1987 12 11

T i l b u r g s Universiteitsblad - 11 d e c e m b e r 1987 - j a a r g a n g 25 n u m m e r 16

Deetman past zijn plannen met collegegeld aan Minister drs. W.J. Deetman zal zijn plannen met het collegegeld en de inschrijf duur wijzigen overeenkomstig de voorstellen van de gezamenlijke werkgroep van VSNU, HBO-raad en ambtenaren van het ministerie. Belangrijkste verandering is dat de universiteiten en hogescholen meer mogelijkheden krijgen om studenten, die langer dan zes jaar studeren, tegemoet te komen. In de oorspronkelijke plannen kregen zij daarvoor 15 miljoen, wat nu isVerhoogd tot 38 miljoen. Dit bedrag kan nog worden aangevuld urt het fonds van 220 miljoen, dat beschikbaar is nu dé centrale inning van collegegeld niet doorgaat. Dat geld was bestemd om een centrale maandelijkse verrekening van het collegegeld met de studiebeurs mogelijk te maken. De universiteiten, die zelf het collegegeld blijven innen, mogen met dat bedrag nu zelf een gespreide inning regelen, en voorzover zij dat niet doen, is het geld beschikbaar voor tegemoetkomingen aan langstudeerders. Een andere verzachting in de plannen betreft de hoogte van het collegegeld. Dat zal nu oplopen tot maximaal 5000 gulden in het achtste studiejaar, waama het gelijk blijft. De

studiefinanciering vervalt wel na het zesde jaar. Doorstromers van HBO naar WO (en andersom) krijgen echter twee jaar extra studiefinanciering en betalen gedurende die tijd ook het 'lage' collegegeld, dat voor het WO op 1600 gulden blijft. Het collegegeld in het HBO wordt daarmee in drie stappen gelijkgetrokken. Afgestudeerde HBO'ers, die al begonnen zijn met een studie in het W O , krijgen als overgangsregel maximaal vier jaar extra. Verder zal het mogelijk blijven om als extraneus ingeschreven te staan. Dat kost 1000 gulden per jaar. Ook de kosten voor een deeltijdopleiding in het HBO worden minder verhoogd dan eerst de bedoeling was, tot 1200, in plaats van 1600 gulden. Honderd uur studeren aan de Open Universiteit zal 200 gulden gaan kosten, wat zelfs

een vermindering inhoudt ten opzichte van de huidige prijs van 230 gulden. De minister gaat niet in op de twee aanvullende eisen die de VSNU nog aan de regeling had gesteld. De VSNU bestrijdt het door Deetman gehandhaafde voorstel om alleen die verlengingen van inschrijfduur, welke voor 15 september van dit jaar waren toegekend of aangevraagd, te honoreren. Ook aan de wens om voor H BO-doorstromers in de technische, pedagogische en agrarische opleidingen wettelijk een langer recht op studiefinanciering te geven komt Deetman niet tegemoet. Ondanks de vrij kostbare aanpassingen blijven de voorsteilen volgend jaar al de beoogde 165 miljoen opbrengen. Omdat er meer studenten blijken te zijn komt 30 miljoen extra collegegeld binnen, wat voorlopig als bezuiniging wordt aangemerkt. Maar ook wordt er gekort op de uit de TVC en SKGoperaties gevormde vernieuwingspot voor de universiteiten (5 miljoen in 1988,20 miljoen vanaf 1989). Verder wordt voor 17,4 miljoen minder geïnvesteerd, vooral door de bouw van nieuwe faciliteiten te vertragen. B.B./UP

AlO-opleiding moet geen keurslijf worden, aldus G-B. Dielissen.

4

SKG: een jaar later

5

Drie petten heeft dr. L.M. van Leeuwen op. Hij is ondernenner, politicus en werd onlangs bijzonder hoogleraar aan de KUB.

6 De maximinnsnelheici Optrekken is misdadig, volgens L. Hijgers in zijn 'parti pris'.

7

Interne begroting 1988

College moet gat van klein miljoen dichten Om de begroting van de KUB over het jaar 1988 sluitend te maken, wil het college een gat in het Overige Lasten Budget van 910 duizendgulden dichten met een overschot in het Personele Lasten Budget. Verder is ruim een miljoen aan aanvragen in het kader van de Overige Lasten niet gehonoreerd. De sportkaart zal met een tientje verhoogd worden. Dit blijkt uit het 'concept' van de 'interne begroting 1988 Katholieke Universiteit Brabant'. De totale begroting van de KUB bedraagt 85 miljoen. Daarvan slokken de fjersonele lasten bijna 70 miljoen op terwijl de overige lasten ruim 15 miljoen bedragen. Door middel van de zogenaamde begrotingsbrief stelt de minister financiële middelen beschikbaar voor de personele lasten. Dit is een kleine 68,5 miljoen en uit eigen inkomsten vult de KUB dit met twee miljoen aan. Volgens de Nota Formatie-ontwikkeling '88-'92 heeft de KUB in 1988 bijna 69 miljoen nodig voor de personele lasten. Een klein miljoen -om precies te zijn 910 duizend- heeft de KUB op de

3

begroting van de personele lasten over. Deze 'onderschrijding' van de begroting van de personele lasten is een gevolg van het niet vervullen van vacatures. Daar wil het college van af. 'Het college wil in deze begroting afstappen van deze methodiek en bij voorbaat ai de geraamde onderschrijding in de budgetten verdisconteren', aldus de nota. Dit wil het college doen door een aantal budgetten met 2 % te verminderen. De faculteiten lepelen zo 750 duizend op. Als de faculteiten in werkelijkheid een groter percentage niet gebruiken, kunnen zij het verschil be-

houden. 'Het voordeel van deze benadering', aldus de nota, 'is ons inziens dat de budgetten die op deze wijze worden toegekend aan de faculteiten ook volledig uitgeput mogen worden. Het risico van het oude systeem was dat wanneer elke budgethouder het hem toegewezen bedrag volledig zou benutten, op centraal niveau een tekort zou ontstaanvan 1,2 min.' Met uitzondering van de Juridische Faculteit verwacht het college geen problemen met de personele bezetting bij de faculteiten. Bij de Juridische Faculteit ontstaat een 'aanzienlijk' verschil in de kosten voor '88 en de toegewezen gelden. Het college heeft na een 'indringend' gesprek met de faculteit om een plan verzocht hoe de bezetting tot 1990 aan te passen. Men is overeengekomen dat de faculteit in '88 de begroting met maximaal twee ton mag overschrijden. Dit moet het jaar daarna verwerkt worden in de begroting. vervolg op pagina 12

Deze maand nieuwe copieerapparaten Vanaf het eind van deze maand is het niet meer mogelijk om binnen de KUB te copiëren met muntstukken. De 31 copieerapparaten die verspreid over de KUB staan opgesteld, zijn dan nagenoeg allemaal vervangen door een ander merk dat werkt op magneetkaarten, het zogenaamde 'copytexsysteem'. Enkele machines worden hiertoe omgebouwd. Slechts op een enkel apparaat blijft copiëren met de blokjes nog mogelijk. Volgens de Dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken (DBH) heeft het gebruik van de 'magneetwaardekaarten' verschillende voordelen. De manier van betalen is makkelijker omdat er geen muntgeld meer aan te pas komt en het is nu mogelijk om de gemaakte kosten direct door te berekenen aan faculteiten en diensten. Bovendien is het illegaal gebruik van de copieerblokjes na verlies of

diefstal uit de wereld. Dit kostte de KUB jaarlijks 25.000 gulden. Faculteiten en diensten kunnen de magneetkaarten verkrijgen bij het Dictatenmagazijn. Studenten kunnen de magneetkaarten verkrijgen uit de twee automaten in de hal van gebouw B. De magneetkaarten kosten vijf gulden en zijn goed voor vijftig copieën. 'Mensen die maar tien copieën hoeven te maken zijn verplicht een kaart van vijftig te kopen, maar die blijft geldig als ze de kaart tenminste voorzichtig bewaren', aldus A. Wesdorpvan DBH. Rechtenstudent Menno Ufkes is net klaar met copiëren op een nieuw apparaat in de hal van gebouw B. Zijn eerste ervaring ermee is positief. Het zijn goede apparaten, zegt hij. 'Die anderen waren vaak kapot.' G.R.

De w e t openbaarheid van bestuur is geen verbetering zegt docentjurist Tom Beers.

10 Kunstofrieidingen Tilburg maakt kans op kunsthogeschool.

College wil knelpunten aio-regeling snel analyseren Volgens mr. L. Scheilekens, lid van het College van Bestuur van de KUB, geeft het rapport van de Stichting Research en Beleid niet bepaald een positief beeld van de werfkracht van de aio-regeling. Een vacaturepercentage van 20% is vanuit personeelsoogpunt onaanvaardbaar, stelt hij. Uit een overzicht van Personeelszaken blijkt dat per 1 juni '87 (de peildatum van het onderzoek) 9 vrouwelijke aio's waren aangesteld op een totaal van 40. Het percentage vrouwen op aio-plaatsen blijft daarmee ruim achter bij het percentage afgestudeerden aan de KUB en ook enigszins bij het percentage vrouwelijke sollicitanten. Welke motieven daarbij een rol s^jelen, bijv. of de deehijdfactor van 0,8 een belemmering is geweest, is niet bekend. Dat zou in een volgende wervingsronde nagegaan moeten worden, aldus Scheilekens. Het College-lid wil de knelpunten die in de beide rapporten naar voren zijn gekomen snel intern analyseren en niet wachten op een landelijk vervolgonderzoek naar de achtergronden van moeilijk vervulbare aiovacatures. 'In dat geval ben je voor je het weet weer een jaar verder,' zegt hij. Met de faculteiten en met de aio's gaat het College binnenkort overleggen. Op de agenda onder meer: de opleiding en begeleiding van de aio's, de problematiek van de op)enstaande vacatures en de wensen van de ak>'s wat betreft de onderzoeksfaciliteiten. L.K.

Torres­Rivas:

'Vredesplan Midden-Amerika h istorisch ' 'Het vredesakkoord heeft n iet alleen de wereld verbaasd, maar zelfs de vijf Midden­Amerikaanse presiden ten zelf'. Met deze markan te stelling begon Dr. Edelberto Torres­Rivas zijn lezing over het vre­ desplan 'Esquipulas 2' voor de Centraal­Amerikaanse regio. Torres­Rivas, Secretaris­generaal van de i_atijns­Amerikaanse faculteit van de Sociale Wetenschappen in San José, Costa Rica, ging in de door Studium Generale en het IVO georganiseerde bijeenkomst in op de achtergronden, de inhoud en de perspectie­ ven van het vredesplan voor Midden­Ame­ rika. Torres­Rivas, die als een autoriteit wordt ge­ zien op het gebied van de moderne sociaal­ economische analyse van de Midden­ Amerikaanse realiteit, gaf aan de hand van cijfers en voorbeelden een overzicht van de factoren die de leiders van de regio deden in­ zien dat vrede de enige mogelijkheid voor ontwikkeling en meer sociale rechtvaardig­ heid zou zijn. Andersom legde hij ook uit hoe juist die laatste twee aspecten weer belang­ rijk zijn voor stabiliteit in de regio. 'De eco­ nomische schade van de militaire conflicten, zoals de vernietiging van infrastructuren, oogstveriiezen, kapitaalvlucht en het ge­ bruik van burgerpersoneel en apparatuur voor militaire functies, bedraagt zo langza­ merhand tientallen miljarden', aldus Torres­ Rivas. 'En dit valt dan nog samen met de grootste economische crisis in de regio sinds de dertiger jaren'. Met cijfers gaf de Costaricaanse weten­ schapper ook een beeld van de buiten­ proportionele groei van de militarisering van de regio in de laatste vijf jaar. In de meeste landen verdubbelde, verdrie­ of verviervou­ digde de polrtiemacht en het militaire poten­ tieel in die periode. Guatemala, El Salvador, Honduras, Costa Rica en de Nicaraguaan" se 'contra's' ondervonden daarbij omvang­ rijke steun van de Verenigde Staten. Nica­ ragua kreeg militaire hulp van de Sovjet­ unie.

Dr. Torres­Rivas Torres­Rivas gaf ook de koele cijfers van het aantal vermoorden, vermisten en gevluch­ ten van de laatste vijif jaar. Het'vergeten' Gu­ atamala spant daarbij de kroon. Volgens een Engels katholiek instituut zijn in dat land in de periode 1981­84 tussen de 50­ en xle 70­duizend mensen, voornamelijk indianen 'vermist' geraakt of vermoord door het le­ ger. Univers

'Militarisering en economische crisis hebben noodzakelijke hervormingen en ontwikke­ lingsprogramma's tegengehouden, waar­ door de bron van de conflicten is blijven be­ staan en de situatie juist is verergerd', aldus Torres­Rivas. Volgens hem hebben al deze aspecten, met daarbij ook de toenemende economische afhankelijkheid, ertoe geleid dat de Midden­Amerikaanse leiders lang­ zaam tot het besef kwamen dat er een geza­ menlijke oplossing moest komen voor de conflicten in de regio. 'Een oplossing die ook voorziet in de noodzaak tot regionale sa­ menwerking en het oplossen van sociale en economische problemen, een voorwaarde voor het handhaven van de vrede op de lan­ ge termijn', aldus Torres­Rivas. 'Maar veel hangt af van de ho.uding van de Verenigde Staten. Zij moeten afzien van verdere steun aan de contra's. Doen de VS dat niet, dan ondermijnen zij de mogelijkheden van H on­ duras om een bepaling in het vredesplan na te komen; H onduras zal dan niet kunnen verhinderen dat de contra's gebruik blijven maken van haar territorium als uitvalsbasis', besloot hij zijn betoog. C.J.

Workshop agro­export Zo'n dertig genodigden verdiepten zich vo­ rige week vrijdag tijdens de workshop 'Per­ spectives of the agro­export economy in Central America' in de agrarische export van Midden­Amerika. In de kontekst van een voorgenomen intensivering van de ontwik­ kelingssamenwerking van de EEG en Neder­ land met de Centraal­Amerikaanse landen, presenteerden en bespraken de deelnemers recente research­resultaten van diverse KU B­onderzoeken over de export­econo­ mie van Midden­Amerika. Daarbij ging men in op de relevantie van die resultaten voor de economische politiek in de betreffende lan­ den. Dr. E. Torres­Rivas uit Costa Rica, belicht­ te de economische, politieke en sociale kan­ ten van de agro­export van de regio. Hij con­ cludeerde dat de aard van de economische crisis en de politieke problemen in de regio, een snel herstel yan de export in de weg stonden. Drs. J . de Groot en drs. H. Cle­ mens van de Vrije Universiteit in Amsterdam gingen in op het tekort aan arbeidskrachten in Nicaragua, waar met name de koffie­ oogst en ­export onder te leiden heeft. Vervolgens hield drs. F.Thielen een betoog over de katoenproduktie in El Salvador en Nicaragua in het licht van de dalende prijzen op de wereldmarkt, ooriog, landhervormin­ gen en produktiviteitsproblemen. De Ita­ liaanse econoom Massimo Micarelli behan­ delde de problematiek van de lage en schommelende prijzen op de wereldmarkt voor produkten uit de derde wereld, en op de hoge invoertarieven die met name de EEG heft. De Tilburgse econoom drs. W . Pelupessy pleitte tot slot voor een alternatief produktiemodel en andere arbeids­ en be­ zitsverhoudingen in met name de koffie­ en katoensector in El Salvador.

»

C.J.

■ ^ matsertjes ^ B " 'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matserbon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. VIEREN? Dan naar-La Cabane! Een mooie (gratis) accommodatie tegen redelijke consumptieprijzen. Academielaan 73 Tilburg Tel.: 013-673384/354223. Informeer of kom gerust langs. 11 dec., 29 jan., 19febr. STUDIEREIS: Vite organiseert Parijs-studiereis vanaf 10 t/m 17 april 1988. Inschrijven mogelijk tot 15 januari. Voor informatie zie mededelingen in deze Univers of Vite-kamer 071, tel.: 662722. TE HUUR: 2 kamers met gebruik van douche, keuken en toilet. Abdij Van Averbodestraat 31. Per 1 januari 1988. Te bevragen: 08370-22323. André. TYPEWERK: Wilt u uw scripties, verslagen etc. netjes op een electronische manier getypt, belt u dan s.v.p. 672466. TE HUUR: 2 kamers met gebruik van douche, keuken en toilet. Abdij Van Averbodestraat 31. Per 1 januari 1988. Te bevragen: 08370-22323. André. VERHUIZEN? Busje nodig? Te huur Suzuki Carry met chauffeuse voor ƒ 25,— per uur, plus 40 cent per km., gerekend vanaf verhuuradres. Voor meer info bellen 702149. TYPEWERK: Secretaresse typt scripties, verslagen e.d. in Nederlands, Frans, Duits, Engels op moderne apparatuur. Tevens copieren mogelijk. Tel. 013-347691. DUITS: Vertalingen in en uit het Duits op het gebied van techniek en taalwetenschap. Correctie v. scripties en correspondentie. J. Lenting, Stadstr. 12,5038 VJ Tilburg, tel. 430837 (na 18.00 uur). MUZIEK: Muziek voor feesten enTecepties. Keuze uit piano solo, piano + bas, piano + zang, of compleet combo. Stijl: Duke EUington, Swing, Bossa's Blues. 013-355891 of 365728, vraag naar Dorle. VERGADERING: De onlangs opgerichte studentenvereniging 'Plato' houdt op woensdag 13 jan. haar tweede ledenvergadering. Op de agenda staan een aantal onderwerpen mbt de voortgang van de verschillende commissies. Aanvang: 20.00 uur in de Puf. Kom allemaal!!! GEVRAAGD: Straks op zoek naar een baan? Bereid je nu vast voor! Integrand: springplank naar het bedrijfsleven. Dagelijks open van 10-12 en 14-16 uur, kamer 076 tel. 635612. VERTAALWERK: Drs. vert. Frans v. vert. Fr.-Ned/Ned.-Fr. 020-104769. BEDANKT: Langs deze weg wil ik. Rob Janssen, Karin van Dijk (Dongen, tel. 01623-16691) bedanken voor de perfekte verzorging van het typewerk voor mijn doktoraalskriptie. Ik beveel haar dan ook van harte aan. TYPEWERK: Voor al uw typwerk: Studente Nederlands in bezit van Elektronische schrijfmachine typt al uw werk snel en vakkundig uit. Tel. 013-422510, de Vries. WINTERSPORT: Wintersport, Studenten reis van de stichting De Zon Skier naar het grootste ski gebied van Europa: Portes du Soleil, Champoussin, Morgins (600 km. skipistes, 190 ski liften) naast de ski pistes, vanuit je bed in de lift! 2-3 persoonskamers, 7 dagen halfpension en liftpas voor ƒ 539,—. Inl.: P. Ivanyi, tel,: 020-823137.

