Issuu

Tilburgs Hogeschoolblad - 18 maart 1983 - jaargang 20 - nummer 25

TVC-Eindrapport zonder verrassingen Ruim een week later dan verwacht heeft de universitaire Taal<verdelingscommissie haar huiswerl<, een lijvig eindrapport, aan minister Deetman overhandigd. De KHT krijgt een aanslag van 3 miljoen gulden maar kan dat bedrag besteden aan nieuwe activiteiten. Het CvB ziet haar "onoverkomelijke bezwaren" tegen deze korting in het eindrapport opgenomen. Het College wil Intern wel 1,4 miljoen gulden bezuinigen, zoals de in het Algemeen Financieel Schema opgenomen pro-rato korting aangeeft. Daarmee kan Tilburg slechts een deel van de aanloopkosten voor geplande nieuwe activiteiten financieren. "Daarbij zal voor de jaren 1984 en 1985, zoals eerder toegezegd door de TVC een extra bijdrage nodig zijn in de aanloopkosten van f 1 min. resp. f 0,5 min. voor Tilburg", aldus het eindrapport. Het bezwaar van Tilburg heeft vooral betrekking op de "te geringe concentratie in dure studierichtingen met slechte arbeidsmarktperspectieven in de randstad en de daarmee samenhangende regionale overwegingen en het onbesproken laten van wijzigingen in studentenstromen". Bij de voorgestelde aanslag in de sociale wetenschappen (1,2 milj.) en in de diensten (0.6 milj.) protesteert het College tegen de hoogte van de aanslag. Ook in de experimentele studierichting Letteren werd toch een aanslag van 0,15 milj. voorgesteld. Die aanslag kwam tot stand tijdens de afwezigheid van het Tilburgse TVC-lid, die-gezien de uitkomsten van eerder deeloverleg op nul uitkwamen niet heeft deelgenomen aan nader deeloverleg. Het CvB heeft zich steeds verzet

tegen een aanslag binnen de discipline Letteren, "gezien het experimentele karakter van de studierichting en de uitkomsten van het deeloverleg". Weinig nieuws dus in het eindrapport, dat nauwelijks afwijkt van eerder verschenen interimrapporten. Wel wordt voor het eerst uitvoerig stilgestaan bij de onvermijdelijke gevolgen voor de studenten. Aanstaande dinsdag zal het CvB een concept-reactie op het eindrapport

vaststellen na overleg met de besturen van faculteiten. Dit voorstel komt op 7 april in de Hogeschoolraad. Minister Deetman wil 25 maart met een voorlopige reactie komen op het huiswerk van de gezamenlijke WO-instellingen. Hij wil dan al aangeven of hij delen van het eindrapport zal overnemen. In april zal de bewindsman ruim de tijd nemen om te overleggen met de Colleges van Bestuur. E.V.

8/9

Er kruipt te veel tijd in het organiseren van onze vrije tijd. Een uitvoerig interview met Prof. Van Bijsterveldt. 5

Studentenbeleid De nota Studentenbeleid speelt deze week in de HSR. Een gesprek met Derks en Heuvelmans.

Sap

Nieuwe studiefinancieringsbeleid nog niet rond De vervanging van het bestaande beurzenstelsel door een nieuw stelsel voor de studiefinanciering wordt steeds onwaarschijnlijker. Minister Deetman was daarover duidelijk bij de behandeling van de onderwijsbegroting vorige week in de kamer. Tien, twaalf jaar lang zei hij, hebben mijn voorgangers het probleem niet kunnen oplossen, omdat ze de financiering niet rond kregen. De financiële omstandigheden zijn er sedertdien alleen maar slechter op geworden. Voor de zomervakantie, beloofde Deetman, komt er uitsluitsel. 'Dat betekent dat u haring of kuit kunt krijgen.' Het collegegeld kan intussen best omhoog, vindt de minister. Anders moet elders meer bezuinigd worden en dat kost arbeidsplaatsen. Het enige gevolg van zo'n verhoging is, dat er kinderen van ouders die meer dan 55.000 gulden per jaar verdienen, afhankelijker worden van die ouders. Voor de anderen geeft het bestaande stelsel voldoende compensatie. Hiermee trotserde Deetman de hele kamer. Dees (VVD) wees erop dat èr ook werkstudenten zijn, die niet op ouders of beurzen kunnen terugvallen. Bovendien, betoogden zowel VVD als CDA, heeft de

kamer onlangs een motie aangenomen waarin een nieuw studiefinancieringsstelsel als voorwaarde wordt gesteld voor collegegeldverhogingen. Hoe hard dit principe is voor de regeringspartijen is al gebleken. Zij verwierpen aanvankelijk de nu voorgestelde verhoging (voor universitaire studenten naar 1026 gulden) maar konden slechts voor de helft van de gederfde inkomsten andere dekking vinden, en stelden vervolgens een halve verhoging voor (naar 888 gulden. Ook dat gaf moeilijkheden. Een medisch specialistenpotje, waarin de CDA'ers ruim drie miljoen gulden waanden, is volgens de minister leeg en ook van de post 'overige lasten' zijn alle extra's opgesoupeerd. Liever dan een 'gat in de begroting te schieten' trekken CDA en VVD hun voorstellen in dat geval half of geheel in. |_j UU/UP

(Foto : Werry Crone)

Het Tilburgse IVO ging op missie naar Boven Volta om daar de schade aan een Nederlands ontwikkelingsproject voor tomatensap te registreren. Het THB na Pasen Op 1 april verschijnt het THB met een extra Verkiezingskrant. Na Pasen zal het blad niet verschijnen op 8 en 15 april evenals in de week van Hemelvaart (13 mei) en Pinksteren (27 mei). U krijgt nog wel en nummer op 22 en 29 april; 6 en 20 mei; 3, 10 en 17 juni. Kopij zoals gebruikelijk ruim één week voor verschijning inleveren.

Onderwijsdebatten: de vlag op de modderschuit De minister heeft het heel mooi gezegd: In samenhang met werkelijke concentratie, echte versobering en voortgezette versterking uit het dal waarin de economie thans verkeert'. En: "Daarmee zal het instrumentarium voor de besturing van het wetenschappelijk onderwijs compleet zijn. Eind van de jaren tachtig zal op jaarbasis een miljard gulden zijn bezuinigd, maar met vernieuwing, toename van het aantal arbeidsplaatsen en verhoging van de kwaliteit'. Maar uit de oude, bruine tas kwamen grotendeels dezelfde beloftes die de jaren daarvoor op dezelfde plaats uit de samsonites van ambtsvoorgangers waren gekomen. A l leen een beetje aangepast aan deze moeilijke tijden. Om met het minst oude te beginnen: de minister heeft zich bij de taakverdeling nogal gestoord aan de 'overlegstructuur'. Het overleg wordt thans gevoerd door betrokkenen, die vaak opereren met gebrek aan ruimte en mandaat. Inplaats van dertien instellingen, die allemaal autonoom zijn en democratisch, wil hij liever zaken doen met een onpartijdi-

Bilateraal overleg tussen minister Deetman en Dr. in 't Veld.

