Commissie van drie: Deetman treft geen blaam De Wet Studiefinanciering is te snel ingevoerd. De aandacht is te zeer gericht geweest op de techniek, en te weinig op de organisatieontwil</(e/ing. IVlinister drs. W.J. Deetman is daarvoor wel diverse malen gewaarschuwd, maar heeft de signalen niet goed verstaan. Op het ministerie van Onderwijs was ook onvoldoende ervaring met een zo groot project als de invoering van de WSF, zodat je kunt spreken van 'techniek zonder beleid.' Voor zover Deetmans informatie strekte was een snelle Invoering van de WSF mogelijk, zodat de bewindsman geen verkeerde beslissing verweten kan worden. Wel is het onwaarschijnlijk dat de volledige WSF alsnog rap kan worden ingevoerd. Dat zal toch zeker tot diep in 1988 duren. Tot die conclusie kwam dinsdagmiddag de Adviescommissie Studiefinanciering - het drietal wijze lieden onder voorzitterschap van drs. C. De Hart (ARHO), dat half oktober door Deetman werd aangezocht om de invoering van de WS F tegen het licht te houden. Dat die commissie werd ingesteld hield volgens Deetman niet in dat de studiefinanciering slecht functioneerde - de bewindsman had slechts behoefte aan een onafhankelijk oordeel, na alle gestook in de publiciteit. Twee 'beslismomenten' waren volgens de adviescommissie cruciaal: het moment
dat Deetman op 2 januari 1986 besloot om een voorschotsysteem in te stellen, en het moment dat hij op 23 juni 1986 besloot pm de WSF operationeel te maken. De ene beslissing noemt de commissie 'begrijpelijk', de ander 'terecht genomen.' Want Deetman heeft zich steeds uitvoerig laten informeren, en mocht dus aannemen dat snelle invoering van de WSF kans van slagen had. Op de vraag hoe het toch komt dat de pessimistischer geluiden niet tot de bewindsman zijn doorgedrongen, antwoordt de commissie dat die misschien niet luid genoeg of niet vaak genoeg herhaald zijn. Deetman treft dus geen blaam, vindt de commissie. Zo er een vinger te heffen zou zijn moet dat in de richting van de Groningen: bijvoorbeeld naar de directeur van de CDS, drs. J.M.C. Van Schoten. Van hem is bekend dat hij Deetman regelmatig heeft
geadviseerd het nieuwe stelsel van studiefinanciering niet te snel in te voeren. Volgens de commissie zou echter Van Schotens functie te vol zijn: de dagelijkse leiding van de uitvoering berustte bij hem, maar ook de eindverantwoordelijkheid voor de techniek en de organisatie-ontwikkeling. Boven Van Schoten ontbrak een topstructuur, met als gevolg gebrekkige communicatie tussen Groningen en Zoetermeer. Inmiddels is - nog voor de Cosnmissie met zijn rapport kwam - boven Van Schoten een hoofddirecteur benoemd: De Zoetermeerse projectleider Ondenwijs & Informatica Van Deursen. Algemeen wordt aangenomen dat de benoeming van Van Deursen, voorlopig tot 1 januari 1988, nauw verband houdt met het slecht functioneren van de CDS. De laatste tijd deden geruchten de ronde dat directeur Van Schoten uit zijn functie zou worden ontheven. Zoals nu blijkt is hij inderdaad terzijde geschoven. In plaats van invoering op 1 oktober 1986 had beter gewacht kunnen worden op 1 januari 1988, luidde Van Schotens advies aan de minister. Tegenover de vaste kamercommissie voor onderwijs en wetenschappen ontkende Van Schoten echter eerder deze maand dat het tussen hem en de minister slecht zou boteren. De commissie signaleert voorts een twintig tal knelpunten, die grotendeels samenvallen met wat bijvoorbeeld de Landelijke Studentenvakbond LSVB al geruime tijd geleden opmerkte: dat Groningen te ver weg ligt om bereikbaartezijn, dat teveel studenten in on zekerheid verkeren, dat er teveel brieven on beantwoord liggen (al schijnt de brievenberg inmiddels met 40.000 stuks verminderd te zijn), dat de werkdruk in Groningen leidt tot ziekteverzuim en fouten, dat de response tijden van het systeem te lang zijn (tien se conden, in plaats van vier), en dat het werk er onnodig ingewikkeld door wordt als de mutaties - bijvoorbeeld van de eigen inkomsten - maandelijks verrekend worden. B.B./E.H./UP (ingekort)
8/9
Militaire opleidingen Willen al vijfentwintig jaar universiteit worden. Een portret van het KIM in Den Helder en de KMA in Breda
7
voormet éèift ntetiwe aaf^ak Zestig jaar KUB
Drie eradoctoraten en ee over de morele waarden
OHvetti-kwestie toch in U-raad
Medvedev over Gorbatsjov's boek 'Glasnost' het boek van Gorbatsjov over perestrojka, moet het Russische volk voorbereiden op economische hervormingen, maar de algemeenheid van het boek zal het Westen wel verbazen'. Dat zei Zjores Medvedev (1925), bioloog, 'sovjetoloog en regimecriticus' - zoals inleider Jórg Glombowski hem aankondigde - die op uitnodiging van het KRIS en POLEK afgelopen woensdag een lezing gaf in de aula van de universiteit. Medvedev hing zijn voordracht op aan de begrippen glasnost, perestrojka en democratisering. Glasnost maakt de economische hervormingen meer acceptabel, maar een probleem is nog de controleerbaarheid van glasnost. Het economisch succes bepaalt op haar beurt de mate van democratisering, en vice versa. Een van de problemen waarmee Gorbatsjov in 1985 geconfronteerd werd waren de teruglopende exportopbrengsten van olie en gas. Dit bemoeilijkte de import van voedsel en technologie.
Z. Medvedev
Een persoonlijke oproep gericht aan Russische het volk om harder te werken faalde, en meer drastische maatregelen waren nodig, die onder de naam perestrojka wereldkundig gemaakt werden. Volgens Medvedev is Gorbatsjovs boek geen blauwdruk van perestrojka en biedt het geen gedetailleerd cijfermateriaal. Pas na het lopende vijfjarenplan kunnen de hervormingen echt ingevoerd worden, wat onder meer op tegenstand stuitte van snelle hervormers zoals de partij-secretaris van Moskou, Jeltsin, die onlangs uit zijn functie is ontheven. Het boek van de Russische partijleider laat vele vragen onbeantwoord, aldus Medvedev. De mensenrechten komen nauwelijks ter sprake en de kwestie Afghanistan komt maar in twee paragrafen heel vaag aan bod. Maar net zoals Gorbatsjov in zijn boek bleef Medvedev tijdens zijn voordracht steken in algemeenheden. M.K.
De universiteitsraads-f ractie Breed Front en 'een grote meerderheid' van de fractie PLM vinden dat de KUB haar relaties met de computerfirma Olivetti moet afbouwen. Zij achten de tot nu toe vergaarde informatie over de rol van het Italiaanse bedrijf in Zuid-Afrika voldoende om deze conclusie te trekken. Het College van Bestuur geeft donderdag in de universiteitsraad antwoord op vragen van de twee fracties. De inhoud van het collegestandpunt was bij het ter perse gaan van dit nummer nog niet bekend.
Publiciteit Volgens de Dienst Personeelszaken en het rekencentrum hebben uiteindelijk 'een paar' mensen alsnog afgezien van de aanschaf van een Olivetti p.c. via het personeelsproject, vanwege de rol die de computerfirma speelt in Zuid-Afrika. Precieze cijfers konden de DPZ en het rekencentrum niet geven. Volgens adjunct-directeur De Beer van het rekencentrum hebben 'door alle publiciteit juist meer mensen een Olivetti aangeschaft'. C.J. Volgens B.Knuttel van PLM zullen zijn fractie en Breed Front een motie indienen als het antwoord van het college 'niet bevredigend'
mocht zijn. In die motie zal het college dan gevraagd worden het onderzoek naar de rol van Olivetti in Zuid-Afrika voort te zetten, maar daarbij vast aan te geven hoe de afbouw van de relaties met het bedrijf geregeld kan worden. Het standpunfvan het college over de Olivetti-kwestie werd twee weken geleden uitgesteld omdat het CvB vond dat er nog onvoldoende informatie beschikbaar was. Onder druk van de genoemde U-raadsfracties heeft het college nu echter toch een reactie gegeven. Knuttel: 'Er moest iets gebeuren. Wij vinden dat het college nu genoeg informatie heeft om op onze vragen te antwoorden'. Het laatste nieuws over de rol van Olivetti in Zuid-Afrika is dat in 1985 de export van het bedrijf naar dat land steeg met 51,4 procent. Dit blijkt uit het jaarverslag over 1985. Uit een brief aan de aandeelhouders van het bedrijf, gedateerd september 1986, blijkt dat Olivetti van plan is om op alle wereldmarkten actief te blijven. Verder wordt meegedeeld dat het bedrijf in de eerste helft van 1986 een belangrijke order kreeg voor de automatisering van onder meer de Trust Bank in Zuid-Afrika. C.J.
(
INGEZONDEN
COLOFON MATSERTJES
reaktiorai, 'Niet fijn' Niet iedereen weet waarheid en fictie in een column te onderscheiden. Maar zelfs wanneer iedereen de fictie weet te onder kennen, kan iemand zich terecht ge kwetst voelen als zijn naam misbruikt wordt. D at was het geval toen de naam van de heer Kraakman door columnist Boelhouwer in verband werd gebracht met de zaak van de heer Hopman. Pure fictie, maar niet fijn. R.A. de IVIoor, Voorzitter College van Bestuur Rector Magnificus Naschrift: De integriteit van de lieer Kraaicman is voor mij boven iedere twijfel verhieven. Mochten anderen aan die integriteit twijfelen dan is het fijn dat de ingezonden brief van de rec tor daarmee afrekent. Jan
Boelhouwer
'Aartsdom' In de column (Univers 1311'87) kankert ene mij onbekende 'Aarts' op een paar studenten die in Tilburg een nieuwe stu dentenvereniging willen oprichten. Een columnist móet kankeren. D at is zijn/haar taak. Het Is alleen wel leuk als dat op een intelligente, spitsvondige ma nier gebeurt. Helaas 'Aarts' brengt het niet verder dan wat domme boerenlullen prietpraat, waarin actieve studenten wor den verwezen naar verenigingen die niet als studentenvereniging bedoeld zijn, of naar Olof. Blijkbaar ontgaat het 'Aarts' dat Tilburg als 'studentenstad' niet met 1 vereniging toe kan. Twee is zelfs nog te weinig. Er zouden er veel meer opgericht moeten worden! En waarom zouden die nieuwe verenigingen tegen Olof moeten gaan trappen? Net of de gemiddelde Tilburgse student zelf te stom is om een eigen me ning over Olof te vormen. Het laatste argument wat 'Aarts' de actie velingen van dit moment toedicht, is een 'prominente plaats op het CVtje'. Briljant! Wat een scherpzinnigheid! Elke enigszins nadenkend mens weet dat het oprichten van een studentenvereni ging ontzettend veel werk met zich mee zal brengen, en dat er op een aanzienlijk eenvoudiger manier wat leuks aan het CV toegevoegd kan worden. Lulkoek van 'Aarts' dus. Nee, 'Aarts' heeft leuk willen zijn, maar heeft er zich met een dommig stukje van afgemaakt, daarmee een nuttig initiatief dwars zittend, of zelfs schade be rokkenend. J.,van D ijk Naschrift v. d. redactie: In deze brief kankert ene ons onbekende J. van Dijk op een column... Helaas van Dijk brengt het niet verder dan wat domme boe renlullen prietpraat etc. ...
Over ouderen en onderzoek De themadag 'Bij de tijd', over ouderen en onderzoek, naar aanleiding vart het eerste lustrum van de Wetenschapswinkel en het 12e lustrum van de KUB op 5 november j . 1. werd drukbezocht. Niet alleen de onderzoe kers kwamen aan het woord, maar ook de ouderen zélf, wat op veel congressen wel eens wordt vergeten. Dit positieve aspect werkte tegelijkertijd ne gatief: er waren te veel sprekers, het pro gramma liep sterk uit en er was geen moge lijkheid tot discussie. Dit laatste leek mij toch al moeilijk in een zaal als de aula zon der microfoons voor vragenstellers. Vragen stellen wilde ik vooral aan Mr. H.S.B. Holla naar aanleiding van zijn argu menten over de integratie bejaardenoord verpleeghuis: ouderen moeten naar het bejaardenoord als de hulp thuis niet adequaat meer is; voor ouderen zal het bejaardenoord het laatste huis moeten zijn en ze zouden niet als ze erg ziek worden in een verpleeghuis ge plaatst moeten worden, omdat je oude bo men niet meer verplanten moet en daardoor de mortaliteitscijfers van nieuwe verpleeg huisbewoners zo hoog zijn. Wat dit laatste betreft, zou ik de Heer Hol la willen wijzen op het feit dat hij niet zo hoeft te schrikken van deze cijfers. Het is lo gisch, dat mensen die, omdat ze wegens ern stige ziekte niet meer verzorgd kunnen wor den in een bejaardenoord, spoedig zullen sterven in een verpleeghuis. Vandaar die ho ge mortaliteitscijfers als voornaamste oor zaak, terwijl Holla de verhuizing als causa liteit ziet. Nu is wel bewezen dat belangrijke verande ringen in het leven de mens lichamelijke ziek te kunnen veroorzaken. Daarom kan ik ver meegaan met Holla als hij beweert dat be jaardenoorden ook voor bewoners in een terminaal stadium een goede verpleegafde ling moeten hebben, zodat bewoners in hun 'huis' kunnen sterven.
TE BERDE
Ik kan echter het argument van Holla ook gebruiken om te zeggen dat ouderen niet in een bejaardenoord moeten gaan wonen, omdat dit nèt zo'n grote verandering in hun leven zal zijn als van bejaardenoord naar verpleeghuis. Morbiditeits en mortaliteits gegevens van nieuwe bewoners van bejaar denoorden lijken in dit verband ook eens be keken moeten worden. Mijn advies aan ouderen is om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen en te zorgen dat ze adequate hulp krijgen. Ik acht het van groot belang dat er thuis hulpopmaat gegeven kan wor den, zowel wijkverpleging en bejaarden zorg, als terminale thuiszorg. De overheid zal er voor moeten zorgen dat deze hulp door de basisverzekering vergoed wordt, zoals de cotnmissie Dekker voorstelt. Uit onderzoek in Rotterdam is gebleken dat de meeste mensen thuis willen sterven, ter wijl die wens slechts bij één op de tien men sen in vervulling gaat. Laten we daar als onderzoekers én ouderen samen voor vechten. Bea DekkerStokhof, psycholoog
Univers
^^
m a t s e r t j e s ■■■
'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matser bon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. VERTALER DUITS: Vertalingen in en uit het Duits op het gebied van techniek en taalwetenschap. Correctie v. scripties en correspondentie. J. Lenting, Stadstr. 12, 5038 VJ Tilburg, tel. 430837 (na 18.00 uur). TYPEWERK: Informade-Tupeline verzorgt elk typewerk m.b.v. computer (tekstverwerkinspakket Wordperfect). Voor informatie: postbus 98, te 4870 AB EttenLeur of tel. 01608-37653. GEZOCHT: Elke zondag om 11.30 uur is er in e Studentenkerk een dienst rond Schrift en Tafel. Om de week worden deze diensten ondersteund door het koor van de Studentenkerk. Wie hierin wil meezingen is meer dan welkom! Koorreceptie: elke woensdag van 20.00-22.00 uur. Inlichtingen: 013-36.35.49of 013-67.53.02. (Maranatha). VERTALEN: Native speaker, academicus en beëdigd vertaler, vertaalt al uw artikelen etc. in of uit het Engels m.b.v. een tekstverwerker (Word Perfect). Ook correspondentiewerk. Drs. P.E. Davies, tel. 030522695. SAFARI KENYA: Volledig verzorgde kampeersafari's voor ondernemende mensen naar wildpark en ontoegankelijke gebieden in Kenya. 10-daagse reis vanaf / 827,— exclusief vliegreis. Nederlandse organisator. Inlichtingen over diverse mogelijkheden 040-420058. SOCRATES-FILMCYCLUS: Di. 8 dec. The killing fields Plaats: AZ 115 Tijd: 20.30 uur Entree:/ 2,50. GITAARSTUDIO: Gitaarles bevoegd docent in de volgende stijlen: klassiek, jazz, lichte muziek. Vier lessen proef kost / 45,—, daarna/ 145,—per kwartaal, je krijgt dan een half uur les per week. Je kunt op elk moment met lessen beginnen. Heb je interesse bel dan 013-358562. MUZIEK: Muziek voor feesten en recepties. Keuze uit piano solo, piano -I- bas, piano -l- zang, of compleet combo. Stijl: Duke Ellington, Swing, Bossa's Blues. 013-355891 of 365728, vraag naar Dorle. GEVRAAGD: Studenten sociale wetensch. als interviewers voor survey-onderzoek naar religieuze motivatie in de kerkelijke vredesbeweging. Per interview f 20,—. Drs. R. Jeurissen, Theol. Fac. Nijmegen. 080516013/04242-19'658. SINTERKLAAS: Sint en Piet brengen u graag een bezoek, zij schrijven u dan op in het grote boek, belt u daarom snel voor een afspraak, dan is het op uw 'heerlijk avondje' zeker raak. De sint: bel 013-638070 van 26 nov. t/m 6 dec. TE KOOP: Ongebruikte electronische portable schrijfmachine, merk 'Brother' (1986). Prijs/ 500,—. Voor informatie tel. 662069. WINTERSPORT: Ga mee skiën in een fantastisch skigebied in Italië. Ruim 91 km! pistestaan tot uw beschikking. Voor/ 555,— kun je mee naar Bruneck/Kronplatz. Haal de folder -l- inschrijfformulier op het sportcentrum of bel naar het N.W.I.T. 076611219. WINTERSPORT: Mallnitz - het jaarlij kse reisdoel van het sportcentrum. Beginners / 584, — ; Gevorderden / 642,—. Dit IS incl. vervoer, hotel op basis h.p., litftkaart. Lessen ± / 100,—, skihuur ± / 78,— Haal de folder -l- inschrijfformulier op het sportcentrum, of bel naar het N.W.I.T. 075-611219. Mallnitz de gezelligste wintersportreis van de K.U.B.
BIBEB en TEEN6S GERRITSEN De minister *an Defensie wil het tijdstip \ a n actie weten, anders \ a r e n ze niet uit*. Bijna was de marine ingezet om de blokkade \ a n de Rotterdamse binnenschippers te breken. Bibeb in gesprek met oud-\erzetsman, en later L(Kkheed-ad\iseur H.J. Teengs Gerritsen: ' \Is een hoge autoriteit iets beweert denk ik meteen: jongen, wat deed jij in de oorlog?' ( ) \ e r het \erzet. Prins Bernhard. LtK-kheed. o \ e r vriendschapen de dingen die hij achteraf betreurt. Drie keer Fassbinder: dagboek van T a m a r ; de radicalisering van de jonge joden; prominenten over Soetendorp's acties. R.H. van den Hoofdakker over Bart T r o m p als intellectueel
AMERIKAANSE SERIES In de kleurenbijlage: Regisseur Eric OosthiK-k over de studio's waar de Vmerikaanse TV-series worden gemaakt. Duo: de verloskundigen. In VN's Boekenbijlage: Freek de Jonge. \ n j a Meulenbelt, Kenneth T \ n a n .