STUDIEREIS: Vite organiseert Parijs-studiereis vanaf 10 t/m 17 april 1988. Inschrijven mogelijk tot 15 januari Voor informatie zie mededelingen in deze Umvers of Vite-kamer 071, tel.: 662722.

GORBATSJOV INSTITUUT PASTEUR In VN de tekst van het Gorbatsjov-interview, met Tom Brokaw van NBC. 'Het kan nog altijd toeval zijn'. Op één verdiepmg van het Institut Pasteur ZES gevallen van kanker bij 50 jonge virus-onderzoekers. Hoe nimbankier Frans Afman (Credit Lyonnais) op de loonlijst belandde bij Cannon. De voortdurende vogeldiefstallen. Nederlandse dierentuinen belaagd door professionele dieven. Het levensverhaal van huurling John McClure. Aids: hoe de epidemie in Amerika onstond en veronachtzaamd werd. Bij de dood van James Baldwin. *De verhalen liggen op straat^ — de Arbeidsvitaminen van Bril en Van Weelden.

LEVENSLANGE SCHULD In de kleuren bijlage: 'Ik dacht het heeft geen zin om de rest van mijn leven voor die hypotheken te werken.' Levenslange H>potheek-schuld, de armoe van de beter-betaalden. Schrijnende gevallen én de rol van de BANKEN. Duo: de gezinstherapeuten. Eten met:d6 jager.

Lees naast uw krant Vrij Nederland univers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) rodaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, jennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers toine asselbergs, hugo backx, han van den hoff, Caspar lanssen, ene kosten, ]an charpentier claartje van der grinten, frans godfroy, rené van hooren, michel knapen, frank soonieus, gerard rutten, yvonne ton, nanny tinnmers, lil wagenmakers cokmnnisten dr a j w boelhouwer, c m van diek dr p f m kop, 1 aarts samenstaiKng redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, prof dr | I goedgebuure, prof dr ruys, m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof offkMIe mededelmgen afd interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advartenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landeHjk samanwerkingsvarfoand universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em dejong bv, baarie nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f 3 0 , - per jaargang

Assistenten in opleiding één jaar in functie

'Aio-opleiding moet geen De assistent in opleiding is in de eerste plaats een promovendus. Ook de opleiding van de aio dient vooral één doel: het schrijven van een goed proefschrift. Hetgeen weerz'n gevolgen heeft voor de vorm van de opleiding: liever geen verplicht aio-curriculum, maar een recht op scholing waarvan de aio naar behoefte gebruik kan maken. Zo luidt kort samengevat het standpunt dat het landelijk aio-overleg vjoensdag 9 december in Den Haag naar voren zal brengen. Die dag organiseert de vaste kamercommissie voor onderwijs en wetenschappen een hoorzitting over het Hoger Onderwijs en Onderzoeksplan (HOOP). Donderdag 17 december volgt een debat in de Universiteitsraad over de ervaringen met ruim één jaar aio-stelsel. Op tafel liggen een tweetal rapporten. De stichting Research en Beleid deed in opdracht van minister Deetman onderzoek naar de werving en selectie van aio's. En het Landelijk Overleg Assistenten in Opleiding deed een rapport verschijnen onder de titel 'Een jaar aio-stelsel'. Gerrit-Bartus Dielissen, aio bij de vakgroep cultuunwetenschappen aan de KUB en voorzitter van het landelijk overleg, legt beide rapporten naast elkaar. 'De stichting Research en Beleid had een beperkte opdracht. Minister Deetman hanteert een vrij eenvoudige gedachtengang: het stelsel functioneert redelijk als de beschikbare plaatsen vervuld raken. Dat lukt volgens het rapport vrij aardig.' In haar eigen onderzoek is het landelijk aiooverleg van een bredere vraagstelling uitgegaan: hoe krijgt de rechtspositieregeling in de praktijk gestalte, hoe zien de banen voor aio's er in werkelijkheid uit, waar liggen de knelpunten. Het algemene beeld dat uit 'Een jaar aio-stelsel' naar voren komt: over de inhoud van het werk, de autonomie en het werken in een intellectueel stimulerende omgeving zijn de aio's best te spreken, maar er zijn ook belangrijke knelpunten. De onderzoeksfaciliteiten schieten in veel gevallen tekort en ook de opleidingscomponent laat nogal eens te wensen over. Belangrijkste knelpunt is en blijft volgens Dielissen de bezoldiging van de aio's. De assistenten moeten onder het huidige regiem genoegen nemen met een 'fooi'. Vandaar ook de juridische procedures die in verschillende plaatsen (waaronder Tilburg) gevoerd worden om het salaris aangevuld te krijgen.

Vorige week kregen de Tilburgse aio's Gijsbert Vonk en Willem Perreijn - zoals verwacht trouwens - nul op het rekest van het College van Bestuur van de KUB. Waarmee in formele zin de weg vrij is voor een gang naar het kantongerecht. Collegelid mr. L. Schellekens: 'Wij zijn als universiteit - ook al is de KUB een bijzondere instelling - gehouden aan de wettelijke regelingen. Het zou onjuist zijn de aio's nu meer te betalen om dan vervolgens gestraft te worden met een inhouding op de rijksbijdrage. Dan krijg je ook geen duidelijkheid over de situatie. Én daar is het de aio's uiteindelijk om te doen.' Een opmerkelijk resultaat uit 'Een jaar aiostelsel is verder de aanwijzing dat er een aanzienlijk verloop onder de assistenten te veryvachten is: één op de vijf aio's zegt te zullen vertrekken zodra zich een betere baan aandient.

DUBBELZINNIG De rechtspositieregeling die voor assistenten in opleiding is getroffen was van meet af dubbelzinnig, stelt Dielissen. Bezuinigingsmotieven speelden een doorslaggevende rol bij de invoering van het aio-stelsel: Deetman wilde een betere onderzoekskwaliteit, maar was nauwelijks bereid daarvoor te betalen. 'Hetenige goede aan de rechtspositieregeling is het opkrikken van het aantal dissertaties. Het is een goede zaak dat daarvoor een aparte personeelscategorie is ingevoerd.' Watje nu ziet, zegt Dielissen, is dat het accent aan de universiteiten maar ook bij de aio's zelf komt te liggen op het promoveren. Wat de opleidingskant betreft: bij aio's bestaat vooral behoefte aan het wegwerken van 'blinde vlekken', en dan in het bijzonder

worden' in relatie tot het eigen onderzoeksproject. 'In de huidige situatie wordt nog te vaak terug gegrepen op eerste fase cursussen. Dat is toch wat schraal, als je toponderzoekers in spé moet terugsturen naar de collegebanken. Je zou moeten kijken of je geen speciale cursussen kunt ontwikkelen. Zie bijv. de geconcentreerde aio-opleidingen die in verschillende plaatsen van de grond zijn gekomen. Je moet er natuurlijk wel voor oppassen dat je mensen geen cursussen in de maag splitst die wel leuk en aardig zijn en algemeen vormend, maar die de aio van z'n hoofdtaak afhouden: het schrijven van een goed proefschrift.' Het ideaal dat Dielissen voor ogen staat is een soort cafetaria-systeem, een aanbod van cursussen waarvan aio's van alle instellingen naar behoefte gebruik kunnen maken.

VECHTMENTALITEIT Als je een contract hebt getekend als aio, wat zeur je dan nog over de slechte arbeidsvoorwaarden? Die vraag kreeg Dielissen al 'ns eerder voorgelegd. Nogal wiedus, zegt hij, als je ambitie hebt om aan een universiteit te gaan werken dan is een plaats als assistent in opleiding in veel gevallen de enige resterende mogelijkheid. En reikt je ambitie nog verder en aas je op een van de weinige vaste aanstellingen die na je promotie te vergeven zijn, dan zul je je over de hele linie moeten profileren: niet alleen een goed proefschrift schrijven, maar ook af en toe op symposia en congressen komen opdraven en laten zien dat je de nodige onderwijsgevende kwaliteiten in huis hebt. Dan moetje proberen je huid zo duur mogelijk te verkopen, aldus Dielissen. 'Door de aio-regeling zo karig te houden kweekje een soort vechtmentaliteit. Dat is geen dreigement aan het adres van mijn collega's hier op de gang. De huidige lichting aio's, in het bijzonder hier aan de sociale faculteit, bestaat niet alleen uit zeer enthousiaste jonge wetenschappers, het zijn ook vooreen groot deel carrièrejagers pur sang.' De aio's zijn zoals gezegd positief over de inhoudelijke kant van het werk. Het lage salaris nemen ze blijkbaar op de koop toe. Hetgeen overigens niet wil zeggen dat de aio's zich nu stuk voor stuk als 'onthechte idealisten' laten karakteriseren. Dielissen: 'De knelpunten rond opleiding en begeleiding la-

Hearing over nieuwbouw bibiiothee/< Met een aanwijsstok, overhead-projector, enkele grondtekeningen en een snelle babbel informeerde collegelid J . van Berkom maandagmiddag welgeteld twaalf geïnteresseerden in CZ 104 over de nieuwbouwplannen van de bibliotheek. Het nieuwe bibliotheekgebouw moet komen te liggen aan de ruimte tussen de gebouwen S, R en N enerzijds en de Prof. Verbernelaan anderzijds. Het gebouw moet 'optimaal functioneel en maximaal flexibel' zijn, zo hield Van Berkom zijn gehoor voor. Het wordt niet alleen een bibliotheek maar ook de drukkerij, het diktatenmagazijn, de informatiebalie, de universiteitsraadzaal en een aantal kabinetten voor Assistenten In Opleiding moeten er worden gehuisvest. Van de zeven kandidaat-architekten waaruit gekozen moest worden, heeft men uiteindelijk het oog laten vallen op het architektenbureau OD 205 en in het bijzonder architekt Ir. Martien Jansen uit Eindhoven. Hij Univers

J. van Berkom

heeft onder meer woningbouw gepleegd in de Amsterdamse Jordaan, bouwde de Letterenfaculteit in Amsterdam en ontwierp ook Huize Padua in Boekei. Sinds '81 is hij behalve medewerker van OD 205 docent aan de Academie van Bouwkunt in Tilburg. Of de bibliotheek gebouwd kan worden zoals in het zogenaamde programma van eisen staat, is nog maar de vraag. 'Wij willen meer dan kan', zei Van Berkom tijdens de bijeenkomst. 'De minister heeft minder middelen toegezegd dan wij in het programma van eisen vragen.' Het is mogelijk dat het concept veranderd wordt. Daarnaast spelen er nog problemen met de buurt. Het plan is om de Prof. Verbernelaan -dat de KUB-terrein in twee helften doorklieft- voor gemotoriseerd verkeer af te sluiten. Mensen die de KUB met een auto willen bereiken, moeten dan via een weg ten noorden van de KUB naar de parkeerplaeRsen en er via de zuidelijke kant -de Prof. Grimbrèrelaan- weer van-

Gerrit-Bartus Dielissen ten zien dat de situatie verre van optimaal is.' Misschien is het een idee, zo oppert hij, om in het vervolg minder aio's aan te stellen, als je daarbij een infrastructuur kunt aanbieden die optimaal geschikt is. 'Op deze manier ben je een soort sluitpost, wat betreft het salaris maar ook op het vlak van de onderzoeksfaciliteiten. Men verwacht heel veel van ons, maar we moeten genoegen nemen met de kruimels. Wij vragen een werkruimte waar je op je gemak kunt werken, per aio zou een tekstverwerker beschikbaar moeten zijn, er moet een klimaat komen voor stimulerende contacten - ook met collega's van andere instellingen. Dat zijn geen absurde eisen als je kijkt naar de opdracht waarvoor we gesteld zijn. En als het bedrijfsleven daar op een of andere manier aan kan bijdragen, zie bijv. de situatie in Eindhoven, waarom niet?' L.K.

AlO-ruimte Als de universiteitsraad ermee instemt zal de aio-ruimte op de eerste verdieping van gebouw B verbouwd worden tot een zevental aparte kamers. De kosten bedragen 45.000 gulden, die voor de helft uit de personele middelen van de Economische Faculteit moeten komen en voor de andere helft betaald worden uit artikel 100. De verbouwing vindt plaats op verzoek van de aio's. Op dit moment werken er de ongeveer 15 aio's van elkaar gescheiden door kasten. Dit heeft tot gevolg dat bijvoorbeeld telefoongesprekken letterlijk gevolgd kunnen worden, wat het werk aanzienlijk belemmert, zo zeggen de aio's. G.R. af. 'We hebben op het moment het grootste gelazer', aldus Van Berkom. Bewoners in de buurt van de Grimbrèrelaan (op één uitzondering na en wel rector R. de Moor die daar in de buurt woont, aldus Van Berkom) zijn in verzet gekomen tegen de plannen v a n w ^ e de verwachte overlast in de straat. 'Flauwekul', vindt het collegelid en hij wijst op de economische en culturele functie van de Universiteit. Als het verkeerscirculatieplan niet door zou gaan, kan de KUB de bibliotheek niet neerzetten. 'Dat is slecht voor de KUB, dat is slecht voor Tilburg en dat is slecht voor de bewoners van de Grimbrèrelaan', aldus een zelfverzekerde Van Berkom. Hij vertelde verder dat de KUB enkele percelen grond in het bos naast de KUB wil ruilen met stukken grond in de directe nabijheid van de KUB. Ook ontvouwde hij een plan waar het college mee speelt, om op de hoek van de Prof. Verbernelaan en de Hogeschoollaan 'met middelen van derden' een nieuw gebouw te plaatsen voor instituten zoals het IVA en het Tl A S . G.R.

11 december 1987

Een jaar later

Ondanks schuiven en regelen volgen na nieuwjaar de eerste ontslagen De uitvoering van de bezuinigingsplannen die minister Deetman van Onderwijs vorig jaar oo/( aan de KUB op/egde, begint definitieve vormen aan te nemen. Enke/e we/<en ge/eden werd aan de minister een zgn. uitvoeringsplan voorgelegd. De bezuinigingen betreffen personele lasten, het uitvoeringsplan gaf dan ook aan hoeveel en waar er arbeidsplaatsen opgeheven zullen worden. Op korte termijn zal er ook een personeelsplan komen, waarbij er aan die te verdwijnen plaatsen ook een naamkaartje zal worden gehangen. Volgens de wet moest de minister 4 weken na het indienen van het uitvoeringsplan zijn eventuele bezwaren daarop kenbaar maken. Vorige week kwam er een telegram binnen van het ministerie, waarin werd meegedeeld dat de minister nog geen oordeel kon vellen over het plan, aangezien andere universiteiten nog niet zo ver waren dat ze een uitvoeringsplan konden overleggen. De minister gaf wel in het telegram het groene licht voor de verdere ontwikkeling van het personeelsplan. Het feit dat de KUB al in een vrij vroeg stadium een plan gereed had, heeft twee redenen. Ten eerste wilde men, toen de uiteindelijke omvang van het bezuinigingsbedrag bekend was en men wist dat er mensen moesten verdwijnen, die mensen zo kort mogelijk in onzekerheid laten. Op de tweede plaats was er al geruime tijd sprake van een op stapel staande nieuwe werkeloosheidswet. Die zou aanvankelijk op 1 jan. in werking treden. Die nieuwe wet zou voor mensen die na die periode werkeloos worden een stuk minder bieden aan uitkering dan aan mensen die voor 1 jan. hun baan zouden verliezen. Reden voor de KUB om ervoor te zorgen dat personeelsleden die in het kader van de bezuinigingen ontslagen moesten worden, voor 1 januari dat ontslag aangezegd kregen. Daarom moesten zowel het uitvoeringsplan als het personeelsplan voor die datum gereed en goedgekeurd zijn.

DIENSTEN Uiteindelijk komt die nieuwe werkeloosheidswet er niet, maar dat neemt niet weg dat de maatregelen die aanvankelijk voor 1 januari genomen zouden worden alsnog, zij het iets later, door zullen gaan. Die maatregelen komen erop neer dat er voor een bedrag van 3,4 miljoen gulden bezuinigd moet worden op pjersoneelskosten voor het einde van 1991. Van die 3,4 miljoen komt 2,2 miljoen ten laste van de faculteiten, de overige 1,2 miljoen zijn zgn. ontbureaucratiseringskosten, die zullen dus opgebracht moeten worden door de diensten.

Bij die diensten zullen tussen nu en 1992 een twintigtal arbeidsplaatsen moeten verdwijnen . Hoeveel p)ersonen dat betreft is een andere zaak. Nadat het College van Bestuur een jaar geleden aangaf hoeveel er bezuinigd moest worden, zijn de diensthoofden in samenwerking met de dienstraden gaan bekijken op welke punten er eventueel ingekrompen zou kunnen worden. De uiteindelijke uitvoering van de operatie zal echter heel wat meer om handen hebben dan het opheffen van 20 arbeidsplaatsen. Al gauw bleek dat er best een aantal mensen waren die vrijwillig van een wachtgeldregeling gebruik wilden maken. Vooral voor een aantal vijftig-plussers wegen de redelijk gunstige voorwaarden die aan een gedwongen ontslag zijn verbonden, op tegen het verliezen van hun baan. Alleen was het niet overal zo dat die vrijwilligers ook op een te verdwijnen plaats zaten. Een ander gevolg van de bezuinigingen is dat het werk dat zij deden, nu door anderen opgevangen moet worden. P. Kersten van dienst personeelszaken, die meewerkte aan het opstellen van de diverse plannen daarover: Het werk van drie mensen zal in veel gevallen door twee mensen gedaan moeten wordenen dat zal zeker een achteruitgang van kwaliteit met zich mee brengen.' De KUB tracht nl. een aantal plaatsen binnen de diensten te behouden door ze te laten financieren door instellingen buiten de universiteiten het ministerie. Mocht echter deze externe financiering niet doorgaan, kunnen er alsnog ontslagen vallen. College van Bestuur wil van de minister de garantie dat die eventueel veriaatte ontslagen onder de nu geldende regelingen voor werklozen zullen vallen. De minister heeft die garantie nog niet gegeven.

