1985 12 20

12

was een noordnederlandse heilige uit de tiende eeuw. Hij gaf zijn naam aan een stichting die nu al tachtig jaar lang probeert de katholieke wetenschap in ons land te bevorderen. Een uitgebreid artikel over leerstoelenbeleid, studentenpastoraat en Opus Dei.

T i l b u r g s H o g e s c h o o l b l a d - 20 d e c e m b e r 1985 - j a a r g a n g 23 - n u m m e r 17

Rectorencollege protesteert tegen ontslag Poolse wetenschappers Het Rectorencollege van de Nederlandse universiteiten en hogescholen tekent in een brief aan de Poolse minister van onderwijs en v\/etenschappen, de heer Benon Miskiewicz, protest aan tegen het ontslag van een kleine tachtig leidinggevende functionarissen uit de Poolse universitaire wereld. Het College van Bestuur van de Tilburgse Hogeschool schaarde zich dinsdag achter de inhoud van de landelijke brief.

\

In de afgelopen weken zijn zo'n tachtig universiteitsbestuurders, decanen en hoogleraren, uit hun functie ontslagen vanwege hun politieke stellingname ten aanzien van de Poolse regering. Zij zijn vervangen voor trouwe partijleden. De verwachting is dat er nog nneer ontslagen zullen vallen. Deze stappen van de Poolse regering werden nnogelijk na een onlangs uitgevaardigde wet die de zelfstandigheid van de universiteiten terugdraait ten gunste van de regering. In februari rondt de Poolse regering een grootscheeps onderzoek af, dat de politieke en academische kwalificaties van ruim 55.000 hoogleraren doorlicht Het Rectorencollege, waarin alle Rectores Magnifici van de Nederlandse universiteiten zitting hebben, schrijft in de brief 'met grote verontrusting' kennis te hebben genomen van de ontslagen. Volgens

het college kunnen de universiteiten alleen functioneren als 'de maatschappelijke en kritische functie tot zijn recht kan komen' en als 'de kwaliteit van onderwijs en onderzoek gegarandeerd blijft'. De door de Poolse regering genomen maatregel leiden tot een isolement van de Poolse universiteiten en dat is 'funest voor de bloei van de wetenschap', aldus de gezamenlijke Rectores Magnifici in de brief.

CONTACTEN De KHT onderhoudt diverse banden met universitaire instellingen in Polen. Zo bestaat er een officiële samenwerkingsovereenkomst met de Katholieke Universiteit van Lublin, die niet door de maatregelen getroffen lijkt te zijn omdat het een particuliere instelling is. Deze universiteit

is de enige katholieke universiteit van Oost-Europa. Ook bestaan er formele contacten van de Tilburgse Hogeschool met de Economische Academies van Poznan en Krakow. Voor zover bekend zijn deze instellingen evenzeer buiten de maatregelen gebleven. Wel zijn er hoogstwaarschijnlijk - ontslagen gevallen bij de Universiteit van Warschau. De Subfaculteit Psychologie van de KHT onderhoudt formele banden met deze universiteit, die door het bestuur aldaar zijn bekrachtigd. In maart komt een 16-tal Poolse studenten een maand naar Tilburg en in september gaan 24 Tilburgse studenten naar Polen. Volgens Hans de Wit van het Bureau Buitenland van de KHT zouden de ontwikkelingen in Polen niet moeten leiden tot het stopzetten van de contacten met de Poolse universitaire instellingen. 'Het is niet verstandig omdat daarmee de enige contactmogelijkheid van de Poolse wetenschappers onmogelijk wordt', aldus Hans de Wit. In januari buigt het College van Bestuur van de KHT zich over de vraag of de maatregelen van de Poolse regering consequenties moeten hebben voor de banden die de hogeschool heeft met zusterinstellingen in Polen. Voor eind januari staat een reis naar Polen van rector R.A. de Moor op het programma. GR

Wetenschap voor de gewone man. Wetenschapswinkeliers congresseerden in Tilburg.

Plannen sociologen vallen slecht bij IVA Het Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek (IVA) is slecht te spreken over de plannen van de subfaculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen om een eigen organisatie voor het beheer van het subfacultaire onderzoek op te zetten. Het bestuur van de subfaculteit wil na jaren van discussie spijkers met koppen slaan en begin volgend jaar een besluit nemen over de oprichting van een Instituut voor Maatschappijwetenschap-

Prof. dr. J . Segers

pen (IVM). Het IVA vreest dat het nieuwe instituut zich niet alleen gaat toeleggen op het beheer van het onderzoek uit de eerste en de tweede geldstroom, maar ook op de markt voor contractonderzoek wil opereren. IVA-directeur prof. dr. J. Sogers noemt het 'onverstandig vanaf de start contractonderzoek te gaan doen.' De subfacultaire onderzoeksorganisatie moet nog helemaal worden opgezet, aldus Segers. 'Als dat allemaal lekker loopt, is de faculteit misschien een serieuze concurrent voor het IVA. Dan kunnen we nader afspraken maken. Voor die tijd lijkt het mij verstandiger je niet te overeten aan dingen die je niet aankunt.' 'Er is geen sprake van een koersverandering ten opzichte van het verleden', zegt prof. dr. H. Adriaansens, decaan van de subfaculteit. 'In allerlei nota's heeft de faculteit er steeds voor gepleit activiteiten op het vlak van contract research te ontplooien. Maar ons eerste doel is de onderzoeksorganisatie voor het geprogrammeerde onderzoek in goede banen te leiden. Dat is ook onze plicht, de minister heeft ons dat opgelegd. Als dat lukt, zijn we al een heel eind.' Per september '85 moet de subfaculteit opnieuw een beslissing nemen over de bekostiging van de formatieplaats van de IVA-directeur. Het bestuur van de subfaculteit wil deze formatieplaats ook gebruiken voor het oprichten en het uitbouwen van het I V M . Het IVA noemde de vervulling van beide functies door één

Sint Radboud

persoon in een eerder stadium al onwenselijk. 'Voor de subfaculteit wordt het daardoor extra moeilijk formatieruimte ter beschikking te blijven stellen', schrijft het bestuur in een notitie. 'Over de bekostiging van de plaats van de IVA-directeur willen wij een besluit nemen in het kader van onze plannen met de onderzoeksorganisatie', aldus Adriaansens. 'We zouden dat niet graag regelen op een moment dat we nog niet weten waar we naar toe willen.' 'Wij kunnen ons geen verwijdering van het IVA permitteren', zegt de decaan. 'De vraag is echter hoe de verbondenheid tussen beide instituten naar buiten kan worden gebracht. Dat kan alleen als er adequate afspraken worden gemaakt. Alleen vanuit een achtergrond van vertrouwen en bereidheid in eikaars verlengde te willen opereren lukt dat. L.K. zie ook pag. 5

THB rond jaarwisseling Deze u i t g a v e v a n het T i l b u r g s H o g e s c h o o l b l a d is de laatste v a n het kalenderjaar 1985. In 1986 k o m e n w e v o o r ' t eerst w e e r u i t o p 24 j a n u a r i . S l u i t i n g c o p y v o o r d a t numnner v a l t dus o p v r i j d a g 16 j a n u a r i .

Afzeikavonden tijdens de introductie van OIof. ID staat voor de Instrumentele Dienst die wetenschappelijke apparatuur vervaardigt.

10

Lerarenopleiding De laatste kans voor studenten 'oude stijl' om eerstegraads leraar te worden.

11

Scopofiiia oftewel: het genot van het kijken. Onderwerp van Vrouwenstudies.

15/

Tweemaal Italië

/ 1 7 Eenmaal Bologna, eenmaal het Institute Olandese in Rome.

OPINIE

COLOFON MATSERTJES

De lof der zotheid van Wouter van G ils In het interregnum tussen Sinterklaas en Kerst heeft Wouter van G ils nog eens goed willen uitpakken. In het THB­ nummer van vrijdag 13 december houdt hij de door mij gehouden diesrede 'Her­ kaveling van het universitaire veld' tegen het licht. In donkere decemberdagen is zoiets niet zonder risico. Van G ils blijkt dan ook prompt allerlei spookbeelden in mijn tekst te ontwaren, zoals discutabele premissen, vreemde methodische keuzes, filosofische onjuistheden. Als Van G ils het goed vindt ­ maar hij vindt niks goed ­ zou ik over die premis­ sen willen zwijgen. Het geval wil name­ lijk dat wat hij presenteert als premissen door mij niet is gebruikt als termen van betoog. De door hem gegeven voorbeel­ den van 'premissen' zijn door mij ver­ kondigde standpunten die overigens zeer wel te verdedigen zijn. Van G ils moet niet doen alsof hij nog nooit van het mo­ dieuze gedoe rond 'Centers of excellence' gehoord heeft (de recente nota over post­ doctorale opleidingen bevat weer fraaie voorbeelden) en alsof hij ook niet weet

■iHin a t s e r t j e S ^ H 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. TYPEWERK: Type- en dienstenburo LUVI voor al uw typewerkzaamheden. Lucie Visser, Hazelaarlaan 52, 5056 XP Berkel-Enschot. Tel. 013-334394.

TE BERDE

dat de universitaire wereld eindelijk wel eens verschoond wil blijven van al die vaak met elkaar tegenstrijdige universitaire hervormingen en maatregelen. Nu in onze dagen het bestaan van God niet meer bewezen kan worden, moeten er ineens klare bewijzen komen voor alle aardse vormen van bestaan. Zo moet ik volgens hem bewijzen dat de eerste twee jaren van de eerste fase uitstekend geschikt zijn voor een ruimere definiëring van studierichtingen. Argumenten zoals goede resultaten in het buitenland, betere mogelijkheden tot reflectie op het eigen vakgebied en een meer gedifferentieerd inschieten op de arbeidsmarkt tellen blijkbaar niet. In het door hem geschaWINTERSPORT: Supervoordelige wintersportreizen, perfect verzorgd en lage prijzen. 10-Daagse reis incl. half-pension v.a. ƒ 339,—. Vraag die folder, tel. 050-120100/133068. •• WINTERSPORT: 10-Daagse busreis naar het schitterende skigebied van Fugen in Tirol (35 liften). Hotel Tirolerhof op basis van halfpension. Vertrek iedere vrijdag. Prijs / 339,— (carnaval ƒ 60,— toeslag). Voor meer informatie: STO, Beverloweg 27, 5628 Eindhoven, tel. 040-480033.

Kerstpuzzel Een kerstpuzzel in de vorm van een sociaal spel. Uitermate geschikt dus voor personeelsleden en studenten van een katholieke school. Doel van het spel is de bevordering van de efficiëntie in de samenwerking tussen individuen en afdelingen. Dat belooft dus nog wat voor 1986. Neem 4 kerstafbeeldingen van 20 x 20 cm. Plak ze op karton. Verknip ze alle vier tot 16 puzzelstukken per afbeelding. --Jotaal zijn er nu 64 stukken. Speel nu het puzzelspel met 4 personen volgens de volgende spelregels: Gooi de 64 stukken door elkaar. Geef aan ieder willekeurig 16 stukken. Leg deze zichtbaar voor u op tafel. Maak ieder zoveel mogelijk uit de ontvangen stukken een van de vier afbeeldingen. Leg daarna zoveel mogelijk stukken van uzelf aan bij het puzzelbeeld van uw medespelers. U mag geen stukken van een medespeler pakken en bij uw eigen puzzelbeeld aanleggen. U mag niet praten over de puzzel noch door woord of gebaar kenbaar maken dat u bij een andere speler iets voor uzelf ziet liggen. Het best wordt de puzzel gespeeld in stilte onder het genot van een glaasje wijn. ■•'*

Pi''.

èi

W. Jansen

Aan de personeelsleden en de studenten van de KHT 'Moge al wat wij samen van het voorbije jaar hebben geleerd, ons in het nieuwe jaar ten goede strekken. Dat in 1986 het leven daar­ door voor ons allen aan waarde wint, wenst het college van bestuur u gaarne toe.' Het college van bestuur, Tilburgs Hogeschoolblad

pen niemandsland tussen 'geloof' en 'be­ wijs' is blijkbaar geen plaats voor het ar­ gument om iets te betogen of tot conclu­ sies te komen. Voor Van G ils blijft dus alles duister. Met 'vreemde methodische keuzes' be­ doelt Van gils (ik moet bij hem ook alles uitleggen) dat ik de veranderingsmecha­ nismen 'dialectiek' en 'sociale vergelij­ king' presenteer als pure deductie. Nu heb ik niet dezelfde bezwaren als hij te­ gen dedeuctie ­ alsof langs die weg geen zinnige uitspraken mogelijk zijn ­, maar ik ben toch niet zo origineel dat ik deze principes uit de duim zuig. Ik heb ze net­ jes gedistilleerd uit gepresenteerde histo­ rische gegevens uit de universitaire ge­ schiedenis. 'Dialectiek' en 'sociale verge­ lijking' zijn in mijn rede op grond van in­ terpretatie van historisch materiaal door mij gebruikt als principes tot ordening van een betoog en als principes of me­ chanismen van verandering. Ik zie niet in wat dit met 'pure dedeuctie' te maken heeft. Van Gils had zich dan ook z'n bra­ ve uiteenzetting over het verschil tussen TE KOOP: Lief Karthuizer katertje, crème van kleur en een mooi Karthuizer poesje, kleur blauw/ grijs, voor de echte kattenliefhebber. Tel.: 040­811976 na 18.00 uur. (Vraag naar Annelies) of b.g.g. 040­417099.

"Reaktionair" is een rubriek waarin reakties van lezers worden geplaatst. Naam en volledig adres van de schrijver(s) dient bij de redaktie bekend te zijn. Anonieme brieven verdwijnen in de prullemand. Beste redaktie, In uw Achterklap (29­11), rubriek 'beste redaktie' las ik de overdruk van een kennismakings­advertentie met de zin 'Het kan ook glad zijn zonder dat het vriest'. Ik zie er dat nu niet zo een­ duidig In, maar ik zie ü in uw commen­ taar wel denken, dat die studenten 't op neuken aansturen. Dat zal dan wel; en wat dan nog?! Wanneer u meent en/of zou wensen, dat de Amsterdamse maatregel tegen seksistisch gedrag van bepaalde VU­ studenten de jacht opent op al het zoeken van een wellicht seksueel con­ tact, zou ik u willen vragen waar u precies naar toe wilt: bent u tegen (ui­ tingen van) seksuele verlangens In het algemeen of alleen tegen die van stu­ denten? Bijgevolg, zou u studenten die zouden toegeven, dat zij ­ o.a., t.z.t. of tegen betaling ­ wel zouden willen neuken echt van de Hogeschool afge­ sodemieterd willen zien? Van 'seksistisch' naar seks is maar een klein stapje, verlokkelijk klein voor u heb ik begrepen, maar u had 't toch nooit mogen nemen. Want dan hebt u 't ook tegen mij en tegen Jan en alle man. Groeten, H. van Kuyk

20 december 1985

inductie en deductie kunnen besparen. Dat er 'filosofische onjuistheden' in mijn verhaal aan te wijzen zouden zijn, is na­ tuurlijk nooit uit te sluiten, maar Van Gils heeft in elk geval de kans voorbij la­ ten gaan om ze aan te tonen. Dat er met name in Frankrijk, zoals hij zegt, tegen rationalisme en humanisme in 'nieuwe wijsgerige projecten worden ontwikkeld in relatie met tal van menswetenschap­ pen' is toch niet op te vatten als een ont­ krachting van mijn bewering dat de hu­ maniora het thans zwaar te verduren hebben? Simpel logisch redeneren, ge­ woon via deductie, zou hier 'n goede dienst hebben bewezen. Wouter Van G ils heeft me uiteindelijk nog met één mysterie laten zitten. Waar­ om wil hij mijn bewering 'dat ons land uit eigen kracht geen grote filosofen heeft voortgebracht' doorgeven aan de Rector Magnificus van de Erasmus Uni­ versiteit in Rotterdam? Zou hij werkelijk menen dat Erasmus...? 'De lof der zot­ heid' gaat toch over héél iets anders! Harrie Peeters

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) medewerkers wouter van gils, edwin van de oetelaar, ben beljaars, marijne van derjagt, bert haagsman, gerard rutten, monique van blijswijk, hugo backx, bert peters, astrid tates, claartje van der grinten samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h. van erp, m. ackermans (adviseur), a. de laaf, drs. th. schouw, dr m van hoorn, mevr ] a m j jansen, h van kleef, drs c p m broekhof offKiöle mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie­adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), th berichten (eindhoven), tht­nieuws (twente), observant (maastricht) uk (groningen) en ku­nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle­nassau abonnementen voor niet­hogeschoolleden f 15,— per jaargang

WETENSCHAPSWINKELS

Van ideologische bevlogenlieid naar studiepunten 'Fantastisch'. Zo omschrijft Harry Eerhart het gebeuren rondom de wetenschapswinl<els. Hij is een van de ouderen in het overwegend jonge gezelschap, dat in leeftijd rond de dertig zal schommelen. Zijn grijze haren wijzen uit dat hij eens zo oud is als de gemiddelde bezoeker. Hij blijkt dan ook geen medewerker maar een klant te zijn. Als lid van de huurdersvereniging 'De Hoven' uit Capelle aan de IJssel stapte hij naar de wetenschapswinkel in Rotterdam met klachten van bewoners van een twintigtal flats in die gemeente over schimmelvorming als gevolg van vocht. 'De klachten die bewoners al jaren hadden, zijn nu wetenschappelijk onderbouwd', vertelt hij. Het onderzoek is zeer succesvol geweest. 'We hebben er processen tegen de gemeente mee gewonnen', zegt Harry Eerhart, die zich een tevreden klant toont. Tijdens de presentatie van de Rotterdamse Wetenschapswinkel, later op de dag, doet hij uit de doeken hoe het onderzoek in zijn werk is gegaan. Zijn enthousiasme over deze landelijke dag steekt hij niet onder stoelen of banken: 'Je krijgt veel meer inzicht hoe de wetenschapswinkels werken maar ook welke problemen ze hebben.'

Wat voor de een een puzzel is, is voor de ander dagelijks werk', staat te lezen op een wervingsaffiche van de Wetenschapswinkel uit Nijmegen. 'De TH is er ook voor u', meldt een ander affiche van het bureau Wetenschapswinkels uit Eindhoven. Zo'n honderd wetenschapswinkeliers uit alle universitaire hoeken van het land stromen op woensdag 11 december samen in de ruimte voor de aula van de Katholieke Hogeschool Tilburg (KHT). Minstens evenveel onderzoeksrapporten liggen daar op tafeltjes tentoongespreid. Het is de vijfde landelijke dag informatie-uitwisseling van de wetenschapswinkels, die inmiddels op elke universiteit of hogeschooi een plaats hebben bedongen. Ditmaal treedt de Wetenschapswinkel (Wewi) van de KHT op als gastheer. Het thema van de dag: wat heeft de klant aan het wetenschapswinkelwerk? 'En hopelijk hebben we er zelf ook nog iets aan', zegt Marise Pols, coördinator van de Tilburgse wewi, als zij de dag opent.

ERKENNING Het gros van de wetenschapswinkels ontstond in de tweede helft van de ze^ v e n t i g e r jaren. Met de roep om maatschappelijk relevant onderwijs en onderzoek van de studentenbeweging uit de bekende zestiger jaren nog vers in het geheugen, verrichtten zij onderzoek voor 'kansarme' groepen, die anders niet aan de wetenschappelijke bak zouden korrien. Het universitaire werk moest uit de 'ivoren toren' komen en zich richten op de 'maatschappelijke behoefte'. In de loop van de tachtiger jaren kregen de wetenschapswinkels na een experimentele fase vaste grond onder de voeten. De besturen van de universiteiten en hogescholen erkenden het nut van de wetenschapswinkels. Zij kregen een ruimte toegewezen, mochten gebruik maken van de aanwezige faciliteiten en kregen enkele betaalde krachten. In 1983 verscheen een nota van het Ministerie van O & W , die het belang van de wewi's onderstreept. De betaalde krachten hebben doorgaans een coördinerende en begeleidende rol. Het onderzoekswerk is in handen van vrijwilligers, meestal studenten en soms wetenschappelijk personeel. Sommige winkels, zoals die van Tilburg, Rotterdam en Maastricht, wachten nog op formele erkenning. Na het openingspraatje verspreiden de heren en dames wetenschapswinkeliers zich over een drietal lokaaltjes in de kelder van de Tilburgse Hogeschool. Daar vind de presentatie plaats van drie wetenschapswinkels. De winkel uit Wageningen laat zien hoe schadelijk het chloor in de zwembaden is. Dit naar aanleiding van een vraag van de groep Kindervuist die al jaren gekant is tegen het chloor. De presentatie van de Utrechtse Chemiewinkel trekt zo'n vijftig geïnteresseerden. Samengepakt in het te kleine lokaaltje, buigen zij zich over de vraag hoe ver je kan gaan met het wetenschapswinkelwerk: ga je meedoen met acties van klanten of beperk je je tot het overdragen van kennis? Voor deze gelegenheid haalden mede-

Veel belangstelling voor de video's werkers van de-Utrechtse Chemiewinkel een onderzoek uit de kast, dat in september van dit jaar werd afgerond. Het onderzoek, dat is uitgevoerd door studenten van de Subfaculteitsgroep Psychologie uit Utrecht, is niet eerder aan de openbaarheid prijsgegeven omdat hiervoor 'een zekere hoeveelheid vertrouwelijke informatie' is gebruikt. Daarom is speciaal voor deze dag een samenvatting gemaakt van de belangrijkste onderzoeksresultaten. Het onderzoek moet een antwoord geven op de vraag of de werkwijze van de Chemiewinkel ook tot het gewenste doel leidt. De Utrechtse Chemiewinkel, die te boek staat als een 'ideologische' winkel, hanteert het weinig gangbare 'participatiemodel'. 'Dit betekent dat wij ons verdere doelen stellen dan het overdragen van een stuk kennis', legt Dick Hostensius uit. 'Je kunt hierin heel ver gaan door mee te doen aan acties van de klant', vervolgt hij. Sleutelwoorden van het model zijn begrippen als betrokkenheid, partijdigheid en participatie. Dit naast de beschikbare kennis. 'Bij mij gaat het vanuit een politieke visie en niet zozeer vanuit mijn deskundigheid', aldus Dick Hostensius. Deze werkwijze moet de klant 'politiseren en activeren'. Maar: 'Hebben de klanten daar een boodschap aan?' vraagt hij zich af. Uit het onderzoek komt naar voren dat de klant de deskundigheid van de wewi

Tilburgs Hogeschoölblad

positief beoordeelt (zolang dat niet overgaat in 'betweterigheid') en de partijdigheid waardeert. Maar de participatie bij acties zien de klanten niet zo zitten. Voor hem is deze bevinding een 'eye-opener', zo vertrouwt hij de aanwezigen toe. 'Het stelt grenzen aan wat je kunt doen.' De klanten besluiten dus liever zelf of ze al dan niet de barricaden opgaan, maar dat betekent voor hem nog niet dat het wewi-werk ophoudt bij het overdragen van kennis. Dick Hostensius: 'Soms kun je vanuit je ervaring zeggen dat er bij een bepaalde actiestrategie knelpunten zitten.' Maar bij groepen die 'gepokt en gemazeld' zijn in het actiewezen, is een bescheiden rol voor de wetenschapswinkel weggelegd. Met die wetenschap gaan de bezoekers van de landelijke dag de pauze in. Het enige vegetarische restaurant dat Tilburg rijk is, restaurant De Imme, verzorgt een gezonde en voedzame maaltijd. Al dan niet met een bord in de hand schuifelen de wetenschapswinkeliers langs de uitgestalde onderzoeksrapporten. De video van de Nijmeegse Wetenschapswinkel trekt veel bekijks. Els Hofman kijkt aan de zijlijn tevreden naar de belangstelling voor de video. Voor haar is het de eerste landelijke dag die ze meemaakt. 'Prima', vindt ze het. 'Het gaat allemaal heel ongedwongen', constateert ze. 'Je komt met verschillende mensen in aanraking, die vertellen

wat en je wisselt informatie uit.' Aan de andere kant van de ruimte zit Staf Depla van de Wageningse winkel. De bevindingen van de Utrechtse Chemiewinkel zijn herkenbaar voor hem. 'Het kwam overeen met de ervaringen die wij hebben', aldus de Wageningse wetenschapswinkelier. Iets verderop zit Manja Rijzinga, coördinator van de Groningse Onderwijswinkel. Zij kijkt het gebeuren rustig aan. Ze zit al zo'n zes jaar in het vak. De dag is 'prima georganiseerd', zegt ze en de opkomst is daar ook naar. 'Dat is veel slechter geweest', herinnert zij zich. 'Wij zijn wel van de oude stempel, maar we moeten er toch bij zijn', aldus Manja Rijzinga. Na de pauze gaan de aanwezigen weer terug in de schoolbanken. De Biologiewinkel van Utrecht en de Wetenschapswinkel van Tilburg borduren in hun presentatie door op het thema van 's ochtends. Erica Koning verrichtte voor de Biologiewinkel een onderzoekje over het effect van de onderzoeken voor de klantgroepen. Aan de hand van enkele interviews komt zij tot de conclusie dat er twee soorten van klanten zijn te onderscheiden: de georganiseerden en de ongeorganiseerden. De eerstgenoemden hebben een abstracte vraagstelling terwijl de laatsten de wetenschapswinkel benaderen met vragen rondom een concreet probleem. De onderzoeksrapporten van de concrete vragen zijn duidelijk te lezen, stelt zij. Dit in tegenstelling tot de rapporten van de abstracte en langlopende vragen. Deze zijn te wetenschappelijk, zo blijkt uit de enquête. 'Het is heel belangrijk', zo stelt zij, 'om naast het wetenschappelijk verslag een meer op de klantgroep gericht verslag te maken.' De kans is dan groter dat de klant met het rapport in de hand aan de slag gaat. Ook zij constateert dat de klanten er niet altijd van gediend zijn als de wewi zich inlaat met de actiestrategie. Dit geldt vooral voor de georganiseerden. Ongeorganiseerden willen dit nog wel eens als 'prettig' ervaren, aldus Erica Koning.

STUDIEPUNTEN Marise Pols van de Tilburgse Wetenschapswinkel meldt met enige trots dat het chronisch gebrek aan student-vrijwilligers is opgelost. In de achterliggende periode bleken steeds minder studenten bereid de handen uit de mouwen te steken. 'Daar kan het volstrekt op stuklopen', weet zij. Daarom gooit Tilburg het over een andere boeg. De studenten van verschillende faculteiten zien het bemiddelingswerk bij de wetenschapswinkel gehonoreerd met studiepunten. Dit leverde de Tilburgse winkel een twintigtal bemiddelaars op. De docenten laten het echter nog steeds afweten. 'Tilburg is er tot nu toe niet in geslaagd om een onderzoek onder te brengen bij een staflid', zegt een teleurgestelde Marise Pols. Voor de bemiddelaars 'nieuwe stijl' ontwikkelde de Tilburgse wewi een cursus bemiddelingswerk. De knelpunten die door evaluatieonderzoeken bij klantgroepen naar boven kwamen ruimen zé op deze manier uit de weg. De Belgische delegatie van de Universiteit van Leuven, op de dag aanwezig omdat ze daar bezig zijn met het opzetten van een wetenschapswinkel, schreef zich dezelfde dag en bloc in voor de cursus. Gerard Rutten

20 december 1985

*

Voorlopige redding Overleg Vrouwenstudies Het Utrechtse College van Bestuur heeft verleden week donderdag besloten om een garantiesubsidie van 100.000 gulden ter beschikking te stellen aan de Stich­ ting Landelijk Overleg Vrouwenstudies (SLOV) 'voor een nader vast te stellen periode'. E nkele andere universiteits­ besturen hebben een bescheidener be­ drag toegezegd. Dit in afwachting van een eventuele beslissing van de instellin­ gen om gezamenlijk het SLOV in stand te houden. De SLOV werd sinds 1982 voor 200.000 gulden per jaar door Deetman betaald. Het betrof een aanjaagsubsidie, bedoeld om landelijk het werk van de in 1981 door Deetmans voorganger dr. A. Pais inge­ stelde functionarissen voor vrouwenstu­ dies te ondersteunen en hun werk te coördineren. Deze zogeheten Pais­functionarissen konden aan alle instellingen wordea be­ noemd om vrouwenstudies op te zetten. Tot dusver konden hun personeelskos­ ten voor vijftig procent in rekening wor­ den gebracht, maar vanaf 1 januari 1987 moeten de instellingen de volledige fi­ nanciering voor hun rekening nemen.