Lees naast uw krant Vrij Nederland
i.
univers
tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers toine asselbergs, huge backx, han van den hoff, Caspar Janssen, ene korsten, )an charpentier, claartje van der gnnten, frans godfroy, rené van hooren, michei knapen, frank soonieus, gerard rutten, yvonneton, nanny timmers, lil wagenmakers columnisten dr a j w boelhouwer, c m van diek dr p f m kop, t aarts samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, prof dr j I goedegebuure, prof dr ruys, m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof offkdële mededelingen afd interne communicatie cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel
kopij
alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en 8 13
(gebouw b)
foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tuf-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarie nassau
abonnementen
voor met universiteitsleden f 30,— per jaargang
'Moge de geest van wijsheid in ons allen groeien'
Zestigste KUB-verjaardag: bezorgdheid voor morele waarden Het jaarlijks terugkerende feest van 'de dag van de geboorte' der KUB v^erd vorige week donderdag door de tiogere kringen gevierd, nadat in september de meer populaire viering had plaatsgevonden. En omdat het de zestigste verjaardag was, werden meteen een aantaleredoctoraten verleend. De aula wordt gevuld met een plechtige stilte wanneer de glazen deuren opengaan en het cortege binnenschrijdt. De pedel, de -in dit geval- man met de staf, maant de zaal om op te staan. Het universiteitskoor heft een gezang in het Italiaans aan: alta trinita beata. Een gezelschap van zo'n zeventig personen loopt over het middenpad naar de voor hun aangewezen plaatsen. Voorop de Rector Magnificus van de KUB en het College van Decanen, de hoofden der faculteiten. Dat zijn er in dit geval vijf. Wijsbegeerte heeft op dit moment geen decaan. Zij zullen achter de tafel op het podium, de corona, gaan zitten. Dan volgen de drie heren, die op deze feestdag het eredoctoraat van de KUB zullen ontvangen. Zij worden begeleid door hun erepromotoren en mogen gaan zitten op de plaatsen, die normaal voorde pers bestemd zijn. Een bont gezelschap Rectores Magnifici van de dertien andere universiteiten volgen in de stoet. Zij lopen naar de hoek van het podium achter de perstafels, waar een comfortabele stoel op hun wacht. De tweede en derde rij in de zaal zijn gereserveerd voor een twee slierten hoogleraren in ambtskledij: een lang zwart-wit gewaad, de toga, en het bijbehorend hoedje, de baret. Rector De Moor opent de academische zitting met een gebed: 'moge de geest van wijsheid in ons allen groeien en tot volle wasdom komen.' Wederom zet het koor aan. Ditmaal een 'cantate domino...'. Wanneer de laatste tonen der muzen verstomd zijn, verheft de rector zich en begeeft zich naar de spreekstoel ofwel het katheder, in het midden van het podium. Hij zal de traditionele diesrede uitspreken.
dom faalt daar volgens De Moor in, met als gevolg 'dat het christelijk mensbeeld geen voedingsbodem meer is voor het bepalen van morele standpunten, zeker niet in nieuwe vraagstukken' zoals de moderne opvattingen over huwelijk en echtscheiding. Bovendien is er 'ook geen nieuw ethos voor in de plaats gekomen, dat vaste punten voor morele beoordeling geeft.' Hierdoor is De Moors' conclusie er een van bezorgdheid: 'we zijn op weg naar eén samenleving die als hoogste morele wijsheid heeft, dat alles moet kunnen en mogen.' En vanwege de K in de KUB moet deze universiteit speciale aandacht aan die problematiek schenken. 'Een opgave voor de jaren negentig' besluit de rector.
EREDOCTORATEN Het koor zet weer in, nu in het Frans. Een welverdiende ontspanning na een wat zware diesrede. Daarna volgt het tweede luik van de viering, het verlenen van de eredoctoraten. Een eredoctoraat wordt in principe verleend aan iemand, die in de wetenschap bijzonder werk heeft gedaan. Maar ook iemand, die een belangrijke rol in de maatschappij heeft vervuld, kan voor de onderscheiding in aanmerking komen. Een faculteit doet de voordrachtvooreen eredoctoraat. De KUB heeft inmiddels 21 eredoctoraten verleend, inclusief de drie van afgelopen donderdag.
Mr. J . van der Hoeven was de eerste in de rij van drie. Erepromotor prof.mr. E.M.H. Hirsch Ballin prijst het wetenschappelijk werk van de 71-jarige rechtsgeleerde, dat nu al tot de 'klassieken' behoort. Maar ook op maatschappelijk gebied heeft van der Hoeven van zich doen spreken. Hirsch Ballin noemt met name het lidmaatschap van de Raad van State in de jaren tussen 1973 en 1982 van 'deze dienaar van het recht'. Na zijn dankwoord aan faculteit en universiteit benadrukt Van der Hoeven het belang van de rechtspraak die bestuurders en ambtenaren controleert. Hij neemt met name de opvattingen van sommige bestuurders op de korrel. Zo vindt hij het geheim houden van kabinetsafspraken, zoals in de kabinetsformatie van het vorige jaar gebeurde, een onverteerbare zaak, simpelweg omdat er een wet openbaarheid van bestuur is waarin staat dat zoiets niet mag. Van der Hoeven eindigt met een waarheid als een koe: 'hoe deugdelijker het bestuur, hoe tininder rechtspraak nodig is.' De letterenfaculteit had prof .dr. Hans Kamp (47) voorgesteld voor een eredoctoraat. Kamp is in feite hoogleraar filosofie aan de universiteit van Texas, maar erepromotor prof .dr. H. Bunt wijst in zijn toespraak op het belang van Kamps' Discourse Representatie Theorie voor de semantiek en daarmee voor de letterenfaculteit van de KUB. In zijn dankwoord geeft Kamp te kennen dat hij er blij mee is, dat zijn theorie ook in de letterenwereld zijn toepassing en erkenning vindt. De onderscheiding is voor hem 'een stimulus om ook verder het beste aan de wetenschap te geven.' Prof K.J.Gergen Ph.D. (56) is misschien wel de laatste Amerikaan, die een eredoctoraat in de psychologie van een Europese universiteit krijgt. Aldus het verrassende begin van
erepromotor prof .dr. H.F.M. Peeters. Europa wint volgens hem terrein op Amerika bij de sociale wetenschappen. Maar de wetenschappelijke art)eid van Gergen gaf voldoende aanleiding om hem het eredoctoraat van de KUB te verlenen. En omdat Gergens' vrouw een minstens zo groot aandeel in het pionierswerk heeft gehad, is de onderscheiding in feite ook voor haar. De hoogleraar Sociale Psychologie aan het Swarthmore College in Pennsylvania kan dat in zijn dankwoord alleen maar bevestigen. En hij voegt er nog een grappige noot aan toe. 'In mijn familie, met drie energieke broers, was het moeilijk om een gezond zelfvertrouwen op te bouwen. Via deze onderscheiding krijg ik misschien ook bij mijn familie erkenning', aldus een goed gehumeurde Gergen. Rector de Moor sluit af: 'hiermede verklaar ik deze plechtigheid geëindigd en sluit met gebed ....' De cortege verdwijnt door de glazen deuren. Het koor gooit er nog een toegift tegenaan: het bekende 'alta trinita...'. J.C.
Studentendemonstratie in Amsterdam 'Deetman, dan is zes jaar voor jou ook wel genoeg!' Onder dit motto organiseert het Landelijk Actiecomité Studentenorganisaties (LAS) op dinsdag 1 december een demonstratie met manifestatie in Amsterdam tegen de beperking van de inschrijvingsduur en collegegeldmaatregelen. De organisatoren verwachten 15.000 deelnemers. Ook vanuit Tilburg gaan er bussen naar Amsterdam. Het Tilburgse comité LAST is deze week gestart met de kaartverkoop door standjes bij de Aula in gebouw B, in de Mensa en in gebouw S. Tussen de middag kan men er terecht voor buskaarten. Deze kosten zevenvijftig. De prijs is zo laag omdat het College van Bestuurvande KUB2.000gulden beschikbaar heeft gesteld en het bestuur van de Hogeschool Katholieke Leergangen 1.850 gulden. De bussen vertrekken 1 december om tien uur in de ochtend vanaf gebouw B van de KUB. Woordvoerders van het LAST verwachten dat zo'n tien bussen vanuit Tilburg naar Amsterdam vertrekken. De demonstratieve tocht begint in het voor die gelegenheid tot 'Studiebeursplein' omgedoopte Beursplein. Rond een uur of drie begint op het Museumplein de slotmanifestatie. Er zullen bands optreden en er zijn -onder voorbehoud- sprekers van het Interuniversitair Studentenoverleg (ISO), de Landelijke Studenten Vakbond (LSVB), een lid van het bestuur van een universiteit of HBO-instelling, het Landelijk Beraad Studentendekanen en Paul Rosemüller van de FNV. Freek de Jonge is gevraagd om het geheel te presenteren. Rond acht uur in de avond verwacht men de bussen terug in Tilburg. G.R.
BEZORGDHEiD Dit jaar is het zoals bekend een bijzondere verjaardag; het twaalfde lustrum wordt met allerlei activiteiten gevierd, die over het hele jaar gespreid zijn en als overkoepelend thema 'de samenleving in de jaren negentig' hebben. In zijn toespraak ging rector De Moor dan ook nadrukkelijk op dit onderwerp in. Hij hing zijn bespiegelingen op aan het recentelijk verschenen boek 'Traditie, secularisatie en individualisering', waarvan hij mede-auteur is. Daarin wordt verslag gedaan van een onderzoek in Europa, hoe de mensen over een veeltal onden/verpen denken. Als overtuigd christen gaat De Moor speciaal in op de steeds kleinere plaats, die de kerk in de samenleving heeft. Hij spreekt van een 'toenemende onkerkelijkheid': in Nederland bijvoorbeeld zegt bijna de helft van de mensen tussen 18en 35 jaar dat ze zich niet meer aan de kerk gebonden voelen. Maar ook onder de leden van de kerken is er volgens het onderzoek een tendens om steeds minder in de kerk en haar ideeën te geloven. Iets wat de rector samenvat onder het kopje 'onkerksheid'. Toch vindt De Moor dat de christelijke opvattingen niet afgedaan hoeven te hebben. Christenen en hun kerken moeten zich dan wel meer naar de praktijk van het leven richten. Zij moeten met andere woorden de traditionele opvattingen over bijvoorbeeld sociale rechtvaardigheid en barmhartigheid in de tijd van nu plaatsen; en oplossingen voor de problemen van nu aan- 1 dragen. Maar het conservatieve christen- ^Univers
Eredoctoraat voor prof. Gergen
Drie bullen in slagorde voor de drie eredoctores
27 n o v e m b e r 1987
K
Lezing over vredesplan Midden-Amerika Studium Generale en het IVO (Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken) organiseren op donderdag 3 december een lezing van de Costaricaan Dr. EdelbertoTorres-Rivas, Secretaris-generaal van de Latijns-Amerikaanse faculteit van de Sociale Wetenschappen in San José. Torres-Rivas zal ingaan op de oorzaken van de crisis die de sociaal-economische en politieke omstandigheden bepalen waaronder het vredesverdrag in MiddenAmerika tot stand is gekomen. Hij zal aangeven welke obstakels het vredesinitiatief heeft moeten overwinnen, en zal een analyse geven van de inhoud van het verdrag en van de mogelijke ontwikkelingen in de toekomst. Het vredesakkoord 'Esquipulas 2', vernoemd naar Guatamaia's mooiste basiliek, wordt algemeen gezien als een doorbraak in de Midden-Amerikaanse sociale, politieke en economische verhoudingen. Het plan er-
kent dat vrede in de woelige regio onlosmakelijk is verbonden met economische vooruitgang en sociale rechtvaardigheid. 'Esquipulas 2' voorziet in een staakt-het vuren, stopzetting van alle buitenlandse hulp aan rebellen en verzetsbewegingen, de vorming van nationale verzoeningscommissies en garanties voor volledige democratische rechten in de betrokken landen. Sinds de bekendmaking van het plan in augustus van dit jaar, heeft met name de Sandinistische regering van Nicaragua de nodige concessies gedaan. De initiator van het akkoord, president Arias van Costa Rica kreeg voor zijn inspanningen onlangs de nobelprijs voor de vrede uitgereikt. De lezing van Edelberto Torres-Rivas vindt plaats op 3 december om 13.30 uur in AZ 7 en zal in het Engels worden uitgesproken. C.J.
Voorlopige telling bevestigt groei KUB Toen in het begin van dit studiejaar de eerste schattingen omtrent het aantal ingeschreven studenten op de KUB vrijkwamen, werd al gauw de verwachting uitgesproken dat de groei van de universiteit in de laatste jaren, ook dit jaar zou doorzetten. De voorlopige telling per 1 oktober bevestigt die verwachting. Op 1 oktober bedroeg het aantal inschrijvingen zo'n 7500. Datzelfde getal zien we terug als we de definitieve cijfers van de inschrijvingen van het afgelopen studiejaar bekijken. Echter, de cijfers van 1 oktober zijn maar vooriopig en dus onvolledig. Ook na 1 oktober volgen er nog tellingen en dan blijkt telkens weer dat een niet onbelangrijk aantal studenten zich alsnog heeft ingeschreven. Per 1 nov van dit jaar zullen er dat alweer 300 zijn.(De exacte cijfers zullen binnenkortvrijgegeven worden). Dat betekent dat de KUB er zo'n 250 studenten bijheeft in vergelijking met het vorig jaar. De groei blijkt wat betreft de verhouding mannen- vrouwen vooral veroorzaakt te worden door een toename van het aantal studentes. Het aantal mannelijke studenten zal uiteindelijk op dezelfde hoogte blijven als in 86-87, maar er lopen dit jaar ongeveer 15% (225-250) meer vrouwen op de KUB rond. De oorzaak van een toenemende belangstelling van studentes ligt gewoon bij het feit dat Tilburg op dat gebied een achter-
stand heeft. Er studeert nu één meisje op elke twee jongens op de KUB. Dat is wel eens anders geweest. Het toenemen van het aantal studentes is dan ook vooral een rechttrekken van die scheve verhouding. Meer vrouwen schreven zich in voor een aantal studierichtingen die zich traditioneel alin de belangstelling van studentes wisten.
Toeslag voor 'krimp en groei'-werklozen De ontslag-uitkering voor mensen die werkloos worden door de operatie Krimp en Groei zal toch 73 procent van het laatste salaris bedragen. Dat zijn de vakbonden dinsdag met minister drs. W . J . Deetman overeengekomen. Dat Deetman tegen de verwachtingen in nu heeft ingestemd met een toeslag van 3 procent op de in het sociaal plan geregelde uitkeringen van 70 procent, is een ovenwinning voor de bij het CNV aangesloten christelijke federatie van overheidspersoneel (CFO), die de kwestie had aangekaart. Andere vakbonden steunden de bond daarin. Het CFO dreigde de commissie Albeda in te schakelen en processen te gaan voeren als Deetman in zijn standpunt zou volharden. Ook op de universiteiten was onrust ontstaan, omdat veel instellingen in de vooriichting aan het p)ersoneel ook waren uitgegaan van een uitkering van 73 procent. Enige wezoals Psychologie en Recht, maar opvallend mag zeker ook de toenemende interesse voor Bestuuriijke Informatiekunde en Econometrie genoemd worden. Deze laatste twee richtingen doen het dit jaar trouwens ook bij de mannen goed. Econometrie kon per 1 oktober al zo'n 60% (60 studenten en studentes) nieuwe inschrijvingen verwelkomen, terwijl de betrekkelijk nieuwe BIK liefst een groei van 900% doormaakte (90 studenten).
ken geleden werd Deetman nog gesteund door minister van binnenlandse zaken drs. C.P. Van Dijk, die verantwoordelijk is voor het overheidspersoneel. De drie procents-toeslag komt voort uit de korting met drie procent op de ambtenarensalarissen en de sociale uitkeringen in januari 1984. Om te voorkomen dat ambtenaren die na de veriaging werkloos worden dubbel zouden worden gekort, werd voor hen de uitkering weer met drie procent verhoogd. Minister drs. W . J . Deetman heeft met de vakbonden afgesproken het beroep op het sociaal plan ('SKB2') van de operatie Krimp en Groei niet te zullen beperi<en tot een netto bezuiniging op de universiteit. Eind oktober suggereerde de minister het rode potlood te zullen hanteren bij claims op het SBK2 die uitgingen boven dit netto-bedrag. De vakbonden reageerden daar woedend op. Immers, naast de 'krimp' staat in de operatie ook groei, redeneerden zij. Maar om op sommige terreinen groei mogelijk te maken moet eerst elders worden bezuinigd. Het totaal aan bezuinigingen ligt daardoor veel hoger dan de uiteindelijke opbrengst van minister Deetman. De bonden vinden dat overal waar in het kader van Krimp en Groeiplannen ontslagen vallen, een beroep op SBK2 mogelijk moet zijn. Dat is nu toegezegd. Volgens het ministerie was het er slechts om te doen 'extremiteiten te voorkomen.' Maar ook de bonden willen het aantal gedwongen ontslagen tot een minimum beperken. B.B./UP
Verder is de toename van studenten op de KUB vooral te danken aan een grotere inschrijving van eerstejaars. De werfcampagnes van de KUB lijken dus hun vruchten te hebben afgeworpen. Verder is de groei vooral ook belangrijk voor studierichtingen die i.v.m. de SKG plannen van Minister Deetman bedreigd werden. Psychologie(10%), Letteren(10%) en Wijsbegeerte (30%) mogen zich elk verheugen in een toenemende belangstelling. De verwachtingen voor inschrijvingen na 1 november zijn dat er tot het einde van het jaar nog zo'n 60 tot 70 studenten bij zullen komen. Daarna zal er alleen in februari nog een toename van een vijftigtal nieuwe inschrijvingen zijn omdat dan de post-doctorale opleiding belastingkunde start, en die ligt goed in de studentenmarkt. H.v.d.H. Groei aantal studenten en vooral studentes
De kolonel krijgt post
Sinds vrijdag de X'ie is het weer overal te zien: de video met de rode baJJonet/es op het Haagse Binnenhof en 'fluudje, Ruudje', beminnelijk en in vo) ornaat, beweert met de zelfverzekerdheid van een Professor in ruste: we zuJJen eens van ons afbijten, en dan komt het alJemaaJ nog goed, mei jullie, met ons, met de hele KUB, en het Grootchristelij'k smoelwerk van Deetman heeft zijn langste tijd we\ gehad. Deetman executeert de KUB standrechtelijk, niets ontziend kondigt hij beleidloze maatregelen af gewetenloze gelegenheidswetgeving om de ¥XSB te treffen, sluipmoord en beslotenvergaderingetjes-politiek, zonder overleg met betrokkenen worden voorstellen gedaan om de kleine Universiteiten de grond in te trappen omdat hij de mastodonten niet aan kan. Begrip voor de tegenvallende aardgasbaten, dat hadden we wel, maar onrecht, willekeur, wetteloosheid, dat nooit, daar waren wij eensgezind en ronduit tegen. Intussen is er wel iets gebeurd: Deetman leeft en zorgt voor ons, de Grote Wasverkrachter heeft zijn schoonmaak kunnen houden zonder al te veel tegenwerking vanuit Tilburg. Het ConUnivers
venant viel een beetje tegen, maar hef gaf ons de gelegenheid om de zaak weer eens helemaal | opnieuw te overdenken: een grote beurt, groot onderhoud met verbouwing. 'Een uitdaging' spraken velen enthousiast, vooral degenen die er het minst bij te verliezen hadden. 'Constructief plannen' dachten sommigen, die toevallig een mooie gelegenheid zagen om een aardig 1 idee er nog net tussen te schuiven. Beminnelijk en innemend, dat wel. Maar nu lijken er wat rollen te zijn omgekeerd en de gevreesde, maar zo succesvolle tactiek 1 lijkt thans in de thuiswedstrijden te worden toegepast: Het CvB bestaat slechts uit drie per-j sonen, en een van de leden staat op vertrekken. De Rector neemt na vervanging van de persoon van de voorzitter, al een jaar lang, op beminnelijke wijze, twee juncties waar. Dat CvB, \ hoe beperkt van omvang ook, heeft als geen enkele voorganger ingegrepen in de inhoudelijkheid van de faculteiten. Het 'vorm geven aan een inhoud' is nu verworden tot een, op inne-1 mende wijze aangereikt, dictaat. Hopman, kundig maar lastig, wordt bij de CIF gestationeerd, en de eerste faux pas (let wel, niet ten eigen bate, maar ten behoeve van de CIF) is voldoende | voor de, vriendelijke, genadeslag. Besloten vergaderingen, machtsvertoon, snelrecht en force majeur. Er wordt in een besloten vergadering meegedeeld dat het indienen van een, ove-1 rigens kansloze, motie voldoende zal zijn om het CvB te doen opstappen: de beminnelijke reus I voelt zich bedreigd. Er is op zijn minst iets mis met het imago. De nadagen van een patriarch, al heeft hij nog zo'n 1 beminnelijke vermomming, zijn de moeilijkste, dat is per definitie zo; en we hebben allemaal I al vernomen dat er van buitenaf wel eens wat druk wordt uitgeoefend. Maar langzamerhand | geloof ik dat ik met mijn ballonnetje liever'achter een cri-du-chat gezicht loop.
iA
Twee jaar Tilburg University Press Universitaire uitgeverijen. Oxford, Cambridge, Sorbonne zijn grote namen. Nederland l<ent een tiental universitaire uitgevers: Leiden, Groningen, Amsterdam en sinds 10januari 1986: Tilburg University Press. Een bedrijf binnen de muren van de K. U. B. 'Succesvol', naar de mening van de oprichters. Probleemloos? Zeker niet. Binnenkort bestaat de onderneming twee jaar. Wat doet de T.U.P., waarom is ze opgericht, en: wat zal haar toekomst zijn? De eerste publikatie verscheen op 10 januari 1986. Het betrof de dissertatie van Appels: 'Politica! economy and enterprise subsidies'. Geestelijk vader van de T.U.P. is dr. J . Wieërs, hoofdbibliothecaris van de Universiteitsbibliotheek. Van hem was het plan afkomstig om binnen de K.U.B, een eigen uitgeverij te starten. De filosofie achter de T.U.P. is een praktische: het is vaak moeilijk om wetenschappelijk werk gepubliceerd te krijgen. Commerciële uitgevers zijn over het algemeen nauwelijks geïnteresseerd. Een wetenschappelijke publicatie heeft meestal maar een kleine markt, en levert dus weinig winst op voor de uitgever. De uitgeverij richt zich speciaal op dèt werk van de K.U.B.-medewerkers dat commercieel niet aantrekkelijk is maar soms een hoog kwaliteitsniveau heeft. Het feit dat de K.U.B, een eigen drukkerij heeft, kan de produktie van de uitgaven bespoedigen. 'Devenwachting was', aldus drs. J . Schoolmeesters, organisator van de uitgeverij, 'dat de T.U.P. in haar eerste bestaansjaar een vier- a vijftal publicaties zou verzorgen van zeer specialistische aard. Wie nu echter de fondslijst bekijkt, kan zich verbazen over het onverwachte succes van de onderneming: aan het eind van dit jaar zullen er zo'n veertig titels tot de T.U.P.collectie horen.'
