1987 09 18

UNIVERS

5^

v=

Tilburgs Universiteitsblad - 18 september 1987 - jaargang 25 numnner 4

Vier miljoen voor Taai en Informatica Taa/ en Informatica krijgt een eigen verplichit doctoraal binnen de letterenfaculteit. Tevens heeft men geld gekregen om een instituut voor taal- en kennistechnologie op te zetten. Het externe vernieuwingfonds dat aan het Hoger Onderwijs- en Onderzoeksplan (HOOP) verbonden is financiert zowel opleiding als onderzoek. In juni van dit jaar diende Taal en Informatica een aanvraag in voor uitbreiding van de bestaande opleiding. Het idee van een onderzoeksinstituut leefde toen nog op de achtergrond. Uiteindelijk heeft men uit taktische overwegingen besloten om een gecombineerde aanvraag -HOOP staat immers voor Onderwijs ĂŠn Onderzoek- in te dienen. En zoals is gebleken werd juist deze combinatie gewaardeerd. Uitbreiding van de opleiding houdt behalve een eigen doctoraal in dat er meer keuzemogelijkheden komen voor degenen die in deze richting willen afstuderen. Het onderzoeksinstituut voor taal- en kennis-

technologie zal een samenwerking worden tussen Taal en Informatica (Prof. dr. H.Bunt) en econometrie (Prof. dr. R.Meersman). In dit instituut zal zowel fundamenteel als toepassingsgericht onderzoek worden verricht op terreinen van automatische natuurlijke-taalverwerking, artificiĂŤle intelligentie, mens-machine communicatie, kennisrepresentatie, formele semantiek en databases. Een belangrijk onderdeel binnen dit onderzoek vormt het Tilburgse aandeel in het SPIN (Stimuleringsprojektteam Informatica-onderzoek). Mens-machine communicatie m.b.v. natuurlijke taal staat hierbij cen-

traal. Men wil grensverleggend onderzoek verrichten ten behoeve van geavanceerde communicatievormen met informatiesystemen en complexe softwaresystemen. Tilburg mag niet klagen. Van de dne aanvragen die de letterenfaculteit heeft ingediend is die van Taal en Informatica in zijn geheel gehonoreerd met een forse som geld. De opleiding Nederlands als tweede taal is afgewezen, 'omdat', aldus de minister 'de segregatie anders te groot wordt'. Over Communicatie in Techniek en Bedrijf is men nog niet uitgepraat. Men wil eerst meer weten over de samenwerking tussen WO en HBO die hiermee tot stand gebracht zal worden. In vergelijking met andere universiteiten heeft Tilburg niet slecht geboerd. In Nijmegen bijvoorbeeld werden zes projekten aangevraagd waarvan er maar een uitgevoerd mag worden. Het College van Bestuur van de KUB en het Bestuur van de Letterenfaculteit zijn dan ook zeer verheugd over de toezeggingen van de minister. C v d G.

Lang-studeerders dubbel gepakt

Collegegeld zakt (!) naar 1500 gulden Het collegegeld wordt verdubbeld tot 3000 gulden voor studenten die langer dan zes jaar studeren. Ook vervalt voor hen elk recht op studiefinanciering. Voor andere studenten op de universiteiten gaat het collegegeld in 1988 iets omlaag, van 1604 naar ongeveer 1500 gulden. Dat is mogelijk door gelijktrekking van het collegegeld in HBO en WO. Voor het hoger beroepsonderwijs gaat het dus omhoog, van 1292 naar 1500 gulden. Dat is voor studenten het belangrijkste nieuws uit de onderwijsbegroting voor 1988, die op Prinsjesdag bij de Tweede-Kamer is ingediend. Behalve de studenten delen ook de universiteiten in de nieuwe bezuinigingen, die in de begroting worden aangekondigd. Minister drs. W . J . Deetman moet in 1988 682 miljoen inleveren omdat de uitgaven in 1987 uit de hand liepen. Op de totale rijksbegroting wordt vier miljard extra gekort, naast de drie miljard die nog voortvloeien uit het regeerakkoord. 'Ten minste 165 miljoen' wordt gevonden door

de veranderingen in het collegegeld. Behalve bezuinigen is het doel daarvan ook om de inschrijvingsduur zo veel mogelijk te beperken. Tijdens de persconferentie over de begroting hekelde de bewindsman het 'strategisch gedrag' van universiteiten en studenten. Wordt een student bijvoorbeeld in het tweede studiejaar ziek, dan wordt alvast verlenging van de inschrijvingsduur

aangevraagd, die meestal grif wordt verleend. Voor studenten die al een eerste fasestudie hebben afgerond en bezig zijn met een tweede wordt een uitzondering gemaakt. Zij gaan pas vanaf 1989 meer collegegeld betalen voor het zevende inschrijvingsjaar. Voor 'zeer bijzondere gevallen' zal nog een compensatie mogelijk zijn. Maar om de kosten daarvan niet te hoog te laten oplopen wil Deetman deze in handen van de universiteiten leggen, die daarvoor een klein bedrag extra krijgen. De opbrengst van de verhoging van het collegegeld vanaf het zevende studiejaar is in 1988 63 miljoen, oplopend tot 198 miljoen in 1992. Daarin is behalve het hogere collegegeld ook meegeteld de 'winst' op studiefinanciering, 7500 gulden per student. In de toekomst zal het collegegeld in het achtste studiejaar nog verder worden omhooggetrokken. Verder levert de gelijktrekking tussen

8/9 Willem II wordt door de wetenschap aan de bal geholpen. De KUB legt het stadion onder de microscoop. 7

Sociaal recht Inauguratie van Prof. A. Jacobs.

11

De stichtingsvorm van het centER staat nog ter discussie.

11

HOOP Het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan telt 971 pagina's.

HBO en WO tien miljoen op, per saldo op te brengen door de HBO-studenten. Voor de uitvoering van zijn plannen heeft Deetman de medewerking van de universiteiten nodig omdat zij over de inschrijf gegevens beschikken. Weigeren zij die dan gaat het collegegeld voor iedereen met 1000 gulden omhoog, zo schrijft de minister in de toelichting bij de begroting. Dat zou 298 miljoen opleveren, waartegenover 133 miljoen aan extra studiebeurzen zou staan. Met ingang van 1988 wordt het collegegeld centraal geĂŻnd door de minister, die daardoor ruim 750 miljoen binnenkrijgt. De meeste studenten hoeven echter zelf geen geld meer over te maken, omdat het wordt verrekend met de studiebeurs in twaalf maandelijkse stukjes. Een deel van het collegegeld voor 1988 komt daardoor pas in 1989 binnen. Dat kost Deetman eenmalig 279 miljoen, waarvan hij 79 mjljoen compenseert door een bezuiniging op het extra geld voor apparatuur in het beroepsonderwijs, zoals toegezegd in het regeerakkoord (in totaal 300 miljoen, waarvan 49 miljoen voor de universiteiten). vervolg op pag. 10

Economen op symposium negatief over miljoenennota 'Het optimistische verhaal in de miljoenennota is onbegrijpelijk; het lijkt erop of de regering de economie vooruit wil praten.' Dit zei drs. Meys op het afgelopen dinsdag voor het vierde achtereenvolgende jaar georganiseerde symposium 'Na de troonrede'. Op dit naspel worden volgens de traditie drie economen uitgenodigd om hun visie te geven op de troonrede en miljoenennota, dit jaar prof.dr. A. Heertje, hoogleraar Staatshuishoudkunde aan de UvA; drs. Th.A.J. Meys, lid van de Raad van Bestuur van de Amrobank; en prof .dr. D. Schouten, hoogleraar Algemene Economie aan de KUB. Discussieleider was Prof. Schouten neemt de miljoenennota door

prof.dr. P.A. Verheyen, decaan van de economische faculteit van de KUB. Organisator KONGSI, dispuut van de Tilburgse studentenvereniging St. Olof, wist dit jaar een cameraploeg van de NOS naar de aula van de KUB te lokken. vervolg op pag. 5

COLOFON

INGEZONDEN

De promotie van Q. van Bijsterveldt In Univers van 19 juni j .1. stond een stukje over de promotie va n Q. va n Bijsterveldt, waarin op ongenua nceerde wijze mij va n alles in de schoenen werd geschoven. Het had beter niet opgerakeld kunnen worden, maar nu da t wel is gebeurd, stel ik er prijs op mij n werkelij ke rol in de gang van zaken kort uiteen te zetten. Toen ik in 1974 als decaan va n de sub­fa ­ culteit SCW a a ntra d, drong ik aan op het bezetten da nwei opheffen va n de reeds lang va ca nte leerstoel voor welzijnssocio­ logie. Ik vernam dat Van B. in het verleden de toezegging had gekregen dit ordina ria a t te zullen bekleden op het moment da t hij gepromoveerd zou zijn. Ook hoorde ik dat zijn IVA­onderzoek ver gevorderd wa s, dat hij kra chtige a ssistentie va n een IVA­ onderzoeker ha d gekregen en dat het een­ maal a fgeronde onderzoek met niet teveel moeite en tijd tot een disserta tie a fgerond zou worden. Toen een lijvig disserta tiema nuscript op tafel la g en de datum voor de verdediging door het college va n deca nen wa s va stge­ steld, besloot het subfa culteitsbestuur in overleg met de ra a d om in dit geva l geen open benoemingsprocedure voor de leer­ stoel 'welzijn' te volgen (ik verdedigde met kracht het recht van Van B. gezien de geda­ ne toezegging in het verleden). Besloten werd een commissie va n experts in te stellen die bestuur en raad ten aanzien van de vraag of de heer Va n B. 'professo­ rabel' gea cht kon worden, moest a dvise­ ren. Er werd op toegezien da t deze com­ missie van dien aard wa s, dat het type on­ derzoek en het desbetreffende va kgebied op deskundige en 'fa ire' wijze beoordeeld zouden kunnen worden. Ook vond ik een collega van buiten Tilburg bereid om in de­ ze commissie zitting te nemen. Hij was een expert op het gebied va n welzijn, niet a l­ leen sociologisch doch ook beleidsmatig en politiek. Zelf maakte ik van dit gezelschap natuurlijk geen deel uit. Toen ik dan deze 'toetsingscommissie' in­ stalleerde, vroeg mij een va n de leden ­ staflid va n de va kgroep Methoden en Technieken ­ wat ik zou doen, indien hij mij kon a a ntonen da t het grootste gedeel­ te va n het voor ons liggende ma nuscript niet van Van B. doch van diens assistent J. was, die ook nog het gros va n het onder­ zoek voor zijn rekening ha d genomen... Na van de verbazing bekomen te zijn, deel­ de ik mede da t ik deze zwa re a a ntijging eerst na der wilde onderzoeken en da t, a ls zij op waarheid zou berusten, de vraag niet meer was of de heer Van B. hoogleraar kon worden, doch of de promotie wel zou kun­ nen doorgaan. Ik schortte de werkzaamhe­ den van de net geïnstalleerde commissie op en ging op onderzoek uit. Uiteraard voerde ik een uitvoerig gesprek met de a ssistent­

^ ^ m a t s e r t j e s ■■■ 'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matser­ bon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—. Tussen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. COMPUTER: KUB-medewerker biedt te koop aan: computertekstverwerker Schneider. Joyce PCW 8256, compleet met printer, beeldscherm, toetsenbord, software (tekstverwerkingsprogramma locoscript, Dr. Logo, Maillard Basic, Handleiding. Tel. 345780-662719. MEERUDERS: Van Breda naar Tilburg v.v. gevraagd (of ong.) Ben eerstejaars studente economie met vrijstelling voor A.T. Volg colleges in groep 4. Bellen naar 076-875096 vragen naar Erlin. GITAARLES: Klassiek-jazz-lichte muziek. Tel. 013-358562. Univers

TE BERDE door A.C. Zijderveld

onderzoeker J., vernam welke gedeelten van het onderzoeksverslag door hem geschreven waren en vergeleek dit verslag met het dissertatiemanuscript. Ik kon niet anders dan concluderen dat Van B. onmogelijk de enige auteur van de te verdedigen dissertatie genoemd kon worden, dat belangrijke gedeelten op het conto van J. geschreven moesten worden. Als decaan had ik toen de onaangename taak een en ander ter kennis te brengen van de rector en het college van decanen. Enkele pittige discussies vonden tussen promotor en decaan plaats en het was rector Jeukens die het noodzakelijke compromis vond: het reeds gebonden boek zou weer ontbonden moeten worden, een nieuw voorwoord moest geschreven worden en daarin zou aangegeven worden, \yelke pagina's door Van B. en welke door J. geschreven werden. De promotie Jcon toen plaatsvinden. Ik riep daarop de 'toetsingscommissie' weer bijeen die ik dringend verzocht de promotie-affaire te laten voor wat ze was en de vraag centraal te stellen, of de heer Van B. gezien zijn lange staat van dienst en zijn publicaties in staat geacht kon worden het ordinariaat welzijnssociologie te bezetten. Diezelfde middag nog liet de commissie mij weten dat zij deze vraag unaniem met 'nee' beantwoordde. Ik moest dat de heer Van B. mededelen. De leerstoel werd daarna niet meer bezet. Tot slot nog twee opmerkingen. Ik heb tijdens de hele pijnlijke affaire voortdurend gezegd dat het in dit geval niet om plagiaat ging. Plagiaat is het stiekem overschrijven van wat anderen hebben geproduceerd in de hoop er zelf beter van te worden. Dat was hier niet aan de orde. In genoemd Universstukje wordt gezegd dat ik in die tijd bezeten zou zijn geweest van plagiaat. Onzin dus. Erger vind ik de beschuldiging dat ik met radicale studenten zou hebben samengeheuld tegen het IVA en het aldaar plaatsvindende onderzoek. Daarover gaat mijn tweede opmerking. Ik heul met niemand samen en deed dat ook als decaan niet. Wel had ik kritiek op veel empirisch onderzoek van die dagen, omdat ik het zowel binnen als buiten het IVA vaak zo theorie-arm vond. Ik noemde dat inderdaad 'neuzentellen-sociologie'. Dat betekent echter niet dat ik 'tegen het IVA' zou zijn geweest. In tegendeel, als decaan was ik q.q. bestuurslid van dit instituut en tot TYPEWERK: Informade Typeline verzorgt uw typewerk m.b.v. computer (tekstverwerkingspakket WordPerfect). Voor informatie: Postbus 98, 4870 AB te Etten-Leur of tel.nr. 01608-37653. VERTALER: Native speaker, academicus en beëdigd vertaler, vertaalt al uw artikelen etc. in of uit het Engels m.b.v. tekstverwerker. Ook correctiewerk. Drs. P.E. Davies, tel. 030-522695. SOCRATES-FILM: 'Down by law'. Deze schitterende film is op dinsdag 22 sept. om 20.30 u. te zien in AZ 115. De entree is ƒ 2,50 en de pauze is gratis. Voor / 10,- is een passepartout verkrijgbaar dat geldig is voor 6 filmvoorstellingen. 'We all scream for ice-cream'! ZEILEN: De Tilburgse Studentenzielverenigihg Navtikos zeilt dit seizoen nog 3x in de Biesbos: 27/9, 4/10 en 18/10. Als de windkracht niet meer dan 7 is en je hebt een sportkaart, kun je mee! (Ook zonder zeilervaring). Geef je op bij het sportcentrum^

aan mijn vertrek in 1985 heb ik met plezier deze functie uitgeoefend. Ook was ik lid van de begeleidingscommissie van het grootschalige BKR-onderzoek. Het nare van deze affaire was het feit dat nu uitgerekend Van B. geen 'neuzenteller' was. Hij viel mij steeds meer op als iemand die wel degelijk theoretisch nadacht over wat hij empirisch waarnam. Dat kwam na zijn promotie heel duidelijk tot uitdrukking in zijn werk voor de 'vrije-tijdswetenschap'. Ook heeft hij mijn intellectuele sympathie vanwege zijn (op vooral de beeldende kunst gerichte) artistieke begaafdheid, die maar al teveel van onze vakgenoten deerlijk missen.

Naschrift H. Zomer Ter voorbereiding van mijn bijdragen aan Univers fjeb il< het boelc 'Proefschriften onderzocht' van Rooijakkers bestudeerd. Uit het onderzoek van Rooijakkers kwam naar voren, dat het proefschrift van Van Bijsterveldt in vergelijking met Amerikaanse, Britse en Nederlandse dissertaties als één der beteren uit de bus kwam. Jurering vond plaats door een panel van onafhankelijke, ervaren en competente beoordelaars. Zijderveld echter, legde zich destijds neer bij het oordeel van een benoemingscommissie die de publicatie van Van Bijsterveldt wetenschappelijk niet toereikend vond. Geenszins werd gesuggereerd dat Zijderveld heulde met radicale studenten. Er staat immers: 'VJant inhoudelijk stonden ze lijnrecht tegenover elkaar'. Gedoeld werd op de gesteldheid van zaken en stellingnamen van personen, die een indruk geven van hun gedragingen in de moeilijke omstandigheden waaronder aan het desbetreffende proefschrift werd gewerkt. Als decaan bepaalde Zijderveld mede die omstandigheden. Strijdvaarag, zelden zijn standpunt relativerend. • Het is nauwelijks mogelijk om de feitelijke juistheid na te trekken van motieven die betrokkenen in het promotiegebeuren een rol laten spelen. De relatie tussen promotor en promovendus is gesloten en ook andere personages laten zelden in hun kaarten kijken. Op die moeilijkheid, die onderzoekers en onderwijskundigen evenzeer parten speelt, heb ik in mijn commentaar 'De allerindividueelste emotie' de aandacht gevestigd. Het is verloren tijd om de oprechtheid van hartstochten te peilen in een organisatie waarin het tot de krijgskunst behoort zijn agressie in academische schutkleuren te houden. Je kunt dan 'clean' en 'rationeel'anderen een kopje kleiner maken. Maar ook zonder die zielkundige waarnemingen heb ik de heren, Zijderveld incluis, zo zoetjesaan wel door. De lezers heb ik in de aanhef gemeld, dat ze slechts inzicht zouden krijgen in de achtergronden van het promoveren. H. Zomer

B ' DE BROMMERKOERIERS In dl- k l f u r t i i h i j l i i ^ c : de h n i i n r i K i k o c r i o r s . di' Jiifji-nd».' joiifiiTi'ii door dcJiiiiHli' \ : i n hel MTkccr. I>f uit^ic^llK.■kU■sl:l)icrsj^^^^:^.'ns van Mindüay.'Hi't is }H't'ii.\ak, hi't is H uur per dajj niet je le\en spelen'. Ken repnrlajie over spoed en hloedspoed. O o k : de najaiirs­poster­vcillectie \M\ h nyel \ erkerke. M a d o n n a , l'ieassii. W i l l i n k en / e M i i andere.

Boekhouders-troonrede Het nut van gymnasium Ke^^eren hlijkt boekhouden Ie /i.jn: een anal\se \ a n de niel­nadenken­poliliek. ( i e r a r d Koolschijn, o%er hel ^> nmasiiini: ' W i s k u n d e leert j e denken / o n d e r dal er \ e r d e r iets h i j k o n i l . klassieke talen k­ert .je denken t e r « i j l er ook no^ een inhoud aan>ve/i^ is.* Filnidayen. Het;tt Nederlandse film / i n ? (Jebrek aan i d e n l i t e i l . een overmaat aan illusies. De . I K T K O dollars. D e Japanners als h i ^ spenders' \ a n de jaren SO: \ an ( i o ^ h s . \tolkenkrahhers en vvijn^aarden. .lohn \ l c C a h e . hio^raat ^an Laurel en H a r d > . Konijnen met de / « a a r s l %erj;iflij;de lexers \ a n ons land.

Lees naast uw krant Vrij Nederland

urwvers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers toineasselbergs, hugo baokx, ben beljaars, hans de brouwer, claartje van der grinten, rené van hooren, michel knapen, frank soonieus, gerard rutten, astrid tates, yvonneton, nanny timmers, lil wagenmakers columnisten dr. a.j.w. boelhouwer, c m . van diek dr. p.f m. kop, t.aarts samenstelling redaktieraad prof. mr. p. van seters (voorzitter) dr. h. van erp, prof.dr. j.l. goedegebuure, prof dr. ruys m. ackermans (adviseur), drs. Ib. schouw, h. van kleef, drs. c.p.m. broekhof officiële mededelingen afd. pers en voorlichting cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel

AUTORIJLES: Autorijschool Wim Bijvoet, Marie Koenenlaan 111, tel. 013-671599. Een waarborg voor goede lessen. THEATER: De Werkgroep Universiteits Theater is aan een nieuw seizoen begonnen!!! ledere dinsdagavond een beginners- en een gevorderdenkursus. Voor dertig piek ben je lid en voor nog een piek per avond kun je meedoen met de kursussen. Voor alle info over de WUT kun je Peter Hoeve bellen: 564342.