Vrijetijd

ge instantie, die de universiteiten haar wil kan opleggen. Voorts krijgt het wetsvoorstel dat Pais nog ingediend heeft en optimistisch W W O '81 genoemd heeft, en dat de bestaande bestuursstructuur (WUB) moet vervangen, nog voor de zomer een nieuwe outfit. 'Deregulering', het nieuwste Haagse modewoord, neemt er een belangrijke plaats in: de instellingen krijgen minder geld, maar mogen zelf weten hoe ze dat besteden. Ook de interne bestuursstructuur wordt eenvoudiger, 'zonder dat dit het democratisch gehalte aantast'. De papierwinkel wordt ingekrompen door doelmatiger planning en bekostiging. Fusies tussen studierichtingen worden mogelijk, waarbij het parlement een woordje mag mee spreken. De lang verwachte machtigingswet zit er voor het aanstaande studiejaar niet meer in. De instroom van nieuwe studenten zal met voorlichting en vrijwillige afspraken in banen worden geleid en pas op zijn vroegst het volgend jaar via de wet. Vervolg op pag 3

BRIEVEN

KOLOFON

feaKtionai, "Reaktionair" is een rubriek waarin reakties van lezers worden geplaatst. Naam en volledig adres van de schrij ver(s) dient bij de redaktie bekend te zijn. Anonieme brieven verdwijnen in de prullemand.

Koffie 2 Onlangs las ik over de koffievoorzie ning een gedicht, dat mij erg aansprak, want koffiejuf frouw zijn op de KHT kreeg ook voor mij een nieuw gezicht. Alles verandert met de jaren, dus moe ten we met z'n allen kwartjes en stui vers sparen. U kunt kiezen uit allerlei automaten, en U hoeft b eslist niet tegen ze te praten. Plastic nam de plaats in van een rinke lend kopje, en roeren doet men nu met 'n plastic stokje. Desondanks is het geb ruik van een kopje helemaal niet van de b aan. Dus wilt u gezellig koffie drinken zult U voortaan naar geb . A of S moeten gaan. Espresso Capuccino en 'n glas thee, stemt hier veel mensen erg tevree. Een ding is zeker, U hoeft niet alleen gebruik te maken van een b eker. Ik doe mijn werk met veel plezier, en daarop b en ik fier. Agnes Vos

Vrouwenstudies Mannen raken geïrriteerd door vrou wenstudies, zegt Alkeline van Lenning in de THB van 11 maart "omdat het, met name voor mannen, nogal bedrei gend is." Die uitspraak is in zijn algemeenlieid niet waar. De vrouwenbeweging stelt een groot aantal eisen die niet alleen de vrouw, maar ook de man zullen be vrijden. Ik ben bijvoorbeeld door de structuur van de samenleving slaaf van mijn baan en een eerlijke verdeling van het werk over alle mensen zou mijn bestaan afwisselender maken en ook zinniger dan het nu is. Waarom voel ik me dan toch bedreigd door Alkeline van Lenning? Als je snel partij moet kiezen, is het goed een handige werkhypothese te hebben. Ik hanteer in dit soort gevallen de zoge naamde 'VBtest'. VB staat voor Völki scher Beobachter, een veelgelezen dagblad in het Duitsland van de jaren dertig en veertig. De vraag die ik mij stel, is de volgende: "Zou een bepaal de uitspraak in dit blad met instem ming worden geciteerd, als men de in die uitspraak aangevallen partij zou ver vangen door het begrip "de Joden?". Wij proberen dit met een paar zinnetjes op pagina 11 van THB van 11 maart, waarin de redactie uitlegt, hoe de cur sus vrouwenstudies in elkaar zal zitten.

■■■im a t s e r t j e swim 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,-; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. Te Koop: Alfa Romeo Giuliëtta 1.6 wit, 9 m. oud, 18.000 km, prijs n.o.t.k. Renault 5L, oranje, 9 jr. oud, 70.000 km, prijs n.o.t.k. Tel. 04255 - 2838

Tilburgs Hogeschoolblad

Ik citeer, het begrip "de mannen" vervangende door "de Joden". Wat betekent dat iedere vrouw slachtoffer van verkrachting is en iedere Jood een potentiële dader. En wat de betekenis is voor jou persoonlijk dat je leeft in een samenleving waarin het souteneurschap, de vele sexblaadjes voor Joden en de sexuele opdringerigheid van Joden als normaal wordt beschouwd". Jongere lezertjes met een goed hart, maar weinig historisch gevoel, zouden het begip "Jood" kunnen vervangen door "Turk" of "buitenlander". Dan wordt meteen duidelijk uit welke

hoe de wind écht waait. Dit is misschien een harde aanpak en het is absoluut niet mijn bedoeling om de medewerksters Vrouwenstudies van de KHT te kwetsen. Maar Ik wil wel, dat ze wéten, waar ze precies mee bezig zijn. Ze gaan er zonder meer van uit, dat alle mannen, dus ook ik, dus ook U, mijnheer, potentiële verkrachters zijn. Dus: alle mannen zijn potentiële misdadigers. Dit nu is een volstrekt niet te bewijzen verdachtmaking, een schandalige opmerking. Han van der Horst

De Hogeschoolraad en de SSHT: Wie buigt wie om? Op donderdagmorgen 3 maart heeft het presidium van de hogeschoolraad Jos Hexspoor herbenoemd tot bestuursHd van de SSHT. Hiermee heeft de hogeschoolraad middels het presidium naar het lijkt afbreuk gedaan aan zijn duidelijk vorig jaar gekozen en uitgesproken lijn dat de SSHT haar woningbestand open moet stellen voor niet-studenten. Althans, de hogeschoolraad zal wel vasthouden aan het belijden van het integratiestandpunt t.a.v. de SSHT maar durft (nog) niet de uiterste consequentie te trekken om het uitgesproken beleid ook in de praktijk mogelijk te maken. En om de praktijk moet het toch uiteindelijk gaan, niet om de mooie voornemens alléén. Het is een bekend probleem: beleid uitspreken is gemakkelijk (nou ja ....) maar het in de praktijk verwezenlijken is weer iets anders. Beleid wordt gemaakt door mensen. Dus de mensen moeten bereid zijn het gekozen beleid uit te voeren. Daar zit 'm vaak de kneep: de beleidsbepalende instantie heeft vaak geen grip op de beleidsuitvoerders (ga wat dat betreft de frustraties maar eens na bij de vernieuwde onderwijs-denkers van de afgelopen decennia!!) In de beleidsdiscussie rond de SSHT had de hogeschoolraad wel de gelegenheid om iets aan dit probleem te doen. Hij leek daartoe in eerste instantie ook bereid, maar als zo vaak was ook nu de bocht té dichtbij ... In april 1982 heeft de Hogeschoolraad in de diskussie over de beleidsnota van de SSHT in een motie van Breed Front en PSF uitgesproken dat de SSHT in haar beleid moet streven naar een integraal jongerenhuisvestingsbeleid van studenten met niet-studenten. Concreet betekent dit dat dat ook niet-studenten toegelaten zouden moeten worden tot de nieuw in eigendom of in beheer te nemen panden van de SSHT. Een dergelijk beleid werd door de hogeschoolraad rechtvaardig geacht vanuit het erkende woonrecht voor alle 18-jarigen en ouderen en vanuit de integratiegedachte onder jongeren. Weg met de categorieën, de hokjesstopperij. Het was bekend o.a. uit perspublicaties èn kontakten tussen raad en de stichting dat de SSHT weinig voelde voor een integratie-beleid. Hoofdargumenten waren telkens: het kan niet en het werkt niet. Vanuit de hogeschoolraad werd mede door kontakten met de stichting een belangrijke mate van onwil de stichting niet vreemd geacht! En waar een wil is, is een weg ... In ieder geval weigerde de stichting het beleid om te buigen in de richting waarin de hogeschoolraad wilde. M.n. het dage-