Schoolmeesters spreekt van een 'stormachtig succes'. Helaas heeft dat succes niet alleen zijn positieve kanten. 'De T.U.P. is in feite een eenmansbedrijf dat nauwelijks voorbereid bleek op zo'n grote produktie'. J . Schoolmeesters die in feite als bibliothecaris verbonden is aan de Filosofie-en Letterenbibliotheek, steekt soms meer dan de helft van zijn werktijd in het uitgeversbedrijf. Op financieel-organisatorisch terrein wordt hij bijgestaan door de heer Smolders, die ook de administratie van de onderneming voor zijn rekening heeft genomen. Verder heeft de T.U.P. één kracht in dienst op half-time basis. 'Duidelijk is dat personeelsuitbreiding geen overbodige luxe is. Datzelfde geldt voor de financiën. Gebaseerd op de toenmalige verwachting van vier a vijf uitgaven per jaar, is die nu lang niet meer toereikend'. 'Een ander gevolg van de onven^/acht snelle groei is het feit dat we tot nu toe weinig aandacht aan interne promotie hebben kunnen besteden»' Studenten blijken inderdaad bij navraag nauwelijks op de hoogte van het bestaan van het bedrijf. De enkeling die de lettersT.U.P. wél thuis kan brengen, heeft vaak een titel uit het fonds op zijn verplichte literatuurlijst staan. De medewerkers - besteden hun tijd en concentratie vrijwel geheel aan de produktie en de externe P.R.activiteit.
Promotie gebeurt via recensies, persberichten en het onderhouden van contacten met potentiële kopers. Over de voortgang van het bedrijf zal weldra beslist worden door het College van Bestuuren de Universiteitsraad. Zij zullen in november van dit jaar bekijken of personeels- en financiële uitbreiding tot de toekomstmogelijkheden van de T.U.P. behoort. 'Een negatief besluit lijkt mij niet waarschijnlijk. Dat zou het einde van de T.U.P. betekenen. En we hebben inmiddels ons nut voor de universiteit bewezen', aldus Schoolmeesters. Plannen bestaan er in ieder geval voor een vestiging in New York, en dat is interessant voor publicaties die een grotere markt kunnen bestrijken dan alleen de Nederlandsta-
L.d.B. Tentoonstelling van de eerste uitgaven
Hopman wacht op voorstel van College Secretaris-met-verlof drs. H. Hopman mocht tijdens de lustrumplechtigheden van de zestigjarige KUB vorige week wel aanwezig zijn in de aula maar niet op de gebruikelijke eerste rij plaatsnemen. Hopman wacht sinds hij drie weken geleden naar huis werd gestuurd na een gebleken 'vertrouwensbreuk' met het College van Bestuur, nog steeds op een concreet voorstel voor een schikking in' der minne. Volgens de geschorste secretaris zit er maar weinig schot in de zaak. 'Nee, een beetje tot mijn verbazing is er op dit moment geen nieuwste melden', laat hij dinsdagmiddag weten. 'Of geen nieuws in dit geval ook goed nieuws betekent weet ik niet. We wachten maar af. Zoals ik ook nog zit te wachten op de informatie die het College van Bestuur over mij heeft verstrekt aan Stichtingsbestuur en Universiteitsraad. Daarvan ben ik nog steeds niet op de hoogte en dus kan ik er niet op reageren. Dat vind ik nog het vervelendst'. De omstreden secretaris van de KUB heeft zich de eerste weken na de opzienbarende aankondiging van zijn schorsing nauwelijks op de universiteit laten zien. Maar vorige week donderdag was hij opvallend aanwezig bij alle onderdelen van de Dies-festiviteiten. Hopman: 'Ik heb daar niks bijzonders gedaan hoor. Ik heb van tevoren netjes gevraagd of ik op het lustrum van mijn universiteit mocht komen en dat was goed. Alleen mocht ik nu niet op de eerste rij zitten in de aula. Maar dat kan me eigenlijk niks schelen'. Hopman verbaast zich over het feit dat hij tot nu toe geen voorstel voor een regeling van Univers
het conflict mocht ontvangen. Volgens hem is er wel contact geweest tussen College van Bestuur en bemiddelaar mr. S.F.L.Baron van Wijnbergen, 'maar aangezien ik niets
lige. Contacten met buitenlandse universiteitsuitgeverijen zijn moeilijk realiseerbaar vanwege de verschillende interne organisatiestructuren per universiteit en per universitaire uitgeverij'. In de eerste plaats publiceert deT.U.P. wetenschappelijk werk, zoals proefschriften en monografieën. Verder horen tot het fonds o.a.: inaugurele- en afscheidsredes en congresverslagen. Alleen de redes worden, vanwege hun representatieve functie, zonder meer gepubliceerd. Voor het overige geldt een streng kwaliteitscriterium. Het potentiële T.U.P.-produkt moet binnen de filosofie van de uitgever passen en van voldoende wetenschappelijk niveau zijn. Een onafhankelijke redactieraad heeft tot taak de aangeboden werken te selecteren. Leden van de raad zijn afkomstig van de verschillende faculteiten van de K.U.B, en hebben zrtting op persoonlijke titel. Voorzitter is rector magnificus R. de Moor. 'Als de beslissing van het College van Bestuur positief uitvalt, dan kunnen we binnenkort ons twee-jarig bestaan vieren', aldus Schoolmeesters. 'We gaan dat doen met het verzorgen van een speciale uitgave. In maart 1988 zal de T.U.P. het jubileumboek van het twaalfde lustrum van de K.U.B, uitgeven'. In april organiseert de K.U.B, een congres met dit boek als uitgangspunt: 'Aftellen tot 2000, Verkenningen van de nabije toekomst'. Wetenschappelijke voorspellingen omtrent het komen! de millenium vormen de rode draad. De bundel zal twintig artikelen bevatten die afkomstig zijn van verschillende vakgroepen van de K.U.B. De redactie bestaat uit W . Godijn, J . Goedegebuure, K. Soudijn en H. Verdaasdonk.
heb gehoord neem ik aan dat zij het nog niet eens zijn over een voorstel'. Mr. F. van Spaendonck, adviseur van het College van Bestuur in deze aangelegenhied, zegt dat de heer Hopman 'deksels goed' weet dat Baron van Wijnbergen niet voor niks als bemiddelaar optreedt tussen de strijdende partijen. Van Spaendonck: 'Je moet aannemen dat de tijd nog niet rijp is voor een regeling. Maar we kunnen in dit speciale geval ook niet zomaar een standaardprocedure uit de kast trekken. Öeze kwestie vereist alle zorgvuldigheid. Het is een ingewikkeld knutselwerk om alle technische en juridische details in al hun consequenties te overdenken'. Volgens van Spaendonck zijn er honderden oplossingen denkbaar. 'We moeten met de heer Hopman door één deur kunnen. Het kost tijd om een regeling te ontwerpen waar beide partijen volmondig ja tegen kunnen zeggen. Maar de contouren worden langzaam zichtbaar. Vrijdag komen de leden van het Stichtingsbestuur bijeen en die zullen het onderwerp ook zeker niet onbesproken laten'. Men mag aannemen dat de onderhandelingen zich vooral toespitsert op de hoogte van het bedrag dat de KUB als 'gouden handdruk' aan Hopman wil meegeven. Het kan enige tijd duren voordat de secretaris een andere baan heeft gevonden en hij zal zich goed willen laten compenseren voor het salaris en de pensioenopbouw die hij in de tussenliggende periode moet ontberen. Het jaarinkomen van een universiteitssecretaris bedraagt bijna anderhalve ton. T.G. drs. H. Hopman
ZWO teleurgesteld over HOOP De Nederlandse organisatie voor zuiverwetenschappelijk onderzoek (ZWO) is teleurgesteld over de onwil van minister Deetman extra geld uit te trekken voor deze organisatie. De broodnodige wetenschappelijke innovatie en de technologische ontwikkeling in ons land komt daardoor in het gedrang. Dit zegt ZWO in een reactie op het Hoger ondenwijs en onderzoek plan (HOOP) dat minister Deetman recentelijk gepubliceerd heeft. Volgens de organisatie wil de minister niet de financiële consequenties nemen van de taakuitbreiding van ZWO. Binnenkort zal ZWO worden omgedoopt tot NWO (Nederlandse Organisatie voor wetenschappelijk onderzoek) en zal een meer algemene onderzoeksorganisatie worden. De kosten van de taakuitbreiding worden geraamd op 65 miljoen per jaar, op een budget van 250 miljoen gulden. De minister vindt dat deze extra bestedingen betaald moeten worden uit een overeenkomstige verminderingen van gelden die beschikbaar zijn voor de jaarlijkse open competities waarin onderzoekers kunnen dingen naarZWOfondsen. Die landelijke competitie zou volgens de minister in de toekomst beperkt kunnen worden doordat het systeem van voorwaardelijke financiering al voldoende kwaliteitsbevorderend werkt. ZWO is het daar volstrekt mee oneens. De open competitie is volgens de organisatie het belangrijkste mechanisme waarmee men nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen en behoeften op het spoor kan komen. B.B./UP 27 n o v e m b e r 1987
K
,*^Qf|'\j
Studiedag 'Kantelende verhoudingen' Op vrijdag 18 december vindt aan de KUB een studiedag plaats over de 'Kantelende verhoudingen in de jaren negentig'. De vakgroep Politieke Economie en Maatschappelijke Orde (PEMO) en de werkgroep Emancipatie en Ontwikkeling organiseren deze dag vanwege het twaalfde lustrum van de KUB. Centraal staan de vragen in hoeverre de maatschappelijke verhoudingen in de jaren negentig zullen veranderen en wat de perspectieven zijn voor de emancipatorische bewegingen. Volgens de organisatoren staat de maatschappelijke orde onder grote druk. Men neemt aan dat de verhoudingen op korte termijn 'diep ingrijpende en wereldwijde veranderingen' ondergaan, met name op sociaal-economisch terrein, binnen de pol'rtieke systemen, in desexe-verhoudingen en op ecologisch gebied. Verder vraagt men zich af wat de emancipatorische bewegingen, zoals de vakbonden, vrouwengroepen, organisaties van uitkeringsgerechtigden, derde-wereld- en milieubeweging, te bieden hebben. Zullen het deze bewegingen zijn die samen met de politieke partijen alternatieven bieden voor de toekomst? zo vragen de organisatoren zich af. De studiedag zal ingeleid worden door lezingen van mr. Paul Kuypers, medewerker van het onderzoeksbureau SOMSO en van adviesbureau Twijnstra en Gudde, en door Elisabeth Altekéster van de Duitse Grenen. De eerder aangekondigde André Gorz zal wegens omstandigheden niet aanwezig zijn. Daarna zijn er werkgroepdiscussies over de thema's arbeid en inkomen, sexe-verhoudingen, milieu en technologie en als laatste internationalisatie. Aansluitend is er een forumdiscussie. De studiedag vindt plaats in zaal A 1 0 van de KUB en begint om tien uur in de ochtend. Ter voorbereiding van de dag verschijnt er een uitgebreide bundel met opstellen van KUB-medwerkers over de vier thema's. De kosten voor de dag bedragen 35gulden (inclusief bundel). Studenten en baanlozen betalen een tientje. G.R. ,
drs. A. Verhagen
Leerstoel psyctiologisct) marktonderzoek
Inschrijven is mogelijk op kamer V-177 tel. 2371. De bundel is vanaf 26 november op dit adres verkrijgbaar.
Contacten met het bedrijfsleven komen in verschillende vormen voor. Een marktonderzoekbureau Research Interna'tional schenkt mogelijk binnenkort een leerstoel psychologisch marktonderzoek aan de KUB. Zo'n jaar geleden legde prof. G.M. van Veldhoven van de vakgroep arbeids-en organisatiepsychologie zijn functie als hoogleraar voor een deel neer om voorzitter te kunnen worden van de Nationale Ziekenhuisraad in Utrecht. De ontstane vrije plaats op de KUB is nog steeds niet opgevuld, hoewel de behoefte naar een vervanger voor de professor wel degelijk bestaat. Tegelijkertijd was het Tilburgs Instituut voor Academische Studies bezig een nieuwe marketingopleiding op te zetten. De stichting ter ondersteuning van hetTIAS, waarin KUB medewerkers, maar ook mensen uit het bedrijfsleven en politici waaronder burgemeester Letschert van Tilburg zitten, vond het marktbureau Research International bereid een leerstoel psychologisch marktonderzoek te schenken. Een dergelij-
De letterenfaculteit heeft het lustrum gered. Heel Nederland denkt dat de KUB als lustrumthema 'Lifestyle '90' heeft gekozen. Tenminste, dat blijkt uit de vele publiciteit die het letterencongres over lifestyle deze week krijgt in de universitaire pers, in de weekbladen en op de VPRO-televisie. De indruk is gewekt dat de KUB zich aldus wil profileren als de universiteit van de toekomst. Zo, dat is mooi meegenomen. Het UNIVERSITEITSBLAD TWENTE, KU NIEUWS en DE GROENE AMSTERDAMMER hebben een eigen reporter naar het congres gestuurd en berichten daarover uitgebreid. Daar kan UNIVERS nog wat van leren. KU NIEUWS en het UNFVERSI TEITSBLAD TWENTE zijn lovend over het congres. Zij doen verslag van wat de verschillende sprekers te ze^en hadden en hebben de
organisatie ervaren als passend in het thema: 'Meteen bij aankomst op het congres wordt duidelijk dat de jaren negentig wat de KUB betreft snel en goed georganiseerd zuUen zijn. Overal goedgehumeurde en behulpzame studenten om jassen aan te pakken en congresbadges op te spelden. De aula zit bomvol met beschaafd pratende en goedgeklede mensen. Een in modieus jagersgroen gejurkte presentatice neemt het woord middels het uitstoten van een lange reeks turbokreten'(KU Nieuws). Het blad uit Twente spreekt zelfs van 'een fleurig congres'. Vooral de modeshow van de Arnhemse Hogeschool voor de Kunsten viel in de smaak en zorgde voor mooie foto's. DE GROENE AMSTERDAMMER daarentegen was minder positief. Verslaggever Stephan Sanders van dat blad is zelfs kwaad geworden na het bijwonen van het congres. Het lifestylegedoe is met aan hem besteed. Hoe mooi en spannend het ook kan zijn, Sanders vindt dat het volgen van trends vooral we^elegd is voor diegene die het zich kunnen permiteren. En dat stoort hem: 'Lifestyle klinkt leuk,- of beter gezegd: hijgerig vlot - maar dan moet er ook wat te stylen zijn'. Sanders legt in zijn verslag een link met een ander congres dat gelijktijdig op de KUB werd gehouden, namelijk dat over armoede. Hij ziet daarin een schril contrast en verwijt de organisatie van het letterencongres
ke leerstoel zou niet alleen de opengevallen plaats van prof. Van Veldhoven opvullen, maar zou ook heel makkelijk kunnen aansluiten op de nieuwe marketing opleiding van het Tl A S . Een ander argument voor het vestigen van de leerstoel is de stijgende vraag naar mensen die in het vakgebied zijn afgestudeerd. Het gaat hier om een bijzondere leerstoel omdat hij dooreen niet-universitaire instelling wordt gevestigd nl. de stichting ter ondersteuning van het TIAS. De gekende kritiek op dergelijke contacten tussen bedrijfsleven en .universiteit wordt volgens drs. A. Verhagen van het TIAS omzeild: 'We hebben daarom bewust gekozen voor een constructie waarbij het bedrijf Research International via de stichting ter ondersteuning van het TIAS de aanvraag doet om de leerstoel te vestigen . Het bedrijf heeft er verder niets mee te maken behalve dan dat het uiteindelijk de rekening betaalt.' De aanvraag zal op 26 nov. worden besproken in de universiteitsraad. Het besluit over al dan niet starten van de nieuwe leerstoel zal genomen worden door het Stichtingsbestuur van de KUB na het inwinnen van adviezen bij Universiteitsraad en College van Decanen. H.v.d.H.
Van eerste naar tweede geldstroom Een meerderheid in de Tweede Kamer van PvdA en W D wil geld overhevelen van de eerste naar de tweede geldstroom. Door de rechtstreekse bijdrage van de overheid aan de universiteiten (de eerste stroom) te verlagen en dit voortaan via ZWO (binnenkort: N WO, de tweede stroom) te verdelen willen beide fracties voldoende middelen voor fundamenteel onderzoek veiligstellen. Het CDA staat - met wetenschapsminister drs. W . J . Deetman - sceptisch tegenover het plan. Dit bleek afgelopen week maandag tijdens een debat over het Wetenschapsbudget 1988. PvdA-kamerlid drs. J . Wallage zal begin december tijdens het debat over de onderwijsbegroting voorstellen om tot 1993 jaarlijks vijf miljoen te verschuiven naarZWO, zodat deze organisatie dan 225 miljoen (nu: 200 miljoen) per jaar kan besteden. Mr. drs. F. Bolkestein ( W D ) legde zich niet op de omvang vast, maar verwacht van de overheveling een 'vergroting van het rendement'.