TEST ZOEKT: Ben je geïnteresseerd in kunst en cultuur en heb je zin je daar een jaar lang wat intensiever mee bezig te houden Help dan mee kunstkermis '88 te organiseren! Voor meer info en opgave 358711 (Jos) of 431665 (Theo).

kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn. redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern: 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut­nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku­nieuws (nijmegen) druk j drukkerij em. de jong bv, baarle­nassau abonnementen voor niet­universiteitsleden f 1 5 , ­ per jaargang

18 september 1987

OVERLEG

Verkiezingen Personeeisoverleg voor de deur Verkiezingen! Voor de Commissie Personeels Overleg (CPOI staat een spannende tijd voor de deur. Eens in de twee jaar kiezen medewerkers uit alle lagen van de KUB-bevolking hun vertegenwoordigers in dit overlegorgaan. 'Best spannend', vindt mevr. mr A. Oomen, secretaris van het CPO. 'Maar het is ook belangrijk, want de commissie behartigt de belangen van al het KUBpersoneel.' Vanaf 18 september ligt de verkiezingsprocedure ter inzage. Het CPO, zoals dat nu functioneert, begon rond 1972 met het opkomen voor het Hogeschoolpersoneel. Vanaf dat moment was er sprake van georganiseerd overleg met het stichtingsbestuur en het CvB. Oomen: 'We hebben hier geen ondernemingsraad, maar het CPO'. De taak van de commissie bestaat eigenlijk uit drie delen: met het stichtingsbestuur overleg voeren over wijzigingen in en aanvullingen op de arbeidsvoorwaarden. Die arbeidsvoorwaarden liggen formeel vast, maar als zich wijzigingen aandienen dan komt het CPO in actie. Anders ligt het bij de voorstellen die het CvB indient ten aanzien van het personeelsbeleid. Oomen: 'De KUB mag een zelfstandig personeelsbeleid voeren binnen het globaal vastgestelde kader van het ministerie. De KUB mag zelf beslissen over bijvoorbeeld loopbaanplanning, de invulling van de ADVrichtlijnen, of kan zelf beslissingen nemen naar aanleiding van het jaarverslag van de bedrijfsarts'. De KUB volgt dan een eigen beleid en het CPO houdt dit nauwlettend in de gaten. Zijn er zaken die de commissie niet ziet zitten dan trekken ze aan de bel. En het gebeurt wel eens dat bepaalde voorstellen dan niet doorgaén, verzekerde Oomen. 'Normaal gesproken vergaderen we eens per twee maanden met het CvB. Maar de laatste tijd komt dit eigenlijk neer op één keer per maand, omdat er op personeelsgebied heel wat te gebeuren staat'. Naast de bovengenoemde zaken geeft de personeelscommissie ook advies aan het

CvB over zaken die spelen bij meerdere dienstraden tegelijk. Het CPO bestaat uit 13 leden, , vertegenwoordigers van vakbonden (Abva/Kabo: 7 en CFO, een onderdeel van de CNV: 3) en van de ongeorganiseerde medewerkers. Het CFO kwam vier jaar geleden voor het eerst in het CPO met één lid en heeft sinds de vorige verkiezingen, twee jaar geleden drie vertegenwoordigers in het overlegorgaan. De Abva is de oudste en grootste partij. Secretaris Oomen: 'Opvallende ontbreker in het CPO is de Vabo. Deze bond heeft veel aanhangers

onder het KUB-personeel. Ze hebben echter nooit meegedaan aan de verkiezingen. Ze willen blijkbaar niet binnen het CPO de belangen behartigen van hun leden. Raadselachtig eigenlijk'. Een ander opvallend verschijnsel volgens de secretaris is de ruime vertegenwoordiging van het CFO (3 leden) terwijl deze partij op de KUB slechts zes leden telt. John Backbier

Mr. A. Oomen is vertegenwoordiger voor deze partij in het CPO: 'Volgens mij hebben we iets meer leden, al kan ik niet precies vertellen hoeveel'. Als reden van de ruime aanhang onder de KU B-medewerkers voert Backbier aan: 'Onze vakorganisatie biedt een alternatief voor wat er altijd al is . En we timmeren behoorlijk aan de weg. De teneur binnen het CFO is:tot het allerlaatst proberen overleg te voeren. Onze actiebereid is minder groot dan bij andere partijen'. Het CPO heeft een grote vinger in de pap op de KUB. Backbier: 'We dienen veel

voorstellen in die het CvB serieus oppakt. Bijvoorbeeld de dienstraden. Sinds één jaar hebben we de dienstraden nieuwe stijl, zoals je dat zou kunnen noemen. Ze hebben nu vergaande bevoegdheden op het gebied van begroting, werkoverleg en arbeidsvoorwaarden. Dit na inspanningen van het CPO, die vond dat de dienstraad, zoals die vroeger functioneerde, te weinig bevoegdheden had'. Een andere zaak die het afgelopen jaar speelde was de invulling van het ADV-beleid. Secretaris Oomen: ' Het CvB kwam met het voorstel dat het personeel ADV-dagen zou kunnen opsparen en die in één periode kan opnemen, achter elkaar, of bijvoorbeeld eerder met de VUT gaan. Het CPO was hier duidelijk tegen. Het is dan ook niet doorgegaan'. Heel actueel is nu het personeelsinvulling van de SKG-operatie. Oomen: 'Wij willen een duidelijk ingevuld plaatje. Dit heeft de wetgever ook opgelegd'. Vanaf 18 september barst de verkiezingsstrijd rondom het CPO los. Op die datum liggen de kiezersregisters ter inzage. 2 Oktober volgt de bekendmaking van de kandidatenlijst. Niet iedereen kan zich kandidaat stellen. Oomen: 'Iemand die geen lid is van een partij moet dertig handtekeningen hebben'. Vanaf 16 oktober kunnen medewerkers de stembiljetten invullen en op 2 en 3 november is het stemmen tellen geblazen. Oomen: 'Dat is best spannend. Bijvoorbeeld vier jaar geleden hing het er om of de CFO in de commissie zou komen. Of er deze verkiezingen veel verschuivingen zullen plaatsvinden,ik weet het niet'. De vertegenwoordigers van de vakorganisaties, CFO en Abva/Kabo, zijn nog niet zo bezig met de verkiezingen. Jan Rietveld van de Abva: 'We moeten eerst mensen vinden die zich kandidaat willen stellen. Dat is moeilijk, omdat er weinig mensen zijn die er genoeg tijd voor hebben. Als we eenmaal mensen hebben, gaan we het programma opstellen'. Op de vraag of hij bang is voor de groei van het CFO, ten koste van de Abva antwoordt Rietveld: 'Nee, twee jaar geleden won het CFO zetels, maar wij groeiden ook'. Nanny Timmers

Internationalisering: een must voor onderzoek en onderwijs Een brede aandacht voor internationale ontwikkelingen in onderwijs en onderzoek, meer samenwerking met buitenlandse instituten en een groter profijt van (vooral) Europese onderzoeksprogramma's. Dat wordt nagestreefd door minister drs. W.J. Deetman, die op Prinsjesdag de concept-beleidsnotitie Internationalisering van Onderwijs en Onderzoek naar de Tweede Kamer stuurde. Voor internationalisering is in 1988 2,5 miljoen gulden extra beschikbaar, oplopend tot 15 miljoen in 1992. Daarnaast wordt 13 miljoen (in 1992: 21 miljoen) uit andere potjes bestemd voor dit doel. 'Wil een onderzoeker goed kunnen functioneren dan moet hij deel uit maken van een internationaal, formeel of informeel netwerk van collega-onderzoekers.' Met die stelling introduceert Deetman zijn notitie. Er zijn tal van redenen om meer dan voorheen de blik op het buitenland te richten. Economische - de VS en Japan moeten worden bijgehouden, en daarnaast ontstaan kansen voor de Nederlandse industrie in de zich ontwikkelende derde wereldlanden. Maar ook financiële - voor grote projecten zijn de investerin-

Univers

gen voor een klein land niet meer op te brengen. En ook wetenschappelijke: Nederland kan niet overal zelf aan de top staan. Daarom is het nodig dat internationalisering een 'natuurlijk, onontbeerlijk' aspect wordt van het onderwijs en onderzoek in ons land. De onderwijsbegroting, ook deels in het teken van internationalisering, voegt daar nog een stelling aan toe: 'De kennis van vreemde talen, en vooral van het Engels, moet aanhoudend een punt van zorg zijn.' De attitude van wetenschappers en studenten moet dus veranderen, en daarvoor wordt een lange lijst van middelen aangedragen, in weerwil van de beperkte middelen. Allereerst moeten zowel stu-

denten als onderzoekers en docenten de grens over. Daarvoor is het nodig dat internationaal de studieprogramma's beter worden afgestemd. De Europese uitwisselingsprogramma's (Erasmus voor studenten en Comett voor onderzoekers) bieden de financiële mogelijkheden om te werken en te studeren in het buitenland. Om te stimuleren dat onderzoekers hun Nederlandse stek tijdelijk verruilen voor een in het buitenland, moeten er betere terugkeerregelingen tot stand komen. Voor de maatregelen, gericht op studenten en docenten, wordt volgend jaar twee miljoen uitgetrokken. Voorwaarde is dat de universiteiten er ook zelf geld aan besteden (door middel van 'matching'; samenvoeging van fondsen). De bestaande initiatieven in Groningen (RUG) en Maastricht (RU Limburg) krijgen voorrang, vanwege de 'stimulerende voorbeeldwerking'. Deetman wil verder dat onze onderzoekers er ook toe worden aangezet om functies te aanvaarden in internationale verenigingen van wetenschappers. Dit soort van ervaring zou dan moeten meetellen bij promoties. De eerste verantwoordelijkheid voor dit alles legt Deetman

bij de universiteiten. Zijn eigen rol is afstandelijk, behalve wanneer de overheid bijvoorbeeld als verdragspartner optreedt. Ook de nu al in Nederland gevestigde instituten voor internationaal onderwijs krijgen meer geld (0,5 min in 1988, 5 miljoen in 1992). Voorts moet worden geprobeerd om meer internationale onderzoeksinstituten naar ons land te halen. ZWO gaat de mogelijkheden daarvoor 'systematisch verkennen'. De bedoeling is dat 'tweelingverbanden' tot stand komen met instituten uit andere landen, waarbij vooral wordt gedacht aan België, de Bondsrepubliek Duitsland, Groot-Brittanië en Frankrijk. Voorwaarde is wel dat de liefde van twee kanten komt. Ook andere landen moeten er geld voor beschikbaar stellen. De inhoudelijke invulling van de internationale relaties wordt gebaseerd op de stimuleringsprogramma's uit het Wetenschapsbeleid. Ten slotte zal een groeiend deel van de apparatuurgelden voor de para-universitaire instituten worden besteed aan (grote) investeringen met een internationaal karakter. Nu is dit aandeel 25 procent (9 miljoen), over vier jaar moet het 30 procent zijn (12 miljoen). Bert Bakker/UP 18 s e p t e m b e r 1987

Hockey en gras of het voordeel van een hobbeitje Sinds een jaar is de Studenten Hockeyvereniging Ti/burg (S/-/OT) een zelfstandige hiocl<eyclub met een eigen naam, een eigen identiteit en eigen velden en trainingen. Tot 1986 maakte ze deel vit van de Tilburgse burgerhockeyclub Were Di. Vanaf het begin dat ze erbij kwamen was het de bedoeling dat de studenten ooit op eigen benen zouden gaan staan. Na drie jaar had de KNHB genoeg vertrouwen in de continuïteit en de ledenaanwas van wat nu SHOT is. Een nieuwe vereniging was geboren. 'Wij zijn geen saaie hockeyclub die alleen op zondag speelt,' zegt Bart Kool, bestuurslfd van de Studenten Hockeyvereniging Tilburg (SHOT). 'Wij organiseren meer dan een burgerhockeyvereniging omdat anders de mensen thuis blijven spelen.' Dit seizoen zijn ze begonnen met een zogenaamde SHOT-dag: een aantal gasten worden uitgenodigd en men speelt een paar oefenwedstrijdjes tegen elkaar om er weer in te komen. Hockey, het ziet er zo simpel uit, maar in de praktijk blijkt het moeilijker te zijn dan je denkt. Op een grasveld nabij het sportcentrum vindt dinsdagavond van 19 tot 21 uur de dameshockeytraining plaats. Een rondje rennen, tegenover elkaar gaan staan en de bal overspelen, met z'n vieren een spelletje doen, tot dan toe valt het nogal mee. Maar de echte training moet nog beginnen: met de stick moet je de bal om een aantal pionnen heen slalommen en daarna in het doel slaan. Bij het slalommen is vooral de backhand moeilijk. Het lijkt heel tegennatuurlijk om de stick opeens andersom in je hand te hogden en zo te slaan. Bovendien moet je oppassen dat je niet met je hele lichaam meedraait. Bij een volgende oefening slaat iemand die recht voor het doel staat de bal naar een speelster die links of rechts voor haar staat. Deze moet proberen te scoren, maar degene die het eerst geslagen heeft gaat dit verhinderen door hard op de bal af te rennen en haar stick ervoor te zetten. Dat ook hockey niet ongevaarlijk is bleek toen een meisje te hard op haar bal inliep, niet uitkeek en de stick van degene die wilde slaan tegen haar hand aankreeg: een gekneusde vinger was het resultaat. Tot 1 oktober zal de training op gewoon

gras worden gegeven. Daarna verplaatst men zich naar de kunstgrasbanen met verlichting. Spelen op gewoon gras of kunstgras maakt heel wat uit. Sommigen vinden kunstgras fijner omdat het korter en gladder is, de bal er sneller rolt en je altijd precies weet waar die bal terecht komt. Anderen geven juist de voorkeur aan gewoon gras omdat je daarop niet zo nauwkeurig hoeft te spelen. Hierop kun je altijd nog het voordeel hebben van een hobbeitje waardoor de bal opeens een andere kant uitgaat dan je zou venwachten.

Veelzijdig Terwijl sociologen hun hersens breken opi een passend jargon te bedenken bij de verscheidenheid aan moderne levensvormen, begint het er steeds meer op te lijken dat er zich achter deze magistrale termen een groot Niets verschuilt. Dit Niets vindt in de termen schijnbaar een afdoende camouflage, want slechts zelden wordt zij ontmaskerd. Verscheidenheid op zich is niet bijzonder. Datgene dat verscheiden is moet zich alleen a/zetten tegen aï datgene dat aï even verscheiden is. Daarom moet de ene verscheidenheid zorgen dat ze net iets meer aandacht krijgt dan de andere verscheidenheid. Iets dat hierin uitblinkt wovdt een fenomeen genoemd. Madonna is zo'n fenomeen. Deze telg uit een puriteins gezin van Italiaanse immigranten nam een loopje met de traditionele vrouwenbeelden. Ze liet de heilige Madonna verbleken als door een wasbeurt met merk X, maar gaf ons het idool Madonna in de plaats. Evenals heiligen geven idolen een levensstijl aan. Hoe worden wij geleid door Madonna? Haar boodschap lijkt het volgende te behelzen: zorg allereerst dat je mediamiek wordt. Bedien je van welk medium dan ook en houdt de aandacht vast. Voor dit laatste is het goed om regelmatig van imago te wisselen. Denk aan de macht van het ongrijpbare. En dan, zo leert Madonna ons, schenk je van het geld dat je hiermee verdient, met je inmiddels vertrouwd

Univers

De meeste SHOTIeden spelen competitie, d.w.z. dat ze iedere zondag een door de Bond of het district georganiseerde wedstrijd hockeyen. Vorig jaar was SHOT met een dames- en twee herenteams vertegenwoordigd, dit jaar komen er in ieder geval twee, misschien drie, damesteams en vier herenteams. Heren 1 en dames 1 spelen in de laagste landelijke -de vierdeklasse waarin iedere nieuwe vereniging terecht komt. Ze willen proberen om tot de derde klasse te promoveren. De andere teams spelen in districtklassen. Zoals Bart Kool al zei doen ze meer dan alleen op zondag hockeyen. Behalve SHOTdagen organiseren ze vriendschappelijke wedstrijden met andere studentenhockeyverenigingen, oefenwedstrijden met clubs uit de omgeving en gezelligheidstoernooien die meerdere dagen duren.'Hoe meer je organiseert, hoe meer de leden zich bij de vereniging betrokken voelen', aldus Bart. Een hockeyseizoen loopt van september tot begin december en van begin maart

tot eind april. Tussen december eh maart kan er binnen worden gespeeld. Tot nu toe huurde SHOT daarvoor de Stadssporthal af in samenwerking met Were Di, waarmee men nog steeds een goed contact heeft. Over een tijdje kan SHOT echter in de studentensporthal terecht. In de grote zaal komt namelijk een nieuwe hardere vloer waarvoor de KUB betaalt. Behalve voor zaalhockey en andere sporten is deze vloer ook geschikt om tentamens op af te nemen!

II

Monique Nobelen, speelster bij SHOT: 'Voor de meesten is hockey een sport die ze van huis uit meekrijgen. Vader en moeder hockeyen al en dan is het vanzelfsprekend dat jij het ook gaat doen. Bij een studentenhockeyclub is het verloop groot en heeft iedereen ongeveer dezelfde leeftijd. Daarom zijn er nu plannen om een oudledenvereniging op te richten zodat de mensen elkaar een keer per jaar zien en een toernooitje kunnen spelen.' Claartje van der Grinten

gevoel voor theater, een luttel percentage aan het onderzoek ter bestrijding van de ziekte I Aids. Om dit te leren, hoefje niet naar de Universiteit. Aan een televisietoestel heb je voldoende. Het is een vaardigheid die vanzelf veel geld opbrengt. Gedaanteverwisselingen maken de zaak niet overzichtelijker, maar het is een goede taak^ voor sociologen om de rode draad te ontkluwen. Bij Madonna is dat niet zo moeilijk, want naast de gedaanteverwisseling van uitbundige pu-1 ber in gesublimeerde vrouwelijkheid is er niet zoveel veranderd. Madonna blijft gewoon 1 leuk. Madonna zet mij echter wel aan het denken over de Universiteit. Waarom verwisselende de 1 'Katholieke Hogeschool' haar gedaante in 'Veelzijdige Universiteit'? Is onze UniversiteitI plotseling veelzijdiger dan vroeger? Duidt men hiermee op de nieuwe wetenschappen diel bij de Faculteit der Sociale Wetenschappen zijn ondergebracht? Maar daar studeert toch bijna niemand? Of zou bedrijfseconomie veelzijdiger zijn dan ik ooit heb vermoed? In de wandelgangen spreekt men tegenwoordig over 'Ondernemende Universiteit'. Dat isl veel eerlijker en het verklaart bovendien waarom wij door elfhonderd economen zijn over-r vallen. Die kunnen in de toekomst fijn het kosten-baten-model bewaken. Dat zal de wet.en-j schap ten goede komen. De term 'Veelzijdigheid' kan op allerlei mensen en instituten van toepassing zijn. M a a r | denkt U hierbij aan bedrijfseconomen? Of aan onze Universiteit?.' Misschien was de Universiteit beter weer 'Economische (hoge) School' genoemd. Ik wacht met spanning op het ster-spotje, waarin een knapogende jongeman mij met zijn | vinger aanwijst en zegt; 'jij kiest voor Tilburg'. Dan weet ik het zeker; studeren in Tilburg is gewoon leuk.