De verwachting is dat dat in de meeste gevallen ook zal gebeuren. De subsidie voor de SLOV liep tot 1 september 1985, omdat de vastgestelde termijn van drie jaar was verstreken. De Rijksuniversiteit Utrecht had de kosten van de stichting van 1 september tot 1 januari 1986 al op zich genomen. Onzeker is nog of de instellingen bereid zijn om de financiering (een bedrag van 15.000 gulden per instelling per jaar) over

te nemen. Hoewel de VSNU niet onwel­ willend zou zijn, is daar nog altijd niet over beslist, omdat tot op heden niet alle instellingen zich hierover hebben uitge­ sproken. De medewerksters van het SLOV rea­ geerden enthousiast op het bericht. Ze hadden toevallig donderdagmiddag een bijeenkomst om te overleggen wat ze na 1 januari zouden gaan doen. In deze nieuwe situatie denken ze aan het opstellen van een meerjarenplan. In­ tussen is gebleken dat de Tweede Kamer minister drs. W . J . Deetman steunt in diens beslissing de subsidie van de SLOV |n Utrecht stop te zetten. Wel zal de be­ windsman op aandringen van de Kamer nog deze week de VSNU confronteren met de onzekere positie van de stichting. Dit bleek vorige week donderdag­tijdens een overleg tussen de vaste Kamercom­ missie voor onderwijs en de minister. BB/UP

Prof. Grünfeld Dinsdag nam prof. dr. F. Grünfeld af­ scheid als hoogleraar 'Sociologie van de ruimtelijke ordening'. Grünfeld, binnenkort 65 jaar, trad op 1 september 1970 in dienst van de subfaculteit sociaal­culturele w e t e n ­ schappen, eerst als lector. In 1973 volgde zijn benoeming tot gewoon hoogleraar.

En het geschiedde in die dagen...

­ Dat een Hogeschool op het punt stond o m lo l Universiteit te worden omgevormd, dat o ver deze metamorfose geen enkele co mmo Ue ontstond omdat iedereen vo nd dal men die eer al lang verdiend had, maar dat er wel druk gediscussieerd werd o ver o f alles wel Tilburgs en Katholiek moest blijven; ­ dat alle medewerkers van een Hogeschool zich voornamen o m tijdens het Kerstreces belangrijk achterstallig wetenschappelijk werk te verrichten en alle studenten o m toch in ieder geval iets aan hun tentamens te doen, en dat beide groepen tot de conclusie kwamen dat de no o dzaak daarto e niet zo groot was dat er al vóór de Kerst behoefde te worden gewerkt, en dat achteraf bleek dat o o k na Kerst de drang niet zo groot was als aanvankelijk werd vermoed, en dat de dagen vóór de Kerst no g het gezelligst wa­ ren en dat dat in ieder geval niet aan het werk had kunnen liggen; ­ dat een medewerker van schaal 12, ter gelegenheid van zijn twaalfeneenhalfjarig ju­ belfeest, het Co llege van Bestuur vroeg om een dure fles whisky, in plaats van slechte sherry, waarmee slechte smaak aan kneuterigheid werd gepaard, o f net anderso m, het maakt me niet uil; ­ dat alle UHD's zo nder enige bemoeienis van het College van Bestuur, zich een zwar­ te baret, een grijze toga en witte slobberkousen aanschaften, dal ze in processie do o r de aula tro kken met de oudste ­ de Rector Magnificus ­ voorop, waarbij er een paar waren die de mouw een beetje hadden opgerold zo dat de kleur van de voering duide­ lijk opviel, en dal de gehele pseudo ­co rtège, nel als die van echte ho o gleraren, no g hel meest geleek op een optocht van religieuzen uit een klo o ster van rijke bo erendo chters; Tilburgs Hogeschoolblad

"'—«.■.

Kardinaal Alfrink was een van de genodigden bij het afscheidscollege van Goddijn (r.)

Afscheidscollege Goddijn Er kwamen heel wat katholieke big­shots opdraven bij het afscheid van gods­ dienstsocioloog Walter Goddijn, vorige week vrijdag. Bisschoppen, persverte­ genwoordigers en wetenschappers luis­ terden naar Goddijns inleiding met de ti­ tel 'Variaties in kerkelijk leiderschap'. 'De sociologie' aldus prof. dr. Walter Goddijn OFM 'wordt door bisschoppen en ook wel door theologen meestal eerst weggestuurd en daarna door de achter­ deur weer binnengelaten. Soms in actu­ ele vermommingen zoals politieke theo­ logie, bevrijdingstheologie, feministische theologie, empirische ecclesiologie, eco­ logische theologie en zelfs economische theologie.' Het viel Goddijn op dat de godsdienstso­ ciologie wel veel onderzoek heeft ver­ richt naar gelovigen en gewone pries­ ters, maar dat de eigenlijke leiders n.l. de bisschoppen en de paus nauwelijks on­ derwerp van studie zijn geweest. 'Dat er geen onderzoek is, hangt voor een deel samen met de ontoegankelijkheid van de top en de geringe geneigdheid om zich te laten onderzoeken: dit geldt vooral voor de financiële administratie.' In dat op­ zicht onderscheidt de kerk zich in weinig van het bedrijfsleven, aldus Goddijn.

In een kritische beoordeling van het hui­ dige kerkbestuur hekelde Goddijn het centralisme van Rome: 'de meest crea­ tieve gelovigen zullen zich van de kerk vervreemden. De kerk kan niet tot de hu­ manisering van de wereld bijdragen, om­ dat zij de waarde en de grondrechten van de mens te weinig waardeert.' Goddijn, tijdens zijn actieve loopbaan productief publicist en veelgevraagd commentator over alles wat de Neder­ landse kerkprovincie betrof, werd bij zijn afscheid onder meer uitgewuifd door oud­kardinaal Alfrink, door dekaan Nico Poulssen van de theologische faculteit en door de burgemeester van Diessen. Deze laatste mocht de scheidende hoog­ leraar de Riddermedaille in de Orde v^fn, de Nederlandse Leeuw opspelden Goddijn grapte tot slot dat deze hoge on­ derscheiding waarschijnlijk het resultaat is geweest van de twee geheime ge­ sprekken die Koningin Juliana eerder dit jaar heeft gevoerd met de paus in Rome. Hij kreeg ook een 'liber amicorum' aan­ geboden over Katholieke Nederland na 1945.

­ dat een pas benoemde directeur van een rekencentrum zich voornam om allereerst een probleem op te lossen met betrekking to l de poortselector van een co mputerco nfi­ guratie die to l de beste in het land kan worden gerekend, hetgeen leidde tot de afschaf­ fing van een merkwaardig prioriteitensysteem dat bezitters van een username (ook wel 'Ausweis') pas als laatste toegang tot (je fabelachtige faciliteiten verschafte, maar in de koffiekamer vertoevende gebruikers en eerstejaars economiestudenten op de eerste plaats; ­ dat men zich realiseerde dat de toename van de verkorte opleidingen met gemakke­ lijk in overeenstemming te brengen was met de eerdere verontwaardiging over het besluit de universitaire opleidingen tot vier jaar te reduceren, en dat sommige verkor­ te opleidingen zo kort waren dat één telefo o ntje naar het faculteitsbureau al recht gaf op een certificaat, dat op zijn beurt weer to l vrijstellingen bij de Open Universiteit leidde; ­ dat er veelvuldig werd geconstateerd dat het onderwijs niet meer deugde, dat 7 % van de leerlingen van de basisschool na verloop van zes o f acht jaar nog niet kon le­ zen of schrijven, dat leraren in het VWO o p hun vijftigste versleten waren, en dat ook de helft van de leerlingen het vroegtijdig lieten afweten, dat er daarom na ampele dis­ cussies en verhelderende polemieken veel 'vernieuwingen' werden ingevoerd, dat die vernieuwingen werden geëvalueerd, en dat er werd geconcludeerd dat het onderwijs na de vernieuwingen niet meer was wat het geweest was, en dal de vernieuwingen van tien jaar geleden als de oorzaak van alle malheur moesten worden gebrandmerkt, en dat de leerlingen intussen niet drastisch vernieuwd waren, dat ze zowel leergierig als ongezeggelijk, aanstellerig, als 'jong, fris, en ongeknutseld' waren gebleven; ­ dat vijf miljoen Nederlanders bij Oma op bezoek gingen en dat twee miljoen oma's taarten bakten, ko ffie zetten, een glaasje schonken en o ver de kleinkinderen praatten, en dal deze gehele volksverhuizing na een dag met vele verkeersopstoppingen weer naar tevredenheid werd afgesloten, alhoewel een half miljoen vaders bij thuiskomst de kat vanuit kansrijke positie met een niets ontziende trap van de drie­zitsbank naar de onderste plank van hel l.v.­lafellje deden verhuizen; ­ dal go ede vo o rnemens (z.g.a.n., i.pr.st.) nog uitstekend voldeden, dat het Co llege van Bestuur alle leden van de L/niversitaire G emeenschap meer Zaligheid en G eluk toe­ wenste dan de financiële middelenizouden toelaten, dat de jaarwisseling weinig reden tot terugblikken bood, en dat we daaro m hel nieuwe jaar in gingen onder het motto 'vooruit dan maar'.

­i­^r.;.^­.'

20 december 1985

«*»­

CONTRACTONDERZOEK

Het IVA vaart niet onder de prijs uit 'Ken je dat fragment in het Jan de Hartog-verhaal?' vraagt de IVA-directeur. 'Jan Wandelaar heeft twee nieuwe sleepboten. Hij vaart niet onder de prijs uit, maar hij brengt z'n sleep wel naar de overkant. Hollands Glorie, heet dat in dat boek.' Prof. dr. J . Segers spiegelt zich graag aan het optreden van Nederlands' beroemdste sleepbootkapitein, 'Zijn' Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek speelt al jaren de principiële band: met opdrachtgevers die niet bereid zijn het volle tarief voor contractonderzoek te betalen weigert men vriendelijk maar beslist zaken te doen. Een aanpak die het instituut bepaald geen windeieren heeft gelegd: in 1984 nam het onderzoeksvolume met 10, dit jaar zelfs met 20 % toe. Daarmee heeft het instituut een dertigtal manjaren onderzoek in huis. Tesamen met de medewerkers in ondersteunende functies biedt het IVA nu emplooi aan zo'n zestig mensen. 'Het verwerven van meer opdrachten voor onderzoek,' schrijft het IVA-bestuur niet zonder onverholen trots in het jongste jaarverslag, 'bij een op landelijk niveau afnemend onderzoeksvolume en bij een toegenomen interesse van universiteiten voor opdrachtonderzoek is opmerkelijk. Het stemt tot erkentelijkheid voor het vertrouwen dat belangrijke opdrachtgevers hebben in ons instituut. De basis voor dit vertrouwen is naar onze mening i%e\egen in de kwaliteit van de onderzoekers, de doelmatigheid van de onderzoeksorganisatie en de gerichtheid op beleidsvraagstukken.' Van concurrentie van de zijde van de universiteiten, die de laatste jaren proberen een graantje mee te pikken uit de derde geldstroom om op die manier een centje 'in' te verdienen, heeft het IVA vooralsnog weinig te duchten, aldus Segers. 'Onze belangrijkste opdrachtgevers, waaronder de ministeries van sociale zaken, onderwijs en binnenlandse zaken, zeggen uitdrukkelijk: wij piekeren er niet over met de universiteiten zaken te doen zolang er instituten zijn als het IVA. Opdrachtgevers zullen in het algemeen nagaan waar de beste kans op een succesvol onderzoek aanwezig is. Daarbij zijn prijsverhoudingen - voor de departementen, maar ook voor het bedrijfsleven, is onze ervaring - zeker niet doorslaggevend.' Een veel gehoord verwijt is dat de onderzoeksbudgetten steeds krapper worden en de opdrachten kleiner. Opdrachtgevers willen het onderste uit de kan. Het gevolg Is dat er steeds harder onderhandeld moet worden over de onderzoeksbegroting, opdrachtgevers willen nu eenmaal liever hetzelfde onderzoek voor minder geld. Is dat ook de ervaring van het IVA? 'Ja en nee' zegt de IVA-directeur. 'Ik denk wel dat de werkdruk voor de mensen binnen het instituut de afgelopen jaren groter is geworden. Het heeft ook te maken met deskundigheidsontwikkeling binnen de kring van opdrachtgevers. Ze weten vrij goed wat de beleidsvragen zijn en wat onderzoek daaraan zou kunnen bijdragen. En daar hebben ze een budget voor beschikbaar. Maar voor ons geldt heel duidelijk: de budgetten zijn normatief. Wat kun je in 100 dagen doen, moet je je afvragen bij wijze van spreken. Als je voor dat budget geen onderzoek kunt __ggg[^_nToet je de opdracht niet aanvaarTilburgs Hogeschoolblad

stipt staat binnen de economie bekend als de wet van Gresham: bad money dri- 1 ves out good money. Onderzoek tegen* slechte voorwaarden stoot het onderzoek met de betere voorwaarden uit de markt, zou je in dit geval kunnen zeggen.) D Per 1 januari 1986 keert het Instituut voor Gezondheidszorg (IVG) terug in de schoot van het IVA. Toen het IVG in 1971 werd opgericht was het aanvankelijk een onderdeel van het IVA, maar de koers die men ging varen week steeds meer af van die van het moederinstituut. Rond '78 werd dan ook besloten tot een nieuwe start, maar ditmaal als zelfstandig instituut onder de bezielende leiding van dr. Piet Damen. Met het vertrek van Damen, augustus vorig jaar, viel er een gat. De continuïteit van de opdrachtenstroom van het vijf onderzoekers sterke instituut dreigde even in gevaar te komen. Met dr. A. van Keep, die werd aangetrokken om de vrij gekomen directiezetel tijdens een 'overbruggingsperiode' te bezetten, heeft het instituut zich de afgelopen tijd kunnen bezinnen op de toekomst. Prof. Segers (links) en dr. van Keep

Het Tilburgse Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek, waarschijnlijk beter bekend als IVA (zonder puntjes), is het grootste para-universitaire instituut aan de KHT. Zo'n zestig medewerkers verdienen er hun brood met onderzoek in opdracht van derden, in het universitaire jargon ook wel derde geldstroomonderzoek genoemd. De afgelopen jaren deed het instituut goede zaken. Dit jaar was de groei zelfs dermate onstuimig, dat een van de secties een opdrachtenstop moest invoeren. Volgend jaar denkt men de positie op de markt voor onderzoeksopdrachten nog te kunnen versterken door een fusie met het kleinere Instituut voor Gezondheidszorg (I. V. G., met puntjes). THB sprak met enkele betrokkenen over de situatie op de opdrachtenmarkt, de voorgenomen fusie, de plannen voor een eigen onderzoekersopleiding en de relatie met de subfaculteit sociaal-culturele wetenschappen. den. En als je 'm wel aanvaard, moet je 'm in 100 dagen doen. Dat is heel eenvoudig.' Meer bezorgd is prof. Segers over de opstelling van enkele grote onderzoeksfondsen, waaronder SVO, het Koningin Wilhelmina Fonds en het Preventiefonds. Deze fondsen stellen zich de laatste tijd principieel op en weigeren, onder verwijzing naar ZWO, boven de feitelijke onderzoekskosten ook de zogenaamde 'overhead'-kosten (de doorbrekende kosten van administratie, verwerking en secretariaat e.d., LK) te vergoeden. 'Het instituut,' aldus het jaarverslag, 'vreest dat de verwerving van onderzoek uit die fondsen onmogelijk zal worden, ondanks adequate deskundigheid en ondanks een efficiënte onderzoeksorganisatie.' Segers: 'De fondsen financieren alleen nog maar wegwerp-onderzoekers, die met veertig a vijftigduizend gulden betaald moeten zijn. De overhead schiet erbij in. Dan kun je gewoon geen fatsoenlijk onderzoek doen, laat staan deskundigheid opbouwen. De situatie is des te knellender omdat we al sinds jaar en dag hebben geaccepteerd dat je met ZWO geen zaken kunt doen. Hoewel we de

deskundigheid in huis hebben. Kijk maar naar de promoties van Jean Pruyn en Bart van den Borne van afgelopen maand. Dat was typisch ZWO-achtig onderzoek naar de begeleiding van kankerpatiënten. Dan is het bijzonder sneu dat je uit de markt wordt geprijsd.' 'Anders dan sommige buitenuniversitaire instituten moeten wij de overheadkosten vergoed krijgen. Onze hele exploitatie is daarop afgestemd. We werken met een kostendekkend tarief. We maken geen winst, maar krijg je je overheadkosten die zo'n veertig procent van de totale kosten belopen niet meer vergoed, dan kun je twee dingen doen. Of je gaat nee verkopen. Of je gaat twee verschillende tarieven hanteren, waarbij je de opdrachtgevers die het dure tarief betalen in feite laat opdraaien voor de overheadkosten van de goedkope jongens. Dat vind ik geen eerlijke manier van werken. Bovendien heb je kans dat je je uit de markt prijst, omdat je binnen de kortste keren wordt gedwongen het goedkoopste tarief overal te hanteren. Dan ben je in een mum van tijd failliet, want zo serieus IS het wel.' (Het mechanisme dat Segers hier aan-

'De situatie die ik bij het IVG aantrof, maar ook bij de sectie 'Welzijn' van het IVA die steeds meer onderzoek ging doen op het gebied van de gezondheidszorg, was zodanig dat het tijd, geld en intellect verknoeien zou zijn als IVA en IVG naast elkaar zouden blijven werken,' aldus Van Keep. 'Maar er waren ook andere motieven die in de richting wezen van een samengaan van de twee instituten. Een tweede motief was dat er een oplossing moest komen voor de bestu ursproblematiek na 1 januari '86. Verder waren er natuurlijk al heel veel hechte banden: administratie, secretariaat, archief en tekstverwerking waren al bij het IVA ondergebracht. En de onderzoekers van IVA en IVG hadden onderling al veel contacten. Als je dat allemaal op een rij zet, zeg je: is het geen waanzin om weer een instituut te creëren met een eigen directeur, weer een instituut dat zichzelf waar moet maken?' Daar kwam bij, aldus Van Keep, dat een instituut waar maar vijf onderzoekers werken in vergelijking met een instituut met zestig mensen in dienst veel grotere risico's loopt en een minder groot draagvlak heeft om eventuele calamiteiten op te vangen. Heel plezierig noemt de IVO-directeur de sfeer waarin de fusie-gesprekken hebben plaats gevonden. Bestuur en medewerkers hebben con amore ingestemd met de fusie, benadrukt Van Keep. 'Dat is juist', zegt IVG-onderzoeker drs. Peter Hamers, 'maar samengaan met het IVA was niet onze eerste optie. Vooral de oudgedienden in onze gelederen voelden aanvankelijk meer voor een zelfstandig voortbestaan van het IVG. Segers c.s. gingen er echter niet mee akkoord dat wij onder onze eigen naam maar dan als IVA-sectie zouden blijven opereren. De herindeling van de secties is voor het IVA steeds een randvoorwaarde geweest. Nu zien we fusie als de beste keuze: op de lange duur zijn onze belangen bij het IVA beter gediend.' Volgens Segers is de hogeschool niet gediend met onderzoeksinstituten die vastvervolg op pag. 6

20 december 1985

CONTRACTONDERZOEK

vervolg van pag. 5

Eigen onderzoekersopleiding geklonken zitten aan individuele leerstoelen of vakgroepen. Bij het IVG heeft ' de vakgroep van prof. Stolte (later prof. Tiddens) zeker in de beginjaren een centrale rol gespeeld. 'Dan heb je een te riskant draagvlak. Je moet niet vergeten dat het terrein van de gezondheidszorg op dit ogenblik volledig verkaveld is door vier grote buitenuniversitaire sectorinstituten. Dat brengt ons bij het naar mijn smaak belangrijkste motief voor het samengaan van IVA en IVG: omdat wij op een groot aantal terreinen actief zijn - arbeid, organisatievraagstukken, welzijn, ruimtelijke ordening, consumentengedrag, voórlichtingskunde en noem maar op - zijn wij in staat om die kennis ook op het themagebied gezondheidszorg aan te reiken. Op dat punt hebben wij meer te bieden dan instituten met een monodisciplinaire onderzoekscultuur. De mogelijkheid om multidisciplinair te werken is in recente jaren ook de kracht van het IVA gebleken, en evenzeer van het IVG.' In de fusie-overeenkomst die de twee instituten dezer dagen moeten tekenen is op verzoek van het IVG vastgelegd dat de personeelsleden in één sectie van het IVA zullen worden opgenomen. Samen met de leden van de sectie 'Welzijn' vormen de IVG-onderzoekers straks de sectie 'Gezondheid en Welzijn', die daarmee wat betreft het aantal manjaren onderzoek in één klap de grootste IVA-sectie wordt. Pikant detail daarbij is dat de sectie 'Welzijn' de laatste jaren al behoorlijk actief was op het gebied van de gezondheidszorg, al was er altijd wel sprake van een 'intuïtieve afbakening' van de opdrachtsmarkt ten opzichte van de collega's van het IVG. De sectie kreeg bovendien de laatste tijd de hardste kloppen te verduren door het wegvallen van een belangrijke opdrachtgever als het Koningin Wilhelmina Fonds. Het lijkt een goede zaak dat het draagvlak om dergelijke klappen op te vangen nu is verbreed. Het IVA grijpt de fusie aan om het aantal secties terug te brengen van zeven (inclusief het IVG) tot vijf. Eén sectie moet bij de herindeling het veld ruimen. 'Economische psychologie' is door het vertrek van enkele medewerkers te klein geworden om zelfstandig voort te bestaan. De sectie 'Arbeid en Bedrijf' mag zich voortaan tooien met de naam 'Arbeidsvraagstukken', een naam waar de afkorting IVA nog aan herinnert en die steeds weer blijft opduiken in perspublicaties ook al heet het IVA al jaren Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek. De sectie loopt op het ogenblik zo goed dat men zich genoodzaakt zag dit jaar een opdrachtenstop in te voeren. 'Dat is voor het eerst in de geschiedenis van ons instituut', zegt Segers. 'De sectie heeft z'n maximale omvang bereikt. Verdere groei kunnen we niet goed opvangen.' Over de toekomst van de nieuwe sectie 'Gezondheid en Welzijn' is Segers eveneens betrekkelijk optimistisch. 'De komende drie jaar gaan we jaarlijks nog eens vijftigduizend gulden investeren in gerichte activiteiten op het terrein van de gezondheidszorg om te kijken hoe we het beste prioriteiten kunnen stellen. Dat IS ook een onderdeel van de 'deal' ' Een spectaculaire groei beleeft de sectie 'Cultuurstudies', die nu echt zelfstandig is geworden. Vooral op het terrein van het voorlichtingskundig onderzoek ontplooit deze sectie activiteiten. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

De secties 'Organisatie en Beleid' en 'Wonen en Ruimtelijke Ordening' blijven intact. Wel moet 'Wonen en Ruimtelijke Ordening' zich gaan toeleggen op de ontwikkeling van enkele nieuwe onderzoeksthema's, om het voortbestaan als zelfstandige sectie niet in gevaar te brengen. Veel aandacht krijgen hier thema's als 'informele economie', 'demografische vraagstukken' en 'consumentenonderzoek'. Samen met andere onderzoeksinstituten in den lande denkt het IVA hard na over de mogelijkheden van een onderzoekersopleiding. Er zijn nog niet helemaal uitgekristalliseerde plannen voor een tweejarige opleiding: 100 dagen In service training per jaar en 100 dagen opleiding. Als de eerste 100 dagen productief gemaakt kunnen worden tegen het bij contractonderzoek gebruikelijke 'student-assistenten'-tarief, betaalt de opleiding zich op een haar na zelf, heeft het IVA becijferd. De eerste, nog ruwe aanzet tot zo'n onderzoekersopleiding zou langs twee wegen verder uitgewerkt kunnen worden, zegt Segers. 'De eerste manier is een heel brutale: de vereniging van onderzoeksinstituten certificeert z'n onderzoekers zelf. Bij fiscalisten zie je iets dergelijks: daar komt geen officiële certificering aan te pas en toch vliegen de belastingkundigen als warme broodjes de oven uit.' De gezamenlijke onderzoeksinstituten, waarbij inbegrepen de commerciële bu reau's, hebben een enorm potentieel, aldus Segers. In totaal vinden er zo'n 2000 onderzoekers emplooi. De IVA-directeur heeft de indruk dat de universitaire onderzoeksopleiding de mensen wel kwalificeert maar niet voor het specifieke vak van 'ambachtelijk onderzoeker in het toegepaste veld'. 'Dan moet je zelf de handen uit de mouwen steken. Dat is de onderzoeksinstituten wel toevertrouwd, denk ik. Een betere kweekplaats voor

postdoctorale training op dit gebied zou ik zo een twee drie niet weten.' 'We willen trouwens ook graag met de faculteiten samenwerken. We willen alleen niet primair een beroep doen op de beperkte pot van AIO's, want daar slaan ze elkaar nu al het hoofd voor in. Maar denkbaar is bijv. dat de faculteiten de opleiding certificeren. Dat is ook prima. Maar op termijn zijn we toch op zoek naar een verdere professionalisering van het vak via dit soort lijnen.'