Wallage wil met zijn voorstel de nu veel te lage toekenningspercentages voor onderzoeksaanvragen bij ZWO omhoogbrengen. Daarmee dalen die percentages voor het universitair onderzoek, met name de voorwaardelijke financiering. Minister Deetman en kamerlid drs. M. Beinema (CDA) vinden het voorstel daarom een aantasting van de universitaire zelfstandigheid, waartoe ook het prioriteiten stellen in het onderzoek behoort. Volgens Deetman is het merendeel van het voorwaardelijk gefinancierd onderzoek, waarin jaarlijks één miljard gulden omgaat, fundamenteel, en gaat daar een aan ZWO vergelijkbare kwaliteitstoetsing aan vooraf. Bovendien is er op de universiteiten al veel bezuinigd, vindt Deetman. Een uitzondering maakt hij voor het gammaonderzoek, dat sinds 1980 sterk is toegenomen en waarin relatief veel eerste geldstroomonderzoek wordt verricht. Deetman wil bezien of een verschuiving mogelijk is, hetzij naar de tweede geldstroom, hetzij naar het alfa- of beta-terrein. PvdA-woordvoerder Wallage toonde zich somber over het wetenschapsbeleid; er is te weinig geld, te weinig coördinatie en te weinig visie op middellange termijn. 'Het is een miezerig beleid, er gaat weinig van uit', zei Wallage, die volgens Deetman echter te erg in mineur was. Begin 1988 brengt de bewindsman een schets uit over het wetenschapsbeleid in de komende tien jaar. Voorts wees Deetman op de onder meer voor apparatuur bestemde extra 3(X) miljoen, die vanaf 1990 jaarlijks wordt uitgegeven. In 1988 had dat al 79 miljoen moeten zijn, maar dat bedrag is geschrapt. Voor latere jaren wilde Deetman geen absolute garantie geven dat het geld dan wel wordt uitgegeven, omdat de economische omstandigheden te onzeker zijn. Deetman zei ook Wallage's zorg dat er niet genoeg tweede fase-opleidingen tot stand komen, 'enigermate' te delen. Volgens Wallage wreekt zich nu dat de overheid niet de eindverantwoordelijkheid daarvoor op zich heeft genomen, maar voor die conclusie vindt Deetman het te vroeg. 'Ik houd nog volop vast aan het herenakkoord met het bedrijfsleven over de financiering van de tweede fase'. Hij zei tot dusver 46 miljoen aan startsubsidies te hebben uitgegeven. Er is 150 miljoen beschikbaar voor vijf jaar. B.B./UP
K N I P T
Univers
dat ze aan dat aspect geen aandacht hebben geschonken :'Maar wanneer een onderwerp als lifestyle op een universitair congres wordt behandeld, verwacht je op zijn minst dat enige moeite zal worden gedaan, om ook de andere, minder fonkelende kant van het 'trendwezen' te beKchten'. Volgens Sanders is voor de slechtgebroekte Turk geen trend weggelegd:'...hem wordt 'slechte smaak' ten laste gelegd, een persoonlijke tekortkoming zijnerzijds, maar tevens wordt hij voor alle zekerheid alvast geboekstaafd als potentiële gek, als psychiatrisch geval'. De Universiteit van Amsterdam zit met een enorm begrotingstekort. Dat heeft niet alleen tot beroering op de faculteiten en in de diensten geleid maar ook tot de dreigende ondergang van het Amsterdamse universiteitsblad FOLIA. Dat blad moet flink bezuinigen en betaalt daarmee de tol voor het vroegtijdig berichten over de financiële malaise waarin de universiteit zich bevindt. Deze week doet Folia nog eens uitgebreid verslag over de problemen waarmee het College van Bestuur zit. Het is het bekende liedje: de faculteiten zeggen dat het centraal bestuur de schuldige is en het centraal bestuur wijst vermanend naar het beheer van de faculteiten. Ondanks de problemen m ^ de voorzitter van het Amsterdamse College van Bestuur, Van Kemenade, van de Brabantse
Commissaris van de Konmgin toch burgemeester van Eindhoven worden. Hij heeft Van Kemenade op de eerste plaats van de voordrachtlijst geplaatst. Universiteiten moeten meer bedrijfsmatig gaan opereren, roept eenieder in koor. UNIVERS stond er vorige week weer bol . an: de Universiteit BV. Maar kunnen de wet schappers daar mee omgaan.' Zijn zij gewend om commercieel te denken? WaarschijrJijk niet. Daarom niet getreurd want er is sinds kort een üureau die a raison van 1350 gulden aan een wetenschappelijk medewerker een cursus aanbiedt om zich te trainen in het aanbieden van zijn kennis. Het bureau heet Licentec. Het Leidse blad MARE bericht deze week over hoe zo'n cursus in zijn werk gaat. De wetenschapper moet naar het schijnt vooral leren omgaan met het andere klimaat dat in het bedrijfsleven heerst. Ciu-susleider De Jonge :'Je kunt niet ze^en: jasje aan, das om, rechtop zitten en niet uit het raam kijken. Zo werkt het niet. Tijdens de cursus kimnen we alleen maar specificeren. Iemand erop wijzen dat hij steeds onderuit hangt. Of dat hij steeds naar voren gaat zitten, maar toch niet aan het woord komt'. Wat vinden de cursisten zelf? 'We hebben geleerd dat we nog veel moeten leren'. En daar betaalt men 1350 gulden voor. Is dat wel commercieel? H.B. 27 n o v e m b e r 1987
BEELDVORMING
Nieuwe aanpak voorlichting bij theologen Per 1 november 1987 heeft de theologische faculteit een eigen voorlichtster. Marian de Wijs vervult deze functie gedurende 20 uur per week. Haar taak bestaat uit interne en externe voorlichting en studievoorlichting voor aankomende studenten. Lange tijd was de voorlichting bij de tiieologen een zorgenkindje. In 1985 gaf de afdeling Pers en Voorlichting van de KUB aan de theologen-voorlichters de raad minder schichtig te zijn. Bij belangrijke gebeurtenissen zoals het pausbezoek en de benoeming van de bisschop van Den Bosch had de faculteit naar buiten geen duidelijk standpunt. 'Helaas kunnen we ons nu niet uiten want dat geeft ons meer ellende dan vreugd.' werd er dan gezegd. Maurice Ackermans, persvoorlichter van de KUB, vond het toen 'misschien veel verstandiger om de zaak eens een keer te provoceren.' Hij gaf duidelijk aan naar buiten te treden en de zaken bij hun naam te noemen. (Kohelet, faculteitsblad van de theologen, nr.1 mei 1986) De oorzaak van de facultaire schroom lag vooral in het feit dat de theologische faculteit een dubbele gezicht had: enerzijds ambtsopleiding, anderzijds een wetenschappelijke instelling. 'Voor de wetenschap te kerks en voor de kerk te wetenschappelijk', zoals Henk Witte, oud-bestuurslid van de faculteit, zei (Kohelet, idem). Iedereen was het erover eens dat er hier iets moest veranderen, dat er goede voorlichting moest komen. Eerst was het zaak het beleid eens duidelijk te formuleren. Hiervoor vond de faculteit L. Leijendekker, oud-hoofdredacteur van De Stem, bereid. Behalve deskundig om het beleid te expliciteren kon hij ook adviezen geven over de voorlichting. Hub Reumkens, secretaris van de theologische faculteit nu daarover: 'Hij heeft in feite een jaar lang het bestuur geadviseerd over allerlei zaken die met voorlichting te maken hebben. Hij richtte een adviescommissie op die een voorstel uitwerkte over ons voorlichtingsbeleid zowel intern als naar buiteri.'
vind ik het erg belangrijk datje onderscheid maakt tussen een min of meer algemene doelstelling van de gehele faculteit, en de verschillende manieren waarop dat door mensen van de faculteit tot stand wordt gebracht. Vanuit het oogpunt van voorlichting hebben we ons gerealiseerd dat een eerste noodzaak bewustwording binnen de faculteit is.' Hoe was het vroeger? Iemand die bijvoorbeeld koos voor'theologie en maatschappelijk handelen' dacht toch niet dat dit de enig mogelijke benadering was? Reumkens: 'Dat is een goed voorbeeld. Daarover waren de meningen binnen de faculteit in het verleden nogal sterk verdeeld. Voor de ene kant was dat eigenlijk de enige manier om theologie te bedrijven. Anderen zeiden 'als dat de manier van theologiseren is moet het maar helemaal verdwijnen'. Het nuttige van die drie-sporengedachte is dat je elkaar het gras niet voor de voeten hoeft weg te maaien.' Hoe zit het met de relatie tot de bisschoppen? Hebben zij iets te zeggen over de voorlichting van de theologische faculteit?
Reumkens denkt niet dat de bisschoppen zich daarmee zullen bemoeien. 'Als wij in de voorlichting te werk gaan overeenkomstig de doelstellingen denk ik niet dat wij van de bisschoppen nog aparte directieven krijgen. Iets anders is dat je als faculteit geconfronteerd wordt met ontwikkelingen in de kerk. Ik denk niet dat de faculteit altijd dezelfde standpunten zal innemen als de bisschop. Dat is ook niet de functie van de faculteit. Zij is er niet om nog eens op wetenschappelijk verantwoorde manier te herhalen wat de bisschop heeft gezegd. In de katholieke kerk heeft de theologie een heel eigen functie. Wij hebben de taak zaken heel kritisch te onderzoeken en de ontwikkelingen in de wetenschap te volgen en daar de theologie en de kerkelijke praktijk aan te toetsen.' Marian de Wijs mag nu dit beleid aan anderen duidelijk maken. Eerst zal zij een intern informatie-bulletin opzetten. Heel belangrijk vindt zij ook de beeldvorming van de faculteit naar buiten. De onlangs gehouden Open Dag liet zien waar de faculteit op dit moment mee bezig is. Naast theologische problemen kwamen die dag ook maatschappelijke problemen, zoals de zin van christelijke ziekenhuizen in een geseculariseerde samenleving of moslimkinderen op christelijke scholen, ter sprake. Reumkens: 'Hoe je het ook draait of keert het is voor voorlichting belangrijk te constateren dat het beeld van de theologi-
Claartje van der Grinten
Effectieve groepsbehandeling Een nieuwe groepsbehandeling van de Provinciale Friese Kruisvereniging voor corpulente vrouwen blijkt een effectieve uitwerking te hebben. Vrouwen met psychische problemen vanwege hun dikte hebben na de behandeling een groter gevoel van eigenwaarde. In tegenstelling tot de resultaten van de zogenaamde spreekuurbehandeling hebben vrouwen die de groepsbehandeling hebben gevolgd opmerkelijk minder traditionele opvattingen over de rol van de vrouw in gezin en samenleving. Dit blijkt uit het onderzoek 'Gewicht in eigenwaarde' dat het IVA in opdracht van de Provinciale Friese Kruisvereniging uitvoerde. Hiervoor werd tussen 1983 en 1985 de behandeling toegepast op diverse groepen vrouwen. De uitkomsten hiervan vergeleek men met de resultaten van de spreekuurbehandeling. De groepsbehandeling richt zich op mensen met een eetverslaving die psychische problemen hebben met het dik-zijn. Primair doel van de behandeling is niet het afslanken maar het versterken van het zelfvertrouwen. Uit het onderzoek blijkt dat vrouwen na de behandeling hun zwaarlijvigheid minder ervaren als belemmering voor de presentatie van zichzelf en in de omgang met anderen. Andere resultaten zijn een vermindering van angst, neerslachtigheid en dwangmatig eetgedrag. Hoewel het niet tot de eerste doelstelling behoorde, bleek dat deelnemende vrouwen een beperkte maar significante gewichtsvermindering ondergingen. De onderzoekers bevelen op grond van hun bevindingen aan om de groepsbehandeling op te nemen in het hulpverleningspakket van kruisverenigingen. G.R.
HET BELEID Reumkens: 'Als je de discussiestukken over voorlichting ziet lijkt het erop alsof de een zegt 'theologie, dat is primair wetenschap en dan moet je je niet met andere zaken bemoeien'. Een ander zegt 'theologie heeft alleen maar betekenis als het zijn producten levert voor de kerk'. Die tweeledigheid is door de interpretaties, die Leijendekker uit de stukken heeft gehaald, verbreed tot een drie-sporenbeleid. Daarin hoeft de faculteit niet te kiezen tussen functioneren voor de kerk of voor de wetenschappen, maar heeft ze diverse sporen te volgen: de vereisten als wetenschappelijke instelling; de vereisten om te functioneren voor een concrete kerkgemeenschap, dat wil zeggen dat ze niet alleen mensen opleidt die daar gaan werken, maar dat ze ook een soort denktank op de achtergrond is; en als derde component de maatschappelijke functie van theologie. Dit drie-sporenbeleid wil niet zeggen dat iedere docent ook die drie zaken moet behartigen. De ene docent of student legt andere accenten dan de ander. Wel is het ieders taak te erkennen dat die drie zaken binnen de faculteit aan de orde komen.' Leijendekker heeft dit beleid met ontdekt, maar hij heeft wel duidelijk gemaakt dat het een fictie is om één benadering als enig juiste na te streven. Reumkens: 'Het winstpunt is dat hij ons heeft overtuigd dat we als faculteit niet een helder beeld naar buiten hoeven te dragen, als we maar duidelijk zorgen dat we voor deze drie zaken staan. Persoonlijk
Univers''?-^-''^''
sche faculteit niét is ingevuld, of is ingevuld vanuit ervaringen in het verleden:'daar worden pastoors opgeleid'. Via zo'n Open Dag kun je mensen laten zien hoe divers het aanbod is.' Marian de Wijs wil ook iets aan studievoorlichting gaan doen.' Daar zou ik graag prioriteit bij leggen. Ik denk datje eerst iets moet doen aan beeldvorming, de mensen moeten daarop afkomen. We gaan ook informatie geven aan bij voorbaat geïnteresseerde groepen, zoals jongeren binnen de kerk. Misschien werkt dat veel effectiever.' Verder wil zij contacten onderhouden met de pers, vooral met de regionale dagladen. 'Ik denk dat die vaak onderschat worden. Je ziet dat mensen dichtbij huis gaan studeren en dat degenen die in de regio wonen een regionaal dagblad lezen. De theologische faculteit krijgt ook steeds meer deeltijders uit de omgeving. Als je dat allemaal op een rijtje zet lijkt het mij logisch dat je juist aan die regionale bladen aandacht besteedt. Vooral als het gaat om studievoorlichting of om beeldvorming van de faculteit.' De nieuwe voorlichtster studeerde Letteren in Tilburg: 'Letteren is een van de vele studies die tot voorlichting op kunnen leiden. Ik heb er ook voordeel van dat ik de faculteitsstructuur een beetje ken. Het is belangrijk dat je weet hoe universitaire organen functioneren. Ik vind voorlichting niet echt een wetenschap. Je kunt er veel over lezen, maar je moet het toch in de praktijk leren. Het is wel een uitdaging, vooral omdat er vóór mij niemand was. Ik ben voor twee jaar aangesteld en daarna wordt het geheel geëvalueerd. Dus ik moet mezelf nog bewijzen.'
Marian de Wijs
27 novennber 1987
Militaire opleidingen willen al vijltwintig jaar universiteit worden Het KI M is vooral de opleiding voor beroeps officieren van de Koninklijke Marine. D at het daarnaast ook de opleiding verzorgt van dienstplichtigen wier eigenlijke beroep iets met de scheepvaart te maken heeft, en van academici die hun dienstplicht bij de marine willen vervullen, is minder bekend. Het KIM bestaat sinds 1803, maar zat niet al tijd in Den Helder. Eerder was het gevestigd in plaatsen als Hellevoetsluis, Medemblik of Enkhuizen. Ook heeft het een tijd lang één geheel gevormd met de officiersopleiding van land en luchtmacht in Breda. En één deel van de KIMgeschiedenis speelt zich af in Delft. D e TU Delft heeft een militaire oor sprong. Een restant daarvan is nu nog terug te vinden in de naam van één studierichting: 'civiele' techniek. Ooit was dat het comple ment van 'militaire' techniek. Studenten van het KIM heten 'adelborst'. Een adelborst spreek je aan met 'jonker' een stukje erfenis uit vroeger jaren, toen marineofficieren inderdaad vaak van adel waren. D e rang adelborst is maar drie jaar van toepassing. D aarna gaat de opleiding wel nog twee jaar door, maar wordt de stu dent luitenant ter zee derde klasse en in plaats van de status van leerling en zakgeld (van 350 gulden oplopend tot 550) heeft hij nu een vast dienstverband en een salaris. Een LTZ3 heeft een aanvangssalaris van 3.054 gulden. Daar moetje dan nog de Vaar en oefentoelage bij optellen, die hij voor ieder aan boord doorgebracht uur krijgt. Dat samen vormt een mooi salaris: zolang je on der de dertig bent, kun je vrijwelnergens zo veel verdienen als bij de marine. Na je der tigste wordt het juist weer interessanter om naar het bedrijfsleven over te stappen ook al omdat de vaar/walverhouding dan finan cieel gezien slechter wordt. Wie de KIM opleiding volgt, legt zich vast om in totaal tien jaar bij de marine te blijven. Maar het kli maat aan het instituut is er niet een van 'zo gauw mogelijk na die tien jaar pleite zijn' 'Aan iemand die stiekum rechten studeert om straks goed weg te komen, merk je dat hij nu al eigenlijk niet gemotiveerd is,' zegt Luitenant ter zee derde klasse Rob Jurrian sen (25). Niettemin, het gebeurt.
Over belangstelling heeft het KIM niet te kla gen: er melden'zich jaarlijks zo'n 6(X) be langstellenden. Hun regionale herkomst, heeft adelborst Richard Platel (23) opge merkt, is een beetje vreemd: ofwel ze komen uit families waar de vader ook al bij de mari ne werkte uit D en Helder dus. Of ze ko men, net als hij, uit een provincie die 'niet' aan zee ligt. Vierhonderd van hen vallen al af na de medische en de psychotechnische keuringen. Het hoofd wetenschappelijke vorming, kolonel ir. A.P.H.M. Lempers: 'Ik hoop niet dat ik klink als een houwdegen, maar de Nederlandse jeugd heeft met name vaak last van een slechte rug. Kennelijk dra gen ze te vaak slechte schoenen, zitten ze te veel op brommers en hangen ze teveel voor de tv.' Met de resterende tweehonderd worden sollicitatiegesprekken gevoerd, tot er uitein delijk honderd adelborsteninspe over zijn. Want met een instroom van honderd nieu welingen per jaar dekt de marine precies z'n behoefte aan officieren. Dat is één cruciaal verschil tussen een reguliere universiteit en een instelling als het KIM: een universiteit leidt niét net precies zoveel mensen op als de achterban nodig heeft, en het KIM wel. Zou de marine een stuk of 22 fregatten afsto ten zoals Defensieambtenaar dr. P. Volten wil, die gelooft dat de strijdkrachten een mil jard of vijftien te duur zijn dan zou dat dus vrij direct kunnen doorsijpelen naar de in stroom van het KIM. Met een begroting van zo'n28 miljoen per jaar is het KIMtrouwens niet bepaald het duurste onderdeel van de marine.
STIJLDANSEI\h Van die honderd eerstejaars vallen in de drie jaar die volgen nog eens drieëndertig af de meesten in de eerste zes weken van de oplei ding, als het leven in de militaire maatschap pij toch blijkt tegen te vallen. De studie zelf is dan nog niet gestart: de eerste militair maritieme vorming is nog bezig. Die behelst een zwaar oefenkamp op Texel maar ook het begin van 'de cursus stijldansen' want
*«* I*' * ^ ■«* Ar*
Univers
'
KMABreda
zo meldt de studiegids ook op dit speciale gebied van representatieve aard dient de adelborst zich naar behoren te kunnen be wegen. Helemaal vanzelfsprekend is het niet meer om naar een adelborst te verwijzen met hij: sinds 1983 worden er ook vrouwen toe gelaten. Sinds een paar jaar zijn dat er tien van de honderd. Maar hun kansen op wer kelijk boeiend werk na afloop van de oplei ding zijn klein, zegt een andere LTZ, Herman de Groot (23). D e reden: 'hoe kleiner een schip, hoe minder ruimte er is om voor vrou wen een aparte douche en een aparte wc in te bouwen'. En op een klein schip is er voor een officier nu eenmaal meer leuks te doen dan op bijvoorbeeld een kolossaal fregat. In de populariteitsvolgorde van de marine schepen scoort een fregat bij de adelborsten het laagst: een echte Draufganger gaat naar een onderzeeboot, terwijl mijnenveger en fregat onderaan komen. Op dit moment zijn vier marine schepen geschikt voor een ge mengde bemanning. Het is onmiskenbaar een geheel andere samenleving dan de regu liere studentensamenleving, dat KIM. Mis schien dat het nog het meest op het corps lijkt maar dan zonder die zinderende status gevoeligheid. Geen hond die er bekakt praat wel telt de verslaggeefster heel wat snor ren, zijn de ruggen er recht, hangt er een sfeer van weten hoe het hoort. Een ander opmerkelijk verschil is dat men zich er ver baal vreselijk goed uitdrukt. Willen inge nieursinopleiding nog wel eens 'uh' en 'kweenie' zeggende malloten zijn, de KIM mers munten uit in volzinnen. Het extra jaar dat de KIMopleiding bevat niet vier, maar vijfjaar wordt merkbaar niet enkel gevuld met militaire vakken.
Al bijna vijfentwintig jaar k\ en twee militaire opleidingen in Nederland de status van i 3 krijgen: Net Koninklijk Insti tuut voor de Marine (KIMjit der, en de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda, f De opleidingen die aanstasi psofficieren daar krijgen is wel dege/ij/< wetenschappelijk,« [KIM en de KMA. Zodat ze die erkenning nou wel eens wÉ Maar wetsvoorstellen in die richting vergaat het niet bei ^en ofwel ingetrokken, ofwel door vriend en vijand lekgA Vet nieuwste ontwerp voor de 'Wet op het wetenschappiÊ yijs voor de krijgsmacht' (WWOK) heeft het ook aM \)oeten verduren. V ijfentwintig jaar vergeefs proberen waj vorden is een jubileum dat aandacht verdient Een pon In wereld van klikkende hak ken, rechte ruggen en bijgei orren.