18 september 1987

Kosten ruim 4 miljoen

Voorstel tot een vernieuwingsfonds aan de KUB Als de universiteitsraad ermee accoord gaat, /<omt er nog dit cursusjaar een vernieuwingsfonds aan de KUB. f^et fonds moet de KUB profileren 'via nationaal en internationaal gezichtsbepalende projecten'. De financiën voor liet fonds worden verkregen uit de op te heffen onderzoekspoot de vrije beleidsruimte en uit incidentele baten. Tot en met 1992 is er in totaal een bedrag van ruim vier miljoen gulden mee gemoeid. Het College van Bestuur heeft aan de universiteitsraad een voorstel hieromtrent gestuurd dat op 24 september behandeld wordt. Doel van het vernieuwingsfonds is de profilering van de KUB 'via nationaal en internationaal gezichtsbepalende projecten', zo staat in het voorstel. Het fonds wordt betaald uit gelden die vrijkomen door het opheffen van de onderzoekspool. De verplichtingen die de pool is aangegaan zullen nagekomen worden, maar contracten worden niet verlengd. Ook de vierjarige projecten, die voor twee jaar geld toegewezen hebben gekregen.

vallen hieronder. In '88 komt hierdoor 30.000 gulden voor het fonds beschikbaar, in '89 210.000 en in '90 zo'n 350.000. Vanaf 1991 is de gehele onderzoekspool bestemd voor het vernieuwingsfonds. Jaarlijks komt er dan een bedrag van 370.000 gulden vrij. Een tweede financieringsbron voor het vernieuwingsfonds is de vrije beleidsruimte. Van de veertien arbeidsplaatsen die vanaf 1991 vrij te besteden zijn, wil het college er zeven reserveren voor het vernieuwingsfonds. Omgerekend in geld betekent dit dat er vanaf 1991 jaarlijks 560.000 gulden vrijkomt voor het fonds. Een derde moge-

lijkheid om het vernieuwingsfonds te spekken zijn de incidentele baten, zoals bijvoorbeeld meevallers op de begroting. Het college ziet vanwege de krappe financiële situatie van de KUB slechts één mogelijkheid. De rijksbijdrage 1987 ten behoeve van de accountancy-opleidingen ruim 800.000 gulden- kan in het vernieuwingsfonds gestort worden, omdat de kosten van de opleiding al intern zijn gedekt op de begroting. Voor '88 verwacht het college dat eenzelfde bedrag beschikbaar komt. Projecten die in aanmerking willen komen voor geiden uit het vernieuwingsfonds, moeten aan een aantal voorwaarden voldoen. Ten eerste dienen ze gedeeltelijk gefinancierd te worden door het Ministerie van Onderwijs. Dit garandeert een breder draagvlak dan de KUB. Ook de faculteit die het project indient, moet een aanzienlijke financiële bijdrage leveren. Verder dienen de projecten een minimale omvang te hebben van 500.000 gulden. Tenslotte moeten de projecten op den duur in het geheel door de faculteit wor-

vervolg van pag. 1

Negatieve analyse van de miljoenennota In hun commentaar op de miljoenennota vertoonden de drie economen een opvallende eensgezindheid. De aanyangskreet van de miljoenennota, 'het beleid slaat aan', wordt volledig van de hand gewezen. Zo ziet Schouten de toekomst 'somber' in, en is hij 'bijzonder teleurgesteld'. Heertje stelt dat 'het zonnig lijkt in Den Haag, maar in feite sneeuwt het'. En Meys noemt het optimistische verhaal uit de nota 'onbegrijpelijk'. Hij vindt dat er zelfs 'masochistische trekjes' in terug te vinden zijn: 'er staat helder in hoe het allemaal moet, maar minstens zo helder staat er dat het allemaal niet gelukt is en ook niet zal lukken'. Belangrijkste redenen voor deze negatieve analyse van de miljoenennota liggen in een te. lage economische groei (Schouten), een onvoldoende uitgavenbeheersing (Meys) en, daaraan gekoppeld, een op lange termijn onbeheersbaar financieringstekort (Heertje). Minder eensgezind waren de heren economen over de oorzaken van en oplossingen voor de, naar hun inzicht, slechte situatie. Schouten komt als vanouds weer op de proppen met zijn enige jaren geleden ontworpen 'Plan Schouten'. Daarin wordt belastingverlaging gekoppeld aan een verlaging van de lonen op een zodanige wijze, dat er voldoende overblijft voor de particuliere consumptie. 'Maar', zo voegt hij eraan toe, 'dat deze politiek niet wordt uitgevoerd is niet de schuld van de regering, maar van de sociale partners, die niets willen weten van een centraal geleide loonpolitiek'. Heertje en Meys zijn het daar duidelijk niet mee eens. Heertje stelt dat 'de verantwoordelijkheid voor wat uiteindelijk in Nederland gebeurt niet bij de sociale partners maar bij politiek Den Haag ligt'. Meys gaat nog verder door de sociale partners een compliment te geven 'met wat ze de laatste vijf jaren hebben bereikt op het gebied van nominale loonmatiging'. Schouten op zijn beurt vindt deze reactie van Meys een Univers

den bekostigd of moeten de financiën door externe bronnen opgebracht worden. Momenteel zijn er twee projecten die voor gelden uit het vernieuwingsfonds in aanmerking komen, zo schrijft het college. Het betreft het onderzoeksinstituut Taal en Informatica van de Letterenfaculteit en het Center for Economie Research van de Economische Faculteit. Voor beide projecten zijn er bij het Ministerie van Onderwijs startsubsidies aangevraagd. Men rekent op een ministeriële bijdrage van 50%. Voor het letteren-initiatief zal de KUB in totaal tot en met 1992 4,5 miljoen bijdragen en voor het economie-project 5,4 miljoen. Via het in te stellen vernieuwingsfonds draagt de KUB 40% bij terwijl de betreffende faculteiten 60% bekostigen. Na 1992 zou er een overgangsregeling moeten komen waarbij de faculteiten de financiering overnemen. Aan de universiteitsraad wordt gevraagd accoord te gaan om het vernieuwingsfonds de komende jaren voor deze twee projecten te bestemmen. Overigens overweegt het college om faculteiten de mogelijkheid te bieden met ingang van 1988 innovatiefondsen in te richten. Overschotten op personele en overige lasten zouden dan in dat faculteitsfonds gestort kunnen worden. G.R.

vindt deze analyse 'heel zorgelijk omdat Schouten het blijkbaar meent' (tot dan toe dacht Meys dat Schouten erbij zat 'om af en toe de discussie aan te zwengelen'). Hij verduidelijkt: 'kijk, als ik als ondernemer een werknemer 1(X) gulden netto méér wil geven, dan moet ik daar 2,5 tot 3 maal zoveel voor betalen vanwege die hoge lastendruk; dat drukt natuurlijk mijn investeringen'. Verlaging van die collectieve lasten is voor Meys dan ook hét recept voor de zieke patiënt. Maar wie minder geld binnenkrijgt, kan ook minder uitgeven. De ministeries in Den Haag moeten dus hun uitgaven beter gaan beheersen, anders blijft het volgens Meys 'dweilen met de kraan open'. Heertje ziet meer heil in een actievere rol van de overheid. Op essentiële voorzieningen als gezondheidszorg en bejaardenzorg mag volgens hem niet worden bezuinigd. Daarnaast moet die overheid meer gaan investeren. Ook Schouten pleit voor een actievere rol van de overheid, maar dan in de sfeer van het maken van loonafspraken met de sociale partners. Een en ander moet natuurlijk wel tegelijk met het Plan Schouten worden uitgevoerd. J.C.

Debat Heertje-Verheyen vorm van 'money illusion'. Schouten: 'je moet natuurlijk kijken naar de reële sfeer en dan zie je dat onze reële loonontwikkeling te hoog is vergeleken met het buitenland'. Door de op die wijze ontstane verslechterde concurrentiepositie is het bedrijfsleven 'absoluut onder de maat' gebleven wat betreft groeipolitiek. Schouten vindt het dan ook een 'schandaal' dat dit bedrijfsleven in 1988 niet méér banen weet te creëren dan praktisch 0,0 procent. De 3000 banen, die gecreëerd worden, kun 'e volgens hem 'bijna in de foutenmar iwen'. Een ander discussiepunt vormde de beheersbaarheid van de overheidsuitgaven. Heertje vindt de belastingverlaging, die de miljoenennota voor 1988 in het vooruitzicht stelt, 'niet meer dan twee broodjes

per jaar die wat ruim belegd zijn; de consument heeft daar weinig aan. Aan de andere kant betaalt de burger die verlaging wel dubbel en dwars terug door een gebrek aan collectieve voorzieningen'. Meys daarentegen wil een duidelijke afslanking van die overheid. 'Op dit ogenblik bedraagt de collectieve sector 60 tot 65 procent van ons nationaal inkomen. Hierdoor is de sleepboot veel groter geworden dan het ding dat hij moet trekken'. Schouten kijkt daar heel anders tegen aan. Een gedeelte van die 65 procent bestaat uit sociale uitkeringen en hulp aan ontwikkelingslanden. Dit zijn de zogenaamde overdrachtsuitgaven. Als je die van de collectieve lasten aftrekt, dan blijft er nog maar 30 procent over voor de werkelijke taken van de overheid, aldus Schouten. Meys 18 s e p t e m b e r 1987

TEV-congres rond informatie: 'We weten nog zo weinig Ovpr 7;4»k waren wuflrpn ze 7P het hpt ;illpm?int Over ppn één zaak allemaal I eens: Informatie is van cruciale betekenis geworden; het heeft zich tot een kritische succesfactor voor een organisatie ontwikkeld. Ze, dat zijn de sprekers tijdens het door de Tilburgse Econometristen Vereniging verzorgde congres 'Informatie, de vierde produktiefaktor?'. Sprekers, die door dagvoorzitter Prof. Dr.Ir. G.C. Nielen als 'eminent' en 'kanjers' werden betiteld. Het congres vond plaats op 10 september j.l.in de aula van de KUB en werd door ongeveer 400 personen bezocht. Wie een economieboek openslaat zal onder het kopje produktiefaktoren doorgaans drie termen aantreffen: arbeid, natuur en kapitaal. Na bovengenoemd congres kan daar nog een vierde faktor aan worden toegevoegd: informatie. Nielen: 'als je nagaat wat er bekend is over informatie, dan is dat heel erg zielig; er is geen wijsbegeerte over informatie en er zijn al evenmin theorieboeken'. In feite zegt Nielen hiermee dat je met een onden/verp bezig bent waarvan je wel weet dat het er is, maar niet weet wat het precies is. Nielens wijsgerige overpeinzingen met betrekking tot het begrip informatie vonden op het congres echter weinig gehoor. De sprekers waren allen, afgezien van Prof. Oonincx, personen met een toppositie in het bedrijfsleverf. Zij kozen voor een functionele omschrijving van het begrip: 'tijdige, doelgerichte informatie als basis voor het nemen van beslissingen in een organisatie'.

Ir. C. Wit, directeur-generaal der PTT, gaf een historische uitleg: 'eerst was er de agrarische samenleving; kleinschalig en arbeidsintensief. De schaalvergroting tijdens de industriële revolutie leidde tot een afname van het belang van de faktor arbeid en een toename van het belang van de faktor informatie, omdat men voor het besturen van processen nu eenmaal informatie nodig heeft. Informatie werd een hulpmiddel. Na de tweede wereldoorlog kwam er een zodanige schaalvergroting dat informatie een voorwaarde is geworden, onmisbaar. En daarmee werd informatie tot een economisch goed, dat verhandelbaar is'. Dit wordt nog eens bevestigd door twee andere sprekers op het

I^SlSflSRI"""^

Dr. Ir. Nielen en Drs. O o n i n c x

congres. Dr. G. Zoutendijk, voorzitter van de Raad van Bestuur van Delta Lloyd stelde: de organisatie, die over de beste informatie beschikt, heeft een belangrijk

concurrentievoordeel ten opzichte van andere organisaties. En Prof.Drs. J . A . M . Oonincx R.A., hoogleraar informatiesystemen aan de KUB ('dat R.A. staat

TEV richt Wim Bogers Stichting op De Tilburgse Econometristen Vereniging (TEV) heeft haar congresactiviteiten ondergebracht in een stichting genoemd naar drs. W i m A . J . Bogers, jarenlang voorzitter van de Raad van Bestuur van DSM en later president-commisaris van dit concern. De TEV denkt met de oprichting van deze aparte stichting de continuïteit in de organisatie van kwalitatief hoogstaande congressen te kunnen waarborgen. —Volgens Rob Wagemakers van de TEV was dit in het verleden 'weleens moeilijk' door het verloop binnen de club. 'Binnen een vereniging wisselt ieder jaar het bestuur, mensen verdwijnen en dan is het animo weer eens weg. De nieuwe stichting heeft een permanent bestuur dat er voor zorgt dat er een congrescommissie

is', aldus Wagemakers. Er zullen naast studenten ook een hoogleraar van de KUB en iemand uit het bedrijfsleven zitting nemen in het bestuur. De stichting is genoemd naar Wim Bogers omdat deze in februari overleden 'captain of industry' een belangrijke rol zou hebben gespeeld in de ontwikkeling van de bedrijfseconometrie. Wagenmakers: 'Wim Bogers is na prof. Dalmulder de tweede hoogleraar bedrijfseconometrie. Hij heeft voor een groot deel de grondvesten gelegd voor wat het vak nu is.' Drs. Bogers gaf in de jaren vijftig colleges aan de KHT. De oprichting van de W i m Bogers Stichting werd vorige week tijdens het TEV-congres 'Informatie, de vierde produktiefaktor', aangekondigd door Prof. Dr. P.A. Verheyen van de economische faculteit. C.J.

voor registeraccountant en niet voor rekenkundig afwezig, wat sommigen in deze organisatie graag zouden zien dat ik wel was'), voegt daar aan toe: 'informatie is een produktiefaktor van commerciële en strategische betekenis geworden; het is één der kritische succesfaktoren'. Tegelijk met het toenemende belang van informatie heeft zich de informatietechnologie ontwikkeld. Dhr. P. van Lith, directeur van Lithp Systems BV, ging in op de ontwikkeling van expertsystemen. Een expertsysteem is een computerprogramma, dat een probleem op een bepaald vakgebied op dezelfde wijze kan oplossen als een expert op dat gebied. De expert staat dus model voor een systeem. Ir. Wit (PTT) noemde op het gebied van communicatie uitvindingen als videotext, mobiele telecom, digitaal datatransport en ISDN (Integrated Services Digital Network), waarmee de toekomstige gebruiker met één terminal en één aansluitpunt over een breed scala van diensten kan gaan beschikken. Kritiek had Wit op de wildgroei in de informatietechnologie op mondiaal niveau. Hij sprak zelfs van een 'nieuwe babylonische spraakverwarring: in verschillende computers worden geweldig veel verschillende talen gebruikt'. Onderlinge communicatie en uitwisseling van informatie worden hier erg door bemoeilijkt, aldus Wit. Andere sprekers hadden kritische kanttekeningen ten aanzien van het inbrengen van informatietechnologie in een organisatie, automatisering dus. Zo waarschuwde Mr. G.J. Sharman MA MBA voor een 'blind trust' door managers in een systeem. Oonincx stelde dat 'automatisering geen technisch vraagstuk meer is, maar een managementvraagstuk'. Zijns inziens moet de mens in de organisatie worden betrokken bij de integratie van een systeem in die organisatie.

I

Als laatste spreker op het congres gaf Prof. Dr.Ir. P.M.E.M. van der Grinten, van DSM, een inleiding in de 'kwantitatieve ondernemingsstrategie'. De lezing ging in op de kwantificering van een aantal kengetallen die relevant zijn voor het ondernemingsbeleid. De indruk ontstond dat deze lezing erbij was gehaald op grond van het feit dat het congres door de econometristenvereniging georganiseerd was. J.C.

K N I P T vatten onder het motto ' Je bent jong en je studeert wat.'

In de boekenbijlage van NRC HANDELSBLAD van vorige week zaterd^ bespreekt Ben Knapen 'The Closing of the American Mind. How Higher Education Has Failed Democracy and Impoverished the Souls of Today's Students' van filosofie-professor Allan Bloom. Hij ziet het somber in. 'Studenten zijn tegenwoordig over het algemeen aardig. Ze zijn niet bijzonder moreel of nobel, maar ze zijn aardig en dat is een facet van het democratisch karakter van een samenleving wanneer het iedereen voor de wind gaat. Maar verder zijn ze voornamelijk met zichzelf bezig in de engste zin van het woord De studenten hebben zelfs geen vooroordelen meer. Dat duidt op een lege geest en, erger nog, studenten weten dit.' In Nederland zouden we die mentaliteit samen-

Werd het begin van het vorig studiejaar gedomineerd door het nieuws over de gigantische bezuinigingen die Deetman over het wetenschappelijk onderwijs uitstortte, dit jaar staat de bedrijfsmatige opzet van universiteiten in het middelpunt van de belangstelling. Een logisch vervolg eigenlijk. Volgens KÜ NIEUWS van de Nijmeegse universiteit hebben de studenten daar furieus gereageerd op de openingsrede van CvB-voorzitter Van Lieshout. Hij stelt voor het collegegeld fors te verhogen en dat bedrag te verdisconteren in de studiefinanciering. De overheid zou zodoende minder rechtstreeks bij de financiering van de universiteiten betrokken zijn, waardoor zij zich beter zouden kunnen profileren. De studenten zijn bang dat de hoogte van het collegegeld afhankelijk wordt van het niveau van de opleiding: meer geld voor een goede universiteit, minder voor een middelmatige. Studenten met rijke ouders zouden in die situatie aanmerkelijk in het voordeel zijn. In het VITE-BULLETIN, het maandblad van internationale Tilburgse economen en juristen, een interview met niemand minder dan dr. G. Wagner, oud-

topman van het SheU-concern. Uiteraard komt ook Shell in Zuid-Afrika aan de orde. Wagner:'Gewetensconflicten heb ik in ons bedrijf nooit gehad, anders was ik dominee geworden of zoiets Ik heb persoonlijk geen enkel ethisch probleem met het beleid dat Shell in Afrika voert.' Aan de universiteit van Delft is zwaargewicht Herman Wigbold interim-hoofd voorlichting. Volgens het blad DELTA vindt hij het de hoogste tijd dat zijn instelling wat meer reclame gaat maken. Er bestaan plannen om voor veel geld een groot bord met het logo van de universiteit op één van de gebouwen te plaatsen. Rektor Dirken ziet dat wel zitten:' Er komen dagelijks vijftig tot honderdduizend automobilisten voorbij, daar mpet je iets mee doen. Als je daar het logo van de TU kan tonen, is dat een effectieve manier om de huisstijl naar buiten te brengen', zo zegt hij met zijn pas verworven ondernemerspet op. Verder deel vier uit de serie 'Hoe kom ik rond in Delft.' De redactie verklapt dat studenten die minder dan het kritische bedrag van ƒ 250,- aan de inwendige mens kunnen besteden, beter weer bij moeder kunnen intrekken. 'Dat scheelt in de portemonnee. En is bovendien

gezonder, omdat het niet uitgesloten is dat het jarenlang verstouwen van afgeprijsd blikvoer onherstelbare schade toebrengt aan de peristaltische beweging.' De redactie van het U-BLAD van de Utrechtse universiteit vindt dat mr. K. Cath, voorzitter van het College van Bestuur van de universiteit Leiden, dit jaar de prijs heeft verdiend voor de openingsrede met de mooiste beeldspraak. Cath heeft de zee als uitgangspunt genomen. 'De minister heeft helaas zee gekozen met zijn schip zonder dat de boegdeuren waren gesloten. Was de assistent van zijn bootsman in slaap gesukkeld?' Dat is dus de reden dat In 't Veld een andere baan zoekt. In hetzelfde blad een inventarisatie van de bijzondere leerstoelen, waarvoor het geld geheel of gedeeltelijk door buiten-universitaire instellingen bijeen wordt gebracht. Met de invloed van die instellingen op de invulling van die leerstoelen blijkt het mee te vallen. Wetenschappelijke criteria hebben vooralsnog voorrang, zodat de shirtreclame onder de toga blijft. Een bijgaande cartoon toont een hoogleraar op een zeer grote zetel.' Deze bijzondere leerstoel wordt u aangeboden door Sanders' meubelconcern.' Het schrikbeeld van de jaren negentig? T.A.

■

Prof. Jacobs over rechtspositie buitenlandse werl<nemers

Het recht mag best wat vaker z'n tanden laten zien 'Het lompenproletariaat van de jaren '90' en 'een instabiel element van onze samenleving'. Twee omschrijvingen die prof. dr. Jacobs geeft van de groep buitenlandse werknemers waarvan de rechtspositie in Nederland allesbehalve correct is. 'In het SERadvies over de werkgelegenheidspositie van minderheden kan ik nauwelijks ideeën voor een nieuw beleid ontdekken', aldus Antoine Jacobs, die vrijdag 11 september zijn intreerede uitsprak bij het aanvaarden van het ambt van hoogleraar Sociaal Recht en Beleid aan de KUB. 'In 1987 staan we eindelijk op de drempel om er iets aan te doen. En naar nu blijkt: in feite met lege handen. Dat is ongelooflijk kortzichtig.' 'Honderd jaar geleden waarde er een spook door Nederland', begon Jacobs zijn oratie. 'Niet precies het spook dat Marx bedoelde, al zal menig ondernemer het daar wel voor gesleten hebben, ik doel op de parlementaire enquêtecommissie, die de toestanden in de fabrieken en werkplaatsen in ons land onderzocht. Haar optreden vormde het startsein voor onze moderne arbeidswetgeving, die, zoals ook in andere industriestaten is gebeurd, de schrijnende misstanden uit het arbeidsleven heeft gebannen. Dat dachten we tenminste. IVIaar dan is er ineens een Gunther Wallraff, die in 1985 een boekje komt opendoen over de barre arbeidsomstandigheden van de buitenlandse werknemers in de Duitse Bondsrepubliek.' De opschudding die het verschijnen van Wallraff's werk teweeg bracht is volgens Jacobs nog niet doorgedrongen tot de 'ivoren toren van de arbeidsrechtwetenschap'. Oppervlakkig beschouwd is het probleem van de buitenlandse werknemers geen probleem uit de rechtssfeer. Jacobs: 'Wij gaan er in het recht in theorie van uit dat buitenlandse arbeiders, die hier legaal zijn, gelijk behandeld worden als Nederlandse werknemers. Voor hen hoef je geen speciale wetten te maken. Dat is eigenlijk de achtergrond van het gegeven dat er weinig speciaal recht is voor hen en dat er weinig over hen gesohreven is. Sociologen en economen hebben ontzettend dikke rapporten geschreven over buitenlandse werknemers maar juristen doen daar weinig mee, omdat die uitgaan van het idee: wie hier legaal is wordt gelijk beharxieid. De praktijk laat een ander beeld zien: ook al ben je hier legaal, dan nog kan je positie aanzienlijk slechter zijn dan die van Nederlandse werknemers. Dat is gebleken uit al die economische en sociologische onderzoeken en uit journalistieke werken zoals dat van Wallraff. Welnu, als dat zo is moet het recht daar toch iets aan doen, dan moeten we daar toch een speciaal antwoord op vinden.' Volgens Jacobs moet de jurist verder kijken dan het recht-op-papier. Hij moet aan het denken worden gezet wanneer hij hoort van onderbetaling (ofschoon er een Wet Minimumloon bestaat), chicanes bij de loonbetaling, overlange werktijden, het moeten werken onder ongezonde omstandigheden en het buiten het vangnet van de sociale zekerheid vallen. Volgens prof. Jacobs zitten we hier midden in de 'tanden van het recht': de sanctionering, en dus de betekenis van het recht in de praktijk. Er zijn over het hele rechtsgebied meerdere methodes om het recht dat iemand toekomt af te dwingen. Het arbeidsrecht is daar slechts een weerspiegeling van. Een van de methodes is om het recht zelf af te dwingen: volgens deze civiel-rechterlijke methode stap je zelf naar de rechter. Univers

Een andere manier van rechtshandhaving bestaat er in dat de staat zelf het initiatief neemt. 'Er is een aantal normen dat de staat zo belangrijk vind dat zij de handhaving ervan niet wil overlaten aan het initiatief van de burgers. Ze heeft een eigen apparaat om dat te doen, het strafrecht. Dit strafrecht komen we ook tegen op het gebied van het arbeidsrecht. Regels omtrent de arbeids- en rusttijden in de ondernemingen wil de staat zelf handhaven, maar regels over de beloning vindt de staat blijkbaar niet belangrijk genoeg om de naleving ervan af te dwingen. Ik heb in mijn rede de kritische vraag gesteld waarom dat nou zo is,' aldus Jacobs. Tot slot heeft het bestuursrecht nog een sanctiemiddel in petto. De overheid kan namelijk sanerend optreden in de maatschappelijke verhoudingen door haar rol als klant, vergunningen- of concessiehouder. In die rol kan zij welbewust ondernerhers uitsluiten die zich in het arbeidsleven onbehoorlijk gedragen. Zo kan een gemeentelijke overheid haar gebouwen laten schoonmaken door die schoonmaakbedrijven die geen gebruik maken van illegale werknemers.

