1986 09 12

UNIVERS ilburgs Universiteitsblad - 12 s e p t e m b e r 1986 - j a a r g a n g 24 n u m m e r 3

TVC-operatie gedeeltelijk mislukt Bij de vorige bezuinigingsronde in het wetensc/iappe/ijk onderwijs, de operatie Taakverde/ing en Concentratie (TVCI, is tiet te besparen bedrag gehaald, maar zijn de andere doelstellingen niet gerealiseerd. Dit blijkt uit een evaluatie-onderzoek, dat in opdracht van het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen is verricht. De restultaten van dit onderzoek werden dinsdag tijdens een persbijeenkomst op het ministerie bekend gemaakt. De TVC-operatie betekende voor de universiteiten een netto-bezuiniging van 260 miljoen gulden, zijnde zeven procent van het gezamenlijk budget. Per 1 januari 1987 zien de instellingen dat bedrag op hun rekening in mindering gebracht. Daarnaast was het de bedoeling van minister Deelman dat 'zo mogelijk' de kwaliteit van het WO zou worden verhoogd en 'vernieuwingen' tot stand zouden worden gebracht. EĂŠn van de onderzoekers, drs. W . Ligthart, stelde dinsdag dat achteraf blijkt dat slechts de bezuiniging is gehaald, maar dat tijdens de evaluatie van bijvoorbeeld kwaliteitsverbetering niets is gebleken. 'Dit argument verschoof gaandeweg de operatie naar achteren in de stukken van de minister'. Aldus Ligthart, die over de vernieuwingen opmerkte dat de TVC-operatie 'an sich' daarop geen invloed heeft gehad.

Volgens de PvdA-econoom prof .dr. J . Ritzen, die voor de evaluatie een casestudie deed naar de verwerking van de TVC-besluiten aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, is de gedeeltelijke mislukking van de operatie in de eerste plaats de schuld van de universiteiten. Gebruik makend van hun autonomie hebben die tussen de zwaar en minder zwaar getroffen plaatselijke studierichtingen geschoven met middelen en personeel, wat netto toch tot 'de kaasschaafmethode' heeft geleid. 'Deze conclusie geeft dus in feite steun aan de maatregelen die de minister nu van plan is te nemen', zei Ritzen, die overigens 'op persoonlijke titel' wel kwijt wilde de aangekondigde tweede bezuinigingsronde van 130 miljoen 'nauwelijks verantwoord' te vinden. (zie ook pag.3)

DSWis niet verontrust over beperking uitstel militaire dienst Bij de Dienst Studentenzaken en Welzijn (DSW) van deTilburgse universiteit is men niet erg onder de indruk van de plannen van het Ministerie van Defensie om de regels voor uitstel van militaire dienst strikter toe te passen. Volgens Wim Meuwissen van DSW is er niets nieuws onder de zon. Defensie is al enige tijd bezig met het beperken van uitstel voor studenten. 'Al die aardige regelingen voor studenten zie je verdwijnen', aldus Meuwissen. 'Dat is een ontwikkeling die al langer bezig is.' Volgens hem is dit dan ook niet verontrustend. Iedereen die uitstel heeft zal het behouden. Meuwissen: 'De normale uitstelregels blijven gehandhaafd alleen bij de randgevallen die uitstel vragen zal het waarschijnlijk afgelopen zijn.' Vorige week berichtte het Ministerie van Defensie aan de Tweede Kamer dat het de regels voor uitstel en vrijstelling van militaire dienst strikter wil toepassen. Dit is een van de belangrijkste onderdelen van een pakket maatregelen om het dreigende tekort aan dienstplichtige militairen het hoofd te kunnen bieden. Dat tekort zou zonder tegenmaatregelen oplopen tot zo'n 8.000 man per jaar. In de afgelopen jaren is gebleken dat van de duizenden dienstplichtige militairen met uitstel het leeuwendeel student is. G.R.

Studierendement moet fors omhoog

Rechtenfaculteit wil onderwijs verbeteren Met enkele opzienbarende onderwijsverbeteringen wilde rechtenfaculteit een halt toeroepen aan de droevige slagingspercentages van de afgelopen jaren. Dat blijkt uit de vorige week verschenen Nota Onderwijsbeleid. Werkgroepen mogen niet meer dan vijfentwintig deelnemers tellen, er zal strenger worden gelet op de onderwijskwaliteiten van docenten, de tijdelijke middelen van de faculteit zullen bij voorrang worden besteed aan kwaliteitsverbetering van het onderwijs. En, last bust not least, men stelt voor elementen van contractonderwijs in te voeren waarbij faculteit en student afspraken maken over hun wederzijdse verplichtingen. Vooral dat laatste voornemen is een drastische stap om te pogen de kwaliteit van het juridisch onderwijs aan de Katholieke Universiteit Brabant op te krikken. Bij contractonderwijs belooft de docent dat hij de student zo nodig extra zal begeleiden zodat deze een hogere slagingsgarantie krijgt. De student verplicht zich op zijn beurt tot het leveren van een bepaalde studie-inspanning. Doel van de overeenkomst is de vrijblijvendheid van de student te doorbreken door hem of haar een zekere garantie op succes in het vooruitzicht te stellen. 'Als het contractonderwijs er komt mag je als student dus kwaliteit eisen. Misschien kun je de universiteit straks wel juridisch aansprakelijk stellen als zij zichtbaar in gebreke is gebleven', zo schetst Ben Beljaars de mogelijke gevolgen van het contract-

onderwijs. Beljaars heeft als lid van de studentenfractie zitting in het dagelijks bestuur van de faculteit, ovengens niet lang meer want zijn termijn loopt deze week af. Hij is tevreden dat de Nota Onderwijsbeleid nog net op de valreep is gereed gekomen." Beljaars benadrukt dat de nota het resultaat is van de beroering die halverwege 1984 ontstond naar aanleiding van de rendementscijfers die toen bekend werden. Wat bleek? Dat het overgrote deel van de studenten te kampen heeft met ernstige studievertraging en dat een onaanvaardbaar percentage rechtenstudenten de studie er na verloop van tijd helemaal aan geeft. Uit onderzoek kwam naar voren dat over een tijdvak van acht tot tien collegejaren maar 36% van alle ingeschrevenen ook daadwerkelijk afstudeerde. Omgekeerd

uitgedrukt: 64% van de studenten laat het mes in het varken steken en verdwijnt na verloop van tijd van het toneel. Ben Beljaars: 'Tot nu toe verdween de helft van de studenten al na ĂŠĂŠn jaar uit beeld. Dat is kapitaalvernietiging waar je bij staat, als je beseft hoeveel geld er in het wetenschappelijk onderwijs wordt gepompt. Geen enkele VWO-instelling zou zich een dergelijke leegloop durven permitteren.' Die cijfers verontrustten de studenten maar ook de faculteitsbestuurders zeer. Er moest snel iets gebeuren wilde men het risico vermijden om overheidsgelden mis te lopen door het verlies aan studenten. Men begon driftig te sleutelen aan een plan om het tij te keren. De Nota Onderwijsbeleid is van die inspanning het resultaat. Naast de invoering van het onderwijscontract verwacht men kwaliteitsverbetering ook door kleinschaligheid, intensieve begeleiding door docenten, het instellen van contact-docenten, het verhogen van de didactische vaardigheden en een grotere betrokkenheid tussen de verschillende leden en geledingen van de faculteit. Het faculteitsbestuur krijgt de rol van stimulator, coordinator en bewaker van de onderwijsvernieuwing toebedeeld. De docenten zullen meer kwaliteiten moeten tonen dan een goede beheersing van kennis op het vakgebied en goede onderzoekscapaciteiten. 'In dit licht', aldus de nota 'kan men zich afvragen of de koppeling onderwijs eri onderzoek niet gerelativeerd moet v\/orden'. Misschien kunnen in voor-

8/9 'Shell helpt' Hoe een onderneming zoals Shell op 'maatschappelijke intelligente' wijze omgaat met signalen vanuit de samenleving beschrijft Nico Vink in zijn proefschrift. ^ 7

Lerarenopleiding

4

Vertraging bij het drukken van dictaten

komende gevallen docenten worden aangesteld met alleen een onderwijsverplichting. Maar ook van de studenten wordt een aktieve bijdrage verwacht, 'namelijk dat zij zich inzetten de mogelijkheden die hen vanuit de faculteit worden aangereikt, volledig te benutten'. De student verplicht zich tot het regelmatig bijwonen van colleges en werkgroepen, een degelijke voorbereiding op de colleges, het tijdig maken van opdrachten en werkstukken en het doornemen van de literatuur. vervolg op pag. 10

Prof. Geppaart overhandigt de nota aan rector De Moor.

BOEK iV\s<­

; ■ » ­ ­ . * » * &

lijke medewerkers en hoogleraren die uitstekend onderwijs geven, maar het zijn helaas uitzonderingen'. Daar kunnen ze het dan mee doen. Aan de eerstejaars de taak om te oordelen of de prijs van dit boekje een juiste indicatie van de kwaliteit geeft. Michel Knapen

'Studeer actief' mist juiste aanpak 'Het doel van het onderwijsleerproces is dat de student 'iets' leert.' Een holle frase die volledig uit z'n verband is gerukt? Het lijkt er in eerste instantie wel op, ware het niet dat het boekje 'Studeer actief' van Cees L ouwerse meer van dat soort zinnen herbergt. Studeer actief is een popi­uitgave van het boek 'Studeren kun je leren' van dezelfde auteur. Louwerse is hoofd van het Bureau Studievaardigheid van de Rijks­ universiteit te Utrecht. Deze 'wegwijzer voor de beginnende student' is nu gratis verkrijgbaar in de boekhandel. De uitgave (64 pagina's) is mogelijk gemaakt dankzij het meest informatieve ochtendblad van Nederland. Het boekje staat boordevol goedbedoelde tips voor de eerstejaars student in het HBO en het WO. In tien hoofdstukken wordt uitgelegd hoe je actief kunt studeren. Het verschil tussen actief en passief studeren wordt duidelijk gemaakt aan de hand van

enkele voorbeelden waarbij een aantal domme studenten ten tonele gevoerd wordt. Zo herinnert L ouwerse zich een biomedisch student die met passief stude­ ren tot aan z'n doctoraal examen gekomen was. Maar zo ging het niet langer. Geluk­ kig bracht hij een bezoek aan het bureau waar L ouwerse werkzaam was en zie, het wonder geschiedde. Dat is min of meer de toon van het boekje. Steeds wordt de be­ ginnende student op vaderlijke wijze toe­ gesproken, een aanpak waaraan de eerste­ jaars vaak weinig behoefte heeft. Duidelijk wordt dat in het hoofdstuk over planning: ' Verlummelde tijd blijkt bij sommigen ook hoog te scoren, zonder dat ze zich daarvan bewust zijn'. Dat vaderlijke komt ook wel tot uitdrukking in een aantal tips waarin Louwerse blijk geeft nog weinig vertrou­ wen te hebben in de zelfwerkzaamheid van de student. Zo kunnen de studenten nog niet zo goed hun agenda bijhouden: 'De

tijd die men nodig heeft voor zelfstudie wordt meestal niet genoteerd'. Helemaal lachen wordt het in het hoofdstuk over dic­ taten maken. Maak nooit een dubbelzijdig dictaat, ge­ bruik de linkerpagina voor het noteren van vragen, verwijzingen en eigen ideeën, en vraag de docent precies wat je geacht wordt te noteren en wat niet, is zijn advies. Samenvattend kunnen we stellen dat de student, voor wie het allemaal geschreven is, eigenlijk niet bestaat. L ouwerse heeft een verkeerd beeld van de student, die ook wel eens een keertje wil doorzakken en de volgende morgen gewoon geen zin heeft om een college te volgen. Dan is er ook nog een troost voor de stu­ dent bij wie het niet zo lukken wil: hij hoeft niet altijd de schuld bij zichzelf te zoeken. Ook de onderwijsinstelling is er vaak debet aan, de docenten zijn vaak meer gericht op onderzoek dan op onderwijs. 'Er zijn bin­ nen het universitaire bestel wetenschappe­

i^Hm a t s e r t j e S ^ M 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. DRINGEND: V.V. Merlijn vraagt met spoed om nog enkele recreatieve voetballers. Je kunt zondag als je wilt al spelen. Kun je zondag niet, maar wil je wel meer informatie, bel dan Vincent (365430), Frank (674986) of Coen (362726). TE KOOP: Studieboeken propeduese rechten (Ie en 2e semester), telefoon 013-344892. UITNODIGING: Ga mee zeilen met Nautikos 19/20/21 september in Zeeland voor slechts ƒ 65,— all-in, behalve vervoer. Ervaring niet vereist. Neem deze uitnodiging en uitdaging aan! Ga ook mee met de studenten van zeilvereniging Nautikos!

Voor studenten in Nederland. Wat u kunt winnen: • Hoofdprijs van f 2 000,­ Voorts prijzen van f 1500,, f 1000,­en f500,­ • De winnaar ontvangt een uit nodiging voor het Honeywell Futunst Competition Banquet in Monaco • De winnaar maakt kans op een Honeywell beurs voor een jaar studie in de Verenigde Staten

Hoe u kunt deelnemen: •Schrijf een essay van maximaal 2000 woorden, waann u de

ZEILWEEKEND: 19/20/21 september, Zeeland, zeilen, gezelligheid, avontuur, feest, lachen, 2 hele avonden, 2 hele nachten, 2 hele dagen, een vriendenprijsje, een ervaring! Ga ook mee met de studenten van zeilvereniging Nautikos!

belangrijkste technologische ontwikkelingen in de komende Wie kunnen deelnemen: 25 jaar voorspelt op een van de •Alle studenten die aan een volgende gebieden Nederiandse universiteit of • energie hogeschool een volledige studie • infomiatiemanagement volgen • lucht­en ruimtevaart . • beheersing van natuurlijke Sluitingsdatum: hulpbrannen en de milieu­ • De sluitingsdatum voor inzending beschemiing van uw essay is 1 december 1986 • produktie­automahsenng •technologie thuis De prijswinnaars worden eind •technologie in de werksituatie januan 1987 bekend gemaakt • BIJ de door u voorspelde ontwik Meer informatie en deelnemers kelingen dient u eveneens de economische en maatschappe­ formulieren bij lijke consequenties aan te geven

Samen vinden wij de oplossing

Honeywell

STUDENTEN Op 16 september beleggen de Nieuw-Apostolische studenten een landelijke studenten-avond in de Aula, Academiegebouw, Domplein, Utrecht. Er zingt een jeugdkoor, er is een orkest en een forum. Aanvang 19.30 uur. Inl. tel. 03402-38998. GEZOCHT: Buurthuis 'de Nachtegaal' zoekt vrijwilligers voor bijles aan basisschool-kinderen. Bel voor informatie 352320, vraag naar Ilja.

Honeywell b.v.

Public Relations Esme van Kempen Postbus 9183 1006 AD Amsterdam tel 020­5103440

;

PROEFSCHRIFT Ervaren secretaresse typt het snel en deskundig m.b.v. moderne apparatuur uit. Tel. 04752-4807, (Melick bij Roermond).

12 september 1986

Cees Louwerse, Studeer actief: wegwijzer voor de beginnende student. Een uitgave van de Volkskrant, Amsterdam, 64 pag., gratis.

Slecht geheugen?

VERGEET NOOIT MEER nameTï, gezichten, adressen, data, getallen, afspraken, jubilea enz. Ontdek het geheim van een ijzersterk geheugen en hoe u o.a. vreemde talen in een recordtijd leertl M ^ ^ ^ voor GRATIS D w W PROSPECTUS Naam en adres:

TH

Sturen zonder postzegel aan

MEMOSCHOOL,

Antv«3ordnr. 465, 2060 VE Bloemendaal

univers

tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) medewerkers ben beljaars, bert haagsman, gerard rutten, hugo backx, astrid tates, claartje van der grinten, hans de brouwer, angela jans, michel knapen, yvonne ton columnisten drs j d bartlema, dr a j w boelhouwer, dr p f m kop, prof dr j a stalpers samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof officiële mededelingen afd pers en voorlichting h w j waiter B 203 cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto nen siers landelijk samenwerkingsvarband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut nieuws (twente), observant (maastricht) uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarie nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f 15,— per jaargang

PvdA-econoom Ritzen:

Nieuwe bezuinigingen maicen studentenstops nodig 'Een verdere daling van de middelen per student zal leiden tot een duidelijke kwaliteitesverarming van het wetenschappelijk onderwijs. Een gerichte korting zonder een stop op de studentenaantallen lijkt nauwelijks verantwoord.' Dit stelde de Rotterdamse PvdA-econoom prof. dr. J. Ritzen tijdens de presentatie, dinsdag op het ministerie, van de evaluatie van de vorige bezuinigingsronde in het wetenschappelijk onderwijs, waarover op de voorpagina wordt bericht. Ritzen, die na de case-studie naar de verwerking van de besluiten van de vorige bezuinigingsronde bij de Erasmusuniversiteit van Rotterdam op dit moment soortgelijk onderzoek bij de WO-instellingen in Leiden, Delft en Amsterdam (de UvA) verricht, zette tijdens de persconferentie nog eens een paar onlangs bekend geworden getallen op een rijtje. Het wetenschappelijk onderwijs begroette sinds 1980 elf procent meer studenten, vijf procent minder personeelsleden en zag de middelen in de voorbije zes jaar dalen met 25 procent. De kosten per student daalden dan ook met 33 procent. Ritzen: 'Als je dit op een internationale conferentie vertelt, denkt men dat je de komma verkeerd hebt geplaatst.' Volgens de PvdA-econoom is de rek er in het wetenschappelijk onderwijs uit. Nu minister Deetman opnieuw 130 miljoen gulden wil bezuinigen ziet hij nog maar twee mogelijkheden. Of er komen studentenstops.

waarbij een toenemend aantal studenten genoegen zal moeten nemen met een opleiding op HBO-niveau, of binnen het WO worden een aantal studierichtingen, zoals bijvoorbeeld letteren, teruggebracht tot HBO-achtige opleidingen. Ritzen maatke zijn opmerkingen 'op persoonlijke titel' tijdens een persconferentie die voor het overige aan de evaluatie van de vorige bezuinigingsoperatie, de operatie Taakverdeling en Concentratie (TVC) was gewijs. Behalve geld, zo bleek, heeft die operatie dus niet veel opgeleverd. In hun eindrapport schrijven de onderzoekers daarover letterlijk: 'De veronderstelling, dat het TVC-proces de kwaliteit niet negatief, of zelfs positief, zou beïnvloeden, is niet in het proces of de stukken aannemelijk gemaakt. Onduidelijk, maar weinig aannemelijk is, dat de TVC-operatie tot substantiële vernieuwing aanleiding zou hebben gegeven.'