PRETENTIES.
te *
PETVOLBIEFk Uiteraard heeft het KIM z'n eigen jargon: een ouderejaars die je begeleidt heet je 'zee pa' en jij bent zijn 'zeun'. Je kamer heet je hut,maar ga je erheen dan ga je naar je hok. Behalve het eigen jargon zijn er ook de tra dities: kom nooit met je pet op de bar bin nen, want dan wordt die pet vol bier getapt. Kom in Het Zaaltje ook niet in het gedeelte waar jouw jaargang nog niet mag komen. Ook moetje enig gevoel ontwikkelen wan neer je je trui aan kunt hebben, en wanneer je je 'Atjehjasje' beter kunt dragen. Passeer je met een schip voor het eerst de Poolcirkel en ben jij de jongste officier, dan moetje de neus van het schip blauw schilderen. Pas seer je de evenaar, dan moet de neus rood worden. En zou je de behoefte voelen te trouwen, wacht daar dan mee tot je adelborstentijd is afgelopen. Rob Jurrian sen trouwde veertien dagen voordien, wat hem op enige opmerkingen van bovenaf kwam te staan. Een adelborst is niet bestaat dat nog? verloofd, niet getrouwd en 'zeker' niet homoseksueel. Herman D e Groot: 'De meeste mensen hier zijn natuur lijk redelijk conservatief. D us als ze al homo seksueel zijn, houden ze dat om die reden stil. Ik heb er in elk geval nog nooit iets van gemerkt.' Wie zich dooreen dergelijke regimeachtige leefstijl niet laat afschrikken, houdt aan z'n marinetijd een gezonde bankrekening én een hoogwaardige opleiding over. Maar de vraag is, of het ook een 'wetenschappelijke' opleiding is. Als je het KIM, en dus ook de KMA, inliet onderwijsbestel een plaats wilt geven, ligt een plaats binnen het HBO dan eigenlijk niet meer voor de hand? Waar lei den ze anders voor op, dan voor het beroep van officier? Waarom willen KIM en KMA zonodig universiteit worden? Kolonel Lem pers' argumentatie blijkt tamelijk pragma tisch: 'De eerste reden is, dat onze mensen functioneren te midden van academici. Heel wat defensie onderzoek vindt plaats in in
de fase van een gewone universiteit. D e opleiding bestaat uit een propedeuse en een doctoraalfase, die met het oog op de mili taire vaardigheden die ook nog moeten wor den bijgebracht maximaal vier jaar mag du ren. Totaal maximaal vijf jaar dus, maar doorgaans toch niet meer dan vier jaar en drie maanden. Qua opzet moeten KIM en KMA iets meer op een gewone universiteit gaan lijken. De staf moet onderzoek doen, maar dat onderzoek moet dan wel gericht zijn op defensieproblemen. En de bestuur lijke top heet, net als elders. College van Bestuur. Alleen is de voorzitter van dat col lege (die op het KIM Vlagofficier heet en op de KMA 'Gouverneur' wel tegelijk ook be velvoerder. D at college laat zich hooguit ad viseren dooreen instellingsraad, waarin we moeten de universitaire gewoontes toch een klein beetje overeind houden maar liefst één nwper, en één student zou zitten.
Adelborsten in leslokaal KIM (Oen Helder) stituten van TNO, en daar krijgen onzsi sen ingenieurs te spreken, doctorandi^ doctors. Ze werken niet in een I HBOers. De tweede reden betrefteenl gevallen waar je als marine eigeniiikiT hoopt, maar die zich wel voordoet^ tien jaar om zijn kan het gebeuren data^ f icier zegt: ik ga weg. Het is nietentij het oog op die mensen, maar wel 'mrf we een officiële wetenschappeiijkeil willen krijg'en. Als het KIM die statuil dan hoeft degene die de marine verlaf telkens uit te leggen dat hij acadeiiii(i| Het is een kwestie van: dat niveauh we, dus dan willen we die erkenniii}| Toen daar in 1963 voor het eerste ontwerp over lag, waren we metd twee jaar bezig om onze opleiding opsj misch niveau te brengen. Ik kan uw«j gen: daar zijn we intussen met me«^ houden.'
GOODWILIi De status van universiteit zou ookoij andere reden goed uitkomen. EenK brengt in z'n afstudeerfase de adelbc is dan al voorbij, net als de stage vaol maanden op een schip vaak enige f 1 aan een gewone universiteit. VanoC zijn er KIMmers in Delft, maar ook*J andere TU's, de Erasmus universitej VU kennen ze. Ze werken daareenj deerprogramma af dat in samenspr» een hoogleraar wordt opgesteld""! nu toe was dat steeds een kwes'J 'goodwill' officieel maakt een I
leen aanspraak op de vrijstellingen die no |ig zijn om op het niveau van een vierdejaars erste fase te kunnen rondhobbelen. Wordt |et KIM als universiteit erkend, dan is dat en kwestie van goodwill meer. Bovendien 5 dan de weg vrij naar andere universiteiten, laar tot dusver heeft het er nog niet van negen komen. In de vroege jaren zestig, Den het ministerie van D efensie voor het erst een wetsvoorstel 'Wetenschappelijk Dnderwijs voor de Krijgsmacht' maakte, jtrandde dat op de veranderingen die voor 3 gewone universiteiten in de lucht hingen. Ve laten de militaire opleidingen niet aanha en bij de universiteiten, als we daar nog een |ele nieuwe structuur voor moeten beden en, was de redenering. Een paar jaar later, ben de hoogst democratische WUB (Wet jiniversitaire Bestuurshervorming) de uni ersiteiten regeerde, was het klimaat er niet aar om zoiets raars als militaire opleidingen [)t de gelederen toe te laten. Bij het idee dat i businessopleiding Nijenrode universiteit DU worden was de huiver al groot genoeg. lodat de KMA maar doorsukkelde met een pilitaire ondenwijswet uit 1890 die bijvoor eeld nog regelt hoe het allemaal moet met Ie officieren van het al lang niet meer be Jaande KNIL, het Koninklijk Nederlands In lische Leger. |ot najaar 1985, toen defensieminister dr. ■ F. van Eekelen nog maar weer eens een onceptwet het circuit ingooide. Volgens at concept moeten KIM en KMA eerste Neopleidingen zijn. Aan het eind van de Ipleiding krijg je wel een bul, maar geen ti p Je mag ook doorstromen naar de twee
Dat wetsvoorstel lijkt het evenmin te zullen halen. Als eerste bracht de Onderwijsraad er een uiterst pinnig advies over uit. Militai ren moeten kunnen vechten, en onderzoe kers moeten onderzoeken, en never the twain shall meet, vond die raad. Voorzover KIMmers en KMAers wetenschappelijke vorming moeten krijgen moeten ze die maar aan een gewone universiteit komen halen maar het is pretentieus om aan KIM en KMA het label wetenschappelijk te hangen. On zin! Ook de Raad van State voelde er weinig voor. Een universiteit die onder de minister van Defensie valt? Waar het onderzoek ge richt moet zijn op defensieproblemen? D ie een aparte wet heeft, die veel te weinig lijkt op de 'gewone' Wet op het wetenschappe lijk onderwijs (WWO)? Waar alle bepalingen die de autonomie, en de academische vrij heid, regelen naar achteren geschoven zijn en dus niet in de wetstekst zelf staan, maar in algemene maatregelen van bestuur? Be gin er maar liever niet aan, zei de Raad van State. En de kamerfracties die dezer dagen hun voorlopig verslag inleverden variëren behalve het CDA ook van negatief tot scep tisch. 'D ie Onderwijsraad denkt eigenlijk heel ouderwets hé', zegt vier dagen later in Breda kolonel mr. W. Van den Berg. We zijn op de Koninklijke Militaire Academie een enclave in het centrum van de stad, met een grote muur er omheen en een kasteeltje. 'Die Onderwijsraad denkt in termen van de recht op zijn doel af gaande vechtersbaas, versus de weifelende wetenschapper. D at gaat dus op een ongelofelijke manier voor bij aan de veranderingen in het officierschap, en aan de steeds hogere scholing die zelf voor lagere functies nodig is. Om een tank te kunnen besturen moet je al bijna MTS hebben. Om het leger te kunnen besturen heb je wel iets meer nodig dan een grote mond.'
ORDELIJKi Op het eerste gezicht ziet de KM A er net zo uit als het KIM. Een afgesloten terrein, waar over ploegjes 'cadetten' zo heten de stu denten hier heen en weer lopen, op een manier die zonder dat je weet waarom orde lijk lijkt. D e jongens met blauwe truien zijn van de luchtmacht; groene kleding betekent landmacht. Op het terrein heerst de ge woonte te groeten als je elkaar tegenkomt dat is allang geen verplichting meer, maar de cadetten bleken de afschaffing van de groetplicht een verlies te vinden, en hebben de gewoonte dus maar weer in ere hersteld. Er is een hockeyveld, een studentenflat die net als in D en Helder legeringsgebouw heet, een enkele vrouwelijke student. En ook hier komen de studenten meestal niet uit de Randstad. Maar op een of andere manier is
lezo niet wetenschappelijk? Is de rechtenstudie dat dan wel?'
de KMA toch net iets gewoner dan het KIM. Ook op de KMA ligt het aantal snorren ho ger dan het landelijk gemiddelde zeker. Maar kan het soms zijn dat ze in Den Helder toch net iets scherper zijn bijgeknipt? En is het nou gezichtsbedrog, of verloopt hier een gesprek tussen een hoge ome en een cadet net iets, tja, vriendelijker? En ligt daar opdie trap geen zand? D at zou bij het KIM toch echt ondenkbaar zijn! Kolonel Van den Berg is eerst een hele tijd stil, en moet dan een beetje nerveus lachen. Vervolgens prijst hij de scherpte van de observatie, maar of we hem wel goed willen begrijpen: wat hij nu gaat zeggen is geen kritiek op zijn collega's van de marine. 'Er is zeker een klimaatver schil tussen KMA en KIM,' zegt hij, 'maar dat te benoemen is moeilijk. Ik denk dat het samenhangt met het publiek waarmee je te maken krijgt. D e marine bestaat voor het overgrote merendeel uit beroepsmilitairen er zijn maar weinig dienstplichtigen. D e landmacht heeft er daar veel van. Goddank: ik vind dat een goede zaak. Dienstplichtigen zorgen ervoor dat de stem van de burgersamenleving in het leger ge hoord wordt. De marine kent dat niet, en dat is van invloed op de stijl van het leiderschap. Bij de marine is sinds de jaren zestig nauwe lijks iets veranderd. Bij ons is er veel veran
derd. In het klimaat, maar ook bijvoorbeeld in het aantal 'civiele docenten' dat is sterk gegroeid. Je zou kunnen zeggen: op de KMA wordt onderwijs gegeven dat een gro tendeels civiel karakter heeft en voor de vertaalslag naar het militaire hebben we nog even een militaire docent nodig. Op het KIM ligt dat niet zo. Daa r heb je voor het meren deel marinedocenten. Maar die hebben ze daar ook nodig.' Voor de KMA zou het dan ook niet zo'n bezwaar zijn als het militaire on derwijs zou worden ingericht zoals de Bondsrepubliek het ook doet: die heeft, in Hamburg, de Universitat der Bundeswehr. In weerwil van de naam is dat een gewone universiteit, waar ook mensen studeren zon der de minste ambitie om ooit iets in het le ger te gaan doen. Na een vierjarige opleiding kunnen de studenten die die ambitie wél hebben nog twee jaar doorgaan. Pas dan krijgen die hun militaire vorming. Over hun status van academicus hoeft niet de minste twijfel te bestaan. Over hun militaire vaardig heden ook niet. Zo'n structuur heeft als voordeel dat er geen onduidelijke vermen ging van militaire en academische pretenties kan optreden. Van den Berg zou daar in the orie niet eens zo'n moeite mee hebben al / vervolg op pagina 101
27 november 1987
vervolg van pagina 9
Militaire opleidingen zou hij veruit de voorkeur geven aan een statusverhoging van de huidige KMA. Trouwens, zijn collega's uit de Bondsrepubliek werpen ook jaloerse blikken op het Nederlandse wetsvoorstel. Maar, zegt hij, we nrtoeten niet net doen of alle studierichtingen die nu wetenschappelijk heten te zijn, dat ook echt zijn. Is de studie rechten in de praktijk niet gewoon een beroepsopleiding? Is de studie geneeskunde dat niet ook? Is het niet wat vreennd om de militaire opleidingen dan de toegang tot een fel begeerde status te ontzeggen? 'Weet u wat het is,' zegt hij later in de officie^smess, als de ober ('Karnemelk of zoete melk, kolonel?') is verdwenen, 'we zijn gewoon bezig met een imagokwestie. Als de Universiteit Twente onderzoek doet naar het scheurgedrag van een bepaald materiaal, vinden ze dat ze verantwoord wetenschappelijk bezig zijn. Zou Defensie ze vragen onderzoek te doen naar het scheurgedrag van het materiaal waar kanonskogels in worden verpakt, dan heet precies hetzelfde onderzoek opeens niet ethisch. Dat is het hele eiereneten. Alle onderzoek is in principe bruikbaar voor het leger. Men wil dat niet inzien, en begint over de academische vrijheid. Alsof eraan de universiteiten geen derde geldstroomonderzoek zou zijn, waarover je bepaald niet moet publiceren voordat de opdrachtgever is bediend.' Maar als het dan toch allemaal één pot nat is, waarom moet er dan een aparte W W O voor de krijgsmacht komen? En waarom zijn in die aparte WWOK de garanties voor academische vrijheid en autonomie zo beroerd geregeld? Maar daar is Van den Berg het dus niet mee eens. Hij verwacht dat het 'Curatorium' van KMA en KI M prima in staat zou zijn om te voorkomen dat een minister van Defensie een te grote vinger in de pap zou krijgen. Dat Curatorium is een gezelschap civiele wetenschappers van andere, echte universiteiten, dat het gehalte van de opleiding in de peiling moet houden. Zowel bij KIM als bij KMA is het Curatorium een bont gezelschap. Zo houden de Utrechtse taalwetenschapper prof. dr. S.D. Fokkema, de Delftenaar prof. ir. J . in 't VeJd, en de Amsterdamse (UvA) organisatiesocioloog prof. dr. H.K. Thierry de KMA in de gaten. En het KIM wordt gadegeslagen door de Rotterdamse statisticus prof. dr. W. Begeer, deTilburgse belastingkenner prof. mr. Ch. Geppaart, de Delftse kernreactor-specialist prof. ir. D. Latzko, en de VU-econoom prof. dr. W . J . Wieringa. Een dergelijke club is volgens zijn inschatting prima in staat om een defensie-minister die teveel zou willen sturen, te corrigeren. Dat er niettemin nog enig water langs Den Helder zou moeten stromen voordat het KIM de atmosfeer van een universiteit heeft, wordt er bewezen als je vraagt om een exemplaar van het wetenschappelijk verslag van vorig jaar. Het wetenschappelijk verslag? Ja, u weet wel, de lijst met onderzoeksprojecten. Elke universiteit heeft dat. Dat zal u dan toch ook wel hebben? 'Dat spijt me nou,' zegt kolonel Lempers, 'maar dat kan ik u dus niet geven want dat is geklassificeerde informatie. Doe ik u in plaats daarvan misschien plezier met een pennywafel?' En de kolonel presenteert, met klikkende hakken, een feestelijke lekkernij. Een paar minuten later blijkt er gelukkig toch sprake van een misverstand. Een inventarislijst van lopend onderzoek - dat kan nog wel. Maar inzage in het onderzoek z^lf, dat zou niet hebben gekund. De lijst ligt echter, helaas, juist dezer Univers
dagen op de drukpers - maar als hij klaar is sturen we hem na. Enkele dagen later arriveert een exemplaar van de KIM-spiegel, het mededelingenblad van het KIM. Het nummer in kwestie doet verslag van de jaarlijkse docentendag, en biedt een overzicht van wat de KIM-docenten aan onderzoek doen:
corrosie-onderzoek, trillings-analyse, scheeps-simulatie, volkenrechtelijke aspecten van het militaire gebruik van de zee. Maar helemaal tevreden over de situatie is de redactie echter niet, blijkt uit een voorwoord: '...op eigen gebied is éénoog koning. Het ontbreekt op het KIM aan
concurrerende wetenschappers, die op eigen vakgebied controleren en inspireren. (...) Het is daarom jammer dat op de docentendag niet alle hoogleraren acte de presence gaven, en slechts één van hen verslag deed van zijn onderzoeksinspanningen.' Esther Hageman/UP
*
VAN DIEN ^ CO TREEDT GRAAG IN CONTACT MET AMBITIEUZE BPA AFGESTUDEERDE BEDRPSECONOMENM/V ""lil
:!ii
liiiiiiiiii ..Mlllllillil
liiiliiiiiii i uilllHIII
Van Dien^Co Accountants
Schrifteli)ke sollicitaties te richten aan Van Dien -t- Co Accountants, t a v de heer R H van Ede, Hoofd Personeelszaken, Fizeaustraat 2,109"' SC Amsterdam, tel 020-5686610
*\ an Dien -i- Co Accountants maakt deel uif van de Van Dien groep en is lid van Delqitte Haskins & Sells International Een organisatie met 26 000 medewerkers in landen Alkmaar Almere Amsterdam Arnhem-Velp Breda Eindhoven Enschede Gouda 's-Gravenhage-Rj)swi)k Groningen-Haren Haarlem s-Hertogenbosch Hoogeveen Leeuwarden Lelystad Lochem Maastricht Roosendaal Rotterdam Tilburg Utrecht Venlo Zaandam Zwoüe Willemstad (Curagao) Oranjestad (Aruba) Philipsburg (St Maarten)
27 n o v e m b e r 1987
fQ
BOEKEN
De onzin van het confereren In Montreal ben ik op straat door Canadezen uitgescholden, omdat ik Engels en geen Frans sprak. Door het nachtelijke Warschau heb ik met een Japanner een wandeling gemaakt. In Edinburgh stond ik bovenop het graf van David Hume (1711-1776), tussen de distels. In Gent (België) stond ik onder een raam van waaruit een mevrouw een volle pispot omkieperde. Dit alles - en nog veel meer - heb ik meegemaakt omdat beoefenaars van de wetenschap geacht worden deel te nemen aan congressen en conferenties over hun vak. Op die manier kom je in de meest exotische plaatsen. Meestal zie je van die plaatsen niet zo veel, maar absurd is het wél. Overal ter wereld wordt geconfereerd. Hoe verder weg, hoe beter. De titel van de novelle van Michael Krüger geeft dit al aan: Waarom Peking? Ja, waarom zou je een conferentie over één of ander onderwerp in Peking organiseren? Het antwoord is duidelijk: omdat we nog niet in Peking geweest zijn. De ik-figuur uit het verhaal van Krüger komt in Peking terecht omdat daar een conferentie wordt gehouden: het eerste internationale Confuciuscongres. De ik-figuur zal daar een lezing houden. Bij aankomst in de Chinese hoofdstad geeft hij de tekst van zijn lezing uit handen. Dat is stom, want hij heeft van die tekst geen copie (wat trouwens ook stom is). De tekst krijgt hij niet meer op tijd terug.
Hij is ook niet in staat om op tijd in de congreszaal te zijn: de ik-figuur blijft een groot deel van de tijd vastzitten in zijn kamer op de zesde verdieping in een Pekinees hotel. Van de exotische plaats Peking ziet de ikfiguur heel weinig: niet veel meer dan het uitzicht uit het raam van de hotelkamer .Een conferentie is bedoeld om ideeën over te dragen en om discussies met vakgenoten te voeren. Daar komt ook niets van terecht. Zo nu en dan dringen vage berichten over het Confusiuscongres tot de ik-figuur door. De naam van de ik-figuur staat ook op het officiële programma, maar de titel van zijn bijdrage is daarop weggelaten. Hoewel hij zijn lezing niet kan houden, verschijnt in de pers tóch een verhaal over de lezing die hij gehouden heeft. Kennelijk doet het er weinig toe of je al dan niet aan een conferentie deelneemt: de geschiedenis (ook die van je eigen bijdrage) kent zo haar eigen verloop - daar krijg je niet echt greep op.
Misschien wilden allerlei autoriteiten in Peking verhinderen dat de ik-figuur vertelde wat hij te zeggen had. Echt duidelijk is djit niet. In de loop van het verhaal worden officiële beleefdheden uitgewisseld, maar er worden ook valse pogingen gedaan om de ik-figuur klem te zetten. Zelf gedraagt hij zich bij tijd en wijle op een manier die wel heel vreemd op anderen moet overkomen. Het is dan ook niet gek dat hij soms voor gek wordt aangezien. Wat er ook gebeurt, het maakt eigenlijk niets uit. In dit boek gebeurt weinig, en toch ook heel veel. Het verhaal bevat liefdesscènes, humoristische sketches, puzzels, filosofische praatjes, list, bedrog en avontuur. Peking is een hotelkamer die niet erg verschilt van andere hotelkamers, waar ook ter wereld. Waarom moet je helemaal naar Peking om te confereren? Je kunt ook gewoon thuisblijven om een stukje te schrijven dat je toestuurt aan de weinige mensen die in je werk geïnteresseerd zijn. Tilburgse wetenschapsbeoefenaars die over de wereld vliegen, krijgen in dit verhaal een lachspiegel voorgehouden. Al dat gedoe met die congressen: het is dwaasheid en dikdoenerij. Wie nog nooit naar een conferentie is geweest, kan genieten van de idioterie. Het verhaal van Krüger bevat genoeg dubbele bodems om het aantrekkelijk te maken voor een gevarieerd lezerspubliek. De absurditeiten zijn fraai verwoord. Ik heb maar één bezwaar tegen het boek: de humor vind ik typisch Duits. De grollen liggen er dik bovenop en zijn zwaar aangezet.