D De relatie die het IVA met de subfaculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen onderhoudt laat de laatste tijd nogal te wensen over. Met name de concept-notitie, die nu in de subfaculteit circuleert en waarin het bestuur aankondigt haast te willen maken met de oprichting van een Instituut voor Maatschappijwetenschappen (IVM), is slecht gevallen bij bovenbuurman IVA. Ook de plannen die het bestuur in een eerdere versie van de notitie lanceerde over de bekostiging van de plaats van de IVA-directeur hebben kwaad bloed gezet. Aanleiding voor de notitie van de subfaculteit is de noodzaak een organisatie op te bouwen voor het beheer van voorwaardelijk gefinancierd en soortgelijk onderzoek. Bij deze soorten van onderzoek zijn medewerkers vaak buiten hun vakgroep om gaan samenwerken met collega's. De samenwerking in programmagroepen stelt hogere eisen aan coördinatie en afstemming dan voorheen het geval was. Bovendien zijn, zeker in het kader van de Voorwaardelijke Financiering, bepaalde eisen gesteld aan de verantwoording van de onderzoeksprojecten naar buiten. Dat alles maakt een goede regeling van het onderzoeksbeheer noodzakelijk. Het beheer van het geprogrammeerde onderzoek uit de eerste geldstroom en het 'tweede geldstroom'-onderzoek (ZWO en ZWO-achtig onderzoek zoals verschillende fondsen dat subsidieren) wil de subfaculteit onder brengen in het

Per 1 januari gaat aan de KHT een tweejarig onderzoek naar het hulswerkbeleld van middelbare scholen van start. Projectleider Is dr. R. Simons van de vakgroep onderwijspsychologie. Over de toewijzing van het onderzoek aan de Tllburgse psychologen ontstond eerder deze maand een rel, toen de Leidse hoogleraar ontwikkelingspsychologie prof. dr. D. Kohnstamm de beslissing van de stichting voor Onderzoek van het Onderwijs (SVO) aanvocht. Tilburg kwam met de goedkoopste offerte, maar prijkte pas op de derde plaats van het voorkeurslijstje van de beoordelingscommissie. De toewijzing van dit soort onderzoek Is echter een vertrouwelijke aangelegenheid, zegt dr. Simons. Waarschijnlijk hebben andere adviesinstanties, waaronder het ministerie van onderwijs dat de opdracht verstrekte, gunstiger geoordeeld over het onderzoeksvoorstel van de Tllburgse psychologen.

op te richten IVM. Maar ook het derde geldstroom-onderzoek wil men intensiveren. Om die reden is overeenstemming met het IVA nodig 'over de wijze waarop door de subfaculteit op de derde geldstroommarkt zal worden geopereerd én over de wijze waarop dit onderzoek zal worden ondergebracht,' aldus de notitie. Onderbrenging van deze projecten bij het IVM heeft daarbij de voorkeur, schrijft het bestuur, 'omdat op die manier verantwoordelijkheden van en ten opzichte van subfacultair personeel beter kunnen worden geregeld.' Over de aanpak van het derde geldstroom-onderzoek moeten IVA en subfaculteit op korte termijn afspraken maken, vindt het bestuur. Afspraken die tot een werkbare afbakening moeten leiden. 'Een dergelijke afbakening is in het verleden nooit beproefd,' aldus de notitie, 'aanvankelijk omdat daartoe de noodzaak ontbrak, later vooral omdat een openlijke discussie over deze problematiek naar het zich liet aanzien in onoplosbare belangentegenstellingen zou verzanden.' Het subfaculteitsbestuur meent dat het nu de hoogste tijd is om spijkers met koppen te slaan. 'De pretentie om vanaf de start contractonderzoek te gaan doen lijkt mij onverstandig,' zegt prof. Segers. 'De subfacultaire onderzoeksorganisatie moet nog helemaal worden opgezet: er is bijv. geen tijdsregistratie in de faculteit, iets wat het IVA al dertig jaar heeft. Je zult toch moeten bijhouden hoever je project IS, en hoeveel tijd je hebt als je een begroting maakt. Dat zijn hele simpele beheersmechanismen die voor een faculteit wel nieuw zijn maar die je met name zou moeten richten op het onderzoek dat in programma's verloopt. Als dat allemaal lekker loopt, is de faculteit misschien een serieuze concurrent voor het IVA. Dan kunnen we nader afspraken maken. Voor die tijd lijkt het mij verstandiger je niet te overeten aan dingen die je niet aankunt.' Problemen heeft de IVA-directeur met de naamgeving van het subfacultaire onderzoeksinstituut. 'De titel is groots en meeslepend, maar veel te breed. We hebben hier een economische faculteit, een juridische faculteit, een subfaculteit psychologie: dat zijn allemaal maatschappijwetenschappen. Met enige goede wil kun je zelfs onze letterenfaculteit tot de maatschappijwetenschappen rekenen. Dan vind ik het jasje veel te oversized. ' Per september '86 moet de subfaculteit een nieuwe beslissing nemen over de bekostiging van de formatieplaats van de IVA-directeur. In haar notitie zegt het subfaculteitsbestuur er voorstander van te zijn deze formatieplaats ook te gebruiken voor het oprichten en het uitbouwen van het IVM. Het IVA heeft echter duidelijk laten weten dat de vervulling van beide functies door één persoon onwenselijk is. 'Dat betekent een verdere complicatie van de situatie,' aldus de notitie, 'omdat het daardoor voor de subfaculteit uitermate moeilijk wordt formatieruimte voor het IVA ter beschikking te blijven stellen.' 'Ik heb alle begrip voor de formatieproblemen van de subfaculteit,' zegt Segers, 'maar je kunt niet ongestraft je handen terugtrekken van het IVA. Het IVA wordt daarmee niet gestraft. Dat redt zich wel. Maar er gaan cruciale dingen fout in de samenwerkingsrelatie en ik denk dat we alles moeten doen om dat te voorkomen.' Lennart Kik 20 decennber 1985

De geheimen van St. Olof 'Je werd uitgemaakt voor foet, de ouderejaars probeerden je te pakken en de grond In te boren. Maar dat moet je niet sctirijven. Schrijf maar dat het een hele goede introductie was.' Aan het woord een eerstejaars-lid van studentenvereniging St. Olof over de afgelopen introductie periode. Binnen Olof is een discussie gaande over het beleid van de Introductie Commissie van 1985. In het laatste nummer van Viking (officieel orgaan van het Tllburgs Studenten Corps St. Olof) leverden vijf leden kritiek op het beleid van de Introductie Commissie. 'Dit jaar heeft Olof een introductie meegemaakt die meer affiniteit heeft met de fameuze groentijd van vóór de democratiseringsgolf dan met hetgeen de laatste jaren gangbaar was binnen de vereniging,' aldus de vijf van de Introductie Commissie. In een reactie op deze kritiek wordt deze zin afgedaan met: 'wat inleidende woorden'. Ook bij verdere navraag blijkt dat zowel de vijf, als de Introductie Commissie hier niets over willen vertellen. 'Och ja, ik weet eigenlijk niet of ik er iets over wil zeggen. Er is wel een discussie geweest, maar het is allemaal erg meegevallen. We willen inderdaad geen taferelen zoals die in andere steden voorkomen maar dat schijnt ook niet zo'n vaart te lopen,' aldus Bèr Sweering, een van de vijf kritiek-leveraars. Jaap de Koning van de Introductie Comm/ssie. 'Die eerste kanttekening was overtrokken. Er is helemaal niet zoveel aan de hand. De vijf dachten dat er meer afzeikavonden en dergelijke waren ge-

weest maar dat was niet het geval. De ontgroening is niet harder geworden en we willen ook geen jaren-zestig-taferelen. Maar de mensen moeten wel wat over hebben voor de vereniging.' Is de ontgroening inderdaad niet harder geworden of wil men dat gewoon liever binnenshuis houden? De ex-foet: 'Er zijn wel opdrachten geweest waarbij je denkt, 'waar ben ik eigenlijk mee bezig'? Maar daar zeg ik liever niets over. Dat soort dingen zijn min of meer geheim binnen Olof. Daar praat je gewoon niet over. Je moet het ook zien als een spel. Ze proberen je fatsoensnormen bij te brengen en bij sommigen moet dat ook, want die zijn zo verschrikkelijk bot. Om lid te worden moet je gewoon aan een aantal eisen voldoen.' Wat die eisen precies zijn wordt ook niet verteld. Het lijkt er bijna op dat de OIof-leden zich schamen voor hun gedrag binnen de vereniging. Behalve over de verharding van de introductie hadden de vijf nog twee punten van kritiek En wel over de zogenaamde intensieve week en de inauguratie. De intensieve week verplichtte de foeten de hele dag op 'de Kroeg' aanwezig te zijn

'Van der Spek is de PSP niet!' 'Ik heb me afgelopen zondag geërgerd aan de actualiteitenrubriek VPROnieuws waann Van der Spek alle aandacht kreeg. Ook De Volkskrant bood hem alle ruimte om van zijn ongenoegen blijk te geven. Dat is armetierige berichtgeving. Andrée van Es is sinds haar benoeming tot nieuwe lijsttrekker van de PSP nauwelijks aan bod gekomen, alles draait om Van der Spek. Andrée krijgt ge< ^ kans om te laten zien waar ze naar toe wil en op welke manier.' ^Waarom Van de, Spek Andrée een 'draaikont' en een 'warhoofd' noemt weet ik niet. Hij heeft acht jaar met haar samengewerkt. De manier waarop zij zich met name in haar Kamerperiode heeft gemanifesteerd dwingt alle respect af. Met een enorme kennis van zaken is ze naar buiten getreden. Ze komt altijd heel beslagen ten ijs. Uit bepaalde bronnen weet ik dat Van der Spek alles wat met bewapening en buitenlandbeleid naar zich toe heeft getrokken en dat hij Van Es verwijt dat zij zich enkel met justitie en volkshuisvesting bezig hield, kijk, dan is het makkelijk te trappen. Van Es heeft inderdaad in de schaduw van Van der Spek gewerkt en als nieuwe lijsttrekker gaat ze het ook heel moeilijk krijgen. Ze zal moeten tonen wat ze echt waard is.' Dat Andrée wil communiceren met de kleine linkse partijen is goed. Er ligt inderdaad een congresuitspraak van september waarin samenwerking met de andere partijen wordt tegengehouden.

Tllburgs Hogeschoolblad

Die congresuitspraak moet je respecteren, maar het moet niet zo zijn dat er geen gesprek meer mogelijk is. Van Es wil de deuren open zetten, heel voorzichtig en met veel nadenken, maar met respect voor en met het hooghouden van de PSP-uitgangspunten. Ze heeft tegen de andere twee partijen gezegd: we zijn het op zoveel punten met elkaar eens, we zitten zo vaak op één lijn, met name in de sociale beweging, dan moet het toch mogelijk zijn om een gezamenlijke strategie te ontwikkelen. Dus meer in de praktijk en minder in de boeken kijken. En dat doet Van der Spek niet. Hij wordt gedicteerd door zijn dogma, wat kwalijk is. Dat had ik binnen de PSP niet verwacht. Men moet wel beginsel-vast Drs. Christa Thoolen is als studentendecaan verbonden aan de Dienst Studentenzaken en Welzijn (DSW) van de KHT. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen stond zij als vierde kandidate op de Tilburgse PSP-lijst maar k w a m zeventien stemmen te kort om daadwerkelijk in de raad zitting te nemen. M o menteel is ze niet echt actief meer binnen de partij, maar volgt het reilen en zeilen van de pacifisten zo veel mogelijk. Het laatste partijcongres, waaruit Andrée van Es als nieuwe lijsttrekker naar voren k w a m , is volgens Christa Thoolen gênant verlopen. Zelf is ze als echt 'Essiaan' blij dat Andrée van Es de nieuwe lijsttrekker is.

waardoor zij een aantal colleges misten. 'Zeven dagen van brallen, afzeiken, vervelen en zuipen', zo schrijven de vijf. De Introductie Commissie reageert hier fel op: 'Wanneer men zover is afgedaald dat die week alleen getypeerd kan worden met termen als brallen, afzeiken, verveling en zuipen, krijgen we sterk de indruk dat deze afschildering eerder is aangegeven door persoonlijke afkeer en trapperij naar de Introductie Commissie dan door een poging te verwoorden wat het wél was.' Het doel van de intensieve week was onder meer het kweken van een stevige jaarband tussen de eerstejaars onderling en daardoor actievere leden te krijgen. 'Tijdens de intensieve week leerde je elkaar inderdaad goed kennen. En als er dan zaken gebeuren waar je het niet mee eens was kon je je daar als groep tegen verzetten. Dat was wel een voordeel.

maar het missen van colleges was zeker een nadeel,' aldus het eerstejaars-lid. Uiteindelijk zijn alle partijen het hierover eens geworden: 'we hebben er een avond over gesproken, daar is besloten dat het principe van een introductieweek wel goed is, maar dat het overdag verplicht aanwezig zijn in een andere vorm gegoten moet worden', aldus Bèr Sweering. 'Het voorlopige dieptepunt werd gevormd door de inauguratie, voorheen een waardig afsluiten van de introductie voor zowel eerstejaars als leden. In plaats daarvan werd het echter de zoveelste afzeikavond in successie', zo vervolgen de vijf hun kritiek in Viking. 'De inauguratie was inderdaad niet leuk, dat is misgegaan. Maar verder is er eigenlijk helemaal niets gebeurd', aldus Jaap de Koning.

zijn, maar je moet niet ten koste van alles je eigen gelijk halen.' 'Wat Van der Spek in het oprichten van een splinterpartijtje als de Partij voor Socialisme en Ontwapening (PSO) ziet, weet ik niet. de PSO zal ook geen effect hebben. Die 29,6 procent van de partij-aanhangers die afgelopen zaterdag Van der Spek als lijsttrekker wilden zien lopen zeker niet allemaal over naar de nieuwe partij. Dat hij overweegt zijn Kamerzetel mee te nemen naar de PSO is te verklaren uit rancune, al zegt hij zelf dat-ie niet rancuneus is.'

gekozen), dat is echt niet te rijmen met partijbeginselen als solidair zijn met elkaar. Ik kan begrijpen dat je je na een nederlaag terugtrekt, maar niet dat je partijgenoten onder de gordel trapt. Die handelswijze is te veroordelen en daaruit spreekt alleen maar dat hij zijn eigen gelijk moet hebben en niet wil luisteren naar argumenten van anderen, die hij bovendien als vuil behandelt.' 'Van een paniek-reactie omdat de partij een andere kant op wil is geen sprake. Iemand die over drieentwintig jaren Eerste en Tweede Kamerervaring beschikt en mensen om zich heen heeft zien vallen en weer opstaan, die mag niet in paniek raken.'

'Met alle respect voor wat hij voor de PSP gedaan heeft, de manier waarop hij momenteel om zich heen trapt en zijn onsportieve handelwijze op het congres (hij gaf Andrée van Es geen hand toen na stemming bleek dat zij met 54,3 procent van het totaal aantal stemmen tot nieuwe lijsttrekker was

PARTI PRIS

A.J.

'Door het verdwijnen van de oude lijsttrekker verdwijnt natuurlijk ook enige vakkennis, maar dat moet je niet overdrijven. Bram van der Lek, die ook over jarenlange ervaring binnen de PSP beschikte is ook uit de Kamer gestapt en naar het Europees Parlement vertrokken. Met zijn vertrek heeft de Kamerfractie een hoop know-how moeten missen, desondanks heeft de"fractie het toch kunnen bolwerken. Je moet dat soort zaken relativeren. De kennis waarover de huidige fractie beschikt moet je niet onderschatten. En de kennis van Van der Spek is overigens niet alleen tot hem beperkt. Er zijn meer mensen, zeker achter de coulissen, die veel van bewapening en oorlogsindustrie afweten. Van der Spek heeft niet alleen alle kennis in huis en hij is zeker de PSP niet. Dat is schromelijk overdreven.' Monique van Blijswijk

Christa Thoolen

20 december 1985

KORT

PERS

Oldendorff-lezingen over communicatie en bedrijf Op donderdag 19 en vrijdag 20 december organiseert de subfaculteit sociaal culturele wetenschappen van de KHT voor de vierde maal de jaarlijks terugkerende Oldendorfflezingen. Deze lezingen, die dit jaar het thema 'Communicatie en Bedrijf' meekrijgen, vallen onder de verantwoordelijkheid van de programmagroep Economie en Samenleving in Ontwikkeling.

Prof. Antoine Oldendorff, naar wie de lezingencyclus vernoemd is en die tweeëndertig jaar in verschillende functies aan de KHT verbonden was, heeft in zijn wetenschappelijk werl< veel aandacht geschonken aan het vraagstuk arbeid en bedrijf. Zo hield hij zich bezig met de invloed van de structuur en het ethos van de maatschappelijke omgeving op het bedrijf en met de verhoudingen en processen binnen het bedrijf op de buitenwereld. Ook de sociale betrekkingen en processen én de groepsvormen binnen het bedrijf hadden de aandacht van prof. Oldendorff. Om een goede afstemming te bereiken tussen bedrijf en maatschappelijke omgeving en tussen de verschillende geledingen binnen het bedrijf zelf, achtte Oldendorff de communicatie van groot belang. Goede communicatie, zo meende de wetenschapper, is een noodzakelijke voorwaarde voor instandhouding en ontwikkeling van het maatschappelijk leven.

Universiteitsbladen Het veel geroemde onderwijssysteem van de Juridische Faculteit in Maastricht (het groepsonderwijs) leidt niet tot grotere motivatie onder de studenten. Dat blijkt uit een bericht in OBSER VANT over een hearing van de Onderwijscommissie die onlangs in Maastricht gehouden werd over het juridisch onderwijs aldaar. Integendeel, de motivatie is minimaal. Dit zou vooral in de hand gewerkt worden doordat de rechtenfaculteit hoofdzakelijk studenten uit de regio trekt. De studenten op de Juridische Faculteit gaan daar studeren, zo bleek op de hearing, omdat ze dan bij Pa en Ma thuis kunnen blijven wonen en niet vanwege het gehanteerde onderwijssysteem. Verder zijn de studenten 'nu eenmaal verlegen van aard' waardoor de onderwijsgroepen niet goed functioneren. Dat Limburgers honkvast zijn begrijpen we, maar verleVolgens FOLIA maakt de rector van de Universiteit van Amsterdam, Bresters, zich zorgen over de gebeurtenissen op de Poolse universiteiten. Daar zijn de laatste weken bijna 80 universiteitsbestuurders en hoogleraren ontslagen wegens hun politieke opstelling en vervangen door trouwe partijleden. Bresters: .jK^..;-..S;fty;:,^

Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

maar ook van het geestelijk leven van elk persoon, 'leder mens behoeft de ander, een medemens, om zichzelf te kunnen zijn en met zichzelf te kunnen verkeren. Wanneer de ander echter als object, als voorwerp wordt beschouwd, dan is er sprake van een ontaarding der verhoudingen', verklaarde Oldendorff eens. Oplossingen van wrijvingen en conflicten binnen bedrijven zocht Oldendorff dan ook in de verbetering van de communicatie. 'In de sfeer van beraad en overleg

leert men elkaar kennen, raakt men op de hoogte van eikaars werk en moeilijkheden', aldus Oldendorff. 'En wanneer men actief bij de zaak betrokken wordt, voelt men zich ook medeverantwoordelijk voor de uitvoering van de beslissingen. Alleen op deze wijze kan het bedrijf worden wat het moet zijn: een werkgemeenschap.' De programmagroep Economie en Samenleving in Ontwikkeling koos voor het onderwerp 'Communicatie en Bedrijf' aangezien extra aandacht voor het communicatieprobleem in deze tijd opnieuw gewenst is. In navolging van prof. Ol-

' Wat daar gebeurt is op generlei wijze te verenigen met het principe van de academische vrijheid.' Bresters vindt dat desondanks m.n. de individuele contacten met Poolse wetenschappers in stand moeten blijven. Begin 1986 komt een Poolse delegatie naar Amsterdam. De rector vindt dat het bezoek moet doorgaan. Bresters: 'Voor de Poolse collega's zijn juist nu contacten met het buitenland nodig. Ik wil de kanalen graag openhouden.' Onder het motto 'vraag het aan Mona' komt in Folia de seksuoloog Alex Korzec aan het woord. Korzec is verbonden aan de vakgroep seksuologie van de medische faculteit. Hij ontfermt zich op het A 'damse A MC en in Zaandam over patiënten met een verstoord geslachtsleven. Daarnaast is hij medewerker, schrik niet, van het Veronica-programma Radio Romantica. Waar zitten mensen tegenwoordig zoal mee? Het grote probleem blijft 'hoe krijg ik een partner'? De tempel van de liefde van jongeren momenteet is de disco. Het is vrij lastig om daar met iemand in contact te treden. Een heus Veronica-probleem. Een anecdote uit de praktijk van een seksuoloog: 'Een vriend van mij ging een tijd geleden op een zaterdagmiddag naar een videotheek. Hij had een vriendin en die wou graag een film zien met een neger er in. Toen zei die man van de videotheek, bijna veront. J^LinïS

B

MvB

Samenwerl<ing met Kent De Hogeschoolraad van de KHT is onlangs accoord gegaan met een samenwerkingsovereenkomst tussen de hogeschool en de Engelse University of Kent at Canterbury. Het betreft hier de uitwisseling tussen staf en studenten in de economie en sociale wetenschappen. De overeenkomst tussen beide wetenschappelijke instellingen is eigenlijk niet nieuw. Reeds eerder sloten Tilburg en Kent een overeenkomst voor de uitwisseling van psychologen. Op het gebied van de gezondheidspsychologie willen de instellingen zelfs een post-doctorale cursus opzetten.

Prof. Antoine Oldendorff

dendorff, die de communicatie vanuit verschillende oogpunten die allen hun fundament vonden in een antropologische bezinning, probeert de programmagroep op beide dagen het probleem van communicatie en bedrijf op diverse niveaus ter discussie te stellen. De Oldendorff-lezingen beginnen op donderdag 19 december om 14.00 uur in gebouw S van de hogeschool met een lezing door prof. dr. J . van Dijck, hoogleraar aan de economische faculteit van de KHT. Op de tweede dag vangen de lezingen om 9.30 uur aan.

De ervaringen die de psychologen met het bezoeken van eikaars universiteiten hebben opgedaan bleken zo positief dat verdere uitbreiding wenselijk leek. Met name de economen en sociologen toonden belangstelling en zo kwam vorige maand de eerste docent vari de universiteit van Kent naar de hogeschool om gastcolleges te geven en reisde prof. Rijsman van de KHT af naar Engeland om de nieuwe uitwisselingen te bespreken. In de nabije toekomst gaan ook Tilburgse studenten een deel van het onderwijsprogramma aan de partner-universiteit volgen en komen Engelse studenten naar de hogeschool. Op het ogenblik is nog

waardigd over zoveel domheid: meneer, zaterdagmiddag! Wat denkt u wel, die zijn allang weg'.***** Je hoeft geen seksuoloog te zijn om wetenschappelijk met seksualiteitsproblemen bezig te zijn. Het blad van de VU, AD VALVAS, maakt melding van een sociaal wetenschappelijk onderzoek naar de rol van vrouwen in de marine. Vanaf 1980 worden in de marine proeven genomen met 'vrouwen aan boord'. Onderzoeker Guns is in zijn proefschrift (het betreft een promotie) nog niet erg concluderend. Hij blijft vaag. Enerzijds viel het tegen, anderzijds mee: je moet het genuanceerd zien. Mannen zouden meer vrouwelijk moeten zijn en vrouwen meer mannelijk en meer van dat soort gebabbel. Nou weten we nog niks. In Ad Valvas verder een beschouwing over een boekje van VU-juristen over de Wet Gelijke Behandeling dat uitkwam naar aanleiding van de VU-dies. Een citaat van prof. Dijk zegt genoeg: 'Het ongetrouwd samenleven is een puur modeverschijnsel dat momenteel al weer aardig afneemt. Kijk maar eens hoeveel huwelijken er in percentages onder studenten nu al weer voorkomen.' Dijk wil niet optreden als zedenmeester, hij neemt enkel een formalistisch standpunt, in. Ja

niet duidelijk hoeveel economie- en sociologiestudenten jaarlijks aan de uitwisseling deel kunnen nemen. De gesloten overeenkomst is voorlopig open, beide universiteiten wachten eerst de belangstelling van de studenten af alvorens een limiet te stellen. De KHT en de universiteit van Kent zijn overeengekomen dat alleen die studenten worden uitgewisseld die met behoorlijke resultaten hun studie volgen. Inmiddels ligt er ook een ontwerpovereenkomst klaar voor samenwerking tussen de Tilburgse hogeschool en de Technische Hochschule in Aken. Het ligt in de bedoeling dat deze twee instellingen gaan samenwerken op het terrein van de ergonomie en de algemene psychologie en dat zowel studenten als docenten aan de uitwisseling mogen deelnemen. Studenten die hun afstudeeronderzoek in Aken willen afronden kunnen, mits de overeenkomst wordt afgesloten, de Duitse graad Diplom-Psychologe in plaats van de drs.-titel behalen. De subfaculteitsraad van de psychologen en het College van Bestuur van de KHT zijn reeds akkoord gegaan met het concept, binnen de Hogeschoolraad spreken de leden nog over het ontwerp. ïSei^

M.V.B.

In Utrecht blijft de auto met chauffeur van de nieuwe voorzitter van CvB Veldhuis de politieke gemoederen bezig houden, zo blijkt uit het Utrechtse UNIVERSITEITSBLAD. Zoals bekend, overweegt Veldhuis te gaan pendelen tussen Utrecht en zijn woonplaats Voorschoten. Minister Deelman heeft hem daartoe een auto met chauffeur beloofd, maar de kosten daarvan (ongeveer honderdduizend gulden per jaar) komen ten laste van de universiteit. De kleine linkse partijen in de Tweede Kamer hebben de minister inmiddels kritische vragen over de regeling gesteld. De NWP-fractie in de Utrechtse universiteitsraad heeft nu een motie ingediend waarin Veldhuis verzocht wordt de auto in te leveren. Veldhuis moet maar in Utrecht komen wonen. Elke ambtenaar heeft in principe verhuisplicht, aldus de NWPers. Veldhuis geeft vooralsnog geen commentaar. Hij rijdt op en neer. ***** Het leukste citaat deze week staat in het WAGEN IN GS HOGESCHOOLBLAD en komt van de Wageningse hoogleraar in de gewasecologie Prof. Rabbinge 'Het meeste onderzoek nu is een breiwerk zonder patroon'. Losse steken dus. H.B.

20 decennber 1985

WERKWAARDIG

^Wij maken apparatuur die je niet leunt icopen^ Wat wij eigenlijk doen - en dat geldt voor alle afdelingen - is liet maken van apparatuur die je niet kunt kopen. Wetenschappelijke apparatuur stelt toch andere eisen dan apparatuur die gewoon in de industrie gebruikt wordt. Aan het woord is ingenieur M.J. van der Stelt, hoofd van de instrumentele dienst binnen de subfaculteit psychologie.

B

De instrumentele 'In de praktijk werkt het zo: een onderzoeker is met een bepaald onderzoek bezig, loopt tegen een probleem op, of kan wat hij te onderzoeken heeft niet oplossen omdat hij daar een bepaald apparaat voor nodig heeft.' Hij treedt dan meestal in contact met de instrumentele dienst'. De ID heeft verschillende afdelingen. Er is een electronische werkplaats voor het ontwikkelen van electronische apparatuur. In het begin is er alleen het idee met de wensen en de specificaties. Dan vinden er gesprekken plaats. Degene die het apparaat moet maken gaat aan de slag en bedenkt hoe hij de wensen van de onderzoeker om kan zetten in een electronische schakeling. Op een gegeven moment komt daar een prototype uit dat wordt uitgetest. Als dat prototype bruikbaar is wordt er een schema van gemaakt, er komt een printontwerp en er wordt eventueel een kastje voor ontworpen. Bovendien wordt er een front layout gemaakt. Op die manier komt een product tot stand. In de hout- en metaalafdeling, de mechanische afdeling, wordt ook weer apparatuur gemaakt die in het onderzoek gebruikt kan worden. Dat varieert van blokken die diverse afmetingen en vormen kunnen hebben voor ondezoek met kinderen, tot vrij grote opstellingen die bij de vakgroep fysiologie gebruikt worden. Een voorbeeld daarvan is een speciale stoel met pedalen waarop weer drukopnemers gemonteerd zijn. De automatiseringsafdeling beheert de Computerapparatuur en ondersteunt programmatuurontwikkeling en -gebruik. Tijdens deze rondleiding komen we ook langs het dierenverblijf, waar duiven en ratten gehouden worden. Mensen van de biotechnische afdeling verzorgen deze dieren.

1 I'1

dienst

steem. Op dit moment moet dat computersysteem vervangen worden, het systeem dateert uit de begin jaren '70. Wat we nu gaan doen is elk experiment zijn eigen computertje geven dat wordt aangesloten op een groter computersysteem. Daar moet de nodige stuurelectronica omheen gebouwd worden. Dit is nou typisch zo'n project dat over meerdere afdelingen is verspreid: een stuk metaal en hout voor de behuizing van de apparatuur, een stuk ontwikkeling binnen electronica voor de hele sturing, en dan natuurlijk automatisering en biotechniek.' Een heel aparte afdeling is de EEGafdeling./Daar werken twee laborantes. Zij onde/rsteunen het onderzoek bij de vakgroep fysiologische psychologie: ze draaien experimenten en doen de verwerking. Van der Stelt: 'Vroeger kwam een apparaat dat door de ID ontwikkeld was na afloop van een onderzoek in het magazijn. Het kon verder niet meer gebruikt worden. Daar zijn we eigenlijk min of meer van afgestapt toen we naar een modulair systeem overschakelden. We streven ernaar om alle nieuwe zaken die binnen electronica gemaakt worden in dit modu-

laire systeem in te passen, zodat de apparatuur veel breder inzetbaar wordt.' Op een gegeven moment tijdens de rondleiding komen we bij een enorme computer, een kast van ongeveer l m . bij 1.80 m. Er zitten felgroen gekleurde knoppen op. Deze computer is in 1970 aangeschaft. Toen kostte, hij ongeveer f 80.000, — . Nu koop je een computer met dezelfde capaciteit, in pocketformaat, voor rond de / 20.000, — . Deze antiquarische computer gaat er dan ook uit omdat hij niet meer rendabel is. Binnen de ID wordt steeds meer geautomatiseerd. Van der Stelt: 'We gaan vaker hele kleine simpele computertjes gebruiken. Net noemde ik al het voorbeeld van die duivenexperimenten. Een ander voorbeeld vind je bij videoregistraties: bij videoopnames van kinderen b.v. wordt gelet op het gedrag dat ze vertonen 'hoe vaak friemelt 't aan zijn neus, etc.' een panel van 8 of 9 mensen bekijkt de video-opname en vult op lijsten in wat ze precies zien. In plaats van die lijsten kun je 9 knoppentableaus maken en die koppelen aan een computersysteem. De mensen hoeven die lijsten dan niet meer in te vullen, maar kunnen gewoon die knoppen indrukken. Je kunt je output rechtstreeks uit de computer halen. Nü moeten die lijsten eerst nog ingetikt worden, dat kost allemaal extra werk.' Krijgen Jullie ook vragen vanuit andere faculteiten? Van der Stelt: 'Beperkt, maar wij verlenen wel diensten aan het AVC en de technische dienst. Op een gegeven moment heeft de bewaking een heel specifieke kar nodig. Nou kun je zo'n kar extern wel laten maken, maar dat is vrij

duur wij hebben hier ook de apparatuur om die te maken.' Contacten zijn er bijvoorbeeld ook met de subfaculteit letteren. Daar wordt o.a. onderzoek gedaan waarbij reactietijden gemeten worden. 'Die experimenten worden hier uitgevoerd. Wij hebben onze apparatuur voorlopig ter beschikking gesteld tot ze hun eigen apparatuur hebben en begeleiden hen bij de opzet van hun experiment. Ook hebben we hier apparatuur gebouwd die nu in de Klokkenberg en in het Elisabethziekenhuis staat. Op de VU in Amsterdam staat ook apparatuur van ons. Vaak komt die apparatuur daar via onderzoek wat hier gedaan is of via medewerkers en studenten die hier zijn afgestudeerd,' aldus Van der Stelt. Hij besluit: 'Het is best aardig om voor andere instellingen apparatuur te ontwikkelen, maar we zitten met een capaciteitsprobleem. Je hebt maar een beperkte omvang en in principe werk je binnen de subfaculteit psychologie. Als andere bedrijven geïnteresseerd zijn in apparatuur die wij hier ontwikkeld hebben dan is de ideaalste vorm dat er op een gegeven moment een leverancier gevonden wordt die deze apparatuur wil gaan verkopen.' Claartje van der Grinten

Van der Stelt: 'We zitten met capaciteitsproblemen.