Een gevangenisstraf voor een werkgever is veel effectiever dan een boete, die ze als bedrijfsonkosten kunnen afboeken. Er gaat een afschrikwekkende werking van uit. Geef een directeur of zijn rechterhand één dag hechtenis, onvoorwaardelijk en op een werkdag, en je zult zien dat daar een grote preventieve werking van uit gaat. Dat vinden juist mensen in die kringen helemaal niet leuk, iedereen weet dat je voor een dag de bak in moet. De gevangenissen zullen daar heus niet overvol van raken', aldus Jacobs. Jacobs illustreert zijn stelling aan de hand van de affaire-Chapron in Frankrijk. Een rechter stuurde een directeur, in wiens onderneming een dodelijk arbeidsongeval had plaatsgevonden naar de gevangenis. 'Dat heeft een storm van verontwaardiging veroorzaakt: hoe durft zo'n rechter een president-directeur-général in de gevangenis te zetten. Nou, ik ben van oordeel dat dat eventueel maar moet'. Jacobs is van mening dat de tanden van het recht, de toepassing van de bestaande rechtsregels, best wat vaker gezien mogen worden, vooral wanneer het om de arbeidsbescherming van de buitenlandse werknemer gaat. Maar sanctioneringen zijn niet alleen zaligmakend. Een nieuwe wetgeving is minstens zo belangrijk: Jacobs spreekt over de 'kleren van het recht' en vraagt zich af of de buitenlandse arbeiders wel goed in die kleren zitten. Om dat te onderzoeken heeft de regering de SER een advies gevraagd. 'De werkloosheid onder de buitenlanders stijgt zeer snel en we vrezen dat het niet slechts een tijdelijke zaak zal zijn. Van der Klugt had het met zijn toekomstvoorspellingen voor de jaren '90 over een samenleving die een afnemende behoefte heeft aan laaggeschoolde arbeid. Leest men het concept-advies van de SER dan kan ik

Dr. A. Jacobs

VRIJHEIDSSTRAFFEN Het geven van strengere straffen is een van de voorstellen die Jacobs doet. 'Met name voor de gevallen waarin werkgevers arbeidswetten ernstig overtreden (dus het werken met illegale buitenlandse werknemers, onveilige situaties in het bedrijf of het stelselmatig ontduiken van het minimumloon), moet een strafrechterlijke sanctie in de wet staan. En die moeten streng worden toepgepast, naar mijn smaak tot aan de vrijheidsstraffen toe.

daar nauwelijks ideeèn in ontdekken voor een nieuw beleid. Wat waarschijnlijk hèt sociale probleem van de jaren '90 gaat worden is het lompenproletariaat onder de tweede generatie buitenlanders. Het hete hangijzer in het SER-advies is de vraag of er voorschriften moeten komen, die werkgevers verplichten om een bepaald minimum-percentage buitenlandse arbeiders in dienst te nemen. De werkgevers wijzen deze gedachte af en de vakbonden zijn de zelfde mening .toegedaan.

Jacobs noemt het SER-advies op dit punt een 'rinkelend cimbaal' en vindt dat de percentageregeling op de korte termijn een goed middel zou zijn. 'Alle grote bedrijven zouden verplicht moeten worden een bepaald percentage buitenlanders in dienst te nemen en ze op deze plek te scholen. Ik vind dat het ook kan: bedrijven maken weer enorme winsten en waar rijkdom is moet rijkdom gedeeld worden. Dat is de meest krachtige bijdrage om dit probleem van de jaren '90 te bestrijden. Jacobs erkent wel dat er bij de percentageregeling sprake is van positieve discriminatie. Het is dan ook in het belang van het volk dat een dergelijke maatregel publicitair goed begeleid wordt. 'Je kunt nu wel tegen de mensen zeggen: slaap rustig, de buitenlandse werkende jongeren zijn nog braaf. Maar wellicht vormen die over een jaar of tien een heel instabiel element in onze samenleving. Een goed publicitair beleid is dan nodig, anders kan het leiden tot rancunes en tot een verrechtsing van de samenleving.'

SCHAAMTE VAN HET RECHT Houdt de rechtspositie van de buitenlandse werknemer al niet over, de illegale buitenlanders hebben juridisch nog minder poot om op te staan. Tot 1980 was hun rechtspositie 'grofweg schandalig', zegt Jacobs, die de illegalen de 'schaamte van het recht' noemt. Men ging er van uit dat een arbeidscontract tussen een werkgever en een illegale niet geldig was. Kreeg de illegale niks uitbetaald, dan was hij aan z'n lot overgelaten. Sinds 1980 denken we iets beschaafder over deze materie en beschouwen we het arbeidscontract wel als geldig. Ook zonder een tewerkstel- • lingsvergunning kan een illegale arbeider niet meer op staande voet ontslagen worden. In de praktijk stelt het allemaal iets minder voor. Jacobs: 'Tijdens de arbeidsrelatie blijft de illegale buitenlandse werknemer een plezierig object voor uitbuiting. Hij heeft wel rechten, méér rechten dan hij zelf beseft, zoals het recht op een minimumloon, maar hij kan ze eigenlijk niet te gelde maken. Krijgt hij z'n loon niet, dan kan hij naar een advocaat stappen, maar dan vraagt zijn werkgever wellicht een ontslagvergunning voor hem aan. Hij staat dan niet alleen op straat, maar vliegt ook nog eens het land uit. Dat is het karakteristieke van zijn rechtspositie.' Prof. Jacobs pleit in dit verband voor een regel, die een automatische legalisatie in het vooruitzicht stelt aan een illegale die een bepaalde periode (een half jaar) gewerkt heeft. 'De illegale die nu werk heeft kan zich wat vrijer voelen: na een halfjaar kan hij zich laten 'witten' en eventueel ander werk zoeken onder betere omstandigheden. Voor hen maak je het recht humaner. Maar je maakt de werkgever ook veel kwetsbaarder: zij vrezen dat de illegale die ze nu in dienst hebben op een kwaaie dag naar het arbeidsbureau zal lopen en dan wordt ook de naam van de werkgever bekend. Als je dat koppelt aan het strengere vervolgbeleid, dan is het effect dat die werkgever zich wel twee keer bedenkt alvorens illegale buitenlanders in dienst te nemen. Het structureel effect dat je zo bereikt is een lager aanbod van illegale werknemers. In het buitenland ontstaat het idee dat men niet naar Nederland hoeft te gaan, want daar vind je als illegaal toch geen baan meer.' Michel Knapen

18 s e p t e m b e r 1987

Centrum voor wetenschap en levensbeschouwing

De wetenschap is aam bal m

Univers

Ook het Tilburgse bedrijfsleven kreeg weer vertrouwen in de club en hervatte de sponsoring waardoor Willem II nu een van de weinige eredivisieclubs is die een gezonde financiële positie heeft. Positieve berichten dus, maar het bestuur vindt dat de club nog niet daar is waar men wezen wil. Het produkt Willem II kan nog beter verkocht worden, aan toeschouwers en aan sponsors. En met de overgang naar de eredivisie kwam ook het probleem van het voetbalvandalisme om de hoek kijken. Niet zozeer van de eigen aanhang, want die had de afgelopen jaren in overgrote meerderheid bewezen zich te kunnen ge­ dragen, maar van groepen 'supporters' van de bezoekende clubs. Er moesten deskundigen aan te pas komen, zo vond het bestuur en wat ligt er dan meer voor de hand dan een van de kenniscentra in de regio, in casu de KUB, te raadplegen. De verbinding werd snel gelegd. D rs. Jan van Tuijl, hoofd van de afdeling Organisa­ tieontwikkeling van de KUB, is in zijn vrije tijd hoofdbestuurslid van Willem II, ver­ antwoordelijk voor de jeugdafdeling van de club. Hij wist wel raad met de vragen van zijn medebestuursleden. D r. W . de Freytas van de vakgroep marketing en marktonderzoek van de economische fa­ culteit en drs. L. van Elderen van de vak­ groep cultuurwetenschappen van de so­ ciale faculteit hoefden niet lang na te den­ ken over medewerking aan het onder­ zoek. Prof. dr. J . Rijsman hoefde niet meer benaderd te worden. Hij is al drie jaar lid van de maatschappelijke begelei­ dingscommissie van de club en adviseert uit dien hoofde over de benadering van problematische supporters, incidenteel vangt hij Willem ll­spelers op die sportief gezien in een dal verkeren. Een rondje langs de werkvertrekken op de KUB, waarbij we als eerste aankloppen bij Jan Van Tuijl, de verbindingsman tussen de KUB en Willen II. In een ver verleden was hij als elftalbegeleider al eens betrok­ ken geweest bij Willem II, maar­gaf er de­ brui aan omdat het toenmalige bestuurs­ beleid te ondoorzichtig was. Toen hij en­ kele jaren geleden opnieuw voor een functie gevraagd werd zei hij aanvankelijk nee, maar toen hij de indruk kreeg dat Willem II bekwaam en professioneel bestuurd werd trad hij toe tot het hoofd­ bestuur, onder meer belast met het op­ zetten van een nieuwe structuur voor de jeugdafdeling. 'Het bestuursbeleid van Willem II is 180 graden gedraaid in verge­ lijking met vroeger. Er is een heel heldere brede organisatie ontstaan, met professi­

onals op de belangrijkste plaatsen en een groot aantal deskundige vrijwilligers. D ie hebben we gewoon nodig om het bedrijf Willem II goed te kunnen runnen', zegt Van Tuijl enthousiast. Onder zijn leiding werd een nieuw jeugdplan opgesteld. 'Een van de uitgangspunten van het bestuur is dat het eerste elftal zoveel mo­ gelijk met eigen kweek aangevuld moet worden. Om die doelstelling waar te kun­ nen maken hebben we een nieuwe in­ frastructuur opgezet. Het is eigenlijk een organisatie­ontwikkelingsproject zoals ik dat hier aan de KUB ook uitvoer. In die zin kun je spreken van een koppeling van mijn betaalde werk hier en mijn bestuurlijk werk daar.' Een van de vruchten van het nieuwe beleid is de volledige sponsoring van de jeugdopleiding door het regionale en lokale bedrijfsleven. D ie brengt jaarlijks een kwart miljoen in het laatje. Zoals gezegd, het bestuur van Willem II vindt dat ze nog niet op haar lauweren kan rusten. Er ontstond behoefte aan een wetenschappelijke onderbouwing van toekomstig beleid. 1987 werd uitgeroepen tot 'Het jaar van de supporter'. Met dit motto kwamen vraagstukken als de vei­ ligheid in en om het stadion en de service aan het publiek om de hoek kijken. Wil­ lem II stelde een onderzoeksnotitie op voor D e Freytas en Van Elderen, waarin vragen worden geformuleerd waarop het bestuur graag een antwoord wil. Bijvoor­ beeld op het gebied van marketing: welke factoren beïnvloeden de keuze van men­ sen om al dan niet naar wedstrijden van Willem II te komen en hoe zou de club haar nevenprodukten zoals reclamefacili­ teiten beter aan de man kunnen brengen. Op het gebied van veiligheid wil men graag weten hoe men het vandalisme bui­ ten de deur kan houden. Beide onder­ zoeksvelden, marketing en vandalisme, hebben trouwens raakvlakken. Het zit er dik in dat mensen het prettiger vinden om het stadion te bezoeken als ze weten dat het er veilig is. Het onderzoek waarmee D e Freytas en doctoraalstudent Van der Putten aan het begin van dit voetbalseizoen gestart zijn valt uiteen in drie elementen. Bij thuis­ wedstrijden gaan enquêteurs de tribunes op om mensen te ondervragen over hun wensen en verlangens en om te peilen waarom ze wedstrijden van Willem II be­ zoeken. D aarnaast houden ze een be­ perkt aantal diepte­interviews om aan de weet te komen hoe mensen de organisa­ tie Willem II ervaren en wat daaraan ver­ beterd kan worden. Tenslotte proberen ze boven tafel te krijgen hoe mensen in de regio Tilburg het 'produkt Willem i l ' erva­ ren. 'Als je over voetbal praat dan is het belangrijk om te weten hoe mensen dat produkt zien. Ik denk bijvoorbeeld dat we na de enquêtes een profiel kunnen schet­ sen van iemand die naar wedstrijden van Willem II komt kijken. Met dat profiel moet het bestuur rekening houden', aldus De Freytas. Hoewel het onderzoek nog maar enkele weken geleden gestart is en de resultaten zoals gebruikelijk eerst aan de opdrachtgever gepresenteerd worden, wil D e Freytas al wel een paar kleine uit­ komsten melden. 'Een aantal supporters blijkt zich te vervelen tijdens de pauze. Het bestuur zou die leemte op kunnen vullen door een show te organiseren waarin een sponsor zich presenteert met een quizje. D an snijdt het mes aan twee kanten. Anderen, met name de bezoekers met een vaste plaats, vinden het verve­ lend dat ze in de pauze als ze een drankje gaan halen, bij terugkomst hun plaats kwijt blijken te zijn.' Geen opzienbarende

uitkomsten, maar met kleine veranderin­ gen kan het bestuur het produkt verbete­ ren. D e Freytas denkt dat de club een be­ leid kan gaan ontwikkelen ter bevordering van het sociale element van wedstrijdbe­ zoek. 'In Amerika is het bezoek aan sport­ evenementen een sociale happening. Mannen nemen hun vrouw en kinderen mee. D ie kant zouden wij hier wellicht ook op kunnen. Nu al blijkt dat de men­ sen die in groepen naar de wedstrijden komen het belangrijk vinden om met el­ kaar over voetballen en andere dingen te praten. D ie functie kan versterkt worden door bijvoorbeeld de horecafaciliteiten uit te breiden. En of iemand zijn gezin mee­ neemt heeft natuurlijk alles te maken met het gevoel van veiligheid in en om het sta­

KUB helpt \ii beter scoren Wie vijfjaar geleden bewe^Q Tilburgse voetbalcub Wil­ lem II in 1987 weer aardig, i^unnen voetballen op eredivisie­niveau zou voorsten zijn. De Fiscale Inlichtin­ gen en Opsporingsdienst h^ij ,„ef een bezoek vereerd en trof er een chaotische boel ggp^ Met veel hangen en wurgen belandde de clubi^ce van betaling, het voortbe­ staan hing aan een zijden Q^ider bewindvoerder mr. Franken trad een nieuw be,^ dat de Willem ll­stal met voortvarendheid uitmestte, ^en werden gesaneerd en er kon weer aan voetballen garden, dit jaar zelfs op het hoogste niveau.

Willem II In de zestiger jaren dion. D aar raakt ons onderzoek dat van Van Elderen', aldus D e Freytas. Of de mensen, naar het stadion komen dan wel blijven komen heeft, zo zegt hij in marketingtermen ' met de aantrekkelijk­ heid van het hoofdprodukt te maken: goed aantrekkelijk voetbal spelen en Wil­ lem II zien winnen. D aar kunnen wij met ons onderzoek natuurlijk niet aan bijdra­ gen. Het gaat er ons om de randvoor­ waarden op een behoorlijk peil te bren­ gen.' D e Freytas gaat vrijwel zeker in op­ dracht van Fiat Tilburg, een belangrijke sponsor van Willem II, onderzoeken wat het effect van de reclame voor Fiat in het stadion is. 'Zakenlieden zijn keiharde commerciële jongens, die willen geld te­ rug zien komen van hun investering in re­ clame in het stadion. Maar ik zeg er on­ middellijk bij dat het heel moeilijk is om het effect van reclame te meten. Komen de mensen bij Fiat omdat ze een bord in het stadion hebben gezien, of omdat ze de reclame voor de Fiat Uno op de televi­ sie zo leuk vinden', zo zegt hij. Zijn collega Van Elderen van de vakgroep cultuurwetenschappen heeft samen met doctoraalstudent Rogier van Wijk, die van de studie naar het voetbalvandalisme en de adviezen daarover aan Willem II zijn af­ studeerscriptie maakt, al enkele maanden werk achter de rug. D e twee voetballief­ hebbers. Van Wijk voetbalt al vanaf zijn

vierde bij het Oosterhoutse TSC, hen. Van Wijk:' Onze analyses en advie­ vanaf mei de literatuur en de cijfersn moeten duidelijk op Willem II toege­ het voetbalvandalisme bestudeerd,leden zijn. D at betekent dat we de kort zijn ze ook op de tribunes te igenaardigheden van de situatie in Til­ voor wat in de wetenschap heet paturg en het specifieke gedrag van de sup­ rende observatie en om gesprekkeorters hier op het spoor moeten zien te te knopen met supporters van veomen. D aarmee vermijden we dat onze lend pluimage. 'Ik ervaar dat eendviezen een slag in de lucht worden en als verknipt; aan de ene kant ben lÈvorderen we dat ze zo dicht mogelijk beroepshalve en let ik niet op het vt^nsluiten bij de concrete situatie van ■ len omdat ik de reacties van de m/illem II. Het voorstellen van maatrege­ om mij heen moet peilen, aan de sn die veel geld kosten bijvoorbeeld heeft kant is het gewoon leuk als er eenden zin, want dat heeft de club niet.' punt wordt gemaakt', aldus Van Eit/iHem II zit eigenlijk in de luxe positie dat Hij interesseert zich al lang voor de^ nog onderzoek kan laten verrichten naamde populaire cultuur. Hij ziet b^ar het voorkomen van mogelijk toe­ beeld verbanden tussen de populaP^stig voetbalvandalisme. Andere clubs ziek en sport. 'Voor de sportacaaqhten met veel kunst­ en vliegwerk heb ik eens een voordracht geh^staand vandalisme te weren, de Til­ waarin ik die overeenkomst in terine'';gse club is tot op heden vrijwel ver­ spelopvatting en speelsheid heb =hoond gebleven van dit verschijnsel in legd. Welnu, er zijn volgens mij tweSfn gelederen. D e paar supporters die toren die een bedreiging voor het fel eens over de schreef gaan zijn met landse voetbal vormen: de spelopiSa"^. en toenaam bekend en genieten en de problemen van het maatscha:Pec|ale belangstelhng van het bestuur, buitengebeuren dat zich in het «a" E'deren kan zich na de hteratuurstu­ vandalisme uit. D at zou bijvoorbee'^ '"derdaad met aan de indruk onttrek­ uiting van een culturele strijd tusse'" dat Willem II een geval apart is Ik groepen kunnen zijn', aldus Van Elo^^k ^a* een van de eigenaardigheden Uit de literatuurstudie is een alg^^" de club haar rijke voetbalgeschiedenis beeld van voetbalvandalisme naaf,enop de tweede plaats denk ik dat de gekomen, dat de beide onderzoefe''ddenbrabantse supporter een andere is zo dicht mogelijk tegen Willem liaaf^" die in de Randstad. Aan ons nu om

die mogelijke verschillen op te sporen, om de merkwaardige geschiedenis van de club te traceren en zodoende het typische Willem ll­gebeuren boven tafel te krijgen'. Van Wijk vult hem aan:' D e Tilburgse supporter is al anders dan die van NAC in Breda, die meer Randstedelijke kenmer­ ken vertoont. Ik denk dat je over voetbal­ vandalisme niet in algemene termen mag spreken, maar dat de factoren per stad of streek specifiek zijn. D at moet dus tot een genuanceerde benadering en behandeling van het probleem leiden.' Willem II zit nu in de eredivisie en wordt bij thuiswedstrijden voortaan geconfron­ teerd met beruchte supportersgroepen van bezoekende clubs. D e supporters van PSV die door die van Ajax voor boeren worden uitgescholden, reageren hun frustraties af op de Willem ll­supporters die nog grotere boeren blijken te zijn. D e adviezen van Van Elderen en Van Wijk zijn er ook op gericht dergelijke ketting­ reacties te voorkomen en de Tilburgse aanhang weerbaar te maken. De 'hypothese­Rijsman, die inhoudt dat integratiebeleid geen zin heeft omdat de ergste exponenten de subcultuur van het voetbalvandalisme nodig hebben om een hoge status te kunnen bereiken in een subgroep van lotgenoten die teleur­ gesteld zijn in de formele maatschappij, onderschrijven zij vooralsnog niet. Vol­ gens Van Elderen is het de vraag of je iedere supporter bij de formele organisatie van een club moet proberen te betrekken. 'Wij onderzoeken ook hoe ze met hun club getrouwd zijn. Er zijn misschien sup­ porters die niets met de officiële club te maken willen hebben, die een eigen iden­ titeit willen invullen los van de club. Mis­ schien zijn er vormen van zelforganisatie te bedenken, waar ze hun eigen boontjes kunnen doppen. Laat ze bijvoorbeeld zelf een bus regelen voor het bezoek aan uit­ wedstrijden. En laten we wel zijn, er blij­ ven natuurlijk altijd elementen waar je geen kant mee op kunt, maar dat is in alle sectoren van de maatschappij zo. D at heeft niet alleen met het voetbalvanda­ lisme te maken.' Prof. dr. Rijsman blijft zijn eigen hypothe­ se trOuw: hard optreden tegen de kleine kern van voetbalvandalen. 'Ik vergelijk het altijd met gezondheid en ziekte. Als je een ziekte wil genezen dat moet je soms naar het middel van de chirurgische ingreep grijpen om te voorkomen dat het hele li­ chaam ziek wordt. Bij het voetbalvanda­ lisme werkt dat volgens mij net zo.' Zijn werkzaamheden voor Willem II zijn de laatste tijd wat in de verdrukking geko­ men omdat het hoofdredacteurschap van een internationaal tijdschrift op het gebied van sociale psychologie nagenoeg al zijn vrije tijd opslokt. 'Ik hoef eigenlijk ook niet zoveel meer te doen. Tilburg heeft goede supporters en kleine moeilijkheden wor­ den goed opgevangen. D e psychologi­ sche begeleiding van de spelers is bijna overbodig geworden met de komst van De Visser als trainer. D ie gaat zeer kundig met zijn spelers om. Willem II is een goed opgevoede club die bedrijfsmatig uitste­ kend functioneert', aldus Rijsman die in zijn Belgische tijd ooit kortstondig prof­ voetballer is geweest. Het ziet er inderdaad naar uit dat Willem II ruimschoots op de goede weg is. In Ne­ derland is het de enige eredivisieclub die in ruime mate tegen de plaatselijke univer­ siteit aanleunt. Wellicht kan heel voetbal­ minnend Nederland de vruchten plukken van de Tilburgse adviezen. Toine Asselbergs