Het woord understatement komt in het vocabulaire van Michael Krüger niet voor; het idee dat achter het woord ligt, evenmin. Overal lijkt Krüger bordjes geplaatst te hebben met daarop de waarschuwing: 'Dit is heel komisch!' Duitse humor, dat is bijvoorbeeld zo'n zin: 'Gwendolyn, die weer op het bed was gaan liggen en daar in een houding lag die vrij nauwkeurig overeenkwam met die van de hermafrodiet in de Villa Borghese - die ik tijdens mijn laatste bezoek aan Rome naar aanleiding van een colloquium over filosofische aspecten van de computermaatschappij niet te zien kreeg, omdat het er enerzijds bij de Italiaanse cultuurautoriteiten niet in wilde, dat je na 14 uur nog in hermafrodieten geïnteresseerd was, anderzijds de discussie over de filosofische aspecten van de computermaatschappij tot 13 uur duurde en het onmogelijk was in een taxi binnen één uur van de Piazza Navona naar de Vil' la Borghese te komen, zelfs niet als je de chauffeur een ontzettend grote fooi in het vooruitzicht stelde - Gwendolyn, die immers, als ze de waarheid had gesproken, niet naar Peking was gekomen om in haar afschuwelijk rozekleurig broekpak haar tijd te verdoen op het bed van een Westduitse Confuciusonderzoeker die werd verhinderd een lezing te houden, Gwendolyn dus deed het voorstel iets te ondernemen.' Karel Soudijn Michael Krüger: Waarom Peking? Een Chinees verhaal (yertalmg Marion Offermans). Amsterdam: De Bezige Bij, 1987. Prijs: ƒ 26,50.
Innoverend ondernemen Innovatie is zo oud als de weg naar Kralingen. Maar we weten nauwelijks hoe innovatie in de praktijk verloopt of, om met Einstein te spreken, innovatie is 'anxious searching in the dark'. Om de concurrentie een slag voor te blijven hangen directies innovatie-plannen liever niet aan de grote klok. Ook versnippering van innovatie over verschillende projecten en het spontane verloop ervan, bemoeilijken de wetenschappelijke bestudering. Doordat de bedrijfsvoering van kleine bedrijven vaak kopje onder gaat in dagelijkse beslommeringen, is er weinig tijd voor nieuwe initiatieven. De beperkte financiële armslag begrenst de tolerantie voor mislukking èn frustratie: als men innoveert, moet de eerste klap een daalder waard zijn. Een schot in de roos is echter uitzonderlijk. 'Meer pannetjes op het vuur' vergroten de kans op een voltreffer. Maar vooral in kleine bedrijven is de speelruimte vaak te krap om de werkbelasting voor die extra inspanningen op te vangen. Op deze vicieuze problemen wees Philipstopman Dekker toen hij onlangs voor het Transferpunt een voordracht hield. Meer dan 70 percent van de onderzoeks- en ontwikkelingsinspanningen is geconcentreerd bij de vijf grote multinationale ondernemingen. Doordat kleine bedrijven te weinig aan R&D doen, lopen ze achter bij nieuwe technische ontwikkelingen, verklaarde Dekker. Als kleine bedrijven wél risicodragend vermogen voor speurwerk kunnen aantrekken zijn ze vaak innovatief. Dat leert het succesverhaal van Silicon Valley: een Amerikaanse 'Betuwe' vol kleine bedrijven waar kleine ondernemers met een slim idee en een garage als werkplaats een miljoenen-omzet uit de markt slepen. De geschiedenis vermeldt meestal niet, dat de concurrentie in de hightech branche moordend, en het aantal mislukkingen navenant is. Het boek: Innovatieproblematiek in kleine industriële bedrijven Univers
beschrijft juist wel wat er spaak kan lopen in het innovatieproces. Dat proces omvat vier fasen: creatie, selectie, vormgeving en toepassing van het idee. De schrijver onderzoekt de factoren waardoor het innovatieproces vastloopt of stagneert. Er zijn overgangsknelpunten, die het doorstromen van innovatie-voorstellen naar een volgende fase beletten. De directie keurt het idee af, omdat de realisatie te grote investeringen vergt. Verder zijn er doorgangsknelpunten. Dan blijft het idee in een innovatie-fase steken. Het komt bijv. niet verder dan de tekenkamer omdat technici geen raad weten met het ontwerp. Hulp van een ontwerpbureau kan de impasse opheffen. Vaak wordt innovatie geromantiseerd als een eenzame strijd van een geniale uitvinder die nergens gehoor vindt voor zijn 'gouden' idee. During breekt met die gedachte. Innovatie is een proces, dat een bedrijf zich eigen moet maken. Een onderdeel van dat proces is de overdracht van informatie, die vlotter verloopt als de leiding èn het personeel welwillend staan ten opzichte van innovatie. En dat is een kwestie van bedrijfscultuur, vindt During. Als alleen direct resultaat telt, zal men afwijzend reageren op half uitgewerkte ideeën, al zit er nog zoveel muziek in. Experiment mislukt, innovatie mislukt. Reorganisatie of aanpassingen van de bedrijfsvoering blijken vaak nodig om knelpunten in de overdracht van informatie weg
Innovatie in het verleden: Orthopedische schoenmakerij in Tilburg
te nemen. Het gaat om praktische zaken zoals de opleiding van het personeel, het aanstellen van een innovatie-medewerker, het aantrekken van risicodragend vermogen, doelmatiger beheersing van lopende zaken om onderbrekingen van innovatie-activiteiten door dringende klussen te beperken. Is innovatie een noodzakelijke luxe die kleine industriële ondernemingen zich nauwelijks kunnen veroorloven? Het boek laat zien, dat kleine industriële bedrijven gerede innovatiekansen soms niet benutten. Te snel capituleert men voor de routine van het goed op de winkel passen. Het benadrukken van de winstgevendheid op korte termijn, ontneemt het zicht op innovatiekansen op langere baan. Door verdieping van het inzicht in hun innovatie-probleem kunnen kleine bedrijven hun schaalnadelen goedmaken. Bovendien kunnen ze beter rekening houden
met knelpunten die specifiek zijn voor hun bedrijfsvoering. De uitgever noemt het boek een prima hulpmiddel om het innovatievermogen van een organisatie te verhogen. Ik vind die pretentie te hoog gegrepen. Het boek Ondernemen op maat dat IVA-medewerker Geeraerts al in 1983 publiceerde, vind ik een didactischer 'vademecum'. Dat boek is speciaal geschreven voor ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. Ook bij de verzorging van de lay-out is met die doelgroepen rekening gehouden. De publicatie van During daarentegen draagt de sporen van een proefschrift waarvoor je je bril moet opzetten. Henk Zomer Dr. Ir. W.E. During, Innovatieproblematiek in kleine industriële bedrijven. Van Gorcum, Assen/Maastricht, 1987, 242p., f 38,50. 27 november 1987
op de SURFnetstand laten de vier bedn|ven, die participeren in de aanleg van SURFnet zien wat er no9 meer met netwerken mogelijk is.
SURFnet op zicht PHILIPS
CTemonstratie van drie softwarepakketten D ECnet DOS maakt integratie van de PC in het netwerk mogeii|k en stelt de m het netwerk aanwezige schiifcapaciteit beschikbaar aan alle gebruikers VAX/VMS Services voor MS/DOS biedt transparante integratie van de PC (MS/DOS) in de Digital nelwerkomgeving Gebruikers van PC en VAX delen dezelfde programmatuur, gegevensbestanden en afdrukfaciliteiten VAX VTX maakt snelle en efficiënte informatievoorziening volgens het videotex principe mogelijk met behulp van een menugestuurde gebruikersinterface
Demonstratie van een aantal 6150 computersystemen in een lokaal netwerk (ETHERNET) D eze multifunctionele 32bits computers, zi|n speciaal geschikt voor toepassmgen in het onderwijs en onderzoek Het door IBM ontwikkelde besturingssysteem AIX biedt alle mogelijkheden van UNIX en nog veel meer f tot 16 gebruikers kunnen er van profiteren
Demonstratie van een digitale 'PABX (VOX620)' een bedrijfstelecommumcatiecentrale, die integratie mogelijk maakt van spraak, tekst en dataverkeer Een PC kan eenvoudig op het digitale telefoontoestel worden aangesloten, M zodat gebruikers net zo gemakkelijk teksten versturen als telefoongesprekken voeren D eze P6BX IS klaar voor ISDN, de telecommumcatie mfrastructuurvan de jaren negentig, die op elke werkplek en m elke huiskamer tal van nieuwe diensten mogelijk maakt
ptt telecommunicatie Een geavanceerd netwerk zoals SURFnet vraagt natuurlijk om een hoogwaardige infrastructuur Dat Datanet 1 hiervoor is gekozen is inmiddels bekend Wat misschien nog met bekend is, zijn de diverse mogelijkheden om aangesloten te worden Met een direkte aansluiting (tot 64 000 kbits/s) of via de openbare (videotex) PAD Ook ■ laat PTT zien wat (tele)informatiediensten zoals Viditel en Memocom (electromsch postbussysteemj kunnen betekenen m het hoger onderwijs en onderzoek Wij vertellen u er graag meer over Bellen kan ook (070)438611
AIX IS een handelsmerk van IBM UNIX is een handelsmerk van AT&T m de VS en andere landen
Geen ƒ 15,- maar Gratis toegang voor 1 student op hel symposium SURFen met een toetsenbord op 7 en 8 december, aula, TUD, op vertoon van deze bon en collegekaart
Vraag de folder 'treinpnjzen' voor goedkope groepsreizen Gratis busvervoer vanaf station Delft
aaiia
anaa
Gratis toegang voor studenten werd mogelijk gemaakt door Digital, IBM, Philips en PTT
#
SURFnet: met beeldscherm en toetsenbord naar de werk- en studeeromgeving van de Op 7 en 8 december 1987 jaren negentig; nu al in bedrijf en 'op zicht' i n ^ is alles te zien en te Delft. ' beproeven op het symposium 'SURFen met een toetsenbord'
- Elektronische post om b.v. gezamenlijk artikelen te schrijven - Elektronisch prikbord: uitwisseling van informatie met grote groepen mensen - Raadplegen van databanken, b.v. de bibliotheekcatalogus - Overdracht van gegevensbestanden - Op afstand verwerken van onderzoeksgegevens met gespecialiseerde computerprogramma's
Kom naar Delft op 7 en 8 december Technische Universiteit Delft Aula, Mekelweg 5, Delft Van Hasseitzaal.
bon
gratis
In het hoger onderwijs en onderzoek wordt een nieuw netwerk van diensten aangelegd: SURFnet. SURFnet is een geavanceerd ^v ^v i telecommunicatienetwerk, dat tal van communicatie- en informatiediensten bij iedereen op de werkplek brengt.
#
Snelle communcatie en hoogwaardige informatie voor alle betrokkenen in het hoger onderwijs en onderzoek zijn cruciaal. SURFnet biedt de geavanceerde infrastructuur die dit mogelijk maakt. Een workshop van 45 minuten en uitgebreide documentatie maken je snel wegwijs in de mogelijkheden van SURFnet. Voor studenten gratis toegang met bon.
■>
S'
RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN
POSTDOCTORALE BEROEPSOPLEIDING ALFA EN GAMIIIIAINFORIIIIATIEKUNDE W i e b i n n e n k o r t afstudeert in een alfa of g a m m a s t u d i e r i c h t i n g kan nu de brochure aanvragen over de postdoctorale beroeps opleiding alfa en g a m m a i n f o r m a t i e k u n d e aan de Rijksuniversiteit G r o n i n g e n . In januari 1988 start een n i e u w e cursus. De duur van de cursus bedraagt V/z jaar w a a r v a n een a f s t u d e e r o p d r a c h t van een half jaar. Het is ook mogelijk één of enkele modules te volgen. Doel en opzet van de opleiding De opleiding is gericht op de toepassing van informatietechnologie en informatica binnen de alfa en gammavakgebieden en richt zich in het bijzonder op de problematiek van de kennisrepresentatie. Doel is het overbruggen van de kloof tussen de mogelijkheden van de informatietechnologie en het gebruik dat ervan w o r d t gemaakt. Wie deze beroepsopleiding met succes heeft gevolgd moet in staat zijn een ontwerp te maken van een toepassing ten behoeve van problemen waarin kennis, in combinatie met informatietechnologie, een rol speelt. Deskundigen op een bepaald vakgebied, zoals bedrijfskunde, economie, letteren, rechten, pedagogie, psychologie en sociologie, w o r d t daartoe geleerd problemen binnen hun
vakgebied te modelleren (te 'formaliseren'), o m deze toegankelijk te maken voor de mogelijk heden die de informatietechnologie biedt. De postdoctorale (tweede fase) beroepsoplei ding informatiekunde te Groningen gaat uit van een gezamenlijk programma voor alle alfa en gammastudierichtingen gedurende het eerste jaar en een naar specialisatie gedifferentieerde afstudeeropdracht in het laatste half jaar. Toelatingseisen De opleiding staat open voor afgestudeerden uit een universitaire eerstefase alfa of gammastudierichting, en voor degenen met een gelijkwaardige voorkennis. Hiernaast w o r d t een basiskennis verwacht op tenminste het niveau van een bijvak informatica en is enige ervaring in het programmeren wenselijk. Voor studenten die ten aanzien van een enkel onderdeel tekort schieten in voorkennis en ervaring zal getracht worden daarin op een of andere manier te voorzien. Cursusgeld Het cursusgeld bedraagt voor de gehele cursus, die in januari 1988 begint f 25.000,. Voor delen van de cursus zijn aangepaste bedragen van toepassing.
V e r d e r e inlichtingen Op woensdag 9, december w o r d t een informatiebijeenkomst georganiseerd te Groningen, in zaal 124 van het Zernike g e b o u w . Universiteitscomplex Paddepoel. Aanvang kwart voor t w e e . Met onderstaande a n t w o o r d c o u p o n kunt u een brochure aanvragen met verdere informatie over de opleiding. U kunt de brochure tijdens kantooruren ook telefonisch aanvragen op nummer 050633686.
Gaarne ontvang ik de brochure over de post doctorale beroepsopleiding Alfa en Gamma Informatiekunde te Groningen. NAAM
..
FUNCTIE
w.^^^^^m^'m"
ADRES POSTCODE WOONPLAATS
....J.J,e_.s»Bi.... '.
Zenden aarr Ifrankefmg is niet nodig) Beroepsopleiding AGI, Rijksuntvereitert Groningen, Antwoordnunwnef 172, 9700 VB Groningen
rf*'««is*''
MEDEDELINGEN
De nwdodaBnganiïagina w o « h verzcwQd dotw do aftMing bitor' na Communicatie. Copij moet ingeleverd zijn in d e w e e k die voorafgaat aan het verschijnen van Univer» l€>p donderdag) en wMvr9(to8¥«ör 12.00 u <uitei«jit) op liainer 6 %% t e l . 2001/2002. Fer nummer i« slechts 1 pagina batcMMwar. H e t is dan ook i M k # liarfcliten itbrt en kern ««{109 tolonntutewn. 8ij teveel « a p l iwaidt m o r r a n g gegeven mm ito madedelingen met d e lioogeto actutfitaitswaarde.
ALG MEDEDELINGEN V A N DE DIENST PERSONEELSZAKEN 1. NI EUW RECHTSPOSI TI E REGLEMENT M.i.v. 1 okt. 1987 is het Rechtspositie reglement Wetenschappelijk Onderwijs (RRWO) in werking getreden. Dit regle ment regelt de rechtspositie van alle per soneelsleden (inclusief hoogleraren). Het Reglement hoogleraren en lectoren is daarmee komen te vervallen. In het RRWO zijn de meeste artikelen van het ARAR van overeenkomstige toepassing verklaard voor het personeel bij de universiteiten. Door de dienst per soneelszaken is een korte samenvatting van de voornaamste punten uit het RRWO gemaakt welke voor belangstel lenden te verkrijgen is bij de dienst per soneelszaken (B 1028). Aan diensthoofden en faculteitssecreta rissen is deze samenvatting alsmede de tekst van het RRWO toegezonden. 2. VERHOGI NG SALARI SSEN De minister van Binnenlandse Zaken heeft ons bericht gezonden over een in komensmaatregel welke met terugwer kende kracht tot 1 september 1987 in gaat: 1) het pensioenbijdrageverhaal dat door de ambtenaar betaald wordt ver laagd, 2) de maandsalarissen vanaf f 2.567, worden enigszins verhoogd: de salarisbedragen van f 2.567, t / m / 2.642,99 0,15%; vanaf f 2.643,: 0,4%; voor salarissen vanaf f 4.878, geldt een oplopend percentage. De in houdingspercentages van de Inhouding 1982 blijven overigens ongewijzigd. In de maand november zal een en ander met terugwerkende kracht betaald worden. Bij degenen die (nog) beschikken over een EHBOtoelage, wordt deze ver
hoogd van f 13,69 per maand naar f 13,76 per maand. 3. VERLAGING VUTLEEFTI JD Het kabinet heeft besloten per 1 januari 1988 de leeftijdsgrens voor de VUT voor het kalenderjaar ?5l8Ste verlagen van 61 naar 60 jaar. Overigens moet men wel aan de normale overige voorwaarden voldoen.
ECO WIJZIGINGEN PRAKTICUM INFORiVIATICA PROPEDEUSE
men van de beoordeling van het tenta men 'Ondernemingsfinanciering 3b' van 23 okt. 1987. Schatiuwexemplaren en officiële uitwer kingen van dit tentamen zijn vanaf 18 nov. 1987, zolang de voorraad strekt, verkrijgbaar in het Economisch Archief, kamer B 016. Na uitputting van de bestaande voorraad zullen de genoemde stukken beschik baar zijn in het dictatenmagazijn onder het kenmerk 323.87.035. Het volgende tentamen 'Ondernemings financiering 3b' zal zijn op25jan. 1988. O N D E R W I J S B U R E A U FEW
F
FSW/PSY F
DOCTORAALSTUDENTEN
SMEETSKRING
Centrale I nkoop Psychologieboeken (CIP) gaat open voor het volgende se mester, voorjaar 1988. Voordeel: 10% korting op de bestelde boeken. Bestellijst afhalen in geb. P, ingang 3, te vens inleveren (in de doos van CIP) vóór 11 dec. 1987. Afhaaldatum boeken wordt bekendge maakt in UNIVERS en op het prikbord in geb. P.
De medewerkers van S.F.R. de Smeets kring van het jaar 1986/1987 kunnen op vrijdag tussen 9.0016.00 u. het tenta menbriefje afhalen bij de coördinatoren. Tevens kunnen degene die foto's heb ben besteld van de bart)ecue deze af ko men halen.
FVACATURES
P R O G R A M M A BIJEENKOM ST AFSTUDEERSTUDENTEN ARBEIDS & ORGANISATIE PSYCHOLOGIE
Bij het bureau van de faculteit der Wijs begeerte bestaat de vacature van VAKGROEPSECRETARESSE M / V (fulltime) (vac. nr. 106)
Door het ter beschikking komen van een nieuwe practicumzaal heeft het practicuminformatica enkele wijzigin gen ondergaan met voor de studenten de volgende consequenties: 1. De studenten BIK en Econometrie die nen zich voor het practicum in het twee de semester opnieuw in te schrijven. 2. Groep 17,18,19,26,28 en 29 begin nen NIET in dec. met het practicum maar in febr. 1988. Studenten uit deze groe pen dienen zich opnieuw in te schrijven i.v.m. gewijzigde collegeuren. 3. Groep 30 begint WEL in dec. met het .practicum. De collegeuren zijn echter niet op donderdag maar op WOENS DAG van 8.3011.30 uur. 4. Studenten BI K en Econometrie die nog geen practicum hebben gedaan in het eerste semester dienen zich in te schrijven in groep 31. De collegeuren zijn op WOENSDAG van 13.3016.30 u. 5. Studenten Economie die nog niet heb ben ingeschreven voor het practicum kunnen zich inschrijven in groep 31. (zie punt 4)
Mi.v. 15 nov. 1987 is het onderwijsbu reau op de volgende wijze voor studen ten toegankelijk: * Bij J. Pijnenborg kunnen terecht (tel: 662876): 1. alle studenten die met hun studie be gonnen zijn in 1984 of eerder 2. alle postdoctoraalstudenten 3. alle deeltijdstudenten Telefonisch spreekuur en het maken van afspraken op woensdagmiddag, waar bij uitgegaan wordt van de volgende in deling: dinsdagmiddag voor postdoct. be lastingkunde donderdagmorgen en de hele vrijdag voor alle andere studenten * Bij H. Roes kunnen terecht (tel: 662863): Alle voltijdsstudenten die per 1 985 of la ter met hun studie begonnen zijn. Af spraken kunnen gemaakt worden voor maandag, dinsdag en woensdagmor gen en in dringende gevallen kan men tussen half 12 en half 1 zonder afspraak terecht.