Van der Stelt: 'Zij zorgen ervoor dat de dieren voer krijgen en dat ze niet ziek worden. De hygiene is erg belangrijk, daar moet erg goed op gelet worden. Als er operaties verricht moeten worden dat gebeurt wel eens - dan voert de biotechnische laborant deze uit. We proberen onze dieren zo goed mogelijk te behandelen. Ik denk ook dat het dierenlab hier bijna het best geoutilleerde is binnen de universiteiten. Dit heeft mede te maken met het feit dat het vrij recent is gebouwd.' Er is een grote samenwerking tussen de afdelingen, met name tussen electronica en automatisering. Van der Stelt: 'Wij doen bijvoorbeeld erg veel duivenexperimenten. Nou ja, veel, voor Tilburg is 't veel, maar als je kijkt naar andere instellingen is het weinig. Voor die duiven hebben we speciale boxen, men noemt die skinnerboxen, daarin worden ieerexperimenten gedaan. De duiven moeten op een knopje drukken dat een bepaalde kleur heeft en dan krijgen ze voer. Dat wordt gestuurd met een computersyTilburgs H o g e s c h o o l b l a d

20 d e c e m b e r 1985

ONDERWIJS

Duur lerarenopleiding wordt verlengd Studenten 'oude stijl' die eerstegraads leraar willen worden hebben nog één keer de gelegenheid om de lera­ renopleiding in het oude stijl­ programma te volgen. Ze zul­ len zich dan uiterlijk in janua­ ri 1986 voor deze opleiding moeten aanmelden. Zijn ze te laat met deze aanmelding dan zullen ze een opleiding in de tweede fase moeten vol­ gen die bijna een vol jaar lan­ ger duurt. 'De studenten moeten zich inderdaad heel vroeg aanmelden voor deze oplei­ ding', geeft Henk Klok toe. Hij is al enke­ le jaren betrokken bij de lerarenopleiding economie aan de hogeschool. 'Dit vroe­ ge tijdstip komt voort uit een nieuwe wettelijke regeling met betrekking tot de stages die in de lerarenopleiding zijn in­ gebouwd. De bespreking van die stage­ plaatsen moet al heel vroeg gebeuren, al maanden voor dat de cursussen begin­ nen'. Wim Dijkstra, die als vakdidacticus verbonden is aan de lerarenopleiding maatschappijleer vult hem aan: 'studen­ ten hebben nu eenmaal de neiging om zich voor alles pas op het laatste moment aan te melden, daarom wordt er zo geha­ merd op die datum van januari 1986'. Het is vooral voor de studenten oude stijl van belang ­ als men tenminste het on­ derwijs in wil ­ dat men van die laatste mogelijkheid gebruik maakt. Als men dat niet doet, dan zal men moeten mee doen aan de lerarenopleiding van de tweefa­ senstructuur. Dat betekent in principe dat men eerst een tweemaanden durend programma in het doctoraal moet volgen en dat men daarna een tweede fase lera­ renopleiding moet doorlopen die een vol jaar gaat duren. Bij elkaar is dat een stu­ diebelasting van veertien maanden, ter­ wijl op dit moment de cursus voor de le­ rarenopleiding slechts vier maanden duurt. Klok: 'Het is dus duidelijk dat de studenten deze datum goed in de gaten moeten houden, want anders kunnen ze zichzelf flink in de nesten werken'. Dijkstra: 'Daar komt nog bij dat voor de nieuwe tweede fase opleiding een selec­ tieprocedure zal worden toegepast en het is natuurlijk nog maar de vraag of je daar doorheen komt. Deze selectie is noodzakelijk geworden omdat de onder­ wijsminister een maximum wil stellen aan de instroming in de lerarenoplei­ ding'. Het lag in de bedoeling dat op 1 septem ber 1986 de eerste tweede fase­opleiding van start zou gaan. De opleiding tot eerstegraads leraar is een van de vier soorten opleidingen die in de tweede fa­ se van het wetenschappelijk onderwijs zullen worden gegeven. Voor de wettelij­ ke regelingen van deze opleidingen zijn een aantal voorstellen ingediend, waaro­ ver nog adviezen worden verwacht. Om een goede start van de lerarenopleidin­ gen mogelijk te maken, moeten de instel­ lingen nu weten waar ze aan toe zijn. Om die reden is nu een overgangsregeling aangekondigd die tot doel heeft de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs te wijzigen. 'Omdat de Minister z'n regeling

Tilburgs Hogeschoolblad

Klok en Dijkstra: m a x i m u m aantal instromers van duizend

niet tijdig rond heeft weten te krijgen is er nu een noodmaatregel getroffen in de vorm van deze interimregeling. Deze heeft voor c|e tweefasen­studenten de aantrekkelijke kant dat zij in het studie­ jaar 1986­1987 nog niet het twaalf­ maands programma hoeven te volgen maar tweemaandsprogramma. Dat bete­ kent dat het eerste jaar waarin de lera­ renopleiding in de tweefasenstpuctuur effectief zou worden, dat de oude stijl studie van vier maanden nog wordt ge­ continueerd', aldus Klok. Aan deze over­ gangsregeling kleeft wel nog de beper­ king dat tweefasen­studenten het pre­ doctorale programma van twee maan­ den doorlopen moeten hebben en dat ze vóór 31 augustus 1987 afgestudeerd moeten zijn. Pas dan kunnen ze met een verkort programma hun onderwijsbe­ voegdheid verwerven. Als extra voor­ waarde komt daar nog bij dat de tweede­ maandscursus afgerond moet zijn vóór 1 december 1987. Klok: 'In de periode tus­ sen half augustus (dan begint het twee­ de deel van de lerarenopleiding ­ mk) en 1 december ben je dus bijna full­time be­ zig met deze opleiding'.

begint is er te weinig basis om in beide takken van de wetenschap een onder­ wijsbevoegdheid te verwerven. Tenzij natuurlijk de student de leemtes zelf gaat aanvullen, dus dat de algmeen econo­ men bij de samenstelling van hun pakket enkele bedrijfseconomische vakken kie­ zen. Maar de verwachting is dat er een gesplitste bevoegdheid in de economie zal ontstaan: öf voor algemene econo­ mie óf voor bedrijfseconomie'. Het is tegenwoordig vrij moeilijk om aan docenten economie of maatschappijleer te komen. Voor economen biedt het be­ drijfsleven meestal beter perspectieven. Leidt de verzwaring van de lerarenoplei­ ding er dan niet toe dat nog meer stu­ denten besluiten om maar niet het on­ derwijs in te gaan? Klok: 'De inkomsten die je gedurende het extra jaar moet der­ ven zijn inderdaad een weinig aantrekke­ lijke factor. Maar de verlenging van de opleiding betekent voor de aankomende docent een betere voorbereiding op het leraarsberoep. Nu moeten veel leraren vroegtijdig afhaken omdat ze zich te wei­ nig gerealiseerd hebben wat het leraar­

schap eigenlijk inhoudt. Vaak leidt dit tot frustrerende situaties, die nu meer voor­ komen kunnen worden. De maanden waarmee de opleiding verlengd gaat worden, zullen namelijk ingevuld gaan worden met een extra stage van onge­ veer een half jaar en het zogenaamde in­ stituutspracticum, het droogzwemmen voor een gefingeerde klassesituatie'. 'Uiteindelijk doel van de langere oplei­ ding is de professionalisering er van. Dat is een lange strijd geweest van de univer­ siteiten, waar je vroeger je pedagogisch­ didactische aantekening haalde na enke­ le colleges onderwijskunde gelopen te hebben. Als je dan voor de klas kwam wist je van toeten noch blazen. Dat is nu gelukkig veranderd', zegt Wim Dijkstra. De werkgelegenheid voor docenten eco­ nomie en maatschappijleer is tegenwoor­ dig dus bij voorbaat verzekerd. Op de middelbare scholen kan vanaf augustus '87 maatschappijleer als examenvak ge­ kozen worden, hier zijn dus weer extra docenten nodig. Klok: 'E en groot ge­ deelte van de economiestudenen die de lerarenopleiding volgt doet dit om die sector van de arbeidsmarkt voor zichzelf open te houden. Ze hebben niet altijd on­ middellijk de bedoeling om het onderwijs in te gaan. Vaak keren ze pas na enkele jaren werkzaam geweest te zijn in het be­ drijfsleven terug naar bijvoorbeeld het HEAO. Daar hebben ze graag docenten die wat meer praktische ervaring hebben opgedaan'

r

Klok en Dijkstra verwachten dat de on­ derwijsminister het maximum van het aantal instromers in de lerarenopleiding op zo'n duizend per jaar zal stellen. De­ zelfde Minister zal ook uitmaken hoeveel er dat per studierichting zullen zijn. Wie ze gaan opleiden, dus of economen nou in Rotterdam of in Tilburg hun onder­ wijsbevoegdheid kunnen halen, ge­ schiedt in onderling overleg tussen de universitaire instellingen. Dijkstra: 'Maar de arbeidsmarktsituatie maakt het nu eenmaal noodzakelijk dat er een selectie komt. We willen studenten niet opleiden tot werkloze leraren'. Michel Knapen

TOELATING Maar de overgangsregeling heeft nog een ander voordeeltje in petto, namelijk dat er nog geen beperkte toelating zal bestaan. Iedereen die zich voor de lera­ renopleiding aanmeldt kan er aan deelne­ men. Hoewel de studenten die zich in januari 1986 niet aanmelden voor de leraren­ opleiding oude stijl automatisch in de overgangsregeling vallen en nog niet di­ rect geconfronteerd worden met een zwaarder programma, willen de leraren­ opleiders toch graag op die datum een beeld hebben van de omvang naar de vraag naar stageplaatsen m het acade­ misch jaar 1986­1987. Studenten die in de toekomst de onderwijsbevoegdheid voor het vak economie willen behalen wacht nog een extra moeilijkheid. Zij die de lerarenopleiding oude stijl hebben ge­ volgd zijn in feite bevoegd om zowel voor het algemene als voor het bedrijfse­ conomische vakgebied les te geven. Henk Klok: 'Voor de tweefasen­student komt dat wat anders te liggen. Omdat de specialisatie in hun studie al heel vroeg ..«f*<7 ■^>il «ffif."

VOOR EEN GOEIE PIEK PER DAG JE EIGEN STUDENTEN ZIEKTEKOSTEN VERZEKERING

Voor slechts f 398,­ per jaar (dus o m precies te zijn f 1,09 per dag) ben je verzekerd tegen de kosten van huisarts, apotheek, medisch specia­ listen en ziekenhuisopname. Boven­ dien heb |e een complete dekking tegen alternatieve geneeswijzen. Het eigen nsico is slechts f 140,­ per |aar. E en extra premie voor tandartskosten bedraagt f 150,­ (eigen nsico f 50,­) per jaar De Studenten Ziektekosten Verzekering: betere dekking, lagere premie. NBBS:méér dan reizen UJJ

Bel voorinformatie met NBBS Reizen, tel 071­145044, ga langs bi| een van de 28 NBBS Reiswinkels of stuur de coupon op aan NBBS reizen. Postbus 11054, 2301 EB Leiden Informeer mi) vri|bli)vend over D de Studenten Ziektekosten Verzekenng i D de studenten E xtra Pakkeldekking *"

adres postcode/plaats _

20 december 1985

VROUWENSTUDIES

Het genot van het kijken met andere ogen Scopofilia betekent liefde voor het kijken en is een door Freud ontwikkeld begrip dat tegenwoordig vooral in de filmtheoretische teksten gebruikt wordt. Het kijkgenot heeft een actieve en een passieve variant: In de narcistische passieve vorm identificeert de kijker of kijkster zich met het bekeken beeld. In de voyeuristische actieve vorm is de ander het object van de blik van de kijker of kijkster. Freud stelde dat mannen overwegend de actieve positie innemen en vrouwen de passieve. In onze cultuur lijkt dit onderscheid tussen mannelijk-actief kijkgenot en vrouwelijk passief kijkgenot voort te leven. Op het congres zal dit eenduidige onderscheid en de vragen die het oproept aan de orde komen. Vragen als: 'Wat is de relatie tussen kijkverhouding en machtsverhouding?', en: 'Zijn er nieuwe vormen van kijkplezier mogelijk die de huidige representatie van mannelijkheid en vrouwelijkheid ondermijnen?' Bij de voorbereiding van het congres is uitgegaan van de thema's arbeid, seksualiteit, media en kunst, bekeken vanuit scopofilia. Alkeline vertelt dat het begrip scopofilia voor het eerst ter sprake kwam in een leesgroep waar 'Visual pleasure and the narrative cinema' van Laura Mulvey behandeld werd. In gesprekken die hier uit voortkwamen bleek dat niet alleen de coördinatrices maar ook anderen zoals medewerksters Vrouwenstudies het een begrip met perspectieven vonden. Een begrip dat gebruikt kon worden op meer terreinen dan film en beeldende kunsten. Het idee om een congres Vrouwenstudies te organiseren bestond toen al en de uitwerking van het scopofiliabegrip bleek prima aan te sluiten bij deze plannen.

CENTRUM Nu vrouwenstudies zowel wat betreft vorm als inhoud een eigen plaats inneemt binnen de Hogeschool, een eigen gezicht heeft gecreëerd, wilden de coördinatrices een grotere activiteit organiseren dan tot nu toe om ook aan een grotere groep mensen dat eigen gezicht te kunnen tonen. Mensen binnen de Hogeschool die zich nog nooit hebben beziggehouden met Vrouwenstudies kunnen er door dit congres mee kennis maken. Anderen die al wel bezig zijn geweest op dit gebied wordt door dit congres de mogelijkheid geboden zich te verdiepen in een specifiek thema binnen Vrouwenstudies. Margje: 'Ik denk dat het congres voor korte tijd een centrum kan zijn voor vrouwen die verspreid over allerlei faculteiten bezig zijn met Vrouwenstudies. Een plaats ook waar nieuwe contacten gelegd kunnen worden. Studenten die bij de voorbereiding betrokken zijn kunnen in dit kader ontdekken hoe Vrouwenstudies binnen hun studie is in te passen, en wat het voor hen betekent. Misschien worden er tijdens het congres ook wel nieuwe groepen gevormd zoals na de cursus 'Wie schrijft die blijft'. Op die manier wordt het netwerk iets groter en verbreidt het zich misschien ook tot buiten de Hogeschool.' Marga: 'We willen ons ook presenteren aan vrouwen in de rest van het land, hoewel er bij het versturen van folders en uitnodigingen extra aandacht is besteed aan de regio. We willen laten zien dat we hier in Tilburg ook Vrouwenstudies hebben, laten zien wat we hier doen. Andere congressen en studiedagen vinden toch

Tilburgs Hogeschoolblad

Vrijdag 31 januari en zaterdag 1 februari vindt op de Hogeschool een congres plaats met de titel 'Scopofilia: het genot van het kijken'. Dit congres wordt georganiseerd door de coördinatrices Vrouwenstudies in samenwerking met de werkgroep Vrouwenstudies en het Vrouwenoverleg van de KHT. Het THB sprak over de achtergronden met de vier coördinatrices: Alkeline van Lenning, Marga Genemans, Therèse van de Heuvel en Margje Schuur.

tief te benaderen. Alkeline: 'Je kunt wel zeggen: 'kijk eens wat erg dat vrouwen altijd stereotiep worden afgebeeld in reclame', of: 'wat vreselijk dat vrouwen problemen hebben met hun uiterlijk omdat er een ideaalbeeld van de vrouw bestaat', enzovoort. Dat rampverhaal dat iedereen nu wel kent en dat je eindeloos' met behulp van allerlei films en collages en lezingen kunt bevestigen. Ik vind het leuke van dit congres dat wij proberen om aandacht te besteden aan de tegenstrijdigheden in het kijken en bekeken worden en aan de vragen die allerlei situaties oproepen: wat gebeurt er als vrouwen naar mannen kijken, of naar andere vrouwen, wat voor posities kun je innemen.' Therèse vertelt dat ze laatst samen met Margje een film van Helke Sander heeft bekeken, zo te horen een rampverhaal. In Die allseitig reduzierte Persönlichkeit Redupers uit 1977 is de hoofdpersoon een fotografe die zich 'van de ene ellende naar de andere sleept'. Haar moeilijkheden worden in de film breed uitgemeten terwijl Margje en Therèse benieuwd waren naar de verhouding van deze vrouw met haar werk en het plezier dat ze waarschijnlijk aan fotograferen beleefde.

V.L.IM.R.: Margje, Marga, Alkeline en'Therèse. vaak plaats in de grote steden, en wij willen laten zien dat een kleine instelling als Tilburg ook heel wat te bieden en te vertellen heeft.' 'Maar het congres is niet alleen om te laten zien wat wij nou te vertellen hebben, maar ook om anderen de gelegenheid te bieden om aan zoiets deel te nemen. Vrouwen die wat verder van Vrouwenstudies af staan gaan eerder naar zo'n congres toe als het in de buurt is,' vult Margje aan. De coördinatrices denken dat naast het creatieve en nieuwe karakter van het onderwerp de ligging van Tilburg ook wel een rol heeft gespeeld bij de toekenning van subsidie uit de emancipatiepot voor eenmalige activiteiten van het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen.

FOTOMODEL Hoe toegankelijk is dit congres? Alkeline: 'Ik denk dat sommige programmaonderdelen tamelijk toegankelijk zijn omdat het om kijken en het plezier in kijken gaat, en daar heeft iedereen zelf mee te maken. Dat neemt niet weg dat in een aantal lezingen over scopofilia gebruik gemaakt wordt van theoretische begrippen die veel toegankelijker zijn voor studenten en anderen die op een of andere manier bij wetenschap en onderwijs betrokken zijn, dan voor mensen die daar buiten staan. Maar er worden ook films gedraaid.' 'En die kun je bijvoorbeeld ook in een bewustwordingsproces voor jezelf gebruiken,' merkt Marga op. Alkeline: 'En je kunt er ook naar toe gaan om gewoon te genieten.' Marga: 'Maar wat blijft is (Jat het congres als geheel toch een wetenschappelijk karakter heeft.' Op de eerste congresdag worden de centrale lezingen gehouden door Margret

Brügmann (literatuurwetenschap). Heidi de Mare (filmwetenschap) en Eric de Kuyper (filmwetenschap). Op de tweede dag vinden kleinere lezingen en workshops plaats. Medewerksters van Vrouwenstudies aan de Hogeschool hebben op een originele en vruchtbare manier hun eigen onderzoek in verband gebracht met scopofilia zoals blijkt uit het aanbod van lezingen en workshops. De psychologe Marrie Bekker die onderzoek doet naar eetgedrag van vrouwen legt in haar lezing 'Eten en opgegeten worden' het verband tussen eten, opeten, kijken en bekeken worden. Ine Vanwesenbeek, een psychologe die onderzoek doet naar prostitutie, houdt op basis van dat onderzoek een lezing over 'de subjectiviteit van het object', waarbij de titel al aangeeft dat passieve en actieve posities niet vastliggen. Coosje Couprie, die momenteel een werkgroep begeleidt over de 'écriture feminine', verzorgt een workshop over de spannende foto's van Marie Francoise Plissart en een tekst van Jacques Derrida. En dan is er een workshop die verband houdt met alle drie de themagebieden: Angela van Rooy en Barbara Spoel hebben enkele fotomodellen uitgenodigd die zullen vertellen over het plezier dat ze aan hun beroep beleven, de arbeidsverhoudingen binnen dat beroep en de reacties die ze als fotomodel vaak krijgen van 'de buitenwereld. Therèse: 'Sommige feministen kunnen zich geen erger beroep voorstellen dan fotomodel, sommige scholieres dromen er juist van om fotomodel te zijn.'

RAMPVERHAAL De coördinatrices en de anderen die meewerken aan het congres proberen het begrip scopofilia positief en produk-

De vier coördinatrices zijn van mening dat de nadruk die er in het verleden gelegd werd op wat er fout zat op allerlei gebieden nodig is geweest voor de ontwikkeling van Vrouwenstudies. Therèse: 'In die tijd was het voor de bewustwording hard nodig om misstanden te signaleren, het 'rampverhaal' te vertellen, maar op een gegeven moment ken je dat wel en wil je verder, en bovendien, als je alles zo pessimistisch ziet waar blijft dan het plezier in het leven?' Na een periode van deconstructie en analyse lijkt de tijd rijp voor experimenten en vernieuwingen. De aandacht voor een produktieve benadering van bepaalde gebieden na een inventarisatie van de problemen is een tendens die ook elders te signaleren is, en ook rond zien/laten zien en kijken en bekeken worden is al wel eens iets georganiseerd. De afbeelding van vrouwen is aan de o r de geweest in een cyclus van Studium Generale in Rotterdam, 'Vrouwbeeld en verleiding', in een cyclus van Studium Generale Tilburg, 'Vrouwenbeelden', en in de daarop volgende cursus 'Wie schrijft die blijft' van de coördinatrices Vrouwenstudies. Het nieuwe aan dit congres is dat niet alleen de relatie tussen scopofilia en beeldende kunsten aan de orde komt maar dat er ook een verband wordt gelegd tussen scopofilia en arbeid en scopofilia en seksualiteit. Het sluit aan bij de aandacht die er binnen Vrouwenstudies al bestond voor die terreinen en die een nieuwe dimensie krijgt door de benadering vanuit scopofilia: het genot van het kijken. Astrid Tates

Informatie en inschrijving vóór 17 januan. Coördinatie Vrouwenstudies, kamer S, 155, tel: 662684 Idi., wo., en do , van 15.00-17.00 uur). Er zal een congresbundel worden samengesteld met korte inhoudelijke beschrijvingen van de lezingen en workshops. Kosten, inclusief bundel en een lunch op vrijdag 31 januan: f 20,— voor mensen zonder betaald werk of studenten en f 40,— voor anderen 20 d e c e m b e r 1985

Radboudstichting al tachtig jaar Mffiancier van katholieke wetenschap

'

'

■

^

i ^m­ Directeur Paul van den Biggelaar: 'De beeldvorming rond de Radboudstichting is fataal beïnvloed door de zestiger jaren.' In de jaren zestig raakte de Sint Rad­ boudstichting in een existentiële crisis. Tot dan was haar taal< vooral geweest het besturen van de Katholieke Universi­ teit Nijmegen. Maar door de Wet op de Universitaire Bestuurshervorming nam het rijk voortaan de financiering van de Nijmeegse universiteit voor zijn rekening: en 'de universiteit groeide de moeder bo­ ven het hoofd'. Bovendien begonnen de inkomsten van de Radboud in die turbulente zestiger ja­ ren drastisch te slinken als gevolg van de groeiende ontkerkelijking. Het bestuur zat met de handen in het merendeels al grijze haar. E en aantal bijzondere leer­ stoelen raakte vacant, het leek onmoge­ lijk om nog aan geschikte katholieke hoogleraren te komen. De rol van het voorheen zo invloedrijke onderwijsfonds leek uitgespeeld. De Sint Radboudstich­ ting was op sterven na dood.

GELD Geld is in de tachtigjarige geschiedenis van de Radboud stichting een constante factor van belang geweest. De eerste ontstaansgrond voor de stichting was het bijeenbrengen van voldoende midde­ len voor de inrichting van een eigen uni­ versiteit voor het katholieke volksdeel. De Calvinisten hadden het in 1880 al klaargespeeld om hun Vrije Universiteit van de grond te krijgen. De katholieken in hun emancipatiedrift konden hierbij natuurlijk niet achterblijven. De roomse leider Schaepman schreef in 1900 dat hij niet twijfelde aan het nut en de mogelijk­ heden van een katholieke universiteit, al­ leen... 'wij hebben, om het in het reële uit te drukken, nog geen rode cent. E r

Tilburgs Hogeschoolblad

zijn centen nodig, hopen centen, hopen gouden centen'. Aanvankelijk wilde het appèl van Schaepman niet zo aanslaan. Het duur­ de vijftien jaar voordat ook het volk liet blijken dat het wel iets over had voor een rooms­katholieke universiteit. 'Het ver­ langde bewijs bracht de inzameling van 1921­1922, krachtig voorbereid door een comité van actie, door tijdschriften en kranten, door een bisschoppelijk bevel tot oprichting van alle comite's in alle pa­ rochies, door een tweede brief van de bisschoppen om de pastoors tot mede­ werking aan te sporen en tenslotte door de oproep van het Episcopaat aan de ge­ lovigen om een ruime bijdrage te geven. Deze inzameling werd een groot succes. De opbrengst was overweldigend, nl. f 2.194.441, — zoveel als het katholieke Nederlandse volk waarschijnlijk nog nooit, voor wat voor doeleinden dan ook in één actie bijeengebracht had'. Op 17 oktober 1923 al vond de opening plaats van de Keizer Karel Universiteit, de Universitas Carolina, in Nijmegen. La­ ter veranderde die naam in Katholieke Universiteit Nijmegen. In 1948 ging ook de Katholieke E conomi­ sche Hogeschool in Tilburg delen in de inkomsten van de Sint Radboudstich­ ting. Dat kon overigens pas doorgaan nadat de Tilburgse school had bewezen in de praktijk geen echte concurrent te zijn voor de nog kwetsbare Nijmeegse universiteit. E n pas in 1951 stemde het episcopaat erin toe dat tijdens de collec­ te op de jaarlijkse universiteitszondag ook de Tilburgse Hogeschool bij de inza­ meling expliciet zou worden vermeld.

Mddr, zoals gezegd, eind jaren zestig sprak de katholieke wetenschap opeens veel minder tot de verbeelding van het kerkvolk. Radbouddirecteur Paul van den Biggelaar: 'Toen vonden de kerk­ gangers dat de heren studenten toch al genoeg werden verwend en ze voelden er niks voor om het rooie Tilburg en het rooie Nijmegen nog langer te ondersteu­ nen. De beeldvorming rond de Radboud­ stichting is fataal beïnvloed door de troe­ belen van weleer. Daar worstelen wij nu nóg mee. 'Laat Nijmegen eerst maar weer eens katholiek worden', schrijven de mensen dan. 'E n zorg dat Schille­ beeckx voortaan zijn mond houdt'. Die toon heerst nog wel eens. Voordat dat beeld helemaal weg is ben ik kaal en bent u grijs.' In 1975 krijgt een wetenschappelijke ad­ viesraad van katholieke VIPS opdracht de overlevingskansen van de stichting te bestuderen. 'Opheffen kan altijd nog', zo luidt alras de conclusie. De stichting le­ vert het gewijde voorvoegsel Sint in en stort zich vol overgave op de taak die vroeger altijd op de tweede plaats was gekomen: de bijzondere leerstoelen aan de niet­katholieke instellingen. Van den Biggelaar: '1978 Betekende een keerpunt. Het was pompen of verzuipen. Men besefte heus wel dat het moeilijk zou worden om geseculariseerd Neder­ land het nut van een katholieke levens­ beschouwing onder academici bij te brengen. Dat is een abstracte bood­ schap: vroeger lag dat eenvoudiger. Wij moeten de mensen vertellen dat het ka­ tholicisme ondanks alles toch eeuwen­ lang de behoedster is geweest van we­ tenschap en cultuur. Naast Galilei en de Inquisitie kent het katholieke verleden ook een Benedictus en een Thomas van Aquino'.

WETENSCHAP Prof. dr. J.C.F. Nuchelmans is voorzitter van de wetenschappelijke adviesraad van de Radboudstichting. Hij is hoogle­ raar in de Griekse taal­ en letterkunde en sinds 1 september met emeritaat. E en onderwijsrot, te oordelen naar de gedra­ genheid waarmee hij zijn visie op het leerstoelenbeleid van de Radboudstich­ ting ontvouwt. 'Ik vermijd zelf altijd de combinatie katholieke wetenschap, die term geeft alleen maar aanleiding tot misverstanden en wordt door niet­katho­ lieke collega's met argwaan bekeken. De wetenschap heeft haar eigen methodes en rechten, alleen de toepassing van de

'De Sint R adboudstichting ga^ L tijd voor de Universiteit, in rang boven de Universiteit, n r bestaat in wezen om de Uni­ versiteit. En nu het doel zo g^ i^dg berei/<t is mogen we de moeder in het /dnd prijzen, ét mr l<roon is en hoe langer hoe meer haar kroon zal worden'. Hooggestemde woorden bijk gouden jubileum van de Sint Radboudstichting ­ katholiek^ tenschappelijk onderwijsfonds ­ in 1955 uitgesproken in de auk vajor van de Katholieke Uni­ versiteit van Nijmegen. In de dertig jaren die sindsdien 'erstreken is er veel veranderd. De R adboudstichting ver/oor óï greep op de Nijmeegse univer­ siteit en richtte haar energie op de aanstelling van bijzondere hoogleraren aan alle niet­katiii ^ke universiteiten en hogescho­ len in ons land. Daarnaast suk iieert Radboud vormingsaktivi­ teiten voor studenten en ondeii :eunt zij het in doodsnood ver­ kerende studentenpastoraat. Het jubileum wordt pas in '8ê[ >vierd, onder andere om de eveneens verjarende KR O niet m de voeten te lopen. Maar de afgelopen maanden konden katholieke studenten ­ waren die er nog dan? ­ wek al deeim nen aan een prijsvraag en hun tanden stukbijten op een korte lerhandeling over 'een christelij­ ke antropologie met bijzondemandacht voor de problematiek van vrijheid en macht'. Hoofé^:fs f 2500,—. De tachtig­jarige R adboudstimg: niet links, niet rechts, maar in het 'bewuste' midden. 1

'Ophefian kan altijd nog' door Tflin G eurts wetenschap heeft onmiddellijk te maken met waarden en zingeving. Wetenschap als zodanig kan niet katholiek zijn ' Nuchelmans: 'Om die spanning tussen wetenschap en levensbeschouwing zo goed mogelijk tot z'n recht te laten ko men hebben wij de wijsgerig­antropoio gische invalshoek gekozen. Radboud wi de vooronderstellingen en de grenzen van de wetenschap aan de orde stellen

In het algemeen, meent Nuchelmans, zijn de universiteiten en hogescholen erg gesteld op de bijzondere leerstoelen die zijn stichting aanbiedt. 'Wij hoeven ner­ gens te vechten om binnen te komen. In de praktijk is een afwijzing nooit voorge­ komen: er is wel eens tegengestribbeld, hier en daar soms op een wat ridicule wij­ ze, maar over het algemeen zijn we over­ al welkom. Vaak zegt men: als u ons

~|g|

maar een goede filosoof levert. Dat die rooms is nemen ze dan graag op de koop toe.' De aanstelling van een Radboud­hoogle­ raar gebeurt altijd in overleg met en meestal op initiatief van de betrokken in­ stelling. 'Je kunt niet zomaar iemand droppen. Vroeger gebeurde dat wel eens, maar dat klimaat is gelukkig veran­ derd.' Een kandidaat voor een dergelijke functie wordt, aldus Nuchelmans, primair be­ oordeeld op zijn wetenschappelijke kwa­ liteiten, pas daarna komen de religieuze opvattingen aan bod. 'Je wilt toch weten waar zo iemand staat, hè? E en hinduïst komt uiteraard niet in aanmerking, even­ min als iemand die openlijk te kennen geeft dat hij geen christen meer is.' Vijf hoogleraarsstoelen ­ die van de Uni­ versiteit van Amsterdam, de TH Delft, de TH E indhoven, E rasmus in Rotterdam en de Rijksuniversiteit Limburg ­ zijn nu be­ zet. Voor Wageningen en Leiden zijn twee nieuwe benoemingen in de maak. Er wordt over gedacht om ook de Open Universiteit te benaderen en om een spe­ ciale leerstoel vrede en gerechtigheid in het leven te roepen aan de V U : dit op ini­ tiatief van de Latijns­Amerikaanse bis­ schop Dom Helder Camara.