Onderzoeker W . Ligthart noemde het dinsdag verder 'opmerkelijk' dat de zestien criteria die minister Deetman voorafgaand aan de operatie bij wijze van leidraad formuleerde nauwelijks zijn gebruikt. Uit de evaluatie blijkt volgens Ligthart dat vooral de 'politiek-bestuurlijke kwaliteiten' van de door de instellingen in 1983 afgevaardigde onderhandelaars bij de verdeling van de pijn doorslaggevend zijn geweest. Deze onderhandelaars formuleerden als zogenoemde 'TVC-commissie' een eerste voorstel voor de invulling van het in te leveren bedrag, een voorstel dat minister Deetman later in grote lijnen overnam. Behalve de onderhandelaars en de faculteitsvoorzitters, die op persoonlijke titel advies konden geven, stond de gehele universitaire wereld tot het moment van de beslissingen waren gevallen buiten spel. Dit laatste gold merkwaardig genoeg ook voor de Tweede Kamer, die zich vrijwillig op de achtergrond hield. 'De aanpak van Deetman werd door de grote partijen, inclusief de oppositie, nadrukkelijk gesteund', aldus Ligthart,'PvdA-woordvoerder Wallage was misschien wel één van de meest enthousiaste verdedigers van de politiek van de minister.' De Kamer, zo gaf hij aan, stelde meer dan honderd vragen, nam tien verschillende moties aan maar zag er daarvan liefst zes niet uitgevoerd, zonder dat dit politieke consequenties voor de minister had.

Radboudstichting wil imago opfrissen. De Radboudstichting Wetenschappelijk Onderwijsfonds bestaat 80 jaar. De stichting grijpt dit jubileum aan om haar wat mistig en door de Opus Dei-zaak geschonden imago op te frissen. Openheiden verbreding van de activiteiten zijn de kenmerken van een vernieuwde aanpak. De Radboudstichting Wetenschappelijk Onderwijsfonds blijft het als haar belangrijkste taak beschouwen bijzondere hoogleraren filosofie aan te stellen aan alle nietkatholieke universiteiten in ons land. De stichting heeft al 9 bijzondere leerstoelen waarvan 6 bezet. De twee leerstoelen in Utrecht zijn al een tijdje vacant en de leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam is vacant na het overlijden van prof. Theo van Velthoven. Er wordt gestreefd naar een tiende leerstoel, in Twente, en de Open Universiteit is in voor een bijzondere cursus, terwijl ook het HBO 'vanwege de versnelde academisering' lonkt. Kwam voor de Tweede Wereldoorlog vanachter de Radbout-catheders vooral de Thomistische wijsbegeerte aan bod, vandaag wordt er op katholieke grondslag vooral gefilosofeerd binnen het spanningsveld tussen technische vooruitgang en ethische zaken. 'Er zijn veel minder hoorcolleges dan vroeger en de apologetische inslag is vervangen door open en kritische behandeling van onderwerpen waar vraag naar is,' zegt prof. Nuchelmans, voorzitter van de Raad van Advies op een persconferentie in Den Haag. Dat de leerstoelen geen verlengstuk zijn van het episcopaat of Rome maar open en oecumenisch georiënteerd zijn illustreert Nuchelmans met het feit dat vijf van de zes leerstoelen bezet worden door leken terwijl dat vroeger allemaal priesters waren. Hoe groot is de impact van die toch dure leerstoelen? 'We geven graag toe dat de belangstelling Univers

niet geweldig is', zegt Nuchelmans,'maar het is niet zo slecht dat we er aan twijfelen om er mee door te gaan.' Naast de bijzondere leerstoelen komt er aan de Vrije Universiteit in Amsterdam de 'Helder Camara-leerstoel', een gevolg van de samenwerking tussen IKON en Radboud, een wisselleerstoel waar om de 3 a 4 jaar iemand anders op komt te zitten. De naam van de eerste hoogleraar kon prof. Nuchelmans nog niet verklappen maar 'het verheugt mij zeer u te melden dat er een erkend expert op het gebied van Latijns-Amerikaanse problemen op komt.' Naast dit werk is de Radboudstichting vooral begaan met het studentenpastoraat alhoewel de verhoudingen tussen de bisschoppen en de studentenpastores door de gebeurtenissen in de Nederlandse kerkprovincie niet altijd gesmeerd lopen. Zo kwam er in de afgelopen jaren ook geld van de stichting terecht bij het onder invloed van Opus Dei opererende studentenpastoraat in Maastricht, terwijl er vanuit de katholieke gemeenschap ook kritiek kwam op steun aan al te progressief studentenpastoraat. 'We willen een ruime marge in het midden en openheid naar alle kanten zolang dat door anderen niet geweigerd wordt. We hebben ons hoofd zowel links als rechts gestoten. Wat Opus Dei in Maastricht betrof: we konden op grond van onze eigen criteria ook die studentenparochie niet van subsidie uitsluiten. Maar we hebben toen onze normen herzien en na ampel beraad besloten die subsidie op te zeggen,' aldus drs. G. van den Heuvel, voorzitter van de Radboud PR-commissie, tevens directeur

van de Academie v.d. Journalistiek in Tilburg. Verder steunt de stichting af en toe de uitgave van bepaaldeproefschriften, bijvoorbeeld middels een renteloos voorschot. Een enkele keer is er steun voor onderzoek zoals in Nijmegen bij een enquête naar de religiositeit bij jongeren en in Maastricht waar de stichting een halve medewerker aan een naast de medische faculteit opgericht ethisch instituut betaalt,'om een christelijk geluid te laten klinken.' Dan is er nog de pot van f 150.000,— beschikbaar voor vormingsactiviteiten van studenten en studentenverenigingen. Waarom een nieuwe stijl^ 'Wij ervaarden dat buitenstaanders behoefte hadden om meer te weten over de Radboudstichting. We hebben die commissie P.R. opgericht omdat bleek dat het beeld van de stichting een updating behoefde. We worden nog steeds geïdentificeerd met de oprichting van de Universiteit van Nijmegen alhoewel we daar sinds 1969 helemaal los van zijn en als wetenschappelijk onderwijsfonds leerstoelen oprichten en studentenéctiviteiten steunen', aldus G. van den Heuvel. Om te weten wat er schort aan het imago heeft de Radboudstichting een aantal opinionmakers aangeschreven. Enkele reacties zijn de moeite waar om verder op in te gaan. Een middel om het imago wat op te poetsen is de organisatie van de herdenking en een congres. Op 14 november is er een 'sobere' herdenkingsbijeenkomst '80 jaar Radboud' in de Dom van Utrecht. Die herdenking blijft traditioneel: gebed, bezinning, bijbellezing, opgeluisterd door diverse solisten, instrumentalisten en koren waarbij in première een gelegenheidscompositie van Maurice Pirenne zal worden uitgevoerd. Op een academische zitting 'in traditionele

Ligthart karakteriseerde de betrokkenheid van de parlementariërs bij de operatie dan ook als 'ritueel, vooral gericht op de achterban'. Remco Pols/UP

Op vrijdag 5 september 1986 promoveerde Care! ten Teije aan de Katholieke Universiteit Brabant tot doctor in de sociale wetenschappen. Titel van het proefschrift: De opkomst van het socialisme in Breda. Actie en reactie tot 1908. zin' zal prof. J . de Valk spreken over 'Wetenschap, Vrijheid en Humaniteit'. Daarna wordt de Radboudprijs uitgereikt. Een andere activiteit in het kader van het 80-jarig bestaan van de Radboudstichting is een congres over 'Beroepsuitoefening en Levensbeschouwing' op 4 oktober in de Erasmus-universiteit te Rotterdam. Het valt de Radboudstichting op dat er 'bij voortduring zoveel dringende vragen betreffende de verhouding tussen wetenschap en levensbeschouwing gesteld worden' en dat die vragen 'niets abstracts meer hebben'. 'Zij zijn bij regelmaat aan de orde in de nieuwsmedia en vakbladen... Zij betreffen het gebied van de technologie, de medicologie en de politicologie,' schrijft congresvoorzitter prof. dr. J . Stalpers in vervolg op pag. 10

Zelfhulp bij de politie; Blbeb en Max van den Berg Het 7elfhulpte<ini van de politie: hoe agenten die op mensen hebben geschoten worden opgevangen. Onderzoek: het effect van de bezuinigingen bij de sleden. Afscheid van de PvdA: Bibeb en Max van den Berg. Interview: Hans Pont (FNV): 'Ik ben de verpersoonlijking van de Nederlandse volksaard'. Twee literaire prijzen tegelijk: A.F.Th, van der He>den: over zijn werk en de Doden van het Zuiden. Rosa. de nieuwe Von Trotta. Wielrennen: Scan Kellv op de WK m Amerika

Esmée van Eeghen In de bijlage: hel korie leven van Ksmee van Keghen, in 1944 neergeschoten. Ken heldin in hel verzet? Verraadsier? \>mfomane? Of alle drie tegelijk. De oorlog van Ksmee van teghen.

Wie ergens voor staat, leest Vrij Nederland. 12 september 1986

K

Vertraging bij druicken van dictaten leidt tot slechte start Er is een hinderlijke vertraging opgetreden bijiiet drul<l<en van de collegedictaten. De huisdrukkerij van de Katholieke Universiteit Brabant (KUB) kan het werk dit jaar niet aan.

problemen mee gehad', stelt W. Ceron, hoofd van de huisdrukkerij, 'maar nu wel.' Omdat de docenten het te drukken materiaal te laat aanleveren komt de drukkerij in de problemen. De strengere regels omtrent de copyright zijn daar debet aan, denkt hij. Ceron: 'Er worden vaak dictaten gemaakt met gedeeltes uit boeken van anderen, ik het al van verschillende mensen gehoord dat het een paar maanden kan duren voordat er contact is met de rechthebbende.'

Een omvangrijk gedeelte van het studiemateriaal bleek bij aanvang van het studiejaar niet voorhanden. Om een dreigend debacle te voorkomen worden de dictaten waarom men het meest verlegen zit bij een externe drukker vervaardigd. De universiteit stelt een onderzoek in naar de oorzaken van de vertraging. Veel studenten kloppen tevergeefs aan bij het Dictatenmagazijn. 'We krijgen steeds meer volk over de vloer', zegt beheerder £. van Broekhoven. 'Zij moeten verschillende keren terugkomen.' In de loop van deze week hoopt hij alle dictaten binnen te hebben zodat hij geen nee meer hoeft te verkopen. 'We hebben er jarenlang geen

Planningsmedewerker van de economische faculteit A. Kennis onderschrijft dat de vertraging is opgetreden door de auteursrechtenkwestie. 'Dat heeft per dictaat gemiddeld een vertraging opgeleverd van een tot twee weken bij het aanleveren van de dictaten.' Volgens hem valt het probleem mee. Kennis: 'Ik heb van betrekkelijk weinig vakgroepen gehoord dat het catastrofaal zou zijn. In twee gevallen dreigde grote problemen te ontstaan maar dat is opgelost door de dictaten extern te laten drukken.' Studieadviseur H. Claassens wel, want in 1987 moet heel wat onderzoek dat vijfjaar geleden van start ging, gewogen kunnen worden. De eerste 'tranche' VF-onderzoek houdt dan op beschermd te zijn. Een voorname wijziging die de universiteiten willen, is dat er minder beoordelingskommissies komen, geen zestig, maar twintig die elk een wat groter wetenschapsterrein 'onder' zich hebben. Een tweede innovatie is, dat er geen twee maar drie beoordelingscategorieën zouden zijn: naast 'goed' en 'slecht' zou er ook een categorie 'zeer goed' moeten komen. Heeft een universiteit veel van dat zeer goede onderzoek (tot een maximum van 15 procent), dan maakt hij kans op het geld dat 'slechte' onderzoekers kwijtraken. Maar hoe het 'zeer goede' onderzoek moet worden onderscheiden van 'goed' onderzoek moet eerst nog worden uitgezocht. Het systeem dat de universiteiten voorstel-

Goed, beter, best Het departement lijkt weinig moeite te hebben met de nadere invulling van de Voorwaardelijke Financiering, zoals de universiteiten dat hebben voorgesteld. Wel wil het het oordeel van de KNAW (de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) nog even afwachten, en dat oordeel wordt half september verwacht. Maar met de harde kern van de plannen lijkt O & W het wel eens. Dat bleek 2 september tijdens overleg in de WOkamer. Half juli deden de universiteiten een voorstel om de Voorwaardelijke Financiering verder vorm te geven. In november is het de bedoeling een definitief beoordelingssysteem rond te hebben. Dat moet ook

UniveTsoliteit

Katholieke Universiteit Brabant - zegt dat wat? Vanwege de traditionele signatuur heten we nog steeds katholiek en vanwege de openbare orde en de zedelijke 'ins and outs' heet onze lokatie Brabant en niet Tilburg. Ik denk dat er geluk in de naam KUB kan zitten, maar een heeJ vanzelfsprekend geluk is het zeker niet. Dat moet er, door te willen en te sturen, van gemaakt worden. Voorop het centrale woord UNIVERSITEIT. Zowel in onze ambities als in onze iuchtpostenveloppen zijn we er al lang op vooruit gelopen. Docenten en studenten willen best geplaatst worden in die reeks van mensen, die door de eeuwen heen gedacht, geschreven, gezucht en gezweet hebben om te ontdekken en te zeggen hoe de wereld wel in elkaar steekt, hoe hoog, breed en diep de mens en zijn wereld wel'^ijn, hoe intensief en weldadig de mens kan ingrijpen en sturen. Wij willen de eenheid en samenhang die de werkelijkheid vertoont weerspiegelen in een wetenschappelijke universaliteit. Universiteit dus.' Maar we worden het wel op een moment waarop de zegevierende club van Lubbers met gehoor- en gezichtsverlies geslagen lijkt te zijn. In plaats van universaliteit alleen maar blikvernauwing.' De politieke no-nonsense van maatschappelijke nutsbedrijven en het afschaffen van alle culturele franje. Wat bevorderd wordt zijn industrie, informatica en gezondheidszoi-g (waarvan het budget nog steeds stijgt!). Universiteiten moeten (relatiefzeer goedkope) mens- en cultuurfaculteiten inleveren. Subsidies voor culturele vorming worden gesneden. Kortom de zorg voor al het humane verdampt en de Nederlander wordt in vertaling 'Untermensch', staatsdier, apparaatsdier. Univers

van de rechtenfaculteit vindt het 'een slechte zaak' dat het materiaal niet op tijd klaar is. 'De dictaten dienen minstens twee weken voor aanvang van de colleges klaar te liggen', zegt hij. Vanuit de faculteit zijn er protesten gestuurd naar het College van Bestuur. 'De start is beroerd zonder dictaten', meent hij. 'Het mag niet meer voorkomen', stelt het hoofd van de Dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken, J. Spoel. 'De studenten mogen niet het slachtoffer worden van fouten die wij maken.' Hij stelt een onderzoek in naar de oorzaken die hebben geleid tot de vertraging. De striktere toepassing van de auteursrechten noemt hij 'in ieder geval een van de hoofdoorzaken'. Over mogelijke andere oorzaken wilde hij hangende het onderzoek niets kwijt. Hij verzekert dat de extra kosten die met het extern drukken van het studiemateriaal gemoeid zijn, niet op de studenten afgewenteld worden. Spoel: 'Het is zo dat de studenten er niets van merken in hun portemonnaie. De prijs van de dictaten blijft hetzelfde.' G.R.

E. van Broekhoven: 'Steeds meer volk over de vloer' den, bouwt voort op de adviezen die de Werkgroep-Bresters in maart van dit jaar gaf. Het departement lijkt er tamelijk positief over: omdat er ingebakken zit dat de universiteiten de kwaliteitsbewaking van hun onderzoek zo veel mogelijk zelf ter hand nemen, en ook omdat een kleiner aantal beoordelende commissies de doelmatigheid bevordert. In oktober, nadat de KNAW zijn oordeel heeft gegeven, praten universiteiten en minister er over verder. E.H./UP

Eerstejaars op video Eerstejaars studenten 'die het leuk vinden om zichzelf op film te zien' moeten woensdag 17 september naar het Noorderligttheater.