Datum: 3 dec. 1987 Plaats: P 207 , 10.30 u.: Drs. G. Heilcens, Consulent P.A. I nternational. 'Consulting en selec tive procedures bij P.A. Personnel Services'. 13.30 u.: Onderzoek automatisering bij een Nederlandse bank. /. van de Venne & M. Kaptein: Kwali teit van de arbeid: theoretisch perspec tief en methode van onderzoek. B. van Andel: Meting van productivi teit: theoretisch perspectief en methode van onderzoek. 15.30 u.: /. Cuppers: Onderzoek naar de kwaliteit van de arbeid bij Hoogovens. 16.30 u.: S. Hartzheim: Onderzoek naar mogelijkheden van bedrijfstijdverlenging bij ontwikkelafdelingen.
Inschrijving is mogelijk vanaf 1 dec. in zaal CZ 230a/231. De te volgen inschrijf procedure is op een stencil in de zaal aan wezig.
* Voor vragen van algemene aard blijft het nummer 662023. M. ter VeerStal laert is iedere dag tot 4 uur aanwezig.
T E N T A M E N ORGANISATIE PSYCHOLOGIE (CURSUS 47)
Nadere informatie over organisatie en in houd van het practicum bij Dhr. W. Min naert, B 409, tst. 2339. VAKGROEP ONDERNEIVIINGS FINANCIERING Inzage in de individuele urtwerkingen van de deelnemers aan het tentamen Onder nemingsfinancieriog 3A dd 23 okt. wordt geboden op 2 dec. in kamer B 016 (Eco nomisch archief) van 9.3012.30 u.
PROPEDEUSE FEW Sociale Economie 1. Tentamenstof eerste semester, macro economie: 1. Collegestof 2. Kolnaaj (deel 1), hoofdstukken 1,2 en 3 3. Koopmans en Wellink, Se druk, hoofdstukken 1, 2, 5, 6 en 9 4. Empirische macroeconomie, deel 1, kenmerk: 330.87.132 FOTO'S I N T R O D U C T I E K A M P
VAKGROEP ONDERNEMINGSFINANCIERING Op woensdag 2 dec. zal van 16.3017.30 u. in B016 kennis kunnen worden geno
De foto's van het introductiekamp kun nen worden opgehaald op kamer 8 305 di. 12.00 17.00 uur, w o . 12.00 17.00
ECO/JUR
Het tentamen omvat een mondeling en een schriftelijk gedeelte. Tijdens het schriftelijke gedeelte komen de studenten om beurt bij de docent voor het beantwoorden van enkele mondelin ge vragen. Geplande data: di. 15 dec. 1987, di. 19 jan. 1988, di. 14 juni 1988. Kandidaten kunnen naar keuze zich in schrijven voor de ochtend {9.0012.00 u.), de middag 113.3017.30 u.i of de avond (18.0021.00 u.j. Men dient dan aanwezig te zijn bij de aanvang van het dagdeel. De inschrijflijst zal circuleren tijdens de laatste colleges en kan ook ingevuld wor den bij Mia Smulders, secretaresse van de vakgroep, P705.
fg
Taken: Het verlenen van administratieve onder steuning aan het bestuur en perso neelsleden van de vakgroep: voorbereiden van vergaderingen; bijhouden van agenda's; vakgroeparchief; brieven, nota's, wetenschappelijke rap porten e.d. m.b.v. lektuurwerkingsap paratuur Functieeisen: MAVO/HAVOdiploma en secreta resseopleiding bereidheid tot samenwerking en goe de contactuele eigenschappen; bij voorkeur enige ervaring in een secre taressefunctie. Salaris: minimaal f 2.041,00 en max. f 2.736,00 bruto per maand. Informatie: hr. M . A . M , van den Akker, secretaris van de f a c u l t e i t , t e l . 013662140.
Functieprofiel en functieeisen, ter inzage op het prikbord in de vitri nes (o.m. hal gebouw B). Copieën verkrijgbaar bij de dienst Perso neelszaken (kamer 1028). Sollicitaties, tenzij anders vermeld, schriftelijk, binnen een week, on der vermelding van het vac.nr. op de enveloppe aan het hoofd van de dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE TI LBURG. In het kader van het streven naar een evenwichtiger personeelsop bouw zal bij gelijkwaardigheid van candidaten de voorkeur worden gegeven aan een vrouw.
wij verzorgen graag al uw drukwerk kranten in kleur periodieken boeken
brochures folders handelsen familiedrukwerk
OO
drukkerij uitgeverij ■reclamebureau
Em. de Jong b.v.
Postbus 8 5110 AA Roosakkersttoat 57 5111 CL BaarleNassau Telefoon 04257 8922 Telefax 042579100 Telex 52602
Univers
27 november 1987
MEMO
Studenten INPUT Op iedere I e en 3e maandag van de maand kunnen PEW-ers ontspanning vinden in de PEW-stamkroeg Tribunaal op de Heuve). Te beginnen op 7 december a.s., vanaf20.00 uur. Zeer gezellig. VROUWEMDOCUMENTATIECENTRUM Het vrouwendocumentatiecentrufTi Tilborg is geabonneerd op 20'n 125 vrouwentijdschriften, heeft boeken, brochures, krante-artiketen etc. over uiteenk>pende onderwerpen als artieid, sociale zekertiekt, nx)ederschap, seicsualiteit enz. en een adressenbestand van die organisaties in en buiten Tilburg die voor vrouwen van belang kunnen zijn. Het vrouwendocumentatiecentrxjm is open op maandag van 14-17.00 u, dinsdag van 9-12.00 u, woensdag van 20-22.00 u en op donderdag van 14-17.00 u, ook tijdens de vakanties. Het adres van het vrouwendocumentatiecentrum is: Nieuwlandstraat 43, Tilburg. Telefoon: 421896. OPROEP De eerste editie van Defacto is binnen de 1 Economische faculteit goed ontvangen. Er werden ruim 800 exemplaren verkocht. Inmiddels wordt al weer druk gewerkt aan de totstandkoming van het tweede nummer. Dit nummer zal in februari verschijnen. Er is nog plaats voor enkele enthousiaste studenten in de redaktie van Defacto. Iedereen die interesse heeft kan kontakt opnemen met de redaktie (013-430310) of een keer langskomen op de Efactkamer. Tel. 013-662991 Kamer 050.
Menu PERIODE 30 NOV. T / M 4 DEC. M A A N D A G 30/11 lif«8moep - hödere keiveteoep cordon bfeu - gelderse schift demi glacé - broccoS k ia crème ^ r u i t j e s - pomB»s (tecorés of gekookte aardappelen Veg.: kaassoufflé - broccoS è la crème pommes decofés 0IMSDAG1/12 bouillonsoep - k%}pes>ep aspergesoep - naa g o r s t q - kroepoek seroenderig - k ^ u g g y met satésaus anaras - beefburgetsteak - post^ein gekookte aardappeSen Veg.: nasfgoreng - kro^xiek seroendeng - oriêntroi - satésaus WOBs{SOAG2/12 e r w t e n s o ^ - k^jpesoep peperburger- cotetetto -^T3«Te pepe'saus- macédoine tégumes andijvJesatede - gebakken of gekookte aardappelen Veg.: psteS^akje met sofaragoót andijviesalade - gebakken aardappelen DONDEfiDAG3/12 londonderryso^ - chinese rgstsoep macaroni è Sa bofcigneae - kaas rauwkostsalade - varkenat^ade vfeesjus - stanppot zuurkool Veg.: macartsnisctotei met tempé rauwkostsalade VRUDAG4/12 tomaten/groentesoep - heldere preisoep - gebleken mosseier» rv&x saus - gepaneerd kipfilet gemengde ^ - boterboon^es patates frites of gekookte aartfa^jpelert Veg.; courgette in toptatensaus botertaoontjes - granengde sla
CURSUSSEN
TWEEDE FASE BEROEPSOPLEIDING I N T E R N A T I O N A A L BELEIDSMEDEWERKER
De sectie Schriftelijke Vooriichting van het Instituut voor Toegepaste Vooriichtingskunde (ITV) verzorgt de volgende cursussen:
Praktijkgerichte opl. georg. doordefac. Politicologie, Rechtsgeleerdheid, Economie en Letteren van de Universiteit van Amsterdam. Eén jaar post-doct. scholing gericht op een intem. beleklsfunktie. Aanvang volgend studiejaar: aug. 1988. Brochures van de opl. verkrijgbaar bij ASEDIR, Europa Instituut, Grimburgwal 10 geb. 1,1012 GA Amsterdam, tel. 0205252966/2162.
1. Cursus Schrijven en Persberichten: In deze cursus besteden we o.a. aandacht aan: - voorwaarden waaraan een goed persbericht moet voldoen; - het beoordelen van persberichten en - het schrijven van persberichten. De cursus duurt een dag. Cursusdata: 29 januari, 25 maart. Uiterste inschrijfdatum: 12 dagen voor de cursusdatum. Cursusprijs:^ 110, — .
BELEIDSTRAINING Begin februari zal een driedaagse beleidstraining worden georganiseerd voor vrouwelijke deskundigen en consultants, die in het kader van missies en/of projekten betrokken zijn bij belekJ t.a.v. 'vrouwen en ontwikkeling'. Doelstelling is het vergroten van vaardigheden, dte noodzakelijk zijn voor doelgericht en strategisch werken. De training gaat in op het eigen funktioneren binnen een team en/of ontvangststructuur, het vertalen van resultaten naar ijeleidsaanbevelingen en de presentatie daarvan. Kursusdata: 2, 3 en 4 februari 1988. Plaats: Kontakt der Kontinenten, Soestertaerg. Informatie bij: Kontakt der Kontinenten, tel. 03463-1755; Stichting T.K.O., tel. 030-318703 (behalve op woensdag). Kontaktpersoon: Suzan Bolland, Marian Rameijer, Nelke van der Lans.
2. Cursus P l a n m a t i g Schrijven: In deze cursus leert u hoe u op systematische wijze een voorlichtingstekst kunt schrijven, die begrijpelijk is voor uw doelgroep. De werkwijze tijdens de cursus bestaat uit theorie gecombineerd met veel practische oefeningen. De cursus duurt vier en een halve dag, waarbij de eerste halve dag twee weken eerder plaats vindt. Cursusdatum: 29 januari, 11, 12, 18 en 19 februari Uiterste inschrijfdatum: 18 januari Cursusprijs ƒ K O , —. 3. Cursus T e k s t Beoordelen en Begrijpelijk Schrijven In deze cursus komt o.a. aan bod: - het beoordelen van een tekst op begrij-
I
Afhankelijk van uw inkomen kunt u korting krijgen.
Voor informatie kunt u contact opnemen met: Het Instituut voor Toegepaste Vooriichtingskunde. Postbus 209,6700 AE WaI geningen. Tel. 08370-83806, bereikbaar ■ van 9.30 12.30 uur.
Buro Buitenland ^m I
I
'De Arbeids- en Organisatie Psychokxjg als Organisatie-Adviseur' is het thema van de lezing die TAOP op donderdag 17 december a.s. organiseert. Dne afgestudeerde A&O-psychologen die als organisatie-adviseur werkzaam zijn zullen vertellen over hun werk en hoe de opleiding Art)eids- en Organisatie Psychologie daarbij aansluit. De lezing begint om 19.30 uur in café 'Hoogardie' aan de Gasthuenng 61-63 in Tilburg. De toegang voor TAOP-leden is gratis, niet-leden betalen / 2,50 entree. Geïnteresseerden kunnen zich vóór 10 december opgeven bij Henk Vertioeven (04258-1435).
Sportnieuws^ SPORTCENTRUM Inschrijfprocedure t w e e d e semester v o o r de t a k k e n van s p o r t In cursus verband Voor de volgende takken van sport dient men zich opnieuw in te schrijven voor het tweede semester: Jazzgymnastiek Tennis Nivo 3 en 4 Badminton Nivo 2 en 3 Jiu Jitsu Nivo 3 Judo Nivo 3 Squash Nivo 3 Konditietraining m. gewichten Nivo 3 Inschrijfformulieren zijn vanaf maandag 18 januari 1988 op het Sportcentrum te verkrijgen vanaf 12.00 uur. Het inleveren van deze formulieren kan alleen op vast
OPROEP Het Nederlands Studenten Kamerkoor zoekt nog drie tenoren. Voor aanmeWing, bel 060-223134 (Caroline) of 015-783988 (Cees).
De Stichting Tropencursus voor Kader in Ontwikkelingswerk (T.K.O.) organiseert in 1988 weer weekends rond het thema 'meegaan als partner". Deze cursus is bedoekd voor (echt)paren, die zk;h voorbereiden op een verblijf in een ontwikkelingslana. Tijdens het weekend wordt aandacht besteed aan de rol, positie en het f unktraneren van de partner die meegaat. Zowel partner als uitgezondene zijn welkom. Het wordt sterk aangeraden zo vroeg mogelijk in de voortiereiding aan dit weekend deel te nemen. De data zijn: 6 en 7 februari, 4 en 5 juni en 8 en 9 oktober. Inlichtingen en aanmelding bij: Stichting T.K.O., Mariaplaats4-c, 3511 LH Utrecht, tel.: 030-318703 (behalve woensdag). De Stk;hting T.K.O. geeft ook een informatieve brochure uit over 'het meegaan als partner", getiteld 'Van Dependant naar Independant'. Prijs: / 5,25 (inclusief portokosten, in Nederiand), te bestellen door overmaking van f 5,25 op girorekening 5144568, t.n.v. Stichting T.K.O.documentatie, Mariaplaats4-c,3511 LH Utrecht.
gestelde tijdstippen t.w. Maandag 18 jan. 12.0014.00 uur Dinsdag 19 jan. 17.0018.00 uur Woensdag 20 jan. 17.0018.00 uur Donderdag 21 jan. 17.0018.00 uur Op de laatste drie tijden kunnen ook de formulieren voor de interne competitie ingeleverd worden. Inschrijving sluit op donderdag 21 januari 1988 om 18.00 uur. Publikatie van de groepsindelingen vol gen maandag 25 januari 1988 om 12.00 uur. De lessen in cursusvertiand starten dan op maandag 2 februari 1988. Overige lessen starten reeds op maan dag 11 januari 1988. Attentie: Voor tennis nivo 34 en 5 is er van maandag 11 januari t / m vrijdag 29 ja nuari 1988 tosstennis georganiseerd. In formatie hierover kun je krijgen bij je do cent.
Betaald matseren
PARTNERWEEKENDS
Agenda NOVEMBER VRIJDAG 27 N0Va*<8ER
Cin«cta8,20.00 uun 'One ffew over
_^
the cuckoo's rrest'. Regie: Milos For
JEI
man. (t/m212).
■"
CInacftta, 2 . 1 5 uur. 'Crazy Love'. Regse; Dcsninique D erxiddere. f t / m 212). t H e k s , 21.00 uur: 'Het rt^ysteoe van Kafc^'.
Schouwburg, 2).00 en 22.15 uur: Filmhiiis: 'Frar^ces*. Regie: Graeme Clifford.
ST UDEREN I N D U B R O V N I K
1 Van 1 tot en met 19 februari vjordt aan het InterUniversity Centre of Postgradu ate Studies in Dubrovnik de cursus Drort Internationa/et Re/ations Interna/es ge geven, waarvan drs. Jan van Lith, ver bonden aan de vakgroep Recht der Inter nationale Organisatie, coursedirector is. Inhoudelijke informatie over de cursus ! kan bij hem ingewonnen worden: tst. 2068/tel. 672304. De inschnjving van de ze cursus staat open voor doctoraalstu denten. Huisvesting in Dubrovnik is mo gelijk op de studentenflat van het Inter University Centre, waarbij eigen kookge legenhekj en sanitair aanwezig 'is. De to tale reis en verblijfkosten bedragen on geveer f 1600, — , waarvan min. 50% door de student zelf betaaki dient te wor den (Subskleimogelijkheden zijn aanwe zig). Meer inlichtingen hierover bij Buro Buitenland, kamer B1013, tst. 2236.
TAOP-MEDEDEUNG
ZATERDAG 28 NOVEMBER ' t H e k * . 21.00 uur: 'Een revolver in
Okienz»)' ZONDAG 29 NOVEMBER O n e c f t W , 14.30 uur: 'Crazy Love'. Reg«: Oommk?ue Oefudd»e. E9«iantief. 16,30 uur: Look wtio's talking. K<^cterieke wsve. M a n r w t f w t , 11.30 uur: Viering met sanr»nzang. Th«Tia: Als * God zeg... en gereci^ti^ieid. Voorgangers: Hub LarKfefs en Han Oude Munntnk, M A A N D A G 30 NOVEMBER Untversftait, 20.15 uur, aute: Kon. üedertafel met optreden van Marjan ne KwöcsSier, sopraan. ü n i v » r w t « i t , 15.30, CZ 108: CoHoqui um algemene economie. Prof. W . H . Bujter over 'D oes an Improvement in the Current Account or the Trade Ba lafK» at Fufi Employment Require a Depreciation of the ReaJ Exchange Rate. S c h o u w b u r g , 20.00 uur: 'The right stuff'. Regie; Pfatip Kaufman.
DECEI\ABER DINSDAG 1 DECEMBER Otof; Sinterklaas. S c h o u w b u r s , 20,00 uur: FSmhub: 'Paris, Texas'. Regie: W i m Wenders. WOENSDAG 2 D ECEMBER O i o f : Eerst^aarsavond, S c h o u v v b u r g , 2 ) . 1 5 u u r Musica) Max Havelaar, ( t / m 712). S c h o u w b u r g , 2 0 , ^ uur, studio: Ka mermuziekcoficert door ensembles gevormd uit leden v»n het Brabartte Orkest. Werken van Peter M a x w e l Davies.
Voor f i,— vult u onderstaande ruimte boordevol, incl usief trefwoord bovenaan. Egatantiw, 21.30 uur: Cops & Rob De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken bers, bluosroek. of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. S c h o u w b u r g , 20.00 uun F3m en ex Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omsl ag of op de redactie. perimerrt. Vergeet niet ook naam en adres in te vullen. S c h o u w b u r g , 22.15 uur: Fimhuis:
X {
'Fooi for tove'. Regie: Robert Altman. DONDERDAG 3 D ECEMBER d o f : Zwarte Pietenfeest met sfeerc^co.
1 1 1 { 1 1 1 1 1 { 1:1
S c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio; Perspektief met 'Heden Christine'. Ee nakter geschreven door Thomas Ver bogt. U n i v e n l t a i t , 16.1&uur, aula. Inaugu rale rede prof. dr. L.M. van Leeuwen. Unlv^rsitoJt. 20.00 uur: Filmhuis: 'Macumba', Regie: £lfi Mikesch ( t / m 512). S c h o u w b u r g , 22.15 uur: Famhuis: 'NovenAermond'. Regie: Alexandra von Grote, ( t / m 512).
1 1 1 M 1 11 1 1 11 II II 1 11 1 1 1M 1 A ares:
(Tel.:. AAllAÜÉlAwiriiÉlAiailAÉÉIlkltÉdttÉi
[
pelijkheid en - het herschrijven van een tekst op een begrijpelijke manier De cursus duurt twee dagen. Cursusdatum: 17 en 18 maart. Uiterste inschrijfdatum: 29 februari Cursusprijs: f 250, —.
<^^»..:...
.)
wr^r^i^
VRU DAG 4 D ECEMBER Universitaft, 16.15 uur, aula: Promo tiedrs. J . D . BartSema. Titel proef srfifift: 'D evetopment in Kïnsh%> Sup port Netvwjrks lor the Aged in The Netherlands.