Het bestuur van de Katholieke Universi­ teit Brabant stelt voor om binnenkort een Centrum voor wetenschap en levensbe­ schouwing op te richten. Men wil hier­ voor een halve formatieplaats en een bud­ get van 100.000 gulden reserveren. Het College van Bestuur ziet als belangrijkste taak voor het Centrum het stimuleren van universiteitsleden tot aandacht voor nor­ matieve en levensbeschouwelijke vraag­ stukken. D e relatie met andere universi­ taire eenheden zou zoveel mogelijk moe­ ten worden­bevorderd om te voorkomen 'dat het een geïsoleerd onderdeel wordt met een alibifunctie voor de invulling van de signatuur'. Het voorstel van het College is de nadere uitwerking van plannen die eerder werden gelanceerd . Juni 1986 opperde de univer­ siteitsraad al het voorstel voor een 'open centrum voor dialoog en documentatie omtrent grondvragen van samen­leven en wetenschap beoefenen'. Mei van dit jaar schreef ook het Stichtingsbestuur een no­ ta getiteld 'Universiteit en levensbeschou­ wing'. Op basis van deze twee publicaties doet het College van Bestuur nu concrete voorstellen over taakstelling, financiën, werkwijze en organisatie van een levens­ beschouwelijk centrum. 'Het kan bevor­ deren' aldus het voorstel 'dat bepaalde vraagstukken programmatisch in colleges aan de orde worden gesteld, dat er een gespreksgroep voor wordt gevormd, dat er een symposium of congres over wordt gehouden, dat een individuele deskundi­

//? 't Veld naar Rotterdam De hoogste ambtenaar voor het hoger onderwijs en wetenschappelijk onder­ zoek, directeur­generaal dr. R.J. In 't Veld, gaat het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen verlaten. Hij is door de sociale faculteit van de Erasmus­ Universiteit voorgedragen als gewoon hoogleraar in de bestuurskunde. Hij volgt de vertrekkende prof. dr. L.U. Rosenthal op. Het College van Bestuur in Rotterdam beslist eind deze maand over de kandida­ tuur. Voorzitter mr. W . Koppelaars wil niets zeggen over de procedure, maar hij verwacht eind september 'een full­time benoeming'. Op de sociale faculteit werd bevestigd dat het daarbij om In 't Veld gaat. Anders dan in oktober 1986 worden deze keer geen problemen verwacht rond de benoeming, zo meldt het Rotterdamse

ge of een groep van deskundigen er een publicatie over voorbereidt. Als een kerk of een levensbeschouwelijke organisatie of instelling met vragen zit waarvoor in de universiteit deskundigheid bestaat kan het centrum ertoe bijdragen dat die vragen worden beantwoord'. Het Centrum krijgt een zelfstandige plaats binnen de KUB­organisatie. Het bestuur en het secretariaat zullen hun eigen bud­ get beheren en zelfstandig hun activitei­ ten bepalen. Wel, zo schrijft het College van Bestuur, blijft er een verantwoor­ dingsplicht wat betreft beheer en alge­ meen beleid. Immers: 'De invulling van de katholieke signatuur op een open en kriti­ sche wijze kan soms tot tegenspraak lei­ den, binnen en vooral buiten de universi­ teit. D it levert een spanning op tussen vrijheid van werken en verantwoordelijk­ heid voor de reputatie van de universiteit, die door een open contact van het cen­ trum met het bestuur van de universiteit en door prudentie in goede balans moet worden gehouden'. Ook bij de keuze van de zeven bestuursle­ den adviseert het College de nodige pru­ dentie omdat dat bestuur de kwaliteit van activiteiten en publicaties van het Cen­ trum moet bewaken. Na twee jaar zou moeten worden bezien of het initiatief le­ vensvatbaar is. D e notitie 'Centrum voor wetenschap en levensbeschouwing' zal eind september in de universiteitsraad aan de orde komen. T.G.

universiteitsblad Quod Novum. Vorig jaar was In 't Veld beschikbaar als onbezol­ digd buitengewoon hoogleraar voor één dag in de week. D e hoogleraren dr. J.A.A. van D oorn en dr. M.P.Ch.M. van Schendelen verzetten zich toen met suc­ ces tegen een dergelijke benoeming. Zij vonden die onverenigbaar met de in zeke­ re mate politieke functie van D G Hoger Onderwijs. In 't Veld zou nu 'honderd procent beschikbaar' zijn. In 't Veld, sinds maart 1982 D irecteur­ Generaal en voordien hoogleraar bestuurskunde aan de KU Nijmegen, wordt gezien als architect van de grote bezuinigingsoperaties van minister drs. W . J . D eetman, maar ook van de plannen ter vergroting van de autonomie van de universiteiten. Het op Prinsjesdag te ver­ schijnen Hoger Onderwijs­ en Onder­ zoeksplan (HOOP) draagt eveneens zijn stempel. B.B./UP

NIAS­fellowship voor dr. Dré van Dongen Het Nederlandse Instituut voor Voort­ gezet Wetenschappelijk Onderwijs NIAS in Wassenaar heeft dit jaar een vijftigtal wetenschappers uit binnen­ en buitenland uitgenodigd voor een verblijf op het insti­ tuut. Gedurende het gehele jaar of een gedeelte daarvan zijn de NIAS­feHows in de gelegenheid onderzoek te verrichten op het Wassenaarse instituut. Onder de nieuwbakken fellows één Tilburger: de onderwijskundige dr. D ré van D ongen, medewerker van het IVA, het Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk Onder­ zoek aan de KUB. Bij de vakgroep Onderwijskunde aan de KU in Nijmegen deed Van D ongen onder­ zoek naar kinderen in de eerste klas van de lagere school die moeilijkheden heb­ ben met lezen. Dat onderzoek resulteerde in een nascholingscursus 'Speerpunt le­ zen' die inmiddels in heel het land wordt gebruikt. In Wassenaar neemt Van D on­ gen zijn oude stiel weer op met de bedoe­ ling tot een verdere verdieping van zijn onderzoek te komen. Anders dan vroeger het geval was pro­ beert het NIAS dit jaar wat meer lijn in de

onderzoeksthema's te brengen. Twee thema's staan centraal: 'D e vergelijkende studie van rituelen' en 'Lezen, Woordher­ kennen en D yslexie'. De laatste 'onderzoekskern', waartoe ook Van D ongen behoort, gaat zich bezig houden met de verschillende aspecten van het teesproces, terwijl ook modellen over dyslexie in de beschouwing zullen worden betrokken. D aarbij gaat het om zaken als de herkenning van woorden, de integratie van de betekenis van een woord in een zin en de integratie van de betekenis van zinnen in het verband van een tekst. Kortom, om uiterst fundamen­ teel onderzoek. Diverse fellows waren aanvankelijk een beetje huiverig voor het NIAS 'nieuwe stijl'. D ie huiver bleek wat misplaatst, ai met al verandert er niet zoveel: de fellows zullen zich in eerste instantie kunnen rich­ ten op hun eigen onderzoek. D e onder­ zoekskernen lijken vooral bedoeld om een klimaat te scheppen waarin mensen ken­ nis nemen van eikaars werk. Misschien kan er daar in Wassenaar op die manier zelfs iets moois ontstaan. . |^

18 september 1987

vervolg van pag. 1

Onderwijsbegroting De bedragen die in de studiebeurzen zijn opgenomen voor TDoei^en en leermiddelen, ziektekosten en reiskosten blijven in 1988 gelijk. De wet kent eigenlijk een aanpassing aan de gestegen prijzen, maar door daaraan voorbij te gaan bespaart Deetman volgend jaar twee miljoen, en later zelfs acht miljoen. Verder is van belang dat 3000 studenten hun dienstplicht niet hoeven te vervullen. Het ministerie van Defensie kondigt in haar begroting aan 3000 extra vrijwillige dienstplichtigen op te willen roepen. De bedoeling is dat 3000 jongens, die eerder buitengewoon dienstplichtig werden verklaard (en dus niet hoeven te dienen), alsnog besluiten om vrijwillig in dienst te gaan, bijvoorbeeld omdat zij werkloos zijn. Daartegenover kunnen dan 3000 studenten gemist worden. Welke studenten daarvan precies kunnen profiteren is nog niet duidelijk. Het meest waarschijnlijk is dat 3000 jongens meteen na de middelbare school kunnen doorstuderen en niet eerst in dienst hoeven. Voor de universiteiten is het volgend jaar 'een jaar van consolidatie', zo schrijft minister Deetman. De maatregelen van de bezuinigingsoperatie Krimp en Groei staan vast, terwijl nieuwe voornemens, zoals vergroting van de autonomie, niet voor 1989 tot stand komen. Desondanks ontlopen ook de universiteiten de bezuinigingen niet. Zij leveren 30 miljoen in op de materiĂŤle uitgaven (de 'overige lasten', waaronder het onderhoud en de investeringen). Vanaf 1989 wil Deetman bovendien 30 miljoen bezuinigen op de onroerend goedbelasting, die hij voor de openbare universiteiten nu nog betaalt. Het overleg daarover is echter niet afgerond, zodat het bedrag misschien nog met andere maatregelen wordt ingevuld. Verder "^ worden de gestegen prijzen volgend jaar niet gecompenseerd, wat de universiteiten ruim 34 miljoen kost. Ondanks de bezuinigingen gaat er in totaal meer geld naar de universiteiten: 3.472,5 miljoen, ruim 200 miljoen meer dan in de begroting 1987. Dat is vooral een gevolg van het feit dat de collegegelden niet meer aan de universiteit maar aan de minister worden betaald. Vroeger werden die van de bijdrage afgetrokken. Verder gaat een deel van de hogere rijksbijdrage op aan hogere salarissen (48 miljoen). Extra geld is er ook: voor de internationalisering van het onderwijs is volgend jaar 2,5 miljoen beschikbaar, oplopend tot 5 miljoen in 1992. De vernieuwingsfondsen van de TVC- en SKGoperaties zijn samen goed voor 43,3 miljoen in 1988. De TVC-wachtgelden kosten 16,7 miljoen extra en voor de SKG-wachtgelden is 7 miljoen nodig. Voor de huisartsenopleiding wordt 12,3 miljoen extra uitgegeven. Verder krijgt de Open Universiteit 10 miljoen extra. De academische ziekenhuizen leveren 14,2 miljoen in, een bezuiniging die grotendeels voortvloeit uit het feit dat de AZ voor hun investeringen voortaan moeten lenen op de kapitaalmarkt. Bert Bakker/UP

Univers

VAN DIEN ^ CO TREEDT GRAAG IN CONTACT MET AMBITIEUZE BPA AFGESTUDEERDE BEDRPSECONOMEN m *

Van Dien^Co /taimtante

Schriftelijlte sollicitaties te richten aan Van Dien + Co Accountants, t.a v de heer R H van Ede, Hoofd Personeelszaken, Fizeaustraat 2,1097 SC Amsterdam, tel 020-5686610

*Van Dien + Co Accountants maakt deel uit van de Van Dien groep en is lid van Deloitte Haskins & Sells International. Een organisatie met 26 000 medewerkers in 71 landen. Alkmaar Almere Amsterdam Arnhem-Velp Breda Eindhoven Enschede Gouda 's-Gravenhage-Ri)swi|k Groningen-Haren Haarlem 's-Hertogenbosch Hoogeveen Leeuwarden Lelystad Lochem Maastricht Roosendaal Rotterdam Tilburg Utrecht Venlo Zaandam ZwoUe Willemstad (Curasao) Oranjestad (Arubii) Philipsburg (St. Maarten)

18 s e p t e m b e r 1987

Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan

HOOP telt 971 pagina's

Deetman streeft naar 'nationale' modulen Als het aan minister Deetman ligt, krijgt het hoger onderwijs een systeem van landelijk vergelijkbare studiepunten. Een veelvoud van punten vormt straks een studie-onderdeel (module!, vjaaraan een tentamen is verbonden. De modulen kunnen worden gecombineerd in programma's met een afsluitend examen. Zo'n systeem moet de uitwisseling van studenten en studieprogramma's tussen de instellingen voor hoger onderwijs bevorderen. Dat schrijft de bewindsman in het Hoger Onderwijs en Onderzoel< Plan (HOOP), dat hij deze week heeft gepubliceerd. De nninister borduurt in het plan voort op de gedachten over een voucherssyteem (de 'strippenkaart'), die hij dit voorjaar in zijn 'Schets betreffende de toekomst van het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek' lanceerde. Studenten hebben straks recht op zes jaar hoger onderwijs tegen 'gereduceerd tarief'. Zij krijgen daartoe zes jaar in punten toebedeeld. Zij schrijven in en rekenen af per studie-onderdeel. Hebben zij na zes jaar nog geen afsluitend examen behaald, dan kunnen zij slechts doorstuderen tegen betaling van de 'kostprijs' van hun studie. Studenten die punten overhouden, kunnen die later, tijdens de uitoefening van hun beroep, gebruiken om zich te laten bijscholen. Het onderscheid tussen voltijd- en deeltijdstudenten mag van de minister verdwijnen. Voor het recht op studiefinanciering zal een bepaalde prestatie per jaar nodig zijn. De numerus fixus wordt afgeschaft. Iedereen mag in de toekomst bijvoorbeeld medicijnen gaan studeren. Tijdens de propedeuse wordt het benodigde aantal doctoren geselecteerd. De instellingen worden verantwoordelijk voor de verwijzing van de afvallers, die dan inmiddels een aantal 'strippen' hebben verspeeld. De instellingen kunnen vierjarige opleidingen, certificaten voor kortere programma's en bijscholingscursussen gaan verzorgen. De financiering van het onderwijs wordt

veranderd. In de plaats van de bekostiging op basis van geraamde studentenaantallen komt een systeem waarbij minister en instellingen het aantal werkelijk aangeboden studie-onderdelen achteraf verrekenen. Om het aanbod van vierjarige programma's te stimuleren, krijgen de universiteiten en hogescholen dan een 'toeslag' voor afgestudeerden van deze programma's. Net als bij het onderzoek (de voorwaardelijke financiering) krijgt het onderwijs hiermee een bekostiging, schrijft Deetman, 'op basis van resultaten en prestaties'. De rol van de overheid verschuift conform de visie zoals de minister die al verwoordde in de nota 'hoger onderwijs: autonomie en kwaliteit' (HOAK) in de richting van kwaliteitsbeoordeling achteraf. Een stelsel van 'prestatie-indicatoren' zal daarbij een belangrijke rol gaan spelen. De minister oppert verder de gedachte om deze 'output-gerichte' financiering van onderwijs en onderzoek uit te breiden met aan de instellingen toe te kennen 'missiesubsidies'. In de 'Schets' hadden de universiteiten en hogescholen al een missie; zij dienden zich volgens de bewindsman te 'bezinnen op hun identiteit en hun profiel'. Deetman erkent nu dat de instellingen afzonderlijk geld nodig zullen hebben om die missie gestalte te geven, 'om in hun toekomstige strategische ontwikkeling te investeren'. Hij stelt voor om daarvoor de vernieuwingsgelden, die in het wetenschappelijk onderwijs vrij kwamen bij de bezuinigingsoperaties 'Taakverdeling en Concentratie' en

'Krimp en Groei', te gaan gebruiken. Activiteiten die op dit moment uit die vernieuwingsgelden worden betaald (bijvoorbeeld de tweede-fase-opleidingen), kunnen onderdeel van de missie van een instelling worden. In de toekomst krijgen alle universiteiten en hogescholen voor hoger onderwijs zo een 'missiebudget', dat telkens voor vier jaar wordt vastgesteld.