TE BERDE

lijks bestuur van de stichting was halsstarrig: voorzitter Frinking, secretaris van Vliet en penningmeester Hexspoor. Als enig middel om het beleid toch af te dwingen (de hogeschoolraad is samen met de SHOT, een HBO instantie, de beleidsbepalende instantie van de SSHT, de SHOT zit op dezelfde lijn als de hogeschoolraad) restte de raad het benoemingsbeleid. De hogeschoolraad benoemt 2/5 van het bestuur van de SSHT, de SHOT 3/5 deel. In december 1982 bereikte de raad drie benoemingsvoorstellen: de hele SSHT-top (voorzitter, secretaris, penningmeester) moest plotseling door de hogeschoolraad herbenoemd worden. Later BVeek overigens dat die herbenoeming in september al had moeten gebeuren. Blijkbaar werkt het bestuur van de SSHT ook organisatorisch niet optimaal De hogeschoolraad besloot op 2 december niet tot een beslissing omtrent de herbenoeming van de drie over te gaan alvorens door het presidium gesprekken met de heren zouden worden gevoerd die opheldering zouden moeten geven over wat voor beleid de heren voorstaan. Zou die beleidsopvatting niet stroken met die van de raad dan zou men op zoek moeten gaan naar andere kandidaten! De mensen maken het beleid, nietwaar ..? Deze opstelling van de raad schoot de SSHT in het verkeerde keelgat want prompt werden de heren van Vliet en Frinking bij de SHOT voorgedragen voor herbenoeming. Hexspoor behield de eer evt., door de hogeschoolraad benoemd te worden. Het presidium hoefde dus alleen nog maar met Hexspoor te praten. Ik citeer Hexspoor uit het presidiumverslag van 6 januari 1983: "De stichting stelt echter niet de nieuwbouw in principe open voor anderen dan studerenden". Nou, dat zou op zich duidelijk moeten zijn nietwaar? Voorzichtig, zo ligt dat niet in raadsverhoudingen. Inmiddels bewoog het presidium van de hogeschoolraad het SHOT ertoe op een lijn te komen omtrent het beleid van de SSHT. Dat lukte en de SHOT hield de voorgedragen herbenoeming van van Vliet en Frinking aan. Op 13 januari vond de hogeschoolraad dat hij daarom geen oordeel kon vellen over de herbenoeming van Hexspoor en hield die dan

18 nnaart 1983

ook aan. Ook op 3 februari reageerde de raad met een aanhouding op het hernieuwde verzoek van de SSHT om Hexspoor herbenoemd te krijgen. Inmiddels begon de tijd te dringen. De benoemde instanties (raad en SHOT) kunnen uiterlijk 2 maanden een benoeming aanhouden, dan moet men beslissen wat te doen: benoemen of niet. Weigert men dat binnen die 2 maanden te doen dan beslist 't SSHT-bestuur zelf over de benoeming. Dit betekende dat er voor 10 maart een besluit van de hogeschoolraad moest liggen. Op 17 febuari besloot de raad het presidium te mandateren omtrent de herbenoeming van Hexspoor. Het SHOT dreigde inmiddels onder de tijdsdruk al om te gaan: naar verluidt gaat men wel over tot benoeming van Frinking en van Vliet op de voorwaarde dat het SSHT-bestuur wordt uitgebreid met 2 HBO-ers. Ook de hogeschoolraad werd week onder de tijdsdruk. Joost mag weten waarom want men had gewoon niet kunnen herbenoemen. Dan had de stichting met andere kandidaten moeten komen. Ondanks de duidelijke uitspraak dat hij het beleid in zijn fundament niet wenst om te buigen in de richting van de hogeschoolraad benoemt het presidium van diezelfde raad Hexspoor! Op wat voor argumenten? De zelfde die ook ineens bij de SHOT de boventoon gingen voeren: Ja, je moet wat; de man werkt zo hard; als je Hexspoor resp. van Vliet en Frinking niet benoemd dan stort de stichting in elkaar! En het beleid dan? Van Hexspoor hoef je geen ombuiging te verwachten. Dat is ook niet nodig, de hogeschoolraad buigt wel .... Hugo Backx lid Hogeschoolraad (PSF)

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, ellen nooyen, angela lodder (assistente) medewerkers paul emonts, wouter van gils, peter pennartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, klaudie biemans, John versieyen. samenstelling redaktieraad prof. nnr. p. van seters (voorzitter), dr. j koning, dr. h. van erp, drs. j . van de riet, f. hummelman, m. ackermans (adviseur), t. nilsen, r. geurtsen, a. de laaf, drs. th. schouw. offksiële mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn. redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern: 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), thberichten (eindhoven), tht-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em. de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-hogeschoolleden f ^b,— per-faargang

Minister Deetman (foto: Bram de HollanderI

Vervolg van pag. 1

Onderwijsdebatten Die wet zou uitdrukkelijk alleen bedoeld zijn voor 'excesbestrijding'. Ook de plannen voor samenwerking tussen wetenschappelijk en hoger beroepsonderwijs komen een beetje verder. Nog dit jaar verschijnt de kaderwet hoger onderwijs, die het de student mogelijk moet maken ook op een andere dan zijn eigen instelling HBO, W O of Open Universiteit vakken te volgen die een zinvolle aanvulling zijn op zijn programma. Dat is heel wat minder dat de 'integratie tot een samenhangend stelsel van hoger onderwijs', die Van Kemenade vorig jaar op

dezelfde plaats verdedigde: nu heet het 'ruimte voor datgene dat de waarde van het onderscheid tussen HBO en W O uitmaakt'. Waarschijnlijk heeft die waarde meer met godsdienst dan met onderwijs te maken, want het ministerie stimuleert ook in het wetenschappelijk onderwijs korte en beroepsgerichte kursussen, en het belooft het hoger beroepsonderwijs dingen die de universiteiten allang kennen: grootschaligheid, baas over eigen budget en taakverdeling. Deeltijdstudie aan de Open Universiteit zal niet te veel in prijs verschillen met die aan een gewone universiteit. Ook hoeft het collegegeld daarvoor niet kostendekkend te zijn, hetgeen voor de tweede fase van het wetenschappelijk onderwijs duidelijk anders ligt. Lin Tabak/UU/UP

