek iets anders situ­ eren en gewoon loopbruggetjes aanbrengen over de prof. Verbernelaan.' Na de pauze vroeg CDA­raadslid F. Horvers in de richting van de KUB­bestuurders: 'Als de Taxandriëbaan in verkleinde vorm wordt aangelegd, is de universiteit daar dan tevre­ den mee of moet dan toch die doorsteek via de prof. Gimbrèrelaan en de noordelijke doorsteek?' Collegelid Van Berkom: 'Als die Taxandriëbaan er komt dan hoeft het niet via de Gimbrèrelaan.' 'Wel noord?' vroeg daar­ op iemand tot drie keer toe. 'Dat is de opzet', repliceerde Van Berkom. 'U moet zich rea­ liseren dat als de noorderlijke ontsluiting er niet komt dan zoeken de mensen zich toch een weg naar de universiteit. Dan ontstaat er een geweldige parkeerdruk in de woonge­ bieden aan die zijde.' Na afloop van de bijeenkomst zei wethouder R. van Ejjkeren desgevraagd dat de Taxan­ driëbaan oude vorm zeven miljoen kost en dat geld is er 'helemaal' niet. Maar ook de af­ geslankte vorm ligt moeilijk. 'Het gaat hier toch om een ontsluiting van acht ton en die hebben we niet zo gauw', aldus de wethou­ der. Gerard Rutten moeten gaan optreden. Een geblesseerde of niet opgestelde profvoetballer kan bijvoor­ beeld ingezet worden om aandacht te schenken aan de jeugdige probleemsuppor­ ter.' De jeugdige supporters moeten meer voet­ bal­'minded' worden en potentiële Willem II­ aanhangers die wegblijven uit angst voor voetbalvandalisme moeten meer aandacht krijgen vindt Van Elderen. Van de 128 onder­ vraagde Tilburgers (waarvan negentig pro­ cent mannen en tien procent vrouwen) zei zestig procent uit angst voor voetbalvanda­ ■ lisme thuis te blijven. Aansluitend op het supportersonderzoek werd ook een marketingonderzoek gepre­ senteerd waarin Willem II geadviseerd werd meer aan klantenbinding te gaan doen. Als voorbeelden werd een Willem ll­creditcard genoemd, interviews met VIP's tijdens de rust, shows, spotjes via lokale radio en tv en het aanbieden van een koud­weer­kortings­ kaart. Verder moet de kwaliteit, het comfort en de service verhoogd worden, de consu­ ment moet een versnapering kunnen nemen tijdens en na de wedstrijd, en bedrijven moe­ ten hun reclameboodschap duidelijk en vaak terugzien. Het Willem ll­bestuur gaat ervanuit dat de verwezenlijking van de plannen zeker nog zo'n vijfjaar zal duren. N.v.O.

5 februari 1988

KORT

K N I P T

Cultuurcolleges van start met Shakespeare-lezing Het 'te zijn of niet te zijn' mag voor William Shakespeare geen vraag meer wezen. Bijna vierhonderd jaar na zijn dood verschijnen jaarlijks ongeveer 1.500 wetenschappelijke artikelen over de meester en zijn werk. In die publicaties komen niet alleen resultaten van recent onderzoek aan bod maar vooral ook speculaties die later herroegen of juist gestaafd worden. Zo blijkt uit biografisch onderzoek dat de wildste fantasieën de ronde doen (Shakespeare zou Shakespeare niet zijn maar een filosofisch onderlegde tijdgenoot, of Shakespeare zou geen Engelsman zijn) en ook onderzoek naar zijn theaterstukken ruimt nog steeds misvattingen uit de wereld. Eveneens is het testament van Shakespeare lange tijd verkeerd geïnterpreteerd: het huwelijk van Shakespeare zou niet bijster gelukkig zijn geweest omdat deze zijn vrouw het 'tweedebeste bed' naliet. Onderzoek nu wijst uit dat het 'beste bed' in de zeventiende eeuw bestemd was voor de gasten. Het vermelden van de nalatenschap aan de partner in het testament gold daarentegen eerder als een teken van affectie. Hierover en vooral over het waarom van 'Shakespeare als hoogtepunt in de Europese letterkunde' zal docent aan de Letterenfaculteit en Shakespeare-kenner dr. Willy van Peer op 9 februari spreken. De lezing, getiteld 'This Great Stage of Fools': Shakespeare's theater, is de eerste in een serie van drie Cultuurcolleges van Studium Generale. Traditiedoorbrekend, taalvernieuwend en meervoudig interpreteerbaar: dat is Shakespeare, zegt Van Peer en met fragmenten van Romeo en Juliet, Hamlet en King Lear zal hij dat in zijn lezing illustreren. Ook zal de huidige belangstelling voor Shakespeare van verschillende groepen worden besproken. Van Peer: 'Shakespeare wordt niet alleen vanuit feministische hoek bekeken maar ook vanuit politieke hoek. In een periode van oorlogsdreiging bijvoorbeeld worden bepaalde citaten van hem in een bepaalde context gezet, zoals bij de Falklandoorlog bijvoorbeeld. De bedoeling daarvan is ntionalistische gevoelens op te wekken', aldus Van Peer. Het tweede Cultuurcollege wordt op 23 februari gegeven door Prof en rector Ruud de Moor over normen en waarden in negen Westeuropese landen. De Moor maakte deel uit van een internationale groep onderzoekers die verschillen en overeenkomsten inventariseerden op het gebied van godsdienst, politiek en maatschappij, huwelijk en *" sexualiteit, opvoeding en arbeid.

De Volkskrantlezers vonden het de beste film van 1987 : The Last Emperor van Bertolucci. De Leidse welcnschapper Mansvelt Beek is het daar met mee eens. Mansvelt Beek is op de Leidse universiteit sinolooog. In het blad MARE van deze week betitelt hij de film als de reinste propaganda voor het Chinese regime. De sinolooog su^ereert dat Bertolueei met betrekking tot het seript eoneessies gedaan heeft aan de Chinese machthebbers om zodoende toestemming te krijgen in de Verboden Stad te filmen. Defilmvan Bertolueei vertelt het levensverhaal van de laatste Chinese keizer Pu Yi die in 1908 als kind op de keizerstroon geheven werd. Al vrij spoedig moest de keizer wijken voor de reOp 8 maart sluit dr. Machiel Karskens de Cultuurcolleges af met een lezing over de ethiek en filosofie van Spinoza. Alle lezingen worden in zaal AZ114 gehouden om 20 uur.

Voorlichtingsplan Letteren 'De eindevaluatie zal kort en eenvoudig kunnen zijn: als we in 1992 nog bestaan is ze positief, zo niet, dan negatief'. Aldus de nuchtere eindconclusie van een recent voorlichtings- en pr-plan van de Tilburgse Letterenfaculteit. Het plan, opgesteld door de Voorlichtingscommissie van de faculteit, is bedoeld om ertoe bij te dragen dat Tilburg kan voldoen aan de zware criteria die Deetman aan het voortbestaan van Letteren heeft verbonden . De minister verwacht dat Tilburg in 1990120 eerstejaars letterenstudenten binnenhaalt en dat een voldoende percentage afstudeerders rond die tijd een baan heeft gevonden. In 38 pagina's legt de Voorlichtingscommissie gedetailleerd uit hoe men de naam en faam van de faculteit zodanig kan gebruiken dat de kans op overleven maximaal wordt. Het rapport geeft een nauwkeurige omschrijving van de doelgroepen en de aanpak van de voorlichting die nodig is. Als sterke punten in het imago noemt het rapport onder andere de hechtheid van de faculteit

Fatale effecten

De laatste weken heb ik me meer dan ooit te voren Jaten verleiden om füms uit de Holl3m'oodse trucendoos te gaan zien. Hollywood heeft aan de werkelijkheid, hoe vreemd die ook kan zijn, zelden voldoende. Dit kan fascinerende films opleveren, zoals Back to the Future waarin Spielberg de 17-jarige Marty terug in de geschiedenis stuurt, om de gedragingen van zijn ouders te corrigeren. Het verleden neemt een nieuwe wending. Weliswaar onmogelijk, maar het is een manier om te laten zien hoe keuzes en gedragingen het lot kunnen beïnvloeden. Mogelijkheidszin in plaats van werkelijkheidszin. Waarlijk postmodern, Hollywood. Bij de films die ik onlangs zag vraag ik mij onmiddellijk af hoe ze tot stand zijn gekomen. Ik zie het productie-proces door de film heen schemeren. De producent, die zich zorgen maakt over de Grootste Gemene Deler, de regisseur die verschillende opties in zijn hoofd heeft en ten slotte het overleg met de acteurs die aüemad heel slim zijn en medezeggenschap hebben. Men geeft van het kostbare product - de productiekosten worden steevast vermeld - eeniry-

Univers

publikeinen en de eommuniSen. Deze laatsten hebben de ex-keizer na de Tweede Wereldoorlog met succes 'opnieuw opgevoed' tot communist. De Leidse sinoloog snapt niet waarom Bertolucci Pu Yi als hoofdpersoon voor zijn film gekozen heeft :'Het was gewoon een vervelend mannetje. Ik heb wel eens een interview gelezen met Wen Hsiu, zijn concubine die op een gegeven moment wegloopt. Volgens haar was hij een klein diaatortje met driftbuien waar iedereen bang voor was. De enige zware figuur in defilmis de keizerin-weduwe, helemaal aan het begin'. Het is duidelijk dat de sinoloog geen rekening hoeft te houden met het grote publiek. Bertolucci wel. Het Delft:se blad DELTA bericht dat het beroemde Camarettenfestival na 22 jaar uit Delft" gaat vertrekken. Het jaarlijkse festival voor nieuw studentencabaret gaat naar het Rotterdamse Luxortheater. De organisatie blijft wel in handen van Delftse studenten. Het werd steeds moeilijker om het festival in Delft te organiseren. Organisator Paul Roos :'Delft is een doodlopende weg. We waren meer tijd kwijt met het regelen van practisehe zaken dan met de organisatie van Camaretten zelf'. Steeds meer 'zekerheden' van de jaren zestig verdwijnen. Toen waren functies niet zo be-

langrijk. Dat is nu wel even anders. Zo vertelt Hans Kune', de venrekkende hoofdredacteur van de Groningse UNIVERSITEITSKRANT, in zijn blad over hoe hij hoofdredacteur is geworden :'Na verloop van een aantal jaren begonnen mensen, op straat vaak, mij als hoofdredacteur te behandelen. [...] Hoe vaker zoiets gebeurt, hoe moeilijker het wordt dan iedere keer weer te zeggen, dat je helemaal geen hoofdredacteur bent. Rond dat verweer komt de laffe smaak van een smoes te hangen. En op een dag is het dan zover. Ook binnen de redactie zelf kan het niemand meer wat schelen. Je bent dan gewoon hoofdredacteur'. De jaren zestig hebben niet zo veel bereikt als we soms wel eens willen denken. In het WAGENINGS UNIVERSITEITSBLAD wordi verslag gedaan van een bijeenkomst van PSPjongeren. Zij bezonnen xich in Wageningen drie dagen op het thema onderwijs en opvoeding. De jongeren zijn opgevoed door ouders die zelf door de jaren zestig opgevoed zoud^ i moeten zijn. Een relaas :'Mijn ouders schreven zich een onfeilbare positie toe, gebruikten fysiek geweld en deden aan vrijheidsberoving door hun moeilijke zoon dan maar naar een intérnaat te sturen'. De jaren zestig. H.B.

'naar buiten toe', het jeugdig elan, de exactheid van het onderwijs, de kwaliteit van onderzoek en onderwijs en de vele internationale contacten. 'Het is een heel actieve faculteit, die ook regelmatig in het nieuws komt'. Het is zaak, aldus de Voorlichtingscommissie, om al deze positieve eigenschappen in een wisselende mix van in de diverse voorlichtingsactiviteiten naar voren te laten komen.

De geboorte van KUB's eigen kinderopvang

Lezing over voedselhulp Vite, de vereniging van Internationale Tilburgse Economen en Juristen, richt de aandacht meestal op de rijke westerse wereld. Daar komt nu wat verandering in. Er is een 'werkgroep activiteiten ontwikkelingslanden' opgericht die voor 11 februari in samenwerking met het IVO een lezing heeft georganiseerd. Het onderwerp zal zijn'de achtergronden van de voedselhulp. Eerste spreker is drs. Gerard de Groot, wetenschappelijk hoofdmedewerker van het IVO en hij zal de theoretische achtergronden belichten. Als tweede spreker komt een man uit de praktijk, dhr. Uitentuis van de stichting Mensen in Nood aan bod. Donderdag 11 februari in SZ 29, aanvang 14.00 uur.

II

Het is eindelijk rond: de KUB krijgt haar eigen kinderopvang. In de universiteitsraadvergadering van 28 januari werd een motie, ingediend doorfractie Breed Front, unaniem aanvaard. Momenteel wordt de kinderopvang van de universiteit geregeld via crèche De Wipwap. Daar zijn vijf 'kindplaatsen', oftewel twintig 'dagdelen' aangekocht. 'Veel te weinig voor de negenduizend koppige bevolking van de KUB,' vond Breed Front en haalde ter gelegenheid van het feit dat het contract met De Wipwap in mei afloopt de oude plannen voor een eigen opvang uit de kast. Hoewel het College van Bestuur de zaak nog probeerde tegen te houden door voor te stellen eerst een behoefte-onderzoek uit te laten voeren en ook nog het argument, gebrek aan financiële middelen uitsfieelde, stemde de raad in zijn geheel voor. De zitting werd bijgewoond door zo'n dertig vrouwen en als koekje-bij-de-koffie werd er door een peuter tijdens de vergadering beschuit met muisjes rondgedeeld. De eigen kinderopvang zal naar alle waarschijnlijkheid per januari '89 beginnen te draaien.

Qut aan een ruim geschakeerd publiek. Zijn cd deze stadia doorlopen, dan bereikt hef product dat we inmiddels met 'consensus' kunnen omschrijven de bioscopen. Kenmerkend aan deze films is dat ze een heel aannemelijke kop hebben, maar een staart van een buitenaards wezen, of in het geheel geen staart. Het verhaal begint aardig, maar net op het moment dat je je a/vraagt 'hoe zal het aflopen?', begint het te spoken. Robert de Niro, die zich voor zijn rol in Angel Heart heeft volgevreten, verandert in een satanische Lucifer met rode, flikkerende lampjes in zijn ogen. De demonische verleidingskunslenaar Jack IVicholson versiert drie eenzame vrouwen in The Three witches of Eastwick. Hoe zal het puriteinse amerikaanse stadje reageren op deze ongeneerde wellust? Nicholson blijkt even later een bezeten man; zijn hoofd krijgt -trucendoostien keer de normale omvang en iedereen in hel stadje is opgelucht als hij is overmeesterd. Ten slotte zag ik Fatal Attraction. Het (overjspel begint met gelijke troeven: een knappe man, met eveneens knappe echtgenote ontmoet een knappe vrouw op een receptie. Volstrekte gelijkwaardigheid. Met wie zou U zich identificeren? De kaarten worden door de regisseur geschud en identificatie verloopt langsfeenduidelijk spoor. Een bekend horror-efTect zorgt voor een gepaste en discrete afloop. 'Wij hadden problemen met de morele wending die het verhaal moest gaan nemen', verklaart Michael Douglas nader in Elsevier. Het is duidelijk. Hollywood brandt zijn vingers niet aan overspel. Ik heb nu drie half afgewerkte plots in mijn hoofd, beelden die niets verbeelden en flarden tekst die wezenloos in de ruimte zweven in de hoop nog een bestemming te vinden. Ik weersta het voorfilmje van Dirty Dancing. 5 februari 1988

SCHOOL

VAN

SCHOUTEN par excellence professor Schouten, de krimp- en groeiperikelen van een slagvaardige faculteit, het bloeiende verenigingsleven van de economiestudent en een eerste kennismaking met de kersverse decaan prof. Ribbers. Arie Kapteijn vertelt over zijn geesteskind: het bovengenoemde Center for Economic Research. Arnold Heertje, hoogleraar In Amsterdam, schreef een colomn: hulde van een econoom uit het noorden. Verder een reconstructie van de strijd rond de invoering van het vak politieke economie en maatschappelijke orde; zeer nadrukkelijk aanwezig in de laatste vijftien jaar van de faculteitsgeschiedenis. Maar de opening is voor een speurtocht naar de historische wortels van wat voor de gelegenheid is omgedoopt in 'de school van Schouten'.

Een tijdperk eindigt. Zevenendertig lange jaren zette professor Débéjé Schouten zijn stempel op de economiebeoefening in het Tllburgse. Naast Schouten nennen dit jaar nóg twee oudgedienden afscheid: ook professor Hans Bosman en professor Theo Stevers hangen In 1988 hun toga na een lange en vruchtbare wetenschappelijke loopbaan definitief aan de wilgen. Intussen staat de jongere garde in de startblokken om het roer in eigen hand te nemen. Met de recente oprichting van een Center for Economie Research lijkt de faculteit een duidelijk andere koers te gaan varen. Redenen te over om In de vorm van een special het zoeklicht te zetten op Tllburg's grootste en oudste faculteit. Met daarin onder meer: een portret van Tllburg's smaakmaker De eerste doctorandi, april 1933

Vanzelfsprekend waren vooral de Tllburgse industriëlen verheugd 'Op zaterdag 8 oktober 1927 vond te Tilburg een naar academische maatstaven gemeten unieke gebeurtenis plaats. De burgemeester van een middelgrote Nederlandse industriestad hing onder langdurig applaus de eerste rector magnificus van de zojuist geboren RoomsKatholieke Handelshoogeschool de ambtsketen om. Die keten, aldus burgervader mr. dr. F.L.G.Z.M. Vonk de Both, was het geschenk van een gemeente die weliswaar 'de aantrekkelijkheid eener woonstad' miste, maar veel verwachtte van de invloed, 'door kunst en beschaving op het volk' uitgeoefend. Naast de Katholieke Leergangen, de succesrijke opleiding tot middelbaar-onderwijsakten, zou nu de prille instelling van wetenschappelijk onderwijs daartoe haar bijdrage leveren'. Deze eerste alinea uit de geschiedschrijving van de KUB spreekt boekdelen. Wie de annalen van de Tllburgse universiteit erop naslaat merkt algauw hoezeer de geschiedenis van de KUB parallel loopt met de geschiedenis van de economische faculteit. De eerste helft van het zestigjarige verleden is helemaal voorbehouden aan de Handelshoogeschool. Pas in 1963 raakt men het exclusief economische karakter kwijt met de oprichting van een sociale faculteit. 'De Hogeschool droeg nu eenmaal het stempel van haar geboorte en eerste kwarteeuw van ontplooiing: de in Tllburgse toonaard gezette, zeker wetenschappelijke maar vooral op het concrete leven gerichte economische scholing. Zo was ook het beeld naar buiten, als soms iets overbodigs, al te veel een tweede katholieke instelling, maar in ieder geval een economische hogeschool, niet zelden tot vandaag de dag. Hierin betaalde Tilburg de tol van haar hooggestemde en lang beleden opvatting haar bijzonder gevormde economen te moeten afleveren.' De oprichting van de R.K. Handelshoogeschool was een sprong in het proces van emancipatie van het katholieke volksdeel. Univers

Op alle fronten voelden de katholieken zich, net als de protestanten overigens, achtergesteld en er was een grote behoefte om die achterstand snel weg te werken. Men had goed geschoolde geloofsgenoten nodig op leidende posten in handel en industrie. Met de oprichting van de R.K. Handelshoogeschool konden de ouders hun zonen laten studeren zonder 'vrees dat geloof en goede zeden gevaar zouden lopen'. Geschiedschrijver Bomewasser constateert dat vooral de Tllburgse industriëlen verheugd waren met de nieuwe opleiding. 'De belangen van volwassen wordend katholiek Nederland, van het opkomend Brabant en van de groeiende wetenschap der economie leken in 1927 op een haast vanzelfsprekende manier in Tilburg samen te vloeien'. De R.K. Handelshoogeschool was het initiatief van de rector van de Katholieke Leergangen, 'doctor' H.W.E. Moller. Bij de inrichting van het onderwijs koos men voor overname van het zogeheten Rotterdamse model, dat wil zeggen een combinatie van theorie en praktijk. Het waren met name de oudalumni uit Rotterdam, Cobbenhagen en Kaag, die de Tllburgse economie gestalte

gaven. Zeer eigen aan hun concept was de belangrijke plaats die werd ingeruimd voor vakken als ethiek, moraaltheologie en psychologie. Amper vijf jaar na de oprichting verzocht men de collega-instellingen in het land om goedkeuring voor een naamsverandering. Tilburg wilde graag RK Handelshoogeschool 'voor economische en sociale wetenschappen' gaan heten. Cobbenhagen vond ' namelijk dat men veel dieper delfde dan voor een zuiver theoretische, commerciële opleiding nodig was. Tilburg wilde immers bouwen aan de 'vorming der toekomstige leiders van het economische en sociale leven van geheel een land'. Weer vijf jaar later veranderde de naam in 'Katholieke Economische Hoogeschool', en op 10 augustus 1939 volgde de officiële erkenning van de Tllburgse hogeschool als bevoegd om doctorale graden te verlenen. Zoals gezegd, het duurde meer dan dertig jaar voordat de hogeschool haar zuiver economische imago kwijtraakte. Begin jaren zestig verwierf Tilburg het recht om de al veel langer bestaande afdeling sociale wetenschappen om te zetten in een heuse faculteit en toen daar al snel een rechtenfaculteit bij kwam moest men naar een nieuwe naam uitzien. Verschillende suggesties werden gewogen en te licht bevonden. Sommigen vonden het maar het handigst om het op economische hogeschool te houden. 'Katholieke Hogeschool voor Maatschappijwetenschappen' haalde het ook niet, evenmin als de 'Katholieke Economische en Sociale Hogeschool'. Uiteindelijk liet men de economie in de bovenkop vallen en werd het 'Katholieke Hogeschool te Tilburg' met als ondertitel 'Katholieke Hogeschool voor economische, sociale en rechtswetenschappen'. Hadden de voorbereidingen van de R.K.