RENDEMENTEN Met dit min of meer concrete model wil Deetman een groot aantal ontwikkelingen realiseren. Het totaal aantal hoger opgeleiden zal in de toekomst moeten blijven stijgen. Daartoe moeten onder andere de 'onderwijsrendementen' van de universiteiten en hogescholen omhoog. Er moeten veel meer vrouwen voor het hoger onderwijs gaan kiezen: in het jaar 2(X)5 moeten zij de mannen hebben ingehaald. Zes jaar later moet dit ook bereikt zijn bij de verdeling over de seksen van de assistenten-in-opleiding (AIO's) en weer iets later bij de rest van de (onderwijsgevende) staf. De dreiging van een tekort aan afgestudeerden in de natuurwetenschappelijke en technische richtingen moet worden afgewend. De minister verwacht op deze punten veel van door de overheid en de instellingen gezamenlijk aangepakte voorlichting. Hij acht zijn model ook een adequaat antwoord op de door hem verwachte vraag in de toekomst naar 'levenslang, wederkerend onderwijs' (bijscholing) en het streven naar excellentie; centra en netwerken voor onderzoek zullen in de toekomst eerder regel dan uitzondering zijn. De minister kondigt in het HOOP aan dat hij in 1988 met een voorstel voor één hogeronderwijswet zal komen. Het is echter niet zijn bedoeling dat het hoger beroeps- en het wetenschappelijk onderwijs volledig in elkaar opgaan: fusie tussen HBO- en WOinstellingen zal niet mogelijk zijn. Remco Pols (UP)

Center for Economie Research nog ter discussie De juridische vorm van het Center for Economie Research staat nog ter discussie. Als het al een stichting wordt, zoals het colle- . ge voorstelt, dan vindt het bestuur van de Economische Faculteit het 'niet aanvaardbaar' dat uitsluitend het College van Bestuur van de KUB de bestuursleden van het Center for Economie Research benoemt. Het faculteitsbestuur wil dat de faculteit 'een doorslaggevende invloed' heeft op de personele bezetting van het centrum. In een toelichting op het voorstel van het College van Bestuur om een Center for Economie Research (CentER) aan de Economische Faculteit op te richten, schrijft het faculteitsbestuur dat de voorgestelde stichtingsvorm 'voor discussie vatbaar' is. Maar als het dat toch wordt, wil de faculteit invloed op de benoeming van de bestuursleden. 'Met meerdere raadsleden is het bestuur van mening', aldus de toelichting die is geadresseerd aan de faculteitsraad, 'dat de faculteit een doorslaggevende invloed op de personele bezetting van het centrum dient te hebben. Een stichting waarvan het stichtingsbestuur uitsluitend door het College van Bestuur wordt benoemd is wat dat betreft niet aanvaardbaar.' De faculteitsraad moet donderdag 17 september een besluit nemen over het centrum. Volgende week donderdag is het aan de orde in de universiteitsraad. Eind september dient er een subsidie-aanvraag bij het Ministerie van Onderwijs de deur uit te gaan. Univers

Onlangs maakte het College van Bestuur een plan bekend voor de oprichting van het CentER aan de Economische Faculteit. Dit op initiatief van de faculteit, dat mede middels het centrum de onderzoeksreputatie wil opkrikken. Internationaal befaamde wetenschappers zouden er onderzoek moeten plegen. De kosten bedragen voor de KUB jaarlijks zo'n 1,2 miljoen, waarvan de faculteit 60% op zich neemt en de universiteit 40%. Ook het ministerie zou een aanzienlijk financiële bijdrage moeten leveren. Tijdens de vergadering van de faculteitsraad vorige week donderdag, is het CentER voor de eerste keer ter sprake gekomen. Daar is te berde gebracht, zo staat in de toelichting, dat de oprichting van het centrum een negatief effect zou kunnen hebben op het overige onderzoekswerk binnen de faculteit omdat voor de financiering ervan gelden onttrokken worden van het onderzoeksbudget. Hierop tekent het bestuur aan dat er de afgelopen jaren werk ge-

maakt is van kwaliteitsverbetering door middel van het benoemingsbeleid, het aantrekken van AIO's en door het verbeteren van materiële voorwaarden voor onderzoek. Deze 'stapsgewijze' verbetering, zo schrijft het bestuur, heeft nu geleid tot een 'grote stap voorwaarts'. Dit geldt 'op dit moment' voor de algemene economie en in het bijzonder de economische theorie, het deelgebied waar het centrum zich op richt. Desondanks moet er 'onverminderd' gestreefd worden naar 'een versterking van het onderzoek in de breedte', zo schrijft het bestuur. Het voorstel van het centrum moet niet gezien worden als een 'verminderde aandacht' voor het huidige onderzoekswerk maar als 'een uitbreiding en in zekere zin als een bekroning van dat beleid'. Verder zal er een inventarisatie van knelpunten gemaakt worden om tot oplossingen te komen. Op de komende faculteitsraadvergadering staat ook dit op de agenda. Op opmerkingen in de raad dat er een kunstmatige scheidslijn kan ontstaan tussen onderzoekers binnen en buiten het centrum, stelt het bestuur dat dat 'nadrukkelijk' niet de bedoeling is. Faculteitsleden moeten gebruik kunnen maken van de faciliteiten van het centrum, aldus het schrijven. Het is nog onduidelijk in hoeverre de financiering van het centrum ten koste gaat van het huidige onderzoeksbudget. Een uitbreiding van de

'Het staat in het HOOP, dat is wel even bladeren overigens, maar de inhoudsopgave is uitstekend, moet ik zeggen.' Bij minister Deetman kon er vorige week donderdag, toen hij onder embargo zijn begroting aan de pers presenteerde, zowaar een lachje af. De bewindsman verkondigde niet alleen dat hij in 1988 682 miljoen gulden op zijn begroting moet bezuinigen, maar legde ook een 971 pagina's tellend document op tafel: het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP). De balans viel dus al met al nog in het voordeel van de minister uit. Het lang verwachte Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan telt maar liefst vijf delen, in het eerste en belangrijkste deel het 'kerndocument' beschrijft minister Deetman de ontwikkelingen in de samenleving en de gevolgen die dat in zijn ogen zou moeten hebben voor de inrichting van het Nederlandse hoger onderwijs. Voorts analyseert de bewindsman het hogeronderwijsbestel langs twee 'doorsnijdingen': hij beoordeelt het bestel als vier subsystemen (universiteiten, academische ziekenhuizen, hogescholen en onderzoeksinstellingen) en als negen 'sectoren' (taal & cultuur, natuur, gezondheidszorg, recht, economie, gedrag & maatschappij, techniek, onderwijs en landbouw). De overige delen vormen een toelichting op het kerndocument: kwalitatief in de vorm van achtergrondstudies en 'proeven'; kwantitatief in de vorm van honderden tabellen en grafieken en ,natuurlijk, een financieel raamwerk. Het HOOP is, in termen van Deetman, 'een uitnodiging tot dialoog'. De minister ontvouwt zijn ideeën over de toekomst van het hoger onderwijs en nodigt een groot aantal organisaties uit om daarop te reageren. In januari 1988 komt hij met een bijgesteld, definitief plan. De instellingen voor hoger onderwijs wordt gevraagd om vervolgens in hun ontwikkelingsplannen, die zij in april van het volgend jaar moeten uitbrengen, aan te geven hoe zij de in dat plan afgesproken maatregelen tot stano denken te brengen. Voor minister Deetman gaat het niet om een unieke operatie. Het HOOP zal van nu af elke twee jaar verschijnen. Remco Pols (UP) Voorwaardelijke Financiering behoort tot de mogelijkheid, oppert het bestuur. Van de totaal beschikbare gelden van Voorwaardelijke Financiering (nu circa 25 plaatsen) gaan er ongeveer 2 plaatsen naar het centrum. De onderwijslast van het wetenschappelijke personeel zal niet tot een verzwaring leiden, stelt de toelichting. Wel zou de verdeling van de onderwijslast over het wetenschappelijk personeel 'enigszins' kunnen veranderen. Volgens ingewijden zal er donderdag in de faculteitsraad nog het een en ander bediscussieerd worden. De voorgestane stichtingsvorm mag rekenen op tegenstand. De affaire met het Program in European Studies, waarbij een stichting was betrokken, ligt nog vers in het geheugen. De reacties uit de raad zijn verdeeld. Prof. B van der Genugten gaat na de schriftelijke toelichting van het bestuur accoord. 'Het gaat een heel eind in de richting zoals ik het mij voorgesteld heb', aldus Van der Genugten. Prof. J . Oonincx gaat niet accoord met het uiteindelijke voorstel. Hij verbindt er voorwaarden aan waar het bestuur niet aan tegemoetkomt. Prof. Oonincx: 'Ik ga pas dan accoord als het centrum ook voorziet in bedrijfseconomisch onderzoek en op het gebied van informatiekunde. En verder moet er een volledige integ'ratie in de faculteit plaatsvinden en moeten de juiste financieringsmiddelen ingezet worden. Dat wil zeggen dat het niet ten koste mag gaan van de faculteit.' G.R.

18 september 1987

Het Nederlandse onderzoek groeit niet 'Meer aandacht voor cultuur en internationale samenwerking'. Dat zegt het persbericht bij het Wetenschapsbudget 1988, waarin minister Deetman als coördinerend minister een overzicht geeft van het wetenschapsbeleid van alle departementen. Maar wie dit beleidsstuk doorleest, ontdekt over 'cultuur' slechts vage algemeenheden; en voor internationalisering wordt verwezen naar een aparte notitie. Toch is deze misser niet toevallig, want dit wetenschapsbudget is wel een interessant stuk, maar veel heet nieuws bevat het niet. Over de belangrijkste zaken (technologiebeleid, apparatuurgeld, HOOP) is of wordt immers door anderen beslist. En dat zegt iets over de nog steeds afnemende invloed van de hoofddirectie Wetenschapsbeleid bij O&W, waar de malaise volgens goed geTnformeermeerde bronnen de laatste maanden tot een groot verloop onder de staf heeft geleid. Het nieuws in dit wetenschapsbudget is: een kleine daling van overheidsuitgaven, geen opvallende verschuivingen in prioriteiten en slechts één enkel nieuw stimuleringsprogramma, voor C02-onderzoek. Wel wordt een aantal nieuwe trends en uitdagingen genoemd; maar de vertaling daarvan in beleid komt pas later dit najaar, in een aparte nota Wetenschapsbeleid. Kijken we naar het geld dan wordt 1988, na enkele jaren bescheiden groei van het wetenschappelijk en technologisch onderzoek in ons land, op zijn best een jaar van stabilisatie. In het licht van de pleidooien van OECD en commissie-Dekker II is dat

toch wat teleurstellend. Hef budget voor de 'eerste geldstroom' naar universiteiten en academische ziekenhuizen daalt, door verlaging van exploitatie- resp. investeringskredieten 'incidenteel' met 4 procent, tot 1630 miljoen. Voor sommig buitenuniversitair onderzoek (KNAW, ESA, CERN) is er wat extra geld. En bij het overige van staatswege gefinancierde onderzoek blijft het thema 'technologie' met 780 miljoen veruit het grootste. Als geheel dalen de overheidsuitgaven volgend jaar met ruim 100 miljoen tot 4187 miljoen gulden. En alleen dankzij de opnieuw stijgende researchinspanningen in de bedrijven zal het totale Nederlandse onderzoek, in guldens gerekend, nog licht groeien. Maar als aandeel van het Bruto Nationaal Produkt is er, voor het eerst sinds 1984, sprake van een daling: van 2,15 naar 2,13 procent. Nederland scoort daarmee internationaal gezien maar matig. 'Dit geeft aan dat wij de inspanning niet mogen verwaarlozen', schrijft een topambtenaar namens zijn minister in dit Wetenschapsbudget; maar na deze waarschuwing volgt er geen gedurfd strijdplan. Net als vorig jaar pleit het Wetenschapsbudget wel weer voor versterking van het 'fundamenteel en strategisch onderzoek'.De verschillende buitenuniversitaire instituten en een onderzoeksorganisatie als ZWO en vooral STW kunnen daarom de komende jaren op extra's rekenen. Het totale bedrag gaat van 435 naar 455 miljoen en in 1992 is het zelfs 490 miljoen. F.S./UP (ingekort)

Dit stukje Univers is geld waard. Knip het uit, en lever het in bij onderstaand adres en je weet niet wat je overkomt. Je krijgt ma., di. en wo. een compleet 3 gangen-menu voorgeschoteld incl. een glaasje bier, fris of wijn voor slechts

i

f 9,95. Wij serveren iedere dag een ander 3 gangen-menu voor maar f 12,50. Dus tot ziens bij

%e%cfit Willem II straat 5Tilburg tel. 013-433268

Het eetcafé voor jou.

. , John en Annette

STUDENTENBOEKHAIMDEL - gespecialiseerd in alle studieboeken voor de katholieke universiteit brabant - tussen 8 en 9000 titels in voorraad, totaal zo'n 40.000 studieboeken - de grootste juridische en economische afdelingen van het zuiden des lands - ook mogelijkheden voor kollektieve bestellingen, neem hiervoor kontakt op met John van de Wiel of Ben Teunis - wij behandelen uw bestellingen accuraat en snel - op vijf minuten loopafstand van de katholieke universiteit brabant

CENTRUMBOEKHANDEL - in deze winkel vindt u een zeer uitgebreid algemeen assortiment op een hoog niveau. U treft daar boeken aan die u elders tevergeefs zult zoeken. Met name de afdelingen Nederlandse taal en letterkunde, kunst, belletrie en informatica zijn in heel brabant bekend. - ook de verplichte literatuur voor de katholieke universiteit brabant is hier in voorraad.

boekhandel gianotten b.v. centrumboekhandel - heuvelpoort 359 - 5038 DW tilburg - tel. 013-682991 studentenboekhandel - prof. verbernelaan 20 - 5037 AE tilburg - tel. 013-682991 Univers

18 september 1987

MEDEDELINGEN

soc

M I ^ V E R E N V A N K O P M VOOR DE M E D E D E U M G E N P A G m A

i

K o p i j v o o r de mededeJingenpagina m o e t uitertijk Op vrijdag o c h t e n d voor het verschijnen van Univers ( o p de daaropvolgende donderdag) ingeteverd zijn o p de afdeling Interne K o m m u n i k a t i e , kamer 8 1 1 . Tel. 2001. O m d a t er per n u m m e r slechts 1 pagina beschikbaar is, is het 2aak de b e r i c h t e n ZO k o r t en k e r n a c h t i g m o g e l i j k te f o r m u leren. Bij een teveel aan k o p i j w o r d t v o o r r a n g gegeven aan de mededelingen m e t de hoogste actualiteitswaarde.

CURSUS T E C H N O L O G I S C H E EN SOCIALE SYSTEMEN IN ONTWIKKELING' De cursus 'Technologische en sociale systemen in ontwikkeling' (441.053) staat in de studiegids van de Sociale Faculteit voor het tweede semester 1987/1988 vermeld. Deze cursus wordt echter gegeven in het eerste semester in 1987/1988 voor dag- en avondstudenten op donderdag van 18.00-19.30 uurinSZ-31.

FWW PROPEDEUSE

ECO DOCTORAALVAK WIJSBEGEERTE 360.030 Over dit vak is in mei en augustus van dit jaar (1987) schriftelijk getentamineerd. Zij die aan deze tentamensessies niet hebben deelgenomen of die tot op heden geen voldoende hebben behaald, dienen opnieuw deel te nemen aan de tentamensessies van mei en/of augustus 1988. Verzoeken om tussentijds (mondeling) tentamen af te leggen kunnen niet worden gehonoreerd, tenzij er dringende persoonlijke redenen zijn om van de facultaire regeling af te wijken. Zulke verzoeken dienen schriftelijk te worden gericht aan de studie-adviseur, Drs. J . Pijnenborg (dus niet aan de betreffende docenten). Voor de studenten uit de oude structuur, en studenten die de doctoraal studie tweefasenstructuur hebben aangevangen per sept. 1984 of eerder, blijft wel de gelegenheid bestaan rechtstreeks met de docenten een tentamenafspraak te maken. Daartoe richtte men zich tot Dr. F. van Doorne (spreekuur WO. 12.15-12.45 uur). CORRECTIE STUDIEGIDS FEW 87/88 P A G I N A 62/63 EN 69 De cursus 441.053 Technologie en Organisatie (dr. A. Wentink) wordt gegeven in het I e semester (en niet zoals vermeld in het 2e semester). TENTAMEN ALG. ECONOMETRIE I B

Aanvullingen rooster Ie semester, woensdag 8.30-10.30 uur werkcollege wijsgerige etheik/wijsbegeerte antropologie in PZ 201. Ie semester, vrijdag 9.30-10.30 uur werkcollege Algemene kennis- en wetenschapsleer in PZ 201 2e semester, woensdag 9.30-10.30 uur werkcollege Algemene kennis- en wetenschapsleer in PZ 201. DOCTORAAL Zaalwijzigingen I e semester. Logica en PROLOG, maandag 13.30-15.30 uur CZ 216 wordt/4Z 6 I e semester. Kennis en informatie, dinsdag 10.30-12.30 uur AZ 02 wordt CZ110 Ie semester. Algemene kennis- en wetenschapsleer, donderdag 10.30-12.30 uur PZ 205 wordt SZ32

SZ\N ROOSTERWIJZIGINGEN I e semester: het avondcollege LSZI op maandag van 20.00-22.00 uur in PZ202 komt te vervallen. I e semester: het avondcollege Inleiding economie op donderdag van 18.00-20.00 uur in PZ 101 komt te vervallen. I e semester: zaalwijziging: Inleiding recht op dinsdag van 13.30-15.30 uur in AZ 9 wordt A Z ft »

Het tentamen Alg. Econometrie 1b zal op 7 januari 1988 afgenomen worden. Herkansing blijft op 8 augustus 1988.

PSY VAARDIGHEIDSCURSUSSEN INTERVIEW & ENQUÊTE

JUR KEUZEVAK E C O N O M I S C H EN MILIEU STRAFRECHT 2e SEMESTER In tegenstelling tot hetgene dat in de studiegids op pagina 101 staat vermeld, zal dit keuzevak ook door m w . mr. Silvia Walther worden verzorgd. Zij verzorgt het gedeelte over de economische fraude. Studenten die in het kader van dit vak over dit onderwerp hierover op te nemen (kamer B 931) tel. 662403 (b.g.g. 662254). WIJZIGING SPREEKUUR M R . M . J . V A N VLIET De heer mr. IVI.J. van Vliet van de sectie Handelsrecht heeft i.p.v. 's maandags voortaan spreekuur op vrijdag van 13.00-14.00 uur in B718.

Univers

De cursussen worden verzorgd door Drs. M.J.D. Schalk op de volgende zes dinsdagen: 27 oktober, 3/10/17 en 24 november en 1 december 1987. De cursus Enquête wordt gegeven van 8.30-10.30 uur; de cursus Interview wordt gegeven van 10.30-12.30 uur. De lokalen worden t.z.t. op de prikborden in gebouw P, gang 7 bekend gemaakt. Verplichte literatuur: Interview: Emans, B. Interviewen: Theorie, techniek en training. Groningen, Wolters-Noordhoff, 1986. Enquête: Bartelds, J.F., Kluiter, H. & van Smeden, K.G. Enquête-Sdviesboek. Groningen, Wolters-Noordhoff, 1978. Tijdens de colleges worden aanvullende teksten uitgereikt. Inleiding Arbeids- & Organisatiepsychologie: Avondonderwijs *.

De cursus Inleiding Arbeids- & Organisatiepsychologie wordt dit academiejaar (1987-1988) niet in de avond-uren gegeven. Voor studenten die deze cursus in het dagonderwijs niet kunnen volgen en de verplichte leerstof zelf willen bestuderen, worden 2 responsiecolleges in de avond georganiseerd, indien hiervoor voldoende interesse bestaat ( = minimaal 20 studenten). Geïnteresseerden dienen zich voor de cursus in te schrijven bij de heer W . Dons (P 306), en tegelijkertijd aan te geven of zij responsiecolleges wensen bij te wonen. De exacte data worden later op het prikbord in gebouw P, gang 7, bekend gemaakt. Verplichte leerstof: Wexley, K.N. & Y u k ! , G.A. Organizational Behavior and Personnel Psychology, Homewood, III.: Irwin, 1984. * Deze mededeling is ook bestemd voor avond-studenten personeelswetenschappen.

FVACATURES Bij de faculteit der rechtsgeleerdheid is met ingang van 1 september 1987 plaats voor een 7-tal ASSISTENTEN I N OPLEIDING (AIO'S) M/V (vac. nr. 306) De belangrijkste taak van de AIO's is het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Concreet wordt van hem/haar verwacht dat hij of zij gedurende de vier jaar van het dienstverband een proefschrift afrondt. De faculteit biedt een onderzoeksopleiding die een maximale garantie biedt voor het bereiken van deze doelstelling. De navolgende onderzoeksprojecten zijn geformuleerd die geschiict zijn als dissertatie-onderwerp: Vakgroep privaatrecht: 1. Knelpunten bij de toepassing van afd. 6.5.2.A (algemene voorwaarden) in rechtsvergelijkend perspectief. 2. Naar (meer) uniformering van termijnen in het burgerlijk procesrecht. 3. Groepen van coöperaties. Inlichtingen: - projecten 1 en2: mr. J . B . M . Vranken, tel. 013-662298 (werk) of 013-332640 (privé) - project 3: mr. M.J. van Vliet, tel. 013-662673 (werk) of 04167-74566 (privé). Vakgroep staats- en administratief recht: 4. Marktconforme instrumenten in het milieurecht. 5. De betekenis van artikel 1 Grondwet in de Nederlandse rechtspraak. 6. De bescherming van grondrechten in de administratieve rechtspraak. Inlichtingen: - project 4: prof. mr. P.C. Gilhuis, tel. 013-662710 (werk) of 08894-15113 (privé) - project 5: prof. mr. Hirsch Ballin, tel. 013-662716 (werk) of 013-634883 (privé) - project 6: prof. mr. A.K. Koekkoek, tel. 013-662182 (werk) of 013-676985 (privé). Vakgroep strafrechtswetenschappen: 7. Afdoening van strafzaken buiten geding. Inlichtingen: prof. mr. M.S. Groenhuijsen, tel. 013-663003 (werk) of 013-347778 (privé). Vakgroep rechtsgeschiedenis: 8. De souvereiniteitskwestie in de heerlijkheid Gemert. Inlichtingen: prof. mr. J.P.A. Coopmans, tel. 013-662294 (werk) of 073-138746 (privé). Vakgroep belastingrecht: 9. De fiscale aspecten van kapitaal. Inlichtingen: prof. mr. Ch.P.A. Gep-

paart, tel. 013-662879 013-672694 (privé).