FACULTEITEN De bezuinigingen bij de faculteiten brachten zo mogelijk nog meer problemen met zich mee. De komende 5jaar moet er2,2 miljoen minder besteed worden. Het grootste deel daarvan komt ten laste van de nieuwe facul-

Buitenstaanders

Het is de tweede keer in een betrekkelijk korte periode dat er een discussie opJaait over antisemitisme. Vorig jaar schoot 'Mystiek Ăźchaam' van Frans Kellendonk bij enkele literaire critici in hef verkeerde keelgat. Hij had evenals Rainer Werner Fassbinder in zijn toneelstuk 'Hei vuil, de Stad en de Dood' een van de zwaarste taboes geschonden, onder de vele jiguren in de tekst bevindt zich een jood. En het is natuurlijk 'een rijke ]ood'. De discussie over antisemitisme neemt steevast dezelfde wending. Enkele citaten uit de tekst worden aangewend om te bewijzen dat het personage inderdaad stereotiep en vijandig is uitgebeeld en dit wordt in de schoenen van de verantwoordelijke geschoven. Wie kan dat anders zijn dan de auteur van de tekst? Na aandachtige lezing blijkt vervolgens dat de teksten niet antisemitisch zijn bedoeld en dat de bekritiseerde fragmenten passen in de pessimistische wereldbeelden van de auteurs. Ik herinner mij dat Kellendonk twee jaar geleden in het literair cafĂŠ van Tilburg aankondigde dat hij bezig was aan een roman, waarin hij zijn gedachten over literatuur en maatschappij zou uitwerken. Deze roman werd 'Mystiek Lichaam'. Ik las de roman met stijgende ver-

telt sociale wetenschappen: 1,5 miljoen gulden. De faculteiten Economie, Rechten en Wijsbegeerte moeten elk f 2CX).0OO opbrengen. Die zullen verkregen worden door het opheffen van enkele vakgroepen en cursussen. Bij de FSW zal er f 100.000 bespaard moeten worden op kosten van de integratie psychologie en sociologie. De sociologen zullen f 200.000 moeten opbrengen en de rest, f 1,2 miljoen, zal voor rekening komen van de psychologen. Ook hier hebben de faculteiten zelf de plannen voor de uiteindelijke vorm van de bezuinigingen gesmeed. Vooral bij psychologie was dat een zware bevalling. Zoals bekend is de KUB met de KU Nijmegen een samenwerkingsverband aangegaan. In Nijmegen zal men zich voortaan meer richten op de medische kant van de psychologie, terwijl de KUB zich zal specialiseren op de maatschappelijke kant. Voor het geval dat zou betekenen dat er in Nijmegen een uitbreiding van die vakgroepen zou komen, is er met de KUN afgesproken dat personeel dat op de ene plaats overbodig en op de andere plaats nodig werd, uitgewisseld zou worden. Uiteindelijk blijkt dit maar bij een zeer gering aantal mensen uitvoerbaar te zijn. Bij psychologie zullen er een twintigtal plaatsen verdwijnen. Slechts twee personen zullen in Nijmegen een nieuwe arbeidsplaats vinden. De minister heeft Letteren tot 1990 de tijd gegeven . Binnen die periode zal de faculteit een aantoonbare groei moeten aantonen. Als dat niet het geval is, zal de faculteit alsnog opgeheven worden. Het personeel zal eveneens alsnog ontslagen moeten worden. Ook voor hen wil CvB de garantie dat ze onder de nu geldende werkloosheidsregelingen zullen vallen. Daarnaast heeft CvB besloten dat er aanfetteren geen bezuinigingsaanslag zal worden opgelegd, om de kans op overleven niet bij voorbaat te verkleinen. Niet overal zijn de op te heffen plaatsen even gemakkelijk met namen ingevuld. Op sommige plaatsen waren er 'vrijwilligers', maar op meerdere plaatsen ondervond men veel weerstand bij de mededeling dat een persoon ontslagen zou worden. Dhr Kerstens, daarover weer:' Een personeelslid heeft de mogelijkheid in beroep te gaan tegen het ontslag, en er zijn denk ik wel een aantal mensen die die mogelijkheid overwegen. Ze kunnen de zaak dan behooriijk rekken. Je kunt ze natuuriijk geen ongelijk geven, maar het zou weer een extra vertraging betekenen. We liggen toch al wat achter wat betreft de uitvoering van de plannen omdat de definitieve vorm van de wet waarin de bezui-

niging was vastgelegd nogal op zich heeft laten wachten. En hoe later een persoon ontslagen wordt hoe minder er bezuinigd wordt.' Komende donderdag zal het personeelsplan worden voorgelegd aan de Commissie Personeels Overleg, waarin de vakbonden vertegenwoordigd zijn. Deze commissie moet de plannen goedkeuren voor ze uitgevoerd kunnen worden. Drs. J.Rietveld, lid van de CPO namens de Abva-Kabo:' Officieel begint ons werk pas als het personeelsplan voorgelegd wordt, maar het zou erg dom van ons zijn daarop te wachten, als er dan iets in zou staan dat voor ons niet te accepteren is, moet er helemaal opnieuw begonnen worden. We hebben dus van het begin af aan en vinger aan de pols gehouden en zo nodig aangegeven waar er voor ons knelpunten waren. Het is dan ook niet vreemd dat er per 1 jan. al mensen ontslagen zullen worden. Dat is dus besloten zonder dat er formeel door het CPO goedkeuring aan verleend Is. Maar omdat we er heel de tijd al mee bezig zijn geweest, vinden we zo'n ontslag perl jan. ook zonder formele goedkeuring acceptabel.' Ontslagen per 1 jan zullen het begin zijn van een reeks ontslagen die tot in 1991 doorloopt. Volgens dhr Kerstens is dat in sommige gevallen onontkoombaar:'We hebben ernaar gestreefd om de structuur van de organisatie te behouden. Ontslagen binnen de diensten mogen dus niet ten koste gaan van een verandering binnen de organisatie. Dat houdt dus in dat sommige plaatsen pas kunnen worden opgeheven, wanneer andere veranderingen zijn doorgevoerd. Een voorbeeld: Op personeelszaken moet er ook bezuinigd worden. Dat kan echter pas als alle beslommeringen rond wisselingen en ontslagen achter de rug zijn.' H.v.d.H.

bazing. De avant-garde, het feminisme en andere emancipatiebewegingen zijn aan Kellendonk niet besteed. Van hem mogen we weer terug naar af Kellendonk voert een vrouwelijk 1 personage ten tonele wiens taalgebruik dat van Eliza Doolittle nog het meest benadert. Het I betrefi echter geen eenvoudig bloemenverkoopstertje, maar een hoog opgeleide arts. Hoe-1 wel ze deze functie uitoefent, zou ze in de negentiende eeuw beslist niet hebben misstaan en [ dat is op zijn minst merkwaardig. Het wordt duidelijker wanneer je begrijpt dat, volgens het I soms aandoenlijk knullige gedachtengoed van Kellendonk, de negentiende eeuw eigenlijk veel | gunstiger was voor vrouwen. Niemand vroeg zich afin de literaire kritiek of Kellendonk misschien een mysogynist zou zijn. Antisemitisme is een zwaarder taboe. Kellendonk en Fassbinder grijpen terug op traditionele | beelden en onderwerpen. Ze schrijven vanuit het perspectief van de slachtoffers van de kapitalistische maatschappij. Hiertoe behoren van oudsher drie groepen; de joden, de vrouwen 1 (hoeren) en de homoseksuelen. Vanzelfsprekend lezen diegene die tot deze groepen behoren de teksten met minder distan-1 tie dan buitenstaanders. Ze worden gedwongen zich weer te identificeren met oude en ne-1 gatieve stereotiepen. Het gegeven dat deze opvattingen nog ruimschoots leven in de maat-1 schappij biedt weinig troost. De personen uit deze randgroepen worden getoond als ten halve slachtoffer, ten halve schuldenaar. Net als iedereen, zoals Sartre, Kellendonk en veel anderen lakoniek zouden opmerken. Ik heb immer moeite met deze opvatting. Als iedereen slachtoffer is, dan ben ik er het | liefst een met een boven modaal inkomen, een auto van de zaak en zo nog het een en ander. Uit de affaire Croiset blijkt dat de joden de dupe worden van stereotypen die Kellendonk en 1 Fassbinder in hun teksten opvoeren en die door bepaalde lieden waf makkelijk uit de kon-1 tekst worden gelicht. Misschien zijn de joden nu het slachfo^er van wat door deze auteurs als verwerpelijk aan de 1 kaak is gesteld. Misschien zien deze auteurs het lot van de joden als historisch gedetermineerd. [

0)

Topman bedrijfsleven en politiek wordt hoogleraar aan de KUB

Van Leeuwen wil 'steentje bijdragen' De KUB heeft er weer een bijzonder hoogleraar bij. Betaald door het bankiershuis Van Lanschot komt eraan het Tl AS een nieuwe leerstoel voor het vak 'niet-monetaire financiële instellingen'. En de man die op die stoel gaat zitten is doctor in de economie, voorzitter van de Raad van Bestuur van het verzekeringsconcern Stad Rotterdam", lid van de Eerste Kamer, de 51-jarige dr. L.M. van Leeuwen. Hij hield vorige week donderdag zijn inaugurale rede en stond Univers te woord over de drie petten die hij opheeft: ondernemer, politicus en hoogleraar. Niet-monetaire financiële instellingen zijn in de financiële wereld de verzekeringsbedrijven, pensioenfondsen en beleggingsmaatschappijen, kortom alles behalve de banken. De leerstoel in dit vakgebied is een primeur voor Nederland en dat was nodig ook, want in de visie van Van Leeuwen wordt er aan universiteiten te weinig aandacht aan deze instellingen geschonken: 'de praktijk leert dat een hoogleraar geldwezen zich vooral met de banken bezighoudt. Verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen worden altijd erg stiefmoederlijk bedeeld. En dat terwijl die twee bij elkaar jaarlijks toch zo'n 370 miljard beleggen, het hele nationale inkomen dus. Als je met dit in het achterhoofd in je colleges geldwezen alleen de schijnwerper op d p L " ken'i^t, ben je té eenzijdig bezig.' Maar dat is niet de enige reden voor de nieuwe leerstoel. Het ligt in de bedoeling dat Van Leeuwen in de colleges over zijn dagelijks werk gaat praten. Juist die schakeling tussen bedrijfsleven en onderwijs vindt de kersverse hoogleraar enorm belangrijk. Niet alleen voor 'de samenleving in de toekomst', zoals hij zegt, maar ook voor de universiteiten, 'om van hun negatief imago af te komen' zegt hij. 'Als je met andere ondernemers praat, dan hoor je vaak: mensen die van universiteiten komen moeten we eerst nog jaren bijschaven voordat we er wat aan hebben', legt de verzekeringsexpert uit. 'Daarom ben ik ook onder de indruk van het enthousiasme bij het TIAS, ook bij de docenten . Het feit, dat het Tl AS er al is, toont mij dat Tilburg inderdaad aan die binding met het bedrijfsleven denkt. En ik vind het hartstikke leuk dat mij via deze leerstoel de kans wordt geboden daar een steentje aan bij te dragen.' De leerstoel is er in principe voor vier jaar. Normaal gesproken wordt hij geruisloos verlengd, tenzij KUB, TIAS of Van Lanschot er geen brood meer van lusten. Van Leeuwen zelf is in ieder geval niet van plan over vier jaar op te stappen. 'Ik ga er van uit, dat ik hier tot mijn 65ste kan blijven', vertelt hij enthousiast, 'want praten over je eigen vakgebied houd je lekker levendig. Bovendien krijg ik met dit hoogleraarschap een hernieuwde belangstelling voor mijn eigen werk. Ik merk nu al dat ik artikelen over het verzekeringswezen veel kritischer en minder routinematig lees.' En enigszins trots voegt hij daar aan toe: 'ik heb nu al een paar voorbeelden van belangrijke publikaties waar ik fouten heb uitgehaald. Daar zou ik normaal gesproken overheen gelezen hebben.'

VERZEKERINGEN Van Leeuwen zet zijn hoogleraarpet even af en we praten verder over zijn broodwinning. In 1960 haalde hij zijn bul aan de toenmalige Economische Hogeschool in Rotterdam. Meteen daarna kreeg hij al een baan bij het verzekeringsbedrijf Stad Rotterdam, dat hij vanaf die tijd trouw gebleven is. 'Mijn bedoeling in die tijd was om elke twee jaar iets anderstedoen. Dat is me ook gelukt, maar dan Univers

wel binnen hetzelfde bedrijf. Ik heb de zaak van alle kanten bekeken.' In 1979 werd hij voorzitter van de Raad van Bestuur van het bedrijf, dat inmiddels is opgeklommen tot een zesde plaats in de verzekeringswereld. Stad Rotterdam doet in levens- en schadeverzekeringen voor particulieren en middenstand. Daarnaast hebben ze een 'vrij belangrijke hypotheekbank'. Gevraagd naar belangrijke ontwikkelingen voor de verzekeringswereld noemt de directeur meteen de vergrijzing. 'Eind 1986 schreef één van de grootbanken in een rapport dat de vergrijzing er aankomt en voor de verzekeringsbedrijven zou dit een slechte zaak zijn, want oude mensen verzekeren zich niet meer. Wij zijn toen eens gaan kijken of dat wel klopt. En wat zie je in de cijfers: in het jaar 2020 zijn er inderdaad erg veel 85-plussers en ik neem aan dat deze groep niet erg veel verzekeringen meer afsluit. Maar binnen tien tot vijftien jaar zal de samenstelling van de bevolking zo zijn, dat er weinig jongeren tot twintig jaar zijn maar veel mensen in de leeftijd van 35 tot 45. En dat is voor verzekeringsmensen een ontzettend interessante groep. Want in die leeftijd gaan mensen zich settelen. Ze gaan een eigen huis kopen, hebben een hypotheek nodig, een levensverzekering, een brandverzekering . Heel vaak zie je daar ook de mensen, die met hun inkomen de ziekenfondsgrens passeren en dus een aparte verzekering voor ziektekosten nodig hebben. En dat is ook nog eens de groep mensen die serieus aan een eigen pensioen begint te denken.' Volop perspectief voor de verzekeraars dus. Maar er zit niet alleen muziek in deze 'markt'.

Ook de 60-plussers worden in de overtuiging van van Leeuwen steeds interessanter: 'we gaan naar een toekomst met gepensioneerden, die veel meer te besteden.hebben dan we ooit hebben meegemaakt. De goede pensioenregelingen, die de laatste twintig jaar zijn opgebouwd, gaan tot uitkering komen. Die mensen gaan dan ook geld opzij leggen, sparen dus. En daar zijn natuurlijk ook mogelijkheden.' Van Leeuwen is er van overtuigd, dat de verzekeringsbedrijven ook op de spaarmarkt zullen gaan zitten. En dat is traditioneel het domein van de banken. In het verleden regelde de overheid die domeinen in haar structuurbeleid, een onderwerp waar de topman ook in zijn inaugurale rede nadrukkelijk op inging. Er was als het ware een schutting tussen banken en verzekeringswezen: ieder moest op zijn eigen terrein geld aantrekken. Dat is volgens de directeur verleden tijd: 'je ziet dat er in die schutting al een hele hoop gaten zitten. Banken zitten bijvoorbeeld al in verzekeringen, maar er zijn ook al verzekeraars die spaarbrieven aanbieden.' In de regering loopt nu een discussie om die schutting maar helemaal weg te halen . Dat is voorlopig door de tweede kamer verhinderd. Terecht, vindt Van Leeuwen, want een totale vermenging van banken en verzekeringswezen is in zijn visie een slechte zaak. Het zou een onoverzichtelijke situatie tot gevolg hebben, waarin wettelijk toezicht ernstig bemoeilijkt zou worden. Uiteindelijk zou zelfs de integriteit van de financiële instellingen aangetast kunnen worden. Als die schuttingen inderdaad worden afgebroken, is de kans dan niet levensgroot dat kleinere bedrijven de concurrentie niet meer aankunnen en moeten afhaken? Van Leeuwen: 'Dat denk ik ook, tenzij die kleineren zich heel duidelijk gaan specialiseren, dus bijvoorbeeld alleen maar reisverzekeringen aanbieden. Maar zeker in de branche van schadeverzekeringen zie ik die concentratietendens. Er zullen steeds minder jedrijven komen.' Van Leeuwen vindt dat in feite ook terecht, want een sanering van die branche is volgens hem broodnodig:'er zijn te veel bedrijven die verlies maken en dat kun je niet al te lang volhouden.' .«-'éé/'d.