Daar vindt 's avonds het 'introductievideofilmspektakel' plaats, een avondlang filmkijken met disco na. De initiatiefnemers zijn - in samenwerking met de Tilburgse Introductiekommissie leden van de studentenstichting WIE, Waardevolle en Interessante Evenementen. Zij hebben tijdens de afgelopen introductieperiode vrijwel alle belangrijke programma-onderdelen op videoband vastgelegd. In totaal maakten zij vijf uur opnames. Na de montage, waaraan deze week nog wordt gewerkt, hopen de filmers een band van anderhalf uur over te houden. Deze zal in Noorderligt op een groot beeldscherm worden vertoond. Tijdens de disco na afloop zal de film nog 'n keer worden opgezet, 'maar de verstaanbaarheid wordt dan uiteraard iets minder.' Aanvang van de voorstelling 21.00 uur. Toegang bedraagt ^ 2,50. T.G.

nutsdier. We worden op weggezet naarde 'brave New }Norld' van pure computergestuurde rationaliteit. We krijgen de opdracht om hoge stapels van weten en kennen te creëren en zijn straks steeds minder in staat te beantwoorden waar we met al die feiten en samenhangen naar toe moeten. Het is de scienfistische droom van een leven uit loutere empirie en zonder verbeelding. We zijn universiteit geworden op een tijdstip waarin dit woord helaas nonsensicaal gedevalueerd wordt. Tenzij we gezamenlijk weigeren dat te aanvaarden. Op naar Den Haag of op naar de stembus. Hef tweede woord is KATHOLIEK. Dit woord kan er nauwelijks staan als uitdrukking van de kerksheid of zelfs de gelovige overtuiging van de meerderheid van docenten en studenten. Het staat er ook niet omdat we een katholieke theologische faculteit in de universaliteit van faculteiten geïntegreerd hebben, want ondanks onze hoge beloften in het verleden hebben we geweigerd dat te doen. We heten katholiek omdat we het vroeger zo wilden en omdat nu van hogerhand geweigerd is de signatuur te wijzigen. Het is dus ook rond dit tweede woord niet erg rustig. Maar ik stel toch voor het te aanvaarden, omdat de universaliteit vraagt, en dat is voor mij doorslaggevend, dat er ergens aan de universiteit duidelijk en voortdurend vragen van grondslag, zin en richting van leven gesteld moeten worden. En dan staat er BRABANT. We worden nadrukkelijk geplaatst in dit woongebied van goed eten en drinken, van veel praten en - allemaal op basis van onze armeluis traditie - van veel plannen en weinig uitvoeren. Brabant is een streek die over de grenzen reikt en in hef Vlaamse en Waalse nog verwante universiteiten biedt. Ik denk dat het heel goed is dat de vestigingsstreek in de naam staat. Want er moet niet alleen wetenschappelijk gedacht worden, er moet uit wetenschap ook handelen, maken, sturen en ontwerpen komen. Elke universiteit heeft zo een nabij gelegen werkplaats nodig. Geen steriele wetenschap. Om te beginnen in Brabant moet het universele weer concreet en werkzaam worden. 12 september 1986

K

Transferpunt v\/i/ naamsbekendheid vergroten

Binnenkort verkiezingen nieuwe dienstraden Eind september gaan de verkiezingen voor de dienstraden nieuwe stijl van de Tilburgse universiteit van start. Deze dienstraden per afdeling gaan advies uitbrengen en voorstellen doen over allerlei zaken die het werkklimaat betreffen, zoals arbeidsvoorwaarden, personeelsbeleid, veiligheid, organisatie van het werk en de technische en economische dienstuitvoering. De bevoegdheden van de nieuwe dienstraden gaan veel verder dan de bevoegdheden van de bestaande overlegorganen. Het is de bedoeling dat de gekozen leden van zo'n raad enkele keren per jaar bijeenkomen zonder dat het diensthoofd daarbij de leiding heeft. De raad moet kunnen beschikken over alle informatie die zij relevant acht. Het hoofd van een diensteenheid mag een aantal maatregelen voortaan niet treffen zonder dat hierover overeenstemming met de dienstraad is bereikt. Als er geen overeenstemming is, moet een college van advies gaan arbitreren. De zittingstermijn van de leden van een raad bedraagt twee jaar. Elke dienst kiest haar vertegenwoordigers uit de personeelsleden die minstens een jaar voor meer dan de helft van de werktijd op die afdeling werkzaam zijn.

Studenten komen in verzet De Landelijke Studentenvakbond (LSVB) gaat zich aansluiten bij het groeiend aantal organisaties dat zich tegen de jongste bezuinigingsplannen van minister Deelman verzet. Afgelopen zaterdag heeft het algemeen bestuur van de bond daartoe een apart comité opgericht. Dit Landelijk Aktiekommitee Bezuinigingen komt aanstaande zondag in Utrecht bijeen. Behalve vertegenwoordigers van de aangesloten plaatselijke bonden zijn ook de studentleden uit de verschillende universiteitsraden voor de vergadering uitgenodigd. Volgens LSVB-woordvoerster Reneé

De verkiezingen zijn mogelijk gemaakt door een besluit van het Stichtingsbestuur van de universiteit om alvast vooruit te lopen op ontwikkelingen tot instelling van dienstcommissies in het wetenschappelijk onderwijs. Tilburg volgt hierbij het dienstradenmodel zoals geregeld in het ARAR, het algemeen rijksambtenarenreglement. De nieuwe regeling is uiteraard een voorlopige, die kan worden aangepast wanneer de invoering een meer definitief karakter krijgt. De faculteiten van de KUB doen dit jaar nog niet mee, omdat er binnenkort een herindeling van de faculteitsstructuur valt te venwachten. De algemene diensten, die wel meedoen aan de verkiezingen, mogen naar gelang hun omvang elk vijf of drie afgevaardigden in hun dienstraad kiezen. T.G. Een exemplaar van het Reglement Personeelsoverleg Katholieke Hogeschool Tilburg, waarin de bepalingen inzake de dienstraden zijn vervat en het Kiesreglement dat voor deze verkiezingen geldt liggen ter inzage op kamer B 1115 en bij de griffie op B 1109. In een van de volgende nummers van Univers zult U het tijdschema van 'Ie verkiezingen aantreffen. Broekmeulen (KUB, Tilburg) is het niet waarschijnlijk dat de studenten dan zullen besluiten zelfstandig actie te gaan voeren tegen de plannen van de minister. 'We willen contact zoeken met de onderwijsbonden om te kijken of we ons bij hun acties kunnen aansluiten', aldus Broekmeulen afgelopen maandag. R.P./UP

Na de Troonrede De derde dinsdag in september, de 16e, organiseert het dispuut Kongsi van St. Olof voor de derde keer in successie een symposium over de Miljoenennota onder de titel Na de Troonrede.

E

In Limburg bestaan nog veel heilige huisjes. Zeker als het om de katholieke kerk gaat. Een onderzoeker die zo'n huisje wetenschappelijk denkt omver te kunnen kegelen moet goed weten wat ie doet. Dat blijkt uit de 'Poelsaffaire' die onlangs de landelijke pers haalde en waarover het Utrechtse UNIVERSITEITSBLAD deze week uitvoerig bericht. Het pikante verhaal over een stukje wetenschappelijke kleinzieligheid gaat als volgt: Loek Kreukels, medewerker van de wetenschapswinkel en het transferpunt van de Rijksuniversiteit Limburg, promoveerde onlangs op een studie over de legendarische Limburgse mgr. Poels. In het proefschrift stelt Kreukels dat Poels, in tegenstelling tot wat algemeen over hem gedacht wordt, allesbehalve aalmoezenier van de mijnwerkers was. Poels zou niet zozeer gericht zijn geweest op positieverbetering van de 'kompels', maar uit zijn geweest op bestrijding van de ontkerstening en het socialisme.

K

Een jaar geleden werd met veel publiciteit het Transferpunt geopend. Hiermee had de KUB haar eigen bemiddelingsbureau voor expertise, know-how en wetenschappelijk onderzoek. Met een gerichte en agressieve promotie werd getracht de potentiële cliënt, het regionale midden- en kleinbedrijf te bereiken. Inmiddels zijn we een jaar verder en is het Transferpunt nog steeds bezig de naamsbekendheid te vergroten. Op 9 en 10 september jongstleden waren zij vertegenwoordigd op de Bedrijven Kontakt Dagen in Tilburg. Op deze 'beurs' maken allerlei bedrijven reclame voor hun activiteiten. Na een enkele rondgang is de bezoeker naast een berg folders ook twee wijnglazen, een t-shirt, plantje, olielampje en een fles wijn rijker. Vooral de uitzendbureaus hebben kosten nog moeite gespaard. In één van de 150 stands is ook het KUBTransferpunt aanwezig. Met plastic tasjes van de KUB, folders en aanstekers proVanaf half een 's middags zal koningin Beatrix via een groot beeldscherm in deAula van de Tilburgse Universiteit de plannen van het kabinet Lubbers II ontvouwen. Om kwart voor twee zullen de forumleden prof. dr.ir. J. Ritzen, prof. dr. D. Schouten en drs. H. Wijffels de troonrede becommentariëren. Na de pauze kruisen de forumleden onder leiding van prof. rfr. P. Verheyen de degens en daarna krijgt het publiek de gelegenheid zich in de discussie te mengen. 'Oorspronkelijk was het symposium bedoeld als promotie van Olof aan de universiteit', zegt Michiel van Meerwijk. Samen met twee andere dispuutsleden organiseerde hij het symposium. Van Meerwijk: 'We wilden dat mensen interesse zouden krijgen in onze vereniging. De dag bleek zo goed aan te slaan dat het zijn doel voorbij schoot. We proberen er een jaarlijkse traditie van te maken.' De zaal zat de vorige jaren telkens afgeladen

N

Daarbij zou Poels onder één hoedje gespeeld hebben met de Limburgse mijnwerkgevers. Zo schilderde Kreukels Poels af als een ordinaire opportunist. Dat kan natuurlijk met in het katholieke Limburg van Gijsen. Kreukels zette vanzelfsprekend kwaad bloed bij de goegemeente en zelfs bij een aantal rechtgeaarde katholieke wetenschappers. Een daarvan is Prof.H. Janssen, directeur van het Sociaal Historisch Centrum (SHC) in Maastricht. Hij betwijfelt tijdens de promotie-zitting openlijk de wetenschappelijke waarde van het verhaal van Kreukels. Waarom zou het proefschrift van Kreukels wél en de leer van de katholieke kerk niet wetenschappelijk verantwoord zijn, zo vroeg Janssen zich af. Ondanks alles promoveerde Kreukels toch. De kinnesinne over zijn proefschrift gaat door. De archieven van het SHC en de mijnen blijven voortaan voor Kreukels gesloten. Ze hebben blijkbaar iets te verbergen. Twee jaar geleden zat de oud-president van de Raad van Bestuur van de RSV, ir. A. Stikker, nog stotterend vragen te beantwoorden van de RSV-enquête-commissie van de Tweede Kamer. Het leek het roemloze einde te zijn van de eens zo briljante manager. Men stopte Stikker een miljoen gulden in zijn handen en hij verdween van het toneel. Nu, twee jaar later, IS Stikker terug met een in zijn vrije tijd geschreven boek over de ecologische toekomst van de maatschappij. Jarenlang gaf Stikker leiding aan een bedrijf dat de ene chemische troep na de andere in de lucht spoot

en nu is hij ineens de grote pleitbezorger geworden van ons bedreigde milieu. Het blad van de Delftse universiteit, DELTA, heeft een uitgebreid interview met Stikker. Baanbrekend is het allemaal niet. Waarom zoveel aandacht voor deze mislukte manager die vrijetijdsfilosoof is gworden? Och, Stikker heeft op de T H in Delft gestudeerd en DELTA wilde waarschijnlijk ook wel eens een interview met een spraakmakende oud-afgestudeerde. Hoeveel zou deze ingenieur vragen om niet meer te schrijven? Namen noemen is altijd leuk, ook al gebeurt het nog steeds weinig. FOLIA, het blad van de Amsterdamse universiteit, zet wandelgangen-informatie over op handen zijnde benoemingen in universitair Nederland bij voorkeur op de voorpagina. O o k weer deze week. Daar gaan we: Mr. Spit, lid van het College van Bestuur van de UvA, is door Deetman voorgedragen voor het voorzitterschap van het College van Bestuur van de Limburgse universiteit. Volgens OBSERVANT, het blad van de Limburgse universiteit, steunt de vertrouwenscommissie de kandidatuur van Smit maar is de universiteitsraad tegen de komst van dit Amsterdams Collegelid. F O LIA noemt verder als kandidaten voor het Limburgse voorzitterschap: Mr. Postma, medewerker staatsrecht in Groningen; dr. Thomeer, directeur van het Instituut van H B O te Venlo en ir. Truyman, topambtenaar op het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen.

beert men de belangstelling te wekken. Die valt dan ook niet tegen. 'Ik verwacht niet dat we hier vette contracten aan over houden. Je weet het echter nooit en we hebben toch al aardige gesprekken gevoerd. Het gaat er toch vooral om de naamsbekendheid te vergroten' aMus Bert Meuleman, medewerker van het Transferpunt. Over de resultaten tot dusverre valt weinig te zeggen. 'De juridische faculteit is in samenwerking met de vakgroepen ondernemingsfinanciering en marketing bezig met het opzetten van een nieuw marketingconcept voor een cliënt. Het Transferpunt coördineert het geheel' vertelt Marjan Wagemans een andere medewerkster van het Transferpunt. 'We zijn nog te kort bezig om echt al over resultaten te praten. We hebben al een aantal contacten gelegd. Bovendien zijn de meeste cliënten nogal op geheimhouding gesteld' meent Bert Meuleman. F.S.

vol. 'Daarom zijn we nu naar de Aula verhuisd', zegt hij. Professor Schouten, volgens het dispuutslid een op economisch vlak dissidente CDA'er, wordt gezien als een van de meest prominente economen in het land. Hij is hoogleraar aan de KUB en Kroonlid van de Sociaal-Economische Raad. Professor Ritzen, hoogleraar aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam, geldt als het economisch brein van de PvdA. Drs. Wijffels is voorzitter van de Hoofddirectie van de Rabobank Nederland en heeft eveneens als Schouten een Tilburgse achtergrond. Hij is CDA'er. In zijn studietijd was hij lid van het Kongsidispuut van Olof. 'Het leek ons interessant om de mening van Ritzen te confronteren met de werkgeversvisie van Wijffels en de onafhankelijke opstelling van Schouten', aldus organisator Van Meerwijk. 'Ik verwacht veel vuurwerk'. G.R.

Een ander lid van het Amsterdams CvB, rector Bresters, is ook op zoek naar een andere baan. Hij wordt volgens FOLLA de nieuwe inspecteur voor het wetenschappelijk onderwijs op het ministerie. We blijven nog even bij wat namen. Het KU NIEUWS uit Nijmegen komt met het bericht dat de Nijmeegse voorzitter van het Stichtingsbestuur, dr. J. Kremers op 3 december a.s. zijn functie zal neerleggen. O o k oud minister Trip zal zijn lidmaatschap van het Nijmeegse Stichtingsbestuur opzeggen. Redenen van deze uittocht worden door KU NIEUWS niet gegeven. Het vertrek van beide heren komt op het moment dat het Stichtingsbestuur en de Nijmeegse universiteitsraad een hevig conflict uitvechten over de invoering van de nieuwe W W O op de Nijmeegse universiteit. N o g meer over nieuwe namen. Het WAGENINGS HOGESCHOOLBLAD heet voortaan WAGENINGS UNIVERSITEITSBLAD, kortweg W U B . Dat is met de invoering van de nieuwe W W O nog eens een dubbelzinnige naam. Over de nieuwe naam van het T H B (UNIVERS) wordt door de college-bladen een aantal opmerkingen gemaakt. QUOD NOVUM houdt het uitdagend, denigrerend kort: 'THB-Nieuws uit het dorpje Tilburg noemt zich nu Univers'. AD VALVAS vraagt zich af of de nieuwe naam een 'staaltje is van kosmische katholieke zelfvergroting'. H.B.