(werk)

of

Naast deze projecten heeft de faculteit nog een aantal 'reserve' projecten geformuleerd. Dit zijn: Vakgroep sociaal recht en sociale politiek: 10. Harmonisatie van de sociale zekerheid in de EG: juridische mogelijkheden en knelpunten. Inlichtingen: prof. dr. D.C.H.M. Pieters, tel. 013-662157/662968 (werk). Vakgroep staats- en administratief recht: 11. Welke gevolgen heeft een vernietiging door de afdeling rechtspraak van de Raad van State. 12. Bestuurskundige facetten van verticale informatiebetrekkingen tussen bestuurslagen. 13. Bestuurskundige facetten van horizontale informatierelaties in het openbaar bestuur. 14. Informatisering en bestuursconcepten. Inlichtingen: - project 11: prof. mr. E.M.H. Hirsch Ballin, tel. 013-662716 (werk) of 013-634883 (privé) - projecten 12, 13 en 14: prof. mr. dr. I.Th.M. Snellen, tel. 013-662413/ 662209 (werk) of 04907-1622 (privé). De rechtsposities van de AIO is gelijk aan die van een lid van het wetenschappelijk personeel in tijdelijke dienst. Hij of zij geniet de gebruikelijke faciliteiten die worden aangehouden voor andere leden van het wetenschappelijk personeel. Aanstelling geschiedt gedurende vier jaar voltijds of gedurende vijf jaar voor 0.8 van de werktijd. Salariëring geschiedt gedurende vier jaar voltijds of gedurende vijf jaar voor 0.8 van de werktijd. Salariëring is gebaseerd op ministeriële richtlijnen en bedraagt f 1.758,- bruto in het eerste aanstellingsjaar tot f 3.133,- bruto in het laatste jaar (bij voltijdse aanstelling). Sollicitaties schriftelijjs, onder vermelding van het vacaturenummer en het projectnummer op de enveloppe, richten aan het Hoofd van de Dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg. Bij de studierichting Sociale Zekerheidswetenschap zijn met onmiddelijke ingang twee vacatures voor: STUDENTASSISTENTEN voor één dag per w e e k Taakinhoud: Functie 1: Het leveren vaff een bijdrage aan 1) de uitwerking en instandhouding van een documentatiesysteem voor sociale zekerheid; 2) het ontwikkelen van onderwijsmateriaal alsmede het assisteren bij werkcolleges; 3) het lopend onderzoek van de studierichting. Functie 2: De betreffende student-assistent zal worden ingeschakeld bij onderwijs en onderzoek met name in verband met dataverzameling, - verwerking en -analyse. Van de kandidaten wordt verwacht: - belangstelling voor sociale zekerheidsvraagstukken - voor de tweede functie: kunnen omgaan met de computer; kennis van SPSS of evt. S A S strekt sterk tot aanbeveling. Inlichtingen: Prof.dr. J . Berghman, P 2206, tel. (013-66)2341. Schriftelijke sollicitaties aan: M . A . M , van den Akker, kamer P 2226.

STUDENT-ASSISTENT M/V Voor 2'/2 dag per week ( = 5 eenheden). De taken van de student-assistent zullen bestaan uit assistentieveriening bij de opbouw van het curriculum personeelswetenschappen. Gezien de komende projecten geeft de vakgroep de voorkeur aan een student economie of sociologie. Voor nadere informatie gelieve u zich te wenden tot prof. dr. L.S. Tigchelaar, S 164, tel. 013-662165. Bij de Dienst Personeelszaken van de Katholieke Universiteit Brabant is vacant de functie van EMANCiPATIEMEDEWERKSTER (v/m) vacaturenr. 309 Taken - meewerken aan de beleidsontwikkeling t.a. V. de emancipatie van de vrouw (zowel studentes als vrouwelijke personeelsleden); - doen van voorstellen door middel van nota's, adviseren, voeren van redactie van beleidsstukken, waarbij meerdere diensten/faculteiten betrokken zijn; - stimuleren van emancipatorisch beleid in de faculteiten; - volgen van landelijke ontwikkelingen met betrekking tot emancipatie en adviseren omtrent de relevantie hiervan voor de KUB; - initiëren en organiseren van activiteiten, met een emancipatorisch karakter, bijvoorbeeld projecten, discussiegroepen, themabijeenkomsten; - stimuleren en begeleiden van contacten van vrouwelijk personeel en studenten onderling (vrouwennetwerk); - geven van voorlichting en verstrekken van informatie: redigeren van nieuwsbrief door opzetten en onderhouden van info- en documentatiesysteem; - ondersteunen van vrouwen bij problemen die hun functioneren aan de KUB belemmeren: fungeren als aanspreekpunt, adviseren, verwijzen; verwerken van gesignaleerde problemen in rapporten; - coördineren van activiteiten op het gebied van training en vorming, ontwikkelen van voorstellen ten aanzien van loopbaantraining; - voeren van het secretariaat van de bestu u rscommissie. Functie-eisen - academisch niveau; - ervaring op het gebied van beleidsvoorbereiding en -uitvoering; - aantoonbare belangstelling en affiniteit m.b.t. emancipatiezaken; - goede redactionele en contactuele vaardigheden. Salaris Min. f 3.351,- en max. f 5.221,- bruto per maand. Directe opname in het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Inlichtingen: Bij het Hoofd van de Dienst Personeelszaken, de heer drs. R.M. Geerts, tel. 013-662238 en bij het Hoofd Formatie- en Bemanningszaken, de heer P. Kersten, tel. 013-662566. Sollicitaties schriftelijk, onder vermelding van het vacaturenummer op de enveloppe, aan het Hoofd van de Dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg. In het kader van het streven naar een evenwichtiger personeelsopbouw worden vrouwen uitdrukkelijk uitgenodigd te solliciteren.

18 september 1987

MEMO

■5ifpp55!«WP^^!«^m^^^^wm^^»*5ffB^?W"'f!'^^^

Studentem LEDEN GEZOCHT De Bestuurscommissie Multifunctio­ nele Ruimte heeft aanvulling nodig. Studenten, die belangstelling hebben voor een plaats in deze commissie, wordt verzocht om voor nadere infor­ matie contact op te nemen met W. Heuvelmans, Kamer N 5, tel. (66)2844 of (66)2210. TRAININGEN KONTAKTUELE VAARDIGHEDEN Het Buro Studentenpsychologen or­ ganiseert trainingen in kontaktuele vaardigheden. Er zijn groepen voor jongere­ en ouderejaars studenten. Een beschrijving van de training is af te halen bij informatheek Gebouw N kamer 24. Wie in september nog mee wil doen moet snel zijn. Nadere inlichtingen en aanmelding bij het Buro Studentenpsychologen, Gebouw N kamer 9, tel. 662218.

INFORMATIE-VIDEOFEEST

RIMO PRIJS 1986/1987

Stichting WIE en de Tilburgse Intro­ duktiekommissie organiseren woens­ dag 23 september a.s. in theater Noor­ derligt het introduktie­videofeest. Vanaf 21.15 uur zal voor alle eerstejaars en hun mentoren de video die tijdens de introduktie '87 is gemaakt, vertoond worden. D aarna zal om 22.30 uur een grandioos swingfeest met surprise los­ barsten . Dus zoek je groep bij elkaar en kom op tijd, want vol is vol. Toegang: f 2,50. Zaal open: 21.00 uur.

Ter aanmoedinging van studie van de Islam en het Midden Oosten heeft de Vereniging tot bestudering van het Recht van de Islam en het Midden Oosten (RIMO) ingesteld de RIMO­ prijs. Deze prijs wordt tweejaarlijks uit­ gereikt voor een scriptie, tijdschriftarti­ kel of ander geschrift op het gebied van het recht van de Islam en het Midden Oosten. D e hoogte van de prijs voor 1986­1987 is vastgesteld op f 7500,­. De prijs dient ter bekroning van oor­ spronkelijk onderzoek en wordt in de regel toegekend aan één persoon, maar kan ook tussen twee of meer per­ sonen worden verdeeld. D e winnaar zal tevens worden uitgenodigd een voordracht te houden over het inge­ zonden thema op het jaarlijkse RIMO­ symposium. D e tekst van de voor­ dracht zal bovendien worden gepubli­ ceerd in de jaarlijks verschijnende RIMO­bundel. Studenten in een facul­ teit der rechtsgeleerdheid of in een fa­ culteit der letteren met vóór hun doctoraal­examen geschreven werk­ stukken worden in het bijzonder uitge­ nodigd mee te dingen naar de RIMO­ prijs. D e RIMO­prijs zal bij voorkeur worden toegekend aan personen, die ten tijde van het schrijven van hun werkstuk de leeftijd van 35 jaar nog niet hadden bereikt. De jury, bestaande uit Prof. dr. mr. J. Brugman, hoogleraar Arabisch RU Leiden en voorzitter RI­ MO, Mevr. mr. S.W.E. Rutten, mede­ werkster privaatrecht RU Limburg en secretaris RIMO, Mr. F.J.A. van der Velden, Universitair hoofddocent in­ ternationaal privaatrecht en rechtsver­ gelijking RU Utrecht en penning­ meester RIMO, Mr. G.R. de Groot, Universitair hoofddocent privaatrecht RU Limburg en bestuurslid RIMO, zal bij haar beoordeling onder meer slaan op oorspronkelijkheid, compositie, maatschappelijke relevantie en taalge­ bruik.

HOMOSTUDiES Op woensdag 16 september gaat het introductieprogramma homostudies van de Universiteit van Amsterdam van start. Tijd: wo.mi. 15.00­17.00 H. Plaats: Zaal 508, P.C. Hoofthuis, Spuistraat 134. Info en insch. Gert Hekma, Sociologisch Instituut Oude Hoogstr. 24 1012 CE Amsterdam, tel. (020)5252227/278877. ECONOMETRISTENDAG1987

Menu

MAANDAG 21 /9 goulashsoep ­ mozateksoep gehaktbal ­ spekfapje ­ demi glacé spinaEte è ta crème ­ kool f abt aardappeikfoketten of gekookte aardappeten Veg. pastelbakje met spinaztekaasragoüt ­ koolrabi DINSDAG 22/9 belderse ktpkervelsoep selderysoep bami goreng ­ kfoepoek ­ atjar met saus ­ mini loempia ardennerbraadworst ­ vleesjus schorseneren gekookte aardappelen Veg­ bami goreng ­ kroepoek ­ atjar toempia met saus WOENSDAG 23/9 witte twnensoep heldere tomatensoep peperschnttzel ­ blinde vink groer>e pepersaus ­ worteltjes met doperwten ­ andtjviesatade gebakken of gekookte aardappeten Veg kaassouflé ­ pepersaus andijvtesalade gebakken aardappeten DOMOEBOAG 24/9 preisoep ­ bouillonsoep macaroni a la botognese ­ kaas broccoN ­ tartaartie met utensaus spruitjes ­ gekookte aardappelen Veg­ macaronischote! ­ broccoli kaas VRUDAG 25/9 tomatengroentesoep heldere champignonsoep gebakken mosseten met saus kalkoensteak gemengde sla ­ prei è la crème patates frites of gekookte aardappelen Veg: courgette in tomatensaus gemengde sla gebakken aardappeten ^^^^■^^^M>a->>aw>«IIMiliÉïiliÉa

Univers

Donderdag 24 september, 13.00 uur, zaal AZ­10. Jaarlijks vindt er een reünie plaats van econometristen die zijn afgestudeerd aan de KUB. D eze ontmoetingsmid­ dag wordt omlijst door een klein con­ gres waarop enkele sprekers een cen­ traal thema nader toelichten. Het the­ ma van dit jaar betreft de privatisering en verzelfstandiging bij overheid en be­ drijfsleven. Een zeer actueel thema dus. Hoewel deze middag in eerste in­ stantie is bedoeld voor afgestudeerde econometristen is eenieder van de uni­ versiteitsgemeenschap van harte wel­ kom om één of meerdere lezingen bij te wonen. Allereerst zal Prof. D r. S.W. D ouma, hoogleraar Organisatie aan de KUB, een theoretische onderbouwing van het thema geven. D e keuze tussen al dan niet privatiseren geschiedt op basis van een kostenvergelijking tussen coördinatie van economische beslis­ singen via het .nnarktmechanisme ver­ sus centrale planning. In de tweede lezing wordt het thema nader belicht door Drs. J.K.T. Postma. Hij is Directeur­Generaal van de Rijks­ begroting en één van de initiators van de privatiseringsgedachte bij de over­ heid. Na een recapitulatie van de priva­ tiseringen bij de overheid tot dusver zal hij nader ingaan op het toekomstige fi­ nanciële management bij de overheid. De laatte spreker is D r. J.E. Andries­ sen, President­Directeur van Van Leer b.v.. Van 1963­1965 was hij minister van Economische Zaken in het kabinet Marijnen. Andriessen zal met name in­ gaan op de ins en outs van de privatise­ ring van de P.T.T.. Hierbij was en is de heer Andriessen zeer nauw betrokken als voorzitter van de raad van commis­ sarissen van de Postbank.

Inzendingen, bij voorkeur in viervoud, vóór 1 januari 1988 aan: Mr. S.W.E. Rutten, faculteit der rechtsgeleerdheid Rijksuniversiteit Limburg, Postbus 616, 6200 MD Maastricht. Inlichtingen: 043­887777, tst. 213 (Su­ san W. E. Rutten). SOLLICITEREN Buro Studentenpsychologen organi­ seert, i.s.m. het werkverband taalbe­ heersing tijdens het eerste semester weer twee informatiedagen rondom solliciteren. Deze dagen zijn bedoeld voor studen­ ten die binnenkort met het 'probleem' solliciteren te maken krijgen. Er wordt tijdens deze dag aandacht besteed aan de volgende zaken: ­ hoe bereid ik me voor op solliciteren ­ het schrijven van een brief ­ het sollicitatiegesprek ­ de psychologische test data: 15 oktober en 10 december

Het VR OUWENGEZONDHEIDSHUIS te TILBURG zoekt medewerksters (onbetaald) voor de werkgroep D OCUMENTATIE/PUBLICITEIT. En de werkgroep SOCIALE KAART. Taken voorde werkgroep DOC. PU BLICITEIT: aanschaf en verwerken van doe. materiaal; bijhouden van actueel materiaal (kranten etc); publiciteit verzorgen omtrent de te geven activiteiten; stukjes publiceren over onderwerpen mbt vrouwen en gez.zorg, reageren op actuele zaken. Taken soc. kaart: samenwerkingsverbanden aangaan en contacten onderhouden met instellin­ gen op het gebied van gezondheid; verzamelen van ervaringen van vrouwen mbt gez.zorg. Verv\/achtingen: bereidheid om 16 uur in de week te werken; werken vanuit een fem. visie; ken­ nis hebben over het opzetten van een inzichtelijk systeem; enige redactionele vaardigheden bezitten. Naast deze specifieke taken wordt er verwacht dat je inloop gesprekken voert. Schriftelijke reacties tot 8 oktober. Voor verdere informatie kun je bellen op ma. ochten en do. ochtend naar VGH Nteuwlandstraat43, 5038 SM Tilburg. Tel: 013 ­ 369388.

tijd: aanvang: 9.30 uur. einde: omstreeks: 16.00 uur. plaats: 15 oktober: S27 10 december: PZ209 Aanmelding: als je wilt deelnemen aan een van deze dagen, dien je, uiterlijk één week van te voren, een levensech­ te sollicitatiebrief en advertentietekst, in te leveren bij het informatiecentrum van de Dienst Studentenzaken en Wel­ zijn. Inlichtingen over het programma kun je krijgen bij Caroline Klein, N 10, tel. 662845.

Sport \ SCHERMEN Heb je zin in iets totaal anders? Iets f lit­ sends, sensationeels, prikkelends maar toch gezond voor je lijf en je leden. Dan moet je komen schermen bij EX­ CALIBUR. Je leert door training je reactievermo­ gen, souplesse, stijl, concentratie en behendigheid te bevorderen. In het spel van verdedigen en aanvallen is tac­ tiek een belangrijke factor. Al deze ele­ menten maken het schermen tot een veelomvattende sport die voor ieder­ een wel wat te bieden heeft. Na ver­ loop van tijd kun je een wapen kiezen dat bij jouw eigen stijl past, de floret, de degen of desabel. Naast een sportvereniging is EXCALI­ BUR ook een typische gezelligheidsve­ reniging met tal van activiteiten die het studentenleven zo aangenaam maken. Lijkt dit alles jou wel wat dan moet je gauw eens een keer langskomen op één van de trainingsavonden. De training voor beginners is op dins­ dagavond van 19.30 tot 20.30 in de PA­ BO (prof. Gimbrérelaan). Gevorderden kunnen op donderdag­ avond terecht in het SPORTCEN­ TRUM van 21.00 tot 23.15. Voor meer informatie kun je terecht bij Margriet Sitskoorn, telefoon 013­ 672569.

SPORTCENTRUM NIEUWS Wildwatervaren een primeur voor de Tilburgse studentensport M.i.v. de maand september organi­ seert het sportcentrum, voor sport­ kaarthouders een introduktiecursus wildwatervaren. Er wordt in principe op de donderdagmiddag een traject gevaren op de Dommel, een stromen­ de beek onder Eindhoven waarin diver­ se spectaculaire stroomversnellingen zitten. Voor materiaal en instructie wordt gezorgd, kosten f 25,­. Wil je meer weten of inschrijven, ga dan tus­ sen 16.(X)­17.00 uur langs de studen­ tensporthal. Turnen/trampolinespringen Op de dinsdagavond kun je de zaal eens vanuit 'een andere hoek' bekij­ ken. Naast de traditionele turntoestel­ len, doen we veel aan trampolinesprin­ gen, trapeze zwaaien en acrobatische vormen. Er wordt op alle nivo's bewogen, dus kruk of crack dat maakt niet uit. Kom een keer kijken of doe mee. Pabozaal, dinsdagavond 19.00­20.30 uur.

'Agenda SEPTEMBER VRUDAG 19 SEPTEMBER " Sohouwfourg, ^.1S uur; 'D e vijfde |R] van putp^t M«t Karin, Bloemen, Ade^ PW heict Roosen, Sert Kiene, Erik Brey en Frans Mulder, Universitvlt, 16.15 uur, aula: Inaugu­ rate redeptoJ.mr. D . Juch. Sdttouwbut%, 20.45 uur, studio: 'De Am«»S«9anse Pau^n', Yvonne Lex ^Mi!^ <le pausirt in deze theatermono­ loog van £s*er Vtlar. ScilOiiWimrS, aJ.OO uur: Fiimhuis: The 39 steps' van Afred Hitchkock. Cinedttti, 20.00 uur 'Kiss of the Spi­ derwoman'. Regie; Hector Babenco {t/m23­9>, d n e c l n a ; 22,00uur; 'Mona Usa'. Re­ al»! Neil Jordan (t/m 23­9). 2A11RDAG 19 SEPTEMBER Si^iiHiwiiBrs, 20.30 uur: Jazz mee­ ting TÉHirg. ZONDAG 20 SEPTEMBER Schoitwburg, 12.3Öuur: Barclay Jazz 20.00 uur: Ten doop bo^k^ e^jee waaraan diverse voor­ aa(^ti»ndte,J^e<Jertar«fse artiesten be­ fcngefoos meewerkten. Opbrengst van di^ee elpee gaat naar het ANC­onder­ x^ispi«ieirtin Dakawa. )«AANÖAG21 SEPTElVt8EI=l Schouwburg, ^ . 1 5 uur: 'Agnes van <3od'. Met Linda van Oyck en Henn Or­ ri. Regie Ben Verbong, DINSDAG 22 SEPTEMBER Schouwburg. 20.15 uur: Jenny Arean en het JWiHem Breuker koitek» tief in 'Oanku, majesteit'. Regie: Dimf­ tri Frenkel Frank. £v«n«nentent«TeiB Het laar, 26; 15 uur: TentvoorsteSing Intematio­ nate N»uwe Scèm met Tricolore Tifet«'. ien meedogentoosen ktoirrijk ^sektakel in de beste volkstraditie (t/m 26/9). Universiteit, 20.30 uur, AZ 115: Stwrates­film: 'Down by law'. WOENSDAG 23 SEPTEMBER 21.00 uur: Introduktie QONÖlftDAG 24 SEPTEMBER Untwvnrfteit, 13.30uur, AZ 10: Econo­ ffwtftsterjdag. Mnivarsitelt, 13.30 uur, B 602; üniver­ SchOuwhurs, 20.15 uur: Het Bra­ bants Orkest o.l.v. Andrü Vandemoot met de eerste uitvoering van het viool­ concert van Chiet Meijering. Solist: fio­ bert Szreder. Schouwburg, 20.45 uur, studio: Pe­ gagus rrwft 'é^«nde gezichten ge­ mengde gevoelens'. Toneelstuk van 8 o ^ Strauss in een regie van Mieke Univorsit«it, 13.30 uur, SZ 17: Drs. Utcas Reijnders over 'Hoe kunrien de risico's van biotechnotogte worden be­ heerstr; Mr. J. Gevers over 'Toepas­ sing van biotechnoio^e op m«nseli|< , ethlKïhe en juri­ Dr. H.A. van Munster over 'D e waardigheid van d emens en de almacht van zijn weten­ schap'. Vidar, Slotfeest. 2eiaars laten zien wat feesten is... VRUDAG 25 SEPTEMBER Schouwburg, 20,15 uur: Mint en Maxi met 'Sprs^^oos'. m0itêmmmm>^mttmé>»

18 september 1987

HQtJ^ CAFEVOSKENS

'Filosofie als theater, een spel van waarschijn' Org.: Filosofenkring Tilburg. Lezing door drs. Kees Meylinl<, dinsdag 22 september, 20.00 uur. De lezrng wil een introductie zijn op het werk van de Franse filosoof Gilles Deleuze. Met name zal daarbij ingegaan worden op de interpretaties die Deleuze gegeven heeft van oeuvres van Nietzsche en Kafka. Daarbij zal de vraag aan de orde zijn in hoeverre een andere filosofie mogelijk kan zijn (wellicht een filosofie met de hamer, zoals Nietzsche dat graag doet), een filosofie die wég wil uit de traditionele vertogen van waarheid en consistentie. Drs. Kees Meylink studeerde in Utrecht af als ethicus. Publiceerde o.a. over Friedrich Nietzsche, Franz Kafka, Gilles Deleuze en het Christuskind. Bereidt op dit moment een boek voor over de Duitse filosoof Gunther Anders. NOORDERLIGT