Onderwijs in een vrijetijdsmaatschappij Al sinds er werk bestaat, is gestreefd naar mactiines om het wer/< van de mensen over te nemen. Dat streven heeft nu eindelijl< succes, en hoe. Zelfs bij een economische groei van tien procent voorspellen economen ons binnen enkele jaren een miljoen v/erklozen. Binnenkort heeft iedereen dus tijd genoeg, bijvoorbeeld om zichzelf of een ander van alles bij te brengen. In de vrijetijdsmaatschappij zal het moeilijke verschil tussen opleiding en vorming vervagen. Het onderwijs krijgt ongekende mogelijkheden. De werkelijkheid is anders. De onderwijzer wordt naast de werkloze op straat gezet. Onderwijsvoorzieningen gaan de een na de ander op rantsoen. Beleidsmakers vertalen elke vraag om nieuwe dingen meteen in harde guldens: een miljoen erbij voor onderwijs betekent een miljoen eraf voor bijstandsvrouwen. Er is werk genoeg, zeggen de scholen, er zijn alleen geen banen. Straks zitten we met zijn allen duimen te draaien. Waarom? We vroegen het aan onderwijsspecialisten van vier politieke partijen: VVD en CDA omdat zij verantwoordelijk zijn voor wat er nu gebeurt, de PvdA die het niet zo lang geleden geweest is en de PPR voor het tegenwicht. De eerste drie bleken zo druk met het aanbrengen van marginale wijzigingen in de onderwijsbegroting dat zij slechts met grote moeite tot een toekomstvisie te verleiden waren. Alleen de PPR had een duidelijke heilstaat achter de hand. Vier visies in vogelvlucht aan de vooravond van de onderwijsdebatten.

DEES (WD) VVD-er Dick Dees is de enige apotheker in de Tweede Kamer, haalde zijn diploma in Utrecht en heeft tijdens het gesprek een pamflet "Farmacie in Utrecht moet blijven" op zijn schrijftafel. De onderwijsvoorzieningen die we nu hebben, mogen van hem ook blijven, zei het wat doelmatiger en meer op de beroepspraktijk gericht. Hij verlaat het hier en nu pas na aandringen. Gaat eerst in de verdediging: "Er is toch heel wat gebeurd aan . . . " Dan in de aanval: op de "verzorgingsstaat die wel de ontplooiingsmogelijkheden en de toegankelijkheid van onderwijsvoorzieningen heeft vergroot, maar de persoonlijke verantwoordelijkheid heeft uitgehold. De mensen vragen zich niet meer af wat ze zelf kunnen doen, voor elke hulpvraag is een professionele instantie gekomen". Wat betekent dat voor het onderwijs anno 2000? "Voor alles moeten we de economie weer versterken. De financiële middelen zullen toch door het bedrijfsleven opgebracht moeten w o r d e n " .

Tilburgs Hogeschoolblad

En als dat mislukt? "Vrijwilligerswerk. Dat verhoogt de kans voor werklozen om later weer aan de bak te komen. Dat verkleint de afstand tussen kliënt en welzijnswerk, want vrijwilligers weten beter wat leeft en spreken meer de taal van de mensen. En voor de vrijwilligers is het een uitdaging, een vorm van persoonlijke ontplooiing." Als liberaal geloof ik erg in de eigen verantwoordelijkheid van de mensen. " M e t vrijwilligerswerk bedoel ik natuurlijk niet de Nederlandse les op de HBS. Wél bijvoorbeeld Nederlandse les aan gastarbeidersvrouwen". Betekent dat werklozenvorming door vrijwilligers en het beroepsvoorbereidende onderwijs door betaalde krachten?" "Nee, ik ga geen grenzen trekken, wat beroepsvoorbereidend is, beslis je zelf". En even later: "Als liberaal ga ik niet voorschrijven hoe de samenleving er in het jaar 2000 uit moet zien. Ik zet alleen beleidslijnen u i t " .

LANSINK (CDA) CDA-er Ad Lansink had even tijd tussen

twee karnavalssessies. Hij denkt meteen aan mikro-elektronica-onderwijs en het automatiseringsbeleid van zijn partij, als we beginnen over machines die ons werk overnemen. In de vrijetijdssamenleving ziet hij een grote rol voor vrijwilligers, en is duidelijker dan de W D : "voor de vorming van werklozen, niet voor het onderwijs natuurlijk. In een vrijetijdssamenleving zul je jonge onderwijzers nodig hebben die in hun vrije tijd anderen op een spoor zetten. Niet betaald, want dat is onmogelijk. Wat dat betreft hebben we de mensen teveel verwend. Voor elk nieuw initiatief vragen ze meteen geld, formatieplaatsen en rechtspositie. Het gaat om de mentaliteit waarmee wordt gewerkt." Toch gaat ook in het onderwijs het liefdewerk een grotere rol spelen. Neem de 32-urige werkweek voor akademisch personeel, zoals die onlangs door twee medewerkers van de Vrije Universiteit is voorgesteld. " K u n je je voorstellen dat een wetenschappelijk onderzoeker in deeltijd werkt? Ik nauwelijks, net zomin als ik het me van een artiest kan indenken." Maar deeltijd zal niet genoeg zoden aan de dijk zetten en loonmatiging ook niet, als de geboortedaling doorzet. "Nijmegen heeft in 1990 veertig procent minder studenten als het zo doorgaat. Van die prognoses ben ik toch wel geschrokken. Wat moet je met het onderwijs als er geen kinderen komen?"

WITSEN (PvdA) De Partij van de Arbeid is zo druk met het in ontvangst nemen van protesten tegen de plannen van Deetman, dat geen kamerlid maar onderwijsmedewerker Witsen het woord doet. Hij maakt een nog grotere omweg dan zijn twee voorgangers, en begint ergens in het verleden. De relatie onderwijs - arbeidsmarkt blijkt in de partij pas kort hardop bediskussieerd te mogen worden, merkwaardig genoeg. "Vanaf de SDAP zijn wij altijd een partij geweest die verheft, en dat los van enige funktie in de maatschappij. Maar mag je rigide vasthouden aan dat principe met het risiko honderdduizend mensen voor de werkloosheid te laten studeren? De ronde principes zijn verruild voor 'prioriteiten': analfabetische tweedekansvrouwen vóór overtollig psychologiestudenten. Maar over vijftien jaar, wanneer niemand zijn eerste kans mist maar wel zijn baan? "Dan krijg je een systeem van permanente educatie, waarbij je iedereen moet bijscholen naar behoefte en zonder de socialistische spuit te hanteren".