Handelshoogeschool alles bij elkaar zeker elf jaar in beslag genomen, de oprichting van de eerste studentenvereniging van de hogeschool nam welgeteld een halve dag in beslag. Sint Olof bestaat op de kop af net zolang als de economische faculteit. 'In de Heuvelkerk, aan de linkerkant van het middenschip , zaten op de bewuste 8e oktober 1927 een twintigtal keurig in het zondagse pak gestoken nuldejaars. Enkele studenten van elders, merendeels in Delft studerende lieden van Brabantse herkomst en opvallend door hun veelkleurige dispuutshoofddeksels, hadden zich bij hen in de gereserveerde banken gevoegd. Toen na afloop van de pontificale mis kerkelijke en wereldlijke hoogwaardigheidsbekleders zich tegoed deden aan een koud buffet, spraken de eerste Tllburgse studenten, om wie het geheel van festiviteiten toch in eerste instantie te doen was, met hun oudere commilitiones af, elkaar in aansluiting op de middagzitting nader te ontmoeten. Na met hun allen de twaalf openingstoespraken te hebben aanhoord, toog het gezelschap naar cafe Marinus in de Monumentstraat, waar de Delftse student en latere hoogleraar Jules (ir. J . H.) Froger een geestdriftige en effectieve speech hield. Het eerste notulenboek van Sint Olof deelt ons in een weinig studentikoos Nederlands het resultaat nauwkeurig mee: toen de spreker 'dan ook enkele motieven van verenigd zijn had aangehaald en de vergadering zich hier vrijwel geheel mee vereenigde, gaven de meeste der studenten... door opstaan hunne instemming met het oprichten eener studentenvereeniging te kennen. Zoo werd op denzelfden dag van de opening der R.K. Handelshoogeschool de R.K. Studentenvereeniging derTilburgsche R.K. Handelshoogeschool opgericht'. Twan Geurts 5 februari 1988

DE S C H O O L VAN S C H O U T E N

Kapteyn: Tilburgse macro-economie achtergebleven? Integendeel 'Tot nu toe is er alleen met een globale opzet ingestemd door de faculteits- en universiteitsraad, en is er een verzoek naar het Ministerie gestuurd voor een aanvullende subsidie. 'Aldus de vader van het Center for Economie Research, prof. dr. ir. A. Kapteyn, over de stand van zaken rond zijn geesteskind. En passant wil Kapteyn ook wel kwijt, dat hij nooit beweerd heeft dat de Tilburgse macroeconomie een achtergebleven gebied zou zijn. Het tegendeel is volgens hem waar. Het Center, Univers berichtte er al uitvoerig over, moet een plaats worden waar de Nederlandse naam op het gebied van de economie internationaal iets gaat betekenen. Een centrale rol is weggelegd voor 'een stuk of drie' economen van internationale faam. Dat kunnen Nederlanders in buitenlandse dienst of buitenlanders zijn. Om die economen moet een team worden gebouwd van AIO's en 'visitors'. De laatsten om de internationale gerichtheid te benadrukken. Plaats van handeling zou de vijfde verdieping van gebouw B kunnen zijn, wat het Center 'letterlijk in midden van de faculteit' zou plaatsen. Maar dat zijn allemaal nog plannen. Kapteyn: 'de faculteitsraad en de universiteitsraad hebben ingestemd met een globale opzet. Bovendien is er een verzoek naar het Ministerie gegaan voor aanvullende subsidie. Eigenlijk is nog niets anders gedaan.' Het geld voor het Center moet gedeeltelijk van de economische faculteit en van de universiteit zelf komen. Daarnaast is er bij het Ministerie van O&W dus aangeklopt voor een 'substantieel bedrag'. Volgens Kapteyn Is dat nog één van de onzekerheden in het geheel:'het Ministerie staat zeker welwillend tegenover het plan, maar ze kijken een beetje de kat uit de boom. Ze willen eerst nog een aantal zaken ingevuld zien.'

Eén van die zaken is de vraag wie tot de kern van drie moeten gaan behoren. In de wandelgangen circuleren al een aantal namen, zoals S. van Wijnbergen, momenteel werkzaam bij de Wereldbank en nummer één op de Intermediair-top 40 van economen. Die lijst wordt overigens mede door Kapteyn samengesteld. Desgevraagd wil of kan Kapteyn niets hierover kwijt: 'Wij zoeken mensen die voor ons interessant zijn, en daarbij kijken we ook naar die top 40.' In het verleden is er nogal wat publiciteit

rond het Center en de persoon van Kapteyn zelf geweest. Met name een interview met Kapteyn in Ter Visie deed de gemoederen op de economische faculteit nogal oplaaien. De indruk was ontstaan dat Kapteyn de Tilburgse macro-economie maar een achtergebleven gebied vond. Kapteyn was er nu als de kippen bij om die indruk weg te werken: 'dat interview in Ter Visie was niet geautoriseerd; ik had het niet gezien voor het ter perse ging. Er staat nu een zin die wat ongelukkig is uitgevallen, want ik heb pre-

cies het tegenovergestelde bedoeld.' Kapteyn wil benadrukken dat hij de Tilburgse macro-economie juist het tegendeel van een achtergebleven gebied vindt. 'Bovendien', aldus Kapteyn als goedmakertje voor Schouten die in Univers een pittige aanval op hem lanceerde, 'staat de dienst van Schouten buiten kijf. Als hij geen 65 maar. bijvoorbeeld 63 jaar was, dan zou ik hem onmiddellijk uitnodigen om mee te doen aan het Center.' J.C.

Decaan Ribbers laat er geen gras over groeien Vrij onverwacht werd prof. Dr.P.M.A. Ribbers onlangs benoemd tot decaan van de faculteit economische wetenschappen. Niet alleen zijn lage leeftijd (38 jaar) was bij die benoeming opmerkelijk, maar vooral het feit dat hij pas één jaar aan de KUB verbonden is. De nieuwbakken decaan: 'De vraag of ik het decaanschap op mij wilde nemen kwam voor mij ook onverwacht. Maar naast de nadelen die mijn korte verblijf in Tilburg meebrengt, zie ik zeker ook voordelen. I k ben op de eerste plaats nog vrij onbesproken en word niet direct in verband gebracht met allerlei belangengroepen. Op de tweede plaats sleep ik het verieden van de KUB niet met mij mee. Het feit dat een heleboel dingen al eerder zijn gedaan of besproken zal voor mij geen belemmering vormen.' Helemaal een onbekende in Tilburg is prof. Ribbers niet. Hij volgde hier de opleiding bedrijfseconomie, studeerdein 1971 af en promoveerde later ook in Tilburg. Aanvankelijk zQU hijna zijn studie bij Philips gaan werken, maar omdat hij graag wilde promoveren, besloot hij zich eerst aan een opleidingsinstituut te verbinden. Dat werd een instituut in Hasselt (België) dat later zou uitgroeien tot de Limburgse Economische Hogeschool ter plaatse. In Hasselt wericte Ribbers bij de vakgroep organisatie, maar daarnaast nam hij ook enkele bestuuriijke functies op zich. Hij werd gevraagd om in Tilburg enkele gast-

colleges te komen geven. Korte tijd later werd hij benaderd vooreen bijzonder hoogleraarschap dat wat meer inhoud moest geven aan de opleiding bestuuriijke informatiekunde (BIK) . Het belangrijkste deel van zijn werkzaamheden op de KUB heeft dan ook bestaan uit het opzetten en starten van de BIK opleiding. Wat zijn taak als decaan betreft ziet Ribbers twee hoofdpunten. Research is lange tijd ronduit zwak geweest. Als reden daarvoor ziet Ribbers het doorgaans individuele karakter van researchprojecten. Hij wil naar meer samenweri<ing streven en hoopt op die manier een beter researchklimaat te kunnen kweken. Naast research ziet hij onderwijs als belangrijk aandachtsveld. Hij voorziet in de komende jaren een toenemende concurrentiestrijd tussen de diverse universiteiten. Daarnaast constateert hij dat het ondenwijsimago van Tilburg slechts is. Hij wil dan ook gaan bekijken welke alternatieven er -binnen de financiële mogelijkheden- bestaan om andere onderwijsvormen te introduceren en het imago op die manier op te krikken. Als voorbeelden denkt hij aan literatuurstudies

en computergestuurde projecten. Dat de decaan enige haast maakt met het verkennen van nieuwe onderwijsmethodes moge blijken uit het feit dat hij voor volgen-

de week een vergadering van Bedrijfseconomie-hoogleraren belegd heeft. Hoofdonderwerp van die bijeenkomst zal het kritisch bekijken van het huidige onderwijsproces zijn. Een soortgelijke vergadering voor propedeuse docenten zal daar spoedig op volgen. H.v.d.H.

Hulde van een econoom uit het noorden

Henk Bontebal als marxist te manifesteren. Van de Klundert heb ik ook erg gemist toen een duizendkoppige menigte in het midden van de jaren zeventig mijn debat In Tilburg volgde met Ernest Mandel over IVIarx. Ik zie de zaal nog sidderen, toen ik mijn grijze jasje uit deed, Economen gaan met elkaar om, zoals oligopolisten op een markt voor consumptiegoederen. een fel rood overhemd te voorschijn kwam en ik uitriep: 'De stamboom van Karl Marx staat Enerzijds concurreren ze met elkaar, anderzijds onderhouden zij goede betrekkingen. Nette stijf van de rabijnen'. Toen was Tilburg nog het centrum van de wereld, omdat een rooie oligopolisten maken elkaar niet af door scherp met de prijzen te concurreren, maar ze Amsterdammer de strijd tegen de radicale marxisten moest aangaan in plaats van de locale maken wel felle reclame voor het eigen product Zo ziet men Dick Schouten hoogst zeldengrootheden, waaronder Schouten en ook Bosman. De eerste gedachte die bij Bosman een scherpe uitval doen naar zijn Nederlandse collega's. Een uitzondering op deze regel isopkomt, is die van een man die sinds 1945 het weigeren van het ambt van minister van zijn beoordeling van de Rotterdammer Bomhoff, die hij op een symposium over de Financiën heeft gemaximeerd. Hij is voor vrijwel alle kabinetten gevraagd, gepolst of miljoenennota Bloempot noemde, kennelijk omdat Bonhoff- overigens ten onrechte - denktafgetast maar hij heeft in alle standen geweigerd. Daarbij heeft hij steeds de indruk dat het in de economie uitsluitend gaat om het maximeren van hobbelige functies onder nagelaten, dat hij wellicht bij een volgende gelegenheid beschikbaar is. Zodoende werd hij nare randvoonA/aarden. Maar dit is echt een uitzondering. En meestal ziet men Schoutensteeds weer gevraagd, gepolst en afgetast Aan deze optimale positie van de meest redelijk vriendelijk glimlachen over het werk van zijn collega's. Daar staat tegenover dat hij gevraagde kandidaat-bewindsman ontleent Bosman zijn bezonken bescheidenheid. Deze met veel enthousiasme eigen producten ontwikkelt en aanprijst Geheel in de geest van bescheidenheid kan gemakkelijk de aandacht doen afleiden van de vele belangrijke Schumpeter legt hij daarbij vooral de nadruk op produktinnovatie. Door de jaren heen zijn wetenschappelijke bijdragen, die Bosman heeft geleverd vooral tot de monetaire en de door hem gehanteerde methoden erg stabiel gebleken. Hij is een zorgvuldige financiéle gedachtenwisseling. Ik heb vroeger al eens een portret geschilderd van Bosman, • « modellenbouwer met een eigen symbolentaal en met een geheel eigen territoor. Grenzen verschenen in de Nederlandse Economen. Het lijkt mij erg nuttig als de huidige generatie worden niet zo gemakkelijk overschreden; van een versmelting met de internationale van Tilburgse studenten van dit portret kennis neemt, omdat daaruit blijkt hoezeer Bosman literatuur is nauwelijks sprake. Op basis van een min of meer homogene productiestructuur een evenwichtig knooppunt vormt van wetenschappelijke zorgvuldigheid en is in de loop van de jaren een fraaie waaier van heterogene producten tot stand gebracht werkelijkheidszin. Een geboren adviseur, met een aangeboren gevoel voor de economische Vooral in de sfeer van het beleid hebben de vele plannen-Schouten tal van uiteenlopende en maatschappelijke ontwikkelingen op lange termijn. Wie aan Tilburg denkt, kan niet om reacties opgeroepen, waardoor het inzicht in de relatie tussen economische theorie en een van de opvallendste leerlingen van Bosman heen, de legendarische Theo Stevers. De beleid is verdiept Bovendien heeft Schouten bij herhaling het genoegen kunnen smaken datzwarte schilderingen van de diepe afgrond, waarin de openbare financiën terecht zijn bij het niet opvolgen van zijn adviezen onze economie vervelende neen/vaartse buitelingengekomen, vooral door toedoen van het kabinet Den Uyl, hebben Nederland vele jaren in de heeft gemaakt greep gehouden. Een oppervlakkige buitenstaander zal kunnen denken dat met de sombere | Zo rijst van Schouten het beeld op van wat Stackelberg een leidersfiguur in een oligopolie Schouten, de zwartgallige Stevers en de gelijkmatige Bosman, Tilburg het pastorale bolwerk noemt Schouten is omringd door vele volgelingen, die elkaar onderling goed verstaan. Je is van de zondige ernst en de heimelijke biecht Niets is echter minder waar. Er wordt ongezou daarom bijna yan een Tilburgse School spreken, ware het niet dat daan/oor de twijfeld heel wat afgelachen in Tilburg. Daarvoor staat borg dat ondanks de ernst waarmee bereidheid van de Tilburgse economen deel te nemen aan de nationale en internationale de economie op hoog niveau wordt beoefend, de participanten op tijd hun eigen inbreng economendiscussie te groot is. Zo zijn Van de Klunderten Kolnaar prachtige leerlingen vanweten te relativeren. Vanwege die bron van humor trek ik steeds weer met veel genoegen Schouten, die hun eigen weg hebben gevolgd en gevonden. Van de Klundert is daarbij zover naar het Tilburgse. Vandaar dat ik gaarne de economische faculteit en de scheidende gegaan dat hij een tijdje een echte marxist was met baard, sandalen en een zure oogopslag. hoogleraren Dick Schouten en Hans Bosman nog vele vruchtbare jaren toewens. Wat dat betreft heb ik het iets handiger ingericht door mij uitsluitend onder het pseudoniem Arnold Heertjel Univers

5 februari 1988

DE SCHOOL VAN S C H O U T E N

Van 23 naar 6 vakgroepen

Eenvoudige bestuurlijke structuur voor slagvaardige faculteit De economische faculteit fieeft in de Jaren tachtig heel wat over zich heen gekregen: er is flink bezuinigd en het onden/vijs en onderzoek zijn van opzet veranderd. De student is tegenwoordig 'schools ijverig', de onderzoeker heeft een deel van zijn academische vrijheid moeten opgeven en de bestuurder wordt geconfronteerd met de dreiging uit Maastricht en Rotterdam. De belangrijkste ontwikkelingen in vogelvlucht. Ondanks protesten van studenten werd de Twee Fasen Structuur (TFS) in september 1982 ingevoerd. Volgens de minister zou het onderwijs hierdoor efficiënter kunnen worden. Dr. F. Boekema zat van'80 tot en met '86 in de faculteitsraad en stelt dat 'de TFS een ordinaire bezuinigingsmaatregel was.' Volgens hem is de TFS een verarming voor zowel studenten als docenten. 'Studenten hebben nauwelijks meer tijd om andere vaardigheden -zoals schriftelijke en mondelinge expressie- te leren tijdens hun studie. Ze zijn helemaal geobsedeerd door studieprogramma's en door tentamencijfers.' Ook prof. P. Verheyen (tot voor kort decaan en nu CvB-voorzitter) is de druk op de student opgevallen: 'De student is ijverig door de structuur gedwongen. Een beetje schools-ijverig en ook te weinig kritischijverig. Wat hij moet doen doet hij goed maar te weinigen lezen de laatste Economisch Statistische Berichten.' De secretaris van de economische faculteit, Ad Janssen: 'Ik geloof niet dat de TFS zo hard tot bezuiniging heeft geleid. Het bezuinigingseffect merken we in de komende jaren doordat studenten minder lang blijven hangen. Vroeger was dat zeven jaar, nu 5,5 jaar. Dit is echter voor onze faculteit gedeeltelijk teniet gedaan omdat wij een veel grotere studenteninstroom hebben gekregen.' In 1983 lanceerde Deetman zijn 'Taakverdeling en Concentratie' (TVC) De economische faculteiten moesten gezamelijk 3,7 miljoen bezuinigen op hun personeelsbudget. Tilburg nam hiervan vier ton voor zijn rekening. Een personeelsstop werd ingesteld: vacatures mochten niet worden ingevuld. Ander onderdeel van de TVC-operatie was het terugbrengen van het aantal hoogleraren. Volgens Deetman moest dit terug van 150 naar 100. Een landelijke commissie moest adviezen uitbrengen aan de Colteges van Bestuur over het verdelen van de taken en de hoogleraren. Voor Tilburg nam Prof. Th. van de Klundert, toen decaan, zitting in die adviescommissie. Voor de KHT veranderde er niet veel. Van de Klundert: 'Je zat er ook een beetje om voor je eigen club zoveel mogelijk uit het vuur te slepen. Dat deed iedereen en ik ook. Onze faculteit had alle studierichtingen die denkbaar waren. Waar een studierichting ontbrak, moetje het ook niet gaan instellen, zo hebben we toen afgesproken.' Van de Klundert geeft toe dat de taakverdeling niet zo erg uit de verf is gekomen: 'Het is meer een kwestie geweest van afslanken dan van taken verdelen.' Het rapport van deze commissie was nog niet van de persen of de minister had zijn plannen alweer veranderd. We schrijven dan begin 1984. In plaats van 100 hoogleraren vooralle economische faculteiten tesamen stelt hij de verdeling van de kroondocenten over de instellingen zelf vast. De universiteiten en hogescholen moesten zetf de hoogleraren over de verschillende faculteiten gaan verdelen. Van de Klundert: 'Ik had het idee dat ik in die Univers

den en Tilburg een goede kans heeft om er een aantal hoogleraarsplaatsen bij te krijgen. 'Omdat wij een veel groter aantal studenten hebben gekregen vind ik dat wij recht hebben op meer hoogleraren dan die 17. Het moet ook veranderen omdat Tilburg nu landelijk gezien het kleinste aantal hoogleraren op lange termijn heeft terwijl wij gezien het aantal studenten op de tweede plaats komen' aldus Janssen. Hij verwacht dat de

Tentamen anno 1988

commissie voor Tilburg veel uit de brand had gesleept. Maar dat is werk voor niks geweest. De besluitvorming is gegaan via de Hogeschoolraad. De faculteit heeft toen 17 kroondocenten gekregen en dat terwijl ik in het oorspronkelijke plan er 26 had gekregen.' De faculteit werd een 'krimpfaculteit'. Het faculteitsbestuur, onder leiding van decaan Professor Van de Klundert, kwam voor de moeilijke opgave te staan te bepalen waar er hoogleraren geschrapt konden worden. De vakken werden verdeeld in zogenaamde 'kernvakken' of 'A-vakken' (algemene en bedrijfseconomie) die een volledige hoogleraarsplaats kregen en de 'B-vakken' (bijvoorbeeld economische geschiedenis, regionale economie en politieke economie) die een hoogleraar voor 0,4 van de tijd kregen toebedeeld. Dit betekende niet dat er mensen werden ontslagen. Maar als er een hoogleraar wegging werd eerst bekeken of en voor hoeveel van de tijd er een nieuwe hoogleraar kon worden aangesteld. Boekema, zelf regionaal econoom, is allerminst gelukkig met deze gang van zaken: 'We hebben in die tijd een gevecht gevoerd om er voor te zorgen dat die B-vakken in ieder geval een hoogleraar zouden krijgen. Het gezicht naar buiten toe is heel belangrijk. Men kijkt naar titels, een professor heeft status en is het gezicht van een vakgroep. Het is niet zoals de aanduiding 'A-vakken' en 'B-vakken' een beetje suggereert dat er ondergeschikte vakken zijn. Ze hebben een gelijkwaardige positie.' Faculteitssecretaris A. Janssen vindt dat het formatieplan 'heel weloverwogen tot stand is gekomen op grond van wat we minimaal nodig hadden in de faculteit.' Ook wijst hij er op dat in 1988 een 'herijking' plaats zal vin-

economische faculteit er zo'n vijf a zes plaatsen bij zal krijgen.