27 november 1987
P^IP DE VONK
Computermuziek
PARADOX
Maarten Altena kwartet Maandagavond 7 december 21.00 uur in café Paradox tijdens de wei<elijkseVonl<-avond. Maarten van Regteren Altena, tegenwoordig verkort tot Maarten Altena, maakt muziek die even ongebruikelijk en f raaiklinkend is als zijn naam, en bovendien even uitgesproken Nederlands. Dit laatste schuilt vooral in de veelheid van invloeden en geciteerde stijlen die in zijn muziek is verwerkt en daarin herkenbaar aanwezig blijft, zonder dat daarbij een mengelmoes of juist een eenheidsmengsel ontstaat.AI de ingrediënten worden door een verbinding van compositie en improvisatie op een geheel eigen manier met elkaar in verband gebracht. Maarten Altena heeft met dit kwartet een respectabel aantal concerten gegeven in binnen- en buitenland, daarnaast is hij ook geregeld te beluisteren met zijn oktet en in ad-hoc formaties. Behalve uit Altena zelf, die de contrabas bespeeld, bestaat deze groep uit rietblazer Michael Moore, die dit jaar de Boy Edgar-prijs kreeg toegewezen, en WolterWierbos, winnaar van de podiumprijs in 1985, die de trombone hanteert met gebruikmaking van een grote hoeveelheid dempers, plunjers en humor. Het geheel wordt gecompleteerd door de violiste Maartje ten Hoorn. Het meest kenmerkend voor dit kwartet is het de uiterste eigenzinnigheid bij de individuele leden van het gezelschap en de onderling toch voortreffelijke aaneensluiting. L, „ n.D.
'Oh duister muffig Nederland, open uw hart voor Mina Kruseman.' Een zwarte dame in lange statige jurk met kant (Gerda Havertong in de rol van de actrice Naomi die de feministe Mina Kruseman op toneel wil neerzetten) kondigt haar entree aan. Het citaat van de negentiendeeeuwse feministe blijkt echter geen aanloopje te zijn voor een stuk waarin voornamelijk voordrachten van Mina Kruseman worden geproklameerd over vrouwen die hun bestemming missen door slecht onderwijs en opgroeien tot 'vervelende, goed gefatsoeneerde automaten'. Integendeel. Gerda Havertong weet een progressieve en verkwikkende geest op toneel neer te zetten die de strijd aanbindt met de vooroordelen van de pianist meneer Gèrards (gespeeld door Herman Naber) die, in rokkostuum gekleed, haar zowel begeleidt als tegenwerkt. Tijdens het stuk komt zijn onvrede met het spelen van 'Mina Kruseman' door nota bene een zwérte actrice niet alleen naar voren uit de dialoog maar ook uit zijn pianospel, dat beurtelings zowel heftig als gedwee door het stuk heen opduikt. 'Een revolver in Oldenzaal' krijgt daardoor niet alleen een spannend effekt, maar is ook grappig. De dialogen werken aardig op de lachstuipen. Zo reageert Naomi op een slechte recensie van haar Mina Krusemanperformance met een levenslustig: 'Wat krijg ik een energie van al die tegenstand.' De ware Mina Kruse—P_ L
Maandag 30 november verzorgt Henk Bron een concert met muziek voor computers en traditioneel instrumentarium bij de Vonk, Willem ll-straat 24 te Tilburg. Het concert dat Henk Bron in samenwerking met enkele andere musici zal verzorgen, belooft erg contrastrijk te worden. Niet alleen omdat hij computers combineert met het meer traditionele instrumentarium, maar ook omdat er naast de gecomponeerde gedeeltes plaats is ingeruimd voor improvisaties. Bovendien is de samenstelling van het ensemble dat deze muziek uitvoert bepaald onalledaags. Professionele en amateurmusici, zowel uit de klassieke hoek als uit de jazz en de new wave, spelen hierin samen. S T A G E D O O R F E S T I V A L IN T H E A T E R ' T HEKS
Mysterie van Karagöz: beiieipen met taaioverdracht Het gaat erom het mysterie van Karagöz op te lossen, maar als puntje bij paaltje komt dan zal de nietTurkssprekende toeschouwer het gehele toneelstuk als één groot raadsel beschouwen. Onder de titel 'Het mysterie van Karagöz ging op 13 november in theater De Balie te Amsterdam een oorspronkelijk Turks schimmenspel (nu in toneelspel vertolkt) in première. Ondanks de goedbedoelde maar weinig houtsnijdende 'verduidelijkende on-' derbrekingen' van intermediair tussen publiek en toneel Jan Klaasen ('Tralala: eerst de entree en dan de dialoog') zwemt de nederlandstalige toeschouwer blindgeslagen door een onoverbrugbare taalbarrière in het rond. Een informatieboekje over het toneelstuk zet meer zoden aan
de dijk en reikt de toeschouwer de mogelijkheid aan om een gooi te doen naar een ruime interpretatie van de heftige intonatie, gezichtsuitdrukkingen en verdere mimiek. De schrrftelijke toelichting wordt zowel tijdens de voorstelling als de pauze dan ook herhaaldelijk ter hand genomen. Het hoofdthema van het verhaal, dat vertolkt wordt door het Amsterdam Sanat Theater ('sanat' betekent kunst), is het oplossen van het mysterie van Karagöz. Hoewel 'Het mysterie van Karagöz' wordt uitgevoerd als toneelstuk doet een ingelast schimmenspel terugdenken aan de oorspronkelijke en traditionele opvoeringsvorm binnen de Turkse cultuur. Karagöz is een variant op onze Jan Klaassen,
waarbij onze held uit de poppenkast veel braver en gezagsgetrouwer is dan de held van het Turkse schimmenspel. Op een drieledig paneel lichten de omtrekken van een wit paleis helder op. Karagöz en Haciyat spelen hier hun eigen marionetten. Droom en werkelijkheid vervloeien en het spel loopt uit op een abrupte terugkeer naar de werkelijkheid wanneer Karagöz in het spel een andere figuur slaat en vernedert omdat hij een 'Hirbo' (een Turk) is. Maar ook Karagöz is een Turk en dus slaat hij eigenlijk zichzelf. Hij valt buiten het scherm en vraagt zich af: 'Karagöz ben ik. Turk ben ik, wie is er nou Hirbo?' Het Mysterie van Karagöz steekt de draakt met het Nederlandse gezag, de culturele normen en waarden en
S T A G E D O O R F E S T I V A L IN T H E A T E R ' T HEKS
Een revolver in Oldenzaal: Mina Kruseman schittert weer
man indachtig betoont Noami zich eveneens onverzettelijk als het om de bekritisering van haar optreden gaat door de inmiddels vrij gefrustreerde meneer Gèrards. Deze laatste vraagt zich in opperste wanhoop serieus af wat Naomi te maken
heeft met die negentiende-eeuwse juffer die niet kon acteren en bovendien niet eens actueel is, waarop Naomi ad rem reageert: 'Wie zegt dat? Ik heb alles over Mina Kruseman uit de bibliotheek gehaald en daaruit blijkt dat haar feministische
standpunten ontzettend actueel zijn.' Maar Gèrards reageert heftig: het zou beter zijn als Naomi wat meer aan haar roots dacht. 'Me wat? Me roots? Me zolen.', bitst de semi-Mina daarop terug, zeker niet op haar mondje gevallen, en ze ver-
De aanvangstijd is 21.30 uur. De entree is gratis. UNIVERSITEIT
Kweksiiiier Maandag 30 november geeft de sopraan Marjanne Kweksilber een liederenrecital in de aula van de KU B. Marjanne Kweksilber kreeg haar zangopleiding bij Herman Schey. Ze zingt zowel oude als moderne muziek: haar repertoire reikt van de vroege Barok tot aan het hedendaagse Lied. Kweksilber wordt begeleid door pianist Ludwig Olshansky, die studeerde aan de Juilliard School of Music in New York. De organisatie van het concert is in handen van de Liedertafel, de aanvangstijd is 20.15 uur. Op het programma staan uitsluitend liederen van Franz Schuttert. KUB-studenten betalen op vertoon van hun collegekaart een gereduceerde prijs van vijf gulden. bovenal met het toerisme. De toeristen, de 'modernste kunstenaars van het onbegrip die iets horen waaien over traditionele tradities' stelt Jan Klaassen. Achtereenvolgens verschijnen verschillende toeristen: een man met groen hoedje in jagers-outfit die zich op het toneel te buiten gaat aan een houterige Tirolerdans op Turkse muziek, gevolgd door een toeristisch stel in extreem opzichtige kledij. De toeristen worden verjaagd door Karagöz. Het mysterie van Karagöz is een doorlopende dialoog die afgewisseld wordt met Turkse muziek en dans. In theater De Balie te Amsterdam een uitverkochte voorstelling, maar met een voornamelijk turkstalig publiek. Tijdens de pauze haakten een aantal toeschouwers af ondanks de grote acteervaardigheid van de spelers. 'Het mysterie van Karagöz' is in theater 't Heks te zien in Tilburg op 27 november om 21.00 uur. N.v.O. telt over haar roots: op school leren van Hogezand en Sappemeer tot de Slochterse gasbel en de Rijn die bij Lobith ons land binnenkomten over 'onze' koningin met dat rozige huidje. Naarmate het stuk verdert wordt de spanning opgevoerd en zeker niet op de laatste plaats door de revolver die meneer Gèrards voor alle veiligheid maar uit de valies van Naomi heeft gehaald: 'Een passiviste met een revolver. Ik ben nog nooit zo geschrokken als toen ze in Oldenzaal met die revolver begon te zwaaien', bekent Gèrards zichzelf en het publiek en daarmee lijkt de Mina Kruseman van rond 1873 weer tot leven gebracht toen de dichter Potgieter over haaraan Busken Huet schreef: 'Arme Mina Kruseman, die het nu te bont maakt door in Oldenzaal een revolver mee te brengen. Of zijn wij te burgerlijk, te bekrompen voor alle excentriciteit?' Naarmate het stuk vordert en naar een climax stijgt wordt de revolver in de handen van meneer Gèrards echter gevaarlijk speelgoed. 'Een revolver in Oldenzaal' is een fraai opgezet, levendig geacteerd toneelstuk dat de vloer aanveegt met inhoudelijke non-burgerlijke prut- en praatstukjes en daarbij zowel spanning als komisch vermaak in zich herbergt. Niet voor niets uitverkochte voorstellingen in de Balie te Amsterdam. Zaterdag 28 november is het toneelstuk te zien in theater 't Heks te Tilburg, N y Q
'Het perpetuum mobile tussen kunst en wetenschap' 'Verlos me van m'n verantwoordelijkheden, zodat Ik weer gewoon kunstwerken kan gaan maken'. Dat was de smeekbede die de Belgische kunstenaar-uitvinder, free lancescientist en ontspanningsdynamicus Wessel di Wesselli richtte aan het honderkoppige publiek, dat op dag en uur van de diësviering in de grootste collegezaal van de KUB was samengestroomd om 'de voor deae eeuw unieke gebeurtenis' wel eens te aanschouwen. De wetenschap heeft de kunst nodig om vooruit te komen, was de mening van Di Wesselli. Overtuigd van zijn eigen gelijk demonstreerde hij de
De marketing-mix van een eciit mannenblad
dinergie-oogstmachine, een perpetuum mobile dat op papier al functioneert maar nog niet in de praktijk gebracht is. In een uiterst vermakelijk college legde de Belg de feilloze principes van zijn vinding uit. Aan het publiek de taak om deze principes te weerleggen. 'Hij houdt ons voor de gek, maar ik kan maar niet ontdekken waar de fout zit', was een van de reacties. Lang niet iedereen was er zeker van dat de machiqe kón werken, maar niemand wist duidelijk te maken waar precies het perpetuum mobile faalde. De dinergie-award werd dus met uitgeloofd - hoewel een wiskunde-student even meende te ruiken aan de tien miljoen Belgische francs. Maar hij kon zijn argumenten niet genoeg kracht bij zetten en Wessel di Wesselli hield de geldkist op slot. M.K.
^ed^^^^^!cw^
,'1,y
0.
io^e, «►uv
_
-Jnit
Pö^flrus
■^^^e Wessel di Wesselli
Het Nieuwsblad
-'.si
ö>a^«.t"^ F, £c. W,
B^LuL
'roisj
r i L B Ï l ? ?ts
ExEsquire journalist Hugh M. Hef ner schraapte in de jaren vijftig zijn allerlaatste geld bij elkaar en kocht voor 500 dollar een fotoreportage over Marilyn Monroe. D eze vamp sierde de eerste cover van het blad dat in recordtijd zou uitgroeien tot een wereldtijdschrift met een mil joenenoplage: Playboy. Hefner was een ondememingslustige jongeman die in het land van de onbegrensde mogelijkheden ongestoord vorm kon geven aan zijn hoogstpersoon lijke voorkeuren. Playboy viel het meest op door de naaktfotografie. Hefner achtte de tijd rijp voor een 'gezondere houding tegenover sex'. Maar het blad bevatte ook kwalita tief hoogstaande artikelen, illustra ties en fotografie. D e grootste schrijvers en kunstenaars be schouwden het al gauw als een eer om mee te werken. Alleen het bes te was goed genoeg. Zo creëerde Hefner in zijn eentje een wereldwijd imperium en plakte daar het overbe kende vignet van het Playboy konijntje op.
Bulter sprak dinsdagmiddag in de aula tijdens een drukbezochte lezing georganiseerd door de nog prille studievereniging Marketing Associ atie. Uit Bulters verhaal over de 'marketing mix' van Playboy bleek dat het in Nederland heel anders toegaat op de bladenmarkt dan in de Verenigde Staten. Toen de va derlandse Playboy hier mei 1983 voor het eerst te koop lag gebeurde dat pas na een zorgvuldige verken ning van de markt. Waarondereen testuitgave in Haariem (als repre sentant van de Randstad) en Til burg (ais representant van de pro vincie). De vooruitzichten bleken ri ant en de prognoses van toen zijn
uitgekomen. Playboy Nederland is sinds 1983 alleen maar gegroeid, op dit moment is er sprake van een sta bilisering van de oplage op 170.000 exemplaren. Nationaal een respec tabel aantal, internationaal gezien een schijntje. Met een totale oplage van 18 miljoen lezers is Playboy het meest gekochte blad ter wereld. De Nederlandse uitgave geschiedt door het VNUconpern. Zestig tot zeventig procent van de inhoud is van Nederlandse makelij, oftewel, de overname uit het Amerikaanse moederblad is zeer gering. Maar verder wordt de beproefde Hefner formule ook in ons land trouw nage volgd. Het toverwoord is kwaliteit, aldus Bulters: 'Dat is ook hét onder scheid met de kapers die de afgelo pen jaren op de kust zijn versche nen. Een blad als Penthouse heeft gewoon minder allure en zal dus nooit onze oplage bereiken'. De lezers van Playboy zijn jong, wel gesteld, slim, hardweri<end, hebben plezier in het leven en houden van materiële dingen. Ze lezen het liefst over auto's, geuren, rookwaren en drank. En natuuriijk over wat Bul ters noemt 'het vrouwelijk schoon'. Want the main reason to buy Play boy blijken nog steeds the girls. Blondines met grote borsten lokken net als in de dagen van Monroe de meeste kopers. Ook vrouwelijke. Een kwart van de oplage gaat te genwoordig naar belangstellende lezeressen. T.G.
ANSICHTEN
Lange tijd heeft Tilburg twee elkaar bekonkurrerende plaatselijke dagbladen gehad: De Nieuwe Tilburgsche Courant en Het Nieuwsbl ad van het Zuiden. De eerste, in 1879 opgericht door de ZouaafAiiroine Arts was een katholieke arbeiderskrant. Arts verdedigde het recht op godsdienstvrijheid, de oprichting van RK Arbeidersbonden en de pau seUjke Encycliek Rerum Novarum, waarin de paus zeer tegen de zin van vele katholieke werkge vers sociale gerechtigheid propageerde. Toen dan ook in 1917 tijdens een van de roemruchte Tilburgse textielstakingen de Nieuwe Til burgsche Courant het voor de arbeiders opnam, stichtten uit onvrede daarmee de wolfabrikan ten H. Bl omjous en R. Diepen een werkgeverskrant, het Nieuwsblad van het Zuiden, die aan vankehjk maar liefst tweemaal per dag uitkwam. De hele periode voor de Tweede Wereldoorlog bleef de lokale dagbladenmarkt overzichteUjk ver deeld: de Nieuwe Tilburgsche Courant was het meest gelezen dagblad van de twee, geheel over eenkomstig het getal van de werkende tegenover dat van de bezittende stand. Na 1945 raakte de leidinggevende positie van de krant van Arts echter spoedig uitgespeeld. De Courant was al in de jaren dertig enigszins in het antisemitische vaarwater van de priester en Mussohnivereerder Wouter Lutkie gekomen, en was tijdens de Duitse bezetting blijven verschij nen. Door de perszuivering werden de rollen omgedraaid: het Nieuwsblad, waarvan de uitgave tijdens de oorlog was gestaakt, nam de plaats van de met een verschijningsverbod geconfronteer de Courant over. Een jaar later mocht de Courant weer uitkomen, maar het kwaad was al geschied. Het Nieuwsblad had nu de sterkste troeven. In 1964 werd de noodlijdende Nieuwe Tilburgsche Courant uiteindelijk door het Nieuwsblad van het Zuiden overgenomen. De monopoliepositie van de laatste werd bevestigd toen in 1%7 het Nieuwsblad van het Zuiden zijn gouden jubileum luister bijzette met de uitlevering van het concern aan de Haarlemse uitgeversgigant VNU, dat het leeuwenaandeel van de Brabantse regionale pers in no time had weten opte kopen. In datzelfde jaar verhuisde de krant van de Heuvel naar een modem kantoor op de hoek van de Spoorlaan en de Gasthuisring. Er waren niet alleen de directie, redactie en administratie gevestigd, maar ook de drukkerij, die over een prachtige gloednieuwe rotatiepers beschikte. Voor dat doel was een enorme hal aan de kant van de Gasthuisring gebouwd. 'Die pers heeft nog een jaar of zeven gedraaid,' vertelt Nieuwsbladredacteur Bernard van Dijk. 'Daarna is ie naar Best verhuisd, waar de centrale redactie van de Brabantpers werd gevestigd.' ■ Smdsdien staan caravans gestald waar eertijds de inktrollen en drukcylinders rondraasden. Aan de achterzijde zijn nog meer voormalige ruimten van het Nieuwsblad nu verhuurd aan andere be drijven: Bowling Brimon en Bêta-Press. Het Nieuwsblad is overigens ook zelf huurder geworden in het gebouw waarvan het slechts in de bouwfase enige tijd eigenaar is geweest. De V2sIU nam in 1%7 met de krant het gebouw, dat nog in de steigers stond, over, maar verkocht het vijfjaar later aan een exploitant. Univers
Het Amerikaanse 'succesverhaal van een echt mannenblad' zou in ons land in elk geval niet op die ma nier mogelijk zijn, aldus Ben Bulters, hoofd afdeling marketing van de Nederiandse Playboy. Bulters: 'Ik verbaas me steeds weer over de enorme invloed die één man in Amerika kan hebben. Hefner lapte alle marktstrategieën aan zijn laars en maakte helemaal alleen uit hoe zijn blad er uit moest zien. Zijn doch ter heeft de leiding van het imperi um in 1983 overgenomen , maar voor elke nieuwe uitgave moet zij nu nog het persoonlijke fiat van de 61jarige Hugh Hefner gaan halen in Los Angeles. Als het hem niet be valt, laat hij het werk gerust op nieuw doen. Dan liggen de bladen maar wat later in de winkel'.
De verhuizing begin jaren zeventig van een deel van de lokale redacties van de Brabantpers naar Best was het gevolg van de technische vernieuwingen in het productieproces. Bernard van Dijk: 'Die modernisering veronderstelde een grootschaliger aanpak. Merkwaardig genoeg zijn het op nieuw de technische ontwikkelingen die het mogelijk maken, dat binnen pakweg vijf jaar de lo kale redacties weer gedecentraliseerd worden. Dankzij de glasvezelkabel en andere vemieuwdn gen in telecommunicatie en tekstverwerking zullen de redacties straks weer dichter bij de lokale en regionale lezersgroepen werken.' Op 12 december 1987, op de dag exact twintig jaar na de ingebruikname van het gebouw op de hoek van de Gasthuisring, zal het Nieuwsblad 'van het Zuiden' is er twee jaar geleden in een vlaag van vernieuwing afgehakt wederom een nieuw kantoor betrekken. Eveneens aan de Spoorlaan, maar nu aan de overzijde, tegenover het NSstation. Men heeft er dubbel zoveel ruimte als in de huidige behuizing. Nodig voor de terugkerende delen van de redactie, maar ook voor de perso neelsuitbreiding in de loop der jaren als gevolg van het toenemend aantal nevenactiviteiten: een klein reisbureau, puzzelacties, de kersverse kabelkrant en andere eigentijdse dienstverlening aan het publiek. Want ook de Tilburger die geen letter leest zal weten dat zijn krant 'Het Nieuvreblad' heet. 27 n o v e m b e r 1987
%
■
i t