Van Leeuwen zet zijn derde pet op. Zijn politieke loopbaan begon bij de toenmalige Christelijk Historische Unie. Hij legt even uit hoe hij daarin terecht is gekomen: 'In 1965 promoveerde ik in Rotterdam op een proefschrift over het verzekeringswezen en dat voelde ik eigenlijk als het einde van mijn wetenschappelijke werk. Maar ik vond economie een mieters vak en wilde toch met mensen daarover blijven praten. In die tijd waren er echter niet zo veel meesters en doctorandussen bij Stad Rotterdam. Ik zocht daarom naar iets anders en zo ben ik eigenlijk bij het wetenschappelijk instituut van de CHU terecht gekomen.' Van het een kwam het ander, en Van Leeuwen kwam in de politiek terecht. Tot 1980 was hij voorzitter van die CHU. Na de samensmelting in het CDA bleef hij actief en dat leidde dat jaar tot zijn verkiezing als lid van de Eerste Kamer. Van Leeuwen is in de politiek dus geen groentje. Toch heeft hij zich altijd als een 'oprechte amateur' beschouwd. 'Het kost veel tijd', legt hij uit, 'maar het is een onbetaalde baan. En ik heb het gevoel, als iets niet betaald wordt dan is het liefhebberij, dus amateurwerk.' Van de andere kant vindt het Kamerlid het enorm belangrijk, dat er zulke amateurs zijn: 'het geweldig aantrekkelijke van onze democratie is, dat er in de Eerste Kamer, gemeenteraden, partijbesturen, ook mensen uit het bedrijfsleven en universiteiten zitten. Was dat niet zo, dan kreeg je een door beroepspolitici gedicteerde wereld. En dan gebruik ik opzettelijk het woord gedicteerd, want zo'n mensen zijn dan in feite dictators.' In de Eerste Kamer bekijken 75 'amateurs' of een wet technisch nog wel goed in elkaar zit na alle veranderingen, die in de Tweede Kamer werden aangebracht. Daarnaast mag de Eerste Kamer die wet ook toetsen: kan het echt door de beugel in de visie van de 75. I n de praktijk stelt die toetsing niet veel voor. Aan van Leeuwen de vraag of dat eigenlijk wel kan: lid van de Eerste Kamer én ondernemer. De politicus ontkent niet dat er in concrete gevallen problemen kunnen ontstaan, maar gelooft niet dat er per definitie een tegenstelling is. 'Natuurlijk zijn er botsingen denkbaar', vertelt hij. 'Als er bijvoorbeeld een wet over het verzekeringswezen op tafel komt, dan kun je in een conflict of interests komen. Ik probeer me in zo'n geval altijd te distantiëren; ik doe dan dus niet aan de discussie mee.' Maör op een gegeven moment moet er toch gestemd worden? 'Inderdaad, maar dan denk ik dat het een kwestie is van redelijk vinden: als ik het niet redelijk vind, stem ik tegen. En dan kan ik zelfs van het fractiestandpunt afwijken.' Redelijk of niet, het blijft een moeilijke zaak om objectief te blijven met twee petten op. Van Leeuwen kan daar in feite geen nee op zeggen, maar ontwijkt het probleem enigszins door te zeggen dat je OR landelijk niveau niet vaak in zo'n conflictsituatie terecht zult komen. Veel erger is het volgens hem op lokaal niveau: 'er zijn massa's ondernemers die ook in de gemeenteraad zitten. Stel er komt daar een voorstel voor een tweede bakkerij in het dorp. Je zult dan maar als bakker in die gemeenteraad zitten.' Een klein steekvraagje tot slot: hoe denkt u over de studentenbetogingen tegen het beleid van Deetman? In zijn antwoord laat van Leeuwen horen dat hij het politieke taaltje aardig onder de knie heeft: 'we hebben drie dochters thuis en die studeren alle drie. In die hele discussie ben ik dus ook in de praktijk al aardig geschaafd. Maar ik ben wel ontzettend blij, dat Deetman een brief naar de Tweede Kamer heeft geschreven, waarin hij toegeeft dat er fouten zijn gemaakt en de wil toont met zijn departement zijn uiterste best te doen om dat heel snel te corrigeren.' J.C. dr. L.M. van Leeuwen 11 december 1987

L. Hilgers:

'Nijpels is behoorlijk door de mand gevallen/ 'Ik vind het optrekken van de maximumsnelheid zeer betreurenswaardig. Het is iedereen die bij het milieu betrokken is bekend, dat de uitstoot van stoffen die schadelijk zijn voor het milieu bij hogere snelheden toeneemt. Het is een fraai staaltje van woordkunst dat Nijpels dat weet te verkopen als een bijdrage aan een beter milieu. Ik vind dat hij daarmee als milieuminister behoorlijk door de mand valt. Tot nu toe had hij bij de milieubeweging enig krediet opgebouwd, maar ik denk dat hij nu in de eerste confrontatie met de harde lijn van Smit-Kroes bakzeil heeft moeten halen en dat is geen beste zaak. Zijn optreden in deze kwestie is gewoon erg zwak.' 'De kritiek op de honderd kilometer-grens is de gebrekkige controle op de naleving, terwijl ze er nu niet in slagen om aan te tonen dat de nieuwe maximumsnelheid beter gecontroleerd kan worden. Als je dat voegt bij de plannen van mevrouw Smit-Kroes om het verkeer in de Randstad beter te laten doorstromen ziet het er naar uit dat er niet echt een vermindering van de uitstoot van verzurende stoffen zal plaatsvinden. Men moet niet vergeten dat het verkeer een behoorlijke bijdrage levert aan de verzuring van ons land, ik geloof dat dat royaal twintig procent is.' 'Het afremmen van het particulier gebruik van de auto werkt alleen maar als daar- naast het ofjenbaar vervoer verbeterd wordt en daar hoor ik de minister van verkeer niet over praten. Men verwacht dat het autogebruik flink zal terug lopen als men de variabele kosten voor de automobilist fors verhoogd, maar als men daarnaast allerlei knelpunten gaat opheffen dan denk ik dat de auto in dezelfde mate 'gebruikt blijft worden als nu. Als daar een beleid tegenover staat dat het aantrekkelijker maakt om met de trein te gaan, dan zou een verhoging van autokosten wel effect sorteren. Men stelt wel het een voor maar niet het andere en dan verwacht ik er dus niets van.' 'Het beleid dat nu voorgesteld wordt is

echt tweeslachtig. Bovendien zit het naar mijn gevoel fundamenteel fout met het hele vervoers- en verkeersbeleid want het is gebaseerd op een groeiscenario. En nu mag je dat in de jaren tachtig niet eens meer ter discussie stellen, maar als je ziet dat het flink fout blijft gaan met het milieu dan vind ik dat de maatschappij zich moet durven bezinnen op haar doelstellingen. De samenleving lijkt daar op dit moment niet echt toe bereid te zijn en je kunt ook constateren dat onze regering op het ogenblik niet in staat is om die discussie aan te zwengelen. Ze willen alleen maar het geloof in die groei-economje handhaven. Discussies over een 'economie van het genoeg', zoals je die vroeger nog wel eens kon beluisteren, zijn tegenwoordig een vloek. Wij en onze regering blijven bovendien geloven in de technische mogelijkheden om de nadelige effecten van economische groei op het milieu terug te dringen. Welnu, het spijt me, maar dat positivisme kan ik niet echt opbrengen.' 'Ja, inderdaad in Amerika en Canada werkt het naleven van de maximumsnelheid van negentig kilometer wel goed. Enerzijds heeft dat denk ik te maken met een goed controlebeleid, anderzijds is dat een kwestie van presenteren. Als een overheidslichaam de publieke opinie weet te overtuigen van het nut van het begrenzen van de snelheid dan sorteert dat effect. Dat overtuigende geluid van de kant van de overheid dat ontbreekt hier, het beleid is gewoon tweeslachtig.' 'Als we hier in de regio kijken, dan wordt de weg Tilburg-Den Bosch binnen nu en zes jaar opgekrikt tot een snelweg. Dat is een weg waar zich nooit files voordoen, waar de snelheid gematigd wordt door stoplichten. Straks kunnen automobilsten met honderdtwintig of harder, bij gebrek aan controle, door een streek razen die toch al gevoelig is voor zure regen. De bossen in onze streek zijn al voor vijftig procent ten dode opgeschreven. Welk economisch goed wordt met de aanleg van die weg gediend? Dat is mij een raadsel. De uitwerking van het beleid is duide-

PARTI PRIS Loek Hilgers is als medewerlcer planning en begroting verbonden aan het bureau van de letterenfaculteit. Buiten zijn werk is hij zeer geïnteresseerd in de toestand van het milieu, met name het leven van vogels. Dat bracht hem in contact met de Brabantse Milieu Federatie (BMF). Namens die organisatie heeft hij zitting in de Landinrichtingscommissie De Hilver, die zich buigt over de herverkaveling van een gebied van 10.000 hectare in de buurt van Hilvarenbeek. Hilgers reageert op het besluit van het kabinet om de maximumsnelheid op de snelwegen op te trekken naar 120 kilometer per uur. Daarnaast plaatst hij enkele kanttekeningen bij de voornemens van Smit-Kroes en Nijpels om het particuliere autogebruik fors terug te dringen. lijk en de mooie woorden die daar door Smit-Kroes c.q. Nijpels omheen gebreid worden zijn met de beste wil van de wereld alleen maar te omschrijven als een poging om zowel God als de mammon te dienen. En het staat in de bijbel dat dat eigenlijk niet kan.' Toine Asselbergs

Bankieren in Brabant Op 11 december is de studie 'Bankieren in Brabant in de loop der eeuwen' aangeboden aan de 250-jarige Van Lanschot-bank. Het boek is tot stand gekomen onder redactie van prof. dr. H.F.J.M. van den Eerenbeemt van de KUB en vormt de uitwerking van zestien lezingen die in de eerste helft van 1987 op de Tilburgse universiteit zijn gehouden. Aan bod komen allerlei aspecten rond het geld-, krediet- en bankwezen in de regio Midden-Nederland vanaf de vroege middel-

Loek Hilgers

Rectificatie In de rubriek Parti Pris van afgelopen week is volgens geïnterviewde M . Meeus een storende fout geslopen. De bewering dat bij gedifferentieerd arbeidsvoorwaardenbeleid sterke bedrijven zouden lijden onder zwakke bedrijven bevat een omkering. Een dergelijk gedifferentieerd arbeidsvoorwaardenbeleid voorkomt juist dat zwakke bedrijven onder sterke bedrijven lijden. M . Meeus eeuwen tot nu. De auteurs hebben getracht de geschiedenis niet louter monetair te bezien maar deze te plaatsen in een breed maatschappelijk kader. Opvallende conclusie uit de bijdragen is dat de problemen van vroeger ook nu nog spelen. 'Het lijkt erop dat geld een continuüm is: een zee waarvan alleen de bovenkant via de golven de variabele factor is', aldus een persbericht. Aanleiding voor het boek is de viering van het 250-jarig bestaan van F. Van Lanschot Bankiers N.V., een bankiershuis dat sinds 1737 zetelt in 's Hertogenbosch. T.G.

K N I P T

Op de Erasmus universiteit gooit zwarte Piet op het Sinterklaasfeest geen pepernoten maar voetnoten. Elk jaar zo rond het feest van de Goedheiligman publiceert het Rotterdamse universiteitsblad QUOD NOVUM de zogenaamde Economen Top 30. Aan de hand van 150 internationale economische tijdschriften wordt een overzicht gegeven van de meest geciteerde Nederlandse economen over de periode 1982-1986. Op de allereerste plaats van de hitparade prijkt natuurlijk nog steeds Tinbergen. Opmerkelijk is dit jaar de opkomst van de Limbui^ econoom Hofetede die van niets zomaar op de tweede plaats is beland. Met stip natuurlijk. Nu is het niet zo dat Hofstede het laatste jaar zoveel meer geciteerd is dan de anderen. Hij zat totnutoe nog niet in de administratie. Op de zesde plaats staat net als vorig jaar de Tilburgse econometrist Kapteyn. Hij is de afgelo-

pen vijf jaar 54 keer geciteerd. Tinbergen werd 330 keer geciteerd. Naast Kapteyn is Verhallen de enige KUB-econoom die op de lijst voorkomt. Verhallen heeft een stipnotering: hij stijgt van 27 naar 24. De lijst kent echter een belangrijk probleem : een aantal toppers dankt veel citaten aan Nederlandse collega's en dat vertroebelt het beeld enigszins. Vriendjespolitiek is daarbij immers niet uitgesloten. De redactie van Quod Novum heeft daarom ook nog een andere lijst gepubliceerd. Op deze lijst worden alleen citaten uit het buitenland meegeteld. En ziedaar, Arie Kapteyn keldert van de zesde naar de 23e plaats en Verhallen is uit het beeld verdwenen. Opvallend is ook dat op de lijst ei^ veel economen prijken van de Erasmusuniversiteit (maar liefst 9). Het valt de redaaie van Quod Novum op dat bekende economen als Zijlstra, Duisenberg, Halberstadt, Schouten, Rutten, de Ridder, Witteveen, Douben en De Kam helemaal niet op de lijst voorkomen. Het Limburgse blad OBSERVANTreazeett alert op de economen top 30 want het heeft deze week meteen al een interview met topper Hofstede. Hofstede is allerminst een aanhanger van de adagium 'publish or perish'r'Je hoeft helemaal niet veel te schrijven om naam te maken. Het belangrijkste is dat je op het goede moment met iets belangrijks komt, dat een nieuwe weg opent in de wetenschap. En je hebt natuurlijk geluk nodig. Verder maakt het veel verschil met

welke bedoeling je een wetenschappelijk werk schrijft. Veel mensen schrijven een proefschrift om carrière te maken, maar ik schrijf omdat ik een bevlogen wetenschapper ben'. Overigens komen de citeringen die Hofstede op de tweede plaats hebben doen belanden allemaal uit het buitenland. In Nederland erkent men internationale kwaliteit blijkbaar niet zo. Wat wel nationaal erkend wordt is het TUburgse TIAS. Het HBO JOURNAAL besteedt deze maand aandacht aan de tweede fase beroepsopleidingen in Nederland. Het TIAS krijgt een pluim. Tegenover het onoverzichtelijke karakter dat de meeste tweede fase opleidingen hindert, steekt het TIAS volgens het Journaal positief af. 'In het bonte landschap van postdoctorale beroepsopleidingen is het Tüburgse instituut een eiland van overzichtelijkheid'. TIAS directeur Nol Verhagen m ^ nog eens uitleggen dat het instituut ook financieel goed draait. Tot nu toe moeten de cursussen gefinancierd worden uit de eigen bijdr^en van de cursisten en dat schijnt te lukken. In AD VALVAS komt Michiel BoUinger aan het woord. Hij is de regisseur van het theaterstuk 'Mérode', dat volgende week in Amsterdam in première gaat. Het stuk gaat over de dichter Willem de Mérode die honderd jaar geleden geboren werd. De première van het stuk vindt plaats in het kader van het congres 'Homosexuality, which homosexuality' dat volgen-

de week op de VU wordt gehouden. De Mérode was een gereformeerde schoolmeester uit het Groningse Uithuizermeeden waarvan Hans Warren onlangs schreef :'Voor sommigen is hij de christelijke dichter die problemen had met zijn homoseksualiteit, voor anderen de homoseksuele dichter die worstelde met zijn christendom'. In 1924 werd de Mérode gear, esteerd wegens 'contacten met jongens' en belandde daarvoor acht maanden in de gevangenis. Die gevangenschap werkte inspirerend voc>r zijn dichterschap. Michiel BoUinger kreeg het idee voor een stuk over de Mérode toen hij een foto van de schrijver zag met enkele padvinders erop: 'Kun je nagaan, hij was op de Veluwe gaan wonen, eenzaam. Een paar keer per jaar kwam een bevriend pastoor op bezoek en bracht dan die jongens mee. Dat moet voor de Mérode een feest geweest zijn'. Is de regisseur niet bang dat naar aanleiding van het theaterstuk er een discussie zal losbranden over het nu wel of niet overtuigd homosexueel zijn van de Mérode? Het is tenslotte erg in om toneelstukken door 'gesundes Volkempfinden' te laten verbieden. BoUinger :'De discussie over de Mérode's sexualiteit is gaande. Misschien kan het stuk een bijdrage leveren, maar we houden ons niet bezig met de sensationele kanten van de affaire'. Het zal mij benieuwen wat voor soort rabbijn of dominee nu weer opstaat. H.B.

Docent Tom Beers:

'Nieuwe Wet openbaarheid van bestuur is geen verbetering' Openheid en openbaarheid zijn van belang voor 'een goede en democratische bestuursvoering', zegt de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Sinds de invoering van die wet in 1980 heeft iedere burger dan ook het recht op openbaarma/dng van overheidsinformatie. Er is inmiddels een aantal jaren ervaring met de wet opgedaan en er heeft ook al een evaluatie van de wet plaatsgevonden. Naar aanleiding van die evaluatie heeft de regering dit jaar een nieuwe Wet openbaarheid van bestuur bij de Tweede Kamer ingediend. Deze wet moet de huidige WOB vervangen. Mr. A.A.L. (Tom) Beers, universitair docent op de Juridische Faculteit van de KUB, schreef een uitgebreid commentaar op het wetsvoorstel. Dit commentaar verscheen onlangs in boekvorm. Volgens Beers schiet het voorstel op belangrijke punten tekort en dreigt het wezenlijke veranderingen te brengen in een aantal beginselen van de huidige wet. Hoe is het met de openbaarheid van bestuur gesteld in Nederland? Heeft zeven jaar WOB voor meer openheid gezorgd en dreigt die met het nieuwe wetsvoorstel weer teruggedraaid te worden? Wat is eigenlijk het belang van openbaarheid van bestuur? Beers: 'Door het openbaar maken van informatie die bij het openbaar bestuur berust, te bevorderen, krijgt de burger de gelegenheid aan het bestuursproces deel te nemen. Door het openbaar maken van bepaalde voorstellen van beleid, wil het bestuur proberen om reacties uit te lokken zodat men de voorstellen kan aanpassen. In Nederland heeft de discussie over openbaarheid een impuls gekregen in de jaren zestig. Maar het verschijnsel heeft toch ook oudere wortels. In Zweden bestaat het al sinds de 18e eeuw. De plaats waarin die Zweedse regeling gestalte heeft gekregen is in de wet van de drukpersvrijheid. Men ziet het daar als noodzakelijke voorwaarde om op reële manier vrijheid van drukpers uit te kunnen oefenen: om je mening te kunnen vormen en te kunnen uiten moet je het informatiemateriaal hebben op basis waarvan je dat wilt doen. In de Verenigde Staten is de ofjenbaarheid in verband gebracht met het uitoefenen van het kiesrecht. Om een goed functionerend electoraat te hebben moet je een goed geïnformeerd electoraat hebben.' De WOB biedt aan iedere burger het recht een verzoek tot de overheid te richten om informatie omtrent documenten die niet gepubliceerd zijn. Weigert de overheid deze informatie vrij te geven dan kan de burger in beroep gaan bij een onafhankelijke rechter, namelijk de Afdeling Rechtspraak van de Raad van State. Deze afdeling heeft zich sinds de invoering van de wet al heel wat keren over WOB-aangelegenheden moeten uitspreken. Aldus krijgt het begrip openbaarheid handen en voeten. Journalisten spelen een belangrijke rol bij de interpretatie die de afdeling rechtspraak aan het begrip openbaarheid is gaan geven. Uit de jurisprudentie is ook gebleken dat een heel belangrijk deel van de verzoeken om overheidsinformatie vooral ingegeven is door een persoonlijk belang. De verzoeker wil de informatie b.v. omdat hij een rechterlijke procedure wil aanspannen of omdat hij een commercieel belang heeft bij openbaarmaking. Dat Is natuurlijk niet de eerste doelstelling van de wet geweest. Het ging toch meer om het bevorderen van een democratische bestuursvoering, om een publiek belang'. Tom Beers is reeds geruime tijd bezig met onderzoek op het terrein van openbaarheid