VERKENNINGSCOMMiSSIE In 1984 ging het systeem van Voorwaardelijke Financiering (VF) van start met als doel de samenhang tussen verschillende onderzoeken te bevorderen. Ook zouden onderzoekers meer moeten gaan samenwerken. Maatschappelijke en wetenschappelijke relevantie van onderzoek werd een vereiste. Daarmee kan Boekema het wel eens zijn: 'In de oude structuur was met het beroep op de academische vrijheid elk onderzoek goed te praten'. Als nadeel ziet Boekema de enorme bureaucratische rompslomp van de VF. De Verkenningscommissie nam het onderzoek op alle economische faculteiten onder de loep. In augustus 1986 kwam het eindrapport. Daaruit bleek dat de Tilburgse faculteit, behalve de vakgroepen algemene economie, arbeidsverhoudingen en geldwezen meestal minder artikelen produceerde dan het landelijk gemiddelde. Toen het rapport pas bekend was trad als opvolger van Van de Klundert Prof. P. Verheyen aan als nieuwe decaan. Wat heeft hij als decaan gedaan aan het opvijzelen van die produktiviteit? Verheyen: 'De meeste aandacht gaf ik aan de begeleiding van afstudeerders die op 1 'september 1988 klaar moeten zijn. Daarnaast heb ik geprobeerd om de VF te stimuleren. Maar het probleem van de afstudeerders blijft bestaan. Bij vakgroepen die het geweldig druk hebben met afstudeerders zoals organisatie van de onderneming en marketing en monetaire economie is de druk

ontzettend groot. Als je vraagt hoeveel ze hebben gepubliceerd schoppen ze je bij wijze van spreken buiten. Van de andere kant is het ook zo dat net bij genoemde groepen ook vaak wat publicaties ontstaan.' Verheyen kreeg ook meteen te maken met de gevolgen van de Selektieve Krimp en Groei plannen van minister Deetman. Dat was in het najaar van 1986. De economen moesten twee ton bezuinigen. Dit werd gerealiseerd door het opheffen van de vakgroep burgertijk en handelsrecht. Een van de laatste wapenfeiten van Verheyen als decaan was het doorvoeren van grote vakgroepen. Kende de economische faculteit tot voor kort meer dan twintig vakgroepen, nu zijn dat er nog zes. De secretaris van de faculteit zegt 'heel gelukkig' te zijn met deze ontwikkeling. Naast het bevorderen van de samenwerking tussen vakgebieden ziet hij de vereenvoudiging van de bestuurlijke structuur als belangrijk voordeel. Janssen: 'Alles moest dan ook weer 23 keer teruggekoppeld worden. Toen waren dus veel meer mensen met besturen bezig. Dat zijn er nu minder. Het gaat efficiënter werken.' Maar met name in de nieuwe vakgroep sociale economie twee (met de vakken: regionale economie, politieke economie, arbeidsverhoudingen, economische geschiedenis en economie van ontwikkelingslanden) kan het volgens Boekema problemen op gaan leveren. 'Iedereen die vanaf nu wordt aangesteld in onze vakgroep moet op al die vakgebieden kunnen worden ingezet als daar een tekort aan mensen is. Maar alleen al mijn vakgebied, regionale economie, kost heel veel energie. De literatuur die verschijnt kan ik moeilijk bijhouden. Het gevolg is dat die specialismen gaan afkalven en dat het vak op een lager niveau gegeven gaat worden' aldus Boekema. Verheyen ziet het niet zo somber al erkent hij wel dat er bij de vakgroep van Boekema een probleem zit. 'Het is op vele buitenlandse universiteiten heel gewoon dat je het ene jaar een cursus microeconomie geeft en het volgend jaar een cursus inleiding internationale economische betrekkingen. Dat basisspul moet iedereen kennen. Dat is hier niet. Het zal niet zo zijn dat iemand van regionale economie in ontwikkelingseconomie zal worden ingezet, die vakgroep is ook niet gek. Maar veronderstel dat er een regionaal econoom wordt aangesteld. Wanneer daar na drie jaar minder te doen is zal die man zich gedurende een half jaar om moeten turnen, jazeker.'

BREED AANBOD De concurrentieslag tussen de economische faculteiten om de eerstejaars is in volle gang. Voor Tilburg vormen de economische faculteiten in Rotterdam en vooral Maastricht het grootste gevaar. Verheyen, nu ook CvBvoorzitter, heeft al een strategie uitgedokterd: 'Maastricht zegt dat ze als economische faculteit veel doet aan de begeleiding van de eerstejaars. Dat is nog waar ook. Maar je kunt je volk maar één keer inzetten. De policy van de economische faculteit is grote collegezalen in het begin en individuele afstudeerbegeleiding. Die sterkte moet je ook vertellen aan iedereen die het horen wil. Tweede sterke punt is dat geen enkele economische faculteit in Nederland zo'n breed aanbod heeft als de Tilburgse.' René van Hooren 5 februari 1988

■

^

Macro­econoom tussei vierook en verguizing De entree in 1951 aan de toenmalige katho­ lieke economische hogeschool was al ty­ pisch Schouteniaans. Cobbenhagen, de founding father \/an de fameuze Tilburgse school', kon de ontwikkelingen op het ge­ bied van de algemene economie niet meer bijbenen. Er moest een tweede man komen die zich speciaal zou toeleggen op de toen nog nieuwe, maar snel veld winnende kwan­ titatieve economie. De priester­hoogleraar Cobbenhagen had voorkeur voor een cleri­ cus, dat spreekt. Toen zo iemand niet te vin den bleek, viel de keus at snel op de jonge Schouten ­ in '46 in Tilburg afgestudeerd, in '50 met tof gepromoveerd en indertijd onder. de bezielende leiding van Tinbergen werk­ zaam op het Centraal Planbureau. Cobben­ hagen legde zich bij de benoeming neer, al was er tussen hem en Schouten sprake van een zekere incompabilité d'humeurs. 'Cobbenhagen, die Schouten waardeerde om zijn deskundigheid, maar hem tegelijk minder graag mocht vanwege zijn 'over­ schatting' van de kwantitatieve methode en zijn soms stekelige opmerkingen, heeft de belangen van de hogeschool boven eigen voorkeuren willen laten prevaleren,' is het oordeel van prof .dr. H. Bornewasser in het eerste deel van de geschiedenis van de KHT. Met de plotselinge dood van Cobbenhagen in '54 diende zich een nieuw probleem aan: wie moest nu de meest centrale leerstoel van de hogeschool gaan bekleden? Bornewas­ ser schrijft: 'Toen de senaat de lector Schou­ ten tot gewoon hoogleraar in de algemene leer en geschiedenis van de economie wilde benoemen, ontmoette dit voorstel ernstig verzet van de zijde der curatoren.' Het cura­ torium vond de filosofisch en ethisch ge­ oriënteerde a//­round economie waar Cob­ benhagen voorstond bij Schouten niet ge­ noeg in veilige handen. Men wilde, zeker naar buiten toe, niet de indruk wekken dat 'de hogeschool de 'philosophische inslag' van de economiebeoefening vaarwel zou zeggen'. Het curatorium zocht z'n toevlucht in een kunstgreep: naast Schouten zou een tweede hoogleraar algemene economie worden aangesteld. Prof .dr. P.P. van Ber­ kum bleek ten slotte bereid om Cobbenha­ gen's eerste en directe opvolger te worden. Er volgde een soort 'methodenstrijd' tussen de aanhangers van de aloude 'normatieve' economie en die van de 'moderne' kwanti­ tatieve economie, de Cobbenhagianen ver­ sus de Schoutenianen, een strijd die ten slot­ te glansrijk in het voordeel van de op exac­ te leest geschoeide wetenschapsopvatting van Schouten werd beslecht. Uit die tijd ­we schrijven 1957­ dateert ook Schouten's Exacte economie. 'Het was wellicht een te ambitieuze ofjgave,' zou hij later over dit boek schrijven. 'Het bedoelde een syntheti­ sche kijk te geven op alle onderdelen van de economische theorie (...). Dit alles op basis van een uniforme methode en symbolen­ taal, opdat een rampzalige versplintering van het vak zou worden voorkomen.' 'Ondertussen is de specialisatie in de onder­ delen toch verder voortgeschreden,' moest Schouten tot zijn spijt in 1975 vaststellen. 'De tijd van de integrale all­round gevormde econoom schijnt inderdaad voorbij.' Intussen had Schouten weer een nieuw boek op de nnarkt gebracht. Het standaard­ werk Dynamische macro­economie, een studie in twee delen 'Conjunctuurtheorie' resp. 'Structuurtheorie' met medewerking van drs. A . H . J. Kolnaar, verscheen in '67. Macht en wanorde, een vergelijking van economische stelsels, werd in 1980 drukrijp gemaakt door 'ghostwriter' (de term is van Schouten zetf) J. Donders. En het jongste opus Het wankele evenwicht in de econo­ mie, coördinatie versus fragmentatie van na­ tionale en internationale economische poli­

tiek, rolde nog geen twee jaar geleden van de persen van Schouten's 'huisuitgever' Stenfert Kroese. Voeg daar nog de tiental­ len artikelen en boekbesprekingen aan toe, en het wordt duidelijk dat Schouten een al­ leszins vruchtbaar auteur is geweest. Het wetenschappelijk werk van Schouten kreeg over het algemeen een zeer goede pers: de vakgenoten roemden de hoofdwer­ ken doorgaans als knap geconstrueerde en bijzonder originele bijdragen aan de econo­ mische theorievorming. Over Exacte econo­ mie schreef proi. Heertje (in: Dat bonte eco­ nomenvolk, 1977) dat het werk na twintig jaar nog geen sporen van veroudering ver­ toonde. De amsterdamse emeritus­hoogle­ raar prof .dr. F. de Roos schreef onlangs nog een zeer lovende bespreking over Het wan­ /ce/e evenwicht in het gezaghebbende kwar­ taalblad De economist. In hetzelfde blad, maar enkele jaargangen eerder, wijdde de Groningse hoogleraar prof .dr. S.K. Kuipers een uitgebreid artikel aan de bespreking van n/lachten wanorde. Naast lof voor het werk heeft Kuipers ook forse kritiek. Zo ziet hij ernstige en vergaande tekortkomingen kle­ ven aan Schouten's ideale economische stelsel gebaseerd op een centraal geleide rendementspolitiek (alias 'het anonieme ka­ pitalisme'). De nadelen van een dergelijk be­ leid zijn volgens Kuipers zo groot dat je be­ ter een ­door Schouten verafschuwde­ cen­ traal geleide loonpolitiek kunt volgen. Prof. Kuipers is overigens net als Schouten kroonlid van de SER, het hoogste adviesor­ gaan in ons land op sociaal­economisch ge­ bied waar de Tilburgse hoogleraar nu al der­ tig jaar een toonaangevende positie in­ neemt. (Prof. Wolfson verleende Schouten een tijdje geleden zelfs de eretitel van 'meest onafhankelijke kroonlid'.) J arenlang was Schouten voorzitter van de invloedrijke Commissie van Economische Deskundigen, de SER­commissie die lange tijd de econo­ mische ruimte afbakende voor centrale loononderhandelingen tussen werkgevers en werknemers in ons land. Vanaf '73 begon de SER aan gezag in te boeten, tot leedwezen van Schouten die zijn vertrouwen in de overlegeconomie en een stevig daarin verankerde SER nooit onder stoelen of banken heeft gestoken. In de loop van de jaren '80 kwam de Tilburgse macro­ econoom tot driemaal toe op eigen initiatief met een heilsplan om 's lands kwakkelende economie weer gezond te maken. Lof voor de meestal geniale eenvoud van zijn ideeën, maar ook verguizing waren zijn deel. Hij vervreemdde wel de vakbeweging van zich, althans de FNV, die er weinig voor voelde in ruil voor loonmatiging gekoppeld aan belastingveriaging vier jaar lang de mond te moeten houden (Schouten­I). La­ ter streek hij ook de weri<gevers tegen de ha­ ren in met het voorstel de overheidssubsi­ dies aan bedrijven ­de WIR­premies e t c ­ af te schaffen (Schouten­ll). En begin vorig jaar kreeg hij niet bepaald de handen op el­ kaar voor zijn voorstel om weer een gecoör­ dineerd macro­economisch beleid te gaan voeren (inclusief een 'uitruil' tussen vakbe­ weging, werkgevers en overheid) in plaats van het beleid van de 'nieuwe zakelijkheid' dat het kabinet­Lubbers hoog in het vaandel voert. Het leverde hem een stevige aanva­ ring op met prof .dr. F.W. Rutten, secretaris­ generaal van het ministerie van Economi­ sche Zaken én leeriing van Schouten. Maar daarover verderop in dit artikel meer.

D 'Schouten is een van de meest creatieve Ne­ deriandse economen. Hij verzint het alle­ maal zelf, in zijn eigen hoofd. Hij leest waar­ schijnlijk ook nog wel wat, maar daar merk je weinig van (Schouten verwjjst zelden naar andere auteurs, LK). De hele wereld wordt

op een buitengewoon originele en interes­ sante manier bekeken, maar dan wel door de bril van Schouten.' Dat is de mening van prof. dr J. P en, emeritus­hoogleraar economie in Groningen en bekend publicist over economische vraagstukken. Onder de titel 'Modellen en vooroordelen' publiceerde hij in '68 een doorwrocht besprekingsartikel over Schou­ ten's Dynamische macro­economie in De economist. Het leverde hem een vinnige re­ pliek op van ­toen nog­ doctorandus Kol­ naar: 'Op basis van een op alle punten kra­ kende redenering veroordeelt prof. Pen het hele werk min of meer als een stukje theo­ retisch boerenbedrog,' aldus een boze Kol­ naar in '68. Desondanks leverde het artikel van Pen voor verschillende generaties kritische econo­ miestudenten de nodige munitie voor het verzet tegen de economische inzichten van hun leermeester. Onlangs nog werd Pen uit­ gebreid geciteerd in het paper 'Schouten's exacte ekonomie en zijn visie op de huidige krisis' dat de Tilburgse Schouten­vorsers Bart van Riel en Sjef Stoop schreven voor een conferentie van de Vereniging Voor Po­ litieke Ekonomie. Pen klinkt aangenaam ver­ rast als hij dit hoort. 'Mijn verhandeling sloeg overigens niet speciaal op Schouten,' vertelt hij. 'Ik had de ideologische implicaties op het oog die nu eenmaal aan alle modellen kle­ ven. Schouten heb ik daarbij als voorbeeld gekozen.' Een tijdje geleden haalde Pen in Vrij Neder­ land met instemming het motto van T.J . Kastelein ('het hoofd in de wolken, de voe­ ten op de grond') aan om aan te geven hoe economen te werk gaan. Zou dit motto in het geval van de fervente pijproker Schou­ ten niet lichtelijk geamendeerd moeten wor­ den? Is 'het hoofd gehuld in wolken tabaks­ rook, de voeten in het drijfzand van de eco­ nomische politiek' niet een betere keuze? Pen moet er een beetje om lachen. 'Mis­ schien wel,' zegt hij, 'voor politici is de ideo­ logie een methode om de wereld overzich­ telijk te maken. Die tabaksrook trouwens ook.' Pen houdt zijn kritiek uit '68 grotendeels overeind. 'Ik heb de grootst mogelijke be­ wondering voor Schouten. Dat staat bij mij voorop. Maar je moetje wel realiseren dat 't een eigenaardige manier van denken is. In de denktrant van Schouten komen twee ka­ rakteristieke dingen naar voren. Eén: er zit in het economische leven een trend, een soort evenwichtige groei; dat is neo­klassiek ge­ dacht. En twee: er zijn storingen die tot cha­ os kunnen leiden; de niet­klassieke kant van Schouten. J e vindt bij hem een synthese tussen neo­klassiek en keynesiaans denken. Je kunt een push geven ­in de sfeer van de lonen, de investeringen e t c ­ en kijken of de doorweri<ing daarvan in het model dat­ie zelf in elkaar heeft getimmerd leidt tot een nieuw evenwicht of juist niet. Je kunt hem net zo goed beschouwen als een aanhanger van de evenwichtigheidstheorie als van de oneven­ wichtigheidstheorie. Orde versus chaos, hij heeft het allebei in zich. Die synthese is bij Schouten heel mooi, sierlijk en origineel uit­ gewerkt. Er is echter één moeilijkheid bij een dergelijke denktrant: alles hangt af van de pa­ra­me­ters (de constanten in het model waarmee de samenhang tussen de variabe­ len wordt aangegeven, LK) van je model. Dan rijst de vraag: waar komen de parame­ ters in het model van Schouten eigenlijk vandaan?' In sommige gevallen uit z'n duim, heb ik wel eens gehoord. 'U legt me de woorden nu in de mond... Maar kijk. Schouten verwerpt de econome­ trie. En dat vind ik het zwakke, want de pa­ rameters behoren in mijn gedachtenleven te worden aangeleverd door de econometrie.