Vrijwilligers? "Nee. Moet je mensen die allesbehalve door eigen toedoen zonder werk zijn geraakt op een koopje afschuiven omdat de overheid er geen geld voor over heeft? Bovendien, vrijwilligers zijn per definitie minder betrokken omdat ze beschikbaar moeten blijven voor de arbeidsmarkt". Wie zal dat betalen? " A l s je vindt dat onderwijs anno 1983 een wezenlijk andere taak heeft, en dat vinden wij, dan moet het uit de algemene middelen. Heel voorzichtig zeggen wij: dat moet uit de kwartaire sektor (overheidsdiensten als gezondheidszorg, buurthuiswerk en onderwijs). " W i j zeggen nog niet: bestel maar een straaljager minder. Dat zou politieke zelfmoord zijn".

LANKHORST (PPR) PPR-kamerlid en politicoloog Lankhorst is door de beperkte omvang van zijn fractie al bijna gedwongen tot een brede visie. Onderwijs vindt hij, moet geplaatst worden in een maatschappijvisie met aan de ene kant een vrijetijdsbeleid waarin ook natuurbehoud, openluchtrecreatie en het mediabeleid zijn opgenomen. En aan de andere kant een herverdeling van werk en inkomen. " M e t de ene ontslagpartij na de andere heeft het weinig zin mensen op te leiden voor een bepaald beroep, terwijl er geen enkele kans is dat ze dat gaan uitoefenen. Onderwijs moet hen leren staande te houden in een steeds ingewikkelder maatschappij, gelukkig te zijn in betaald zowel als onbetaald werk. Het grootste probleem is de groep die vroeger vroegtijdig uit het onderwijs afhaakte en het bedrijfsleven binnenstroomde. Die groep krijgt nu helemaal geen baan meer en heeft ook geen motivatie om de achterstand in te lopen. De enige oplossing is: het werk spreiden, en dan natuurlijk ook het inkomen. Geef iedereen het recht op en de plicht tot betaald en onbetaald werk en een basisloon. De onderwijsvoorzieningen worden dan simpel gemeenschappelijk opgebracht. In die 'heilstaat' wordt het verschil vloeiender tussen wie onderwijs geeft en wie het neemt. Het verschil tussen het leven op school en thuis verandert ook: ouderen - en er zijn dan natuurlijk nogal wat ouderen - hebben meer tijd voor de opvoeding van kinderen. Het onderwijs wordt kleinschaliger en grootschaliger tegelijk, want de telecommuncatiemiddelen zullen een grote rol spelen. Nu immers brengen kinderen al meer tijd door achter de televisie dan op school". Lin Tabak UU/UP

18 maart 1983

Lezing Poolse bisschop op KHT Op 11 april geeft mgr. Boleslaw Pylak, een van de meest vooraanstaande bisschoppen van Polen, een lezing over de rol van de kerk in de Poolse samenleving. De katholieke kerk heeft een grote invoed in Polen. Meer dan 90% van de Polen is practizerend katholiek. Jaruzelski heeft weliswaar de politieke en economische macht in handen, maar het morele gezag is daar nog steeds een zaak van de kerk. Pylak is ook president van het bestuur van de Katholieke Universiteit Lublin, de enige katholieke universiteit in het hele Oostblok. Hij brengt op verzoek van de stichting "Tilburg helpt Polen" een vierdaags bezoek aan Tilburg. In het programma is een hoogmis in de Heuvelse Kerk opgenomen, waar de bisschop van de stichting een kunstnier voor het ziekenhuis in Rzeszow aangeboden krijgt. De lezing begint om half drie in AZ 19.

Verhoging collegegeld in strijd met wet De Landelijke Kamer van Verenigingen keurt een verhoging van het college- en examengeld voor W O en HBO af. De L K W stelt dat de studenten de afgelopen tijd te maken hebben gehad met vele lasten verzwarende maatregelen, waardoor hun inkomenspositie steeds onzekerder is geworden. De Kamer vindt dat het niet terecht is de collegegelden te verhogen terwijl een nieuw studiefinancieringsstelsel in aantocht is. Verder wijst ze op het Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, dat in 1979 voor Nederland in werking is getreden. Daarin wordt gesproken over een geleidelijke invoering van kosteloos Hoger Onderwijs. Verhoging van het collegegeld zou daarom in strijd zijn met de wet.

Nieuwe economieopleiding in Maastricht Op 3 maart heeft de Universiteitsraad van de Rijksuniversiteit Limburg formeel de studierichting Economie ingesteld. Dit gebeurde nadat het rapport "Economie in Maastricht" van prof. dr. W . A l beda was goedgekeurd. Daarin wordt geconstateerd dat er ruimte is voor een

nieuwe studierichting economie op grond van een evenwichtige landelijke spreiding, maar ook als deze studie een eigen herkenbaar gezicht krijgt temidden van de andere economie-opleidingen aan de universiteiten. De Limburgse studie gaat een minder scherpe scheiding maken tussen bedrijfs- en algemene economie, en schenkt bijzondere aandacht aan de economie van de technologische ontwikkeling, de economie van de arbeid en de economie van het overheidsgedrag en de publieke sektor. Onderwijskundig wordt de studie opgezet volgens de aan de RL gehanteerde methodes van probleemgestuurd onderwijs. De opleiding in Maastricht streeft naar een goede samenwerking met bestaande instituten en instanties. In 1984 zullen de eerste economiestudenten in Limburg terecht kunnen. De dekaan van de economische faculteit in Tilburg, prof. dr. W . van Hulst, is bang dat er in Tilburg minder eerste jaars zullen komen. Ongeveer een kwart van de huidige economiestudenten heeft het vakantieadres in Limburg. Maar de terugloop is volgens Van Hulst nu nog niet goed te voorspellen.

VITE-Subsidie De subsidiecommissie vindt het vreemd dat het College van Bestuur 7000 gulden heeft toegewezen aan de Faculteit der Rechtswetenschappen voor het VITEcongres van 10 februari j . l . De commissie had zelf een subsidieverzoek van VITE afgewezen, omdat de congresbegroting volgens hen meer dan voldoende speelruimte bood om ook zonder subsidie te kunnen sluiten. Bovendien heeft ze de middelen niet om aan alle aanvragen financieel gehoor te geven. De subsidiecommissie vindt dat ze op deze manier door het College in haar handelen belemmerd wordt. Ze vraagt zich af hoe ze tegen subsidie-aanvragen aan moet kijken, als ook anderen binnen de Hogeschool subsidies voor dezelfde zaken gaan verlenen. Als de commissie 7000 gulden meer had gehad, was dat bedrag volgens haar anders verdeeld. Ook anderen dan VITE waren dan voor subsidie in aanmerking gekomen. De subsidiecommissie heeft een brief geschreven waarin ze de Hogeschoolraad naar haar mening vraagt over de gang van zaken.