Univers

graag zien dat ook de zogenaamde 'zelfstandige bestuursorganen' onder de WOB zouden vallen. Dat zijn de organen die niet onder verantwoordelijkheid van de overheid werken maar wel een publieke bestuurstaak uitoefenen. Als voorbeeld noemt Beers de Ultkeringsraad ven/olgingsslachtoffers. Verder zit het Beers dwars dat - zo blijkt uit het wetsvoorstel - de regering de burger die een persoonlijk belang bij de informatie heeft (b.v. omdat hij in een rechterlijke procedure is verwikkeld) meer recht op openbaarmaking heeft dan degene die dat persoonlijk belang niet heeft. Bijvoorbeeld een journalist of een actiegroep zullen vaak geen persoonlijk belang hebben. Beers: 'De Afdeling Rechtspraak heeft in een beslissing uitgesproken dat als iemand niet een persoonlijk belang bij informatie heeft, zoiets nooit in zijn nadeel mag wer-

Mr. A. Beers ven bestuur. Zijn dissertatie-onderzoek betreft de openbaarheid van bestuur. Sedert 1983 verricht hij ten behoeve van het ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoek over openbaarheid van bestuur. Het commentaar op het wetsvoorstel dat nu verschenen is kwam tot stand nadat de Vaste Kamercommissie Binnenlandse Zaken in februari van dit jaar een oproep plaatste om commentaar op het voorstel te leveren. Beers: 'Ik vind het een heel positief punt dat bij behandeling van wetsvoorstellen eenieder wordt uitgenodigd om commentaar te leveren. Ik denk dat zoiets vooral belangrijk is omdat de staf die kamerleden hebben niet van die omvang is dat men echt tegenspel kan bieden aan de ambtelijke wetsopstellers. Dat is niet een gelijkwaardig spel. Met name de juridische faculteiten hebben een verantwoordelijkheid om het proces van de rechtsvorming en rechtstoepassing kritisch te volgen. Schoordijk is wat dat betreft natuurlijk een lichtend voorbeeld met zijn commentaren op het Nieuw Burgerlijk Wetboek'. Beers vindt dat het wetsvoorstel - anders dan de regering stelt - verandering brengt in een aantal beginselen van de WOB. Dat zijn geen verbeteringen ten goede. Het belangrijkste bezwaar van Beers is dat de regering de invoering van een nieuwe WOB niet heeft aangegrepen om de werking van de wet uit te breiden. Nu is het zo dat de WOB alleen van toepassing is op Ministers en bestuursorganen van provincies, gemeenten en op instellingen die direct onder verantwoordelijkheid van deze overheid vallen. Beers zou

ken. In de WOB gaat het om een publiek informatierecht. De aard van dat informatierecht ga je veranderen als je er persoonlijke belangen bij gaat betrekken.' Beers: 'Je kunt constateren dat er in de jurisprudentie een aantal belangrijke uitspraken zijn gedaan, o.a. waar het gaat om kabinetsformaties. Een eerste geval betrof de 'politieke testamenten' die demissionaire bewindslieden aan de informateur zenden. Men weigerde deze openbaar te maken. Met name het NRC Handelsblad heeft zich nogal ingespannen om die politieke testamenten al tijdens de kabinetsformatie beschikbaar te krijgen. De Afdeling Rechtspraak heeft uitgesproken dat als je moet gaan afwegen het belang van de informateur om een kabinet tot stand te brengen en het belang van de openbaarheid, dat dan het laatste belang de doorslag geeft. Deze uitspraak heeft er inmiddels toe geleid dat dergelijke politieke testamenten openbaar gemaakt worden. Een ander belangrijke uitspraak van de Afdeling Rechtspraak had betrekking op de amendementen die de CDA en W D Kamerfracties hadden ingediend op het concept-regeerakkoord van het huidige kabinet. PvdA-fractievoorzitter W i m Kok had aan minister-president Lubbers gevraagd om die amendementen aan de Kamer te verstrekken met het oog op het debat over de Regeringsverklaring. De regering heeft immers de grondwettelijke plicht om de kamer informatie die het wil hebben te verschaffen. De minister-president weigerde openbaarmaking. Vervolgens heeft

het NRC Handelsblad aan de regering om diezelfde amendementen gevraagd op grond van de W O B . Ook dit werd geweigerd. Het NRC is vervolgens naar de Voorzitter van de Afdeling Rechtspraak gestapt en deze heeft beslist dat de amendementen openbaar gemaakt moesten worden. Zo zie je dus dat wat kamerleden op grond van de Grondwet niet kregen, een krant op grond van de WOB wél kreeg. Ook aan de affaire King Kong - die uitgebreid de pers haalde zaten hele principiële kanten. De overheid stelde dat documenten van de BVD niet onder de WOB zouden vallen. De Afdeling Rechtspraak heeft gesteld dat die documenten wel degelijk onder de WOB vallen. Beers vindt dat de regering ook een verkeerd standpunt inneemt met betrekking tot de uitzonderingsgronden die de wet kent. Beers: 'Onder de huidige wet is het zo dat de uitzonderingsgronden die in de wet staan gevallen waarin geen informatie wordt verstrekt - door de overheidsorganen verplicht moeten worden toegepast. Dus als wordt geconstateerd dat informatie op iemands persoonlijke levenssfeer betrekking heeft en de overheid de afweging gemaakt heeft dat daarom volgens de wet niet gepubliceerd mag worden, staat het de overheid niet vrij om toch die informatie te verstrekken. Als je nu dat karakter gaat veranderen en gaat zeggen dat die uitzonderingsgronden van dien aard zijn dat de overheid in zo'n geval wél mag publiceren, geef je de overheid meer ruimte'. Beers heeft ook moeite met de beslistermijn van dertig dagen die in het wetsvoorstel wordt genoemd. Binnen deze termijn moet de overheid beslissen op een verzoek om informatie. In de huidige wet staat dat de overheid 'binnen een redelijke termijn' moet reageren. Beers vindt het beter om met zo'n omschrijving te werken omdat de informatie soms eerder dan dertig dagen beschikbaar moet zijn. Hij vreest dat onder de nieuwe wet de overheid eerst dertig dagen gaat zitten wachten. Beers: 'Denk bijv. aan journalisten. Als het om nieuwswaardige informatie gaat waarmee een spoedeisend publiek belang is gediend, is het van belang dat zij daar op hele korte termijn over kunnen beschikken.' De Tweede Kamer heeft inmiddels een eerste keer gesproken over het wetsvoorstel. Veel van de kritiek die Beers heeft geurt staat thans in het parlement ter discussie. De Kamer heeft ook aandacht gevraagd voor het feit dat door de bezuinigingen de WOBfunctionarissen die op de departementen werkzaam zijn dreigen te verdwijnen. Wat vindt Beers daarvan? Beers: 'Door zo'n WOB-functionaris heb je op een ministerie een aanspreekpunt. Zij vervullen een belangrijke brugfunctie. Als je het vergelijkt met de VS, daar heb je hele afdelingen die opgezet zijn om de daar geldende openbaarheidswet (Freedom of Information Act) uitte voeren. Ik vind dat wij dan met één WOB-functionaris per departement niet erg uit de band springen. Nee, dat is geen overtxxlige luxe.' Beers verricht voor het ministerie van Binnenlandse Zaken contract-onderzoek met betrekking tot openbaarheid van bestuur. Hij is in zijn commentaar vrij kritisch naar zijn geldschieter. Geeft dat geen problemen? Beers: 'Dit commentaar is in andere kwaliteit geschreven. Als wetenschapper heb ik naast de verantwoordelijkheid in het kader van mijn contract-onderzoek, ook mijn verantwoordelijkheid het proces van wetgeving kritisch te volgen.' H.B.

11 december 1987

Zoek je 'n baan oloek je 'n toekomst Als je studeert voor register accountant zal het zoeken naar of het veranderen van baan je niet moeilijk vallen. Het aanbod is omvangrijk genoeg. Dat realiseren wij ons maar al te goed. Maar wie wordt je eventuele, toekomstige w^erkgever? Een groot kantoor? Eén met internationale contacten? Een klein? Of Price Waterhouse? Wat maakt Price Waterhouse 20 uniek? Daar is o m te b e g i n n e n o n z e m u k i disciplinaire aanpak. Wij beseffen dat het vak van registeraccountant aan veranderingen onderhevig is. De louter controlerende taak schuift op en het beroep krijgt raakvlakken met terreinen als financieel beheer, automatisering, bedrijfsadviezen, belastingzaken en juridische aspecten. Wij wachten niet alleen verzoeken van de cliënt af maar komen ook zelf met suggesties. Bij ons breng je ook adviezen uit. Daar zijn o n z e geavanceerde methodieken. Bij Price Waterhouse ga je het gebruik van een Personal Computer even vanzelfsprekend vinden als nu een zakrekenmachine. Want wij benaderen onze controlerende taak anders.

Meer dan op routinematige handelingen leggen wij nadruk op analytische technieken en deskundige interpretatie. Bij ons kijk je door de cijfertjes heen.

Daar is o n z e gevarieerde cliëntenkring. Praktisch elk facet van bedrijvig Nederland is in onze cliëntenkring vertegenwoordigd. De handel, de dienstverlenende bedrijven, het

Daar zijn o n z e internationale contacten.

"^ l

Bij Price Waterhouse ontmoet je niet alleen Nederlanders. Van oorsprong zijn we Brits. En hoewel we niet voor niets Price Waterhouse Nederland heten en een nederlandse orga-1 nisatie zijn, kunnen we bogen op een achterland van 400 vestigingen in ruim 100 landen. Internationale ervaring opdoen staat vast, stagelopen in het buitenland behoort tot de mogelijkheden Bij ons staat de wereld voor je open. ^4?-^

"f/l. 7

£öi''%

verzekeringswezen, de agrarische sector, de banken, de computer-, farmaceutische en voedingsmiddelenindustrie. Daar kom je mee in aanraking. En het is beslist niet zo datje een halfjaar op één plek zit. Integendeel. Zo'n vijf a tien van

deze interessante cliënten per jaar behoren tot jouw^ pakket. Bij ons doe je'n veelzijdige ervaring op. Daar is o n z e d e s k u n d i g e begeleiding. Met een uiterst interessante praktijk als uitgangspunt rond je bij Price Waterhouse onder optimale omstandigheden je studie af. Je Avordt begeleid door een mentor die je mentaal terzijde staat. De verdere faciliteiten die we je bieden zijn beslist genereus. Het hechte teamverband en het stimulerende arbeidsklimaat stellen je in staat voor je studie te slagen. Bij ons boek je succes. M e t doctoraal bedrijfseconomie of als afgestudeerde H E A Q - e r R A b e n je >velkom. Afhankelijk van je ervaring vind je een plaats in onze organisatie. En dan kan je carrière in een stroomversnelling terecht komen. Managers van onder de dertig zijn bij ons geen uitzondering. Als je verantwoordelijkheden aankan, groei je bij Price Waterhouse snel door. Je bent intelligent genoeg om nu de telefoon te pakken en een afspraak te maken. Vraag naar mevrouw^ E. Daniels, tel. (070)-10 83 08. Zowel mannen als vrouw^en zijn w^elkom. Bij ons mik je op de toekomst.

Price Whterhouse Nederland

^P

Koninginnegracht 8, 2514 AA Den Haag Tesselschadestraat 18-22,1054 ET Amsterdam Mr. H.F de Boerlaan 64, 7411AK Deventer. Schouwburgplein 30-34, 3012 CL Rotterdam

Univers

11 december 1987

Herstructurering kunstopleidingen: Tilburg maakt kans op kunsthogeschool Minister Deetman stelt voor het beleid ten aanzien van het kun ston ­ derwijs te wijzigen. 'De huidige opleidin gen zijn te duur. Vaak laat de kwaliteit te wensen over. Dat kan anders', zegt hij Recen t onder­ zoek mondde uit in een alternatief organ isatieplan . Misschien leidt dit tot verbeterin g van onderwijs­ én beroepssituatie. In opdracht van het Ministerie van O.en W . zijn de afgelopen drie jaar een aantal onder­ zoeken gedaan die de weg voor moeten be­ reiden naar een nieuwe structuur van kunstopleidingen. H un opbouw kan en moet, volgens de minister, op bepaalde pun­ ten worden veranderd. 'Het huidige kunst­ onderwijs kost te veel geld en heeft een te laag kwaliteitsniveau. Het rendement is vaak nihil', aldus Deetman. Twee recente publi­ caties op het gebied van onderwijsonder­ zoek komen met beleidsgerichte voorstel­ len. In september 1987 verscheen de bundel: 'De samenhang onderwijs­beroepspraktijk in de sector van de beeldende kunsten'. Stu­ die naar dit onderwerp is gedaan door F. Haanstra,J. K. Koppen en J . D. Oostwoud Wijdenes, allen vert)onden aan het Centrum voor Onderwijsonderzoek van de Universi­ teit van Amsterdam. Resultaten van een an­ der gericht onderzoek verschenen in novem­ ber 1987. \n een H ogeschoolbericht werd het 'Eindrapport van de startcommissie kunstonderwijs' gepubliceerd. Dit rapport bevat een structuurvoorstel voor een kunstonderwijs­ nieuwe stijl. H et bericht, dat verscheen onder verantwoordelijkheid van de commissie­Noorman, geeft een aan­

tal suggesties die mogelijk een oplossing zijn voor het financiën­ en kwaliteitsprobleem van het huidige kunstonderwijs. Noorman pleit voor verbetering op drie fronten: con­ centratie, selectie en studieduur. Wat be­ treft de concentratie van de opleidingen stelt hij voor om aparte kunsthogescholen te vor­ men, die elk tenminste twee van de drie sec­ toren va(i het kunstonderwijs omvatten. Die drie sectoren zijn het beeldend kunstonder­ wijs, het muziekvakonderwijs en het theater­ onderwijs. Binnen die afdelingen zouden docenten­ en vakopleiding naast elkaar ver­ zorgd moeten worden, als enige studiemo­ gelijkheid. H et spreekt vanzelf dat los­ staande docentenopleidingen, zoals Te­ hatex en de M.O.­akten Tekenen en Hand­ vaardigheid, in deze nieuwe organisatie geen plaats krijgen. Zij zullen dus óf moeten verdwijnen óf zich moeten aansluiten bij een vakopleiding van een nieuwe kunsthoge­ school. Ook aan de selectieprocedures van het huidige kunstondenwijs kan, aldus Noor­ man, heel wat verbeterd worden. 'Zo zou­ den alle kunstopleidingen een oriënterende _^en selecterende vooropleiding moeten krij­ gen, zoals die voor de muziek­ en dansoplei­ dingen vaak al in samenwerking met het

'Studievoorlichting soms misleidend' Het heet studievoorlichting, maar het lijkt steeds meer op een recla­ mecampagne voor de eigen universiteit of hogeschool. Het aantrek­ ken van nieuwe studen ten is van groot belan g voor de in stellin gen want een groot deel van hun fin an cierin g is daarvan afhankelijk. 'Dat leidt tot con curren tie om de student. De betrouwbaarheid van de ' voorlichtin g staat momenteel on der druk.' Dit schrijft de 'Commissie Codes en Criteria' in haar rapport over de studievoorlichting. Zij is ingesteld door de HBO­raad, de Verenin­ ging van Samenwerkende Nederlandse Uni­ veristeiten (VSNU) en de Nederlandse Ver­ eniging van Schooldecanen (NVS). In haar rapport formuleert de commissie en­ kele codes ofwel centrale uitgangspunten. Zo stelt zij dat studievoorlichting primair ge­ richt dient te zijn op het belang van de aan­ staande student en dat het instellingsbelang op de tweede plaats komt. Ook nfX)et studie­ voorlichting waarheidsgetrouw zijn. 'Het zal nauwelijks voorkomen dat in de studievoor­ lichting pertinente onwaarheden worden verkondigd,' zo schrijft de commissie, 'maar al dan niet bewust misleidende, onvoldoen­ de gecontroleerde en eenzijdige uitspraken komen wel degelijk voor.' Het belang van de potentiële student wordt soms terzijde ge­ drongen door (vermeend) instellingsbelang. Voort)eelden die de commissie aantrof: on­ genuanceerde betoften van kansen op de ar­ beidsmarkt: uitzicht dat te gemakkelijk werd geboden op een studie in de tweede fase. Verder dient de studievoorlichting een minimum­pakket aan informatie te bieden, moet ze inhoudelijk zijn afgestemd op de be­ oogde doelgroep, tijdig worden verstrekt en

gemakkelijk beschikbaar zijn. De commissie merkt ook op dat ze in begrijpelijke taal moet zijn gesteld: 'De commissie signaleert voor­ lichtingsuitingen waarin noch het gehan­ teerde taalgebruik noch de wijze van uitleg zich leent voor adequate beeldvorming door de leerlingen.' In het rapport wordt gepleit voor oprichting door de HBO­raad en VSNU van een toet­ singsorgaan dat moet waken over de kwa­ liteit van de voorlichting en eventuele klach­ ten hierover in behandeling moet nemen. Die klachten zouden dan getoetst moeten worden aan enkele voor de hand liggende kriteria die de commissie opsomt zoals: stu­ dievoorlichting dient informatie te omvatten met betrekking tot het studeren, de studie, de 'materiele voorzieningen' (zoals studiefi­ nanciering, verzekeringen, militaire dienst en welzijn) en de studierichtingen en afstu­ deerspecialisaties aan elke instelling. R.V.H.