OK, de kritiek op de econometrie kan ik wel Donderdag 5 februari neeirt lurgse universiteit met zo'n beetje meevoelen. Maar wat is het al­ een wetenschappelijk symp afscheid van prof .dr. ternatief? Dat ze worden gehaald uit de 'glo­ bale empirie', zoals hij dat noemt. Een kri­ D.B.J. Schouten. Bijnave aarjang w a s D é b é j é tisch persoon kan zeggen: wat is dat dan wel Schouten het boegb de Tilburgse die 'globale empirie'. En als je dan vervelend economiebeoefening. En rui decennia omspant zijn wil zijn, zeg je: dat is die tabaksrook of de duim... Ik ben er op zich niet tegen dat publieke loopbaan als een lands belangrijkste iemand z'n parameters zo invult, zo'n beet­ economiscli seurs. je ontleend aan de intuïtie. Maar je moet in de gaten houden datje dan subjectief bezig Schouten dus. De man diea incurrenten vér achter bent. Of, onvriendelijk gezegd: dat je de zich laat als er gedongen moe en naar de (ere­)titel van deur wagenwijd openzet voor allerlei sug­ uit de Nederlandse 'meest controversiële eci gestieve verhalen.' geschiedenis'. In sommige ten gronde verguisd, Geeft Schouten dan ook geen verbale recht­ vaardiging? elders bewierookt en verafgi een origineel genie van 'Dat is wat anders. Dat is op zich uitstekend. het zuiverste water; de waar( voor Schouten kon niet Het probleem is dat­ie in sommige gevallen anders dan de meest exti formen aannemen. noch een verbale rechtvaardiging geeft, Univers vroeg een vijftal econ van naam en faam na (•(yfo'ich iets anders. Dan is het een kwestie van '(ake it or leave it: dit is mijn model, je kunt iollega. De k r i t i s c h ^ o hun opinie over hun Tilbü het narekenen als je wil... Maar je mag er­ economen ter plaatse herdenl haat­liefde verhoumng naar raden waar­ie het vandaan heeft. broch met hun leermeester op hun manier; in een n brochure , Iemand die ergdenkend is zegt in zo'n geval: hij zuigt't uit zijn duim.' getiteld 'De querula ;ononfienland Hoe komt dat dan. Een kwestie van een

door LENl KIK

slecht gebruik van de retoriek? (zeer pertinent) Nee.Nee... Retorisch is Schouten niet erg sterk. Schouten is geen retoricus. Integendeel, (moet lachen) Schouten bedient zich niet van retoriek. Dat zou­ie misschien wel willen...' Dan heeft u hem nooit vooreen zaal horen spreken... 'Ja, dan wel maar op papier niet. Er is een af­ stand tussen Schouten als spreker en Schouten in geschrifte. Als schrijver is Schouten ook helemaal niet amusant. Maar als spreker is­ie vaak heel geestig, dat is waar.'

D Prof.dr. A.H.J. Kolnaar, bij Schouten ge­ promoveerd en sinds '71 hoogleraar algeme­ ne economie aan de KUB, werkt al jaren nauw met Schouten samen. Een samen­ werking die zelfs teruggaat tot het midden van de jaren '60 toen Kolnaar Schouten as­ sisteerde bij het schrijven van Dynamische macro­economie. In '85 schreef hij een grondig herziene versie van het standaard­ werk. Het boek veranderde niet van titel, er kwam wel een andere naam op de kaft te staan; die van Kolnaar. Vraag aan prof. Kol­ naar: bestaat er zoiets als een typisch Til­ burgse macro­economie? 'Ja, die bestaat. Dat zie je al in de probleem­ stelling. Wij maken ons niet druk om allerlei etherische optimale beslissingsvraagstuk­ ken; we denken dat dat maatschappelijk minder relevant is. We maken ons wel druk over de actuele problematiek: hoe is die te verklaren en wat kunnen we eraan doen. In de tweede plaats onderscheidt Tilburg zich in de methode. Inderdaad, die van de 'glo­ bale empirie' en de wijze van analyseren in de modellen met behulp van trendafwijkin­ gen. De methode maakt het mogelijk inge­ wikkelde dynamische processen zo eenvou­ dig mogelijk te analyseren.' De kracht van de methode ligt volgens Kol­ naar vooral in het feit dat het een kwantita­ tieve methode is die de gebruiker nochtans in staat stelt kwalitatieve conclusies te trek­ ken. 'Kwantitatief niet in de zin van econo­ metrisch gefundeerd, daar gelooft Schou­ ten niet in. Kwantitatief zijn de cijfertjes, die worden groter of kleiner. Het kwalitatieve aspect betreft de vraag: welke richting gaan we nu uit? Het probleem is: wat willen we met onze modellen, willen we exact voor­ spellen hoeveel in '88 de investeringen zul­ len stijgen? Dat willen we niet, daar geloven we ook niet in. De doelstelling is aan te ge­ ven hoe lang 't waarschijnlijk blijft dat de in­ vesteringen omhoog gaan of dat de export

toeneemt of daalt. Dat kun je opvangen door een range (een spreiding) in je parame­ ters te bepalen. Daarin ligt de kracht van de methode: als de parameter groter is dan 1, dan gaan we die en die kant op. We hebben geen behoefte aan een exacte bepaling van de parameterwaarde, wel aan het bepalen van de kritische grenzen binnen het geheel van de samenhangen van het model.' 'Dat is precies het antwoord dat ik Pen in '68 ook al heb gegeven. Daar blijft­ie nu nog over bezig... Misschien praten we over iets anders. Als de suggestie gewekt is dat we de economische ontwikkeling exact zouden willen voorspellen...'

D 'De grote verdienste van Schouten is dat­ie al in een heel vroeg stadium in Nederland de modellenbouw heeft geïntroduceerd.' Dat vindt prof. dr. Th. van de Klundert, in'62 bij Schouten gepromoveerd en sinds '64 hoog­ leraar in Tilburg. 'Schouten heeft daarbij aandacht gehad voor de korte én voor de lange termijn; die koppeling heeft­ie altijd consequent meegenomen. In een vroegere periode heeft hij ook een leidende rol gespeekJ in die ontwikkeling, hij lag in zekere zin voor op wat er elders gebeurde. Alleen, 't speelde zich in de Nederlandse taal af met als gevolg dat de communicatie met de bui­ tenlandse economiebeoefening er niet of nauwelijks geweest is.' 'Dat is zeker jammer, ja. Als die communi­ catie zo'n jaar of twintig geleden intensief op gang was gekomen had dat wellicht toch vmchtbare resultaten afgeworpen. Het was misschien ook voor de naam van Tilburg erg belangrijk geweest.' Is er een onderscheid tussen Schouten als de knappe modellenbouwer en Schouten in zijn rol als kroonlid van de SER? Van de Klundert: 'In zekere zin wel. Als eco­ nomisch adviseur was Schouten in principe ook wetenschappelijk bezig. Alleen zul je dan niet strikt op het kompas van je model­ len kunnen varen, maar ook op een hoop empirische informatie die met name door het Centraal Planbureau en De Nederiand­ se Bank wordt aangereikt. Die concrete in­ formatie gekoppeld met je kwalitatieve in­ zichten uit modellenbouw en theorie leidt dan tot bepaalde adviezen op economisch­ politiek terrein.' De vraag is of Schouten de overstap van theorie naar praktijk wel altijd even zorgvul­ dig heeft gemaakt. 'In principe is hij daar altijd heel zorgvuldig in geweest,' denkt Van de Klundert. 'Maar onze kennis is vaak niet toereikend om t)e­ weringen te doen die over toekomstige ont­ wikkelingen gaan of die toekomstige ont­ wikkelingen moeten beïnvloeden.' 'Schouten heeft nooit een uitspraak of aan­ beveling gedaan of het was op basis van mo­ dellen en analyses,' meent prof. Kolnaar. 'Economische adviezen én modellen liggen bij hem in eikaars veriengde. Hij was daar heel erg zorgvuWig in. Mensen die de model­ len niet kenden zullen zich ongetwijfeld wel eens hebben afgevraagd: hoe krijgt­ie dit bij elkaar geredeneerd? In dat geval kon Schou­ ten je altijd naar de desbetreffende publica­ ties verwijzen. Niet dat­ie het niet lollig vond het provocerend te brengen, de zaak extra scherp te stellen om zo goed mogelijk ge­ hoord te worden. Maar wat­ie te vertellen had paste wel degelijk binnen het kader van een logische analyse.' Vraag aan prof. van de Klundert: moet je als econoom je kennis niet van tijd tot tijd rela­ tiveren? 'Misschien wel, maar in de gremia waar Schouten optrad hoeft dat nu niet direct. In de SER gaat het toch vooral om een kwestie van checks and balances. Andere econo­

men, kijk maar naar een Driebuis of een Van derZwan, opereren op dezelfde manier. Een adviesorgaan als de SER moet een beeld opleveren dat globaal genomen de werke­ lijkheid redelijk representeert.'

D Prof.dr. W. Driebuis is hoogleraar macro­ economie aan de universiteit van Amster­ dam. Hij kent Schouten vooral van discus­ sies in de Commissie van Economische Des­ kundigen van de SER. In '77 nam hij met z'n toenmalige collega prof.dr. A. van derZwan het initiatief tot een discussie over de voor­ bereiding van het economisch beleid. Een discussie in het economenblad ESB waarin ook Schouten zich mengde. Driebuis heeft grote waardering voor het werk van zijn Til­ burgse collega én voor de mens Schouten. 'Ik heb grote bewondering voor zijn niet af­ latende energie en enthousiasme om macro­ economie te beoefenen, en daarbij steeds zijn positie te bepalen ten opzichte van de problemen die aan de orde zijn. Ik ben daar zelfs jaloers op, op die instelling.' 'Je kunt niet van Schouten zeggen dat hij star is. Hij is regelmatig van mening veran­ derd en schroomt ook niet om dat te doen. Sommige mensen vinden dat een zwakte, ik vind dat juist een sterk punt. Het is helemaal zo eenvoudig nog niet om van tijd tot tijd je ongelijk te bekennen.' Theorie en praktijk zijn bij Schouten sterk verweven, denkt Driebuis. 'Als­ie niet zou blijven nadenken over de grote problemen, zou­ie ook niet geïnspireerd worden z'n mo­ dellen te verbeteren en uitte breiden. Ik heb wel eens de indruk dat­ie een model ont­ werpt dat past bij het probleem dat aan de orde is en bij de wijze waarop hij dat pro­ bleem te lijf wil gaan. Maar hij doet dat vol­ komen integer.' Dat is overigens geen kwestie van het han­ teren van modellen naar believen, meent Driebuis. 'Een van de dingen die Schouten consequent doet is het onderscheid maken tussen situaties. Bijvoorbeeld: er is al dan niet sprake van volledige mededinging op de goederenmari<t. Of: het evenwicht op de ar­ beidsmarict komt al dan niet automatisch tot stand. Naar gelang hij de ene of de andere situatie realistisch acht past hij die toe. Dat doet hij op een integere manier: het is altijd duidelijk wat er gebeurt, er blijft niet verbor­ gen welke veronderstellingen Schouten hanteert. De causaliteiten die hij hanteert worden steeds gepresenteerd. Wij weten al­ lemaal hoe hij aan z'n conclusies komt. Daar hoeven we 't dan uiteraard niet altijd mee eens te zijn.' De Tilburgse macro­economie onderscheidt zich van de economiebeoefening aan andere universiteiten met haar sfjecrfieke methode, is ook Driebuis opgevallen. Het teken van de verandering in de variabelen krijgt in Tilburg veel nadruk. 'Daar zit ook een zwakke kant aan, omdat we ook graag willen weten hoe intens de reactie op een bepaald moment is; daarvoor zul je toch beslist bij het econome­ trisch onderzoek te rade moeten gaan.' In 78 noemde u het zelfs gevaarlijk een be­ leid te voeren dat steun zoekt bij de 'globa­ le empirie'. 'Dat zeg ik nu ook. De globale empirie kan ons wel richtingen geven, maar bij de voor­ bereiding van het economisch beleid wil je ook graag de intensiteit weten. Die kan de gtobale empirie ons nu eenmaal niet geven.' Driebuis legt in zijn economiebeoefening sterk de nadruk op de interne validering en de plausibiliteit van zijn modellen. 'Ik wil de empirie een heel duidelijke plaats geven. Mijn werkwijze verschilt nogal van die van Schouten. vervolg op pagina 12

DE SCHOOL VAN SCHOUTEN

Na twee bezettingen ging het Op een andere plek in deze krant heeft prof. Heertje het over prof. Van de Klundert die een tijdje een echte Tilburgse marxist was. Hij is dat nu niet meer, maar toch heeft hij door zijn colleges marxistische economie rond 1970 de basis gelegd voor het vak politieke economie en maatschappelijke orde (Pemo). Bart van Riel, nu docent bij de vakgroep economie van de juridische faculteit heeft als student de strijd voor de oprichting en de beginjaren van Pemo bewust meegemaakt. Hij en IVIarinus Verhagen, AIO bij Pemo, kijken achterom en schatten de invloed.

Van Riel: Toen ik hier in 1977 aan mijn studie begon was de eerste fase van de strijd voor de instelling van het vak Pemo al volop bezig. Belangrijk strijdpunt in die eerste fase was of het een apart vak moest worden of dat het binnen het curriculum van de economische faculteit en met name binnen de vakgroep van prof. Schouten (algemene economie) kon worden ingepast. De studenten-vereniging Polek, die de strijd organiseerde, concentreerde zich toen op de essentiële vraag of je met dezelfde methodologie van de burgerlijke economie de politieke economie kan behandelen. Polek vond dat dit laatste niet kon, want de benadering is zo anders qua uitgangspunten en qua vooronderstellingen dat je dat niet in één vak kunt stoppen. Schouten stond duidelijk op een ander standpunt.' Om dat eigen karakter van het vak te benadrukken werden bekende namen zoals Rudy Dutsch-

ke, Ernest Mandel en Joan Robinson naar Tilburg gehaald. Die strijd werd door Polek en aanhang gewonnen en daaruit volgde dat er een aparte leerstoel moest komen. Dat was de tweede fase die zich vooral afspeelde binnen de instituties van de KHT. Adviezen van andere universiteiten voor de oprichting van het vak kwamen zeer moeizaam binnenlopen, en de zaak vorderde zeer traag. Van Riel: 'In de eerste fase was het belangrijkste tegenargument om het vak Pemo op te richten; 'Wij kunnen ook aandacht schenken aan Marx binnen algemene economie'. Toen dit van de baan was werd hét tegenargument: 'Dit is niet wetenschappelijk, dit is te politiek'. Er zijn in de verschillende stadia van die strijd altijd verschillende argumenten gebruikt. Maar het belangrijkste argument binnen het Stichtingsbestuur, dat de oprichting van Pemo moest goedkeuren, was: 'Dit is een katholieke universiteit, we willen die identiteit behouden, en we moeten hier geen marxisten hebben'.' In de faculteitsraad was op zeker ogenblik een meerderheid voor de oprichting van een aparte leerstoel Pemo. Er kwam een verkenningscommissie om een profiel te maken, er zijn sollicitatierondes geweest. Van Riel: 'Dat is een langdurige geschiedenis geworden waar men geprobeerd heeft om zusterfaculteiten tot bepaalde adviezen aan te sporen.' Motor achter de oprichting was de werkgroep politieke economie (Polek) een stu-dievereniging die eind van de zeventiger jaren de studenten massaal kon mobiliseren. Verhagen: 'Een van de belangrijkste

estuur voor de bijl punten is die enorme mobilisatie van studenten. Het is niet een kleine groep geweest die het vak officieel erkend wilde zien. Er zijn enquêtes gehouden waaruit bleek dat meer dan twee derde van de economiestudenten die erkenning wilden.'

Van Riel on Verhagen: Tilburg is uniek Prof. J . Glombowski werd uiteindelijk de Pemo-man. Hij was een soort middenfiguur tussen twee andere - meer extreme kandidaten. Voor Polek was Glombowski een geschikte kandidaat, maar het Stichtingsbestuur had heel wat tijd nodig om hem uiteindelijk te benoemen. Polek moest de hogeschool tweemaal bezetten

ijfsgeschiedenis, schipperen tussen Voor de tweede keer start nu de cursus Bedrijfsgeschiedenis. Dr in gaan en soms zijn er andere redenen om iets niet te publiceren. Zo verzocht de famiJ.F. Biasing, verbonden als economische historicus aan de lie mij om de verkoopprijs van de ondernewalagroep Sociale Economie, verzorgt de colleges. In 1986 verscheen ming aan BP niet te vermelden, dit om te van hem 'Op het spoor van de Körver', een bedrijfshistorische studievoorkomen dat men weet waar de miljoenen zitten. Na de affaire G.J. Heyn weten we van de Brabantse familieonderneming Hendrix BV te Boxmeer. hoe actueel dat is'. Een ander levensgroot Momenteel is hij bezig met een vergelijkbare studie over de PNEM. gevaar schuilt in de objectiviteit van de geBedrijfsgeschiedenis is een betrekkelijk jong vak dat pas in de tweede helft van de jaren zeventig in een georganiseerd kader aan de universiteiten werd gegeven. Internationaal is het vak ouder en al in de jaren '20 werden in de VS de eerste serieuze geschriften gepubliceerd. Die artikelen en boeken gingen veelal over "business history", de geschiedenis van een bepaalde onderneming in een periode, zonder een vergelijkende analyse. Een andere vorm is de "entrepreneurial history" dat meer de innovatieve en gedreven ondernemer achter het bedrijf beschrijft. Blösing kiest nadrukkelijk voor een synthese tussen beide benaderingen. 'De geschiedenis van een bedrijf zegt helemaal niets of heel weinig, vanuit wetenschappelijk standpunt. Het wordt pas zinvol als je de gegevens of de verdiensten van een persoon gaat bekijken in vergelijking met iets. Hendrix heb ik trachten in te bedden in de geschiedenis van de mengvoederbranche en die weer in de ontwikkeling van de Nederlandse economie in die periode. Een hagiografie zoals Bouman die over Anton Philips schreef is het dan ook niet geworden. Dat was pure Univers

heldenverering.' Het schrijven van een bedrijfsgeschiedenis gaat niet zonder problemen. Het is moeilijk aan vergelijkbare cijfers te komen, daarnaast zijn ook de bronnen soms moeilijk te achterhalen waarbij de objectiviteit van het materiaal in het gedrang komt. Met deze problemen kreeg Biasing bij Hendrix te maken. De voor de concurrentie belangrijke gegevens lagen achter slot en grendel terwijl de bedrijfstak zelf ook niet scheutig met cijfers was. Hoewel de Kamer van Koophandel in het bezit moet zijn van jaarverslagen bleken zelfs die niet te verkrijgen. Het archief van de vakgroep Ondernemingsfinanciering bracht uitkomst. In andere gevallen kunnen de oude ondernemingsarchieven van grote waarde zijn. 'De boekhouder van Hendrix was een openbaring want die had op zolder een aantal kisten staan met de vroegste balansen vae de onderneming, waar ik overigens pas na zijn overlijden gebruik van mocht maken'. Toch publiceerde Biasing niet alles wat hij vond:'Je mag met de gegevens niet tegen het economisch belang van de onderneming

schiedschrijving. Dit ideaalbeeld helpt Biasing meteen uit de wereld: honderd procent objectiviteit bestaat niet, je kunt alleen naar eigen of andere maatstaven zo objectief mogelijk zijn beweert hij. Daarbij komt ook dat Biasing veel gebruik maakt van orale bronnen omdat het interessantste materiaal in de kleine details zit, in het nietige en het verzwegene. Aanleiding voor het boek over Hendrix BV en de meeste andere bedrijfshistorische publicaties vormt het idee voor een jubileumboek. Met zo'n jubileum als uitgangspunt gaat de historicus aan de gang.'Ik stel wel stringente voorwaarden want het moet geen wetenschappelijk onverantwoord jubelverhaal worden' zegt Biasing hierover. Over de toekomst van het vak is Biasing optimistisch. Het belang van bedrijfsgeschiedenis groeit en als voorbeeld noemt hij de recent verschenen studie over de automobielfabriek Daimler-Benz. De fabriek had in de oorlog dwangarbeiders in dienst gehad en onder leiding van de Duitse historica Beate Brüninghaus werd daar een groot onderzoek naar gedaan. Dit was een officiële opdracht zoals ook de geschiedenis van De Ne-

voor het Stichtingsbestuur voor de bijl ging. Van Riel: 'Eerst probeerden ze Pemo tegen te houden door het vak niet te erkennen, dat Is niet gelukt. Toen probeerden ze het tegen te houden door de benoemingsprocedure te vertragen. De laatste stap was dan gewoon weigeren te benoemen. Dat heeft het bestuur geprobeerd en dat is toen op scherp komen te staan. Twee bezettingen zijn er nodig geweest om dat af te wenden.' Toen het uiteindelijk toch zover was bleek dat zelfs voor de Polek-leden een verrassing. Van Riel: 'Toen ik voor kwam rijden bij gebouw A zag ik daar het nieuws van de benoeming aangeplakt. Ik had zelf zoiets van 'dit is een grap'. We hadden dat zelf ook niet meer verwacht.' Een van de eisen van de studenten was dat het vak niet verplicht hoefde te zijn. De belangstelling volgt een soort golfbeweging. Sommige jaren zitten er meer dan twintig mensen en andere jaren zijn het er weer wat minder. Verhagen: 'Als vak is politieke economie in Tilburg de enige plaats waar je dat in Nederland kan volgen, het is ook de enige leerstoel in het land.' Van Riel: 'School heeft deze opleiding nog niet gemaakt, (heeft Schouten dat dan wel? vraagt Verhagen), maar je kan wel vaststellen uit scripties die bij Pemo geschreven zijn dat er een analytische invulling wordt gegeven in de zin van een beleidsgerichte invulling. Vaak wordt politieke economie nogal eens verstaan als economische politiek, maar Pemo is toch meer een analytische en vrij theoretische richting geworden. E.V.