I

"^W/j vonden aanvankelijk dat t? Opus Dei moesten toelaten" Een pijnlijk incident in de geschiedenis van de Radboudstichting vormt onge­ twijfeld de 'affaire' Opus Dei. Op 28 sep­ tember 1984 onthulde weekblad de Tijd dat de Radboud allerlei activiteiten finan­ cierde van de uiterst obscure en conser­ vatieve, roomse elite­beweging Opus Dei. Directeur van den Biggelaar pro­ beerde indertijd de bijdrage van zijn stichting te bagatelliseren door te mel­ den dat men via de stichting Instudo 'wel eens wat' had gegeven aan Opus Dei: 'het gaat hier echter om niet meer dan een paar honderd gulden per jaar.' De ijverige Tijd­journalist berekende ech­ ter dat de RadboutI in vier jaar tijd maar liefst veertigduizend gulden naar Opus Dei had overgeboekt. Van den Biggelaar daarover nu: 'De Tijd heeft geen onwaar­

heid geschreven, ik vind alleen dat z* niet prudent met het onderwerp zijn or^ gesprongen.' Gerard van den Heuvel,dj recteur van de Katholieke Academie voor de Journalistiek In Tilburg en ten tij­ de van het voorval voorzitter van de sub­ sidiecommissie, is het met van den Big­ gelaar eens: 'Het verhaal in de Tijd wa' journalistiek onder de maat, dat heb m hoofdredacteur Arie Kuiper ook P«f' soonlijk laten weten.' , Niet weg te poetsen blijft dat de Ra" boudstichting Opus Dei vier jaar lang kri­ tiekloos heeft gesubsidieerd. Gerard van den Heuvel: 'Wij vonden aanvanl<eV dat we Opus Dei, zij het met enige reser­ ve, op grond van onze statuten moeste toelaten. We waren zelf al een onder^ zoekje naar die organisatie begonn^

toen de publicatie in de Tijd de zaak in een stroomversnelling bracht. Daarna hebben we Opus Dei om opheldering ge­ vraagd: op grond van de informatie die dat opleverde hebben we resoluut beslo­ ten om onze subsidie stop te zetten. Wat voor mij de doorslag gaf was de opmer­ king dat we oorlog en concentratiekam­ pen in sommige gevallen maar als de wil van God moeten accepteren. Het eigen beschikkingsrecht van de mens wordt dus uitgesloten. Die gedachte strookt absoluut niet met de opvattingen van on­ ze stichting.' Van den Biggelaar kan zich nu nóg op­ winden over de gebeurtenis: 'Die zaak neeft de stichting geen goed gedaan, en mij persoonlijk ook niet. Alsof men mij beschuldigde van het lidmaatschap van

Opus Dei. Ik heb me bedonderd gevoeld. We hebben een stroom van brieven en telefoontjes gekregen. Dan pas voel je aan den lijve hoe wonderlijk katholiek Nederland kan reageren.' En nog steeds is de affaire Opus Dei voor de Radboudstichting geen verleden tijd. De activiteitensubsidie aan deze bewe­ ging is weliswaar stopgezet, maar via het studentenpastoraat betaalt Radboud wel nog mee aan het salaris van Opus Dei pastor dr. Fernando Pero Suva in Maas­ tricht. Vap den Heuvel: 'Dat laatste kun­ nen we alleen stopzetten via contract­ breuk met de bisschoppen. E en moeilijk dilemma.' Een vergadering over dit onderwerp in ja­ nuari zou 'n oplossing moeten bieden.

Nuchelmaips: 'Het ideaalbeeld werd beli­ chaamd dpor prof. Luypen, de in 1980 overleden loogleraar wijsgerige antropo­ logie. Die wist met zijn monumentale do­ ceertalent veel indruk te maken op de techneuten van Delft. Zijn colleges wer­ den door honderdtallen studenten be­ zocht.' Zo groot is de belangstelling voor de Radboude alleges op dit ogenblik zeker niet meer, mede onder invloed van de schoolse tweefasenstructuur, aldus Nu­ chelmans. 'Wij bieden die colleges vrij­ blijvend aan, de student is vrij om er ge­ bruik van te maken ^.n kan er meestal een kleine compensatie mee verdienen. Vroeger moest je als katholieke student verplicht bepaalde vakken volgen. Die tijd is gelukkig voorbij, is dat geen voor­ uitgang?' De leeropdrachten van de docenten heb­ ben ­ met variaties naar verschillende dis­ ciplines ­ allemaal de relatie tussen de wijsbegeerte en de christelijke levensbe­ schouwing op het oog. Nuchelmans: 'Wij zeggen: hier is een overtuiging die al eeuwenlang z'n waarde bewezen heeft. Laten we die eens tegen het licht houden en op z'n huidige merites toetsen. Maar niet op een indoctrinerende manier, dat interesseert toch geen hond: Onze hoog­ leraren zijn allesbehalve indoctrinerende types.'

ARGUMENTATIEF Radboud geeft vijf­en­twintig gulden voor een gespreksavond ter bestrijding van consumptie­ en andere kosten. Voor het huren van een film is honderd gulden beschikbaar, voor een spreker vijftig piek. 'Dat zijn kleine bedragen en als je bedenkt dat er per jaar zo'n 140.000 gul­ den naar dit soort activiteiten gaat dan heb je een idee hoeveel er plaatsvinden.' Aan het woord is drs. Gerard van den Heuvel, directeur van de Katholieke Aca­ demie voor de Journalistiek in Tilburg en sinds jaar en dag hartstochtelijk (en vaak verguisd) pleitbezorger van het be­ staansrecht van het bijzonder onderwijs. Hij is voorzitter van de Radboud­p.r. commissie en zwaaide eerder jarenlang de scepter over de subsidiecommissie.

Katholieke of voormalig katholieke stu­ dentenverenigingen met illustere namen als Sanctus Augustinus (Leiden), Sanc­ tus Thomas Aquinas (Amsterdam), Al­ bertus Magnus (Groningen) en Sanctus Virgilius (Delft) kunnen bij de Rad­ boudstichting aankloppen om subsidie voor activiteiten met een vormend karak­ ter. Van den Heuvel: 'Dat sluit activitei­ ten op basis van reeds gevormde menin­ gen uit. Voorbeeldje: groepen die zich afvroegen of ze mee moesten doen aan IKV­akties, ja of nee, die kregen subsi­ die. Maar groepen die al hadden beslo­ ten om aktie te voeren kregen niks. Men­ sen die nadenken over de rol van de vrouw in de maatschappij, die krijgen wél geld, een eenmaal ingericht vrou­ wenbureau niet. Wij willen studenten helpen bij het vormen van hun opinies. Wij erkennen het beginsel van de pluri­ formiteit en willen daarin als stichting be­ middelend optreden. Wij geven graag steun aan wat we de argumentatieve dia­ loog noemen. Wat we niet steunen is in­ doctrinatie en moralisme.'

PASTORAAT Als naast de leerstoelen en de vormings­ activiteiten het derde aandachtsveld aan de orde komt lijkt het enthousiasme van de geïnterviewde Ftadboudleden opeens wat te bekoelen. De stichting maakt jaar­ lijks f 2 5 0 . 0 0 0 , ­ over aan de bisschop­ penconferentie die dat geld naar eigen goeddunken besteedt aan de ondersteu­ ning van het katholieke studentenpasto­ raat in alle universiteitssteden. De ver­ houding tussen de bisschoppen en de studentenpastores is sinds jaar en dag ernstig verstoord. Het studentenpasto­ raat vormt binnen de kerk een vooruitge­ schoven post waar naar hartelust'wordt geëxperimenteerd met liturgie en oecu­ mene. Het episcopaat ziet dit met lede ogen gebeuren en heeft dan ook nauwe­ lijks een stuiver over voor de financiering van deze avantgarde: men maakt dank­ baar gebruik van de jaarlijkse som die de Radboudstichting overschrijft en doet er zelf niet meer dan een kwart van dat be­ drag bij.

vervolg op pag. 14 ­ 20 d e c e m b e r 1985

vervolg van pag. 13

Studentenpastoraat klampt zich vast aan Radboud Maar de Radboud heeft over de beste­ ding van deze subsidie helemaal niets te vertellen. Directeur van den Biggelaar: 'Wij stellen de pastores niet aan en we hebben geen enkele invloed op hun be­ noeming.' Naar verluidt is deze regeling bedacht toen de Amsterdamse pastores Oosterhuis en van Kilsdonk besloten om te kappen met de kerk en voortaan op ei­ gen houtje verder te gaan. De Radboud­ stichting wilde in deze ruzie geen partij kiezen en machtigde de bisschoppen vervolgens om met de subsidie te doen wat ze wilden. Van den Biggelaar: 'E r zou een nieuwe structuur moeten komen, waarin de ver­ wijdering tussen studentenpastoraat en bisschoppen weer wordt opgeheven. Die afstand is er nu overal.' Behalve in Maastricht. Daar stuurde bisschop Gij­ sen enkele jaren geleden de studenten­ pastor Sjaak Oberijé de laan uit. Gijsen had moeite met Oberijé's sexuele ge­ aardheid en keurde het oecumenisch ka­ rakter van zijn studentenecclesia af. Sindsdien­ is de Opus­De/'­priester dr. Fernando Peró Silva belast met de zorg voor het studentenpastoraat in Maas­ tricht. Zijn salaris wordt voor een deel bekostigd uit de subsidiegelden van de Radboudstichting. Als doekje tegen het bloeden ondersteunt Radboud het nog steeds bestaande alternatieve pastoraat met een jaarlijkse bijdrage van 7 a 8 dui­ zend gulden onder de post studentenac­ tiviteiten. Van den Biggelaar: 'Wij zouden graag zien dat die situatie de wereld uit was. Maar ja, dat is het gevolg van onze mid­ denkoers. Wij willen geen conflict rond deze kwestie. Bovendien zouden we in het bisschoppelijk beleid treden en dat zou kerkrechtelijk gezien niet helemaal juist zijn. Persoonlijk zou ik willen dat de stichting meer invloed had in deze, maar zoiets verandert maar langzaam hé?' Toch heeft de Radboudstichting aan de bisschoppenconferentie gevraagd of men niet een dikkere vinger In de pap kan krijgen vanaf juli '86 als de afspraken over de huidige financieringsvoorwaar­ den aflopen. E n het lijdt geen twijfel dat de studentenpastores hieruit de hoop putten dat ze zo straks misschien uit de klauwen van de bisschoppen kunnen worden gered. Ben Vredebregt is landelijk voorzitter van de R.K. studentenpastores: 'De Katho­ lieke kerk is altijd ongelooflijk slordig om­ gesprongen met het studentenpastoraat. In beleid én in financieën. De Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken ma­ ken ieder jaar elk anderhalf miljoen vrij voor hun studentenpastoraat. De katho­ lieke kerk volstaat met de f 250.000,— van de Radboudstichting. Wat ze er zelf bijdoen is maar een schijntje. Daardoor verkeert het pastoraat op dit moment in zeer grote nood, zeker gezien de notitie van Deetman over de studentenvoorzie­ ningen.'

CONCURRENTIE Vredebregt klampt zich vast aan de Rad­ boudstichting als laatste strohalm: 'Ik denk, objectief, dat de doelstelling van de stichting ­ het aanwezig stellen van evangelie en geloofstraditie in het weten­ schappelijk onderwijs ­ bij het studenten­ pastoraat in de beste handen is. Wij be­ reiken al jarenlang de grootste groepen Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

*;<»­■> » . . < i o » > . ^ ^ * —

^

Het riante onderkomen van de Radboudstichting bevindt zich op de bovenverdieping van deze villa in Vught.

Student

Tjerk

Wagenaar:

'Levensbeschouwing is uit de taboesfeer' Tjerk Wagenaar is zevendejaars techni­ sche natuurkunde aan de TH Delft. Sinds begin '84 bestuurslid van de Rad­ boudstichting, hij werd voor die post voorgedragen door het zogeheten Al/er­ heiligenconvent, de overkoepelende or­ ganisatie van katholieke studentenvere­ nigingen. Tjerk is de enige student in het twintig­ koppige gezelschap van Radboudbe­ stuurders. 'Dat zouden er meer kunnen zijn ja, daar heb ik ook voor gepleit.'

Tjerk vertelt dat 'zijn' Delftse studenten­ vereniging Virgiel draait als nooit tevo­ ren: 'De confessionele grondslag speelt daar zeker wel een rol. We hebben af­ gesproken dat we daar mee bezig blij­ ven. Dat gebeurt via lezingen en cursus­ sen bijvoorbeeld over het thema 'mens­ beelden' of 'de tijd'. Ikzelf kom wel eens in de studentenkerk, ja, maar niet vaak. Ik voel me toch wat beter thuis in een klassieke sfeer. Ik ben niet iemand die al­ leen voor de preek naar de kerk gaat.' Tjerk: 'Die katholieke nestgeur, wat is dat nou? Dat heeft een bepaalde invloed gehad op mijn gewetensvorming, daar kan ik gewoon niet onderuit. Door me­ zelf met die vraag bezig te houden ben ik hierin terecht gekomen. Ik zie dat veel mensen in mijn omgeving ook bezig zijn met levensbeschouwelijke vragen. Vaak helemaal niet vanuit een katholiek begin­ sel of zo, maar je zou wel erg beperkt be­ zig zijn als je een van de belangrijkste reli­ gieuze stromingen buiten beschouwing laat. Volgens mij is er sprake van een opleving. Dat merk ik aan de belangstel­ ling voor onze cursussen en voor de Rad­ boudcolleges. Ook het pausbezoek heeft hoe dan ook veel mensen aan het den­ ken gezet.' 'De levensbeschouwing is in elk geval uit de taboesfeer gehaald, het hoort niet meer tot het genre kwetsbare onderwer­ pen waar je beter niet over kunt praten.' 'Ik vind hjet belangrijk dat je tijdens je studie ook nadenkt over de fundamente­ le vragen van het bestaan. Daar is nu vaak veel te weinig ruimte voor. Daarom is het goed dat de Radboudstichting van­ uit een katholiek beginsel hieraan iets probeert te doen.' Tjerk Wagenaar (foto: A . J . Vleming)

studenten, ook op het gebied van de vor­ ming. Daarom hebben wij gezegd: we horen bij de doelstelling van de Rad­ boud. E n daar is het bestuur van de Rad­ boud het nu helder mee eens geworden.' De stichting zou volgens Vredebregt voortaan moeten borg staan voor een groot deel van de salarissen en ook voor de vormingsactiviteiten.' Vroeger legde Radboud de prioriteit t ^ snel bij de leerstoelen. Het gaat niet om een con­ currentiestrijd, maar wij moeten wel on­ ze zaak verdedigen.' De Radboudstich­ ting, aldus de Rotterdamse pastor, had al eerder voor de studentenparochies moeten opkomen. Maar hij is tevreden met de geconstateerde ommekeer, die volgens zijn zeggen ook duidelijk tot uit­ drukking kwam op de landelijke Rad­ bouddag die vorige week zaterdag werd gehouden. 'Radboud is het meest ge­ schikte apparaat om onze belangen te vertegenwoordigen. Dat zal financieel grote gevolgen hebben, met 2,5 ton red­ den we het niet, er zal hard gewerkt moeten worden om extra geld in te za­ melen. We hebben er alle vertrouwen in dat de Radboudstichting dat voor elkaar krijgt, maar we zullen het proces zeer nauwgezet blijven volgen.' Radbouddirecteur van den Biggelaar voelt zich door de heftige toenaderings­ pogingen van de studentenpastores enigszins in verlegenheid gebracht. Men mocht eens kunnen gaan denken dat zijn organisatie in het conflict tussen bis­ schoppen en pastores partij heeft geko­ zen voor de laatste groep. De verant­ woordelijkheid voor de toekomst blijft in handen van het episcopaat. Van den Biggelaar: 'Dat is nu eenmaal zo. Wij kunnen onze wensen kenbaar maken, maar de bisschoppen beslissen uiteinde­ lijk wat er gaat gebeuren.' Misschien willen de pastores wel, los van de kerk, helemaal onder de vleugels van de R adboudstichting? Van den Biggelaar: 'Misschien wel ja, maarde bisschoppen zouden dat beslist niet leuk vinden. Als je pastor bent aan­ vaard je toch een band met de kerk? Je kunt toch ook niet getrouwd willen zijn en tegelijkertijd van je vrouw af willen?' Een beeldende vergelijking, net zo beel­ dend als het spreekwoord dat zegt dat ie­ mand geen twee heren kan dienen. De Radboudstichting probeert een keuze te vermijden. Volgens de stelregel: 'Voor ons is er maar één weg en dat is de be­ wuste, niet bange middenweg. Ook al omdat we volstrekt afhankelijk zijn van vrijwillige bijdragen kunnen we het ons niet permitteren om naar een kant over te hellen.' Gerard van den Heuvel wil in elk geval de gedachte bestrijden als zou de Radboud­ stichting een restauratieverschijnsel zijn: 'Nee, zeker niet. Ik zou de opleving van de laatste tijd evenmin als een nieuw élan willen aanmerken. Ik constateer alleen dat de behoefte aan ons werk meetbaar toeneemt. Misschien heeft het ermee te maken dat de universiteit als leefge­ meenschap de laatste jaren enorm is af­ gekalfd. Daar is niks voor in de plaats ge­ komen.' Twan Geurts

KRj **

20 d e c e m b e r 1985

BUITENLAND

Studeren in een stad vol tegenstellingen Bologna is een stad vol tegenstellingen. Symbolen van de hedendaagse handel gaan hand in hand met de middeleeuwse architectuur van deze stad. Er is overvloed in het communistisch bolwerk van Italië. Bedelaars zoeken een plaatsje naast boutiques en peperdure restaurants. Bologna wordt wel de 'Rode Stad' genoemd, vanwege de oranje en rode kleur van de gebouwen, maar zeker ook vanwege het feit dat de communistische partij al sinds de tweede wereldoorlog deze stad regeert. Renzo Imbeni, de burgemeestervan Bologna, typeert zijn stad als een middelgrote Italiaanse stad met de problemen van een grote stad. Hij doelt op de woningnood, drugs, sociale desintegratie en het enorme probleem van de te grote toeloop van studenten. Bologna heeft al sinds de elfde eeuw een universiteit en al die tijd was de universitaire wereld geïntegreerd in de stad. Dteze universiteit was de Alma Mater van Galileo, Marconi - de uitvinder van de zender - en meer recent van Umberto Eco. De laatste jaren echter komen de studenten naar de universiteit om zo de werkloosheid te ontlopen. Zelfs een groot deel van de studenten, die de universiteit afmaken, vallen daarna weer terug op hun familie of worden werkloos. 'Studeren nu is een vorm van intellectuele werkloosheid' aldus de burgemeester. 'Men is liever student dan werkloos en Bologna kan al deze mensen, zonder veel toekomstverwachtingen niet meer absorberen. Wij zijn niet op deze mensen in deze getalen ( ± 60.000) ingesteld'. Tegenover de Universiteit van Bologna zetelt de Johns Hopkins University !JHU), the School of Advanced International Studies. De enige Amerikaanse universiteit voor internationale relaties in Europa. Dit is een ander voorbeeld van een van die tegenstellingen in Bologna. De JHU is een kleine, Amerikaanse universiteit met 131 studenten die allen wèl hoge toekomstverwachtingen hebben. De JHU-Bologna Center is in 1955 opgericht om Amerikaanse studenten, die Europese studies deden aan de JHU in Washington, één jaar naar Europa te laten gaan. Samen met Europese studenten zouden ze dan Europa beter leren kennen. De helft van de studenten in Bologna zijn dan ook Amerikanen. De andere helft van de st^jdenten komt uit Europa, China, Canada, Polen, Hongarije, Japan, India, Turkije etcetera. In totaal zijn er studenten uit 25 landen, Nederland is redelijk sterk vertegenwoordigd met 5 mensen. Voor de Amerikanen lijken de voordelen duidelijk, ^ a a r de directeur van het Bologna Center, professor Robert D. Gard, raakt haast niet uitgepraat als men hem vraagt naar de voordelen voor Europeanen om hier te komen studeren: 'Als Europeanen naar de VS gaan om daar te studeren, komen ze meestal terecht in grote universiteiten. Ze raken snel geïsoleerd als minderheid en zoekerf zodoende sneller contact met andere Europeanen. Dit gebeurt niet hier in Bologna. Omdat we zo klein zijn (131 studenten) leer je in een jaar iedereen kennen. En al die mensen komen overal vandaan, niet alleen uit de VS'. Mede omdat het klein en overzichtelijk is, zijn de contacten met de professoren en het personeel veel intie-

Tilburgs Hogeschoolblad

Ex-THB medewerker Bert Peters vertrok na zijn afstuderen naar Italië om zich verder te bekwamen in de internationale studies. Een persoonlijk verslag van over de bergen.

I

Ue John Hopkins universiteit mer. De directeur is er nog steeds trots op dat hij voor een Nederlandse groep enkele jaren geleden de 'Honourable Bartender' was. Je ziet ook professoren of de studentendecaan voetballen met de studenten tegen de Italianen, of 's avonds mee feest vieren. Ondanks het feestvieren, blijft het hier hard werken. Elke student moet zich specialiseren in minstens twee richtingen, waarvan internationale economie er één is. Verder kan men kiezen uit internationale betrekkingen, Latijns-Amerikaanse studies, Europese studies of Sociale Veranderingen en Ontwikkelingen. Binnen deze richtingen neemt men dan verscheidene cursussen. De interdiscipliniteit wordt als noodzakelijk gezien voor een beter begrip van internationale relaties. Dit uit zich op verschillende manieren. Mensen met een economische achtergrond worden geadviseerd om niet-economische cursussen te doen. En een jurist bijvoorbeeld zal hier internationale economie volgen. Naast de twee specialisatierichtingen moet men zogenaamde 'Core-Courses' doen. Dit zijn cursussen, die de student een algemene kennis moeten geven over internationale relaties. Op de JHU verwacht men niet dat men het eigen vakgebied verder uitdiept, maar dat men zijn of haar kennis verbreedt. Alles staat echter in het teken van internationale relaties. 'Normaal gesproken leveren wij geen mensen af die zich een jaar lang .^lleen maar hebben verdiept in - laten we zeggen - de psychologie van leiders', aldus Dr. Gard, 'maar we zijn ook geen business-school, in de zin dat mensen hier alleen maar practisch gerichte cursussen krijgen. Wij bieden een interdisciplinair programma met zowel wetenschappelijke als practisch gerichte cursussen'. Vanuit deze filosofie is het dan ook wel

begrijpelijk dat de achtergronden van de studenten hier zeer gevarieerd zijn: politicologen, historici, juristen, economen, sociologen, psychologen en ook mensen die literatuur hebben gestudeerd. De studentendecaan Hasan F. Teoman sluit hierop aan, als hij het heeft over de selectie van studenten. 'Elke student, die serieus is geïnteresseerd in de studie van internationale relaties, raden wij aan om zich aan te melden. De selectiecommissie let sterk op de motivatie en de interesse voor internationale relaties. Dit uit zich in datgene wat een student heeft gestudeerd, maar veel meer nog in datgene wat hij of zij naast de studie heeft gedaan. Natuurlijk uit zich dat ook in het enthousiasme dat iemand toont om bij de JHU te komen studeren'. Hasan wil een punt sterk benadrukken: 'Laat nierhand zich weerhouden door financiële zorgen. Als iemand echt geïnteresseerd is, dan vinden we altijd wel een oplossing voor de financiering'. Met name de laatste jaren wordt er door de JHU actief gewerkt aan de financiering voor studenten: culturele accoorden, beurzen, leningen met lage of zonder rente, allerlei fondsen zijn hiertoe middelen. Een groot deel van de tijd van de studentendecaan gaat zitten in het afstropen van de markt voor beurzen om zqdoende meer studenten in staat te stellen hier te tomen studeren. Ondanks al deze pogingen, moeten geïnteresseerden echter niet denken dat het hier allemaal gratis is, integendeel. Het is en blijft een Amerikaanse universiteit, en dat betekent dat men onderwijs moet kopen, net als elk ander produkt. Gezien de hoge kwaliteit van dit produkt moet men er dus ook veel voor betalen. Deze instelling leidt al heel snel tot vragen als: wat heeft men eraan en wat bereikt men er mee. Naast de vier cursussen per semester, zijn er studiereizen (Parijs-Brussel), Oost-Duitsland, Honga* * f ISST" ^

rije en Polen) en twee - niet verplichte lezingen aangaande internationale onderwerpen per week. De lezingen lopen uiteen van 'Nuclear Proliferation' tot 'Why the US couldn't win in Vietnam'. Deze lezingen worden allen verzorgd door specialisten in hun gebied. Voorts kan men hier aanvullend moderne talen studeren. En natuurlijk is het reizen door Italië een cursus op zich. Er zijn verschillende diploma's te behalen. Het 'Bologna Center Diploma' is voor hen die één jaar in Bologna aan de J H U studeren. Studenten die een tweede jaar óf in Bologna óf in Washington óf in Wharton (Pennsylvania) studeren, kunnen hun Masters of Arts halen. Na een M.A. opleiding kan men verder studeren voor Ph.D. De studenten die hier afstuderen vinden haast allemaal een baan. 'De laatste jaren is er een verschuiving gekomen, in de gebieden waar onze studenten terecht komen', aldus Hasan. 'Voorheen gingen veel mensen naar buitenlandse diensten en internationale organisaties. Tegenwoordig is er meer aandacht voor de private sector. De overheid heeft een log en bureaucratisch image gekregen. Banken en multinationals vindt men dynamischer. En, ik vind het niet zo leuk om toe te geven, maar banken en multinationals betalen beter'. Ongeveer 54% van de studenten komt terecht in het internationale bankwezen. Er is nog steeds een relatief grote groep die voor een buitenlandse dienst gaat werken (30% van de Oostenrijkse buitenlandse dienst komt van Johns Hopkins), maar er zijn er ook die de journalistiek in duiken. Sinds de specialisatierichtingen Noord-Afrika en Latijns-Amerika op het programma staan, gaan er meer mensen naar de Verenigde Naties of naar de Wereldbank. De EEG is voor Europeanen nog steeds een populaire werkgever. Zoals gezegd, Bologna is een stad vol tegenstellingen. Binnen de JHU zijn er echter ook tegenstellingen. In de kantine van de JHU ontmoeten studenten en docenten elkaar. Het is dan leuk om mee te maken hoe de Amerikaanse kleinzoon van de voorzitter van de communistische partij uit New York een Europese Reagan-aanhanger probeert duidelijk te maken dat de Verenigde Staten helemaal niet zo'n heilstaat is als die Europeaan wel denkt. Het feit dat 131 mensen üit25 verschillende landen en ieder met andere vooroordelen bij elkaar komen, leidt onvermijdelijk tot heftige discussies. Het beeld dat de Europeanen van de Amerikanen hebben, is veelal dat de Amerikanen oppervlakkig zijn en te grote ruitenbroeken met gympies dragen. De Europeanen komen er dan achter'dat de Amerikanen niet zo oppervlakkig zijn als ze wel dachten. Aan de andere kant accepteren en ontwikkelen de Amerikanen meer 'Liberal Views' en w»ten ze 'Reagan's Rambo gedrag' gaandeweg te relativeren. 'Het afbreken van vooroordelen is van groot belang' volgens Hasan, 'want de mensen die hier studeren, komen terecht in internationale banen. Als er zich een crisis voor doet, kennen deze mensen elkaar en bellen ze elkaar op om te vragen hoe het nu werkelijk zit. Dat bevordert internationale samenwerking'. Bert Peters,

Bologna

20 d e c e m b e r 1985

VAN DIEN ^ CO" TREEDT GRAAG IN CONTACT MET AMBITIEU2E B M A AFGESTUDEERDE BEDRPSECONOMEN NOT

Universiteiten voor informs tisering op alle niveaus Medio september publiceerde de Stuurgroep Universitaire Rekencentra (SUR) een voorstel voor een 'meerjarenplan computerdienstverlening' (het zg. SURF-plan: Samenwerking Universiteiten Reken Faciliteiten). Onlangs hebben de Colleges van Bestuur van de universiteiten en hogescholen hun bestuurlijk standpunt over dit plan kenbaar gemaakt middels een brief aan minister drs. W . Deetman. Ze verwachten dat dit document 'richtinggevend' zal zijn voor de verdere informatisering van het Nederlandse wetenschappelijk onderwijs en onderzoek, zo blijkt uit de brief. Het SURF-plan toont duidelijk aan dat deze informatisering de komende jaren op alle niveaus van de universitaire organisatie, zowel onder de wetenschappelijke staf als onder de studenten en binnen alle disciplines zijn beslag zal moeten krijgen. Daar zijn echter honderden miljoenen guldens mee gemoeid. De Colleges zijn nu bereid om ten minste het huidige niveau van de door hen voor de informatisering beschikbaar gestelde gelden de komende jaren te handhaven (850 miljoen gulden) maar de extra bijdrage van 650 miljoen, zoals die in het Meerjarenplan is aangegeven, zal de regering moeten betalen. De universiteiten kunnen dit bedrag zelf niet meer op tafel leggen o m dat ze in het verleden al ernstig op hun apparatuurbudget hebben moeten bezuinigen. Uit het Meerjarenplan blijkt ook dat het informatiseringsproces niet alleen de instellingen van het wetenschappelijk onderwijs ten goede komt, maar ook een ruimere kring van gebruikers. Verder zou het een bijdrage kunnen leveren tot de industriĂŤle innovatie. In hoeverre het Meerjarenplan geoperationaliseerd gaat worden is afhankelijk van de vraag of de regering bereid en in staat is de bedoelde extra middelen ter beschikking te stellen. Is dat niet het geval dan wordt volgens de Colleges het beoogde informatiseringsproces sterk vertraagd en een verdere achterstand ten opzichte van vergelijkbare landen is dan onvermijdelijk. Weet de regering wel de nodige gelden op tafel te leggen, dan moet het Meerjarenplan gefaseerd uitgevoerd worden. M.K.