Programma Academie binnenkort van start

Top-onderzoekers naar top-vakgroepen Per 1 januari 1987 mogen de instellingen voor het ^ wetenschappelijk onderwijs ruim 45 jonge top­onderzoekers binnen hun top­vakgroepen aanstellen. De onderzoekers, die een contract krijgen voor drie of vijfjaar, zullen worden aangewezen door de Koninklijke Academie van Wetenschappen (KN AW). De financiering komt voor rel<ening van de ministeries voor Onderwijs & Weten­ schappen en Landbouw & Visserij. Met de aanstelling van de onderzoekers wordt een begin gemaakt met het zogeheten pro­ gramma Academie­Onderzoekers, een uit­ werking van het al in 1984 in de Beiaard­ nota door de minister van Onderwijs en Wetenschappen aangekondigde 'fellows­ hipprogramma.' Het is de bedoeling dat de KNAW in de ja­ ren na 1987 jaarlijks een zelfde aantal plaat­ sen, bestemd voor 'gepromoveerden of zij die een vergelijkbare wetenschappelijke prestatie hebben verricht,' zal toewijzen. Vanaf 1990 denkt de Academie zelfs aan 60 tot 75 aanstellingen per jaar. Rond 1993 zullen er dan zo'n 300 'Beiaardfeliows', zo­ als de nieuwe categorie onderzoekers in de wandelgangen al wordt genoemd, aan de universiteiten en hogescholen werkzaam zijn. Volgens de president van de KNAW, de Utrechtse farmacoloog prof. dr. D. de Wied, werd het idee van het fellowship­ programma geboren in een clubje brainstormers van de Academie en de Raad voor Advies van het Wetenschaps­ beleid (RAWB). Dit gezelschap maakte zich ernstig zorgen over de kwaliteit van het wetenschappelijk onderwijs door on­ der meer de toenemende vergrijzing. Het programma is dan ook vooral bedoeld om 'jonge, veelbelovende onderzoekers' te behouden voor het W O . De Wied is zeer tevreden met het aandeel van de Academie in de benoeming van de nieuwe onderzoekers. 'E en zeer belangrijk onderdeel van het werk van de Academie is het leveren van een bijdrage aan de ver­ betering van de kwaliteit van het Neder­ landse W O . Wij vinden dit een belangrijke ontwikkeling en werken daar dan ook van harte aan mee.' Ook de waarnemend voorzitter van de Ver­ eniging van Samenwerkende Universitei­ ten (VSNU), de Groningse collegevoorzit­ ter dr. J . Borgman, heeft geen moeite met de intrede van de Beiaardfeliows. Zeker omdat het slechts om 'een marginaal ver­ schijnsel' gaat. 'Deze nieuwe onderzoe­ kers kun je in feite vergelijken met de oude post­doctoral fellows. Als ik nu bijvoor­ beeld het aantal onderzoekers, dat wij in Groningen zullen krijgen, vergelijk met het aantal fellows dat wij zelf al aanstellen, dan is dat niet zo veel.' Borgman benadrukt wei niet te willen pleiten voor een uitbreiding van het nieuwe programma. 'Het gebeurt uiteindelijk toch op onze kosten en dan kunnen we het net zo goed zelf.' Voor de selectie van de fellows heeft de KNAW een nauwsluitende procedure ont­ worpen, leder van de instellingen mag een vaststaand aantal aanvragen indienen.

De Academie verdeelt deze aanvragen over een vijftal categorieën: de geestes­, gedrags­, natuur­, technische en levens­ wetenschappen. Per categorie kiest zij er vervolgens een ook al van te voren vast­ gesteld aantal uit. De verdeling van de aan­ tallen over de verschillende instellingen heeft de Academie bepaald door te kijken naar het aantal kroondocenten en het ge­ middeld aantal promoties over de afgelo­ pen vijf jaar. Gevraagd naar de precieze toedracht bij de selectie blijft Academie­president De Wied

rijkelijk vaag. De aanvragen zullen worden beoordeeld op de kwaliteit van de betrok­ ken onderzoeker en het niveau van de vak­ groep waar hij of zij komt te werken. Per categorie komt er een commissie met voornamelijk Academieleden, in de woor­ den van De Wied: 'Oudere experts, van wie je mag aannemen dat ze aardig goed in de gaten hebben waar het goede onder­ zoek gebeurt.' Hij beaamt dat de door de instellingen zelf in het verleden aangewe­ zen zwaartepunten extra kansrijk zullen zijn.

De nieuwe categorie onderzoekers gaat anders dan je zou venwachten geen top­ salaris toucheren. De Beiaardfeliows wor­ den, afhankelijk van de duur van hun aan­ stelling, ingedeeld in de salarisschalen 10 tot en met 14, wat neerkomt op een bruto salaris van tussen 3200 en 8000 gulden per maand. E n dergelijke bedragen zijn in het wetenschappelijk onderwijs heel normaal. Remco Pols/UP Utrecht

Professionele po's nu ongelooflijk geprilsd...

SPECIAAL VOOR STUDENTEN.^

ï(cook voor wetenschappelijk medewerkers. Met een open oog voor de toekomst laat Zenith de toekomstige gebruikers kennismaken met de professio nele volledig compatible pc's. Hoogwaardige, uiterst betrouwbare computers zoals: de Z-148 met twee floppy disk drives «512 Kbytes werk geheugen • snelheid 4.77 of 8 Mhz • grafische video­ kaart • printerpoort en communicatie­ poort • MS­DOS 3.1 operating systeem • monitor, amber of groen scherm • uitbrei dingsslot • interne klok en dat ongè looflijk geprijsd voor fl. 3.295,- (inkl. 19% BTW) de Z-148.20 M bytes hard disk drive • 512 Kbytes werkgeheugen • snelheid 4 77 of 8 Mhz • monocürome­ en kleurenmonitor aansluiting • een floppy disk drive • grafische videokaart • prmterpoort en communicatiepoort • monitor, amber of groen scherm • uitbreidingsslot • interne klok • MS­DOS 3 1 operating systeem en dat ongelooflijk geprijsd voor fl. 4.995,­(inkl. 19% BTW).

de Z-158 met twee floppy disk drives • 512 Kbytes werkgeheugen • snelheid 4.77 of 8 Mhz • pnnterpoort en communicatiepoort • monochrome­ en kleurenmonitor aansluiting • zes uitbreidingsslots • monitor, amber of groen scherm • MS­DOS 3 1 operating systeem en dat ongelooflijk geprijsd voor fl. 3.595,- (inkl. 19% BTW)

de Z-158. high resolution • twee floppy disk dnves • 512 Kbytes werkgeheugen • snelheid 4 77 of 8 Mhz • pnnterpoort en communicatie­ poort • high resolution monochrome grafische kaart (Hercules compatible) • vijf uitbreidingsslots • amber high resolution monitor • MS­DOS 3 1 operating systeem en dat ongelooflijk geprijsd voor fl 3.995,- (inkl. 19% BTW)

Dealers • Diaioj) information Systems Legmeerdijk 313 1430 BA AALSME E R Tel 02977 26789 • M onroe/CM C Burg Roeilstraat 15 1064 BJ AMSTE RDAM Tel 020 119391 • Solution Data Systems 6 V Scheldestraat S3 1078 GG AMSTE RDAM Tel 020 277303 • Struik Computercentrum BV Ziipendaalseweg 2 6814 CK ARNHE Itfl Tel 085 436574 • Compu Systems Koepelstraal 77 4611 LR BE RGE N OP ZOOM Tel 01640 56595 • M icro Centrum Deienter BV Geen Grooteslraat 44 7411 GS DE VE NTE R Tel 05700 11555 • M icro Dynamics B CC BV Piazza ST 03 5611 AG E INDHOVE N Tel 040 451186 • Caicom B V Niiverheidsstraat 14 2802 AL GOUDA Tel 01820 12888 • Computerij Groningen Bieslookstiaat 31 9731 HH GRONINGE N Tel 050 421770 • Hobbelink Computers BV Tuindorpstraal 4 6 7551 AT HE NGE LO Tel 074 427275

• Vin Wieren Kintoorservice BV Voorstreek 74 8911 JT LE E UWARDE N Tel 058 134708 • Oemmenie Computers Reaal 2 2353 TL LE IDE RDORP Tel 071 414056 • M icro Centrum Lelystad B V Waagpassage1 8232 DR LE LYSTAD Tel 03200 44544 • M icromax PJ Blokstraal47 2313 ES LE IDE N Tel 071 125373 • j M elchersAdm Automat BV Kempenaerlaan 6 8521 KS ST NICOLAASGA Tel 05134 2038 • M onroe/CM C Sctlllderstraat 34a 3011 ET ROTTE RDAM Tel 010 4128776 • Totaal Computer BV Gedempte Turfhaven 18 8331 LV STE E NWIJK Tel 05210 11725 • Hoogerwert 6 V Produktiestraat 7 3133 SS VLAARDINGE N Tel 010 4356666 • Computer Soltware Nederland B V Kleine Tocht 23 1507 CB ZAANDAM Tel 075 311818 • M onroe/CM C Tollenslaan 30 3702 GV ZE IST Tel 03404 25244

de Z-171. draagbare computer • 256 Kbytes werkgeheugen • snelheid 4 77 Mhz • twee 5^­4 mch floppy disk dnves • pnnterpoort en communicatiepoort • backlighted LCD scherm • net­ en batterijvoeding • gewicht 6,5 kg • MS­DOS 3 1 operating systeem en dat ongelooflijk geprijsd voor ,, , fl 4.595,­(inkl.19%BTW). Wijzigingen voorbehouden

'

T0MiïM data

Systems

utrechtseweg 370 3731 GE De Bilt Telefoon 030­765844

J

Univers

12 september 1986

//','^Jfr^M?.>y.

*^' ,^J­j\''f/^r

^^' ■^.■r.' fj\

LERARENOPLEIDING

-£ i m

Universiteiten willen meer ruimte voor taakverdeling lerarenopleiding De universiteten willen weleen taakverdelings-voorstelmaken voor de lerarenopleiding, maar dan moeten ze wel enige bewegingsvrijheid krijgen van de minister. Dat zeiden ze dinsdag 2 september tijdens overleg in de WO-kamer. De 1000 opleidingsplaatsen die Deetman wil handhaven moeten niet zo strak over de vakgebieden worden verdeeld, en met de ondergrens van 15 studenten per (verplicht} vak moet zo nodig ook geschoven kunnen worden. Onder die voorwaarden willen de universiteiten wel proberen om onderlinge afspraken te maken. Voor 1 november komen ze meteen plan. Begin augustus stuurde minister drs. W . J . Deetman een brief aan de colleges van bestuur, waarin hij de capaciteit van de lerarenopleiding vaststelde. Voor de verplichte examenvakken komen er 955 opleidingsplaatsen, voor de keuzevakken 45. Dat getal 1000 is 300 hoger dan de gepeilde behoefte aan eerstegraads leraren. De vakken wiskunde, natuurkunde en economie krijgen het hoogste aantal opleidingsplaatsen: resp. 175,180 en 250. Maar omdat de universiteiten voorzien dat studenten in die vakken het leraars-beroep maar zelden zullen ambiëren, willen ze de vrijheid om met de plaatsen te schuiven naar andere vakken. Bovendien willen ze studenten in verwante richtingen bij elkaar in een groep kunnen stoppen, om zo te voorkomen dat de groep niet volloopt en vervolgens niet van start mag gaan. De Nijmeegse universiteit maakte daarbij nog een extra aantekening: die wil graag vooraf van de minister horen, hoeveel katholieke leraren er opgeleid mogen worden, zodat die kwestie niet in samenspraak tussen de instellingen hoeft te worden opgelost. De Vrije Universiteit, waar protestantse leraren worden opgeleid, stelt een dergelijke eis niet. De KU Nijmegen is

op het moment met de katholieke onderwijs-organisaties aan het overleggen, aan welke eisen een goede katholieke lerarenopleiding moei voldoen, 'dan mag u wat mij betreft de hele lerarenopleiding uit Nijmegen weghalen', zo zei het Collegelid Peters. Voor het moment werd Nijmegen echter verwezen naar het overleg met de andere universiteiten, om te kijken of er zonder vooraf getallen te noemen, toch overeenstemming te bereiken valt. Behalve natuurkunde, wiskunde en economie blijken bijna alle zogenaamde 'verplichte vakken' - dat zijn de vakken die de instellingen voor het voortgezet onderwijs hun leerlingen in ieder geval moeten aanbieden - door de minister zeer slecht te zijn bedeeld. Maatschappijleer krijgt voor het studiejaar 1987-1988 85 plaatsen toegewezen, Nederlands 55, Frans en Engels beide 45, klassieke talen 35, scheikunde 20 en muziek 15. Voor de niet-verplichte vakken liggen de getallen nog aanmerkelijk lager. De minister baseert zich bij de vaststelling van deze cijfers op een peiling van de behoefte aan leraren in de verschillende vakken in 1988, verricht door het Nederlands Economisch Instituut (NEI). Deetman maakt in zijn brief ook duidelijk dat niet elke instelling alle gewenste lerarenopleidingen zal mogen verzorgen. Er geldt straks een minimale omvang van

Capaciteit in Tilburg veriiogen Hoeveel studenten Tilburg krijgt van de 250 of minder die de minister voor de opleiding van leraren economie voorziet is nog niet bekend. Na de beslissing van de minister zullen de instellingen overleggen over de onderlinge verdeling. Gezien het grote tekort aan leraren economie zat de minister zijn vooropgesteld aantal niet drastisch verlagen. Wat betekent dit voor Tilburg. Henk Klok van de lerarenopleiding economie: 'Als je kijkt naar de aantallen die tot nu de lerarenopleiding volgden dan fluctueerde dit aantal in Tilburg van 30 tot 60. Aan de andere economische faculteiten, waar men een wat stringenter toelatingsbeleid voert dan wij in Tilburg gewend zijn, kwam het aantal in de buurt van 20 a 25 studenten. We hebben - Maastricht niet meegeteld - 5 economische faculteiten en dat zou kunnen betekenen dat elke faculteit rond de 50 studenten zou kunnen huisvesten. Dat is een mooi cijfer, daar kunnen individuele opleidingen heel goed mee uit de voeten.' 'Voor Tilburg ontstaat er in dat opzicht niet een totaal nieuwe situatie, maar omdat het beleid van de minister de afgelopen jaren wat onduidelijk was t.a.v. de lerarenopleiding zijn er bij de faculteit geen structurele maatregelen genomen om die opvang van ongeveer 50 studenten goed mogelijk te maken. Als ik het goed begrijp wil de minister een staf-student ratio van 1/16 hanteren en dat zou voor Tilburg betekenen dat we wel aan uitbreiding van capaciteit zouden moeten gaan denken. Je kunt wel enkele jaren met succes improviseren maar dat kan niet te lang duren.' E.V.

Het chemisch huwelijk tussen Büch en Goethe 'Het tweede deel van Goethe's Faust is een ratjetoe van natuurwetenschap, mystieken mythologie. Ik kan er geen touw aan vastknopen.' De televisiekijker die deze week vol overgave de registratie van Goethe's drama de Faust heeft gevolgd en die dacht dat hij het allemaal had begrepen, is in elk geval slimmer dan Boudewijn Büch. Deze schrijver en Goethe-specialist hield afgelopen dinsdag een sprankelende inleiding over de 'natuurwetenschappelijke metaforen in Goethe's dichtkunst'. Dit in het kader van de cyclus van Studium Generale over de Mens als Machine. Büch schilderde een kleurrijk beeld van Goethe als homo universalis, die op vele terreinen van de geest thuis was. Zijn woonhuis had hij omgetoverd tot een laboratorium en daar stortte hij zich vol geestdrift op de toepassing van uiteenlopende wetenschappen als de kleurenkunde, de wolkenleer, de mineralogie, de scheikunde, de natuurkunde, wat niet al. Alleen de wiskunde komt niet in het spectrum van Goethe's wetenschappelijke activiteiten voor. Waarom, zo vroeg Büch zich af, was deze grote dichter en staatsman, die met zijn schrijftalent alle roem en fortuin vergaarde die hij zich maar wensen kon zo'n gedreven onderzoeker?

Univers

Goethe's grote verdienste, aldus Büch, is dat hij zijn wetenschappelijke inzichten op zo'n natuurlijke wijze door zijn literaire werk heeft gevlochten. De Faust is daarvan een heel slecht voorbeeld, maar het boek 'Die Wahiverwandtschaften', wel eens vertaald als de natuurlijke verwantschap of het chemisch huwelijl<, is volgens Büch de eerste moderne, relationele roman. De liefde tussen man en vrouw wordt verbeeld als een chemische reactie, met elementen van aantrekking, afstoting, afsplitsing en samensmelting. Ook in zijn dichtkunst wist Goethe een mooie synthese te maken van allerlei wetenschappelijke observaties. Büch: 'In dat opzicht is Goethe vergelijkbaar met de Nederlandse dichter Achterberg, die ook speelde met allerlei natuurkundige begrippen en voorwerpen. Maar bij Achterberg blijft het een truc. Goethe weet de venwor-

Henk Klok vijftien studenten per vestigingsplaats per vak. Dit betekent dat de opleiding tot leraar in vakken als Duits, biologie, geschiedenis en aardrijkskunde vanaf 1987 nog maar door een instelling van het WO kan worden verzorgd. R.P./E.H./UP

1»

venheden van de natuurwetenschap heel organisch in zijn werk te laten doorklinken.' Büch benadrukte dat Goethe al dat literaire en wetenschappelijke werk niet had kunnen verzetten zonder de hulp van talrijke vaklieden en secretarissen. Het is bekend dat hij zelfs zijn omvangrijke correspondentie voor het grootste deel overliet aan zijn secretarissen. De lezing van Boudewijn Büch ontaardde tenslotte, tot genoegen van het publiek in de portrettenzaal, toch nog in een uitwijding over het intieme leven van de grote Duitse schrijver. Hoe vaak deed hij het met zijn vrouw (toch minstens vijf keer!), hield hij ook van jongetjes, hoe dacht hij over het huwelijk? Bij de presentatie van dit soort ondergeschikte details is Büch op z'n best. Het verklaart ook zijn populariteit. De schrijver zelf verbaasde zich tot drie maal toe over het 'krankzinnige' feit dat zoveel mensen zich niet door het tijdstip en het ondenwerp van de lunchpauze-lezing hadden laten afschrikken. En, zijn literair-wervende reputatie getrouw, eindigde Büch met de opmerking: 'Mijn missie naar het zuiden van het land is in elk geval geslaagd als u allemaal de 'Wahiverwandtschaften' van Goethe gaat lezen'. T.G.