Hans Dulfers' Reflud

Vrijdag 18 september Hans Dulfers' Reflud. Aanvang 22.00 uur. In het kader van de Jazz Meeting Tilburg staat in Noorderligt één van de markantste figuren in de Nederlandse Jazzscène die veelvuldig voor opschudding heeft gezorgd: Hans Dulfer. Zijn muziek wordt in het 'Handboek Voor De Nederlandse Jazz wereld' omschreven als 'Latijnsoulfunkbebopsswingpunkmetalavantgarockendiscocountryinvloeden'. HIJ geneert zich met om simpele jazzstandards en bobthema's als basis te gebruiken voor zijn elektrische energieke muziek. Hans Dulfer: saxofoon, Eelco Prins: gitaar, Thys Vermeulen: bas, Roland Zeldenrust: slagwerk, Wouter Plantetijdt: gitaar en zang en Maggie Minx: gitaar. NOORDERLIGT

Een elpee voor 't ANC Tijdens een groots opgezette manifestatie in het Tilburgse theater Noorderligt aan de Veldhovenring 79 op zondagavond 20 september a.s. zal de presentatie plaats hebben van - 'n elpee voor't ANC-. Op Initiatief van de in Tilburg gevestigde Nelsen Mandela Stichting hebben Rob de Nijs, MAM, Longstoryshort, René Shuman, Yeahi, MAI TAI, Time Bandits, Vof de Kunst en' Het Goede Doel stukken opgenomen die op de langspeelplaat zijn verzameld. Het zijn stuk voor stuk unieke songs die door de betreffende artiesten veelal speciaal voor de ANC-elpee zijn geschreven en nooit eerder werden opgenomen. Alle deelnemende artiesten hebben hun volledige rechten afgestaan aan de Nelson Mandela Stichting die met de opbrengst van de plaat een onderwijsprojekt in het settlement Dakawa in Tanzania ondersteunt. In dit ANC-settlement zijn veelal jeugdige Zuid-Afrikaanse vluchtelingen ondergebracht. De plaat zal vanaf 21 september a.s. in heel Nederland verkrijgbaar zijn voor een bedrag van f 21.00. Op de avond van de 20-ste september zullen alle aan de elpee meewerkende artiesten in Tilburg aanwezig zijn en van hun kunnen blijk geven. Tijdens de door de VARA-radio op te nemen manifestatie zal tevens een zogenaamde live-single op band worden gezet. Het ligt in de bedoeling dat het naar verwachting duizendkoppige publiek daaraan een aktieve bijdrage levert in de vorm van een massaal achtergrondkoor. ! Univers

De programma's van de verschillende Tilburgse podia geven een fragmentair beeld van wat er in Nederland en België aan theater en muziek te zien en te horen is. Gewoontegetrouw heeft de schouwburg de bekende namen en gezelschappen op het programma staan. Toneelgroep Globe is met al de vier nieuwe produkties die zij dit seizoen uitbrengt in de grote zaal te zien. Daarnaast is er voor nieuwe of meer vernieuwende gezelschappen als Independance en De Tijd (een fusie van de Belgische gezelschappen Akt Vertikaal en De Witte Kraai) veel aandacht. Vooral van De Tijd, dat onder artistieke leiding staat van Ivo van Hove en Lucas Vandervost, wordt veel verwacht. Dat kan al op 28 september getoetst worden als het gezelschap met hun versie van Macbeth in de grote zaal te zien is. Art en Pro onder artistieke leiding van Frans Strijards is op 6 oktober te zien met De Rit over het Bodenmeer. Ook het Ro Theater doet Tilburg aan: Vuur in de sneeuw is op 20 en 21 november te zien. Voor het overige betreedt de schouwburg op toneelgebied de bekende paden: De Appel (8 en 9 januari met Niemandsland), De Haagse Comedie (18 mei, met Tolken) en producties van F Act (23 februari met Rinus en 29 maart met, De nacht der Triaden). Ook is de

Weinig verrassingen op Tilburgse Podia nieuwe Ton'eelgroep Amsterdam in Tilburg te zien (22 december met Edward II) In deze traditie mag het nieuwste tentproject van de Internationale Nieuwe Scene natuurlijk niet ontbreken (van 23 tot 26 Sept.). Daarnaast is het mooi dat ook die Engelse zwervende kunstenaars Footsbarn met hun muzikale versie van Macbeth naar Tilburg komen (29 oktober). Op muziektheatergebied doet het gemis zich voelen van De Nederlandse Opera die zich nu geheel in de Stopera heeft verschanst. Voor het overige vult Opera Forum de leemte die door de terugtrekking van De Nederlandse Opera is ontstaan. Op 22 november is van hen Un ballo in Maschera tezien, op 19 januari Suor Angelica en op 24 april La Clemenza di Tito. Speciale buitenlandse acts zijn het Rock Kabuki Theatre uit Japan (26 september). Zuidafrikaans muziektheater van Amampondo (29 oktober) en het amusement van de Vlaamse De Nieuwe Snaar (27 oktober)maar die groep is op 17 september als te zien en te horen op het Diesfeest in de aula van de KUB. Dans is ondanks de bloei van provinciale gezelschappen op dit terrein een zwak punt in de program-

mering van de schouwburg dit jaar. Ook hier speelt de verschansing van het Nederlands dans Theater in het nieuwe theater in Den Haag, en de Stopera als vaste speelplaats van Het Nationale Ballet (op 30 oktober) de Tilburgse schouwburg parten. De Nieuwe Danserie uit Breda staat één keer op het programma: CoCoCo is (op 8 december) te zien in de studiozaal. Verder is er aandacht voor een speciale produktie van Werkcentrum dans met Yoshiko Chuma (15 december). Cabaret is goed vertegenwoordigd. Brigitte Kaandorp (17 september) Purper (18 september) en de Frisse Jongens (10 november) zijn hier de hoogtepunten. Ook oudgedienden en kassuccessen als Gerard Cox, Seth Gaaikema en Henk Elsink komen naar Tilburg. Ook muziek blijft een teer punt voor de Tilburgse schouwburg: als vanouds het Brabants Orkest, en voor het overige is er slechts af en toe moderne of klassieke muziek te horen. Opvallend is het concert dat de flamenco-gitarist Paco Pena geeft (20 januari). Klassieke muziek wordt steeds meer een taak van de stichting de Link. Theater 't Heks begint het seizoen met een speciale produktie Leonce en Lena, inclu-

H ET LAAR

Tricolore triste: verbazingwekkend spektakel De Internationale Nieuwe Scène geeft op het evenemententerrein Het Laar vijf voorstellingen van het tentspektakel T r i colore triste'. Van dinsdag 22 september tot zaterdag 26 september telkens om 20.15 uur. Concept en regie: Charles Cornette. Muziek: Antonio Infantino.

wisseling in de tragische geschiedenis van België. Ten tweede: Charles en Hilde zijn zo verstandig geweest om dit tentproject door de jongere leden van de troep te laten dragen. Het resultaat is een frisse wervelende geschiedenisles over de Nederlanden, af en toe wat ongenu-

Terwijl Hilde Uitterlinden en Charles Cornette hoofdrollen vertolken in het Venetiaans carnaval a la Carlo Gozzi - 'Turandot' - bij toneelgezelschap Globe, reist hun gezelschap door de Nederlanden om het verdriet van België visueel en theatraal voor te stellen. Hilde en Charles - oprichters en acteurs uit de legendarische Mistero Buffoperiode - zijn zowat vader en moeder van de Internationale Nieuwe Scène, waar de afgelopen jaren nogal wat werd gezocht en gehoopt op een tweede adem. Na de voorstellingen van 'De Herkuis', een kaleidoscoop van de Antwerpse haven, had de groep nog nauwelijks hoge toppen geschoren. Materiële beslommeringen als gevolg van een gebrekkige subsidiëring en enkele tegenslagen met de tent en de vrachtwagens leken alle volgende projecten te hypothekeren. Na het geflirt met het Berliner Ensemble en Els Joglars, waaruit enkele minder geslaagde producties volgden, heeft deze rondreizende troep twee verstandige besluiten genomen. Ten eerste heeft de INS opnieuw het heft in eigen handen genomen en zoals bij 'De Herkuis' zelf een stuk gemaakt, gebaseerd op de rijke af-

INS: Een amusante geschiedenisles

anceerd, maar altijd geëngageerd, volks en grappig. In de aloude razendsnelle comedia dell'arte traditie wordt het ene tableau na het andere vertoond. Een verbazingwekkend spektakel van een gezelschap dat (nog steeds) een enorme vitaliteit uitstraalt. De 'droevige driekleur' is een prettig

sief koud buffet, tot20 september. Verder brengt 't Heks een selectie uit het Grand Prix du Theatre -bekroonde kleinschalige vernieuwende produkties van hfet afgelof)en jaar- zoals Travaat (29 september). Spelonk (22 september), Wiersma en Verhees (10 oktober) en Ad Hoc (3 oktober). Het Danswerkplaatscircuit presenteert er een aantal avonden moderne dans. Ook is dansgroep Glashard en Jill Becker in 't Heks te zien. Een welkome aanvulling op het aanbod van de schouwburg en zoals gewoonlijk op hoog niveau. Noorderligt gaat zich meer op hard-rock richten. Gebleken is dat het grote publiek naar dit soort popconcerten toestroomt. Het avontuurlijke (en dus risicovolle) programma van het vorige jaar lijkt niet herhaald te worden. Jazzcafé Paradoks heeft naast een regelmatig terugkerende videoavond waar jazz-films vertoond worden nog altijd regelmatig aandacht voor de gevestigde Tilburgse jazz-muzikanten. Voor het overige is er een aantrekkelijk programma opgesteld wat voor de komende maanden de Nederlandse jazz-rock van Bad Circuits oplevert, de tenor-saxofonist Keshavan Maslak, Paul Weeden, Corry en de Brokken en het Werken Trio. Eric Korsten

gestoorde clownerie met extravagante entrees en briljante overgangen. Niet alles in deze voorstelling is puntgaaf, jammerlijk déja vu is bijvoorbeeld de 'stokkendans' uit Mistero Buffo, maar het geëngageerd enthousiasme is hardversterkend en laat ons verleden, heden en toekomst beter begrijpen. E.V.

m

Hart van Brabantloop: Heren lopen nu eenmaal sneller dan dames Het is ooit begonnen in Zweden met de Sola-estafette en deze is nog steeds de grootste op dit gebied. Daar is de Batavieren race van Nijmegen naar Enscliedevanaf geleid. Naar dit voorbeeld organiseert Pendragon dit jaar voor de vierde keer de Hart van Brabantloop: een estafetteloop van ruim 100 kilometer verdeeld over 15 etappes door de Drunense Duinen, de Beekse bergen en de Campina Heide. Zeventig teams van 15 deelnemers kunnen hieraan meedoen. Tot nu toe hebben zich 50 teams aangemeld. 'Dit jaar bereiken we onze top,' zegt Nicole Huppertz, lid van de atletiekvereniging Parcival en een van de organisatoren,'want voor meer dan 70 teams is onze accomodatie te krap.' Start- en finishplaats is de sporthal. Mensen die van ver komen kunnen daar de nacht van te voren blijven slapen, want het evenement begint al om 7.30 uur 's morgens. De teams moeten zich op dat tijdstip verzamelen voor de sporthal. Alle eerste lopers gaan tegelijkertijd van start naar het eerste wisselpunt, het Mariaziekenhuis. Behalve de normale wisselpunten zijn er ook de zogenaamde restartpunten. Daar wordt gewacht tot iedereen binnen is en start men weer, net als aan het begin, allemaal tege-

lijk. Zo wordt voorkomen dat men op het eind vijf uur moet wachten tot de laatste loper binnen is. Van de 15 etappes van de Hart van Brabantloop moeten er minstens vier door dames worden afgelegd. Meestal zijn dit de etappes met de minste kilometers, maar dit hoeft niet altijd zo te zijn. Een heer mag dit stuk wel lopen, maar dan krijgt hij er straftijd bij. Vanwege hun fysieke gesteldheid lopen heren nu eenmaal sneller dan dames. Dames die herenetappes lopen mogen echter geen tijd aftrekken. Tot vorig jaar was dit wel het geval, maar de organisatie vond dat sommige teams te veel dames in gingen zetten om op die manier te kunnen winnen.

VEILIGHEID Overleg met politie en met de betrokken gemeentes, een tijdwagen (die voor de eerste loper uitrijdt en diens tijd aangeeft), een bezemwagen, twee artsen en beveiliging van de route moeten ervoor zorgen dat er zo min mogelijk ongelukken gebeuren. Verder heeft iedere loper een reflecterend hes aan en rijdt er een fietser naast hem die behalve voor de onmisbare morele steun ook zorgt dat er niets verkeerd gaat.

De rest van een team verplaatst zich per auto of busje via de autoroutes van wisselpunt naar wisselpunt. Het is dus niet de bedoeling dat de auto's zich op de lopersroute begeven. Het hoogtepunt van de race is de laatste etappe die dwars door de stad gaat. leder team bewaart hiervoor de beste renner, zodat het tot het laatst toe spannend blijft. Maar net als andere estafettes blijft de Hart van Brabantloop, die dit jaar op zaterdag 10 oktober gehouden zal worden, een gezelligheidsloop. De meesten doen niet mee om te winnen, maar om een leuke dag te hebben en lekker te kunnen lopen. C.v.d.G.

Retourtje Bari voor KL) B-delegatie . In Bari in Zuid Italië is een sciencecenter gevestigd dat luistert naar de fraaie, futuristisch aandoende naam Technopolis. De bezoeker komt er oog in oog te staan met de techniek van de toekomst. Onder heel veel - meer met het nieuwste van het nieuwste op het gebied van bibliotheek - automatisering, documentatieopslag en d a t a transfer. Vorige week bracht een delegatie van acht KU B-ambtenaren onder leiding van vice-voorzitter drs. J . van Berkom een bliksembezoek

LK.

doorkruist, dan sprak de -lokale bevolking al gauw van 'de beek', of- in deze contreien - van 'de leij'. Soortnaam werd eigennaam. Hoezeer die naamgeving in elk dorp op eigen wijze tot stand kwam, wordt ook geïllustreerd door de variëteit van namen voor één en hetzelfde riviertje. De beek die doorgaans door Tilburgers de Leij wordt genoemd - het water dat vanaf Gotle via Broekhoven en Koningshoeven richting Oisterwijk gaat - heet ten zuiden van Goirle Poppelse en Rovelse Leij, bij Tilburg Oude en Nieuwe Leij en in Oisterwijk aangekomen Voorste Stroom. Vlakbij kasteel Nemelaer voegt ze zich dan samen met de Achterste Stroom, waarvan de bovenstroom Reusel heet. Verder stroomafwaarts heet het Run en bij Esch wordt het dan weer Essche Stroom.

... En dan hebbe we nog unne blaauwe doot _ -, _ - , en as ge'm ruukt dan valde dood... War is in dit veelstromenland een stad zonder lied over haar rivier? Tilburg heeft slechts twee regels ergens achteraan in het volksliedje 'De schónste stad van 't laand'gewijd aan De Leij, die bij de Goirleseweg de gemeente binnenkomt, en even voorbij Koningshoeven richting Oisterwijk verder stroomt. De Tilburgse volksmond overdrijft weer eens, want hoe je daar aan de waterkant ook ruikt en snuift, de dood of zelfs maar de minste flauwte blijft uit. Het Leij-water ziet er hier en daar zelfs helder uit. In zekere zin is de spot over geur en kleur van de Leij ech ter begrijpelijk. In vroeger dagen arriveerde het water in Tilburg al vervuild door de lozende Goirlese fabrieken. Bij het passeren van Broekhoven kreeg ze ook nog eens zeep en blauwsel van de daar geleggen textielwasserijen toegediend. Die tijden zijn voorbij, maar van agrarische zijde is er een bedreiging voor in de plaats gekomen: de overbemesting. Al in België, waar de Leij ontspringt, wordt het water^ervuild door uitspoeling van meststoffen, en Nederland voegt er in slechts enkele kilometers het zijne aan toe. Je ruikt en ziet daar echter weinig van, en zo kun je in het landgoed Gorp en Rovert - eigendom van de voormalige Goirlese vervuiler, textielfabrikant Van Puijenbroek - nog heel idyllische plekjes vinden. Gorp en Rovert ligt dwars over het beekdal van de Rovertse Leij, de oostelijke bovenstroom van de beek. Een westelijke vertakking, de Poppelse Leij, ligt aan de overkant van de weg Goirle-Poppel. Nog een steenworp verder westwaards vinden we al weer een Leij. Nu hebben we echter met een totaal andere stroom te maken, die verder stroomafwaarts naar het westen afbuigt richting Riel, en Tilburg aan precies tegenovergestelde kant als de Koningshoeven aandoet ter hoogte van de Reeshof Daarna heet ze ineens Donge. Om de verwarring kompleet te maken, kan ook nog de Leij nabij Helvoirt worden genoemd, bekend van de gelijknamige jaarlijkse wielertocht. En wie de stafkaarten van Brabant bestudeert komt nog veel meer Leijen tegen.

Univers

Kraakman: 'De nieuwe bibliotheek moet een centrum voor informatieverzameling en. -voorziening

worden, onze pretentie reikt verder dan de opslag van boeken alleen. De technische kant van de informatievoorziening is heel belangwekkend. Dat verklaart de aanwezigheid van het rekencentrum in de delegatie. Verder spelen bouwkundige zaken uiteraard een rol, vandaar de twee vertegenwoordigers van de afdeling bouwzaken.' Voor de algemene bestuurlijke verantwoordelijkheid en de coördinatie van het project tekenen Van Berkom, portefeuillehouder bibliotheekzaken in het College van Bestuur, en Kraakman zelf. Ook de adjunct-secretaris spreekt van een 'uiterst nuttige reis'. Gezien de korte duur van het verblijf in Bari moest er hard gewerkt worden. Natuurlijk, er werd op z'n tijd een borrel gedronken, maar er was geen recreatief programma in de vierdaagse - reis ingebouwd. Er komt geen openbaar verslag van de studiereis, verwacht Kraakman. Wel heeft het presidium van de universiteitsraad afgelopen week donderdag vragen over de reis gesteld. 'Rector de Moor heeft die vragen ter plekke beantwoord', aldus Kraakman. 'Uit het verslag van die bijeenkomst maak ik op dat de kous daarmee af is. Ik denk dan ook niet dat er binnenkort een openbaar debat over komt. Dat zou ook zonde van de tijd zijn. We hebben belangrijkere dingen te doen'.

door Frans Godfroy

De Lei)

De verklaring zit in de betekenis van het woord leij, dat niets anders dan beek betekent. Werd een dorp of stad door een beek

aan de Zuiditaliaanse havenstad. De aanleiding: het programma van wensen voor de nieuw te bouwen centrale bibliotheek dat de KUB binnenkort bij het ministerie wil aankaarten. Een nuttige studiereis of meer een ambtelijk snoepreisje? Adjunct-bibliothecaris mr. Hans Geleijnse maakte deel uit van de delegatie: 'Het was een zeer nuttig bezoek. Onze gastheren hadden zich goed geprepareerd: we hebben een groot aantal lezingen en rondleidingen kunnen volgen en over tal van zaken behoorlijk intensief kunnen discussieren'. Het belangrijkste onderwerp van gesprek: waar moet je allemaal rekening mee houden bij de bouw van een bibliotheek die niet al verouderd is op het moment dat het gebouw wordt opgeleverd. Kortom: hoe bouw je een bibliotheek die voldoende flexibel is om ook na oplevering moeiteloos te kunnen inspelen op ontwikkelingen die ons nog te wachten staan. 'Hoe de delegatie was samengesteld?' vraagt adjunct-secretaris drs. Rob Kraakman. 'Heel simpel. Er is een stuurgroep vernieuwing bibliotheek waarin de ambtelijke disciplines vertegenwoordigd zijn die te maken hebben met alles wat er komt kijken als je zo'n groot project wilt realiseren'. En inderdaad, de stuurgroep is voltallig op reis geweest.

De Leij bij Koningshoeven

Helaas is het karakter van de Leij, evenals van de meeste andere beken in de omtrek in deze eeuw sterk aangetast door kanalisering. De bochten werden afgesneden, stuwen werden geplaatst en verbredingen werden aangebracht. Als gevolg daarvan is het beekdal droger geworden, watleukis voorde boeren, maar een bedreiging vormt voor de typische beekdalvegetatie: dotters, sleutelbloemen, pinksterbloemen en koekoeksbloemen. Ook de bij het beekdalgebied behorende vogels, zoals watersnip en turéuur, verdwijnen. De Brabantse Milieu Federatie voert al enige jaren een kampanje tegen deze aantasting, en heeft in het kader daarvan een interessant boek uitgegeven van Jan van der Straaten en Peter von Meijenfeldt 'Beken in Brabant'. Voorin dat boek staat een protest van vier coupletten tegen de voortgaande kanalisering van de Leij, overgenomen uit Goirles Belang van 28 april 1976. Het vierde couplet luidt: Mééne mond wordt gif als ik zoiets moet heuren. Over onze oude goeie Leij! Blèèf mee oew tengels van ons rivierke, verbraand mar vlug oew schrijfgerei! Wit wel, we hebben harde koppen! We vechten gèère als 't moet! Ons oude Leij zal blèève strome en iedee kronkel is ons eige goed!!!

18 september 1987