Psychologie MAANDBLAD VOOR EEN BREDERE KIJK OP MENSEN

Op zoek naar een kerstcadeau voor een student? Nuttig en toch boeiend: Een proefabonnement op het maandblad PSYCHOLOGIE:

6 nummers voor Ć&#x2019; 37,50

%in Dien^Co Accountants

Sollicitaties te richten ;i;in Van Dien + (/) Accountant.s, t av de heer R H van Rcie, afdeling personeeLszaken Fizeaustraat 2,1097 SC Amsterdam, telefoon 020 SGlOlll

Schnftelijk of telefonisch te bestellen bij: SWETS & ZEITLINGER - LISSE tel. 02521 - 1 91 13

*Van Dien + Co is lid van Deloitte Haskins & Sells International Een organisatie met 26 000 medewerkers in 71 landen

Alkmaar Almere Amsterdam Apeldoorn Arnhem Velp Breda Eindhoven Enschede Gouda s Gravenhage Riiswi)k Groningen-Harcn Ikuirlem Heerlen s-Hertogenbosch Hoogeveen Leeuwarden Lelystad Lochem Maastricht Oss Roosendaal Rotterdam Tilburg Utrecht Venlo Z;uindam Zwolle Willemstad (Curasao) Oranjestad (Aruba) Philipsburg (St Maarten)

\'T \l^:NSE^K^:NMS ftychologie ISWA MACHT 20 d e c e m b e r 1985

I )6

BUITENLAND

Institute Olandese dreigt onderwijsfaciliteiten te verliezen Van oudsher ook hinkt het instituut op twee gedachten: het leggen van een culturele 'link' tussen beide landen en het bieden van een onderkomen aan wetenschappers en studenten om zich gedurende kortere of langere tijd te verdiepen in de Italiaanse geschiedenis. En met name aan die laatste mogelijkheid dreigt binnenkort een einde te komen. Het ministerie van WVC is namelijk van mening dat er meer cultuur naar het buitenland geëxporteerd dient te worden en dus ook naar Italië. En daar, aldus een van de stafleden met druipend sarcasme, zitten ze in Rome natuurlijk juist op te wachten. Het dreigende wegvallen van de onderwijspoot onder het instituut is een rechtstreeks gevolg van de splitsing van het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen in WVC en O & W . In de visie van minister Brinkman en in het bijzonder zijn directeur-generaal Riesenkamp horen onderwijs en wetenschap bij Deetman in de portefeuille en betaalt WVC alleen nog maar de culturele poot. 'Een zakelijke kwestie,' aldus een woordvoerster van dat departement, 'Een puur politieke keuze,' stelt staflid Peter van Kessel van het Nederlands Instituut. 'Bij WVC willen ze wel over cultuur praten, maar niet over de kunsten. Die worden sinds de splitsing in een hoekje weggestopt.' Ongetwijfeld zijn ook de veranderde wetenschapsopvattingen in Nederland debet aan de opstelling van WVC. In de beginjaren van het instituut kon men bogen op een brede maatschappelijke belangstelling vanuit diverse bevolkingsgroepen. De katholieken, de protestanten, maar zeker ook de liberalen waren zich bewust van een diepe band met Rome vanuit historisch-wetenschappelijke optiek. De katholieken uiteraard' vanwege de relatie met het Vaticaan, de protestants-christelijken in verband met het oud-christelijke Rome en de liberalen vanwege hun belangstelling voor de antieke geschiedenis en de archeologie. Door een verregaande wetenschappelijke specialisering in de na-oorlogse jaren kwamen wetenschap en cultuur echter ver uit elkaar te liggen. De oorspronkelijke doelstelling van het instituut zou daarmee dus zijn komen te vervallen. Die situatie wordt momenteel door WVC aangegrepen om fors te snoeien in het budget van het instituut en een drastische koerswijziging door te voeren. De groepering die het directe slachtoffer wordt van die maatregelen is zonder twijfel de Nederlandse student, die tot nu via een beurs maximaal acht maanden aan het instituut kan studeren. En over belangstelling hebben de stafleden nog nooit te klagen gehad. Zonder dat er overdreven reclame gemaakt hoeft te worden is het instituut elk jaar weer volgeboekt. Er is plaats voor tien studenten die redelijk riant zijn ondergebracht in speciale kamers. Vervelend, althans voor deze culturele dependance, is dat die studenten vrijwel altijd afkomstig zijn van dezelfde vakgroepen. Hoewel jaarlijks informatie vanuit Rome verstuurd wordt naar alle universiteiten voelen slechts weinig docenten zich geroepen om hun studenten op de hoogte te stellen van de In de luisterrijke bibliotheekvan hetinstituut

Aan de rand van het Villa Borghese, Rome's grootste groene long, ligt in een oase van rust het Nederlands Instituut. Er tegenover zoals het hoort: het equivalent van onze zuiderburen. En daarmee houdt het niet op, want praktisch elke Europese natie heeft een vrijwel identiek onderkomen in de Italiaanse hoofdstad. Allemaal opgericht zo rond de eeuwwisseling toen overal het besef doorbrak dat Rome een centrale plaats inneemt in de Westerse geschiedenis. Zo ook in Nederland en dat leidde in 1904 tot het 'Nederlands centrum voor historische studies', nu dus het Instituto Olandese geheten. Romeinse faciliteiten. Ook de diverse Bureaus Buitenland laten het er in dat opzicht lelijk bij zitten. Dat gebrek aan belangstelling kan het instituut wel eens behoorlijk opbreken nu de redding van de onderwijspoot toch voor een aanzienlijk deel in handen van de universiteiten ligt. Die lobby begint ook langzamerhand op gang te komen, onder andere via de Tilburgse hoogleraar prof. dr. Peeters. Hij vindt het hoog tijd worden dat de universiteiten in actie komen, omdat anders het Instituto weinig meer gaat inhouden dan een representatie-afdeling van de Nederlandse cultuur. Uit eigen ervaring weet Peeters hoe belangrijk de andere activiteiten van het instituut kunnen zijn. Eind september van dit jaar was +iij nog in Rome om samen met vijftien andere wetenschappers uit Nederland, België, Duitsland en Italië diepgaand van gedachten te wisselen over de menselijke levensloop in de geschiedenis. Peeters: 'Samen vormen we de kern van de European Society for the study of human development in history en tijdens dat congres is weer eens gebleken hoe

belangrijk het Instituto Olandese kan zijn. Niet alleen vanwege de grote hoeveelheid kunsthistorische informatie waarover men beschikt, maar ook door de vele andere faciliteiten. Rome heeft een schat aan cultuur en informatie te bieden die je elders gewoon niet zo snel zult aantreffen.' Dat en uiteraard de aangename klimatologische omstandigheden zorgen ervoor dat het instituut het hele jaar door vol zit met studenten. Ze ontvangen een toelage van 800 gulden per maand, maar hebben daarnaast gratis onderdak en de reis wordt door WVC betaald. Bovendien krijgen ze tien procent van de reiskosten vergoed die in Italië zelf gemaakt worden. Voor de vvétenschappelijke begeleiding zijn continu drie docenten beschikbar. Hoewel het voornamelijk studenten geschiedenis beteft die het instituut bevolken, wordt regelmatig ook onderdak verleend aan musicologen, sociologen en politicologen. Voorwaarde voor toelating is uiteraard wel dat studenten de Italiaanse taal machtig zijn en dat is in de praktijk ook broodnodig. Ellen Rombout, studente Eigentijdse Geschiedenis in

Groningen: 'Het doen van onderzoek is hier veel moeilijker dan in Nederland. Je zit toch met die vreemde taal en de archieven houden er heel andere normen op na. Dat gaat in Nederland veel vlotter. Vandaar dat de meeste studenten in Groningen zich liever op regionale onderwerpen storten, op kloosters in Pieterburen en zo.' Ellen Rombout ontdekte de mogelijkheid om in Rome te kunnen studeren via het prikbord, haar eveneens Groningse mede-studente Marion Aarts (Archeologie) vernam het via mond-op-mond-reclame. Hoewel ze de Nederlandse opleiding over het algemeen beter vindt is ze uitermate te spreken over de mogelijkheden die Rome biedt. 'Je hebt hier het Duits Archeologisch Instituut en dat is wereldberoemd, het Mekka voor elke archeoloog. En er lopen hier mensen rond waar je waanzinnige 'kruiwagens' aan kunt overhouden.' Beide studentes willen ook van het kennelijk in Nederland bestaande beeld af, dat ze daarginds de hele dag in de zon liggen: 'De druk is erg groot om binnen de gestelde termijn je project af te maken en de archieven zijn maar beperkt open. Daar staat tegenover dat de bibliotheek van het instituut altijd open is, je kunt praktisch dag en nacht doorwerken. De voorzieningen zijn hier wat dat betreft ongelooflijk goed.' Dat zullen ze voorlopig ook wel blijven, alleen is het zeer de vraag of er in de nabije toekomst nog veel studenten gebruik van kunnen maken. De helft van het totale werkbudget van het instituut wordt er namelijk door opgesoupeerd en ook al gaat het dan om een niet zo bijster hoog bedrag van twee ton, in het kader van de 'nieuwe zakelijkheid' ziet WVC die toch liever terechtkomen bij de andere poot: het organiseren van culturele activiteiten voor de Italiaanse bevolking. Uiteraard gebeurt dat nu al in ruime mate, met name -door staflid Carla van Vlaanderen. 'We hebben in het recente verleden tentoonstellingen georganiseerd van moderne Nederlandse architecten op het gebied van stadsvernieuwing. Zaken waar zowel Nederland als Italië wat aan hebben. Een andere tentoonstelling van Escher trok zoveel bezoekers, dat we er nu een reizende expositie van gemaakt hebben. Ik denk dat zoiets ook beter past in het straatje van W V C : nog veel meer de artistieke richting uit.' Een definitieve beslissing over de koers die het Nederlands Insituut moet gaan varen is nog steeds niet genomen. Dat zal in ieder geval de komende weken moeten gebeuren, voor de begroting van WVC in de Tweede Kamer aan de orde komt. Dat de zaak nog redelijk gecompliceerd ligt blijkt wel uit de reactie van het departement. Een woordvoerster wil (en mag) er niets over kwijt 'omdat dit op hoog niveau behandeld wordt'. Ze verwacht wel dat het nog enige weken zal duren voordat er duidelijkheid geschapen wordt. Mocht de beslissing voor de Nederlandse studenten en wetenschappers verkeerd uitpakken, dan resteert een schrale troost: het klooster van Pieterburen kan ook heel interessant zijn. Ruud Keulers Twan Geurts/UP 20 d e c e m b e r 1985

MEMO

Bum

Buitenland^m

BOLOGNA CENTRE J . H . UNIVERSITY The Bologna Center of the John Hopkins University offers scholarly, professional training at the graduate level in international relations to indi viduals interested in careers related to international affairs, either in the public or private sectors About 55 courses are offered by so me 35 faculty members to a graduate student bode of approximately 125 Classes are relatively small, and US academic standards and methodes of instruction are employed All lectures and seminars are conducted in E ng­ lish Candidates should already have received a Bachelor's degree from a US institution or a E uropean equiva lent While student aid is limited, so me partial and full fellowships are available to non Amencan Candida tes for interdisciplinary, graduate stu dy in the general field of international relations, including courses in inter national economics, international po­ litics, international law, social change and development. Western and Eastern E uropean studies, modern European history and politics, and US foreign policy After successfully completing one year of study at the Bologna Center, students receive a Diploma in International Relations A second year of study at The Johns Hopkins University School of Advan ced International Studies (SAIS) in Washington, D C , leads to the M A Degree A few selected non Ame ncan students are accepted for a se­ cond year of study to complete the research­oriented M A I A degree (Master of Arts in International A f fairs), awarded by The Johns Hop kins University Applications for non Americans, which must be submitted to the Bo logna Center by March 15, 1986, are available from The Registrar, The Bologna Center, Via Belmeloro, 11, I 40126 Bologna, Italy THE EURO PEAN FREE T R A D E A S S O C I A T I O N (E FTA) invites ap plications for post­graduate research scholarships into the role of E FTA in European integration, all aspects of European trade policy, and trade libe­ ralisation with particular reference to EFTA or to selected E FTA countnes Up to four such scholarships, each of at least 5,00 Swiss francs, will be awarded dunng the current academic year for research projects which may extend into the 1986 87 academic year Candidates should present a detailed outline of their project, inclu ding precise definition of the field of research, as well as a discription of proposed organisation and methodo logy While the outlines should prefe rably be submitted in E nglish, both the and the research work may be conducted in any of the following languages E nglish, Finnish, French, German Icelandic, Italian, Norwegi an and Swedish Candidates must be under 30 years of age at the time of applying Applications should inclu de full details of the candidate's aca demic qualifications (academic post, degrees, publications etc ) as well as the names of three referees If the re­ search IS to be done as part of a the SIS to obtain a higher degree, candi dates should also present a written recommendation from their supervi sor Applications should be received by February 1986 at the E FTA Press and Information Service, 9­11 rue de Varembé, 1211 Geneva 20 Ter inzage op Buro Buitenland (B 1013) de nieuwe protocollen ter uitvoering van de culturele verdragen met DDR, Tsjechoslowakije, Roeme me, Bulgarije en Italië

Tilburgs Hogeschoolblad

EUROPEES UNIVERSITAIR I N S T I T U U T FLO RENCE Het E uropees Universitair Instituut biedt een aantal plaatsen aan voor onderzoekers die een proefschrift wensen voor te bereiden doorgaans een driejarige periode ter verkrijging van de doctorstitel van het Instituut De thema's moeten verband houden met het onderzoekprogramma van het Instituut, op de gebieden ge­ schiedenis en cultuurwetenschap­ pen, economische wetenschappen, rechtswetenschappen en politieke en sociale wetenschappen Dit pro

gramma legt de nadruk op een verge lijkende E uropese en interdisciplinaire aanpak Het instituut biedt de moge lijkheid een eenjarig Master's pro­ gramma te volgen dat leidt tot de graad LL M in vergelijkend, E uro­ pees en internationaal recht De kan­ didaten, zowel voor het doctoraal als voor het LL M programma ­ die aan de voorwaarden voor toelating tot postdoctorale studies moeten vol doen, moeten in de regel onderdaan zijn van eén van de Staten die de Overeenkomst houdende opnchting van het Instituut hebben onderte­ kend (België, BRD, Denemarken,

Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, UK) E en aantal studie beurzen is beschikbaar, verstrekt door de regenngen van de landen voor het eerste en tweede jaar en door het Instituut voor het derde jaar De prospectus en de aanvraagformu lieren kunnen verkregen worden bij Academische Dienst, E uropees Uni versitair Instituut, Badia Fiesolana, Via dei Reccettini 5, 1­50016 San Do minico dl Fiesole (Fl), Italië Tel 55/447931 Sluitingsdatum voor ontvangst der aanvragen 31 januan 1986

r

1 r

Bedrijfseconomen die nneer dan één organisatie willen adviseren Reden voor de vacature

Karakteristiek van onze Maatschap Dijker en Doornbos/accountants onderhoudt een nauwe samen­ ' werking met Van der Tom & Buningh/organisatie­ adviseurs. Buradi Groep/ accountants­administratiecon­ sulenten. De Boer en Van Keulen/belastingadviseurs en GIS/adviseurs voor organisatie en automatisering. Hierdoor kunnen wij onze opdracht­ . gevers op een breed gebied deskundig van dienst zijn. Bovendien is er dankzij de gevarieerde samenstelling van het ciiëntenpalO^et een groot scala van ervaring aanwezig. Wij vinden dat onze opdracht­ gevers recht hebben op meer dan alleen de controle van de jaarrekening. Tot onze vakop­ vatting behoort evenzeer de adviesfunctie van de register­ accountant die onder andere tot uitdrukking komt in actieve assistentie en, waar nodig, in het aandragen en begeleiden ■ van oplossingen, kortom: in . een grote betrokkenheid. Een en ander voltrekt zich in een sfeer van voortdurende kwaliteitsbewaking en ­verbetering.

J L

Het spreekt vanzelf dat een Maatschap als de onze bepaald geen statsche eenheid kan worden genoennd Ook het karakter van onze taakopvatting zorgt trouwens voor de noodza­ kelijke dynamiek Uiteraard zijn in zo n organisatie vnjwel perma­ nent vacatures te vervullen. Daar zijn verschillende redenen voor enerzijds het natuurlijke perso­ neelsverloop en anderzijds de gestage groei van de werkhoe­ veelheid. U w kwalificaties Een eerste vereiste is, dat u in aansluiting op uw studie (bednjfs)­ economie aan een Nederlandse hogeschool of universiteit, de postdoctorale studie 'accountancy" volgt. De Maat­ schap biedt u voor het volgen van die studie ruime faciliteiten. Uw leeftijd zal rond de 25 zyn

Uw interesse/de functie Het moet u boeien om de organi­ saties die door u worden bezocht door en door te leren kennen. Daarvoor is een systeem van toetsing beschikbaar aan de hand van beproefde (maar eigentijdse') methoden en technieken Aange­ zien u bij cliënten werkt die in verschillende sectoren van de economie hun belangen hebben, is het belangrijk dat u zich snel kunt aanpassen aan de werk­ situatie Daarbij zult u moeten beschikken over doorzettings­ vermogen, hoofd­ en bijzaken

kunnen onderscheiden en met handhaving van uw persoonlijk­ heid in een team kunnen werken. In het begin draait u mee in de controlepraktijk. Daarby wordt uiteraard rekening gehouden met uw postdoctorale studie­ programma Aldus ontwikkelt u zich snel en efficient tot register­ accountant. Wij gaan er, net als u. vanuit dat u uw postdoctorale studie accoun­ tancy met goed gevolg afsluit. Afhankelijk van uw ontwikkeling binnen de Maatschap behoort daarna benoeming tot medewer­ ker of vennoot tot de mogelijk­ heden.

De kennismakingsprocedure U kunt ons schrijven of telefo­ nisch laten weten, dat u bent geïnteresseerd in een gesprek. Wend u dan tot onze Centrale Personeelsdienst t.a.v Mevr. M.M.L Kluiters, Postbus 11,3720 AA Bilthoven. Telefoon 030­790844.

IW/V Het spreekt vanzelf dat by onze Maatschap vrouwelijke collega's net zo welkom zyn als mannen.

DDDBHB DDDoaai

DDDDDBI nDDDDBI DDDDDBI DDDDBBI DDDBBB

Dijkenen Doornbos/accountants 26 vestigingen in Nederland 2 in België en 1 in Curacao Door het internationale samenwerkingsver band binnen Binder Djjker Otte & Co (BDO) met 300 vestigingen over de hele wereld zyn wy in staat om onze opdrachtgevers ook buiten de landsgrenzen optimaal te ondersteunen

Studeren (en afstuderen) wordt een stuk eenvoudiger als u een IBM PC h e b t Denk maar aan het maken van ingewikkelde berekeningen. Of het vastleggen van gegevens. Of tekst verwerken (scripties!). En u hoeft echt geen Finstein te zijn om er mee om te gaan. IBM biedt voor de PC familie namelijk een breed scala van betrouwbare standaard software-pakketten, waarmee u direct aan de slag kunt. U kunt natuurlijk ook zelf programmeren met de programmeertaal van uw keuze: Basic, Assembier, Pascal, Fortran, Cobol etc. Bovendien beschikt u dan over apparatuur die <»en standaard is in het bedrijfsleven. Voor de universitaire wereld gelden kortingen van ca, 40% op de IBM P('. de IBM P(] W met nog meer groeimogelijkheden en

de IBM Portable PC (voor kantoor, thuis en op reis). Deze speciale korting geldt voor full-time studenten met een geldige collegekaart, èn voor direct bij het universitair onderwijs betrokken medewerkers. Informeer bij het Competence Center van uw hogeschool ol universiteit Vraag ook naar de mogelijkheden van financiering. Het Competence Center is een onderdeel van het rekencentrum van uw instituut dat tevens zorgt voor begeleiding na aanschaf. Heeft uw universiteit of hogeschool geen Competence Center, bel dan 030-383516 voor de nodige informatie.

Kortingen variëren van 38% tot 42%.

KHT Rekencentrum, Hogeschoollaan 225, Gebouw C 2e verdieping, .5037 GC Tilburg. 013-662242.

MEDEDELINGEN

C O M M U N I Q U E V A N DE VERGADERING V A N DE H O G E S C H O O L R A A D V A N 12 DECEMBER 1985 1 De Hogeschoolraad besluit onder dankzegging ontslag te verlenen aan drs J Van Tuijl als lid en voorzitter van het bestuur van de SSST en met ingang van 1 1 1986 te benoemen tot lid van dat bestuur Dr M C Ri/k 2 De Raad benoemt mevr A Nieboer tot lid van het College van Beroep voor de Examens en wel voor de tijd van twee jaar 3 De Hogeschoolraad besluit zonder stemming tot goedkeuring van het besluit van het bestuur van de Stichting Instituut voor Gezondheidszorg (IVG) tot ontbinding van de stichting (Integratie IVG en IVA) 4 De Raad besluit ermee in te stemmen dat aan de (sub/inter)-faculteiten gevraagd wordt voorstellen in te dienen voor VF-programma s (Voor v^aardelijk gefinancierde programma's), zonder dat hierbij vooraf kwan titatieve beperkingen worden aangebracht het CVB wordt daarbij ver zocht t z t nogmaals terug te komen op de omvang van het interne B deel 5 De Hogeschoolraad stemt in met het concept-preadvies van de VSNU ter zake van de ministeriele concept-beleidsnotitie Planvorming Postdoctorale Opleidingsactiviteiten De fractie Breed Front dient een amandement in dat door het CVB wordt overgenomen waarin aangedrongen wordt om binnen en buiten de Hogeschool discussie en besluitvorming te stimuleren over de relatie tussen het W O en het bedrijfsleven met als doel de autonomie van het W O op het punt van postdoctorale opleidingsactiviteiten veilig te stel len Daarbij hoort naar de mening van die fractie een dusdanig studiefi nancienngsstelsel dat het velen mogelijk maakt pao activiteiten te volgen 6 De Raad wijdt een eerste bespreking aan de Onderwijsconceptie HOAKnota, het College van Bestuur zegt de Raad toe bij de VSNU op uitstel van behandeling van deze nota aan te dringen De verdere (afrondende) inhoudelijke bespreking zal plaats vinden in de Hraad van 16 januari 1986 7 De Raad aanvaardt met 20 stemmen voor en 1 tegen een motie, inge diend door de fracties Breed Front en PSF, waarin het CVB verzocht wordt er bij de minister op aan te dringen om in de definitieve A M v B inzake het AlO-stelsel de mogelijkheid van deeltijdse aanstellingen open te houden 8 De Hogeschoolraad zwaait uigebreid en uitbundig Jof toe aan pro^ dr P A Verheyen voor de uitnemende wijze waarop hij het lidmaatschap van het College van Bestuur in 1985 heeft vervuld BESLUITENLIJST V A N HET COLLEGE V A N DECANEN DD. 4 DECEMBER 1985 1 Het College stemt in met het standpunt van het College van Bestuur in zake de notitie Onderwijsconceptie HOAK nota', de Concept notitie Planvorming Postdoctorale Opleidingsactiviteiten, de ministeriele Concept Beleidsnota 'Naar samenhang in het post hoger ondenwijs', en inzake het Praedvies VSNU met betrekking tot de interuniversitaire msti tuten 2 Als datum voor de Dies in 1986 is vastgesteld donderdag 20 november 1986 3 Als datum voor het afscheidscollege van prof dr H O Goldschmidt is vastgesteld donderdag 24 april 1986

COLLEGE V A N BESTUUR Er IS een verzoek binnengekomen van de vereniging (i o ) van afgestu deerde junsten van de KHT voor na men en adressen van aan de KHT af gestudeerde juristen Dit ligt ter inzage op de griffie van de HSR Elke geregistreerde kan, mdien en voorzover het verzoek, bedoeld in ar tikel 6, lid 1, betrekking heeft op hem betreffende persoonsgegevens, ge durende de dertig dagen na die der openbaarmaking van het verzoek schriftelijk bezwaar maken bij de commissie tegen de verlening van de gevraagde machtiging De commis sie geeft in haar advies haar oordeel over de ingediende bezwaren, alsme de over de te stellen voorwaarden ter verzekering, dat de gevraagde gege vens uitsluitend ter kennis komen van de in de machtiging aangewezen gebruikers Het adres van de commissie van Toe zicht IS B 1115, Mr J J M E Back bier

VOORLICHTING UITZENDMOGELIJKHEDEN Op donderdag 13 februari a s wordt in AZ 111 een voorlichtingsbijeen komst gehouden over uitzendmoge lijkheden m het kader van ontwikke lingssamenwerking

Tilburgs Hogeschoolblad

Het gaat hier om het zgn assistendeskundigen programma dat ver zorgd wordt door het direktoraat ge neraal internationale samenwerking Dit programma heeft als doel jonge nederlandse academici via een on the job training' op te leiden tot erva ren ontwikkelingswerker Er is vooral plaats voor algemeen economen, (vrouwelijke) juristen en ontwikke lingssociologen Belangstellenden zijn welkom om 14 00 uur m AZ 111 op 13 februari

C O M M U N I Q U E V A N DE VERGADERING V A N DE COMMISSIE PERSONEELSOVERLEG D D 13 DECEMBER 1985 1 De heer D Backx wordt door de commissie unaniem voorgedragen als technisch voorzitter van de CPO voor 1986, warmee het College ak koord gaat 2 BIJ de behandeling van de begro ting 1986 adviseert de commissie unaniem om, vooruitlopend op de nota formatie ontwikkeling van 1987 en volgende jaren, reeds in de begro ting 1986 middelen te reserveren voor voorstellen uit de diensten voor nieuw beleid in 1986 (te denken valt daarbij aan Âą 6 formatieplaatsen) en de diensten uit te nodigen om in 1986 al met voorstellen terzake te komen

Het College deelt mee dat in het ka der van de formatiestructuur van de diensten plaatsen zullen worden op genomen voor nieuw beleid en zegt toe te bezien of m 1986 voor dit nieu we beleid mogelijkheden kunnen worden geschapen Verder is de commissie van oordeel dat het met nodig is om een verplicht vacaturepercentage aan te houden het College heeft daarover nog geen uitspraak gedaan De A B V A / K A B O fractie verzocht het College ook aan deeltijdwerkers bij het restaurant de mogelijkheid te bieden de omvang van de werkzaamheden op het oude peil te brengen, dit advies wordt overigens door de andere fracties met gesteund Het College verwijst hierbij naar mijn voornemen o m , in verband met het feit dat de begroting van het restaurant sluitend moet zijn, in augustus 1986 de konsekwenties van de herbezetting voor het restaurant te bekijken 3 In 1986 zal de Katholieke Hoge school gesloten zijn in de periode van 25 december 1986 t / m 4 januari 1987 (inhoudende 4 werkdagen waarvoor in 1986 a d v dagen aangwend moe ten worden) 4 De CPO IS akkoord gegaan met de verhoging van de pensioenkosten vergoeding met ingang van 1 januari 1986 De hoop wordt daarbij uitge sproken dat in dit verband gehuwden en samenwonenden spoedig op gelij ke voet behandeld zullen worden 5 De volgende vergadering is ge pland op donderdag 23 januari 1986

De colleges voor de post doctorale accountantsopleiding zullen in het tweede semester aanvangen op 24 januari Op 24 januari kan de heer Peeters met aanwezig zijn Deelnemers van zijn groep worden verzocht zich over de groepen van de heer Klaassen (CZ 217) en de heer Smeele (CZ 215) te verdelen D O C T O R A A L TFS Het tentamen lEB 2a op 7 januari 1986 wordt afgenomen om 9 30 uur in zaal AZ 115 Studenten die zich voor dit tentamen hebben ingeschreven en op 11 de cember 1985 NIET hebben deelgeno men ontvangen hiervoor van het bu ro examens een oproep DOCTORAL TFS ECO/BIK Gegevenskunde 2 Anders dan in de studiegids vermeld staat IS de verplichte literatuur voor Gegevenskunde 2 voor het tweede semester 1985/1986 C J Date An Introduction to Database Systems (Deel I) derde druk, uitg Addison Wesley Het werkcollege (met computerge bruik) zal pas in de loop van het se mester starten Tijd en plaats worden op het hoorcollege bekend gemaakt INFORMATIERECHT B (B.I.K.)