12 september 1986

In zijn proefschrift, waarop hij 29 augustus in Tilburg pronnoveerde tot doctor in de so­ ciale wetenschappen stelt Vink vast dat de traditionele marketingstheorie in veel ge­ vallen tekort schiet. Die doorgaans econo­ misch georiënteerde marketingtheorie ziet er simpel gezegd als volgt uit: hoeveel geld moet je, bij een gegeven vraag naar pro­ dukt X, aan een samenstel van marketing­ aktiviteiten uitgeven om op rendabele wij­ ze op die vraag te kunnen inspelen en om de concurrentie met succes van het lijf te houden. Hoeje die'marketing­mix'vervol­ gens concreet moet vormgeven en hoe je dat alles moet organiseren, dat is vers twee. Waar de traditionele theorie in het bijzon­ der geen antwoord op kan geven, aldus de Delftse hoofddocent marketing en pro­ duktontwikkeiing, is de vraag hoe beslis­ singen in marketing werkelijk tot stand ko­ men en dan vooral wanneer een onderne­ ming voor de keus staat wei of niet op on­ zekere, nieuwe maatschappelijke ontwik­ kelingen te reageren. Om daar toch een antwoord op te kunnen geven is Vink in eerste instantie te rade gegaan bij de socia­ le en organisatiewetenschap. Gewapend met een 'dynamisch besluitvormingsmo­ del', waarin een belangrijke plaats in inge­ ruimd voor de variabelen 'macht', 'cultuur' en (strategisch belangrijke) 'informatie', is hij vervolgens gaan aankloppen bij Philips, Shell en een grote bank. Voor zijn drie case studies heeft Vink met een groot aantal managers en marketingdeskundigen ge­ sproken. Verder kon hij beschikken over vertrouwelijke stukken, die hem een beter Inzicht gaven hoe managers omspringen met maatschappelijke veranderingen en hoe ze die vertalen en in beleid omzetten. Het resultaat is een zeer realistisch beeld van hoe marketing in z'n werk gaat, een beeld dat ook door Shell en Philips 'her­ kenbaar en indringend' resp. 'een boeien­ de film' genoemd wordt. De grote bank, die per sé anoniem wilde blijven, was zelfs zo onder de indruk dat men verklaarde de consumentenmarketing inmiddels '180 graden anders' aan te pakken. Alvorens de deuren en archieven voor hem open gingen heeft Vink bijna een jaar moe­ ten onderhandelen met de directie van Phi­ lips Nederland. (Toen het ijs bij Philips een­ maal was gebroken kreeg hij wel vrij snel

toegang tot Shell en de bank.) Niet zo ver­ wonderiijk, meent de promovendus. 'Mar­ keting is de machinekamer van het schip,' zei hij in een vraaggesprek in Het N ieuws­ blad. 'Daar zetelt de gevoeligste functie van de onderneming. Het is de laatste plek waar je een buitenstaander toelaat. Je loopt als onderneming immers niet te koop met alle overwegingen die tot een besluit of geen beslissing hebben geleid.'

SHELL H E L P T ^ ^ ^ M i ^ ^ H ^ In de case studie over Shell maakte Vink studie van de besluitvorming rond de mar­ keting van benzine en motorolie. Deze energie­gigant (voor wie het niet wist: vol­ gens de 'Fortune 500' is Shell wat omzet betreft de derde industriële onderneming in de wereld en de grootste niet­Ameri­ kaanse onderneming) kreeg in de jaren ze­ ventig tweemaal te maken met een inter­ nationaleoliecrisis, de eerste in 1973/74 als gevolg van het OPEC­embargo, de tweede in 1978/79 als gevolg van de omwenteling in Iran. Olie is in korte tijd een politiek pro­ dukt geworden. Het gevolg is dat politieke en maatschappelijke informatie en rol van betekenis krijgen in de marketing van olie­ produkten. 'Reeds in de zestiger jaren zijn alle grote merken benzine in de ogen van het publiek in wezen kwalitatief gelijk. Reklame kan daar niet veel aan veranderen. Maar intus­ sen moet er wel zoveel mogelijk verkocht worden. Daarom worden ieder jaar nieuwe grote publieksakties bedacht (nieuw bij Shell: 'ruimtevaartstickers' of 'schelpen uit alle wereldzeeën'). Met de eerste oliecrisis komt er een abrupt einde aan veel omzetbevorderende aktivi­ teiten. In plaats daarvan voeren de geza­ menlijke oliemaatschappijen een collectie­ ve 'Zuinig met energie'­campagne. Na af­ loop van die campagne dreigen de maat­ schappijen in een zwart gat te vallen. Shell is de eerste die zich realiseert dat de kritisch geworden consument om een andere be­ nadering vraagt. Men kiest voor een hulp­ vaardigheidsstrategie en voor een rol als 'dienaar van de samenleving'. Nadat de 'Come to Shell for answers'­campagne in de VS een overweldigend succes is geble­ ken, komt Shell Nederland in 1977 met haar 'Shell helpt'­campagne. De opzet is

simpel, maar revolutionair. Voor het eerst is er benzinereclame die niets belooft, maar concreet iets geeft: antwoorden op vragen. De Nederiandse 'Shell helpt'­campagne pakt uit als een fraai staaltje image­buil­ ding: Shell helpt vooral zichzelf, zou je kunnen zeggen. E n de Nederlandse con­ cerntop kan zo'n steuntje in de rug wel ge­ bruiken. Door de maatschappelijke veran­ deringen en het image in de buitenwereld (dat niet zo best was) zijn de managers van Shell Nederland Verkoopmaatschappij (SNV) 'rijp gemaakt voor de gedachte dat men Shell produkten slechts dan met suc­ ces kan blijven verkopen, wanneer men de onderneming achter de produkten met succes weet te verkopen. Wanneer Shell in de ogen van de buitenwereld menselijk en geloofwaardig zou worden,' schrijft Vink in zijn proefschrift. 'Gedurende de eerste jaren is er binnen SNV rondom de 'Shell helpt'­aktiviteiten sprake van een 'grote mate van eensge­ zindheid en tevredenheid,' aldus Vink. 'Inspekteurs, dealers en servicemensen zijn er zichtbaar door gemotiveerd, func­ tioneren beter in hun werk. Consumenten, consumentenorganisaties, media, onder­ wijsinstellingen, overheden reageren posi­ tief. Organisaties als de A N W B en Veilig Verkeer Nederland zijn bereid aan de akti­ viteiten mee te werken. 'Shell helpt' is in korte tijd zo'n gevestigd begrip in de Ne­ derlandse samenleving geworden, dat zelfs aktiegroepen er in hun akties tegen Shell dankbaar gebruik van maken en er op inspelen.' Maar daarna begint de succesformule al snel slijtageplekken te vertonen. De afde­ ling Marketing Communicatie die met het initiatief is gekomen heeft steeds meer moeite de andere afdelingen op één lijn te krijgen. De beslissingsprocessen beginnen moeizamer te veriopen, omdat ze over meer schijven lopen. Ook de gevolgen van gewenning worden voelbaar, sleur begint het geloof in de aanpak te ondermijnen. De managers voelen zich persoonlijk niet meer zo door de boodschap aangesproken. In­ tussen begint ook het reclame­effect te stabiliseren. Vink: 'Op verschillende niveau's gaan ma­ nagers constateren dat 'Shell helpt' geen 'trafic builder' is voor de stations, geen di­ recte invloed op volumeresultaten heeft. Men begint zeer vindingrijk te worden in het bedenken van steeds meer negatieve argumenten. E n door gewenning aan de druk van de buitenwereld, die inmiddels over zijn top heen is, durft men die negatie­ ve argumenten ook met steeds meer kracht intern uit te dragen. Kortom de marketing­ en verkoopmanagers beginnen in toenemende mate de voorkeur aan di­ recte reclamesteun te geven, zijn ook niet langer bereid het 'Shell helpt' budget te fi­ nancieren.' Dat de campagne korte tijd la­ ter een zachte dood sterft, komt voor insi­ ders dan ook niet als een verrassing. (In­ tussen blijft men de kreet 'Shell helpt' in nieuwe reclamecapagnes nog steeds ge­ bruiken)

Anno 1986 mag het bed rijfslevir weer in de gunst van het grote publiel< verheugen. i\/Jaar datisos anders geweest. Eindjaren zestig sloeg het vertrouwen in M'cu/iere ondernemerschap plotseling om. Vakbonden, mil&^en, wetenschappers, kerkelijke groeperingen, consuüfnorganisaties, media en politici begonnen in toenemende mate^k te leveren op het functione­ ren van het bedrijfsleven. Ond&ingen zouden te veel oog hebben voor het eigenbelang eiveinig rekening houden met de belangen van de 'buitenwereld'' kwam de kritiek zo'n beetje op neer. 'Milieu', 'Energie'en 'Weisgenheid'werden belangrijke issues. Een reactie van het bedii^ kon natuurlijk niet uitblijven. Langzaamaan gingen ondernerlfn 2ich rekenschap geven van hun maatschappelijke verantwo/ijkheid. Hoe ondernemingen dat proces van 'vermaatschapp^ff''n de jaren 1965­1980 hebben doorlopen, beschrijft Hi^nk in zijn proefschrift 'Macht en kuituur in marketing'

door L art Kik

vooral afkomstig van aktiegroepen en con­ sumentenorganisaties? Het beeld dat Vink schetst is niet onverdeeld ongunstig voor de olie­multinational. Ten tijde van de bei­ de oliecrises in de jaren zeventig heeft Shell aktief deelgenomen aan het bevorde­ ren van een energiebewustzijn onder de mensen, zegt Vink. E erst samen met de overheid en andere energie­aanbieders, ia­ ter alleen (via de boekjes 'Shell helpt'). Ook kwam de multinational met energie­ zuinigere benzine en motorolie op de markt. (Waarbij volgens een kritische pers echter meer werd beloofd dan waar­ gemaakt.) Volgens Vink is de Nederiandse automobi­ list door de voortdurende kritiek op de ho­ ge benzineprijzen van de kant van de con­ sumentenorganisaties én door het 'actief responsieve prijsgedrag' van de oliemaat­ schappijen dermate prijsgevoelig ge­ maakt, dat de opkomst van goedkope 'vrije pompen' via prijsooriogen van de grote merken tot een vrijere prijvorming heeft geleid. Verder vermeldt hij het 'herenakkoord' dat Shell en Esso met Economische Zaken slo­ ten over toekomstige investeringen in Ne­ deriand om een mogelijke extra belasting op de gaswinsten af te wenden, een ak­ koord dat vooral onder druk van vakbewe­ ging, linkse consumentisten en politici tot stand kwam. Wanneer kerken en kerkelijke instellingen aktie voeren tegen de apartheid in Zuid­ Afrika, treedt Shell volgens Vink 'zelfs de scherpste critici met zoveel menselijk be­ grip en onderhandelingssouplesse tege­ moet, dat het conflict zoveel mogelijk van het explosieve karakter kan worden ont­ daan.' 'Opvallend' noemt Vink Shells afzijdigheid van de vaak nogal brutale en aggressieve 'Blij­dat­ik­Rij' aktiviteiten van RAI/ BOVAG. 'Deelname van Shell aan 'Blij­ dat­ik­Rij' zou de goede relatie van de on­ derneming met de overheid kunnen.ver­ storen. Bovendien is het karakter van die aktiviteiten slecht te rijmen met Shells tra­ ditie van uitnemendheid en haar 'voorna­ me' beschavingscultuur, zoals die oprijst uit de pers,' aldus Vink die daar de jaargan­ gen 1965­1980 van Trouw en NRC Handelsblad op na heeft geslagen.

TIEN MET EEN G R I F F E L ^ H I ^ H I Dit alles leidt tot het beeld van een onder­ neming die in hoge mate 'responsief' is en op 'maatschappelijk intelligente' wijze om­ gaat met signalen vanuit de samenleving. Een onderneming die niet te beroerd is be­ dreigingen op te vatten als uitdagingen en er telkens in slaagt daar nog munt uit te slaan ook. Dat laatste, zou je kunnen zeg­ ge, is een op wereldschaal opererende on­ derneming uit de topklasse als Shell ook wel aan z'n stand verplicht. . 'Daaruit mag je niet concluderen', zegt Vink,'dat Shell nu een tien met een griffel en een zoen van de juffrouw verdient en Philips en de grote bank, waar de responsi­ viteit minder goed uit de verf komt, niet. In belangrijke mate gaat het hier om leer­ en ontwikkelingsprocessen. In het begin van de jaren zestig was Shell daar ook nog niet aan toe. De druk der omstandigheden, de dreigingen en onzekerheden ­ dat alles speelt een rol. Er loopt een soort golf door­

Taal is een tic van me Wie een turf in handen krijgt van achthon­ derd pagina's, vreest voor wijdlopigheid en breedsprakigheid. Bij Vink is daarvan ech­ ter helemaal geen sprake. Zijn taalgebruik munt uit in helderheid, het is steeds to the point en wars van elk overbodig vakjargon. Vink heeft een uitstekende journalistieke pen. Leesbaarheid is misschien wel zijn grootste verdienste. In feite valt zijn proefschrift dan ook uiteen in 4 of 5 boeken. De romp van zijn werk­ stuk is natuuriijk het theoretische deel. Maar de case studies over Philips, Shell en de grotere bank hadden ook elk afzonder­ lijk uitgegeven kunnen worden. De studie over Shell beslaat zo'n 160 blad­ zijden; tel je ook de voetnoten mee, dan kom je zelfs aan een kleine tweehonderd bladzijden. E n passent schreef Vink ook nog een honderdtal pagina's over het con­ sumentisme in Nederiand vanaf de jaren vijftig. Vooral het optreden van de Consu­ mentenbond wordt aan een indringende analyse onderworpen. De Nederlandse taal was al aan de Hogere Burgerschool in Surabaia het lievelingsvak van de jonge Nico Vink. E en studie Neer­ landistiek zat er echter niet in, Vink haalde vlak na de ooriog het diploma van stuur­ man Grote Handelsvaart (derde rang) en voer enige tijd bij de Java­China­Japan Lijn. Daarna raakte hij in Amsterdam ver­ zeild, waar hij in 1954 zijn doctoraal exa­ men economie deed aan de Gemeentelijke Universiteit (nu UvA). Vervolgens was hij jarenlang aktief in marktonderzoek, mar­ keting en reklame. Vanaf 1977 vindt hij zijn

I

heen: wat de grote oliemaatschappijen eind jaren zestig begonnen te bereiken en wat Philips de tweede helft van de jaren ze­ ventig is gaan bereiken, daar komt het bankwezen misschien pas in de tachtiger jaren aan toe. Niet alléén omdat het ban­ ken zijn. Van nature zijn banken al con­ servatiever zodat het daar ook nog meer moeite kost het vliegwiel een andere be­ weging te laten uitvoeren. Maar ook om­ dat hun omgeving een rustiger en inge­ togener optreden van hen veriangt. Geld is in belangrijke mate een kwestie van heel abstract vertrouwen. Dus ik kan me de grote voorzichtigheid van bankeri best voorstellen.'

Zelfs actiegroepen spelen in op de 'Shell helpt'­campagne.

Bijlage 5 (1979)

Shen helpt deel 13 Samengeitelddoor Kom ttee Zuidelijk Afnia en Werkgroep Kaïros

INVESTEREN I Promotor prof. dr. Jules van Dijck noemt het proefschrift in het Ten Geleide opmer­ kelijk omdat Vink zich bezig houdt met het proces van 'vermaatschappelijking' rond de kern van tiet ondernemen. Aan de vraag 'iioe verkoop ik mijn produkf gaat echter nog een belangrijke vraag vooraf, namelijk: 'welk produkt ga ik maken en hoe'. Zijn ondernemingen over het alge­ meen al weinig loslippig over hun marke­ tingbeleid, over hun investeringsbeslissin­ gen lijken ze zichzelf een absolute zwijg­ plicht opgelegd te hebben. Misschien kan een volgende promovendus bij prof. van Dijck zich daar 'ns in vastbijten. Want dat een bedrijf als Shell een aardig boekje open kan doen over haar investeringsbeleid, dat leidt, geen enkele twijfel. Lennart Kik

'Shell wil zich altijd late zien als de grote probleemoplosser' Univers

broodwinning in het onderwijs. E erst als docent economie in het V W O , later als do­ cent TH in Delft waar hij op dit moment universitair hoofddocent Marketing en produktontwikkeling aan de Tussenafde­ ling Industrieel Ontwerpen is. In zijn proefschrift besteed Vink, vooral in de case studies, de nodige aandacht aan het taalgebruik van managers en marke­ tingdeskundigen. Het verhullende taalge­ bruik wordt gesignaleerd en zonodig ont­ maskerd. In het geval van Shell spreekt Vink zelfs van 'koninklijk' legitimerend taalgebruik, waarin het veelvuldig gebruik van erudiete woorden opvallend is. 'Het taalgebruik van Shell,' schrijft hij,'wijst niet alleen op een hoog ontwikkelingsniveau, maar ook op (een bijna koninklijke) allure, voornaamheid, belangrijkheid en superio­ riteit. Het schept afstand, verleent autori­ teit en maakt onaantastbaar. Het sugge­ reert en demonstreert macht.' Taal is voor Vink een belangrijk hulpmiddel om zicht te krijgen op de cultuur in een or­ ganisatie. 'Ik ben nogal taalgevoelig bezig met mijn ondenwerp,' zegt hij. 'Taal is een tic van me. Ik houd er niet van met te ver­ bergen achter onduidelijke, wollige uit­ spraken. Bovendien: alsje beter met men­ sen en dingen wil omgaan, dan moet je precieser zijn in je taalgebruik.' 'Aan de HEAO en hier in Delft heb ik altijd gezegd: het belangrijkste vak van de oplei­ ding is de Nederlandse taal. Want dat is communicatie. Als je de taal niet redelijk beheerst, waar blijf je dan? Dan moetje wel ivoren toren­geleerde worden. De taal is het A en het Z van je opleiding, daartussen in moet je nog een aantal andere interes­ sante dingen doen.' LK.