voortgezet onderwijs bestaat. Voor de pro­ pedeuse zou dan geen instroombeperking hoeven te gelden, voor een daarna volgen­ de diplomafase wel'. H et maximale aantal studenten dat toegelaten wordt tot de diplo­ mafase zou moeten worden vastgelegd in meerjarenafspraken tussen kunsthogescho­ len en het Ministerie van Onderwijs. Over het derde punt, herziening van de huidige in­ schrijvingsduur, zeggen Noorman c.s. het volgende: 'De H BO­wet, waaronder het kunstonderwijs valt, gaat uit van vierjarige opleidingen, waarvoor studenten zes jaar in­ geschreven kunnen staan. De wettelijke opleidingsduur moet worden veranderd: wij willen vasthouden aan de zesjarige verblijf­ tijd'. Opvallend aan de voorstellen van de startcommissie is, dat ze allemaal uitgaan van één vooronderstelling: de directe kop­ peling van kunstopleiding aan beroepsprak­ tijk. Maar in de studie van Haanstra, Koppen en Oostwoud Wijdenes wordt op verschil­ lende plaatsen het tegendeel beweerd. De onderzoekers tonen aan: 'Een belangrijk ge­ geven ontleend aan de AKT (arbeidskrach­ tentelling) van 1985 is dat van de bijna 30.000 personen die in de toegepaste en autonome beeldende beroepen werkzaam zijn, slechts 10.800 (36%) een einddiploma Algemeen Beeldend Kunstenaar bezit'. De weten­ schappers komen via o.a. enquête­ en sta­ tistisch bronnenonderzoek tot een aantal opvallende uitspraken. Eén punt van aan­ dacht was de positie van de beeldend kunst­

vakopgeleiden op de arbeidsmarkt. 'Die is al­ tijd problematisch geweest. Ondanks 35 jaar ervaring is het Sociale Zaken nooit gelukt om de vrije beeldende kunstenaar te beschrijven en de maat te nemen. Dagelijks buigt men zich over de vraag of die ene beeldende kunstenaar nu wel of niet de kunst als be­ roep uitoefent. En nog steeds heeft men het antwoord niet gevonden'. Vandaar dat werkloosheidscijfers en getallen van GAB­ ingeschrevenen met een flinke korrel zout genomen moeten worden. Voor wat betreft de opleidingen in de kunstensector rekent de minister op een for­ se beperking: er zullen in Nederland acht of negen locaties overblijven waar kunstonder­ wijs wordt verzorgd. Rekening houdend met het criterium dat een kunsthogeschool­ nieuwe stijl minstens twee van de drie oplei­ dingssectoren moet bevatten, maakt Tilburg veel kans om als toekomstige kunstonder­ wijsplaats te worden aangewezen. De stad kent immers de Academies van Bouwkunst en voor Beeldende Vorming, die samen de sector beeldend kunstonderwijs vertegen­ woordigen. De tweede groep, hetmuziek­ vakondenwijs, wordt gevormd door het Bra­ bants Conservatorium. De Dansacademie hoort tot groep drie: het theaterondenwijs. 'Maar in feite blijft het speculeren', aldus Chris Manders, directeur van de Academie voor Beeldende Vorming. 'Wat de politici uiteindelijk beslissen, is uiterst ondoorzich­ tig. Ik hoop wél dat kwalrteit erkend zal wor­ den. Politieke standpunten en statusover­ wegingen mogen geen rol gaan spelen in de uiteindelijke keuze.' L.d.B.

STUDIE VOORDEEL '88? Kun je als student aanzienlijk besparen op je ziektekostenverzekering? Ja, meestal wel, als je nog in de particuliereverzekering van je ouders zit. Een eigen SSGZ­verzekering IS even goed maar bijna altijd veel goed­ koper. Dat geldt óók als je ouders (en jij) met langer in het ziekenfonds verzekerd kunnen zijn. Maak eens een vergelijking en trekje conclusies. Particuliere verzekenngen zijn door­ gaans opzegbaar perl januari of bij premie­ verhoging. De SSGZ accepteert zondej selectie eerstejaarsstudenten jonger dan 27 jaar die zich aanmelden vóór 1 februan. Profiteer van de voordelige premie, het lage eigen risico en het soepele acceptatiebeleid! Kom by de SSGZ! P.S.: De SSGZ heeft ook een Zekerheids­ pakket: de ideale verzekenng tegen on­ gevallen, aansprakelijkheid, brand en inbraak (uitwonenden­pakket), gebundeld en dus goedkoper. Woon je nog bij je ouders?

Neem dan het Zekerheidspakket zonder brand­/inbraakdekking (thuiswonenden­ pakket). Bel 01719 ­7 03 00 of stuur de bon Tn.

r'

"I STUUR MIJ INFORMATIE OVER DE SSGZ Naam Straat Postcode/Plaats

Geboortedatum student(e) Hij/zi| studeert aar een HBO/MBO/WO­ instelling In envelop sturen aan SSGZ Antwoordnummer 10070 2200 VB Noordwtjk Geen postzegel plakken

Studenten hebben hun S b i r eigen veiTekering; SSGZ l a'^01 l

SSGZ VERZEKERT VQORSrUDENTENPRUS j Univers

iQ

■I

BOEKEN

het recente onderzoek van drie Groningse onderzoekers naar het verband tussen de hoogte van het (reële) nationale inkomen en de lengte van de soldaten. Op grond van de gevonden samenhang trachtten zij de natio'Hij moet een hoog peil bereiken in een aanlijk zitten er ook heel mooie kanten aan. Zo nale inkomens van de jaren vóór 19(X), die tal uiteenlopende richtingen en moet talenbestaat er bijvoorbeeld een controverse in de niet bekend zijn, te berekenen uit de wel beten in zich verenigen die niet vaak samen kapitaaltheorie over de meting van kapitaal, kende cijfers van de lengte van jonge manvoorljomen. Hij moet een wiskundige zijn, die in feite gaat over de coherentie van een nen. Over de toelaatbaarheid van zulke geeen historicus, een staatsman, een filosoof metafoor: kapitaal als mytische gelei. Soms volgtrekkingen heerst meningsverschil en de - in zekere mate. Hij moet begrijpen in symzien economen dit als kneedbare stopverf argumenten pro en contra worden door bolen en spreken in woorden. Hij moet het (putty) en soms als gebakken klei (clay) en Kastelein methodologisch uitgeplozen. bijzondere beschouwen in termen van het alontwerpen daarmee \tT\o\%e:ns putty-putty- Het gaat dus steeds om de vraag, hoe de argemene, en het abstracte en het concrete raen putty-clay-modeWtn. Interessant in dit gumentatie wordt gevoerd en niet om wie geken in dezelfde gedachtenvlucht. Hij moet verband zijn ook de intensieve gesprekken lijk heeft. Als vanzelfsprekend wordt een het heden bestuderen in het Ucht van het verprincipieel - beiden streven naar een zo groot die Kkimer gevoerd heeft met een elftal voor- omvangrijk deel van het boek dan ook ingeleden ter wille van de toekomst. Geen deel mogelijke objectiviteit - maar wel zeer groot. aanstaande Amerikaanse economen over ruimd voor elementaire uiteenzettingen over van de menselijke aard en de menselijke inDe economie blijft in haar resultaten noodonder andere de theorie van de rationele verargumentatieleer, formele logica en de rol en steUingen mag geheel buiten zijn gezichtszakelij kervvdjs veel verder verwijderd van het wachtingen. Veel economen zullen dit beplaats van begrippen, definities en bewerinveld liggen. Hij moet doelbewust zijn en beideaal. Als richtlijn dient doorgaans de Popschouwen als oppervlakkige journalistiek, gen. Hier vond ik vooral het hoofdstuk over langeloos tegelijk; even afstandeüjk en inteperiaanse eis van weerlegbaarheid \din theo- maar er komt vaak meer boven water dan in argumentatieleer, ook wel informele logica ger als een kunstenaar, toch soms met beide rieën, een eis waaraan de algemene theorieën de mathematische traktaten van de econogenoemd, heel leerzaam. Voorbeelden van voeten op de grond als een politicus.' Over van de economen echter niet voldoen. Het men zelf. Zo blijkt dat de kern van de discusvarianten op het thema 'onzindelijk redenedeze zeldzame combinatie van gaven dient moge bekend zijn: monetaristen, neosie niet allereerst ging over de rationele verren', zoals het ad hominem argument (niet een econoom volgens John Maynard Keynes klassieken en keynesianen vertrekken allewachtingshypothese zelf, als wel over de de bal maar de man spelen), zijn gewoon te beschikken, zo hij een meester in zijn vak maal vanuit fundamenteel verschillende (on)mogelijkheden van een sturende overleuk om te lezen. wil worden. Keynes' beroemde uitspraak figrondgedachten. Elke school presenteert een heidspolitiek. Kastelein bespreekt niet alleen Anders dan het boek van Klant is dit dus een gureert als openingsmotto respectievelijk eigen visie op de economie en confrontatie al deze recente opvattingen, maar ook een echt studieboek voor zowel studenten als doslotwoord van twee recentelijk verschenen met de empirische werkeüjkheid levert geen aantal oude debatten, omdat een econoom centen in de economische vakken en als zoboeken over filosofie en methodologie van beslissende voorkeur op voor een van de elnu eenmaal niet zonder eenflinkstuk histodanig een grote aanwinst. Er is echter nog de economie. De inzet van beide boeken is kaar beconcurrerende oriëntaties. Belangrijrische kennis kan. Tot deze oude controvereen aanzienlijk verschil. Klants boek is ook hiermee dan ook op de meest trefzekere wijke verschillen van mening omtrent de relasen hoort 'de methodenstrijd' van honderd stilistisch van hoog nivo: geen woord te veel, ze onder woorden gebracht: economie is wetie tussen micro- en macro-economie, ratijaar geleden. Dit ging tussen de theoretici geen komma te weinig. Maar het boek van tenschap, filosofie, kunst én geschiedenis. oneel gedrag en verwachtingen, het zelfreguvan de Oostenrijkse school, die aUe gedrag Kastelein wordt in hoge mate ontsierd door Het kleinste van de twee is een deeltje uit de lerend vermogen van de economie en de mowillen verklaren uit het grensnut, en de histoeen on-elegante schrijfstijl en slordige forreeks Wetenschapsfilosofie van uitgeverij gelijkheid van sturing lijken, naar het zich rische school die eerste feiten wilde verzamemuleringen (een voorbeeld: 'Om woorMartinus Nijhoff. De auteur, J.J. Klant, laat aanzien, onmogelijk besüst te kunnen len voordat men aan de theorie toekwam. denstrijd te voorkomen is het daarom nutgeldt als de belangrijkste autoriteit in Nederworden op grond van empirische toetsing. Dit debat staat ook wel bekend als deductie tig om zo helder mogelijk te definiëren', p. land op het gebied van de methodologie van De verkondiging van een nieuwe theorie is versus inductie. Een andere controverse ging 124). Een eventueel tweede, herziene, druk de economie sinds de publicatie van zijn dan ook meestal niet het resultaat van nauwover de vraag of de economie een nomothezou trouwens ook de komma's eens op de proefschrift Spelregels voor Economen gezet onderzoek, maar veeleer een wijziging tische wetenschap is, d.w.z. algemene wetgoede plaats moeten zetten. (1979). Dat was echter bedoeld voor vakgein de globale kijk op de wereld. Zo heeft de ten kan opstellen zoals de natuurwetennoten, terwijl dit recente boekje met name economie, volgens Klant, een filosofischer Luc Jeurissen schappen, dan wel een ideografische, dus ook bedoeld is voor hen die tot dusver slechts karakter dan de natuiu-kunde, doordat haar meer beschrijvende wetenschap, verwant zeer oppervlakkig in aanraking zijn gekogrondtheorieën niet weerlegbaar zijn, maar aan de geschiedschrijving. J.J. Klant, Filosofie van de economische wemen met de economische wetenschap. Aan ook, een meer 'wetenschappelijk' karakter tenschappen. Uitgeverij Martinus Nijhoff, Het aardige van Kasteleins boek is dat hij de orde komen achtereenvolgens de historiLeiden 1987, Prijs: f 19,50. dan de wijsbegeerte doordat haar specifieke zijn methodologisch betoog weet te illustresche ontwikkeling van staathuishoudkunde T.J. Kastelein, Economieën methodologie, modellen wél weerlegbaar zijn. In de econoren met uit het economisch debat gegrepen tot economische wetenschap, economie als een inleiding. Uitgeverij Wolters-Noordhoff mie wordt meer getoetst dan in de filosofie voorbeelden. Een weinig bekend voorbeeld, wetenschap, economie als filosofie en ecoGroningen 1987, Prijs: f 59,—. en meer gefilosofeerd dan in de natuurkundat bij sommigen hilariteit zal verwekken, is nomie als kunst. In bondige, somtijds de. Omdat toetsing in de economie dus veel subtiel-ironische bewoordingen weet Klant minder doorslaggevend is dan in de natuurde kern van de problematiek van elk van boVier nieuwe opleidingen bij Tl AS kunde, speek de discussie over de aannemevengenoemde onderwerpen te treffen en laat lijkheid, d^ plausibiliteit van een theorie een Het Tilburgs Instituut voor Academische ook zijn eigen standpunt niet onvermeld. doctorale cursus Marketing van start gaan. veel grotere rol. Studies, TIAS, wil in 1988 met vier nieuwe Als rode draad in het summiere overzicht Als het TIAS de vier nieuwe initiatieven inHet begrip plausibiliteit is ook een belangrijk opleidingen van start gaan. Het betreft de van de geschiedenis van de economie funderdaad kan realiseren beschikt de Tilburgdiscussiepunt in het boek van TJ. Kastelein post-doctorale cursussen Management van geert de aloude kwestie van de rechtvaardise universiteit volgend jaar over acht postEconomieën methodologie, een inleiding. In non-profit organisaties, EDP-audit, Overge prijs. De oplossing van deze kwestie blijkt doctorale opleidingen. Sinds 1986 biedt het deze discussies speelt, behalve Klant, ook de heidsaccountancy en Marketing. Het Collein de geschiedenis tussen twee uitersten heen TIAS een cursus 'Bestuurlijke Informatieaan de Tilburgse interfaculteit verbonden ge van Bestuur van de KUB heeft de univeren weer te pendelen: de rechtvaardige prijs kunde' en 'Bankwezen en Financiering'. In methodoloog Hamminga een prominente siteitsraad de machtiging gevraagd om de ontstaat op de markt in volkomen concurjanuari 1987 kwamen daar de 'Bedrijfsopleirol. Uit onderzoek naar de argumentatie in lopende zaken zo af te handelen dat de rentie en, daartegenover, hij wordt vastding' en 'Art»eid en Organisatie' bij. Die laatde neo-klassieke theorie van de internationaTIAS-opleidingen van start kunnen gaan op gesteld op grond van niet-economische, ste cursus zal binnenkort worden omgele handel en de ontwikkehng van de zogehet moment dat de financiering rond is. 'Oe sociaal-ethische criteria van maatschappelijdoopt tot 'Management, Organisatie en Pernaamde kapitaaljaargangenmodellen, conkostendekkendheid' aldus het College aan ke rechtvaardigheid. Het eerste standpunt soneel'. T.G. cludeerde hij dat de empirie slechts een gede universiteitsraad 'kan bereikt worden vergt dat de overheid zo weinig mogeUjk inringe rol speelt in de theorieën van de econoPrijs voor Frissen en Sclirijver door het ontvangen van voldoende aanloopgrijpt; het tweede dat zij dat zo veel mogemen. Statistisch econometrische onderzoesubsidie, voldoende inkomsten van lesgellijk doet, althans als de overheid geacht Voor een artikel in Maatschappij en Onderkingen blijken van vrijwel geen betekenis te den dan wel door een combinatie van deze wordt de 'gemeenschappelijke waardering' neming heeft de jonge Tilburgse wetenzijn voor de formulering en ontwikkehng twee'. (communis aestimatio) van het volk te verteschapper drs. Paul Frissen een prijs ontvanvan economische theorieën; daarentegen genwoordigen. In de moderne economie en Als éérste moet de postdoctorale opleiding gen van.de KNAW, de Koninklijke Acadezijn opvattingen omtrent de plausibiliteit econometrie wordt de 'gemeenschappelijke tot EDP-auditor van start gaan. De aanmie van Wetenschappen. Het artikel van van zowel verschillende vooronderstellingen waardering' volgens Klant zó sterk geratiovangsdatum is vastgesteld op februari 1988. Frissen werd in 1986 gepubliceerd en had de als uitkomsten van zeer groot belang. naliseerd, dat dit gepaard gaat met een expliEen EDP-auditor onderzoekt en beoordeelt recente belangstelling voor organisatieculNu is plausibiliteit uiteraard een veel zwakciete eliminatie van rechtvaardigheid. de aanpak van automatisering in bedrijf of tuur als onderwerp. Frissen (32) is universiker criterium dan weerlegbaarheid. Het Economen hebben zich altijd graag gespieinstelling, vooral wat betreft betrouwbaartair docent Bestuurskunde aan de KUB en steunt veelal op globale feitenkennis, die we geld aan de natuurkunde. Zo stelde Ricardo heid, continuïteit, beveiliging en doelmatighij bereidt een proefschrift voor over 'Orgamet levenservaring, het lezen van kranten en zijn economische wetten gelijk aan die van heid. Het TIAS denkt op twintig deelnemers nisatiecultuur en informatietechnologie in het doorkijken van eenvoudige tabellen kunde zwaartekracht. Klant is echter van mevoor deze tweejarige cursus te kunnen rekeoverheidsorganisaties'. ning dat de economie een cultuurwetenschap nen verkrijgen. En op retoriek, zoals met nen. De cursisten moeten daarvoor elk De Tilburgse hoogleraar wiskunde Prof. dr. klem naar voren gebracht door McCloskey. is waarin idealen om de wereld te verande14.500 gulden per jaar betalen. Alexander Schrijver heeft in St. Louis (USA) Denk aan de minister van financiën die de ren een rol spelen. Volstrekte waardevrijheid In april verwacht men de tewaterlating van de Lanchester Prize ontvangen voor zijn schatkist vergelijkt met de huishoudporteis daardoor uitgesloten. In de economische de opleidingen Overheidsaccountancy en boek Theory of Linear and Integer Programmonnee. Nu bedoelt McCloskey het niet nevi^etenschap is vaak sprake van een vermenBedrijfsvoering in non-profit organisaties. ming' uit 1986. De Lanchester Prize wordt gatief. Analogieën en metaforen ('vadertje ging van empirische wetenschap, metafysiOok deze twee opleidingen zouden elk twin- ' jaarlijks toegekend door de Operations Restaat') zijn nu eenmaal bepalend voor elke, ca en louter formele wetenschap. Hij acht tig deelnemers per jaar moeten trekken, die search Society of America voor 'the best dus ook wetenschappelijke, conversatie en het verschil met de natuurkunde echter niet 8500 gulden cursuskosten moeten betalen. English language publication in operations kunnen we eenvoudig niet vermijden. EigenAls laatste zal in september 1988 de postresearch'. T.G.