VACATURE Bij het Werkverband Taal en Minder heden van de Subfaculteit Letteren is per 1 apnl 1986 de functie vacant van UNIVERSITAIR DOCENT M/V voor O 8 van de werktijd, met uitzicht op een vast dienstverband De volledige advertentietekst kunt u opvragen bij de Dienst Personeelsza ken, tel 662464 Inlichtingen zijn te verkrijgen bij prof dr A J A G Extra, kamer A 123, tel 662640

D O C T O R A A L TFS het voldoen aan de verplichtingen voor Marketing 3A (om misverstanden te voorkomen) Het vereiste paper dient per 15 de cember 1985 uiterlijk ter beoordeling te zijn voorgelegd aan drs F Hoes (KHT B 606) Indien het paper voldoende wordt beoordeeld is aldus aan Ma 3A vol daan Indien het paper als onvol doende wordt beoordeeld wordt de betrokken student opgeroepen of ter verdediging in welk geval defi nitieve beoordeling wordt vastge steld gehoord die verdediging of om in onderling overleg afspraken te maken hoe te voldoen aan de ver plichtingen Ma 3A Indien met werd voldaan aan de ver plichting tot het schrijven van een pa per wordt de betrokken student op geroepen om in goed overleg de ter mijn te beperken binnen dewelke als nog het paper ter beoordeling zal worden voorgelegd

D O C T O R A A L TFS, BE/FE/BIK Responsiecollege K W W Voor het vak K W W 2 is siecollege georganiseerd 1986 van 13 30 15 30 AZ 7

POST-DOCTORAAL ACCOUNTANCY

2 (324 030) een respon op 7 januari uur in zaal

Het repetitiecollege vindt plaats op maandag 13 januari, 14 30 uur, in AZ 111 Schriftelijke vragen kunnen uiterlijk donderdag 9 januari worden ingeleverd via de secretaresse (B 919) Tijdens het tentamen op 19 januari kan men 'schone tekst van en MvT op het wetsontwerp persoonsregistraties worden gebruikt AFSTUDEER SEMESTER ARBEIDSVERHOUDINGEN Studenten oude structuur die m fe bruari aan een afstudeersemester Ar beidsverhoudingen gaan deelnemen worden verzocht hierover contact op te nmen met A Nagelkerke B 526 tel 662549 PEMO PEMO 4e jaar oude stijl Zoals tijdens de evaluatie afgesproken vindt er een voorbereidende bijeenkomst plaats en wel op woensdag 22 januari a s m SZ 31 I N F O R M A T I E BETREFFENDE 'ORGANISATIE V A N DE ONDERNEMING' 2e jaars De literatuurlijst voor het komend se mester bevat de volgende titels C Schieman Beheersing van be drijfsprocessen, Leiden, 1980 C Schieman/F Gosselink Twintig cases bij beheersing van bedrijfs processen A Oldendorff Organisatie van sa menwerking in het bedrijf, Utrecht, 1982 Syllabus 1986 Opgaven syllabus 1986 De laatste twee titels zijn verkrijgbaar bij het dictatenmagazijn Versies van voorgaande jaren zijn met meer bruikbaar

8 30 10 30 uur en van 10 30-12 30 uur en op vrijdag van 10 30 12 30 uur in nader bekend te maken zalen Alle werkcolleges beginnen op 30 resp 31 januari 1986 Hierin staat de zelfwerkzaamheid van de student centraal Er wordt een relatie gelegd tussen theorie en praktijk, waarin aangesloten wordt bij de eigen erva nngen van de deelnemers Op die aanwezige kennis wordt voortge bouwd

m

Dit uitgangspunt heeft een aantal consequenties a De werkcolleges worden groepsdiscussiecolleges, waarin groepen van ongeveer 10 studenten zelfstan dig aan verstrekte opdrachten werken b De opdrachten zullen, zeker in de beginfase van het semester, zoveel mogelijk bij de ervanngen van stu denten aansluiten c De literatuur en de hoorcolleges hebben mede als functie 'aanvullende ervaring' te verschaffen Teneinde het onderwijsproces te stu ren vinden wekelijks, voorafgaand aan het werken in de kleine groep, besprekingen plaats waarin vier groepen gezamenlijk met een docent de resultaten van de voorgaande week doornemen en aanvullende informatie verstrekt wordt Indien men aan tenminste 9 werkcolleges actief heeft deelgenomen, bestaat de gelegenheid een aan dit on derwijs aangepast tentamen af te leg gen Nadere informatie zal worden verstrekt in het hoorcollege van 28 ja nuari U dient voor de werkcolleges in te te kenen tussen 2 en 17 januari 1986 bij mevrouw M Speekenbrink of mevrouw M Mol bereikbaar op toestel (66)2315, kamer B 604 Informatie omtrent plaats en groepsindeling wordt ad valvas gepubli ceerd in gebouw A en zal worden verstrekt in het eerste hoorcollege

SHELL-DAG Op donderdag 6 februari vindt op de hogeschool een Shell-dag plaats en kele mensen van Shell (economen, econometristen en personeelsfunctionarissen) komen het een en ander over hun werk en over het personeelsbeleid bij Shell vertellen Wat het programma betreft staat al vast dat er onder meer een film ver toond zal worden en dat de dag afgesloten wordt met een borrel Deze Shell dag is in het bijzonder bedoeld voor zowel economen als econometristen en wordt georganiseerd door deT E V Nadere informatie volgt terzijnertijd

y:

\ Bistro ESCARGOT

Vraag naar het C O L L E G E M E N U Wordt geserveerd op woensdag, donderdag, vrijdag van 17 30 tot 20 00 uur

MENU cocktail Monica varkenscotelet Jerome koffie

f 17,50 (Uw chefkok Geen Seebregts)

THE GALLERY

Geopend van dinsdag t m zondag vanaf 20 00 uur Heuvelring 37 Tilburg

Hoorcolleges op dinsdag in CZ 101 van 12 30 14 30 uur Te beginnen op 28 januari 1986 Werkcolleges op donderdag van

20 december 1985

MEDEDELINGEN

CAPITA SELECTA SOCIAAL RECHT

FACULTEITSDAG FRG In het kader van het vierde lustrum van de faculteit heeft de faculteits raad in januari 1984 besloten tot de instelling van een faculteitsdag, zulks als een jaarlijks terugkerende gebeur tenis aan het begin van het tweede semester In het lopende cursusjaar (1985/ 1986) IS de datum van de te houden faculteitsdag vastgesteld op donder dag 30 januari 1986 Aan de nadere invulling van deze dag zal op ambtelijk niveau vorm worden gegeven, waarbij tevens enkele studenten hun inbreng zullen hebben Nadere informatie volgt zo spoedig mogelijk

T E N T A M E N INLEIDING RECHT VOOR STUDENTEN B.I.K.

De cursus capita selecta sociaal recht wordt het komend semester gedo ceerd door mr G J J Heerma van Voss op dinsdagmiddagen van 13 30 15 30 uur in zaal CZ 103 De eerste bijeenkomst vindt plaats op dinsdag 28 januari 1986 Dit vak is verplicht voor degenen die de soci aalrechtelijke afstudeerrichting vol gen en kan voorts als keuzevak gel den voor andere richtingen Het onderwerp van de cursus betreft in de eerste helft van het semester wetgeving in het sociaal recht, m de tweede helft rechtspraak in het social recht Voor beide onderdelen zal een reader beschikbaar zijn bij het dita tenmagazijn Voor de eerste bijeen komst dienen de eerste twee artike len uit de reader Capita selecta soci aal recht I bestudeerd zijn Inschrijving voor deze cursus voor 22 januari bij mr G J J Heerma van Voss of mr H Zeijen, kamer B 834, tel 662719

Mededeling voor alle studenten B I K die op 21 januari a s het tentamen Inleiding Recht afleggen op 13 januari a s is in zaal AZ 8 vanaf 13 00 uur een tentamentraining Met name de herhalers wordt dringend geadviseerd dan aanwezig te zijn, zij moeten ook kennis nemen van de overzichtsstencils van de colleges van Prof Molenaar en de andere uit gereikte stencils Voor inlichtingen Mr Drs F van Koppen, B 718, tele foon 662035

Repetitiecolleges sociaal recht en sociale politiek 14 januari (G Heerma van Voss) 13 30 uur, CZ 103, 14 januari (L Bots) 09 30 uur, CZ 103, 15 januari (L Bots) 09 30 uur, CZ 103, 15 januari (H Zeijen) 09 30 uur, CZ 106, 15 januari (H Zeijen, avondstuden ten) 18 45 uur, AZ 04, 16 januari (H Zeijen) 09 30 uur, CZ 107, 17 januan (D Pieters) 10 00 uur, CZ 103, 20 januari (C Smitskam) 10 00 uur, CZ 103,

INTERNATIONAAL ARBEIDSRECHT

CAPITA SELECTA CONSTITUTIONEEL RECHT

De cursus internationaal arbeidsrecht wordt in het tweede semester gedoceerd door dr D C H M Pieters mr J P M Zeijen en mr G J J Heerma van Voss Als literatuur is het in de studiegids op pag 110 genoemde boek Van Valticos/Hagen met langer verplicht ' Wel IS verplicht A T J M Jacobs, De rechtstreekse werking van internationale normen m het sociaal recht. Alphen aan de Rijn, 1985, verkrijgbaar bij de boekhandel, - twee nieuwe materiaalboeken, ver krijgbaar bij het dictatenmagazijn Aan de orde zullen komen rechtstreekse werking van internationale normen, sociale grondrecht in internationale verklaringen en naar komend Europees recht, gelijke be handeling van mannen en vrouwen in de EG, lAO verdragen en vrijheid van onderhandeling, stakingsrecht van ambtenaren en het ESH, harmonisa tie en coĂśrdinatie van het sociaal zekerheidsrecht in de EG

Vanaf woensdag 29 januari 1986 zal Mr F C L M Crijns wekelijks van 10 30 12 30 uur in zaal CZ 103 capita selecta constitutioneel recht behan delen Dit jaar zal het onderwerp grondrech ten uitgebreid aan de orde komen In afwijking van hetgeen op p 101 van de Studiegids vermeld is, zal de ver plichte literatuur in onderling overleg worden vastgesteld De studenten, die deze capita selecta willen doen, worden verzocht zich voor 29 januan 1986 op te geven bij RenĂŠe Rijkens, kamer B 919 (tel (66)2302

Van de deelnemers wordt verwacht dat ZIJ minstens eenmaal een miei ding houden over een deel van de stof en voorts wekelijks deelnemen aan de discussie aan de hand van vooraf verstrekte opgaven Het ten tamen wordt mondeling afgenomen De studiebelasting is 230 uur Dege nen die het vak volgen in de differen tiatiefase met een studiebelasting van 300 uur dienen een aanvullend werkstuk te schrijven voor 70 studie uren De cursus start op 29 januan 1986 in zaal AZ 6 (tijdstip 15 30 uur) Deelnemers kunnen tot en met 22 ja nuan 1986 intekenen op een lijst, wel ke ligt op kamer B 834 Nadere informatie bij de docenten

Tilburgs Hogeschoolblad

STAATS- EN A D M I N I S T R A T I E F RECHT D Vervallen bonuspunt Het in het tweede semester van het studiejaar 1984/1985 behaalde bo nuspunt voor het vak staats en ad ministratief recht D (voor fiscalisten staats en administratief recht C/D) zal na het tentamen van 18 december 1985 vervallen

ROOSTER TWEEDE SEMESTER 1985/1986

groep 2 dinsdag 13 30 15 30 in SZ 37 groep 3 dinsdag 13 30-15 30 in AZ 7 groep 4 woensdag 10 30 12 30 in CZ 105 groep 5 woensdag 10 30 12 30 in AZ 8 groep 6 woensdag 13 30 15 30 in CZ 113 Intekening is noodzakelijk en kan ge schieden vanaf maandag 20 januari a s op werkdagen tussen 9 00 en 12 30 uur op kamer B 922 B Voltijdse opleiding blok IV Nederlands recht (pag 188 van de studiegids) De werkgroepen 3 en 6 van staats en bestuursrecht D hebben een andere dag en tijd werkgroep 3 maandag 15 30 17 30 in CZ 104 werkgroep 6 donderdag 10 30-12 30 m SZ 35 C Voltijdse opleiding blok IV Nederlands recht (pag 189 van de studie gids) Uitsluitend op donderdag 6 februari a s zal het college internationaal pn vaatrecht worden verschoven naar AZ 117 , D Voltijdse opleiding blok IV jundi sche bestuurswetenschappelijke stu dienchting (pag 207 van de studie gids) In plaats van per brief volgt in het onderstaande de informatie over dit blok 1 Bestuurskunde C maandag 10 30 12 40 (m AZ 112) en dinsdag 10 30 12 30 dn AZ 8) 2 Rechtssociologie maandag 13 30 15 30 dn SZ 158) 3 Seminar wetgevingspraktijk don derdag 10 30 12 30 dn CZ 104) De colleges beginnen in de week van 27 januari a s E Keuzevakkenrooster (pag 191 van de studiegids) Uitsluitend op donderdag 6 februan a s zal het college internationaal privaatrecht worden verschoven naar AZ 117

KAMERWIJZIGING TUTORAAT Met ingang van 17 december 1985 zijn de tutoren als volgt te bereiken staatsrecht, strafrecht, economie B 722, tel nr 013 662355 privaatrecht B 727, tel nr 013662792

BESTUURLIJK INFORMATICARECHT Het schriftelijk tentamen op 23 janua n a s bestaat uit een zestal essay vragen Een daarvan betreft de aan de automatisering verbonden pn vaatrechtelijke aspecten Kandidaten die op het moment een voldoende voor het tentamen Capita Selecta In formatisering hebben behaald, zijn van deze vraag vrijgesteld Tijdens het tentamen kan gebruik ge maakt worden van een van de gebruikelijke wetteksten, wettekst en MvT van het wetsont werp persoonsregistraties (kamer stuk 19095), een en ander ontdaan van eventuele aantekeningen

J E Andnessen Economie in theorie en praktijk 1, zesde geheel herzie ne druk, Uitg Elsevier Amsterdam/ Brussel 1980 Hieruit te bestuderen hoofdstuk 1, hoofdstuk 3, hoofdstuk 4 en hoofdstuk 7 - Vragen en opgaven bij Economie in theone en praktijk 1 en 2 onder re dactie van R Schondorff en N Co hen, uitg Elsevier, Amsterdam/ Brussel 1980 Ter voorbereiding op het tentamen zijn van belang de vragen en opgaven bij de hoofdstukken 1, 3, 4 en 7 De opgaven 5, 9, 10, 11 en 12 bij hoofdstuk 4 mag men overslaan A A J Smulders Syllabus 'Macro Economie 1' dictaatnr 690 82 17 A A J Smulders Syllabus 'Macro Economie I I ' , dictaatnr 690 82 35 Collegestof

TENTAMENSTOF ECONOMIE

A Voltijdse opleiding blok II Neder lands recht (pag 185 van de studie gids) Het vak rechtsgeschiedenis A zal niet een (grootschalig) hoorcolle ge geven, maar een aantal kleinere groep 1 dinsdag 8 30 10 30 in CZ 218,

Deeltijdse studenten die in het afge lopen semester de propedeuse colle ges economie van Prof Smulders gevolgd hebben, dienen voor het tentamen (op 10 januari 1986, c q op 9 mei 1986, c q 1 augustus 1986) de volgende stof te bestuderen

Op woe?is3ag 8 januari 1986 vindt er een nabespreking plaats van tenta men van de derde semestercursus statistiek, van 17 00-18 30 uur De plaats wordt nader bekend gemaakt

C U R S U S PROBLEEMOPLOSSEN GEDRAGSMODIFICATIE De vakgroep Functieleer, Onderwijs psychologie en Ergonomie start de cursussen Probleemoplossen (025) en Gedragsmodificatie (023) in de eerste week van februari de cursus Probleemoplossen begint op maan dag 3 februari 1986 om 10 30 uur de cursus Gedragsmodificatie begint op vrijdag 7 februan 1986 om 13 30 uur

RESPONSE COLLEGE ECONOMIE Voor deeltijdse studenten m de pro pedeutische fase zal op maandag 6 januari 1986 voor het vak economie (prof Smulders) een responsie col lege economie worden gegeven van 18 45 20 30 uur in lokaal AZ 7

RESPONSIECOLLEGES ECONOMIE De responsiecolleges voor de eerste jaars dagstudenten zijn als volgt inge deeld Werkgroepen 3, 6, 9, 12 7 januari 13 30 in CZ 104 Werkgroepen 2, 5, 7, 8 8 januari 10 30 in SZ 32 Werkgroepen 1 4, 10, 11, 13, 14 8 januari 10 30 in AZ 8

A A N V A N G TWEEDE SEMESTER Het 2e semester begint in de week van 27 januari 1986 De hierna volgende cursussen star ten echter in de week van 3 februari 1986 - wijsgerige ethiek van D Loose (pro pedeuse en inhaalprogramma) Habermas van H Berger (docto raal) i Metafysica van H Berger (docto raal)

TENTAMEN STAATS- EN BESTUURSRECHT C Er ZIJ nogmaals met nadruk op gewe zen dat bij het tentamen Staats en bestuursrecht C alleen het materiaal mag worden gebruikt dat op p 9 van de Gids constitutioneel recht als zo danig is aangeduid Dus geen (bun dels) copieen van wetsteksten, ju nsprudentie of wat ook

T E N T A M E N STRAFRECHT A EN B Het tentamen Strafrecht A (030186) zal worden afgenomen in de vorm van vijftien meerkeuzevragen en acht open vragen aan de hand van een ca suspositie Het tentamen Strafrecht B (030186) zal worden afgenomen m de vorm van acht open vragen aan de hand van twee casusposities

BIBLIOGRAFISCHE O P E N I N G

Geattendeerd wordt op de volgende wijzigingen van en aanvullingen op het collegerooster

NABESPREKING T E N T A M E N STATISTIEK

De propedeuse studenten worden dringend geadviseerd de bibliografi sche oefening voor 1 april 1986 in te leveren Dit in verband met de tijd die nodig IS om een eventuele 2e correc tie uit te voeren voor de propedeusecommissievergadering m juni Studenten die hun oefening later m leveren lopen het risico hun prope deuse met in jum uitgereikt te krijgen

UITSLAG V A N DE VERKIEZINGEN VOOR INSTELLINGSRAAD EN FACULTEITSRAAD DECEMBER 1985 Verkiezing leden instellingsgraad Wetenschappelijk personeel Uitgebrachte stemmen 35 (Quorum 18) Gekozen A Wouters 33 stemmen Administratief personeel (Quorum 10) Uitgebrachte stemmen 15 waarvan 1 ongeldig Gekozen S de Laat 14 stemmen ^ Studenten Uitgebrachte stemmen 93 waarvan 2 ongeldig (Quorum 75) Gekozen Y Geraets 66 stemmen M Anthomo 63 stemmen Verkiezing leden faculteitsraad Wetenschappelijk personeel Uitgebrachte stemmen 45 (Quorum 18) Gekozen N Schreurs 37 stemmen H Berger 31 stemmen H Witte 31 stemmen Th Akkerboom 27 stemmen Studenten Uitgebrachte stemmen 102 stem men waarvan 3 ongeldig (Ouroum 75) Gekozen C Meulenbeld 77 stem men F Hoeks 67 stemmen M Krabbenborg 64 stemmen H van de Meydenberg 43 stemmen

20 december 1985

MEMO

Studenten VITE-NAK Wegens oe ongelukkige val van Professor Bouritius kon zijn lezing op 11 december j . l . helaas niet doorgaan. Professor Bouritius is inmiddels hersteld van een lichte hersenschudding en zal gaarne alsnog de lezing getiteld 'Jihad: de 'Heilige Oorlog', een factor van betekenis: vroeger, en nu?'op woensdag 15 januari 1986 om 20.30 uur in de Gallery houden.

Integrand Tilburg Wegens vakantie zijn wij gesloten van 23-12-'85 t / m 01-01-'86. Bij deze wenst Integrand iedereen prettige feestdagen toe en hoopt iedereen gezond en wel terug te zien in 1986.

SLUITING T A L E N C E N T R U M STUDENTENKERK ' M A R A N A T H A ' : KERSTMIS Zoals wellicht bekend - of we hopen het - staan sinds half september de deuren van de studentenkerk weer open. Ze zijn een lange tijd gesloten geweest. Dat betekent dat in de toekomst activiteiten in en rondom Maranatha weer opgestart zullen worden. U zult daarover ongetwijfeld nog lezen in het T.H.B. In elk geval willen w e je nu alvast uitnodigen voor de kerstviering op kerstavond 24 december. Om 21.30 uur zal er een eucharistieviering zijn in de studentenkerk (Prof. Cobbenhagenlaan 19). Deze dienst wordt medeverzorgd door het koor van Maranatha. Na de dienst hopen we nog wat gezellig bij elkaar te zijn. Voel je van harte welkom. Pastoraal team, Hub Lenders Han Oude Munnink Prof. Cobbenhagenlaan 19 Tel. 675302

SOLLICITATIETRAINING D S W Op donderdag 23 en 30 januaria organiseert DSW in samenwerking met het Talencentrum weer een tweetal sollicitatietrainingen. Tijdens de dag zal aandacht worden besteed aan een aantal aspecten rondom solliciteren zoals: het voorbereiden op solliciteren, het schrijven van een sollicitatiebrief, het voeren van een sollicitatiegesprek en de psychologische test. Er wordt tijdens de dag vooral uitgegaan van de ervaringen die de groepsleden hebben opgedaan wanneer ze reeds met solliciteren bezig zijn geweest. Aanmelding geschiedt door inlevering van een sollicitatiebrief met bijbehorende vacature (inleveren bij buro studentenpsychologen. Gebouw N, kamer 7 of 10). De brief moet uiterlijk één week van te voren zijn ingeleverd. De training begint om 9.30 uur tot ca. 16.00 uur. Na afloop is er een borrel voor de deelnemers. Plaats: N 23. Er zijn geen kosten aan verbonden. Inlichtingen en aanmelding: Rian Melis en Caroline Klein, buro studentenpsychologen, N 7 en N 10, tel: 662218.

INTEGRAND Integrand zoekt: - student economie voor het uitvoeren van een intern kwaliteitsonderzoek bij één der grootste verzekerings-maatschappijen van Nederland - studenten Bestuurlijke Informatica Kunde voor het uitvoeren van diverse zeer interessante automatiserings opdrachten. Integrand Tilburg, kamer 0-7, tel.: 013-662781; openingstijden: 10.0012.00 uur; 14.00-16.00 uur.

Tilburgs Hogeschoolblad

Het secretariaat van het Talencentrum is gesloten van 23 december tot en met vrijdag 3 januari 1986. CURSUSSEN 2e SEMESTER Keuzevak AV-Communicatie Het ontwikkelen van vaardigheid in het mondeling en schriftelijk overdragen van kennis aan de hand van de verwerving van inzicht in het verschijnsel informatie-overdracht m.b.v. audio-visuele media. Docenten: H. van Driel; M. Westermann, B 703, vrijdag 10.30-12.30 uur, I e college: 14 februari 1986. Vergader- en discussietechniek Oriëntatie op verschillende typen vergaderingen, op taken en rollen van vergaderaars; oefening in verschillende situaties met aandacht voor argumentatieve strategiën. Docent: F. Creemers. B 703, woensdag 15.30-17.30 uur. I e College: 29 januari 1986. Schrijven in beroepssituaties Gericht op de herschrijving van gebruiksaanwijzende teksten uit verschillende praktijksituaties. De herschrijving begint bij een nauwkeurige analyse van de gebruiksomgeving en aindigt bij de druktechnische verzorging van de tekst. Het is de bedoeling dat alle individuele herschrijvingen in de hele groep worden besproken. Docent: F. Maes. CZ 218, donderdag 10.30-12.30 uur. I e College: 30 januari 1986. Algemene cursus spreekvaardigheid Start in het late voorjaar; datum wordt nader aangekondigd. . Frans 12e semester) Training in luister- en gespreksvaardigheid en herhaling van de basisgrammatica. Daarnaast training in leesvaardigheid m.b.t. wetenschappelijke artikelen en behandeling van een aantal teksten uit de hedendaagse literatuur. Ook toegankelijk voor studenten met 4 jaar Frans op school. (N.B. Vervolg in studiejaar 1986-1987). Docenten: L. v.d.Heuvel; G. Meijers. Talenpracticum: woensdag 13.3015.30 uur. I e College: 29 januari 1986. Aspects of American Culture Inzicht in de Amerikaanse samenleving, gekoppeld aan vergroting van vaardigheid in luisteren, 'spreken en lezen. Docenten: A . Tingloo; M. Sanders. CZ 110, woensdag 13.30-15.30 uur. I e College: 29 januari 1986. Frans voor economen: Leesvaardigheid, luistervaardigheid en een aanzet tot een internationaal aanvaardbare spreekvaardigheid. In 1986/1987 vervolg met uitbreiding spreekvaardigheid en aandacht voor schrijfvaardigheid in cursus II. Docenten: L. van den Heuvel; G. Meijers. Talenpracticum: dinsdag 9.00-12.00 uur. I e College: 28 januari 1986. Inschrijving bij de secretaresse van het werkverband. Tijdstippen: maandag t / m donderdag 9.45-11.45 uur, kamer A 116.

Sport \ OPROEP De Wetenschapswinkel zoekt voor een onderzoek i.s.m. het Vrouwencentrum naar de beleving van onveiligheid bij vrouwen op straat, twee onderzoeksters van de sociologische of psychologische faculteit. Gezien de aard en omvang van het onderzoek denken we aan vrouwen die hierop willen afstuderen, of al afgestudeerd zijn. De Wetenschapswinkel beschikt over een onkostenbudget. Het onderzoek beoogt een tegenonderzoek te zijn tegen een onlangs bij de gemeente verschenen nota over de onveiligheid van vrouwen op straat. Deze nota is gebaseerd op het aantal bij de politie aangegeven verkrachtingen of aanrandingen. Zoals bekend is dit slechts het topje van de ijsberg. Bovendien is de beleving van onveiligheid geheel buiten beschouwing gelaten. Het onderzoek moet dienen om het gemeentebeleid, dat op bovengenoer»de nota gebaseerd gaat worden, bij te stellen. Als je belangstelling hebt voor het uitvoeren van het onderzoek, neem dan 's avonds tussen zeven en acht contact op met Margje Schuur, tel. 013-431938. OPROEP De Wetenschapswinkel zoekt Een of meer onderzoeksters voor een onderzoek naar de behoefte van vrouwen in Helmond aan scholing en/of betaald werk. Het onderzoek is aangevraagd door Steunpunt Vrouw en Werk Helmond. Dit kan gebruikt worden om te voldoen aan (doctoraal) scriptie-verplichting economie of sociologie. Gedacht wordt met name aan vrouwen die zich specialiseren op arbeidsmarktvraagstukken. Als je belangstelling hebt, neem dan contact op met Herman Vollebergh, tel. 013-425508.