Wat u moet weten: Shell helpt apartheid ­ terreur in Zuidelijk Afrika./HTX 12 s e p t e m b e r 1986

­ ^v^y/.^. .^j . , . > / . , ; , / / / / . /­•*/.>v/^­/A>v_„>.. / / / , ^.

.^m /.:^m 'Mf^^Jïm ^M-^^..

iX^' iTir^C*/ ■^ ■'^'■y-'r.ij

'^t^^'^&i^:^^^wsè^^^fi!n^*s*t'ii^i^^

f

-'*WKV.«e»%^

Vervolg van pag. 3

Radboudstichting een inleiding. Dat zijn dan ool< de drie grote aandachtsvelden waarover op het congres negen sprekers het wetenschappelijk licht zullen laten schijnen. Namen: Prof. B.P. Th. Veltman (Delft) zal het heben over 'het autonoom gedrag van kennisvergaring in natuur en techniek; de schrale wisselwerking met levensbeschouwingen.'; drs. R. Ruiter van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid zal er praten over 'wetenschap, planning en beleid' en prof. D.G.H. Latzko (Delft) over 'ethische aspecten van de energievoorziening'. Verder strikte de Radboudstichting ook nog Dr. M.A.M, de Wachter, directeur van het instituut voor gezondheidsethiek te Maastricht; prof. B.P.M. Schulte, hoogleraar in de neurologie te Nijmegen; dr. I.N. BulhofRutgers, filosofiedocente in Utrecht; drs. J . J . Schouten, lid van de Eerste Kamer; de Tilburgse buitengewoon hoogleraar prof.

H.D. Tjeenk Willink (onderwerp: wie stuurt de centrale overheid?) en tenslotte mr. M. Moskowicz sr. advocaat te Maastricht. Na elke lezing is er mogelijkheid om met de sprekers in discussie te gaan en dat gebeurt onder begeleiding van een van de bijzondere hoogleraren van de stichting. De dag wordt afgesloten met een forumdiscussie onder leiding van prof. W. Goddijn. Om symbolisch de kloof tussen wetenschap en het brede publiek te versmallen vult de Radboudstichting dat forum met journalisten. Zo zijn onder meer Lejo Schenk (IKON/KRO), Frits Groeneveld (Algemeen Handelsblad) en Rex Brico (Elseviers Magazine) uitgenodigd. J . W . H . Hamers van het dagelijks bestuur: 'Ik zie het helemaal ziUen. Wie er komt? Iedereen die de kans krijgt! Dat wil toch iedereen eens in zijn leven meemaken!', aldus de hoera-stemming aanzwengelend In Radboud-lnfo, het eerste nummer van een periodieke uitgave (minstens drie maal per jaar), nog een nieuw initiatief van de stichting. E.V.

Vervolg van pag. 1

Kwaliteitsverbetering Een andere concrete maatregel van het faculteitsbestuur is de afspraak dat voor de komende vier jaar de tijdelijke middelen die beschikbaar komen bij voorrang worden besteed aan projecten die de kwaliteitsverbetering van het onderwijs op het oog hebben. Achterin de nota is een aktiviteitenoverzicht opgenomen. Daarin staat te lezen hoe en wanneer het bestuur de invulling van de verschillende beleidsvoornemens in het komende studiejaar denkt te realiseren. Voor elk onderdeel staat aangegeven wanneer het als agendapunt in de faculteitsraad zal worden opgevoerd. Paul Hermans, lid van de studentenfractie Recht Vooruit, vindt de nota van het bestuur 'een goed stuk'. Hermans: 'Ondenwijs is altijd de sluitpost geweest op de faculteit. Daar lijkt nu verandering in te komen. Er is tenminste een visie op 't onder-

wijs onwikkeld, dat is op zichzelf al een vooruitgang.' Wel belooft Hermans dat de studenten in de raad er nauwgezet op zullen toezien dat de voorgestelde veranderingen ook in derdaad hun beslag zullen krijgen. 'Wij blijven zeer alert op de daadwerkelijke invoering en zullen geen vertraging dulden. Het mag niet bij woorden alleen blijven'. Het binnenkort aftredend bestuurslid Beijaars, die een belangrijke hand heeft gehad in de totstandkoming van de Nota Onderwijsbeleid, onderschrijft het streven van Hermans: 'Het rendement moet fors omhoog, 70% geslaagden is de norm die de faculteit zich moet stellen. Zoals het nu gaat, kan het niet langer. Studenten mogen nu maximaal zes jaar over hun eerste fase doen. En als ze die limiet niet halen? Dan moeten ze ophouden met hun studie, krijgen geen diploma en dan kunnen ze zo de bijstand in. Al die moeite en al dat geld zijn dan vergeefs geïnvesteerd. Het wordt de hoogste tijd dat alle partijen van de ernst van de situatie doordrongen raken.' Twan Geurts

Business Course voor academici met grote ambities Van 18 t o t en met 21 november organiseert Philips in Eindhoven een Business Course voor doctoraal studenten Bedrijfseconomie en Bedrijfskunde die verwachten binnen een half jaar af te studeren en geen militaire verplichtingen meer hebben. Ook jonge academici in genoemde richtingen die momenteel hun militaire dienstplicht vervullen en binnen 6 maanden afzv/aaien, komen in aanmerking. In deze Course willen wij een beperkt aantal deelnemers intensief kennis laten maken met de manier waarop Philips werkt in de functiegebieden Bedrijfseconomie, Organisatie & Efficiency, Marketing en Logistiek. Informatie en kennisoverdracht zijn de belangrijkste aspecten, maar ook een actieve behandeling van een praktijkcase staat op het programma. Eveneens besteden wij aandacht aan Management Development voor academici. De Course omvat tenslotte discussies met deskundigen uit de verschillende sectoren en informele ontmoetingen met

directieleden en jonge academici die in de genoemde gebieden bij Philips werkzaam zijn. Wij zien de Business Course als een methode om kennis te maken met mannen en vrouwen die een meer dan gemiddelde carrière voor ogen staat. De praktijk leert dat de belangstelling vele malen de plaatsingsmogelijkheden overtreft. Daarom zullen wij uiterst selectief te werk moeten gaan. Wij vragen u om in een uitvoerige brief het verloop van uw studie te beschrijven en uw motivatie en ambities overtuigend uiteen te zetten. Uw brief kan leiden t o t een gesprek in oktober, dat bepalend is voor een definitieve uitnodiging voor de Business Course. Zend uw brief vóór 25 september a.s. aan drs. B.W. van Dijk, Philips Personeelzaken, Antwoordnummer 35, 5600 VB Eindhoven,

Bedrijfseconomen en Bedrijfskundigen PHILIPS Univers

12 september 1986

IQ

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

Beroepsopleiding Financieel-Economisch Beleidsmedewerker (BOFEB) Doel

Inhoud

Voor me Duur Inkomen Kosten Informatie

Sollicitatie

De Stichting Beroepsopleiding Financieel-Economisch Beleidsmedewerker (i.o.) stelt zich ten doel een tweede fase beroepsopleiding voor financieel-economisch beleidsmedewerker te verzorgen. De BOFEB is een samenwerkingsverband tussen de Erasmus Universiteit Rotterdam en ministeries en instellingen, die een belangrijke rol spelen op het gebied van het financieel-economisch beleid. De opleiding heeft ten doel afgestudeerden in de algemene economie of algemene econometrie voor te bereiden op financieel-economische beleidsfuncties op nationaal niveau. Daarbij kan gedacht worden aan hoog gekwalificeerde functies bij ministeries (zoals Economische Zaken, Financien Sociale Zaken eS Werkgelegenheid), de Nederlandsche Bank, het Centraal Planbureau, het Centraal Bureau voor de Statistiek, de Sociaal-Economische Raad en diverse maatschappelijke organisaties. Het aantal studenten is op 10 gesteld. De opleiding is sterk gericht op de praktijk en op de actualiteit. Een centrale plaats is ingeruimd voor een stage bij één van de ministeries of een andere bij het financieel-economisch beleid betrokken instelling (bijv. De Nederlandsche Bank, het Centraal Planbureau). • ^ K i vi De colleges worden verzorgd door vooraanstaande hoogleraren en functionarissen uit de praktijk van het nationaal financieel-economisch beleid. Prominente vertegenwoordigers van het openbaar bestuur verzorgen gastcolleges. Degenen die kort geleden het doctoraalexamen algemene economie of algemene econometrie met goede resultaten hebben afgerond kunnen solliciteren naar een plaats in de opleiding. De opleiding duurt 12 maanden en zal starten op 5 januari 1987. De deelnemers wordt een tijdelijk dienstverband van 12 maanden aangeboden bij één van de deelnemende departementen. Het salaris bedraagt ca. ƒ 2.550,— bruto per maand. Het collegegeld bedraagt voor de gehele opleiding éénmalig ƒ 802, —. Aanvragen voor een brochure kunnen worden gericht aan: ^ w i» p^ctK„ci7^« ^nnnnR Rntt^rHam Het Bureau van de Faculteit der economische wetenschappen van de Erasmus Universiteit, t.a.v. ir. A. van der Wiele, Postbus 1738,3000 DR Rotterdam. Gedurende de maand september kunnen op de dinsdag- en donderdag-middagen vanaf 14.00 tot 16.00 uur telefonisch inlichtingen worden ingewonnen bij de directeuren van de opleiding: prof. dr. P. A. Cornehsse: 010-4525511, tst. 3142 drs. D. J. van den Berg: 070-796382 (vanaf 15 september). Sollicitaties voor een plaats in de opleiding kunnen worden gericht aan de voorzitter van het stichtingsbestuur, uiterlijk vóór 4 oktober 1986: Prof. dr. F. W. Rutten, p.a. Ministerie van Economische Zaken, Postbus 20101, 2500 EC 's-Gravenhage.

Studenten winnen van minister.

Volkskrant 27-06-86

n

S t u d e n t e n b o n ik ben student Stuur mij daarom de informatie van de SSGZ Naam: Straat: Postcode Plaats:

Geboortedatum: Ik studeer aan een HBO­ MBO­ WO­instelling. I In envelop sturen aan SSGZ. THB T Antwoordnummer 10070 2200VBNoordwijk Géén postzegel plakken. !

Als je student bent, kun je jezelf voordelig verzekeren. Voordeliger meestal dan via de polis van je ouders. Dat kan bij de Studentenverzekering SSGZ. Opgericht door studenten, voor studenten. De SSGZ is niet commercieel, wel professioneel. Het is 'n sterke onderlinge groep die opkomt voor jouw belangen. Al meer dan zevenhonderdduizend studenten hebben dat inmiddels zelf ervaren. Waarom nu ook jij? Da's nogal duidelijk, ziek zijn is vervelend en vaak duur. Alleen 'n specialist al. Daarom neemt de SSGZ die zorg van je schouders en van je portemonnee. Met een zeer ruime dekking. En met een laag eigen risico. Als eerstejaars - jonger dan 27 jaar - kun je meteen meedoen, zonder medische keuring. Vanaf maar f 39,- per maand. Bovendien heeft de SSGZ nog méér voordelige verzekeringen. Een tandartsverzekering. Een Zekerheidspakket voor brand, ongeval, verlies van reisbagage. Er is een noodfonds voor bijzondere problemen. En ga zo maar door Je ziet, studenten regelen hun zekerheden goed en voordelig. Maar je moet wel haast maken, want de inschrijving-zonderkeuring sluit op één oktober aanstaande.

Studenten hebben hun eigen verzekering. De SSGZ.

ONZE BESCHEIDEN PRIJZEN BIEDEN U DE FINANCIËLE ARMSLAG OM ZOWEL BINNENSALS BUITENSKAMERS FLINK HUIS TE HOUDEN. Wie er een beetje aardig bij wil zitten, koopt verstandig en voordelig bij Xenos. Leuk, goed en goedkoop. Zodat er nog wat overblijft om de bloemetjes buiten te kunnen zetten. ■.i>­''i­.­i?>:­>'­ '•*•;. .?*". ^ ­ " « É ^ ^ l f t »

• POTTEN EN PANNEN • KEUKENGEREI • SERVIESGOED • GLASWERK • VLOERKLEDEN

• • • • •

''i^^^^>-f*'^

WANDKOM BINATIES TEGELM ATTEN ROLGORDIJNEN DEURGORDIJNEN HOUT EN RIET MEUBILAIR

^ ^ : : ^ ^ % . Alkmaar, A l m e l o , Amsterdam, Arnhem, Breda, E indhoven, E nschede, Den Haag, Groningen, Haarlem, Heerlen, Leiden, Maastricht, Nijmegen,

KK Studentenverzekering SSGZ i_ 1^3'Ji T.?'JT.'^.''J3'J

_L

Rotterdam, Tilburg, Utrecht, Venio

MEMO

Studenterii I N T E G R A N D ZOEKT Meerdere bestuursleden voor minimaal 1 dag in de week Interesse bel 013 635612 013 662781 op werkdagen van 10 00 tot 12 00 uur en van 12 00 tot 14 00 uur SUBSIDIECOMMISSIE Studenten of studentengroepen die in 1987 activiteiten willen organiseren die in brede zin dienstbaar zijn aan het doel van de Universiteit, worden door de subsidiecommissie verzocht om voor 15 oktober een aanvraag om financiële

ondersteuning in te dienen bij de voor zitter van de commissie W Heuvel mans, N5, tel (66)2210 BIJ hem kunnen ook nadere inlichtin gen worden ingewonnen STUDENTENKERK M A R A N A T H A Een eucharistieviering is er elke zon dagmorgen om 11 30 uur precies Tij dens deze veringen is er creche Om de twee weken worden deze vie ringen mede verzorgd door het studen tenkoor o I v Louis van Tongeren (contactadres Molenbochtstraat 10 tel 363549) Tijdens de overige weekendvieringen begeleidt een kleine cantorij de gemeentezang

MAANDAG 15 9 1986 vissoep heldere aspergesoep gehaktbal gepaneerd speklapje tomatensaus spinazie a la crème spitskool pommes pin of gekookte aardappelen Veg pastelbakje met spinazie/kaasragout spitskool aardappelen DINSDAG 16 9 1986 bouillonsoep Servische bonensoep bami goreng kroepoek seroendeng kip in ketjapsaus atjar boerebraadworst wortelen + maïs gekookte aardappelen Veg bami goreng kroepoek vegetarische loempia atjar + saus WOENSDAG 17 9 1986 tomatenpapnkasoep spinaziesoep schnitzel uienburger madeirasaus snijboontjes koolsalade patates fntes of gekookte aardappelen Veg 2 vegetarische kroketten snijboontjes koolsalade frites DONDERDAG 18 9 1986 schotse boeresoep groentesoep kipfilet gebakken vis kerrysaus doperwlen bleekseldery a la crème rijst of gekookte aardappelen Veg. courgettes in tomatensaus kaas dopenMen rijst VRIJDAG 19 9 1986 tomatensoep heldere champignonsoep kotelet grand mere runderlapje vleesjus rode kool met appeltjes aardappelen Veg tahoe rode kool met appel gekookte aardappelen

PENDRAGON De interne woensdagavond-competitie gaat over enige tijd weer van start Dit betreft de sporten, basketball, vol leybal en badminton Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar op de studentensporthal, Academielaan 5, tel 013-671898

Maandagavondcompetitie Ook dit jaar organiseert Pendragon een Maandagavondvoetbalcompetitie Teams die aan deze competitie mee willen doen dienen minimaal te bestaan uit 8 personen Verdere reglementering en inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar bij de concierge van het K ü B sport centrum

Buro

Pheidippidesioop

J.S.T.D. 1986

BuitenlandjmM

Organisatie Buro Buitenland i s m werkgroep Emancipatie en Ontwikkeling van de faculteit voor Sociale We tenschappen

Periode 15 t / m 19 september 1986

Sportt

Van potentiële kandidaten wordt een grote mate van betrokkenheid ver wacht t a V de studentensport Voorts dienen zij te beschikken over bestuurlij ke en organisatorische kwaliteiten, als mede over een goede mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid Kandidaten dienen te studeren aan de K U B en te beschikken over een sportkaart Aan het D B lidmaatschap IS een onkostenvergoeding verbonden van ƒ 1400,— Inlichtingen omtrent de te vervullen functie kunnen worden in gewonnen bij het bestuur, telefoon 631873 Schnftelijke reacties dienen gencht te worden aan de secretaris van het D B van Pendragon, Academie laan 5 5037 ET Tilburg

Zondag 14 september 11 30 uur Thema Kruis vloek en zegen Voorganger Wiel Logister Zang gemeentezang Pastores Hub Lenders, Bachlaan 526, tel 555292 of 675302 Han Oude Munnik, Prof Cobbenha genlaan 19, tel 675302

CYCLUS: FILOSOFEN V A N DE DERDE WERELD

Menu

Latijns Amerika Tenslotte zal getracht worden de medewerking van Hans Achterhuis te ver werven voor een afsluitende inleiding op 4 december De bijeenkomsten vinden plaats op donderdag Wseptember, 9en30okto bar, 20 november en eventueel 4 december vanaf 15 30 uur in zaal SZ-37 Nadere inlichtingen over de lezingen cyclus bij Kees Vermunt (662136) of bij Buro Buitenland (662236), kamer B 1013