Fanfani naar Tilburg Nieuwe studierichting Sociaal Beleid Het College van Bestuur heeft prof. J . van Dijck, hoogleraar in de bedrijfssociologie, aangesteld voor de verkenning en de voorbereiding van een nieuwe studierichting Sociaal Beleid, die moet passen in de uitgroeiplannen van de Katholieke Hogeschool. De studierichting zal mensen moeten gaan opleiden voor sociale functies, zoals sociaal management en personeelsbeleid, binnen het bedrijfsleven en de overheid. Door de maatschappelijke en economische veranderingen krijgen deze organisaties te maken met een omgeving waarin onzekerheid en complexiteit een rol spelen. Daardoor worden sociale en maatschappelijke aspecten steeds belangrijker bij de besturing en de besluitvorming. De KHT wil in de toekomst interdisciplinaire specialisten afleveren die op dit terrein deskundig zijn. Medio '83 zal Van Dijck het College rapporteren over de resultaten van zijn onderzoek. Als alles naar wens verloopt zal de nieuwe studierichting in september volgend jaar van start kunnen gaan.

Woensdag 23 maart zal dr. A. Fanfani, minister-president van Italië, een voordracht houden aan de KHT. Fanfani is enkele dagen in ons land voor een officieel staatsbezoek. De christendemocratische minister-president heeft zich bij de keuze voor Tilburg waarschijnlijk laten leiden door de katholieke signatuur van de instelling. Om 11 uur 's morgens spreekt Fanfani in de aula over "crises in de huidige economische en sociale systemen", waarbij ook het thema ontwikkelingshulp aan bod komt. De lezing vindt plaats in het Italiaans, een Nederlandse vertaling zal beschikbaar zijn.

Vrijdag 11 maart promoveerde Mr. M.J.C. Koensaande KHTtot doctor in de rechtsgeleerdheid met een proefschrift over "Jeugdige vreemdelingen in Nederland". Vreemdelingenrecht staat haaks op jeugdbeschermingsrecht, aldus Koens in zijn proefschrift dat in het THB van afgelopen week uitvoerig werd beschreven.

OPROEPIn verband met een gepland artikel over spoorstudenten aan de KHT zoekt het THB een aantal studenten die met de redactie een middag willen praten over het "sporen". Melden bij het THB 013/662277 (overdag) of K. Biemans 013/359126 ('s avonds).

LANDELIJKE ABVA/KABO MANIFESTATIE TEGEN TVC (Dp woensdag 30 maart wordt in Utrecht een manifestatie gehouden tegen de landelijke TVC-plannen. Deze betekenen een grootscheepse reorganisatie waarbij werkgelegenheid en de kwaliteit van onderwijs, onderzoek en dienstverlening van het Wetenschappelijk Onderwijs op de tocht staan en waarbij de sociale gevolgen onderbelicht zijn. De A B V A / K A B O groep KHT roept docenten, medewerkers èn studenten op bij deze manifestatie aanwezig te zijn. Op 30 maart om 11.00 uur zal een bus naar Utrecht vertrekken. Voor deelname kunt U zich nu reeds opgeven bij: A 113 M.v.d.Berg; A 011 Polek; B 10Ï3"J. Theuns, J . de Wit; C 219 J . Coumou.

NIEUW!

Verschijningsdatum: ca. eind maart 1983

S. J. REDMEIJER

'OEDIPUS, begeerte, vrijheid, of de totale mens'

Gedurende de boekenweek van 24 maart t/m 2 april

gratis bij aankoop van ƒ 2 4 , 5 0 aan boeken wim kan; soms denk ik wel eens bij mezelf ...

boekenweekgeschenk

Een analyse van de structurering van de Oedipus mythe, volgens Freud volgens Fromm en één volgens de auteur. De structureringen van Freud en Fromm zijn belangrijke aspecten van de werkelijkheid. Met de methode van de auteur wordt de door de mythe gebrachte boodschap In velerlei genuanceerde schakeringen gestructureerd. - De verantwoordelijke mens. - De mens die probeert te ontduiken. - Verantwoordelijkheid is meer dan een mythe, meer dan verbalisme meer dan macht. - Mechanismen worden blootgelegd. - De auteur geeft vele, op het heden toegepaste, voorbeelden. - Een toepassing van 'Gedragsproblemen', ...Problemen met gedragingen.

Prijs ca. f 37,50

boekhandel gianotten b.v. studentenboekhandel Prof. Verbernelaan 20. (Onder de 5e studentenflat).

Voorintekenprijs tot 30-3-'83 f 30,- (20% Itorting).

Te bestellen door storting van f 30,- + f 2,- porto op postrekening 4296207.

1^ ^Uitgeverij Sassenhein Postbus 76 9750 AB Haren-Gn.

Nota Studentenbeleid in de Raad

''Misschien moeten we onderwijs en onderzoeic helemaal loskoppelen'' Een goede wetenschapper is niet per definitie een goede onderwijzer en daar zal de Tilburgse Hogescfiooi bij fiet werven van nieuwe docenten terdege rekening mee moeten houden. Aldus een van de conclusies uit de onderwijsparagraaf van de Nota Studentenbeleid. Deze nota staat eind deze week op de agenda van de hogeschoolraad. Hij werd in opdracht van het College van Bestuur geschreven door mensen van de Dienst Studentenzaken en Welzijn. In een eerder artikel besteedde het THB al aandacht aan de algemene aspecten van de studentenproblematiek. Nu gaan we in op de onderwijskundige facetten van de nota. Een gesprek met twee van de samenstellers, Freek Derks en Wim Heuvelmans, over het docentenbeleid, de rechtspositie van de onderwijsconsument en vier acute manco's die om een slagvaardige oplossing vragen. Docentenbeleid is een begrip dat nog ingeburgerd moet ral<en. Studentenzal<en verstaat onder deze term een beleid dat zich nadrul<l<elijk richt op de rol van de docent in het onderwijs. Aan die rolverdeling mankeert het een en ander. De selectie van docenten blijkt nog steeds weinig gericht op de kwaliteit die men van een onderwijsgevende mag verwachten. Verder behoort een docent een eigentijdse taakopvatting te hebben en mag de sociale afstand tussen docent en student best een stukje kleiner. Conclusie 93 van de nota vat de wensen van studentenzaken en het College als volgt samen: De werving en selectie van docenten zal in de nabije toel<omst nadrukkelijk worden afgestemd op de onderwijsfuncties, die in de eerste cursusjaren zijn te vervullen. Voorrang hebben vakbeoefenaren, die over didactische gaven beschikken en affiniteit hebben tot de omgang met jongeren, wier belangstelling breder is dan het eigen vakgebied en die tot begeleiding en het aanleren van goede studiegewoonten in staat en bereid zijn. Freek Derks meent trouwens dat de maatstaven van werving en selectie ook moeten gelden voor de zittende docenten: "Zij zijn wel getoetst bij hun binnenkomst, maar toen is er te weinig gelet op hun onderwijskwaliteiten en teveel op hun wetenschappelijk niveau en de wetenschappelijke productie. Er wordt in deze een te willekeurig beleid gevoerd. Ik denk dat het in het kader van de tweefasenstructuur meer dan ooit van belang is om onderwijsgevenden uitdrukkelijk te laten voldoen aan een aantal minimale eisen".