De onontkoombare veelzijdigheid van de economie

Univers

11 december 1987

MEMO

DSW DIENST STUDENTEN WELZUN [ OpMiingstijden InformatiecentTum j (gabouw N, kamar 24) maandag 13.00-15.00 uur dinsdag t/m woensdagi 1.00-15.00 uur vrijdag 11.00-13.00 uur Informatie en afspraken met de dekane: in het Infofmatiecentrum óf telefonisch, te). 662211. Buro Welzijn (studie- en beroepskeuze adviseur, psychologen, medewerker vorming en welzijn): te). 662218. Buro Studentenarts: tel.662116. SurinaantM studenten Op 28 augustus jl. werd aan de Tweede Kamer meegedeeld dat er een regeling getroffen zou wofden voor Surinaamse studenten weke ate gevolg van de deviezenstop in financiële moeilijkheden waren komen te verkeren. De uitvoering van de maatregel werd opgedragen aan deC.D.S. Na het bekend worden van deze maatregel heeft zich een groot aantal Surinaamse studenten gemeld bij de CD. S. Tot op heden heeft niemand van hen echter een toelage ontvangen. Omdat het in verband met de gedane toezeggingen en daardoor gewekte verwachtingen onaanvaardbaar is dat de uitvoering van de maatregel nog langer op zrch laat wachten hebben de studentendekanen er bij de direktie van de CD.S. op aangedrongen haast te maken met de uitvoering. Tevens B verzocht de betreffende Surinaamse studenten zo spoedig mogelijk persoonlijk schrrftelijk op de

Menu PERIODE 14 T/ M 18 DECBWBER MAANDAG 14.'12 heldere setóer Fjsoep - kippecfèmesoep ^ a k t b a l - gepaneerd speklap^ uiensaus atxjqvie è la crème - kapucijners a«da|^3^(roketten of gekookte aardapp^n Veg.: tahoe - uiensaus - kapucijnws aardappeSvoketten DINSDAG 15/12 uiensoep - schotse boeresoep 2 stokjes saté nrwt pindasausgfO«itwi tjap tjoy - g a k k e n rijst beeffburger - kodrafai - gekookte aardVeg.: saté - groenten ^ ^oy - riistseroendeng WOÖiSDAG 16/12 enwtensoep - bouitonso^ famburger - rod)«f - pepersaus spercieboon^ - chmese kooteaiade patates frites of gekookte aardapp^n Veg.: sojaburger - ^jercieboonljes kootstóde - frites DONDERDAG 17/12 vissoep - hödere kipkervelso^ spaghetti bcrfognese konAommw - worteisaiade rocricw(»st - y i e « ^ stan^jpot - vieesius Veg.: soesje met ka^/tahoe ra^xrt stamppot- boerekool VRUDAG 18/12 tomaten^o«»t8soep - heldere champi^«>nso^ kip grand mere k^]ei|auwroi in besiag - hoSandaise worteltjes gekookte aardappeten Veg.: frfak stóerij - grand rtïèfe Vr^dagmkktag 18/12 s het restaurant vanaf 14.00 uur gesloten.

hoogte te brengen van de ontstane vertraging en de wijze waarop en wanneer de aanvragen zullen worden gedaan.

Studentem VITE ORGANISEERT PARUS^TUDIE-REIS Van 10t/m 17april 1988 organiseert VITE een studiereis naar Parijs. Er zullen verschillende nationale en internationale instellingen bezocht worden o.a.: E.S.A; deSortXMine; U.N.E.S.C.O.; Nina Ricci; de Assemblee Nationale; O.E.S.O.; de Fondation Nationale de Sciences politKfues; de Banque de Neufliz, Schlumberger, Mallet etc. De kosten voor deze reis bedragen / 375, — inclusief heen- en terugreis, kagies en ontbijt. Men kan zich voor deze reis inschrijven tot 15 januari. Voor verdere informatie en inschrijving kan men terecht op de VITEkamer, gebouw O, kamer 71. Telefoon: 013-662722. OPROEP De vereniging van juristen voor de vrede vraagt uw aandacht voor het volgende. Op inrtiatief van het Intematwnaal Peace Bureau is een oproep opgesteld van juristen, gericht op het tot stand brengen van een vertxxl van atoomwapens. Het ligt in de bedoeling dat deze oproep, voorzien van de handtekening van zoveel mogelijk juristen, aan de Verenigde Naties zal worden aangeboden. Deze oproep werd reeds gepubiceerd in het Advocatenblad van 17 juli 1987 (blz.321) en het Nederiands Juristenblad van8augustus19e7 (blz.918). Hetisvan het grootste belang dat deze oproep krachtig wordt ondersteund. Wilt u uw handtekening plaatsen dan kunt u terecht in de glazen hal (richting aula). Daar virxJt u de verklaring van New Yori< van 31 augustus 1987, die aan het eind van de 'International Conference on Nuclear Weapons and International Law' werd aanvaard, plus de handtekeningenlijst in een blauw kader.

opdeTEV-kamer078liggen. Daar is hij, alleen voor econometristen II gratis op te halen. S.v.p. slechts één per persoon; anders hebben collega-econometristen er geen. INTERNATIONAAL KAMP Zin om volgend jaar zomer met een stel Nederlandse kinderen (11-15jaar) naar een internationaal kamp te gaan? Of een uitwisseling met een ander land te organiseren? Naar landen zoals Canada, Costa Ricav Duitsland, India, Japan, Roemenië, Scandinavië of de V.S.? De kosten zijn gering: Slechts f 85,contributie en zakgekj in het land van bestemming. Mie voorbereidingskosten en jouw reiskosten (afhankelijk van de reisafstand kan een eigen bijdrage worden gevraagd) worden in principe door de ouders van de kinderen betaald. Belangstelling en ben je minimaal 217 Vraag dan informatie aan bij S. Arts, telefoon 013-683283. Haast je, voor 1 januari 1988 dient aanmelding te geschieden.

Sportnieuws^

ligt in het centrum van het dorp zodat je alles bij de hand hebt. De reis naar Mallnitz kost voor beginners / 584,— en voor gevorderden f 642, — . Hiervoor krijg je vervoer per luxe touringcar met bar, video en toilet, hotel op basis van h.p.,liftkaartvoor7 dagen. De huur van ski's en schoenen kost + / 75,— en lessen ± f 100,-. Mallnitz, de gezelligste wintersportreis van de KUB. Judo en Jitsu rooster tweede semester Maandag Jiu Jitsu nivo 1 Judo nivo 1/2 Dinsdag Judo nivo 3 Jiu Jitsu nivo 2 Woensdag: Judo nivo 1 Jiu Jitsu nivo 1 Donderdag: Jiu Jitsu nivo 3 Judo nivo 2 Vrijdag: Jiu Jitsu nivo 2

17.45-18.45 uur 19.00-20.15 uur 17.00-18.00 uur 18.00-19.00 uur 20.45-22.00 uur 22.00-23.00 uur 16.00-17.00 uur 17.00-18.00 uur 15.00-16.00 uur

SPORTCENTRUM Wintersportreizen via de KUB

In voorgaande jaren organiseerde het Sportcentrum wintersportreizen en windsurfkampen in Oostenrijk en Frankrijk. In de loop der jaren zijn er vanuit de studenten vele verzoeken gekomen voor uitbreiding van het sportreizenaanbod. Dit ging de organ'isatiecapaciteit van het Sportcentrum echter te boven en deze uitiDrekiing zou te veel in de touroperatorsfeer komen te liggen. Om niet uitgeleverd te worden aan commerciële touroperators is er kontakt gezocht met de Hogeschool voor Toerisme en Verkeer, v/h NWIT, welke als onderwijsprojekt een eigen reisbureau heeft. In samenwerking met Rob Pauel, sportdocent van het Sportcentrum KU B is er een aktief en attraktief reisprogramma opgesteld, met zeer interessante reisbestemmingen. Op 29 januari vertrekken er 2 studentenCOC. TILBURG groepen naar respectievelijk Mallnitz in Oostenrijk en Brüneck in Italië. Ondanks de toegenomen tolerantie ten Mallnrtz, jaariijks het vaste reisdoel van aanzien van homosexualiteit, is het voor het KU B-Sportcentrum, is gelegen op velen nog altijd een lastig gesprekson1200 meter. Het is een gezellig dorpje derwerp. met uitstekende après ski mogelijkheHet COC-Tilburg start binnenkort weer den. met een praatgroep voor mensen die Mallnitz beschikt over 2 skigebieden te eens over (hun) homosexualiteit willen weten de Hausleralm (1800 m.-1200 m.) praten. Voor nadere informatie kun je en de Ankogel (2750 m.-1200 m.). Het bellen naar350579 (Paul) en681252(vrazijn beide aantrekkelijke gebieden waargen naar Mare). bij de afdalingen op de Ankogel zeer gevarieerd en spectaculair zijn en tot één CIRKEL van de nnooiste van Oostenrijk gerekend Ciri^el nummer 2 van jaargang 10 is afge- worden. Je wordt ondergebracht in Hotel Bellelopen woensdag naar de drukker gevue en verblijft op 2-persoonskamers albracht. Waarschijnlijk dus zal hij daarom len met douche/bad en toilet. Het hotel vanaf ergens middenin komende week KINDEROPVANG Kort geleder is door een van de fracties in de U niversiteitsraad opnieuw de wens geuit om tot een zelfstandige kinderopvang aan de KUB te komen. Het is nu zaak om te bezien of de behoefte onder ouders die aan de KUB studeren of werken inderdaad groot genoeg is voor een eigen voorziening. In vertiand hiermee wil de Emancipatiecommissie een peiling houden onder (toekomstige) ouders van kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar, die behoefte (zullen) hebben aan kinderopvang. U kunt deze belangstelling kenbaar maken via de invulling van onderstaand strookje. Naam: (toekomstige ouder van)

j/m/nn m/j/nn

Inschiffpfocadure tweede semester voor de takken van sport in cursusverfoand Voor de volgende takken van sport dient men zich opnieuw in te schrijven voor het tweede semester: Jazz-gymnastiek; Tennis Nivo 3 en 4; Badminton Nivo 2 en 3; Jiu Jitsu Nivo 3; Judo Nivo 3; Squash Nivo 3; Konditietraining m. gewichten Nivo 3. Inschrijffonnulieren zijn vanaf maandag 18 januari 1988 op het Sportcentmm te veri<rijgen vanaf 12.00 uur. Het inleveren van deze forniulieren kan alleen op vastgestelde tijdstippen t.w. Maandag 18jan. 12.00-14.00 uur Dinsdag 19ian. 17.00-18.00 uur Woensdag 20 jan. 17.00-18.00 uur Donderdag 21 jan. 17.00-18.00 uur Op de laatste drie tijden kunnen ook de formulieren voor de interne competitie ingeleverd worden. Inschrijving sluit op donderdag 21 januari 1988 om 18.00 uur. Publikatie van de groepsindelingen volgen op maandag 25 januari 1988 om 12.00 uur. De lessen in cursusvert)and starten dan op maandag 2 februari 1988. Overige lessen starten . reeds op maandag 11 januan 1988. Attentie: Voor tennis nivo 3-4 en 5 is er van maandag 11 januari t/m vrijdag 29 januari 1988 toss-tennis georganiseerd. Irh fomatie hierover kun je krijgen bij je docent. PENORAGON Gepidae De txjwiingavond vorige week donderdag IS een grandkxss succes geworden. De 'strikes' en kogels waren weer eens niet te tellen. Gelukkig kunnen we beter volleytiallen dan bowlen. De dames zelfs wat beter dan de heren gezien de stand in de competitie. Hoewel het bij de herenteams steeds beter gaat draaien. Nieuwe mensen blijven dus van harte welkom. Kom eens meetrainen om zo GepkJae beter te leren kennen. De competftieteams spelen in de derde tot en met de eerste klasse. Als je wil leren volley ballen e er een speciale beginnerscursus. Dus wat let je nog om bij de gezelligste volleyljalvereniging te gaan sporten. Wil je meer info bel Martin Sanders 013-360351. Tafeltennis

wenst kind(eren) te plaatsen op eigen kinderopvang aan de KUB, indien deze gerealiseerd zou worden

ja/nee

Mijn kind(eren) is/zijn nu geplaatst op de Wip-Wap

ja/nee

Commentaar: U kunt het strookje sturen naar of afleveren bij Iris Sliedrecht, Griffie, kamer B1109. U kunt ook bellen naar haar, tst. 2131, of naar Hanneke de Bode, Kamer A105, tst. 2689. Belangstellenden worden nader geïnformeerd. '^^_^

Tafeltennisclub T.T.V. Hyperion is op zoek naar nieuwe leden, die eventueel graag competitie willen spelen, (nivo is niet belangrijk, er is voor elk wat wils). De nieuwe competitie start 25 januari. Heb jij belangstelling, neem dan contact op met Han Leppers, tel. 013-356474.

VRUDAG 11 DECEMBER anecitta, 20.00 uur: 'Betty Blue'. R ^ « : Jaan-Jact^jes Beinebc. (t/nr» 16/12K anecittt, 22.00 uur. 'Crazy love'. Regie: DomWque Defuddere. (t/m 16/127. Universitett, 16.15 uur, aula: AfscheWscolte^ Prof. Dr. H.P.M. Adri-

iB

Universitert, 14.15 uur, aula: Promotie ir. T.M. Doup. Titet proefschrift: 'Sin^jfical afgorithms on the sknplotope'. Schouwburg, 2 0 . ^ uur, studio: Teo Jofeg en Lucia Meeuwsen in 'Het Konserf. Schouwburg, 20.00 uur: F%nhuts: 'A hora da estrete'. R e ^ : Suiana Amaral. (I/m 16/12). Schouwburg, 22.15 uur: Fftnhuts: 'Nadzor*. R e ^ : Wie^ow Saniewski. (t/m 16/12). ZATERDAG 12 DECEMBER Noorderflgt, 22.00 uur: Bfues 'n trouble -(- The hot Biuez Band. MAANDAG 14 DECEMBER d o f : B u r ^ i j c B-{tóntamen) orrrt. Paradox, 21.30 uur: Kiarkietmuziek uitBrö)ant DINSDAG 15 DECeWBER Srchouwburg, 20.'® uur, studio: Toranspeters met 'Yvonne'. WOENSDAG 16 DECEMBER Schouwburgkaffee, 20.45 uur: 'De Avonden' met Henk Romein Meijer. Org. Leopcrfdsöchting. Schouwburs, 20.15 uur: Malpertuis met'Oe getemde feeks'. Schouwburg, 14.30 uur: Fiimhuts: 'Stormbo/. Regie: H. Safran. DONDERDAG 17 DECEMBER Olof: Zwart-wrt-siot-feest. Paradox, 22.0O'uur: Bffly Brooks Kwartet.

Schouwburg, 20.00 uur: Fiknhuis:

'Permeke'. Regie: Henri Storck. (t/m 18/12). VRUDAG 18 DECeVIBER UnhrarsHeit, 14.15 uur, aula: Pron»tie Drs. J.C.R.M. Verhuist. Titel proefschrift: "Weerstand bg psychotherap«'. Universiteit, 16.15 uur, aula: Promotie Mevr. Mr. M.J.H.A. Ujtón. Titel proefschrift: 'Het burgeriipc proces in stad en Meierij van 's-Herto^nbosch 1530-1811'. Schouwburg, 20.15 uur. Het Brabarrts Orkest en Scapino BaHet brwigen 'De Notekraker' van Tsjaikovskj.

Hart van Brai>antk)op '88 De Hart van Brabantloopcommissie-'88 zoekt nog enkele leden lU De Hart van BrabantkxDp, een estafette over 100 km. (15 etappes), zal komend jaar waarschijnlijk op 1 oktober plaatsvinden. Dit is tevens het eerste lustrum. Aan het evenement doen naar verwachting 110O mensen mee; dit vereist natuuriijk een flinke organisatie. Mocht je tijd en zin hebben om mee te helpen of wat nadere informatie willen, bel dan Marieen Verbruggen (633478) of Rob Klaver (431832). Je kunt natuuriijk ook even contact opnemen met Pendragon (663012).

11 december 1987

^

^

DEVONK

Klarinetmuziek uit Brabant Maandag 14 december vanaf 21.30 uur presenteert De Vonk een programma met hedendaagse klarinetmuziek uit Brabant in zaal Paradox, Willem ll-straat 24 te Tilburg. Dit programma van eigentijdse klarinetmuziek Is onststaan op initiatief van de uit l-filvarenbeek afkomstige klarinettist Wim van der Maas. Hij Is bovendien de tselangrijkste solist op deze avond. Van der Maas studeert momenteel aan het Brabants Conservatorium bij Walter Boeykens. Bij de uitvoering van deze Brabantse klarinetmuziek wordt Van der Maas bijgestaan door de pianisten Erik Soelen en Fons Mommers en zijn studiegenote Trix de Jong. Uitgevoerd worden werken voor één of meerdere klarinetten en plano van Kees Schoonenbeek, Fons Mommers en Wim van der Maas zelf. Tevens staan er twee klarinetsolo's op het programma, gecomponeerd door Frank Grijns en CeesvandeVen. Electro-instrumentaal van karakter is de compositie van Joost van de Goor voor klarinet en tape.

'T HEKS

Het eerste boek van Schmoll Op 15 december om 21.00 uur brengt 't Heks een zeer bijzondere theaterproduktle van de Antwerpse groep Teatertentog. In 1986 startten zij een projekt dat uiteindelijk resulteerde In Het Eerste Boek van Schmoll een bewerking van gedichten van Paul van Ostaljen, Belgisch meest virtuoze taaigoochelaar. Tentog In België op dit ogenblik volop In the picture met een groots totaaltheaterprojekt In samenwerking met patiënten van een Centrum voor Readaptatle, heeft een grote reputatie opgebouwd met haar literaire voorstellingen.