en praictijic derlandse Bank zoals De Vries die schrijft er één is.'We moeten de banden met het bedrijfsleven meer aanhalen want zij moeten de opdracht verstrekken. Het is een ideale vorm van wetenschap: niet alleen de stoffige archieven worden geraadpleegd maar ook mensen moeten worden gehoord. Die combinatie maakt het vak zo boeiend'. Naast Tilburg timmert de Universiteit van Rotterdam al een aantal jaren aan de weg. Sinds 1984 is daar onder leiding van Huib Vleesenbeek het Centrum voor Bedrijfsgeschiedenis gevestigd. Biasing betreurt het dat dit centrum niet in Tilburg is gevestigd waar met iemand als Joh. De Vries toch sprake is van een rijke bedrijfshistorische traditie. De vakgroep is echter wel bezig iets van de grond te krijgen. Zover is het nog niet, de cursus bedrijfsgeschiedenis zit nog niet in het curriculum van de economische faculteit en is derhalve nog geen officieel erkend keuzevak. De vakgroep moet eerst aantonen dat er belangstelling is. Biasing weer: 'Het belang van geschiedenis is overduidelijk want zonder geschiedenis zijn we dement, we ontlenen orize kientiteit aan de geschiedenis. Maar zolang de geldkraan dicht zit kunnen wij ook niet verder. Niet alleen Economische Geschiedenis maar ook Bedrijfsgeschiedenis zou eigenlijk een verplicht vak moeten zijn. Als ik dat tegen de functionarissen zeg lachen ze maar wat, misschien ben ik dan een beetje bedrijfsblind'. Frank Soonieus 5 februari IJ

Bloeiend verenigingsleven aan economische faculteit rHelemaal nieuw Is het verschijnsel van de

studievereniging natuurlijk niet, maar de explosieve groei van het aantal verenigingen is wel opvallend. De student economie en econometrie is heel bewust met zijn carrière bezig, gezien het terrein waarop de nieuwe verenigingen zich begeven. Daarmee is de student van '88 net zo actief dan de student van '68, maar de activiteiten hebben voornamelijk betrekking op de studie zelf. Actief zijn naast de studie komt alleen nog maar voor zolang het inpasbaar is binnen de studie, zo lijkt het. De werkgroep POLEK is een van de verenigingen die het met deze trend moeilijk heeft. Slechts tien studenten schreven zich dit jaar in voor de inleidende cursus politieke economie. De economiestudent, op vele gebieden a-kritisch, heeft geen boodschap meer aan een maatschappij-kritische cursus. In het verenigingsblad 'De Waakvlam' - dat in de toekomst 'het lopend vuurtje' gaat heten spitste de discussie zich onlangs toe op de vraag hoe het met POLEK, dat haar derde lustrum viert, verder moet. Waarden en normen van vroeger zijn vervangen door trends en dan lijkt het alsof studentengroeperingen als POLEK achterhaald zijn. Het op de korrel nemen van de huidige maatschappij is voor de meeste studieverenigingen niet meer interessant. Multi-nationals met duidelijke banden met Zuid-Af rika mogen gewoon een congres sponsoren of adverteren in de - naar eigen zeggen 'kritische' - verenigingsbladen. Daarentegerr houden ze zich liever bezig met mode, uiterlijk, muziek en carrière. De vraag die POLEK zich stelt is of ze aan deze trend mee moet doen en zelf maar van het universiteitstoneel moet verdwijnen.

GLIMMEND Met de jonge verenigingen gaat het heel wat beter, waarschijnlijk dankzij hun praktijkgerichte instelling. Neem SBIT, de Studievereniging Bestuurlijke Informatiekunde Tilburg. Net twee jaar oud en al 125 leden. Ruim twintig actieve leden spenderen enkele uren per week aan het op touw zetten van zes excursies (korting voor leden!), aan de uitgave van zes edities SBIT-info en aan de organisatie van het jaarlijkse congres. Verder heeft de vereniging een voorlichtende functie naar scholieren en bedrijven toe, over de studierichting BIK. Of neem ISABEST, de vereniging 'die de belangen van de bedrijfseconomen behartigt, die van plan zijn af te studeren bij de vakgroep Informatiesystemen en Accountancy', aldus een brochure. Na één jaar al 80 leden, waarvan er tien actief zijn die er voor zorgen dat de informatiebijeenkomsten, lezingen en excursies... 'en andere activiteiten waaraan volgens de leden behoefte is' op tijd rond zijn. Of anders de MARKETING ASSOCIATIE, nog geen jaar oud en al 250 leden. Maar liefst 40 zijn er actief in bestuur en in een zevental commissies, voor lezingen en excursies, marketing games, cases, feesten, congres en een redactie, die verantwoordelijk is voor de uitgave van het verenigingsblad. Het is nu eenmaal de trend dat een vereniging een eigen blad moet uitgeven en juist een marketingvereniging moet dan minstens voor de dag kunnen komen met een magazine verpakt in een glimmende kaft. Deze vereniging haalde de Nederlandse uitgever van dat ander glimmend blad- Play-boy- met zijn succesverhaal naar Tilburg. 'Praktijk bij de theorievan de colleges' zegt bestuurslid Josephien Beurskens. Opvallend Is dat niet alleen economiestudenten lid zijn, in marketing geïnteresseerden uit andere faculteiten doen ook mee. Letterenstudente Marianne Leenders helpt het blad maken. Univers

Marianne Leenders en Josephien Beurskens van de Marketing Associatie

'A/s ik carrière wilde ma/<en, zou i/< niet in tiet bestuur zitten', aldus de economiestudent. Maar bijzit er wel, zoals vele andere studenten die actief zijn in bestuur, redactie of commissie van een studievereniging. 'Nu een goed fundament gelegd is voor de totale organisatie van de vereniging en de commissies zijn geïnstalleerd, kan er volop georganiseerd worden', scbrijft een verenigingsblad. Organiseren om te organiseren? Een inventarisatie van een bloeiend verenigingsleven aan de economische faculteit. Kleiner van omvang is MERCURIUS, voorheen De Studiebeurs ('die naam wekte nogal eens verwarring' aldus de voorzitter). Mercurius, tevens god van de effectenhandel, telt na bijna twee jaar 30 leden, heeft nóg geen blad en geeft informatie over het beursgebeuren. Het afgelopen semester zijn er weinig activiteiten georganiseerd, misschien als gevolg van de beurskrach van half oktober. Er zijn lezingen en discussiebijeenkomsten voor het komende semester gepland, want 'daar is behoefte aan'. Overigens belegt de vereniging niet zelf, een aantal individuele leden doet dat wel. De jongste loot aan de verenigingsboom is duidelijk minder carrièregericht. De Stichting STUVOO (Studenten voor onderzoek in ontwikkelingslanden) is een Nijmeegs initiatief en het is de bedoeling dat er in Tilburg een afdeling komt. De doelstelling van de stichting is het verzamelen, bundelen en beschikbaar stellen van informatie over onderzoek in, en onderwijs over de derde wereld. Middels een databank met adressen van instellingen die zich bezig houden met de derde wereld, onderzoeken en cursussen over deze materie, moet dit gerealiseerd worden. EFACT presenteert zich als de faculteitsvereniging (de voorzitter: 'wij zoeken niet de publiciteit met blote vrouwen'). Ze heeft een dienstverlende functie op het gebied van de onderwijsvoorlichting voor doctoraalstudenten (over keuzevakken, afstuderen, stage lopen en het schrijven van een scriptie), een centrale boekeninkoop en het uitgeven van tentamenbundels. Verder begeeft Efact zich op de bekende paden: bed rijfsexcursies, een congres en een lezingencyclus, die 'de schaduwzijden van de economische groei' als thema heeft. De ruim 300 leden van Efact ontvangen allemaal het verenigingsblad Defacto, dat ook in de losse verkoop ligt. Van het eerste nummer gingen 800 exemplaren als warme broodjes over de toonbank - hoewel enkele studenten met ijzersterke argumenten als 'ik zit nog in de

propedeuse' of 'ik rij met de trein op en neer" de verkopers van zich af wisten te slaan. In de komende nummers brengt Defacto ook nieuws uit de faculteitsraad.

AFGEKEKEN De Tilburgse Econometristenvereniging TEV is het negen jaar oude broertje van Efact. Van de ruim 300 econometristen zijn er265lid, waarvan 18actief. Boekeninkoop, doctoraalvoorlichting, excursies en een tentamenbundel (een bestuurslid: 'Efact heeft wel meer van ons afgekeken') zijn de activiteiten. Afgestudeerde econometristen worden natuurlijk lid van de VAET, de Vereniging van Afgestudeerde Econometristen Tilburg. De Vereniging van Tilburgse Internationale Economen en Juristen (deze laatsten hebben na zeven jaar nog steeds geen J verdiend in de afkorting VITE) telt 300 leden, waarvan zo'n tien procent actief lid is. De laatste tijd houdt de vereniging zich iets meer bezig met ontwikkelingsproblematiek, er is een Werkgroep Activiteiten Ontwikkelingslanden (WAO). Een reis naar China staat in de planning. Het blad VITE-bulletin verschijnt zes maal per jaar en heeft een interessantere inhoud dan de bladen van Efact en Marketing Associatie. Overigens lijken deze bladen verdacht veel op elkaar. Voor fiscaaleconomen en -juristen is er al zeventien jaar lang de SMEETSKRING. Iets minder dan de helft van de 140 leden is econoom en daarmee ligt de organisatiegraad onder de fiscale studenten beneden het kwart. Het aantal leden laat de laatste tijd een licht groei zien, wat volgens de voorzitter te danken is aan een absolute groei van het aantal studenten dat de fiscale hoek in gaat. De fiscale EHBO, die ook de naam Smeetskring draagt, biedt aan studenten de mogelijk om praktijkervaring op te doen. De fiscale EHBO houdt zich niet bezig met het organiseren van lezingen maar legt zich

meer toe op praktijkervaring en stagebemiddeling. INTEGR AN D (1980, sinds drie jaar ook in Tilburg) heeft als doel 'het bevorderen van bedrijfsvaardigheden van doctoraalstudenten' (voor alle studierichtingen). Gelokt door het motto 'het punt waar het allemaal om draait: aantoonbare ervaring' lieten in 1987 150 studenten zich gratis inschrijven, waaronder de helft economen. In Tilburg kregen 56 studenten een betaalde stageplaats, die gemiddeld één tot zes maanden duurde. Integrand wordt geleid door een bestuur van tien mensen, die er één dag per week mee kwijt zijn. AIESEC is een oudgediende: opgericht in 1948, de afdeling Tilburg bestaat al 30 jaar. Afgelopen jaar zijn er 42 stageplaatsen gerealiseerd voor buitenlandse studenten in Noord-Brabant en Zeeland en aangezien het uitwisselingsprogramma werkt op basis van wederkerigheid, konden evenveel Tilburgse en Eindhovense studenten voor gemiddeld drie maanden naar het buitenland. Daarmee moest ongeveer de helft van alle inschrijvers teleurgesteld worden. De tendens is dat steeds minder bedrijven in Nederland zich beschikbaar stellen voor buitenlandse studenten. Men kijkt steeds minder naar het sociale aspect van de stage en steeds meer naar het praktische nut ervan voor het bedrijf, aldus de AlESEC-voorzitter.

NAZORG Studieverenigingen zijn er voor studenten, maar na hun afstuderen vallen de verse doctorandussen niet in een verenigingsloos bestaan: de Vereniging van Tilburgse Economisten is er voor de nazorg. Vijf bestuursleden, waarvan er nog één werkzaam is op de KUB, regelen jaariijks twee studiemiddagen en een reünistendag ('we proberen een reünistenvereniging te zijn', zegt bestuurslid drs. P. Duff hues). De VvTE is voorgekomen uit het TAEK-Cobbenhagenfonds, bestaat twee jaar en telt 700 leden (geen econometristen). Dat de vereniging straks louter uit bedrijfseconomen zal bestaan, is volgens Duffhues niet goed denkbaar. 'De algemeen-economen hebben over het algemeen een grotere binding met de universiteit'. Duffhues is heel positief over de groei van het aantal studieverenigingen op de economische faculteit. 'Studenten moeten flexibel zijn en voldoende flair hebben om organisatorisch iets te ondernemen'. Volgens Duffhues is de ideologische strijd in de jaren '70 gestreden en richten studenten zich nu op het bedrijfsleven. 'Er is een andere maatschappelijk betrokkenheid, van een ideologische naar een pragmatische. De student is meer bezorgd om zijn eigen hachje, hij wil zich onderscheiden. Dat doet hij door activiteiten te ontplooien waarvan de student eigenlijk vindt dat de faculteit ze had moeten doen.' De economiestudent vindt het gewoon leul< om actief te zijn in een studievereniging. Last van een zwaardere studiedruk heeft hij nauwelijks, hij zet zich pas in als de propedeuse binnen is en als er in het doctoraal nog genoeg tijd over is. De aankomende econoom wil zijn studie (en vaak alleen nog maar zijn lievelingsvak) een praktijkgerichte invulling geven. Hoogtepunt hiervan is het Jaarlijkse Congres, waarvan men nooit genoeg kan krijgen. (De marketing-voorzitter: 'er is hoogstens sprake van een congresgewenning'.) Overigens zit de ondernemende student niet in het bestuur van de vereniging om op deze manier een carrière voor te bereiden, zeggen ze in koor. Maar het is natuurlijk wel mooi meegenomen voor je c v . , is de schoorvoetende toegift. Michel Knapen 5 februari 1988

DE SCHOOL VAN SCHOUTEN

vervolg van pagina 9

Afscheid van Débéjé Dat neemt niet weg dat de globale empirie als middel om na te denken over de ontwikkeling van de economie z'n nut kan hebben. Maar om er het beleid op te baseren: nee, dat zou ik liever niet doen.'

D Prof.dr. F.W. Hutten, secretaris-generaal van EZ en buitengewoon hoogleraar in d e ' conjunctuurleer en de macro-economische politiek in Rotterdam, studeerde midden jaren '50 bij Schouten. In '65 promoveerde hij bij zijn 'hooggeschat leermeester'. Aan Schouten dankt hij vooral 'de belangstelling en liefde voor het vak'. Rutten: 'Hij was daar altijd over aan 't denken. Hij behandelde het vak niet als kant-en-klare leerstof die je tot je moest nemen. Schouten was voortdurend zelf bezig nieuwe ideeën te ontwikkelen. Dat werkte zo aanstekelijk dat je van de weeromstuit zelf ook aan 't piekeren ging.' Rutten ziet Schouten als een belangrijk econoom. 'De enige vergelijking die ik zou kunnen maken is met Tinbergen. Het verschil is natuurlijk dat Tinbergen helemaal mondiaal geïnteresseerd is. Je zou kunnen zeggen dat Schouten de Nederlandse Tinbergen is. Voor een goed begrip: ik vind Tinbergen de grootste econoom die we ooit gehad hebben. Die is dus eigenlijk hors concours. Nou ja, als je de Nederlandse Tinbergen bent dan ben je nogal wat.' Begin vorig jaar had prof. Rutten in het economenblad ESB een krakend verschil van mening over het te voeren economisch beleid met zijn vroegere leermeester. Schouten veegde in een felle reactie de vloer aan met Rutten's bescheiden, maar zakelijk economisch beleid en stelde er zijn macro-

economisch kaderplan voor in de plaats. Rutten liet daarop weten in het huidige tijdsgewricht weinig heil te zien in 'macro-economische hogepriesterij'. Rutten: 'De discussie in ESB ging in essentie over het verschil tussen lichte en zware coördinatie bij het gebruik van instrumenten van macro-economisch beleid. Waarbij ik om praktische redenen tot de overtuiging ben gekomen dat de lichte vorm de beste is.' Koestert Schouten dan overmatige pretenties ten aanzien van de macro-economische coördinatie? 'Ik vind zelf dat hij het allemaal wat zwaar heeft aangezet met z'n macro-economisch kaderplan - met alle respect overigens voor de op zichzelf briljante gedachten. Het gaat Schouten om een coördinatie van het budgettaire beleid, de eventuele loon- en prijspolitiek en het monetaire beleid. Ik vind wel dat de mensen die voor die terreinen verantwoordelijk zijn onderling gedachten moeten uitwisselen, maar dat toch de eigen verantwoordelijkheid gerespecteerd moet worden en voorop moet staan. Dan kom je per saldo tot een lichte vorm van coördinatie. In de jaren 7 0 heb ik overigens zelf ervaring opgedaan met een zwaardere vorm van coördinatie; dat was misschien niet zo'n gunstige proefperiode. Ik heb ook van collega's in Bonn, Londen en Parijs begrepen dat zij er op dezelfde manier tegen aankijken als ik.' Op 5 februari is Rutten een van de sprekers op het symposium over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een macro-economisch beleid. Een thema dat wonderwel aansluit bij de diesrede die Schouten in 1960 hield onder de titel 'Over doen en laten bij het centraal economisch beleid'. Rutten: 'Dat klopt. Maar Schouten heeft gezegd dat ik

me daar dit keer niet op mag beroepen. Omdat de omstandigheden toen anders waren. Toen waarschuwde hij voor teveel 'doen'. Nu voor teveel 'laten', ja. Bij andere omstandigheden hoort natuurlijk een ander beleid, zou je kunnen zeggen. Zij het dat ik nogal voor vastigheid en voorspelbaarheid in het beleid ben.'

D En dan de toekomst. Markeert het afscheid van Schouten nu wel of niet het einde van een tijdperk? En: betekent de vestiging van het Centerfor economie research nu wel of niet de doodsklap voor de roemruchte Tilburgse macro-economische school van Schouten c.s.? Geschiedschrijver prof. Bomewasser, 'econoom van de koude grond' zoals hij het zelf uitdrukt, ziet een tijdperk eindigen. De toekomst is aan de positivistische, op Amerikaanse leest geschoeide, sterk kwantitatieve economiebeoefening, is desgevraagd zijn indruk. 'Dat waren precies de redenen waarom men destijds in '51 Schouten ietwat aarzelend als lector nam, en waarom men hem in '54 niet de grote opvolger van Cobbenhagen wilde laten worden. Schouten heeft echter, voor zover ik weet, altijd grote vraagtekens bij het voortschrijdende positivisme gezet. Achteraf kan je zeggen dat hij altijd vooreen deel Cobbenhagiaan is gebleven.' Ook prof. Kolnaar ziet de toekomst somber in - net als Schouten zelf trouwens (zie Universvan21 november j.l.). Het vertrek van Schouten en de oprichting van het Center markeren wel degelijk een breuk met het verleden, vindt hij. Daarbij komt dat er geen directe opvolger voor Schouten kan worden aangesteld. 'De mogelijkheden om onder-

GROTIUS

zoek te doen zijn al beperkt en ze vvorden straks nog meer ingeperkt als er ten koste van die mogelijkheden zo'n Center moet komen. Afgezien daarvan, het Center zal zich op wereldproblemen -lees: Amerikaanse problemen- richten, met een Amerikaanse wijze van analyseren. Dat is on-Nederlands. Nederland heeft echt een macro-economische traditie op te houden. En zeker Tilburg.' Prof. van de Klundert geeft het Center graag het voordeel van de twijfel. Al moet daar bij gezegd dat hij niet zo gelooft in een typisch Tilburgse macro-economie. 'De grote vraag is: wie haal je voor zo'n Center in huis? Voor zover ik weet is het niet de bedoeling er mensen voor binnen te halen die erg ver van de Nederlandse economiebeoefening afstaan; de bedoeling is een aantal Nederlanders die nu in het buitenland werkzaam zijn aan te trekken, niet zomaar een aantal willekeurige Amerikanen.' 'Het is jammer dat Schouten altijd zo weinig verband heeft gelegd met de heersende stromingen in het economisch denken,' zegt prof. Pen. 'Als-ie dat beter deed zou je merken dat-ie precies in de hoofdstroom past waarin ook macro-economische coryfeeën als Malinvaud en Leijonhufvud zich bewegen.' Pen gelooft niet dat het vertrek van Schouten het einde van een tijdperk inluidt. En ook het geringe vertrouwen in een macro-economische receptuur (zie prof. Rutten) zal wel weer ovenwaaien, verwacht hij. 'Wat blijft is Schouten. Niet precies deze Schouten, maarde manier van denken: de synthese tussen neo-klassieke groeitrends en keynesiaanse aberraties. Dat is en blijft voorlopig de mainstream van het economisch denken.'