De opvatting dat systematisch wijsgerig denken een bij uitstek West Europese aangelegenheid zou zijn, is gelukkig al weer enige decennia verla ten De Europese 'hegemonie' op het terrein van wetenschappelijk denken en ontwikkelen is met alleen goeddeels voorbij, filosofen van andere continenten, die WIJ hier plegen aan te duiden met de veelbetekende term 'derde wereld', hebben tegelijkertijd in een hoog tempo een scala van nieuwe en ver nieuwende filosofische inzichten aan gedragen Sommigen daar van bou wen voort op de Europese wijsgerige traditie, anderen zijn voornamelijk geënt op de traditionele denkwijze van locale bevolkingen, of trachten een brug te slaan tussen de denkpatronen in de eigen traditie en die van het Euro pees wijsgerige erfgoed Een element dat veel filosofen uit Aziatische, Afrikaanse of Latijns-Amerikaanse landen onderscheidt van hun Europese vakgenoten, is hun bijzonde re maatschappelijke betrokkenheid zij zijn diep geëngageerd in het ontwerp van een nieuwe en betere wereld en in de te volgen strategie om die te verwe zenlijken De voorbeelden die Hans Achterhuis (acteur van het boek 'Filo sofen van de Derde Wereld, Baarn 1975) ten tonele voert, bevestigen een intensieve band tussen denken en han delen, tussen theorie en praktijk De onderkenning van de grote beteke nis van het wijsgerig denken, zoals dat in alle delen van de wereld plaats heeft, voor de vorming van onze denk beelden over die in onze eigen wereld, heeft Buro Buitenland ertoe aangezet, in samenwerking met de werkgroep Emancipatie en Ontwikkeling van de Faculteit voor Sociale Wetenschap pen, een lezingencyclus te organiseren die handelt over filosofen van de Derde Wereld Er worden vier bijeenkomsten gehouden In de eerste inleiding op 18 september zal Kees Vermunt de vraag aan de orde stellen naar de betekenis van kennis van het filosofisch denken in andere delen van de wereld voor de discussies o ver de eigen denksystemen en opvattingen Vervolgens zal op 9 oktober Henk Withaar de Afrikaanse fi losofie behandelen, op 30 oktober geeft Ene van Ree een inleiding over het filosofische denken van Mao Tse Tung en op 20 november zal prof B van Rossum ingaan op de filosofische wortels van de bevrijdingstheologie in

Univers

Woensdagavond-competitie

Ook dit jaar wordt er weer een Pheidip pidesloop gehouden, en wel op 4 okto ber IVIet2damesen7herenloopjeeen marathon rond het Utrechtse universiteitscentrum de Uithof Parcival, de Tilburgse atletiekvereniging heeft drie teams ingeschreven Zaterdag 's morgens wordt er vanuit Tilburg vertrokken Na afloop van de estafetteloop is er een fantastisch feest Er wordt die zelfde nacht naar Tilburg teruggere den Wil je mee d o e n ' Voor ƒ 3 1 , — kun je je inschrijven op het Parcivalbord in de studentensporthal Hierbij is inbegrepen vervoer naar Utrecht en terug, deelname aan de estafette, een heerlijke maaltijd en een grandioos feest Voor meer informatie bel Hans, 360331 Honkbaftraining Donderdag 4 september j I is de soft en, vanaf dit seizoen, honk(i)baltrai ning weer begonnen Een ieder die eens lekker van zich af wil meppen, een sprintje wil trekken en puntjes scoren, is van harte welkom ledere donderdag van 16 00 tot 18 00 uur op de velden tegenover de sporthal (vragen bij de congierge) Hopelijk tot ziens' VeluNweloop Op zaterdag 27 september zal er weer een Veluweloop worden gehouden Dit IS een estafetteloop voor ploegen van 4 dames en 12 heren Er wordt gestart in Arnhem De Tilburgse studenten atletiekvereni ging, Parcival, heeft een team ingeschreven Vrijdagavond wordt er vanuit Tilburg vertrokken met twee busjes Over nachting vindt plaats in de Bongerd in Wageningen Na de estafetteloop kan er gegeten worden in de mensa en 's avonds is er een fantastisch feest Ook daarna vindt er overnachting in de Bongerd plaats Zondagmorgen wordt er naar Tilburg teruggereden Je kunt je voor deze Veluweloop inschrijven op het Parcivalbord in de studentensporthal Voor f A^,— krijg je vervoer naar Wageningen en terug, deelname aan de estafette, een warme maaltijd en toegang tot het feest Voor meer infor matie Kom eens langs op onze bosloop training dinsdag 15 15 en donderdag 14 20 uur Bestuursleden gezocht De S T S S O Pendragon zoekt be stuursleden voor het bestuursjaar 1986/1987 die zitting willen nemen in het Dagelijks Bestuur van de Stichting Pendragon

Het Jongerenjaars Sporttoernooi Drienerlo is een jaarlijks terugkerend evenement waaraan in principe uitsluitend eerstejaars studenten mogen deelne men Dit jaar is het mogelijk deel te nemen aan de volgende takken van sport Badminton, Basketball, Tafeltennis, Volleybal, Waterpolo, Zaalhockey, Zaalvoetbal en Zwemmen Het toernooi vindt dit jaar plaats op 23 en 24 oktober Belangstellende eerstejaars kunnen voor informatie terecht bij bestuursie den van Pendragon, Pendragonkamer op het K U B sportcentrum Hart van Brabantloop Op 11 oktober a s wordt er door de studentensportorganisatie Pendragon voor de derde maal een estafetteloop georganiseerd waaraan iedereen kan deelnemen De Hart van Brabantloop IS een lengte estafette van ongeveer 100 km , verdeeld in 15 etappes (11 heren en 4 damesetappes) van ver schillende lengte en zwaarte De route voert langs de volgende plaatsen Loon op Zand, Udenhout, Beekse Bergen, Goirie, Hilvarenbeek, Oirschot, Oister wijk en Tilburg Driemaal zal er tijdens de loop een tussenfinish/pauze zijn, van waaruit alle ploegen tegelijk starten voor het volgende blok etappes Behalve de lopers route IS er een autoroute via welke de ploegen met eigen vervoer dienen te rijden om ervoor te zorgen dat de volgen de lo(o)p(st)er op tijd op het wisselpunt IS Elke loper dient begeleid te worden door een fietser van de eigen ploeg en van ledere loper wordt de individuele tijd genoteerd De loop is recreatief van opzet iedereen kan meedoen, jong en oud, atleet en jogger, en de gezellig heid speelt dan ook een belangrijke rol Het ene moment moet je zelf lopen, even later fiets je mee met een ploegge noot en weer even later sta je op een wisselpunt een finishende ploeggenoot aan te moedigen Zo ben je de gehele dag bezig met afwisselend lopen, fietsen, en autorijden in de zeer fraaie omgeving van Tilburg De Hart van Brabantloop 1986 start 's morgens om 7 30 uur bij de studentensporthal waar ook om ongeveer 17 45 uur de finish zal zijn Direkt hierna zal de prijsuitreiking plaatsvinden s Avonds zal er een feest worden gehouden alwaar ook de lijsten met individuele tijden worden uitge deeld Het inschrijfgeld voor dit evenement bedraagt /^ 1 5 0 , - per team De in schrijftermijn loop tot 15 sept Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar op de Studentensporthal Academielaan 5 5037 ET Tilburg 013 671898

Agenda SEPTEMBER DONDERDAG 11 SEPTEMBER Cinecitta, 20 00 uur 'The Coca Cola Kid' van Dusan Makavejev ( t / m 17 9) Cinecitta, 22 00 uur 'Abel' van Alex van Warmerdam ( t / m 17 9) Universiteit, 13 30 uur, A Z 7 Lezing door Dick Raaymakers over 'De kunst van het Machine lezen' Stud Gen cyclus De Mens is een Machine Schouwburg, 21 00 uur 'De ziekte die jeugd heet' door Wagenings gezel schap Regie Paul Rottger Olof,22 00uur 'Centerfold' Schouwburg, 19 30 uur Filmhuis 'De mens uit marmer' van Andrzej Wajda ( t / m 13 9) Schouwburg, 22 15 uur Filmhuis 'Salo of de 120 dagen van Sodom' van Pasolini ( t / m 17 9) VRIJDAG 12 SEPTEMBER Schouwburg, 20 45 uur studio Kiemtheater met 'De zon en de koele schijn' Nieuwe jonge theatergroep uit Tilburg Noorderligt, 21 30 uur The Nits en M A M , een dubbelconcert Universiteit, 14 15 uur, aula Promo tie drs M de Winter Promotoren Prof Dr H F M Peeters en Prof Dr J D Ingleby Titel proefschrift 'Het onvoorspelbare kmd Vroegtijdige On derkenning van Ontwikkelingsstoor nissen (V T O ) in wetenschappelijk en sociaal historisch perspectief' ZONDAG 14 SEPTEMBER Schouwburg, 12 30 uur Koffieconcert van de SMET door het Demian Kwintet Werken van Bntten en Men delsohn Schouwburg, 14 30 uur Kamerkoor

Tilburgs

Egelantier, 16 00 uur 'Hot Boshevik' Funkformatie rondom de Russische basgitarist Konstatin Ruchadze be kend als bassist van Hans Dulfer Olof start intensieve week Noorderligt, 16 00 uur Hard Rock met Fate Exises & No Mercy MAANDAG 15 SEPTEMBER Stadsschouwburg, 19 30 uur Brabants Orkest met gezinsconcert o I V Andre Vandernoot Olof, 20 00 uur bekijken

Kom de eerstejaars

Schouwburg, 19 30 uur Filmhuis 'De man van ijzer' van Wajda ( t / m 17 9) DINSDAG 16 SEPTEMBER Vidar, 14 CX) uur Open roeimiddag (ook 17 en 18 9) Universiteit, 12 30 uur, aula Symposium 'Na de Troonrede' omtrent Troonrede en Miljoenennota Org Dispuut Kongsi DONDERDAG 18 SEPTEMBER Universiteit Viering 59ste Dies Van 14 00 17 00 uur ludieke zeskamp Vanaf 20 15 uur feestavond op diverse lokaties met o a Hans Liberg, The Small Town Dixie Kids, Disco Locomotion, Secret Sounds en RUT Universiteit, 13 30 uur AZ 7 Lezing door Dr G H E Russelman over 'Van Stoommachine tot Psycho analyuse' Stud Gen cyclus De Mens is een Machine Schouwburg, 20 00 uur Filmhuis 'Los motives de Berta' van José Luis G u e r i n ( t / m 2 4 9) Schouwburg, 22 15 uur Filmhuis 'Red desert penintentiary van George Sluizer ( t / m 24-9)

12 september 1986

fQ

^

^

^

STUDIUM GENERALE

Geheel automatisch werkende machine

IB

Donderdag 18 september, 13.30 uur ZaalAZ7 Van stoommachine tot psychoanalyse door: Dr. G.H.E. Russelman In de psychologie, psychotherapie en ethologie maakt men vaak gebruik van theorieën waarvan de structuur een zekere analogie vertoont met die van de stoommachine. Voorbeelden hiervan zijn Freuds driedeling van de psyche in Es, Ech en Uber-ich en Lorenz' theorie over de agressie. Berust deze analogie op toeval of zit er meer achter? Uit historisch onderzoek blijkt dat deze theorieën inderdaad voor een groot deel op de stoommachine zijn geïnspireerd. Deze theorieën hebben vooral betrekking op drie gebieden; dat van de agressie, van de sexualiteit en van de expressie van de emoties. Wanneer men bijvoorbeeld de agressie voorstelt als de stoom in een ketel, leidt dit tot de opvatting dat agressie iets is dat voortdurend in een mens wordt geproduceerd en onder een zekere 'druk' in hem aanwezig is. Vanuit deze voorstelling ligt het voor de hand theorieën te ontwerpen over de noodzaak regelmatig 'stoom af te blazen', over het omzetten van agressie in andere vormen van motivatie, enz. Men moet zich hierbij steeds afvragen of men zich met laat leiden door mechanistische associaties in plaats van door psychologische argumenten.

Dinsdag 23 september, 20.00 uur. Zaai AZ10 iVlachine, regie: Wolfgang Urchs BRD1966,10 min. kleur In deze knappe tekenfilm zijn foto's in collagevorm aangewend. Het idee in een notedop: de mens vindt de machine uit en weet met dit technische verlengstuk van zichzelf wonderen te vernchten. Ergo, de mens waant zich God en beschikt over leven en dood van andere mensen. Tot de eeuwig aanwezige dreiging werkelijkheid wordt; de machine groeit de mens figuurlijk boven het hoofd en neemt de macht over. Metropolls, regie: Fritz Lang BRD 1927,120 min. zw/w Metropolis is een toekomststad, die uit een boven- en benedengedeelte bestaat. In de benedenstad maken de arbeiders als schakels deel uit van gigantische machines. Om de arbeiders tot opstand aan te zetten, ontwikkelt de nihilistische en destructieve geleerde Rotwang een perfecte duplica van de beschermeling van de arbeiders, Maria. Deze mechanische robot neemt in een onduidelijk transformatieproces de preciese uiterlijke kenmerken van Maria aan. Metropolis schetst het angstbeeld: mensen die door economische belangen ondergeschikt aan machines verklaard worden.

HetDanshuis: eeneigen bewegingsidioom Dan zal te zien zijn hoe in 'n luttele Carmen, de film van Carlos Saura tien dagen toch een aantrekkelijke staat in mijn geheugen gegrift. Het produktie tot stand kan komen. overdonderende danstumult van Maar Het Danshuis werkt dan ook Laura del Sol en Antonio Gadez met professionele docenten. De (samen binnenkort weer te beworkshop wordt bijvoorbeeld bewonderen in El Amor Brujo) heeft geleid door Han Buhrs en Jodi Gileen onuitwisbare indruk gemaakt. bert. Deze laatste werkt afwisseWie die ervaring deelt en daar iets lend in de USA en Europa. Wie onmeer mee wil doen kan nu bij Het langs de Boulevard of Broken Danshuis in Tilburg een kursus Dreams bezocht heeft kon haar Spaanse dans volgen. daar nog ontmoeten. Han Buhrs Buiten die cursus spaanse dans is werkt onder andere samen met de er uiteraard veel meer mogelijk bij video-kunstenaar Jaap Drupsteen Het Danshuis. Er wordt klassiek en neemt de zang voor zijn rekeballet gegeven en jazz-dance. Bij ning bij de Motobs. de cursus dansimprovisatie-comEen jaarcursus bij Het Danshuis positie is het ontwikkelen van een kost f 3 0 0 , - maar daar krijg je eigen dans- en bewegingsidioom wel zo'n dertigtal lessen voor. het na te streven doel. Geïnteresseerd: Het Danshuis, Gebaseerd op het klassieke ballet Texelstraat 4a, Tilburg, telefoon zijn de afgelopen decennia vele 013-360207. L.W. nieuwe vormen van dans ontwikkeld en geaccepteerd. De lessen FILMHUIS modern-dance bij Het Danshuis richten zich op de Europeesmoderne stijl met Invloed van Horton, Graham en Cunningham: drie toonaangevende Amerikaanse Filmhuis 18 t/m 24 september. grondleggers van de moderne Aanvang 22.15 uur. dans. Sluizer heeft met James Michael Taylor in de hoofdrol, een buitengeZoals uit het bovenstaande al blijkt woon geestige en aantrekkelijke film Is Het Danshuis een organisatie die gemaakt over een filmploeg die onder zich bezighoudt met het geven van leiding van een ziekelijke Poolse regisonderwijs in dans, zoals deze poseur een B-western maakt: Dan Mcdiumkunst, door de hedendaagse Man (James Michael Taylor) besluit dans- en bewegingstheater en balom als hij samen met de onervaren letgroepen in het theater worden Myrna Greenbaum (Catrhyn Bissell) het romantische paar in een B-western gebracht. Maar Het Danshuls is moet spelen, haar te leren hoe zij een ook een professioneel dans- en beliefdesscène moet spelen teneinde zijn wegingstheatergezelschap, dat eigen sereen-performance te vergrovoorstellingen maakt voor kindeten. Maar het script schijft hem de verren en volwassenen. liezersrol toe... en als de man wiens rol Tot 20 september is het elke avond hij sjseelt op de set verschijnt wordt mogelijk een kennismakingsles te Dan's karakter het slachtoffer van een Kafka-achtige onverwachte wending volgen. Verder Is er momenteel van het lot. een workshop dans en muziek, voor iedereen toegankelijk. In Sprankelende egpigrammatische dialogen, stijlvolle countrymuziek getheater 't Heks is 20 september de componeerd door dezelfde James Mipresentatie van deze workshop.

Red Desert Penintentiary

Tot 26 september hangt er werk van Raymond Barion in de ruimte bij de aula. Op de foto: Tempel 1983' chael Taylor, een komische, onschuldige, hartveroverende heldin en mooi camerawerk maken deze film de moeite waard voor serieuze filmenthousiastelingen en liefhebbers van filmtechniek. Geniet van Sluizer's oog voor het uitgestrekte landschap van West-Texas, zijn spits gehoor voor dialogen en zijn uitmuntend gevoel voor ironie.