STADSSCHOUWBURG

'Yvonne' van Gombrowicz Op dinsdag 15 december gaat In de Studiozaal van de Stadsschouwburg om 20.45 u. 'Yvonne' in première, gespeeld door de Teatergroep Torenspelers Tilburg. De Torenspelers brengen al heel wat jaren een voor amateurtoneel wat eigenzinnig repertoire in Brabant en daarbuiten. 'Yvonne' is het eerste toneelstuk van de Poose auteur Gombrowicz, geschreven in 1935. Dit bizarre sprookje speelt zich af aan een fiktlef hof, waar de kroonprins in aanraking komt met Yvonne. Ze is een zwijgzaam meisje en haar hele voorkomen valt uit de toon bij de hofhouding. Om zijn omgeving te provoceren vraagt de prins Yvonne ten huwelijk. Binnen de kortst mogelijke tijd is de orde verstoord en Is iedereen van slag. Gedragingen die strijdig zijn met de normale gang van zaken vormen een bedreiging en zijn angstaanjagend voor mensen die graag vastigheid en orde willen. Yvonne vormt zo'n bedreiging en dat deze uit de weg geruimd moet worden is vanzelfsprekend en even vanzelfsprekend Is het dat daaraan niemand schuld wenst te hebben. De regie Is in handen van Fell Berenbroek. De volgende voorstelling is te zien op vrijdag 18 december, om 20.30 u. in het Toneelcentrum BCA, Ringbaan Oost 8, Tilburg. STADSSCHOUWBURG

Henk Romijn Meijer Op woensdag 16novembera.s. beleeft de door de Stichting J. H. Leopold georganiseerde literaire cyclus 'De Avonden'

zijn vierde aflevering in het Kaffee van de Schouwburg Tilburg. Om 20.45 zal daar Henk Romijn Meijer, schrijver van o.a. de succesvolle roman 'Mijn naam is Garrigue' (1983) en de verhalenbundel 'Een blauwe golf aan de kust (jazzherinneringen)' (1986), aantreden. Deze decemberontmoeting staat hiermee In een schril contrast tot de In november georganiseerde debutantenavond; Het is ruim 33 jaar geleden dat Henk Romijn Meijer voor zijn debuutbundel 'Consternatie' (die pas in 1956 in druk verscheen) de Reina Prinsen Geerligs-prijs 1954 werd toegekend. Al verschenen er sindsdien een zeventiental werken, het snelle publiekssucces, dat andere illustere Reina Prinsen Geerligsprijswinnaars als Gerard Reve, Harry Mullsch en Remco Campert ten deel viel, heeft hij tot aan het verschijnen van 'Mijn naam is Garrigue' In 1983 nooit gekend. 'Omdat hij al zo'n dertig jaar met geen enkele mode meeloopt' volgens een criticus in het dagblad Trouw: "Weric dat steeds wars is van effectbejag en bombarie.'

NOORDERLIGT

Blues 'n trouble Aanvang 22.00 uur. Zaal open 21.00 uur. Entree f 12,50. Voorverkoop f 10,-. De Britten hebben een naam hoog te houden als het gaat om blanke blues en rhythm & blues. Een van deze hoogtepunten is momenteel Blues 'n Trouble uit Schotland. De legendariese B.B. King omschreef hen als 'the best white bluesband around' en zij deden dan ook een konsert met hem. Robert Cray en lan Stewart (de zesde Rolling Stone) deden mee aan de tweede elpee 'No Minor Keys' die het zo goed deed dat de elpee nu wereldwijd Is uitgebracht. Driekwart van het jaar zijn de vriendelijke Schotten op tournee langs het Europese clubcircuit. Een sterk punt van Blues 'n Trouble zijn de eigen composities die bij optredens worden gecombineerd met covers van grootheden als Elmore James, Otis Rush en Junior Parker. Blues 'n Trouble Is warm en intiem, snel en stevig.

WILDSPECIALITEITEN Ter introductie bereiden wij een verfijnd WILDMENU (6 gangen)

Prijs o ^Q per couvert J ^ " j " Restaurant

DEN SCHOUT

Oranjestraat 5 (tussen Paleisring en Emmastraat) Tilburg - Tel. 013-434512/674394 (Donderdag rustdag)

Danswerkplaatsencircuit

Malpertuis

Opnieuw 'De Getemde Feeks' Voor de tweede keer dit seizoen komt Malpertuis met dit stuk van Shakespeare naar Tilburg en wel op woensdag 16 december om 20.15 uur. De voorstelling werd uitgeroepen tot een van de meest interessante en spraakmakendste voorstellingen van het vorig seizoen door de jury van het Theater Festival In Amsterdam dat eind augustus en begin september plaats vond. Wat maakt deze 'Getemde Feeks' zo aantrekkelijk? Allereerst is de jonge regisseur Dirk Tanghe er in geslaagd om er een uitermate komische voorstelling van te maken. Op subtiele manier weet hij in elke handeling die de acteurs verrichten een komisch tintje mee te geven. De acteurs voelen zich er wonderwel bij op hun gemak, gezien de overtuiging waarmee ze spelen. Ze maken van De Feeks een klucht, die uitermate consequent wordt uitgespeeld. Tanghe heeft als moderne regisseur de eindnronoloog waarin Katherina zk;h on-

Zaterdag 12 december 21.00 uur. Het Werkplaatscircuit, een initiatief van Dansend Hart (Utrecht), Het Danshuis (Tilburg) en Perron 2 (Amsterdam) en nu ook Studio Al Porto (Rotterdam) is maandelijks te gast in T HEKS. Deze maand op zaterdag 12 december om 21.00 uur. Solo Is een voorstudie van een avondvullend dansstuk dat In 1988 wordt uitgebracht. Marjolein van Nieuwkerk heeft een gedeelte van het nog 'ruwe' dansmateriaal in de vorm van een solo gezet. Het gaat over privémomenten en het (denkbeeldig) aanwezig zijn van een tweede persoon. De muziek is van John Cage, de fotografie van Thomas de Kat Angelino. In Brazilië leven weeskinderen aan het strand. Om te overleven vormen zij groepen, waarin zich op een halfvotwassen manier de machtsprincipes van deze echte wereld weerspiegelen. De titel this worid geeft de toeschouvi^er beelden en indrukken waarop hij zelf kan associëren. Choreografie: Rita Blunck en Maxine Railton, die samen met Alette Doggenaar en Vanessa Phaff ook het stuk dansen. De muziek is van Marq Lativ Krowwoth. Van Sybrig Dokter en Benno Voorham is een p>roduktie van Dansend Hart. Kenmerkende begrippen zijn vaart, vallen, stoppen. Het afbakenen en definiëren van de ruimte door de beweging. Het momentum van de val onderbroken door een volgende impuls. De muziek is van Pierre Favre en Collin Walcott.

Betaald matseren

A Coons Carnival

Naast onze è la carte-gerechten serveren wij een keur van

il

'THEKS

STADSSCHOUWBURG

STADSSCHOUWBURG

CULINAIR WILDFESTIVAL

derworpen verklaart aan haar man als vorst en heerser over vrouwen geschrapt. Tanghe zet alle personages karikaturaal neer, alsof ze zo weggelopen zijn uit een modem stripvertiaal. Bijna net zo belangrijk als de monologen is de muziek. Met behulp van die muziek - o.a. uit de Barbier van Sevilla van Rossini - worden de gekste fratsen uitgehaakJ, waarbij de woordloze ruzie aan het einde wel het meest absurde onderdeel is.

Schouwburg Tilburg biedt de mogelijkheid om de bijzondere theaterproduktie 'De laatste dagen van Clover Fields of A Coons Carnivar van theatergroep De Nieuw Amsterdam te gaan zien in de Stadsschouwburg van Antwerpen. U betaalt alleen de toegangskaart en de Schouwburg verzorgt het vervoer. Dinsdag 15 december. Vertrek aan de schouwburg om 18.30 uur. De Nieuw Amsterdam Is het eerste professionele, multiculturele theatergezelschap in Nederland. 'De laatste dagen van (ilover Fields' speelt in Zuid-Afrika, waar een blank en een zwart gezelschap elkaar op leven en dood beconcurreren. De clown BoetI Is een halfbloed. Daarom weet hij niet in welk circus hij thuishoort, het blanke of het zwarte. Deze familievoorstelling met veel muziek, dans en circusacts toont niet de clown In de mens, maar de mens In de clown. De spelersgroep bestaat uit zevenenveertig mensen waaronder Bill van Dijk (Nederland), Marian Rolle (Amerika), T-Bone Wilson (Guyana), Alkla Neslo (België), en Otto Sterman (Nederland). Regisseurs van dit theaterspektakel zijn

Voor f },— vult a onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) btj de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie.

Vergeel niet ook naam en adres in te vullen. Rufus Collins en Henk Tjon. Belden zijn oprichters en artistiek leiders van theatergroep De Nieuw Amsterdam. Henk Tjon is afkomstig uit Suriname en werkte de afgelopen vier jaar afwisselend in het Cariblsch gebied en in Nederiand als regisseur. Samen met Rufus Collins regisseerde hij o.a. 'The Kingdom' van Robert Robertson en 'De Negers' van Jean Genet. Rufus Collins is geboren in de Verenigde Staten. Als regisseur werkte hij in diverse continenten als Australië, Azië en Europa. In een Interview in 'De Tijd' zegt Collins over theatergroep Nieuw Amsterdam en deze produktie: 'Met ons gezelschap dat vanaf volgend jaar structurele subsidie krijgt van WVC proberen we een beeld te geven van de riten en rituelen van mensen uit andere landen. We gaan theater maken met net zoveel kleuren als je In de Kalverstraat kunt zien en met mensen die de wereld niet verdelen in Naam: huidskleuren en politieke blokken. We moeten opboksen tegen het misverAdres: stand dat zoiets het stempel krijgt van 'zwart theater'.

X

:

(Tel.:.

_L

11 december 1987

ACHTERKLAP gelooft in een 'nieuwe formule', waarin met een vaste groep van zo'n vijfentwintig zangers kwaliteit geleverd kan worden. 'En als je kwaliteit hebt, dan trekje ook weer nieuwe mensen aan', aldus de overtuiging van Rietveld. Nog deze maand zullen de gezamenlijke koorleden een beslissing nemen. J.C.

Toontje lager? Sinds vijf jaar heeft onze universiteit een heus eigen zangl<oor. Opgericht tijdens het vorige KUBlustrum, wist een groep enthousiaste studenten en personeelsleden zich al vrij snel naar een aardig niveau op te werken. Voor het gemiddelde amateurkoor hoefden zij niet onder te doen, wat ieder jaar op de plechtige dièsviering te beluisteren viel. Maar dat is blijkbaar verleden tijd. De zanggroep is enigszins in het slop geraakt. Van een officiële lijst van veertig mensen laten zich er slechts twintig regelmatig zien op de repetities. En ook deze vaste kem is niet meer zo vast, want het ledenverloop is erg groot. Dit jaar liepen niet minder dan tien getrouwen weg. In een brief legt koorvoorzitter Jan Rietveld de situatie aan de leden voor. Volgens hem kan het niet langer zo. 'We zitten momenteel op een punt, waarop er een beleidsbeslissing moet worden genomen, om te voorkomen dat we in de versukkeling geraken', zo schrijft hij. En hij gooit er meteen drie wegen tegenaan, die men zou kunnen inslaan. Terugkeren naar het niveau van vroeger ziet de voorzitter als de

IVO positief over Nicaragua-project Het KUB-koor beste weg om het koor nieuw leven in te blazen. Maar dat zou wel betekenen dat er meer gerepeteerd moet worden: niet meer één keer, zoals nu gebeurt, maar twee keer in de week. En Rietveld sluit in dit scenario zelfs het inhuren van professionele hulp niet urt. 'Maar we kunnen ook', aldus de brief, 'streven naar een stabilisatie'. Doorgaan op de weg van nu dus. Of de leden daarvoor de nodige discipline kunnen opbrengen, is voor Rietveld nog maar de vraag. In het ergste ge-

Het kerkhof Begraafplaatsen oefenen een bijzoiKlere aantrekkingskracht op mensen uit. Het is of waar gebeurde verhalen er voor het opscheppen Uggen zonder dat je er bij kunt. Begraafplaatsen verbinden heden en verleden van een stad of dorp. Wie iets van ^ n vreemde lokatie in een ver land wil opsnuiven, doet er goed aan behalve de horeca- de b^raafsektor ter plaatse te bezoeken. Op de dodenakker neem je kermis van de meest voorkomende familienamen, van de samenstdling van de gezinnen, van godsdienstige gebruiken en devotks, soms van meEBehjke drama's. Niet voor nkts horen begraafplaatsen tot de belangrijkste vindplaatsen voor archeologen. Tilburgse kerkhoven herbergen Tüburgse familienamen, Til-

Univers

val moet geconcludeerd worden, 'dat we in een vicieuze cirkel zitten waar we niet meer uitkomen, zodat het beter is het koor te ontbinden', aldus het derde alternatief. Moet het universiteitskoor een toontje lager gaan zingen? Rietveld ziet de zaak niet zo somber als je uit de brief zou opmaken. 'In die brief geef ik enkel een aantal mogelijke wegen aan', zo legt hij uit, 'maar ik ben zelf niet zo pessimistisch. Ik denk niet dat het koor met opheffing bedreigd wordt'. De voorzitter

Het Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken, IVO, velt een positief oordeel over een opleidingsproject voor beroepskrachten in Nicaragua. In de onlangs verschenen studie 'Vorming en Landbouwontwikkeling in Nicaragua, theorie en praktijk 1981-1986' heeft het IVO de resultaten onderzocht die zijn geboekt bij de sociaal-economische opleiding van beroepskrachten werkzaam op de middenniveau's van de agrarische sector in Midden-Amerika en en het Caraibisch gebied. De betreffende opleiding in Nicaragua gaat uit van een intensieve wisselwerking tussen theorie en praktijk. . (,_j_

ANSICHTEN burgse gebruiken, Tilburgse devotie's en Tilburgse drama's. Er zijn n ^ e n rooms-kathdieke b^raa^slaatsen tegenover één algemene annex islamitische be^raa^daats ver buiten het centrum aan de Hoflaan, één algemene annex protestantse buiten de bebouwde kom aan de Gilzerbaan, en één kleine istaelitische begraafplaats in het bos verscholen vlakbij de universiteit, waar de Bredasebaan en de Baronielaan samenkomen. Naar de kathdieke kerkhoven hoefje niet te zoeken. Ze staan nadrukkeüjk langs de hoofdstraten van de stad, gesekondeerd door soms reusachtige heiligen- en engelenbeelden, als om geüjk- en andersdenkenden toch vooral te wijzen op roomsheid van wie er Ugt. Het bekendst is ongetwijfeld het kerkhof binnenstad aan de Bredaseweg, dat je tussen twee E n ^ e n des Oordeds door betreedt. Het doet hier en daar denken aan begraafplaatsen in zuidelijke contreien door de voor Nederlandse begrippen omvangrijke bouwsels. Een heuse Calvarieberg waarop een beeldengroep van formaat, diverse monumentale familiegraven en de opvallende gietijzeren beeldenrij rondom. Die beddenrij speelde begin jaren zeventig de hoöfdrd in een Tilburgse affaire, waarbij het gemeentebestuur een actiecomité van prominenten tegenover zich vond met de inspirerende naam 'HdUgen gaan niet naar de hel'. Actie-leider: de Tilburgse historicus Pmf. H. van den Eerenbeemt. In 1972 stelde het collie van B. en W. de gemeenteraad voor, de voorste strook van de begraafjdaats met het hekwerk onder de beddenrij te kopen. Dat was nodig voor de verbreding van de Bredasew^, die als een trechter fungeerde ten opzichte van de juist gereedgekomen Schouwburgring (waarvan men in de jaren tachtig ontdekte, dat ie veel te breed is, om welke reden men onlangs de versmalling ter hand heeft genomen). De bedden zouden nkt worden overgenomen. Hun lot leek voorspdbaan ze zouden de zes hdhgenbedden vdgen, die bij de aanl^ van de Noordhoekring in 1%5 al waren verwijderd: richting sloper. Met negentien t^en achttien stemmen werd in de gemeenteraad een motie verworpen die uitsprak dat de gemeente ook de bedden moest kopen en die, met het hekwerk en de sokkels, langs de nieuwe rooilijn weer moest oprichten. Het actiecomité van Van den Eerenbeemt liet het er echter niet bij zitten, en wist met hun geslaagde slogan de zaak tot een affaire te maken waar hed Tilburg over sprak. In de Gimavalsoptocht wijdde Carnavalsvereniging Dfe i^ènpruuwsrs hun wagen aan de actie. Er weid ode; gdd ingezamdd om de hoc^nodige restauratie van de bedden te kunnen bekostigen. De «:tie had succes. In 1973 draaide de gemeenteraad het besluit tot aankoop van de strook gewijde grond terug, en op Allerheiligen van datzdfde jaar kon Van den Eerenbeemt de steen in de omheining metsden waarop van de geslaagde reddingsactie gewag wordt gemaakt. Een jaar later kwamen ook vijf van de zes bed-

^aO^^^^aiic^

nr^4e0-34e7b"üui ^^ U \Mé^ 'TON KETELAARS vrij na 5 ]r detentie uit het RPI van de KUB Drs -1- Eega -t- Daddyi

«IA

Wg'-i

5 ^ door Frans Godfroy

den terug die sinds acht jaar bij de sloper onderdak hadden gevonden. Het zesde, een van de twee skulpturen van de aartsengd Michad, was inmiddds verkocht aan CaféD'n Ekster in BiestHoutakker. Daar staat het nog altijd aan de ingang om dag in dag uit Gods kostgangers biimen en buiten te zien gaan. Horeca en b^raven komen elkaar nog dageüjks tegen. De uitvalbasis van de Fènpruuvers, Café De Fijnproever, ligt recht tegenover het kerkhof aan de Bredasew^. Van den Eerenbeemt benoemde bij gdegenheid van de steenl^ging in 1973 de carnavalsvereniging tot erebewakers van de beddenrij. En ook nu nog eindigt menig teraardebestdling laat in de avond aan de bittertafd.

11 december 1987