ACADEMIE

EENJARIGE POST-DOCTORALE JURIDISCHE PRAKTIJKOPLEIDING Uw MBA van de ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT Erasmus Universiteit Rotterdam D e ^ o t t e r d a m School of M a n a g e m e n t / F a c u l t e i t B e d r i j f s k u n d e verzorgt d o n d e r d a g 1 1 f e b r u a r i a.s. e e n voorlichtingsmiddag over h e t

* INTERNATIONAL MBA PROGRAM IN GENERAL MANAGEMENT Het tweede fase International MBA Program in General Management is een volledige dagstudie van twee jaar (aanvang september 1988) Toelatingseisen zijn een doctoraal diploma of een gelijkwaardig buitenlands diploma en een GMAT-test. Afgestudeerden van deze opleiding ((rijgen een MBA diploma van de ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM.

* Op 4 december 1987 ontvingen de eerste cursisten het getuigschrift en vonden hun weg naar de praktijk. * Het betreft een éénjarige full-time cursus aan de Grotius Academie te Amsterdam, waarbij het accent ligt op oefening in het zelfstandig analyseren en creatief oplossen van juridische praktijkproblemen. * Op I mei 1988 is de volgende startmogelijkheid. * Raadpleeg uw contacthpogleraar. Voor de Katholieke Universiteit Brabant is dit prof mr J. B. M. Vranken, 013-66 22 90.

Bent u geïnteresseerd in een (internationale camere en afgestudeerd in een sociale, medische, economische, juridische, technische of andere wetenschap, kom dan langs voor meer informatiei Een gedetailleerde beschrijving van het programma van deze dag is veri<rijgbaar op verzoek Indien u geen gelegenheid heeft om de voorlichtpngsmiddag bij te wonen, vul dan onderstaande coupon in. Gaarne ontvang ik de brochure over het International MBA Program in General Management van de Rotterdam School of Management/Faculteit Bednjfskunde Naam

Plaats: Erasmus Universiteit Rotterdam Hoofdgebouw Erasmus Universiteit (complex Woudestein) zaal A2 Burg Oudlaan 50, Rotterdam

Adres

Tijd

Postcode Plaats Afstudeemchting Sturen aan ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM Rotterdam School of Management/ Faculteit Bednjfskunde Bureau Voorlichting, Placement, Werving & Selectie Burgemeester Oudlaan 50 3062 PA Rotterdam Telefoon: 010 - 408 19 27 / 408 19 05

* Een.brochure (studieprogramma, docenten, toelatingseisen, kosten e.d.) kunt u aanvragen door onderstaande bon in te zenden aan Secretariaat Grotius Academie, Postbus 23, 7400 GA DEVENTER, telefoon 05700-47221. Nadere inlichtingen ook bij de studiecoördinator, mw.mr M. van Empcl, 02154-20900 (dinsdag en vrijdag 020-5752169).

: Donderdag 11 februan 1988 16 4 5 - 1 8 15 uur

Na afloop hiervan wordt een Open huis van de Rotterdam School of Management georganiseerd Plaats: Gebouw F (complex Woudestein).

BON VOOR INFORMATIE GROTIUS ACADEMIE Dhr./Mevr Straat

^^^^^Z^^A^ ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT FACULTEIT BEDRIJFSKUNDE

Postcode/plaats Telefoon

. . .

^f

De medaj^ngenpagma wordt ver«Ofgdttoof «lleif<iéfl)f^ Interne CommunioaSe. Di*istenen faculteiten Iew»aa««rfi2aaaan,>it!«lptvfii(feg 12.B0 u«r vóór het ver8ctó(r»n vart tterawvwftUaiviBrs. I.v.m. beperkte «j«Ht&>s f w t z « * tefichten korten kerastdifigtsfömwieren. Ds red«;ijekanli^chteRvi/^igen. B)|t»vö^ copii kt^gt de b o o ^ actuaSteitewaardevooffang.

ALG C O M M U N I Q U É V A N DE 250E UNIVERSITEITSRAAD D.D.28JANUARI1988 * Leerstoel overheidsaccountancy: De raad besluit het Stichtingsbestuur te adviseren het verzoek van de Stichting tot ondersteuning van het Tl AS in te willigen. Met dit verzoek wordt het Tilburgs Instituut voor Academische Studies bevoegd verklaard tot het vestigen van een bijzondere leerstoel overheidsaccountancy. * Begroting: De raad besluit de begrotingen voor personele lasten, overige lasten, de kapitaaldienst, Sportvoorzieningen, Restauratieve voorzieningen, TIAS en Vernieuwingsfonds vast te stellen volgens de Nota Aanvulling en Wijziging op de begroting 1988. Besluiten tzt ter inzage in het Voorlichtingscentrum. * Bestemming vrije beleidsruimte: De raad besluit de 1.0 plaats voor 'Onderzoeksinstituten' te reduceren tot 0.5. Bestemmingen en reserveringen: jaarlijks ^ 100.000,-van 1988t/m 1991 tbv het Centrum voor Wetenschap en Levensbeschouwing; 0.25 formatieplaats voor een coördinator onderwijskundige samenwerking HKL-KUB (1988/89); f 5000, — voor een experimentele cursus Lesbische en Homostudies (1988-); f 1500, — tbv een vereniging voor landelijk overieg vrouwenstudies (1988/89); 1.0 formatieplaats voor de Tilburg University Press (1988/89). * Apparatuurfonds: De raad besluit in te stemmen met de instelling van een apparatuurfonds en de daarvoor opgestelde beheersregels, * Plannings- en budgetteringsmethodiek: De raad beslurt het herziene schema van de plannings- en budgetteringsmethodiek vast te stellen. * Evaluatie AlO-systeem: De raad stemt in met het door het college van bestuur voorgestelde standpunt mbt de AlO-rapporten. Olivetti: De raad is van mening dat de KUB haar relatie met Olivetti dient te verbreken en verzoekt het college op korte termijn voorstellen te doen over de wijze waarop en de termijn waarbinnen dit kan gebeuren. De raad vraagt eveneens om informatie over de overwegingen die de KUB hanteert in haar koopgedrag in het algemeen en over het gedrag van leveranciers, die opereren in landen waar de mensenrechten geschonden worden.

CONCENTRATIE WIJSBEGEERTE Afgelopen maand zijn in het kader van de concentratie van de wijsgerige voorzieningen de docenten filosofie gezamenlijk gehuisvest in gebouw P-hoog op de 2e en 3e verdieping. De interne telefoonnummers zijn ongewijzigd. De vakgroepsecretariaten zijn gehuisvest op kamer P 22.19 en telefonisch bereikbaar onder nummer 662892 en 662985.

UITBREIDING DIENSTVERLENING BIBLIOTHEEK M.i.v. 1 januari 88 is het mogelijk tegen een vergoeding onder bepaalde voorwaarden gebruik te maken van de telefax in de bibliotheek: Toegang: Uitsluitend diegenen" die de kosten van gebruik van de telefax tenlaste van een budget (dienst, faculteit of instituut) kunnen brengen. Tarieven: Verzenden van een copiebinnenland: f 1,00 (max. A 4)

Univers

Verzenden van een cople-buitenland: f 2,50 (max. A4) Ontvangen van een copie: f 1,00 (max. A 4) Afhandeling van gemaakte kosten middels een rekening. Telefaxnr.: Hettelefaxnr. van de bibliotheek is: 66.29.96.

FEW VOORTGEZET BOEKHOUDEN I

college-uren, enige wachttijd in aanmerking zal moeten worden genomen, alvorens men tot B-016 kan worden toegelaten. ONDERNEMINGS^ FINANCIERING-3B Op donderdag 11 februari 1988 van 10.00 tot 12.00 u. wordt de mogelijkheid geboden om in B-016 kennis te nemen van de beoordeling van het schriftelijke examen Ondernemingsfinanciering 3b van 25 jan. 88.

(324.391) Voor de colleges Boekhouden I geldt de volgende alfabetische groepsindeling: groep 1: A t / m K groep 2: L t / m Z Dinsdag: 13.30-15.30 u : A Z 117 15.30-17.30 u : A Z 117 Woensdag: 13.30-15.30 u : A Z 116 15.30-17.30 u:/\Z 116 Ter waarborging van de groepsindeling dient U rekening te houden met een controle op collegekaarten. A D M . TECHNIEKEN/ COMPUTERBOEKHOUDEN BIK (324.303) Alle eerstejaarsstudenten BIK dienen in het 2e semester het practicum Computerboekhouden te volgen, alsmede de voorbereidende en begeleidende hoorcolleges. De hoorcolleges zijn op: donderdag 8.30-10.30 in AZ 117. Het practicum vindt op andere dagen plaats, afhankelijk van de practicumgroep waarvoor U zich hebt opgegeven. Inschrijven voor deze practicumgroepen kunt U tot 15feb. op het secretariaat B 521. EXPERTSYSTEMEN Voor het vak Expertsystemen (Dr. H. Daniels/Drs. W . van Groenendaal) wordt het boek: 'Introduction to Expert Systems' door Peter Jackson als verplichte literatuur voorgeschreven. TENTAMEN ONDERNEMINGSFINANCIERING 3C/3D In verband met het symposium op 31 mrt. (Efact) hebben wij het herkansingstentamen verplaatst naar w o 30 mrt. van 18.00-21.30 u. COLLEGEROOSTERWIJZIGINGEN Bedrijfseconometrie2 (doet. Econometrie) is verplaatst naar di. 13.30-15.30u. inAZ112(waswo.8.30-10.30uCZ111). Expertsystemen (doet. BIK) (Daniels/v. Groenendaal) is verplaatst naar vrij. 13.30-15.30 u. in AZ 6 (was w o . 13.30-15.30 u . A Z 111). Empirische Econ. (v.d. Klundert) wordt vanaf 8febr. ma. 15.30-17.30 u. / ^ 05 ( w a s w o . 13.30-15.30 AZ 6).

LERARENOPLEIDING Studenten (2-fasen) die een ondenwijsbevoegdheid Algemene of Bedrijfseconomie willen verwerven, dienen, als voort)ereiding op de 2e fase lerarenopleiding, een voorbereidend lerarenprogramma met een studiebelasting van 2 SB in het doctoraal te volgen. Voor het programma dat in het 2e semester wordt verzorgd kan men zich opgeven vóór 12 febr. bij Drs. H. Klok, kam. B 510, tel. 662318 of bij Drs. J . Costongs, kam. S 130 tel. 662450.

ONDERNEMINGSFINANCIERING-1 Op ma. 8 febr. 88 van 9.00 tot 10.30 u. en op di. 9febr. 88 van 13.30tot 17.30 u. bestaat de mogelijkheid om in B-016 kennis te nemen van de beoordeling van zowel het schriftelijke examen Ondernemingsfinanciering-1 als van Financiële Informatica. Deze examens vonden plaats op 11 jan. 88. In B-016 is plaats voor 10 personen. Men dient rekening te houden met de mogelijkheid dat gedurende de bovenstaande tijdsperioden, vooral op het einde van de

AFSTUDEERSEMINAR Het afstudeerseminar van Prof. Dr. R. Meersman zal het gehele tweede semester plaatsvinden op vrijdagmiddag van 14.00 tot 16.00 u. in zaal CZ102. De middagen zijn ook toegankelijk voor geïnteresseerden.

FFEW/FWW WIJSBEGEERTE 'OUDE STRUCTUUR' Het onderdeel 'Wijsbegeerte (2e afstudeervak)' (360.022) van het doctoraalprogramma economie 'oude structuur' cq. het onderdeel 'Werkgroep maatschappijfilosofie in relatie tot het economisch wetenschapsgebied' van de Crichting wijsbegeerte van het economisch wetenschapsgebied zal in het komende semester niet zoals aangekondigd verzorgd worden door dr. F. van Doorne. In plaats hien/an wordt het volgende college geven: Inhoud: Sociale Keuze Theorie Omschrijving: Aan de hand van concrete beslissingsregels, zoals zij gehanteerd worden in bijv. parlementen, jureringen, vergaderingen, toernooien, e.d. zullen voor de Sociale Keuze Theorie eigen zijnde modellen ontwikkeld en problemen besproken worden. Een en ander geschied door hoorcollege en problemsolving technieken. Literatuur: wordt tijdens het college bekend gemaakt. Docent: drs. A. Storeken, kam. P32.12, tel.: 662740. Tijd: 10.30-13.30 u. Plaats: AZ 8.

FRW Rechtenstudenten kunnen m.i.v. heden gebruik maken van de computerfaciliteiten van de juridische faculteit. Met uitzondering van de tijdstippen waarop het Practicum Rechtsinformatica plaatsvindt (t.w. dinsdag, woensdag en donderdagochtend) kan men in B 8148 Olivetti M24 personal computers gebnjiken om bijvoortaeeld scripties of werkstukken te vervaardigen. Van de aldaar software (tekstvenwerking, gegevensbeheer, e.d.) kan gebruikt worden gemaakt. Maar men kan natuuriijk ook eigen (MSDOS) software meenemen. Ook is het (vooralsnog slechts tijdelijk) mogelijk om t.b.v. scripties e.d. tosfeloos de Juridische Databank van Kluwer te raadplegen. De CD-rom (Compact Disc) die daarbij hoort bevat de volgende documentatie: 1 NJ Ned. Jurisprudentie Burg. en Strafzaken 1965-1986 2. ARB Administratief Rechtelijke Beslissingen 1977-1986 3. DJ Data Juridica (literatuunwijzingen) 1972-1986 4 HUUR Selectie Huurrechtuitspraken uitdeNJ 1965-1986 5 SV Sociale Verzekerings Rechtspraak 1985-1986 6 BR Bouwrecht (Stichting Inst. voor Bouwrecht) 1972-1986 Er is tevens een printer beschikbaar om een en ander ook op papier te kunnen zetten. Voorts kan B 814 Computer Ondersteund Ondenwijsprogramma Dwangmiddelen in het Strafrecht (met videoclips) worden doorlopen. Voor geïnteresseerden is er daamaast ook CO.O. op andere rechtsgebieden beschikbaar.

Kamer B 814 is (buiten de practicumuren) de gehele week open van 9.00 u. -17.30 u. U kunt zelf een p.c. reserveren door U w naam in te vullen op het reserveringsformulier op de deur van B 814. U kunt ook telefonisch reserveren via tel. (66)2796. Bij de vakgroep Staats- en bestuursrecht heeft men de beschikking over de AROB-jurisprudentie databank. Deze bevat de AROB-uitspraken van de Afdeling rechtspraak van de Raad van State vanaf 1976, voorzover deze gepubliceerd in de AROB-bundel van Ten Berge/Stroink. Indien U daan/an gebruik wenst te maken kunt U contact opnemen met de secretaresse van de vakgroep mw. R.S. Rijkens, tel. (66)2303.

662544).

CAPITA SELECTA HANDELSRECHT,« GROEPSRECHT Studenten die de antwoorden op het tentamen Groepsrecht van 18dec. 1987 en de beoordeling daarvan willen inzien kunnen dit doen op 11 febr. a.s. van 16.00 tot 18.00 u. op kam. B 718.

W I J Z I G I N G COLLEGEROOSTER STRAFRECHT B (PROPEDEUSE) Het collegerooster strafrecht B, zoals opgenomen in de studiegids, heeft enkele wijzigingen ondergaan. De volgende werkgroepen zijn verplaatst naar: - werkgroep5:ma. 15.30-17.30u.,inSZ 32 (wk A , data 112, 22/2, 7/3, 21 / 3 , 11/4,25/4). werkgroep 12: ma. 15.30-17.30 u., in SZ 32 (wk B, data 8/2, 29/2, 14/3, 28/3,18/4,2/5). weri<groep 11: do. 13.30-15.30 u, in AZ 01 (wk B, data 1112,3/3,17/3,31 / 3 , 21/4,5/5). werkgroep 13: vrij. 10.30-12.30 u., in CZ 110 (wk B, data 12/2, 4/3, 18/3,

1/4,22/4,6/5).

RECHTSFILOSOHE A EN B 1. Door overbelasting van de docenten is de vaststelling van de uitslag van de schriftelijke tentamens met drie weken vertraagd. Voor Rechtsfilosofie B is inmiddels een nieuwe inzagedatum vastgesteld: 22 feb. 1988, kam. P-32.09 en P-32.11. U gelieve in te tekenen op de lijsten die tzt zullen hangen op de 9e verdieping van geb. B. Over rechtsfilosofie A volgt nader bericht. 2. Per jan. 88 fungeert drs. M. Boerakker niet meer ter ondersteuning van het onderwijsprogramma Rechtsfilosofie. De studenten worden verzocht met deze wijziging rekening te houden.

INZAGE STRAFRECHT B-TENTAMEN Inzage van het strafrecht B-tentamen van 8 januari j . l . is mogelijk na afspraak met de werkgroepdocenten: mw. mr. M. Muskens, tel. 662187, of mr. L. Waaldijk, tel. 662403. STAGES STRAFRECHT Voor studenten in de eindfase van de studie beschikt de vakgroep strafrecht momenteel over enkele unieke stageadressen, o.a. bij het Huis van Bewaring en Verdovende Middelen Centrale van de Centrale Recherche Informatiedienst. Deze stages zullen op korte termijn aanvangen. Informatie over de stage bij de CRI bij: Mr. drs. J . M . A . van Atteveld, tel.nr. 662742. Algemene informatie m.b.t. bovengenoemde stages bij: Mr. W.E.C.A. Valkenburg.

FSW CURSUS SOCIAAL-POLITIEKE IDEOLOGIEËN 19E EN 20E EEUW Aanvang van de cursus: 10 feb. 88, 10.30-12.30 u.,SZ 31. Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij Drs. M. Belksma tel. 662112, of bij J . Verberne tel. 662118 b.g.g. tel.

Informatie over de inhoud van de cursus vindt u op de prikborden in geb. S.

CD

STUDENTEN KLINISCHE PSYCHOLOGIE Op ma. 8feb. organiseert TOSK een bijeenkomst, waarin Bernadette van Aalst vertelt over 'Gestalt-therapie'. Zij zal deze met voorbeelden illustreren. Belangstellenden zijn welkom na 20.00 u. in Pz201.

LEZING Op 11 feb. om 14.00 u. wordt in CZ 104 een lezing gehouden over Japanse reclame. De spreker is de hr. R. Molijn. STEPS-leden gratis, anderen f 2,50.

Eg

CURSUS CULTUURGESCHIEDENIS Docent: Prof. dr. H.F.J.M, van den Eerenbeemt Aanvang cursus: di. 2 feb., 13.30-15.30 u. dagstudenten, 21.00-22.15 u. avondstudenten Plaats: SZ 29 Informatie over de inhoud van de cursus vindt u op de prikborden in geb. S. PROPEDEUSE ONTWIKKELINGSLEER De eerder aangekondigde regeling m.b.t. de berekening van het eindpunt en het bewaren van deeltoetspunten vervalt. De nieuwe regeling is: men is geslaagd zodra de som van de deeltoetspunten dan wel het punt van het in één keer afgelegde volledige tentamen groter dan of gelijk aan 72 is. Bij herhaald afleggen van dezelfde deeltoets wordt het/aafsfAe/iaa/rfecz/er van kracht.