INSCHRIJFPROCEDURE T A K K E N V A N SPORT I N CURSUSVERBAND (2e semester) Voor de volgende takken van sport dient men zich opnieuw in te schrijven: 1. Fitness (nivo 3); 2. Badminton (nivo 2 en 3); 3. Tennis (nivo 3); 4. Jazzgymnastiek (nivo 1 en 2). De overige takken van sport in cursusverband lopen het 2e semester normaal door. De lessen van het I e semester lopen gedurende de maand januari nog door! Vanaf maandag 20 januari 12.00 uur liggen de inschrijfformulieren in de studentensporthal klaar en op maandag 3 februari kun je vanaf 9.00 uur zelf komen kijken in welke groep(en) je bent ingedeeld. Het '2e semester' voor deze takken van sport in cursusverband begint derhalve op maandag 3 februari '86. N.B. Bij het invullen van het inschrijfformulier dient men het sportkaartnummer te vermelden. Zonder nummer géén inschrijving.

NSK CROSS '86 De S.T.S.S.O. Pendragon en de T.S.A.V. Parcival organiseren op zaterdag 1 februari de NSK cross '86. De kampioenschappen worden gehouden op het parcours van de internationale Warande loop. De afstanden zijn: 1200 m. korte cross dames, 2700 m. korte cross heren, 4400 m. cross dames, 9400 m. cross heren Het inschrijfgeld bedraagt f b,~ per persoon. Je kunt opgeven op de Pendragonkamer, tel.: 631873. De inschrijvingsdatum sluit op 24 januari 1986.

INSCHRIJFFORMULIER SPORTEN I N C U R S U S V E R B A N D O Fitness: nivo 3:

dinsdag: 19.30-21.00 uur O woensdag: 18.00-19.30 uur O Onderstaande sporten dient men te voorzien van een voorkeurscijfer. Men wordt echter maar voor 1 sport ingedeeld. O Badminton: 0 19.15-20.15 uur woensdag: nivo 2: Ü 20.45-21.45 uur donderdag: 0 17.45-19.15 uur woensdag: nivo 3: 20.15-22.00 uur 0 21.45-22.30 uur 0 donderdag: 0 Tennis: (indoor) nivo 3:

uur uur uur uur uur uur uur uur

0 0 0 0 0 0 0 0

0 Jazzgymnastiek: (in KALO aan de Goirleseweg) 19.30-21.00 uur nivo 1: 18.00-19.30 uur nivo 2:

0 0

maandag:

dinsdag: woensdag: donderdag:

12.00-12.45 12.45-13.30 15.10-15.55 10.00-10.45 10.45-11.30 14.00-14.45 10.10-10.55 10.55-11.40

Toelichting: - Personen die op de tenniswachtlijst voor de indoortraining komen, worden begin februari benaderd om de outdoorcursus te volgen! (Ma. 17/2 t / m woe 26/3) Geef zo veel mogelijk met voorkeurscijfers aan op welke tijdstippen je kunt trainen. - De inschrijfformulieren dienen uiterlijk ma. 27 jan. 12.(X) uur op de sporthal te zijn ingeleverd. - Vanaf ma. 3 febr. 9.00 uur dien je zelf te komen kijken waar je bent ingedeeld. - Zonder vermelding sportkaartnummer geen inschrijving mogelijk. Naam + roepnaam: M/V* (studie)adres:

HBO/KHT*

Postcode, plaats: Tel. nr.: (studie): Sportkaartnummer:

(privé):

DECEMBER VRIJDAG 20 DECEMBER C i n e c l t t a , 20.00 uur: 'The Hotel New Hampshire' met Natasja Kinski. C I n e c i t t a , 22.00 uur: 'La Histeria Oficial'. Regie: Puenzo. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.45 uur, studio: Theatergroep Carrousel met 'De koning sterft' lonesco. Regie: Marcelle Meuleman. S t a d s s c h o u w b u r g : 20.00 uur: Filmhuis: 'Wagonmaster' van John Ford. ( t / m 21-12). S t a d s s c h o u w b u r g , 22.15 uur: Filmhuis: 'Swingtime' van George Stevens, ( t / m 21-12). ZATERDAG 21 DECEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: Kerstconcert Brabants Orkest o.l.v. Dirigent Roelof van Driesten. Werken van Bach, Vivaldi, Mendelsohn en Maessen. M.m.v. Frans van de Wiel (Fluit), Dusan Karpisek (viool), sopranen Thea van der Putten en Ellen Bollongino en de tenor Chris van Woerkom. S t a d s s c h o u w b u r g , 22.15 uur, studio: Big Bamboozle. Feestconcert t.g.v. 3e verjaardag. K W J - G e b o u w , Korte Tuinstraat 7, 20.30 uur: Werkgroep Universiteitstheater Tilburg (WUT) met 'Leonce en Lena' van Georg Büchner. regie: Eddie Vaes. ZONDAG 22 DECEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 14.30 uur, studio: Kerstfolkconcert m m.v. Gerard van Maasakkers, de groep ut muziek en Jan Naaijkens met kerstverhalen. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Youp van 't Hek met zijn programma 'verlopen en verlaten'. K W J - G e b o u w , 20.30 uur: 'Leonce ^n Lena' (zie 21-12). M A A N D A G 23 DECEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: Youp van 't Hek met zijn programma 'verlopen en verlaten'. S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 uur. Filmhuis: 'Carefree' van Mark Sandrich. ( t / m 24-12). S t a d s s c h o u w b u r g , 22.15 uur. Filmhuis: 'Cat People' van Jacques Tourneur. ( t / m 24-12). DINSDAG 24 DECEMBER Stadsschouwburg, 14.00-18.00 uur: Kerstantiekbeurs ( t / m 26 december). DONDERDAG 26 DECEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 20.00 uur. Filmhuis: 'The treasure of the sierra madre' van John Huston naar de roman van Ben Traven met o.a. Hymprey Bogart. ( t / m 28-12). S t a d s s c h o u w b u r g , 22.15 uur. Filmhuis: 'Gentlemen prefer blondes' van Howard Hawks. Met Marilyn Monroe en Jane Rusell. ( t / m 28-12). ZATERDAG 28 DECEMBER Stadsschouwburg, 14.30 uur: Speelgroep Filiassi met de nieuwe voorstelling van Jan Naaijkens 'de slimme streken van Glaas Galgenaars'. ZONDAG 29 DECEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 14.30 uur: Scapino ballet. M A A N D A G 30 DECEMBER S t a d s s c h o u w b u r g , 19.30 uur. Filmhuis: 'Austerlitz' van Abel Gance. ( t / m 31-12).

20 december 1985

^O^QO^ Driesten plaats op zaterdag 21 december in de schouwburg-zaal. Op het programma staan werken van Bach, Vivaldi, Mendelsohn en Maessen. Het kerstkonsert wordt geopend met de bekende tweede suite voor fluit en orkest van Johann Sebastiaan Bach. Solist is Frans van de Wiel, die als fluitist is verbonden aan Het Brabants Orkest. De tweede instrumentale solist in dit konsert is Dusan Karpisek, violist van Het Brabants Orkest en tevens konsertmeester van Het Brabantse Kamerorkest. De van oorsprong Typische Dusan Karpisek speelt uit Vivaldi's 'Vier Jaargetijden' de Herfst en de Winter. De 'Vier Jaargetijden' zijn feitelijk vier afzonderlijke concerti met een programmatisch karakter. Aan het konsert werken ook drie vocale solisten mee, de sopranen Thea van der Putten en Ellen Bollongino en de tenor Chris van Woerkom in Mendelsohns zetting van de 95e Psalm. Een belangrijke inbreng heeft ook het Brabants Koor, dat voorbereid werd door Andries Clement. Het konsert besluit met Antoon Maessens kerstfantasie 'Fantasia di Natale'. Dit werk is een bespiegeling rond Kerstmis voor orkest, gemengd koor en samenzang, zodat het publiek ook aan bod komt. STADSSCHOUWBURG

Jubileumkonsert Big Bamboozle ^ ^

35

Fred Astaire (by Oscar da Costa) FILMHUIS

Goudzoekers en elegante illusies Oude Amerikaanse films in het filmhuis Tilburg: Swingtime (1936) nog t/m 21 dec. om 22.00 uur, ma. 23 dec. en di24 dec: Carefree (1938) om 20.00 uur en Cat People (1942) om 22.15 uur. do. 26 t/m za. 28 dec: The treasure of the Sierra Madre (1948) om 20.00 uur en Gentlemen prefer blondes (1953) om 22.15 uur.

1

Na de klassieke westerns eerder deze maand vertoont het Filmhuis in de kerstvakantie nog enkele andere soorten Hollywoodfilms. Er kan genoten worden van musicals, een avonturenfilm en een horrorfilm, geregisseerd door grote vakmensen als Huston, Hawks en Tourneur, maar wat kunnen de regisseurs ons schelen als we de sterren hebben? In iedere kunstkaartenwinkel zijn portretten van hen te koop. Marilyn Monroe, Fred Astaire, Humphrey Bogart en nog een paar acteurs hebben de tand des tijds doorstaan, maar wie kent nog Simone Simon? Toch is zij intrigerend als de vrouw met het kattenverleden in 'Cat People', een horrorfilm waar nog niet alles breeduit in getoond wordt zodat ook bangerikken er misschien naar toe durven. Beeld en geluid geven wel aanleiding, maar je eigen brein is de plaats waar 'het' echt gebeurt. Een man van de wereld zonder karakter en het meisje van hiernaast dat ook kan dansen: Fred Astaire en Ginger Rogers zijn volgende week samen te zien in twee musicals van vijftig jaar geleden. Hun technische perfectie schept samen met de camera een elegante illusie. Een verfijnde droomwereld zoals alleen de fabrieken in Hollywood aan de lopende band konden scheppen, en die niét te

Tilburgs Hogeschoolblad

evenaren is door de decors noch dansers in de televisieshows die bijna dagelijks over je scherm daveren. Van een heel ander kaliber is 'The treasure of the Sierra Madre': goud en het slechtste dat de menselijke natuur te bieden heeft. Bogart speelt hierin beslist geen man als Rick uit 'Casablanca', maar een gemene hebzuchtige goudzoeker. Regisseur Huston won met deze film twee Oscars en zijn vader als maat van Bogart ook een. Wie niet tegen zwart-wit films kan of alle boeken over Marilyn Monroe uit heeft kan naar 'Gentlemen prefer blondes' gaan. Een musical in kleur uit 1953 waarin Monroe een slimme domme blonde speelt die alleen een rijke man wil trouwen Czo iemand heet een golddigger), en de brunette Russell meer ziet in spieren en een aardig karakter. Veel muziek en showy decors want de vrouwen zijn zangeressen die in hun dagelijks leven ook nog wel eens uitbarsten in een lied. En zo hoort het ook in een musical. Ook te zien in deze film: het nummer 'Diamonds are a girls' best friend', de voorloper van Madonna's Clip 'Material girl'. Astnd

Tates

STADSSCHOUWBURG

Kerstkonsert Brabants Orkest Ook dit jaar verzorgt Het Brabants Orkest weer een sfeervol kerstkonsert met medewerking van bekende solisten. In Tilburg vindt dat konsert onder leiding van dirigent Roelof van

De Big Bamboozle leeft nog! Zij geeft zaterdag 21 december om 22.15 uur in de studiozaal haar derde jaarlijkse jubileumkonsert. Twee jaar geleden stond de Big Bamboozle ook in de studio-zaal vanwege haar één-jarig bestaan. Zij verraste het publiek toen met een niet-chaotische voorstelling terwijl het min of meer haar handelsmerk was om teveel tegelijkertijd te zijn. Het is bij die ene keer gebleven. De afgelopen jaren zijn alle optredens zoals te verwachten is, een muzikale skulptuur waarin uiteenlopende stijlen ollekebollekerebusolleke speelden. Sinds lange tijd (met toernees door land en buitenland), keert de Big Bamboozle terug naar haar geboortezandgrond om haar derde verjaardag te vieren met een ongelooflijke feestvoorstelling. Zij zal u een aantal stukken laten horen uit de beroemde operette 'De wraak van de mummie' en de onovertroffen ouverture zal verpletterend worden gespeeld met alle huidige en ex-Boozleleden. Het verloop van de avond is verder niet te voorspellen want van een konsert des levens heeft niemand een program.

Theatertrips naar 'Westkaai' en Faust De twee in december geplande theatertrips vanuit Tilburg naar Breda (voor Westkaai) en Den Haag (Faust) konden geen doorgang vinden. Beide trips zullen in januari doorgang vinden. Theatertrip naar 'Westkaai' in Breda op 9 januari Deze voorstelling van Publiekstheater kan in Tilburg niet doorgaan en daarom werd er in december een busreis naar Breda georganiseerd. De voorstelling in Breda werd uitgesteld tot 9 januan en dit is dus uw laatste kans om nog te profiteren van deze gratis busverbinding. 'Westkaai' van Bernard-Marie Koltès wordt in een regie van Stephan Loux ge-

speeld door o.a Petra Laseur, Annet Nieuwenhuyzen, Pierre Bokma, John Kraaykamp sr. en Frans Vorstman. De bus vertrekt om 19.15 uur vanaf het Louis Bouwmeesterplein. Toegangsprijzen: f 12, — , f 15,— en f 18, — . Paspoorten: f 10, — . Toegangskaarten kunnen gereserveerd worden aan de schouwburgkassa. Theatertrip naar 'Faust' op 12 januari Een speciale theatertrip naar een uniek en in Nederland nog nooit vertoond spektakel: de beide delen van 'Faust' door toneelgroep De Appel in Den Haag. Een voorstelling van zo'n vijf uur. In december was de busreis naar 'Faust' uitverkocht en daarom nog één kans om voordelig dit gebeuren mee te maken. Toegang + busreis: f 30, — . Paspoorten: f 22,50, — . Kaartverkoop vanaf zaterdag 28 december aan de schouwburg-kassa. T 'HEKS

Youp van 't Hek slaapzak en wat geluidsapparatuur) de bezoekers twee uur lang te boeien met zijn scherpe cynische grappen en hetjnspelen op actualiteiten en liedjes. Een voorwaarde is wel dat de bezoeker goed uitgerjfet is, gezien de duizelingwekkende vaart en de kranten goed gelezen heeft, gezien het ongelooflijke actuele karakter van het programma.

Gat in de Lucht Zondag 22 december 15.00 uur. Entree f 2, — . Theatergroep Kip staat altijd garant voor een muzikaal theaterspektakel van de bovenste plank. Niets is Kip te gek! Dolle, dwaze, spannende avonturen in decors die op ingenieuze wijze in een oogwenk veranderd kunnen worden, van een kasteel naar een woestijn of van een nachtclub naar een oerwoud; alles kan bij Kip. Ook in 'Gat in de Lucht' is weer van alles mogelijk. Joris Bofkont en zijn hospita, de weduwe Suikertanghe, moeten het eerst opnemen tegen een deurwaarder en dan tegen de opkoper Scharneel, die op zoek is naar een wel zeer bijzonder, onvoltooid schilderij. het schilderij kan namelijk praten... en v\«nsen vervullen. Wat dan volgt kan niet anders omschreven worden als echte Kip-avonturen. En natuurlijk wordt er weer muziek gemaakt op vele instrumenten en in allerlei maatsoorten. Logisch, want één van de motto's van Kip is: 'Voor kinderen een spannend verhaal met ongecompliceerde humor, voor volwassenen een amusante show met dubbele bodems. STADSSCHOUWBURG

Youp van 't Hek 'Verlopen en verlaten' 'Geniale woordspelingen, doorspekt met een grote dosis cynisme en het vermogen om zeer ad rem te reageren op onverwachte ontwikkelingen, zonder dat het programma ook maar iets aan tempo vediest, maken van Youp van 't Hek een solist van kaliber', schreef een recensent onlangs en daarmee beschreef hij zeer treffend het nieuwe programma van de ontdekking op het gebied van de kabaret van de laatste jaren. Alle kritieken maken eensgezind melding van de definitieve doorbraak van Van 't Hek. Zondag 22 en maandag 23 december komt hij met 'Verlopen en verlaten' in de schouwburg-zaal. Youp van 't Hek begon zijn carrière na zijn middelbare school toen hij zijn eigen kabaretgroep NAR oprichtte. Hiermee boekte hij binnen het kleine theatercircuit al snel succes. Zijn werkelijke doorbraak kwam met het programma 'Zonder twijfel', waarin hij gestalte gaf aan 'Meneer van Dam', een overspannen vertegenwoordiger in teddyberen. In 'Verlopen en verlaten' weet Youp met een minimum aan middelen (zes strekkende meter Heras-hekwerk, een flink aantal vuilnisemmers, een

20 december 1985

K W J zaal

'Leonce en Lena' De ruim één jaar geleden aan de hogeschool opgerichte Werkgroep Universiteitstheater Tilburg (W.U.T.) speelt op zaterdag 21 en zondag 22 december 'Leonce en Lena' van Georg Büchner. De voorstellingen gaan door in het KWJ-gebouw, Korte Tuinstraat 7, jn Tilburg. Aanvang: 20.30 uur. Entree: f &,-. Georg Büchner, die van 1813 tot 1837 leefde, is pas een goede eeuw na zijn dood ontdekt als de belangrijkste voorloper van het moderne toneel. De onvrede met het bestaan en met de maatschappelijke structuren, kenmerkend voor een groot deel van het hedendaagse toneel komt in het werk van de te jong gestorven Büchner al duidelijk aan de dag. Het genie Büchner schreef naast zijn twee bekende stukken 'Dantons dood' en 'Woyzeck' ook nog de minder bekende zwarte comedie 'Leonce en Lena'. In 'Leonce en Lena' gebruikt hij de romantische verhaalvorm van een sprookje om uiting te geven aan zijn afschuw voor de ledigheid van de machthebbers. In het versnipperde Duitsland van zijn dagen waren dat de koningen en hertogen en de talrijke edellieden die in de tientallen vorstendommen en graafschappen parasiteerden op de arme boerenbevolking. Prins Leonce van het rijk Popo,en prinses Lena van het rijk Pipi worden door het spel van de macht gedwongen om met elkaar te trouw e n . Leonce en Lena, die elkaar niet kennen, vluchten beiden voor hun gedwongen huwelijk, ontmoeten elkaar toevallig ergens in Italië, worden verliefd en komen naar huis om te trouwen, zoals de machthebbers het wilden. De zinloze revolte van de rijke jeugd is slechts een middel om aan hun eindeloze verveling te ontsnappen. In dit zwarte sprookje spot Büchner met het domme slaafse, vervelende gedoe aan het hof, en met de zwaarmoedige romantiek waarin de jonge mensen hun zinloze leventje ontvluchten. Büchner doet dat vooral met zijn poëtisch, bijna expressionistisch taalgebruik. De Werkgroep Universiteitstheater Tilburg brengt 'Leonce en Lena' als eerste productie. De groep wil het studententoneel in Tilburg nieuw leven in blazen zoTider te vervallen in eng corporatisme. In de groep werken naast studenten van de hogeschool ook studenten van Moller, Conservatorium terwijl decor en costuums werden ontworpen en uitgevoerd door (ex)studenten van Tehatex en Kunstacademie. De voorstellingen van de W . U . T . staan open voor iedereen.

Eten IS meer dan alleen maar de motor van het leven, het geeft kleur aan het leven Daar is bijna iedereen het over eens, behalve anorexia nervosa-patienten Dat wij drie-, viermaal daags voedsel verzamelen, kopen, be reiden en verorberen, dat wij een kwart van ons actieve leven be steden aan het klaarmaken (van boodschappen tot vaat) en een ander kwart aan het versieren van geld om het voedsel te kunnen kopen, dat is voor onze in stellingen voor wetenschappelijk onderwijs nog steeds geen 'Ge fundenes Fressen' Tegen de onzin in de steeds maar hoger v\/or dende berg kook- en keukenliteratuur hebben onze universiteiten nauwelijks iets zinnigs in te brengen Wetenschappelijk on derzoek en onderwijs over voedsel en eetgedrag staat nog in de kinderschoenen Tijd dus voor een trans- of interdisciplinaire studierichting voedselkunde op het hogeschoolmenu Natuurlijk is er al wel wat gepubliceerd, vooral in de medische sfeer diëtisten op onderzoek naar het gezonde voedingspa troon omgerekend in saaie hoe veelheden calorieën, koolhydraten, vitaminen, waarmee ze volledig voorbij gaan aan het onuitroeibare onredelijke in het voed-

selgedrag Antropologen brengen ons met hun onderzoek naar restanten van primitief voedselge drag bij de Yanomamo in Vene zuela geen stap dichter bij meer inzicht in onze dagelijkse warme of koude hap Er IS nog enorm veel werk aan de winkel voor medici, juristen, sociologen en psychologen, filosofen Zo zijn de taboes in de voedel sfeer nog nauwelijks onderzocht er IS het taboe op het kannibalisme Enkele filosofen omschre ven kannibalisme als de innigste vorm van filantropie, zoals ook bleek uit de daad van die Japanse student die op zijn kamer in Parijs zijn Nederlandse vriendin uit liefde in mootjes hakte en oppeuzelde WIJ hebben het in de kerk vaak gehoord 'Neemt en eet, dit IS mijn lichaam' Er IS het fenomeen boulimia, de wraatzucht, en allesverslindende grande bouffe' Het fenomeen vlees-eten eten we symbolisch onszelf op, een diepe daad van eenwording complementair aan de sexuele daad^ Fenomenen die de andere kant opgaan van macrobiotiek tot aneroxia nervosa, het neurotisch onvermogen om de dood als afgestorven vleesklomp in de ogen te kunnen kijken

Jachttaferelen 34 (Slot)

Juristen zouden zich kunnen op maken om het Amerikaanse Marchallplan na de Tweede Wereld oorlog als een onwettige aanslag op de volksgezondheid in Europa te laten omschrijven Die hulp was toen zeer welkom maar droeg in zich de kiemen van de verloedering van onze westerse eetcultuur In het zog van investeerders en bedrijven kwamen de snack-bars en later de hamburgertenten als voorbereiding om na 'zeven vette jaren' de kunstmatige schaarste van de crisis te organiseren Tot ons kwam het fenomeen mixer Brillat-Savarin ging in zijn 'Physiologie du Gout' al zo te keer tegen menggerechten (ragout, pot-aufeu, soep etc) en hij kende de electrische mixer met eens Huysmans evenmin

en 'verdunnen' Crisispolitici lij ken een beetje op koks uit grote gaarkeukens Lubbers heeft alles van een slager, met witte schort bij het hakblok om het vlees on herkenbaar te verkleinen en het door de gehaktmolen te draaien Kohl staat in mijn verbeelding met een reusachtige pollepel roerend in een ketel grijze brij That Cher moet erg handig zijn in het verkruimelen van oudbakken brood en h/lartens lijkt zo vanachter een soepkarretje vandaan te komen We moeten terug naar de politieWelke wetenschappers bevrijden ke en culinaire duidelijkheid Vis ons uit de gijzeling door diëtisten op het bord moet er uitzien als en gezondheidsspecialisten die VIS, met een kop (daarin zitten de gewone mens als 'ziek' be soms lekkere kaakjes) en een schouwen omdat hij te veel vet en suiker (diëtisten), vlees en fruit staart Vlees moet aan het been (macrobiotiekers), vlees en gra zitten, want dat been bepaalt nen (vegetariërs) zou eten mee de smaak En welke filosoof haalt Feuerbach Eten IS meer dan zomaar wat in onderuit 'Der l^ensch ist, was er l\/!et de mixer kan de totale voed- je mond stoppen Het avontuur isst' selmassa worden aangelengd en van het jagen, verzamelen, plukgefragmenteerd, tot er genoeg is ken of stelen is belangrijk maar Letterenstudenten zouden een voor iedereen Wat er allemaal in helaas door de arbeidsverdeling heerlijke kluif hebben aan de cuuit de dagelijkse realiteit wegge linaire antropologie in de romans terecht komt doet met ter zake De smaken van de ingrediënten van Huysmans die te keer gaat drukt Smaakbedervers probetegen het verdrinken van voedsel worden door elkaar geklutst tot ren de creativiteit en het experi in sausen die bedriegen en tegen een smakeloze coctail Vooral ment bij het koken uit te schakesinds vanaf het begin van de crislijmerige mengelingen zoals eilen door kant en klare diepvries sis de spoeling dunner werd en ergerechten, purees, hutsepot gerechten, afhaalchinezen, voed Of een studie over de walging van de inhoud onherkenbaar versel uit de muur, fast-food brokkeld, IS de mixer het instru- De jacht op smaakbederven is bij Mulisch die voedsel associeert ment bij uitstek om te 'verdelen' met ontbinding deze geopend Tch i»Af'fflAM4

De redactie wenst medewerkers en studenten van deze veelzijdige universiteit onstuimige feestdagen en een bruisend 1986!

In april van dit jaar publiceerde Uitgeverij De Arbeiderspers een Nederlandse vertaling van de autobiografle van Klaus Mann, de oudste zoon van de beroemde Thomas Mann. Jammer dat die vertaling zo duur is uitgevallen (ƒ 62,50,—). Gelukkig is de Duitse editie aanzienlijk goedkoper, ongeveer twintig gulden, en toch ook redelijk leesbaar voor een enthousiasteling. 'Der Wendepunkt' is een mooi en uiterst informatief boek, vooral omdat Klaus Mann ingaat op de talrijke contacten die hij tussen omstreeks 1925 en 1945 heeft onderhouden met bekende auteurs, wetenschappers, artiesten en kunstenaars. Het register achter in het boek bevat honderden namen van personen, variërend van Menno ter Braak en Stefan Zweig tot Richard Strauss en Salvador Dali. Eén bekende schrijversnaam uit die periode waarover Mann weinig te melden heeft, is Louis-Ferdinand Celine, een pseudoniem voor LouisFerdinand Destouches (1894-1961). Over deze Franse auteur zegt hij op bladzijde 449 alleen dat Céiine weliswaar begaafd is, maar ook een kwaadaardige gek: '...wenngleich ein bosartiger Verruckter...'. Celine is volgens Klaus Mann 'te ver gegaan'. Celine debuteerde in 1932 met dit boek als romanschrijver, en hel verscheen bij de toenmalige Parijse uitgever Denoel et Steele. Het is ondermeer in 1968 in het Nederlands uitgegeven onder de titel 'Reis naar het einde van de nacht'. Celine schreef deze veelbesproken roman in de eerste persoon en-

achterhaald

'Voyage au bout de la nuit', 1932 kelvoud, en het verhaal wordt als het ware verteld door de hoofdfiguur, de auteur en arts Barmadu. Je volgt die Barmadu in het verhaal vanaf zijn twintigste tot ongeveer zijn vijfendertigste levensjaar. Via Barmadu's omzwervingen door een Europa dat van 1914 tot 1918 in een absurde oorlog verkeert, vervolgens door een afschuwelijk gekoloniseerd Afrika, het kille en vereenzamende Amerika met New York als betonnen hel, en tenslotte hei bekrompen Frankrijk in de vroege dertiger jaren, laat Celine in 'Voyage au bout de la nuit' zijn bittere kritiek op onze maatschappij klinken. Zijn taalgebruik is vaak lomp, bot en ongenuanceerd.

maar ook fel, kleurrijk en soms de expressie van een weergaloos gevoel voor humor. Wanneer Klaus Mann toegeeft dat Celine 'een begaafd man' is, doelt hij op diens originele en vaardige stijl van schrijven. Zowel met deze roman als met zijn tweede 'Mort a credit' verwierf Celine zich in korte lijd een klinkende reputatie als roman-auteur. Toch is hij vrijwel vanaf het begin een omstreden schrijver geweest. In zijn polemiek legen het communisme en legen 'links', waartoe Louis-Ferdinand Celine zich ondanks zijn kritische romans niet langer wilde rekenen, openbaart hij zich als een emotioneel en extreem denker. Met name in 'Bagatelles' (1937) dreigt hij daarbij uit te glijden door het innemen van standpunten over (bijvoorbeeld) Joden, die akelig veel lijken op het anti-semitisme van de Nazi's. Celine's extreme taalgebruik lijkt haast oorzakelijk verband te hebben mei zijn dubieuze politieke opvattingen. Vandaar dat Klaus Mann zo negatief oordeelt over Celine. Hij doet dat overigens in een brief die is gedateerd op 31 december 1943. Niet het gemakkelijkste moment om de twijfelachtige opvattingen van Celine los te zien van zijn literaire productie. Dal hebben anderen na de Tweede Wereldooriog wél gedaan. Celine wordt daardoor beschouwd als een belangrijke figuur in de moderne wereldliteratuur... Wouter van Gils