Er is volgens Derks geen reden om bij docenten anders te werk te gaan dan bij het overige personeel van de hogeschool dat jaarlijks een beoordeling krijgt. Hoofdmedewerkers en hoogleraren worden nu niet aan een beoordeling onderworpen. Er zou echter een onafhankelijke, periodieke toetsing van hun onderwijskwaliteiten moeten komen. En een docententraining zou in bepaalde gevallen ook geen kwaad kunnen, men zou die zelfs verplicht kunnen stellen. Derks: "Inderdaad, het ligt volstrekt voor de hand om de zaken zo aan te pakken. Maar we weten ook dat de praktijk in dit opzicht weerbarstig is. Het zou een open deur moeten zijn, maar dat is het helaas niet". Heuvelmans: "En dat heeft veel te maken met de hoge status die het onderzoek nog steeds geniet. Het onderwijs hangt er maar zo'n beetje bij. Een medewerker wordt aangenomen op zijn wetenschappelijke kwaliteiten en er wordt stilzwijgend vanuit gegaan dat hij dan ook wel onderwijs zal kunnen geven. Er is sprake van een duidelijk statusonderscheid". De universiteiten hebben er altijd groot belang aan gehecht om de wetenschappelijke kwaliteit van hun instelling te waarborgen. Maar dat heeft zich eenzijdig ontwikkeld in een nadruk op de onderzoeksoutput. Derks: "Maar deze verwaarlozing van de onderwijskwaliteit kun je je zeker in deze tijd absoluut niet meer veroorloven. Dat stelt de vraag naar de samenhang tussen onderwijs en onderzoek. De nota Studentenbeleid pleit niet voor het loslaten van een scheiding van

onderwijs en onderzoek. Maar wel voor het bestuderen van de volgtijdelijkheid in onderwijs en onderzoek. Een docent hoeft dan een periodelang alleen maar onderwijs te geven terwijl zijn collega onderzoek doet. En na verloop van tijd worden de rollen omgedraaid. Dat suggereert de nota. Maar ik vraag me af of we toch niet verder moeten gaan en onderwijs en onderzoek geheel van elkaar moeten loskoppelen". Wat betreft de beoordeling van docenten: er zou, vinden Derks en Heuvelmans, jaarlijks in samenspraak met de studenten een evaluatie van het gegeven onderwijs moeten plaatsvinden. Dat verkleint de afstand tussen docent en student, ook omdat het de docent een beter inzicht geeft in de aard van zijn publiek. De afstand tussen docent en student is een punt dat in de nota veel aandacht heeft gekregen. Die afstand is te groot. Derks: "Er is een relatie van vreemdheid over en weer, waarbij men elkaar eerder ontwijkt dan tegemoet treedt." Heuvelmans: " D e ergste vorm daarvan is natuurlijk de angst om een vraag te stellen aan een docent, bang als men is om naderhand bij het tentamen gepakt te worden. Bovendien kunnen studenten aan het gedrag van hun docenten vaak niet aflezen wat het betekent om wetenschappelijk bezig te zijn en welke functie de wetenschap heeft in de samenleving. Dat vertroebelt de kijk op de maatschappelijke relevantie van de wetenschap. Docenten en studenten hebben een vertekend beeld van elkaar. De gunstige uitzonderingen natuurlijk daargelaten". Derks: " D a t klopt, er zijn voorbeelden te noemen van goede docenten die zichzelf heel duidelijk aan de student aanbieden. Maar grosso modo mag je constateren dat er een slechte relatie bestaat tussen docenten en studenten. En dat was niet de bedoeling van de democratisering in het wetenschappelijk onderwijs". Heuvelmans: "Er zijn veel docenten die het wel anders willen maar daar structureel niet aan toekomen, omdat ze gedwongen worden om zich bezig te houden met bestuurs- en commissiewerk en dan ook nog eens onderzoek moeten verrichten". Derks: "En er zijn nogal wat docenten die uitstekend onderwijs geven maar weinig waardering van hun collega's ondervinden. Het komt vaak voor dat docenten door hun studenten hoog worden gewaardeerd maar onder collega's op minder applaus mogen rekenen". Onder de taakopvatting van docenten hoort ook de begeleiding van studenten thuis. Dat wordt nu onderschat. Te vaak wordt verwezen naar de studieadviseurs die de gaten dan weer moeten dichten, maar de aanwezigheid van dat soort functionarissen mag voor de onderwijsgevers geen alibi zijn om de centrale taak van de studentenbegeleiding te verwaarlozen, vindt Derks.

RECHTSPOSITIE Tot zover het docentenbeleid. Een ander zwaartepunt binnen de onderwijskundige paragraaf van de Nota Studentenbeleid betreft de rechtspositie van studenten. Die is op dit moment uiterst gebrekkig geregeld. Sinds 1976 komt dat probleem steeds sterker naar voren en dat heeft in bepaalde gevallen tot een verbetering op onderdelen geleid. Zo zijn er nu mogelijkheden om een beroepsprocedure te beginnen tegen omstreden beslissingen. Artikel 40 van de W U B bijvoorbeeld staat de student terzijde als deze Freek Derks