CURSUS PSYCHOPATHOLOGIE De hoorcolleges van de cursus Psychopatologie 11 vinden gedurende 10 weken plaats van 12.30-15.30 u. in SZ 17 op woensdag. De colleges beginnen dus om half één.

VERHUIZING Dr. J . Dronkers, lid vakgroep Sociologie is met ingang van 21 februari jl. intern verhuisd naar kam. S 143. Zijn teinr. is ongewijzigd: 662261.

FVACATURES De groep Organisatie en Informatie van de Dienst Economische en Administratieve Zaken is met name belast met taken op het gebied van (administratieve) organisatie, administratieve automatisering en kantoorautomatisering. Bij de groep is vacant de functie van: MEDEWERKER KANTOORAUTOMATISERING (VAC. NR. 113) Deze functionaris zal zich richten op het ondersteunen van het geboiik van apparatuur en programmatuur ten behoeve van kantoorprocessen, met name op terreinen die niet door de centrale informatie-systemen worden bestreken. Taken: - inventariseren van wensen en analyseren van knelpunten mbt kantoorprocessen; - adviseren bij de invoering en toepassing van kantoorautomatisering; - vooriichting en ondersteuning mbt het gebruik van apparatuur en programmatuur; - leveren van een bijdrage aan marictonderzoeken en beleidsplannen. Functie-eisen: , - opleiding op HBO-niveau, gericht op de informatica en de administratie; - en/aring met microcomputers en softwarepakketten tbv administratieve automatisering; - contactuele en redactionele vaardigheden. Aanstelling: 2 jaar, met de mogelijkheid van verienging. Salaris: max. f 4.724,00 bruto. Inlichtingen bij de heer J . Vedder, coördinator organisatie en informatie, tel. 662465.

5 februari 1988

Studentem

Menu

PERIODE 8 T/M 13 FEBRUARf MAANDAG 8/2 heldere kipgroentesoep of itatiaanse kruidensoep gehaktbal - gemarineerd spek vieesjus spinazie è la crème spitskoot aardappelkroketten - gekookte aardappelen Veg.: plak komijnekaas - spinazie a la crème - aardappelkroketten DtNSDAG 9/2 ossestaartsoep heidere champigrwnsoep nasi goreng - kroepoek - seroendeng kipnuggy in pindasaus - ananas n»et atjar - coteletto - groentemix gekookte aardappelen Veg.; nasi goreng - kroepoek seroendeng - gemarineerde tahoe pindasaus WOENSDAG 10/2 erwtensoep - bouillonsoep cheeseburger - blinde vink espagnolesaus boterboontjes - witlofsalade gebakken of gekookte aardappelen Veg.. gevuld fïensje - witlofsafade gebakken aardappelen DONDERDAG 11/2 wite bonensoap - heldere prei/aspergesoep macarontschotel met groenten en kaas - witdhachee - gevulde peer spruitjes - aardappeJpurae Veg.: hachee van soja - spruitjes aardappelpuree VRIJDAG 12/2 tomatengroentesoep - mozaTeksoep kip grand mère - gebakken schelvis hollandatsesaus - kootsalade gekookte aardappelen Veg,: 2 vegetansche kroketten hollandatsesaus - koolsatade gekookte aardappelen

VAC Bij de vakgroep Inleiding Bedrijfseconomie, Kostprijs en Kosteninformatie bestaat in de sectie Kosten, Waarde en Winst een vacature voor een: UNIVERSITAIR HOOFDDOCENT (VAC. NR. 317) Taken: - het in overleg met de betrokken hoogleraar opstellen van en vormgeven aan het doctoraal onderwijsprogramma KWW en een bijdrage aan de verzorging daarvan; - het begeleiden van AIO's en afstudeerders; - een substantiële bijdrage aan het VFonderzoekprogramma 'ondernemingsstructuur en ondernemingswaardering'; - het stimuleren en zo nodig coachen van het onderzoek van de andere leden van sectie; - de beheers- en bestuurstaken. Vereist: - doctoraal examen in de bedrijfseconomie; - gepromoveerd zijn in de economische bedrijfswetenschappen, dan wel gepubliceerd hebben op gelijkwaardig niveau; - didactische kwaliteiten;

ECONOMETRIE STUDENTEN OVERLEG Alle econometristen die belangstelling hebben voor het bestuurlijk gebeuren in de faculteit, klachten hebben over hun studie of gewoon een woordje mee willen spreken worden uitgenodigd op de eerste vergadering van het E.S.O. in 1988. Deze vindt plaats op dinsdag 9 februari a.s. van 12.30-13.30 uur in CZ106. De agenda en bijbehorende stukken liggen vanaf maandag 8 februari op kamer B305. JURIBES De excursie naar de Kamer van Koophandel van Eindhoven zal op lOfeb. '88 plaatsvinden. De rondleiding in de Kamer van Koophandel begint om 16.00 uur. Juribes-leden kunnen zich schriftelijk voor deze excursie opgeven bij H. Keijzers. Prof. Verbernelaan 30, 5037 AE Tilburg. Bij deze opgave ook vermelden of men op eigen gelegenheid gaat of met de trein. INTEGRAND Integrand is een organisatie van studenten voor studenten. Integrand verzorgt bemiddeling tussen studenten en bedrijven. Informatiebijeenkomst: di. 9feb., 12.30 u in AZ 05. Informatie: stand hal geb. 8 en tel. 662781.

DIENST STUDENTEN WELZIJN Openingstijden Informatiecentrum (gebouw N, kamer 24): maandag 13.00-15.00 uur dinsdag t/m donderdag 11.00-15.00 uur vrijdag 11.00-13.00 uur dinsdag óók ; 16.30-18.00 uur (alleen tijdens collegeperioden) Informatie en afspraken met de dekenen in het informatiecentmm of telefonisch: 662211 Buro Welzijn (studie- en beroepskeuzeadvieseur, medewerker vorming en welzijn, psychologen): 662218. Buro Studentenarts: 662116. Al<tuele studenteninfo Zoals wij in de vorige Univers al aankondigden zullen wij voortaan in deze rubriek onder het-hoofdje 'aktuele studenteninfo.' melding maken van het in het Informatiecentrum nieuw binnengekomen materiaal, wat van zeer uiteenlopende aard kan zijn. Deze informatie blijft tenminste één maand ter inzage liggen. Deze week hebben wij het volgende te melden.

' antwoord op vragen als: Wat kost op kamers gaan?. Welke gevolgen heeft samenwonen? of Hoe zit het met kostgeld? Er worden richtlijnen gegeven voor het opstellen van een begroting voor scholieren en studenten van 18jaaren ouder. Het Internationaal Teachers Programme (ITP) organiseert een 6-weekse kursus voor 'management-educators'. De kursus is van 3 juli tot 13 augustus en wordt dit jaar in Milaan gegeven. De brochure in het Informatiecentrum bevat o.m. info, over de toelating, het programma, de kosten enz. Het Fondsenboek werd samengesteld door het Nederlands Informatiecentrum voor Fondsen (NIF). Het is een bundeling van de vele Fondsen die op velerlei gebied aanzienlijke financiële steun verlenen aan initiatieven in de particuliere sector. Het boek geeft informatie over het doel, de aktiviteiten, adressen enz. Er is zowel een alfabetische- als en rubrieksindeling. Info: DSW 662211 of 662116.

Buro

Buitenlands

INDONESISCHE STUDIEBEURZEN Het Indonesische Ministerie van Onderwijs en Cultuur zal naar verwachting voor bet studiejaar sept. '881/ m juni '89 in totaal 10 studiebeurzen beschikbaar stellen voor Nederlandse onderdanen. Beursvoorwaarden: - De beurzen zijn bestemd voor studenten en pas-afgestudeerden van universiteiten en instellingen en voor jonge onderzoekers - de bursalen mogen niet ouder zijn dan 35 jaar - de candidaten voor een beurs dienen in woord en zo mogelijk in geschrift een goede kennis te hebben van het Bahasa Indonesia - de duur van de beurs is max. 10 maanden - de hoogte van de beurs bedraagt 100.000 - 120.000 Indon. ruplah's per maand. Dit bedrag wordt door het Min. van 0£rW aangevuld tot een equivalent van f 500,- per maand - Het Min. van O&W vergoedt de internat, reiskosten op t>asis van een vliegbiljet economy class retour AmsterdamJakarta. Inlichtingen: Buro Buitenland, kamer B 1013, tst. 2236.

INTERFACULTAIRE GROEPSREIS NAAR POLEN In het kader van het uitwisselingsprogramma tussen de Academies voor Economie in Poznaii en Krakówen de KUB wordt er in september (vermoedelijke data: maandag 29 aug. t/m zaterdag 17 'Basisbeurs, reken maar.''is een informa- september) opnieuw een studiereis van 3 weken naar Polen georganiseerd. Het tiebrochure die werd uitgegeven door programma bestaat uit verblijven urt Pozhet Natkinaal Instituut voor Budgetvoornah, Gdansk, Sopot, Warschau en Kralichting (Nibud). Behalve informatie over kow, waar lezingen gevolgd en (bestudiefinanciering geeft de brochure ook - publicaties op het onderhavige vakgebied. Informatie bij de voorzitter van de sectie, prof. dr. R. Bannink, tel. 662018(KUB), of 013-341988 (privé) of bij de voorzitter van de vakgroep, prof. dr. W. van Hulst, tel. 662490 (KUB) of 076-657538 (privé). Salaris: min. f 6.227,00 en max. f 8.144,00 bruto.

Sollicitaties: aan de secretaris van de faculteit der Rechtsgeleerdheid, kam. B 917.

De vakgroep Strafrechtswetenschappen van de faculteit der Rechtsgeleerdheid roept gegadigden op voor de functie van: UNIVERSITAIR DOCENT STRAFRECHT EN STRAFPROCESRECHT (VAC. NR. 319) Bij de vakgroep strafrechtswetenschap>voor de volledige werktijd. pen van de faculteit der RechtsgeleerdTaken: heid bestaan twee vacatures voor: Onderwijs in verschillende fasen van de STUDENT-ASSISTENTEN juridische opleiding; begeleiding en beDe vacatures hebben ieder een omvang oordeling van stages en afstudeerscripvan 2 eenheden (1 dag p.w.). De ene ties; het verrichten van (promotie)onderplaats heeft betrekking op een aanstelzoek; diverse bestuuriijke werkzaamheling voor een periode van een jaar, met den. een mogelijke vertenging van nog een Vereisten: jaar. De andere heeft betrekking op een tijdelijke aanstelling voor de duur van zes - doctoraal-examen Nederiandse recht; - didactische kwaliteiten; maanden. - bereidheid om in de avonduren te Taken: doceren; Ondersteunen van onderwijsactiviteiten - aantoonbare onderzoeksresultaten en assisteren bij wetenschappelijk onderen/of voortiereidende werkzaamhezoek. den voor een dissertatie. Eisen: Aanstelling: tijdelijk, voor een periode Kandidaten tiehoren in staat te zijn van vier jaar. zelfstandig een weg te zoeken in binnen- Salaris: min. f 3.209,00 en max. landse en buitenlandse literatuur. f 6.908,00 bruto. Informatie: mr. J. Simmelink, B 910, tel. Informatie bij prof. mr. M.S. Groenhuij662744/662254. sen, tel. 663003/662254.

drijfs)bezoeken afgelegd zullen worden. De herinnering aan het niet-officiële gedeelte is voor de meeste ex-Polenreizigers zeker zo belangrijk en dat bestaat vaak uit leuke contacten met Poolse studenten, mensen thuis ontmoeten etc. De inschrijving staat open voor studenten van alle faculteiten!!! Studenten die zich willen inschrijven voor deze reis dienen uiteriijk in juli '88 in hun doctoraalprogramma 1.700 uur aan sb gehaald te hebben, waarin bij voorkeur min. 1 sb 'internationale geïnteresseerdheid' (e.e.a. kan in overleg met bb bekeken worden) moet voorkomen. De deelnemerskosten bedragen f 700,- p.p. incl. treinkosten, visum, verzekering en huisvesting. De Poolse academies verstrekken een zakgeld als tegemoetkoming in de verblijfkosten. In maarten april vindt een voorbereidingsprogramma plaats van 5bijeenkomsten (o.a. Hella Rottenberg, redactrice buitenland van de Volkskrant, houdt een inleiding) en tevens worden er ontmoetingen met ex-Polenreizigers georganiseerd, ledere deelnemer is ook verplicht mee te werken aan het reisverslag, zowel tijdens als na de reis. Het maximum aantal deelnemers bedraagt 24 studenten (indien er meer belangstellenden blijken te zijn dan er plaatsen beschikbaar zijn is het criterium van de 1.700 uur aan sb doorslaggevend en niet de volgorde van aanmelding). We streven naar een evenwichtige man/vrouw verhouding in de deelnemersgroep en we nodigen vrouwelijke studenten dan ook nadrukkelijk uit zich in te schrijven. De inschrijving voor deze reis staat gedurende de hele maand februari open. De inschrijfformulieren zijn te veri<rijgen bij Buro Buitenland, kamer B 1013 (tst. 2236). Graag ook 1 pasfoto meenemen.

Sportnieuws^ PENDRAGON NSK-cross + trimloop in de Warande Zaterdag 6 februari a.s. wordt er door Parcival i.s.m. Pendragon de Nederlandse Studentenkampioenschappen Cross 1988 georganiseerd, en wel op het parcours van de Warandeloop in het bos achter de universiteit. Daaraan voorafgaande staat er een trimloop op het programma, die voor iedereen openstaat. Het exacte programma luidt: 13.00 uur: trimloop over 2-4-6-8-10 km. 14.15 ur: korte cross heren (2700 m) 14.30 uur: cross dames (4400) 15.00 uur: lange cross heren (9400 m) Wie interesse heeft om mee te doen of om te supporteren is van harte welkom! Basketballtoernooi Op 5,6 en 7 februari organiseert de basketballvereniging Pendragon haar jaarlijkse internationale toernooi. Mixed teams uit Nederiand, België, Engeland, Duitsland en Frankrijk t)econcurBij de vakgroep rechtsgeschiedenis van de faculteit der Rechtsgeleerdheid bestaat een vacature voor een: STUDENT-ASSISTENT Taakomvang: 2 eenheden p.w. (= 1 dag) Datum indiensttreding: 1 mrt. 88 Duur van de aanstelling: 1 jr. Hij/zij zal weriaaam zijn in het kader van het onderzoeksproject 'De Staatse Raad van Brabant'. Taak: het invoeren in de computer van voorbewerkte gegevens uit archiefmateriaal, en het bewericen van ingevoerde gegevens. Informatie: mw. mr. B.C.M. Jacobs, B 709, tel. 662185 of mr. E.J. Broers, kam. B710, tel. 662978. Bij het bureau van de faculteit der Economische Wetenschappen is een functie vacant van: MEDEWERKER TEKSTVERWERKINGSCENTRUM (VAC. NR. 318) voor gemiddeld 19 uur per week (invulling in nader overleg). Taken: hoofdzakelijk het typen van tekst en wiskundige symbolen ten behoeve van collegedictaten en wetenschappelijke rapporten. (Teksverwericingsapparatuur: Olivetti/Wordmarc Composer). Salaris: max. f 1.368,00 bruto.

reren elkaar in sportiviteit en gezellighekJ. Wie een perfecte samensmelting wil zien van Engelse dunks en Belgisch bier, komt dit weekend even kijken in de Studentensporthal. Academielaan 5 in Tilburg. De wedstrijden beginnen vrijdag 5 februari om 20.00 uur, en de finale wordt zondag 7 februari om 14.00 uur gespeeld. VolleybaKoemooi Leuven Dames vier blijft doorgaan met winnen! Daar waar de tweede teams van Gepjdae moeite hebben om te volgen in de race om het kampioenschap, komt dames vier tot ongekende prestaties. Laatst weer een drie - nul overwinning, in deze vorm kunnen ze zo in Leuven meedraaien! Over Leuven gesproken, dit beregezellige internationale volleybaltoernooi wordt van 1 tot 4 maart gehouden. Er kan een dames en een heren team worden afgevaardigd van maximaal tien personen. Het nivo is ongeveer tweede a derde divisie maar ook mindere 'goden' kunnen mee. Schrijf je dus zo spoedig mogelijk in via de bekende inschrijfformulieren in de Gepidaeklapper in de verenigingenkamer. Tot ziens en kom eens naar heren twee kijken! SPORTCENTRUM Word je niet meer moe van keep moving? Net voor het eten nog even lekker zweten, dat kan op dinsdagavond van 18.00 uur tot 18.45 uur. Naast de 2 al bestaande uren conditietraining wordt er dan een extra uur gegeven. Er wordt o.a. in circuit-vorm gewerkt, waardoor je zelf je grenzen kurit bepalen. Het zijn gevarieerde trainingen, dus een ideale gelegenheid om je lichaam weer wat 'aan te sterken' na de winter. Dinsdagavond 18.00-18.45 uur in de H.T.S.-zaal. Extra cursussen Naast de al lopende cursussen en het normale sportprogramma zullen vanaf 8 februari a.s. een aantal extra cursussen worden gegeven. Dit betreft de navolgende lessen: - volleybal voor beginners nivo 3-4, donderdag 17.45-19.00 uur in de spelzaal van de KALO - yoga 304-, dinsdag 17.45-18.45 uur St. Maartenschool - zwemmen nivo 1, dinsdag 19.00-20.00 uur, zwembad K.A.L.O. - tennisnivo3,donderdag 10.10-11.00 uur, accomodatie Sportcentrum grote zaal - tennis nivo 2, donderdag 11.00-11.50 uur, accomodatie Sportcentmm grote zaal - algemene conditietraining nivo 1, dinsdag 18.00-19.00 uur, zaal H.T.S. Voor al deze cursussen is het mogelijk in te schrijven tijdens het desbetreffend lesuur. Dus kom naar de genoemde accomodatie en doe mee! Bij de dienst Studentenzaken en Welzijn, afd. Lichamelijke vorming en sport is een vacature ontstaan van: TYPIST/TEKSTVERWERKER (VAC. NR. 112) voor gemiddeld 9,5 u. p.w. Taken: - typen, tekstvereveridng (word perfect), dataverweridng, archivering Functie-eisen: - opleiding op HAVO-niveau; - goede typvaardigheid. Werktijden worden in nader overieg bepaald. Informatie: hr. B. Wentink, hoofd afd. Lichamelijke vorming en sport, tel. 663013. Salaris: max. f 642,75 bruto p.m. Functieprofiel en -eisen ter inzage op het prikbord in de vitrines (o.m. hal geb. B). Copieën verkrijgbaar bij de dienst Personeelszaken (kam. 1028). Sollicitaties, tenzij anders vermeld, schriftelijk, binnen een week, onder vermelding van vac. nr. op de envelop aan het hoofd DPZ, Postbus 90153, 5000 LE TILBURG. Elke vacature impliceert M/V, tenzij anders vermekJ. In het kader van een evenwichtigere personeelsopbouw, wordt bij gelijkwaardighekl van kandidaten voorkeur gegeven aan een vrouw.

Agenda

MPtJ^

FEBRUARI VRIJDAG 5 FEBRUARI Universiteit, 16,15 uur, aula: Afscheidscollege Prof. Dr D.B J . Schouten. Schouwburg, 20.15 uur' Het Bra bants Orkest o.l.v. Heinz Friesen Solist: Theo Bruins, piano Werken ^ _ i van Liszt, Bartok en Mendelssohn. | Q Cinecitta, 20.00uur: 'Hersenschimmen' Regie Heddy Honigmann. (t/m 10-2). Cinecitta, 22 00 uur. 'Blue Velvet'. Regie: David Lynch ( t / m 10-2) Schouwburg, 20 45 uur, studto' Zwarte Komedie met 'Tucholsky'.