Salo 'Saló of de 120 dagen van Sodom' is het artistieke testament van Pasolini, die 11 jaar geleden in Ostia werd vermoord. Saló IS ook de laatste film die definitief verboden werd door de al bijna opgeheven Nederlandse Filmkeuring. Maar ook na opheffing van de keuring duurde het nog bijna een jaar voordat deze schokkende film uitgebracht werd. Filmhuis 11 t/tn 17 september (beh. op zo ). Aanvang 22.15 uur. 'Saló IS gebaseerd op de 18e-eeuwse beschrijving van een cyclus van perversiteiten door Markies de Sade. De handeling speelt zich echter af gedurende de laatste 120 dagen van het Mussoliniregime in Saló aan het Gardameer. Vier fascistische leiders hebben zich daar teruggetrokken met een grote groep jonge mensen die worden ondenworpen aan de totale en pen/erse macht. Deze sadistische orgie is gebaseerd op de drie Kringen van Sade: de Kring van absolute vernedering, de Kring van stront en de Kring van bloed. Een cyclus die eindigt in een gruwelijk bloedbad. STADSSCHOUWBURG

Volksdansensembie van Georgië Vrijdag 19 september in de schouwburgzaal. Aanvang 20.15 uur. Natuurlijk heeft het Volksdansensemble van Georgië een aantrekkelijk repertoire, dat vele oorspronkelijke en originele dansen omvat. Natuurlijk, de prachtige kostuums van de vooraanstaande Sovjetkunstenaar van het theater, de winnaar van de Leninprijs Soeliko Wirsaladze, zijn een lust voor het oog. En natuurlijk zijn de thematische bewerkingen voor het theater en de muzikale vormgeving van de beken-

de regisseur Dimitrij Aleksidze en de componist Atsjila Kereselidze interessant. Maar de sterkste indruk niaken toch de dansen, waarin de combinatie van vrijheid en kracht, vurig temperament en strikte ingetogenheid frappeert. Een karakteristieke bijzonderheid van de Kaukazische choreografie, een virtuoze mannelijke tenendans, verleent aan de uitvoering een bijzondere gratie. De vrouwen onderscheiden zich door hun nobele houding, hun waardigheid, hun sierlijkheid en het ongewoon 'melodieuze' van hun armen. Deze kunst hebben het ensemble en zijn bewonderaars te danken aan de volkskunstenaars der USSR, de winnaars van de Staatsprijs der USSR Nino Ramisjwili en llikjo Soechisjwili, de stichters van de groep, die vele uitvoerende artiesten hebben opgeleid. Als grote meesters en kenners van de

dansfolklore heben zij op basis daarvan voortreffelijke choreografische nummers gecreëerd: rituele, lyrische, patriottische, schertsende dansen, gekenmerkt door een grafische exactheid, de expressiviteit van een beeldhouvwverk, door muzikale plasticiteit, en een welgevormheid van compositionele opzet. Aan het hoofd van het ensemble staat nu Tengiz Soechisjwili, de erfgenaam en voortzetter van de artistieke tradities van de stichters van de groep. De ene generatie van uitvoerende artiesten volgt op de andere. Maar wat blijft, zich ontwikkelt, is de kunst van het Volksdansensemble van Georgië. Het beste bewijs daarvoor is het triomfantelijke succes, dat de afgezanten van Sovjet-Georgie in een menigte landen van de wereld behalen. 'Dit is een achtste wereldwonderi' schreef de criticus van de Australische krant The Sydney.

Betaald matseren Voor f 5 — vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon {één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeel niet ook naam en adres in te vullen.

X 1111 1111111:1 rT~ 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 l i l II 1 II 1 1 II II 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II 1 11 11 11 11 1 11 1 1 11 1 1 11 1 II :D 1 II 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II -^T^n—rr-rrn—p—n—m rv III 1 1 1 1 1 1 1 1' i > I l Ml II 1 11 11 1II 1 I I I II 11111 r n 1—n" 1 1 1 1 1 1 1 1 1 i n - " n n^i 1—rrri i i i i i i i i i in n ^ J UD 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Naam: Adres:. (Tel.:.

ACHTERKLAP Geen drank, geen dank Tot voor kort ontving eenieder die twaalfeneenhalf jaar aan de Hogeschool werkte een fles sherry met een persoonlijk getinte dankbrief van het College van bestuur. 'Als blijk van onze waardering doen wij u separaat een fles drank toekomen en, symbolisch met u proostend, spreken wij de wens uit dat u nog vele jaren vanuit uw funktie mag bijdragen aan de doelstelling van onze Hogeschool.' Aldus feliciteerde het college, in de personen van rector en secretaris, de jubilaris na twaalfeneenhalf jaar trouwe dienst. De fles drank heeft inmiddels het veld moeten ruimen voor een cadeaubon van vijfentwintig gulden. 'Dat is simpel', zegt Bart Knuttel van Personeelszaken over de reden van het overboordzetten van deze jarenlange traditie. 'Er is inflatie berekend', aldus Knuttel. Nu behoort ook de dankbrief van het college tot het verleden. De faculteiten en diensten valt die eer nu te beurt. Bij Personeelszaken rolt uit de computer wie er op een gegeven moment twaalfeneenhalf jaar aan de hogeschool of universiteit verbonden is om vervolgens de betreffende faculteit of dienst aan het werk te zetten. 'Wij verzoeken u vriendelijk bijgaande cadeaubon, namens het College van Bestuur, aan betrokkene te overhandigen', vraagt Personeelszaken vriendelijk middels een korte zakelijke brief. De faculteit of dienst mag dan zelf uitmaken of ze de cadeaubon in het postvakje van

de jubilaris doet glijden of er een feestje omheen bouwt, met drank naar eigen keuze. Q.R.

Katholieke gaatjes Bij de verdediging van plaatselijke belangen halen sommige wetenschappers dezer dagen de meest onwaarschijnlijke argumenten uit de kast. Prof.Mr. C.A.J.M. Kortman, hoogleraar staatsrecht aan de Katholiek Universiteit te Nijmegen, bestaat het om voor behoud van de Nijmeegse tandheelkunde te pleiten met een beroep op de katholieke signatuur van de Nijmeegse opleiding. Katholieke tandartsen blijken hun beroep anders uit te oefenen dan andere tandartsen. Kortmann in NRC-Handelsbiad van afgelopen dinsdag: 'In het algemeen zal van hem een christelijke visie worden verwacht tegenover zijn patiënten. De signatuur van de Nijmeegse opleiding werkt ook door in de opvattingen over kwesties als intercollegiale verhoudingen, de organisatie van de gezondheidszorg en de zorg voor financieel weinig draagkrachtigen. Uit een christelijke beroep-

sopvatting vloeit voort dat niet de tandheelkundige techniek en het inkomen van de tandarts bepalend zijn voor de aard van het onderwijs, het onderzoek en de beroepsuitoefening, doch dat de mens, collega en patiënt voorop wordt gesteld.' En na behandeling de mond spoelen met wijwater, zeker? Maar met het vullen van die gaatjes is Kortmanns argumentenreeks nog niet uitgeput. Hij lijdt ook nog aan een mindenwaardigheidscomplexs jegens de Randstad. Immers, wanneer - zoals de verwachting luidt - de opleidingen in Groningen en Nijmegen verdwijnen, zou het westen des lands wederom worden bevoordeeld. Dan is er voortaan nog maar één tandartsenopleiding: en wel de gezamenlijke voorziening van de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit. Dat zou, volgens Kortmann, op den duur tot gevolge hebben dat de patiënten bijna alleen bij 'Hollandse' of 'Hollands opgeleide' tandartsen terecht kunnen. 'En dat terwijl de arts-patient-relatie in een aantal gevallen niet alleen berust op vertrouwen in de technische vaardigheid van de arts, doch ook op diens karakter en benaderingswijze.' Zo die kunnen ze in hun zak steken daar in 't Westen. 'Een Limburger zal veelal de voorkeur geven aan een Limburgse of (desnoods) Brabantse, 'gezellige' tandarts boven een 'stijve' boven-Moerdijkse'. De gezellige, menselijke katholieke tandarts tegenover de stijve, hebzuchtige heiden uit de Randstad. Om kiespijn van te krijgen. T.G.

LAZARUS, het verhaal van een wederopstanding 2 Baantje is diep teleuigestdd in Letteke en in de liefde in het algemeen, maar werpt zich enthousiast op de voorbereiding van bet studentenleven. Bij gebrek aan Letteke had Daantje een jong katje gekocht dat hij Bertje noemde. In het begin waren zijn ouders fel tegen de komst van het mormel, maar toen Daantje dreigde op kamers te gaan wonen als zij weigerden, gaven zij toe. Want Daantje-op-kamers was méér dan zijn zorczame ouders konden verdragen. Bertje bleek een onvoorstelbaar sloom beestje dat altijd op hetzelfde kussen van de bank lag te soezMi. Al snel werd dat plekje op Baantjes kamer een onzindelijk bedje van keutels, plasjes en haartjes. Het verspreidde bovendien een onaangename geur, maar Daantje scheen er geen last van te hebben. Hij raakte gehecht aan het katje dat een zeer geduldig auditorium bleek voor aUes wat hi| wilde vertellen. En dat was niet gering. Hij vertelde over Letteke en ander leed, of over de universiteit. En hij bracht uitvoerig verslag uit over zijn vorderingen met de smdie waar hij de hele zomervakantie aan wijdde. Want wie van de dwaling uitging onvoorbereid naar de universiteit te kunnen gaan, verspilde volgens Daantje elke redelijke kans op een glansrijke propedeuse Dus stortte hij zich ijverig op de boeken. Hij had ze keurig gekaft en de kleuren van de vakken correspondeerden met de kleuren van de schriften. En er ging geen dag voorbij of hij sloeg de boeken open, maakte aantekeningen of onderstreepte met een zacht podood saillante passages die hij uil het hoofd leerde en niet zonder trots aan Bertje vertelde. En Bertje luisterde aandachtig, roerloos liggend met gesloten ogen. Helaas, lang mocht die verstandhouding niet duren. Op een hele hete dag, toen niet alleen de mussen, maar geen enkel levend wezen langer dan een minuut op willekeurig dak kon toeven, stoof Daantje naar zijn kamer om Bertje van een belangrijke ontdekking melding te doen. 'Hier! Bertje, luister!' riep hij wuivend met een boekje,'moet je opletten: Nietzsche - toch geen sukkel - zegt dat vrouwen geen vriendschap kunnen onderhouden...ha! Hier, zegt-ie: 'zij zijn nc^ altijd katten en vogels, of op z'n best koeien!' Zo! Dat zal Letteke niet lekker zitten. En Nietzsche, da's toch geen ouwehoer!' Maar tijdens deze uiteenzetting, waarin Daantje zijn verlangen naar zoete wraak kietelde, had hij met zoekende ogen de kamer rondgekeken. En zijn zoeken werd wanhopiger want klein Benje, vnend en luisteraar, was spoorloos verdwenen. Vertwijfeld kamde hij zijn kamer uil en daarna de rest van het huis, maar de speurtocht bleef vruchteloos. Toen rende hij naar buiten en zocht m straten en turnen en zeeg uiteindelijk verdrietig neer op een stoeprand waar hij diep nadacht over de dood en eenzaamheid en al dat soort dingen. 'Is er iets?' hoorde hij plotseling een vrouweslem met een Vlaamse tongval vragen en hij keerde zich om en stond op. In een tuin vol meubels en dozen stond de in zomerse kleding gestoken, kersverse achterbuurwouw. Haar huid en haren besmuisterd met verf en kalk. Haar hempje liet Univers

ga die de aula binnenschrijden, terwijl de overige aanwezigen dienen te gaan staan. Het enige wat nog ontbreekt is een strijdvaardig universiteitslied, het KUB-lied, dat de aanwezigen dan staande mee kunnen zingen. Bovendien een extra feestelijke plechtigheid ditjaar met die nieuwe naam en die nieuwe telefooncentrale. Weliswaar ging er wat mis bij de officiële ingebruikname, maar ik vermoed sterk dat dat tevoren gepland was. Van Agt speelde zo natuurlijk de a-techmsche; dat bedenk je met ter plaatse. Zou zo'n opening dan toch een gedegen repetitie vergen? Ik denk het stellig. Ziet u het voor zich, die stoet van wetenschappers 's avonds op de KUB als iedereen al weg is. In de juiste wetenschappelijke volgorde In het dagelijks leven heb ik er wei- en met het beste beentje voor nog nig last van, maar bij officiële gele- even de binnenkomst in de aula genheden speelt het me steeds doornemen. weer parten: ik mis ieder gevoel Alleen jammer dat die maskerade voor traditie. Herdenkingen, ver- dan zo droevig eindigt. Als een plichte feestdagen, lustra en ander nachtkaars gaat het uit. Nog wat feestelijk vlagvertoon zijn aan mij toespraken waann in sombere beabsoluut met besteed. Waar ande- woordingen de malaise in de ren zich zonder problemen voegen wetenschapswereld geschilderd naar gebruiken die al zo oud zijn wordt. De aanwezigen keren dan dat de herkomst zelfs met meer te bedrukt huiswaarts. Hoera, een achterhalen valt, overvalt mij een nieuw academisch jaar ligt voor gevoel van lichte afkeer of ten ons. Zou dat nou met anders kunminste opperste verwondering. nen? Bijvoorbeeld om in stijl te blijWaarom immers zó en met anders, ven, ter afsluiting een groots vuuruitsluitend omdat het nu eenmaal werk op de binnenplaats van het altijd zo gebeurd is. universiteitsgebouw. Vroeger beMet de nodige scepsis ging ik daar- doeld om de boze geesten te verjaom ditjaar voor de eerste maal naar gen en nu misschien ook effectief de opening van het academisch voor het bezuimgingsspook. jaar in Tilburg. Ten onrechte bleek Ach tradities zijn misschien zo al snel Het speet me zelfs dat ik kwaad nog met. Mits opgepoetst en met eens eerder geweest was, want een beetje bijgesteld kunnen ze er zo'n jaarlijkse verkleedpartij is echt tenslotte weer jaren tegen. heel leuk. Hoogleraren gehuld in toYvonne Ton

LEKKENDE

KRANEN

fg

Tradities

door Jaap Houdijk

een groot deel van haar borsten en haar navel onbedekt, Daantje, die zich altijd een rijk taxatievermogen had to^ekend, schatte haar leefijd op minstens vijfendertig. "Nee, niks,'antwoordde hij,'alleen... ik ben zo'n beetje mijn katje kwijt. Bertje dus.' De vrouw hief haar hoofd naar hem op en keek hem ernstig in de ogen. Ze mompelde iets onverstaanbaars en beet daarbij op haar lip. Toen kwam ze op hem toe en leidde hem zwijgend, met haar hand op zijn elleboog, naar binnen. Het was een troosteloze rotzooi die Daantje betrad. Tussen blikken, emmers, kwasten en gereedschap zag je ternauwernood nog wal vloer. 'Zeg... uhm,'stamelde ze ('Daan' vulde hij in) 'Daan... was dat Bertje nog een klein katje? Van een vijfentwintig centimeter of daaromtrent?' Daantje knikte en toen volgde hij haar licht bevende hand die naar een cementemmer wees. Ernaast stond, in een merkwaardige houding, het versteende Bertje. Zijn staartje lag in suikjes op de grond en zijn bekje stond halfopen. Ach, het was ineens gebeurd. Een ongecontroleerd beweginkje en zó was hij in het vloeibaar cement gestort. En, och, ze wilde hem nog afwassen, maar het was zó warm... Benje hardde zó snel... wat een dood, wat een dood! Hij liep naar het beeldje toe, knielde neer en aaide hel harde ruggetje. Maar toch dacht hij niet meer aan Bertje en zijn droevige lot. Nee, hij dacht aan de nieuwe buurvrouw. Zij was zeker niet onaantrekkelijk en zo vriendelijk dal hij zich voomam er Nietzsche nog eens op na te slaan, want zij was noch een kat, noch een vogel, laat staan een koe. 'Wij zijn buren,' zei hij opeens en keerde zich om met een glimlach,'ik woon hierachter.' "l Is niet waar,' riep ze vrolijk,'wat leuk. Nou dan Daan, ik ben Joline.' En daarop volgde een woordenvloed die een fhnk deel van de middag overspoelde. Daantje luisterde naar haar levensverhaal, dat in Vlaanderen begon, waar zij logopedie had gestudeerd en was getrouwd en gescheiden, maar hij was te ongeduldig om te horen wat ze zei. En toen zij na lange tijd eindelijk haar vertelsels onderbrak om een sigaret op te steken, zag hij zijn kans schoon en barstte los over zijn eigen reeds veelbewogen leven en de toekomst. En nadien voelde Daantje zich heel prettig. Hij had het dode Benje voorzichtig mee naar huis genomen en op zijn srudeenafel geplaatst. Tegen het kontje leunde Nietzsche en tegen het snuitje de Van Dale. Urenlang nog sprak hij tegen hel katje. Eerst over vergankelijkheid en over zijn rijpe inzicht in de betrekkelijkheid van het leven, maar daarna alleen nog over Joline. Meer dan Letteke leek Joline op Romy Schneider, met haar strakke halve maantjes ogen, haar fraaie nêusvleugelijes en haar mond. O haar mond! Daantje werd week van binnen als hij dacht aan haar mond. En 's nachts, toen hel breekbare Benje in een vredig maanlicht stond beschenen, droomde Daantje van Joline en haar mond die alle verrukkelijke dingen met hem deed die hij nog nooit had mogen meemaken. /, ,, , ,, (worar vervolgd) 12 september 1986