STUDIUM GENERALE

'De betekenis van symbolen en rituelen' Donderdag 11 februari, 13.30 uur, zaal PZ 25 lezing door Prof. Dr. G.M. Lukken (hoogleraar liturgie en sacramententheologie Theologische Faculteit Tilburg) Professor Lukken zal in het kader van het programma Totems en Trends' uitleggen wat men moet verstaan onder symbool, symbooltaal en symboolhandeling en wat dit betekent voor het verstaan van rituelen. I n het gastcollege zal worden gewezen op de maatschappelijke betekenis van de religie, die de samenleving van rituelen voorziet voor die momenten, dat mensen van de ene levensfase overgaan in een andere: bij geboorte, initiatie, huwelijk en dood. In deze voordracht wordt een eerste voorzet gegeven voor de centrale probleemstelling van het programma: veroorzaakt de crisis van het ritueel in onze samenleving de crisis in de identiteit? Religie is de symbolische oertaal van rituelen. Zonder deze symbolen kunnen bepaalde ervaringen niet worden uitgedrukt. Het ontbreken van de rituele begeleiding komt vooral tot uiting op die momenten, dat de religie van oudsher steun bood, bijvoorbeeld bij rouwprocessen. Tentoonstelling

De foto's tonen aan dat mensen door hun uiterlijke verschijningsvormen blijk geven van identificatie met een groep, maar dat ze tegelijkertijd een differentiatie aanbrengen. Door middel van onder meer statussymbolen onderscheiden ze zich weer van de andere leden van de groep waartoe ze behoren. Werden symbolen van oudsher aangeleverd door morele en politieke instanties, in de huidige tijd levert de cultuurindustrie met haar reklame, mode, design en videoclips rijkelijk nieuwe ideaalbeelden aan. Zijn de uiterlijke verschijningsvormen die de lifestyle van de yuppie of de punk kleur geven, te beschouwen als een moderne vorm van totemisme? Deze vraag zal aan de orde worden gesteld tijdens het mini-symposium dat gehouden wordt op 25 februari, waaraan alle sprekers uit het programma zullen deelnemen.

Vanaf 8 februari tot 26 februari zal in de ruimte bij de aula een fototentoonstelling te bezichtigen zijn over identificatiesymbolen. De tentoonstelling geeft een beeld van het onuitputtelijke aantal mogelijke identificatievormen en uitingen dat te onder, scheiden is. Er zullen godsbeelden uit verschillende religies te zien zijn, interieurs van religieuze gebouwen en interieurs van woonhuizen, waarin belangrijke symbolen een prominente plaats hebben.

MAANDAG 8 FEBRUARI Schouwburg, 20.15 uur: Muzikaal avontuur 'Blanco' met Harry de Wit en Elise Lorraine. DINSDAG 9 FEBRUARI Universiteit, 20.00 uur, AZ114: Cultuurcotlege. Dr. W. van Peer over 'Thts great stage of Fools'. Sha kespeare'sTheater. Org Stud Gen. Schouwburg, 20.15 uur' Freek de Jonge met 'De pretentie', (t/m 10 2)

Frances-Marie Uitti (foto: M. Kuokkanen)

Tucholsky Tucholsky op het repertoire te nemen is dat 'hij aan het eind van de jaren tachtig steeds even pijnlijk actueel is als een halve eeuw geleden. De rockmuziek is het bindteken tussen toen en nu'. Tucholsky hield zielsveel van Duitsland, maar hij week uit naar Parijs, later naar Zweden, toen de macht van de nazi's te groot werd. Zijn staatsburgerschap werd hem ontnomen, zijn boeken werden verbrand. In 1935 pleegde hij zelfmoord. Een collega-satirug omschreef hem als volgt: 'Een kleine dikke Berlijner, die dacht dat hij met een schrijfmachine een catastrofe kon tegenhouden.' Ruud Gortzak schreef in De Volkskrant naar aanleiding van deze voorstelling: 'Antwerps cabaret vlijmscherp, Tucholsky nog steeds actueel' en 'Wat je betreuren kunt is dat groepen als de Zwarte Komedie in hun pogingen toeschouwers van nu wakker te schudden terug moeten grijpen op teksten die voor het merendeel vóór 1933 geschreven zijn, omdat tegenwoordige satirische schrijvers voor het merendeel geen oog schijnen te hebben voor de gevaren die de democratie bedreigen'. De kritieken waren ronduit lovend. 'Het stuk geeft een zwart antwoord op de vraag 'Als God bestaat, waarom is het dan zo'n puinhoop in deze wereld?' Die brandende kwestie wordt teruggespeeld, door God en alle andere bijbelse personen te reduceren tot heel aardse en dus hele menselijke wezens, met fouten, vergissingen en grote missers. De reg'ievondsten zijn leuk en zo spits, dat je van de ene verbazing in de andere valt', schrijft Loes Goedbloed in Trouw. De regie is in handen van Bert Verhoye. Spelers zijn Jan Jaap Jansen, Ineke Ter Hege, Max Schnur en Chris Cauwenberghs.

Frances-Marie Uitti in de Vonk Maandag 8 februari zal er op de wekelijkse Vonk-avond een concert gegeven worden door de Amerikaanse celliste Frances-Marie Uitti met als thema 'Sceisi and friends'. Na ooit als wonderkind begonnen te zijn -ze debuteerde op dertienjarige leeftijd als soliste met orkestbegeleiding- ontwikkelde Uitti zich steeds meer als een autoriteit op het gebied van eigentijdse cellomuziek. Mede door haar toedoen werden de mogelijkheden van het instrument aanzienlijk uitgebreid; enerzijds doordat componisten werken voor haar schreven waarin passages voorkwamen die voordien als onspeelbaar zouden zijn beschouwd; anderzijds doordat zijzelf geheel nieuwe opzienbarende speltechnieken ontwikkelde. Zoals de techniek van het spelen met twee strijkstokken, waardoor er tot vier tonen gelijktijdig kunnen gaan klinken. De componist die centraal staat op deze avond, Giacinto Sceisi, is vermaard binnen de (kleine) kring van comp)onisten, uitvoerders en liefhebbers van eigentijdse geschreven muziek. Zijn werk kenmerkt zich in de eerste plaats door een vergaande beperking van de gebruikte muzikale middelen: zelfs één enkele noot kan voor hem het uitgangspunt zijn voor een grote orkestcompositie. Van hem zal het aan Uitti opgedragen 'Ygghur' worden uitgevoerd. Verder zal Uitti werken spelen van componisten die zij tot Scelsi's vriendenkring rekent: John Cage, Mor-

DONDERDAG 1t FEBRUARI Universiteit, 20.15 uur, aula: Kon. Liedertafel met tsabelle van Keuten, viool. Universiteit, 16.15 uur, aula. Afsche.dscolïege prof drs. H.A.M. Roos. Vidar: Carnaval. Universiteit, 13.30 uur, PZ 25: Prof. Dr G M. Lukken over'De betekenis van symbolen en rituelen'. Org. Stud.Gen.

Cinecitta draait nachtfilms

PARADOX

SCHOUWBURG

Gezelschap De Zwarte Komedie uit Antwerpen presenteert Tucholsky', een muzikale satire met authentieke teksten van Kurt Tucholsky op rockmuziek van Jacques Smeets. Op vrijdag 5 februari om 20.45 uur in de stadsschouwburg. Deze Duitse schrijver leefde van 1890-1935 en werd wel beschouwd als de meest invloedrijke satiricus van zijn tijd. Onder de pseudoniemen Peter Panter, Theobald Tiger, Kaspar Hauser en Ignaz Wrobel schreef hij niet alleen 'Die Weltbühne' vol, maar voorzag hij ook het links Duits cabaret van vlijmscherpe teksten en heftig aanvalsmateriaal tegen het oprukkend fascisme. De motivatie van de Zwarte Komedie om

ZONDAG 7 FEBRUARI Schouwburg, 12 30uur; Koffieconcert D.E. met het gitaarduo Pavel Steidlen Jan Irving.

ton Feldman, YannisXenakis, Luciano Berio, Sylvano Bussotti, Salvatore Sciarrino en niet te vergeten zijzelf. Ook het werk van Sciarrino kenmerkt zich door beperking, vooral door beperking van het volume. Zijn 'Ai limiti della notte' is voornamelijk opgebouwd uit guirlandes vanfluisterzachteflageolettonen. In tegenstelling daarmee lijkt 'Kottos' van Xenakis juist een maximum aan middelen en mogelijkheden te bevatten: grote volumeverschillen, extreme sprongen in toonhoogte en een enorme dichtheid van klanken. Dat vergt een ongelofelijke virtuoze beheersing en concentratie van de uitvoerder. Het concert zal worden besloten met een werk van Uitti zelf, het uit 1987 daterende Positive/Negative, waarin de door haar ontwikkelde techniek met de twee strijkstokken w i r d t toegepast. FrancesMarie Uiti «as te horen en te zien op alle te naangevende festivals van eigei ijdse gecomponeerde muziek, oe K op het Holland-festival en internationaleen nationale radio en televisie, maar ze was nog nooit eerder in levende lijve in Tilburg. Vandaar dat dit concert zonder meer een unieke gebeurtenis genoemd mag worden. De zaal Is vanaf 21.00 open, terwijl het concert zetf om 21.30 aan zal vangen. Het Is van belang tijdig aanwezig te zijn, wegens de belangstelling maar vooral ook omdat de deur gesloten zal blijven tijdens de uitvoering. H.B. 5 februari 1988

Met 'tachtig procent zekerheid' zullen bij bioscoop Cinecitta aan de Willem ll-straat in de vakanties voortaan nachtfilms te zien zijn. Aanleiding is een 'erg succesvolle' proef met nachtfilms die tijdens de kerstvakantie gehouden werd. Met het idee om nachtfilms te draalen neemt Cinecitta het voortouw In Tilburg. Volgens Bert Goessen, mede-eigenaar van Cinecitta, is het twee weken durende experiment met nachtfilms tijdens de kerstvakantie oorspronkelijk uit nood geboren: 'Het aanbod van films was zo groot dat we besloten om zowel een film op half tien als op half twaalf te zetten. Hoewel we het aantal bezoekers voor de nachtfllm laag hadden ingeschat, zagen we dat het idee aansloeg en dat we uit de kosten kwamen.' Tijdens de beginfase van Cinecitta werd al eerder een experiment met nachtfilms gehouden dat twee tot drie maanden duurde. 'Het was geen succes, maar we draalden toen ook dezelfde film twee keer op een avond', aldus Goessen. Of er deze komende crocusvakantie al nachtfilms zullen draalen is overigens nog niet helemaal zeker. Volgens Goessen kunnen achterliggende factoren het rendabel draalen van een film in de weg staan. Als voorbeeld haalde hij de film The last emperor aan die zo'n drie uur duurt en daarom ongeschikt Is als nachtfilm. Naast het aanbod van films zou ook het 'goeie weer' een reden kunnen zijn om af te zien van een nachtfllm. N.v.O.

ACHTERKLAP

Een nieuwe Zangeres zonder Naam

Fantastiesss Wat is de overeenkomst tussen de züangeres Zonder Naam en Boy George???? Zij deden belden mee aan de studenten playbacl< show die door de student fiscaal recht. Ton van Dongen, was georganiseerd. 'Een bedroevende opkomst,'vindt Ton zelf als hij om zich heen kijkt en ziet dat er slechts zó'n tweehonderd aanwezigen zijn. Ook de deelnemers, die gehuld in grote rookwolken, hun lied ten gehore brengen barsten niet van enthousiasme. Hun show-bizz talent liet enigzins te wensen over en meer dan een pasje links, pasje rechts kon er bij de meesten niet af. Zelfs de reis naar Parijs en het weekendje New-York, aangeboden door De Talk of the Town, waar alles zich afspeelde.

bleek niet genoeg te motiveren. Ton van Dongen:' Studenten uit Tilburg klagen altijd dat hier niets te beleven valt, kunnen ze zich eens een avondje ongecompliceerd vermaken, dan geven ze niet thuis.' Volgende week, woensdag 3 februari, wordt er nog een keer 'geplaybackt' en 'gesoundmixt' in De Talk. J.B.

Oorkonde ja of nee 'Is dit regulair? Kortom: hoe zit dat!' Mevrouw Noni Lichtveld, samen met Gerda Havertong vorige week gelauwerd met de E. du Perronprijs door de Jilburgse letterenfaculteit, vraagt in een brief van 26 januari op)heldering aan professor Jaap Goedegebuure.

'Uit persberichten die enige kennissen ons in de vorm van krantenknipsels o|3stuurden maken wij op dat de E. du Perronprijs zou bestaan uit een oorkonde en een geldbedrag'. Het geld is goed terechtgekomen, aldus mevrouw Lichtveld, maar die oorkonde is nog steeds niet ontvangen. Hoe zit dat? Goedegebuure reageert met nauwelijks verholen ergernis op die vraag. Volgens hem berust het hele voorval op een ongelukkig misverstand. De dagbladen Volkskrant en Trouw hebben namelijk ten onrechte vermeld dat er aan de E. du Perron-prijs ook een oorkonde verbonden zou zijn. 'Wat kan ik ervan zeggen?' vraagt Jaap Goedegebuure zich af. 'Er is dus géén oorkonde'. Op het aanbod van de prijswinnares om desnoods zelf een oorkonde te ontwerpen - 'uiteraard tegen een gematigd honorarium' - antwoordt Goedegebuure kortweg met: geen commentaar. De letterendocent is niet gelukkig met de brief van mevrouw Lichtveld en zeker niet met het feit dat ze een afschrift aan Univers heeft gestuurd. Haar suggestie aan de redactie om er een 'leuk cursiefje'aan te wijden wordt bij deze uitgevoerd. Kennelijk beschouwt zij het geheel als een aardige grap. Ze schrijft vergoelijkend, mede namens Gerda Havertong, aan Goedegebuure: 'Verder moet ons van het hart dat wij [niettemin] de onderscheiding en ontvangst zeer op prijs hebben gesteld en daaraan dan ook een aangename herinnering bewaren. Met heel vriendelijke groeten'. T.G.

Querulant in economenland 'Een tijdperk wordt afgesloten. Of misschien was het al voorbij en hoorden we de oude meester in zijn laatste jaren alleen nog wat grommen tegen onafwendbare ontwikkelingen. Opdat wij zouden denken, het is nog niet over. Maar zoals de tijd alle wonden heelt, zo is leeftijd op een gegeven moment een onoverwinnelijke barrière die een carrière doet eindigen. Sterker, die een school zal doen sterven. Eén ding lijkt namelijk welhaast zeker, de school Schouten sterft met het vertrek van de Master Himself. Want wie volgt hem op? Wie overlevert zijn methode?' Dat schrijft Clemens van Dick in de deze week verschenen brochure 'De querulant in economenland'. Van Diek nam enige tijd geleden het initiatief om samen met enkele geestverwanten nog één keer een poging te wagen het 'mysterieSchouten' te ontrafelen. 'Omdat je maar éénmaal afscheid kunt nemen'. Vandaar een brochure met 'persoonlijke ervaringen en éanvaringen met Débéjé.' Geen lyrische ode, maar bovenal subjectieve impressies. Van Diek doet zelf met een poging tot zielskundige ontleding van 's meesters persoonlijkheid een forse duit in het zakje. 'Schouten maakte naast knikkende vrienden en knikkende knieën, heftig nee-schuddende vijanden. Hij was een man die polariseerde zoals zijn tegenstrevers dat ook deden. Persoonlijk maar ook economisch-theoretisch. Hij fun-

geerde als katalysator in het gistingsproces van opposanten. Hij joeg een eenmaal gemaakte vijand steeds harder tegen zich in het harnas. En vice versa. Geen harmonie. Geen evenwicht. Schouten vertegenwoordigde macht en Wanorde. Hij was iemand die zelfs geen Wankel Evenwicht in de [persoonlijke sfeer op de faculteit wist te handhaven. Hij was niet zo dynamisch als zijn boektitels.' Verder in de brochure de herinneringen aan Débéjé van ex-Haagse Post, nu: Intermediair en Intermagazine redacteur Frank van Enpel. Een column van Sjef Stoop over de haat-liefde verhouding met de meester ('afscheid van Don Camillo'). De lijst van de tien literatuurverwijzingen in de boeken van Schouten (de nummersS, 9en lOzijn overigens niet gevonden!). En een integrale overdruk van het uiterst koddige interview 'Het anoniem kapitalisme' uit Intermagazine van oktober '82. 'De querulant in economenland' is o.a. verkrijgbaar bij het KRIS. Prijs: / 1,50. L.K.

DE SOLLICITERENDE STEENPUIST betreft: uniek profiel Aan:

Uit het omvangrijke archief van een academisch gevormde sollicitant. A) De Vacature B) De Brief Q Het Antwoord

Nationale Nederlanden K.V. afd. Sociale Zaken t.a.v. de heer K.C. Pols Prinses jieatrixlaan 15 2595 AH DEN HAAG

Van: drs. C.M. van Diek Kruisstraat 13 5015 HE Tilburg

-TO

hoogachtend, C M . van Diek

n\i

Tilburg, 16-9-1986

Nationale-Nedertanden

Beste mijmee] m i j m e e r Pols, Aan het unieke profiel van de door u gezochte Jonge academicua beantwoord ik niet. De Almachtige zegende mij met allerhande minder fraaie trekken, echter aan een hoofd met waterschade kan ik u niet helpen, helaas. Wat ik u wèl kan bieden liegt er overigens niet om, ondanks het feit dat het voorste gedeelte van mijn schedel, dat deel van het gelaat boven de wenkbrauwen tot aan het haar, slechts een fractie is van het voorhoofd dat u in het blad CARRIÈRE (Jaargang 1,nummer 1) aan ean eventuele belangstellende voorschotelt.

Als deze adveiteniie een ge longe academicus opleven iszehaarpnis meerdaiwaafd

Uw antwoord lijkt me derhalve méér dan de moeite waard, In afwachting daarvan teken ik met beleefde groet,

Naaat de zeven hoofdzonden (hoovaardigheid, gierigheid, onkuisheid, nijd, gulzigheid, gramschap en traagheid), dewelke u in het assurantiewezen niet onbekend zullen voorkomen, ben ik behept met fysiejfe onreinheden als steenpuisten, acne (vooo^l op de bibs), carlea, slechte adem, zweet- en platvoeten, rooa op head & shoulders, rokershoest, nagelbijterlj, oor- en neuspulkerij, winderigheid, begin van kaalhoofdigheid en navelstaarderij . Verder kunt u nog rekenen op meer psychische onverkwlkkelijkheden, noem het van mijn part midlife-crisis-aymptomen, als slapeloosheid, drankzucht, stresa, wallen onder de ogen en impotentie. Ik zei het al, dat liegt er niet om ! Maar dat alles is irrelevant in het licht van uw uitspraak dat "kwaliteit prevaleert boven kwantiteit". Ik maak daar uit op dat u ondanks alle uiterlijke wanstaltigheid vooral let op de vereiste intrinsieke kwaliteiten der candidaten, kwaliteiten waarover ik in ruime mate beschik. In het licht van voornoemde uitspraak moge mijn leeftijd evenmin een barrière betekenen voor een eventuele glansrijke carrière bij Nationale Nederlanden. Daarbij, de verschillen op de salarisschaal tussen pakweg een 25-Jarige en een begindertiger als ondergetekende zal uw gerenommeerde verzekeringsconcern de kop niet kosten.

Prinses Beatnxtaan 15 Postbus 95930 2509 CX Den Haag Telefooncentrale (070)4180 80 Telegram-adres Natassurance Telex 315 85

De heer drs. C.M. van Diek Kruisstraat 13 5014 HR TILBURG

Fax (070)47 59 62,CCITTgr 3/2

Weledelgeleerde heer, Betreft: vacature voor de functie van concernmanagementtramee. Met referte aan uw sollicitatie naar bovengenoemde functie delen wij u mede dat de keuze uit een aantal sollicitanten niet op u is gevallen. Het spijt ons dat wij u geen positiever bericht kunnen zenden en wij danken u voor de aandacht die u aan ons hebt willen besteden. Bij het vinden van een u passende werkkring wensen wij u veel succes. Hoogachtend, Nationale-Nederlanden N.V,

Hoe dan ook, de uitdaging waarover u spreekt lijkt me er een die u aan zal moeten gaan met mij in plaats van dat ik die aanga met u. Dat kan ik u verzekeren. mw.

drs. G. Hospers