een bepaald examenbesluit wil aanvechten. Maar te weinig studenten kennen deze regeling en dan nog weerhoudt de angst voor repercussie hen er vaak van om er gebruik van te maken. De nota spreekt zich daarom uit voor steun aan alle activiteiten die worden ondernomen om de individuele rechtspositie van de student te verbeteren. Een belangrijk wapen in de strijd om een betere rechtspositie zou de zogenaamde slaaggarantie kunnen zijn. Derks: " H e t is uitermate belangrijk dat nu eindelijk de eerste universitaire instelling hiermee over de brug komt. Het College heeft zich opgesteld achter de slaaggarantie als een centrale opdracht. Het zou goed zijn als Tilburg als eerste die doelstelling kan realiseren. De slaaggarantie houdt in dat 'n student aan het einde van een succesvol eerste studiejaar de verzekering krijgt dat hij de eindstreep van de opleiding zal halen mits hij aan een aantal basisvoorwaarden voldoet". Heuvelmans: " O p die manier doorbreek je de eenzijdigheid in de relatie tussen student en onderwijsinstelling. Er ontstaat een wederzijdse aansprakelijkheid". Wanneer een student kan aantonen dat hij aan zijn verplichtingen voldoet kan hij aanspraak maken op het recht om te slagen. Taferelen waarbij een docent een afstudeerder een half jaar lang zonder scriptiebegeleiding achterlaat wegens een bezoek aan het buitenland, gaan dan tot het verleden behoren. Bij de sociale faculteit sluit men al sinds enkele jaren afstudeercontracten met doctoraalstudenten. En dat blijkt wonderwel te werken. De instelling van de Tilburgse Hogeschool als geheel zou zich nu voor zo'n slaaggarantie aan het eind van de propedeuse moeten uitspreken. Bij de verbetering van een collectieve rechtsbescherming gaat het niet zozeer om de afdwingbare, individuele rechten maar om de vraag waarop de onderwijsgenietende studentenbevolking mag rekenen. De nota Studentenbeleid stelt voor om de uitwerking van de studierechten te rade te gaan bij de 'beginselen van behoorlijk onderwijs' zoals die door de Cohen in 1981 zijn geformuleerd. Cohen vindt dat onderwijs een relevante inhoud moet bezitten, doeltreffend van vorm moet zijn en door vaardige docenten moet worden onderwezen. Om maar enkele criteria te noemen. Cohen somt ook een aantal aspecten op waarop men bij een eventuele beoordeling van het onderwijsaanbod zou moeten letten. Al met al een theoretisch hoogstandje dat de nodige praktische uitwerking behoeft. Derks: "Hoe kun je in collectieve zin nou garanderen dat er aan de beginselen van behoorlijk onderwijs wordt voldaan? Dan ontkomen we niet aan een vorm van onderwijstoezicht. Het is denk ik urgent geworden om een eigen vorm van onafhankelijk toezicht binnen deze instelling te ontwikkelen. Dat is een belangrijk middel om behoorlijk onderwijs te kunnen toetsen. Zo'n vorm van inspectie is in het middelbaar en lager onderwijs de gewoonste zaak van de wereld maar het zal moeilijk zijn ook het wetenschappelijk onderwijs zover te krijgen. Die inspectie moet inhoudelijk toezien op de kwaliteit van de colleges, de betekenis van werkvormen en zo. Dat hoeft uiteindelijk niemand te bedreigen. Integendeel. Het kan een steun zijn voor docenten en vertrouwen geven aan studenten." Vervolg op pag. 11

VERKIEZINGSTRIBUNE

De beloften van Breed Front

Citaat uit ons verkiezingspamflet 1981 "Breed Front (P S F) wil in de komende twee jaar veel energie steken in het weer gezond maken van de bestuurlijke toestand van onze hogeschool We willen dit doen door a) het aan de orde stellen van voor de hogeschool en haar "bewoners"belangrijke zaken Kortom We zullen streven naar een grotere invloed op de samenstelling van de agenda van de hogeschoolraad, b) het staan op de democratische rechten, die de W U B verschaft " Wat IS daar nu van terecht gekomen' 1 Wat betreft "het gezond maken van de bestuurlijke toestand" kunnen we constateren dat de verhouding tussen hogeschoolraad en CvB stabieler is dan 2 jaar geleden Er zijn verschillende factoren (en mensen) die daaraan hebben meegewerkt Ook de opstelling van Breed Front m de raad is daarin een belangrijke factor geweest Wij zijn zeker met "lief" geweest voor het CvB, maar we hebben wel getracht een klimaat te scheppen waarin "zaken konden worden gedaan" Een voorbeeld: In de juni-vergadermg van 1982 ontstond groot tumult. Dat ging zó: Onze fractie en P.S.F, waren voltallig aanwezig; aan de "rechterzijde" waren veel lege stoelen. Aan de orde was de definitieve versie van de no-

ta "Uitdaging en Verandering". Wij sleepten samen met P.S F , diverse amendementen erdoor die het CvB sterk had ontraden Plotseling vroeg het CvB schorsing aan. Na lang beraad kwam hun hoge woord eruit Wij trekken de nota in. Dat betekende dat over een aantal amendementen dat nog met aan de beurt was geweest met meer gestemd kon worden Toen was het onze beurt om schorsing aan te vragen. Wat was het gevaP Het volgende agendapunt was "Ontwikkelingsplan 1983-1987". Het CvB had altijd gezegd dat de nota Uitdaging en Verandering een soort grondwet was, waar alle andere nota's nadere uitwerkingen van waren. Volgens de logica konden wij nu zeggen Omdat de nota Uitdaging en Verandering nog met is vastgesteld, kunnen wij het Ontwikkelingsplan nu met behandelen Breed Front heeft op het punt gestaan om het voorstel te doen het Ontwikkelingsplan van de agenda af te voeren. Dat voorstel zou het gehaald hebben Dit machtsmiddel hebben wij echter met willen gebruiken. Wij vonden het Ontwikkelingsplan belangrijker dan de (on)tactische manoeuvre van het CvB. 2. Wat betreft "het aan de orde stellen van belangrijke zaken" en het "streven naar een grotere invloed op de samenstelling van de agenda meen ik te mogen zeggen dat wij ons aan die belofte gehouden hebben. Onze fractie is degene geweest die het vaakst met eigen initiatieven kwam: Twee voorbeelden: a) Begin 1982 was er nogal ongerustheid over de begroting. De KHT werd geconfronteerd met fikse financiële tegenvallers. Het CvB wist eigenlijk met goed wat het ermee aan moest; het kwam met verder dan het paardemiddel: het stopzetten van de opvulling

De geschiedenis van alle tot op heden bekende kaartspelen is de geschiedenis van klassenstrijd. De a/beeldingen op speelkaarten spreken voor zich: koningen, heren, boeren. (Maar, brandende vraag, vormen vrouwen een aparte klasse?] Het spel is door en door klassebepaald. Voorbeelden liggen voor het oprapen, ook in de universitaire wereld; studenten toepen, medewerkers klaverjassen, hoogleraren bridgen, colleges van bestuur kwartetten. De universiteit is een kaartenhuis. Vooral het kwartetten geniet de laatste tijd in academische kring een groeiende belangstelling. En is onlangs zelfs een landelijke competitie georganiseerd, met als inzet een met onaanzienlijk prijzengeld. De minister heeft hoogstpersoonlijk de kaarten geschud en gedeeld, en rond de tafel van de Taakverdelingscommissie is er weken aaneen door vertegenwoordigers van alle dertien universitaire instellingen verwoed en met overgave gespeeld. Iedereen had dan ook zijn beste spelers, zijn azen, gestuurd. De kranten hebben er uitvoerig over bericht. Eén zaak IS duidelijk, dit academische tournooi heeft de kunst van het kwartetten naar nieuwe hoogten opgestuwd. De populariteit van het academisch kwartetten heeft zich inmiddels als een olievlek verspreid. De competitie ten burele van de Taakverdelingscommissie was nog maar nauwelijks op gang, of daar wierpen zich gezagsdragers in allerlei universiteitssteden op het onderhoudende spel. Onder zulke omstandigheden verslapt uiteraard de selectie, en hierdoor kregen spelers van het tweede garnituur een kans. Geen wonder dat m hun rijen al snel enkele jokers vielen Tilburgs Hogeschoolblad

van de vacatures. Breed Front bleef bij zijn positieven en boog zich intensief over de inderdaad verontrustende cijfers We hebben het CvB onze eigen becijferingen voorgelegd en meteen daaraan een alternatief plan gekoppeld Dat plan had als motto "alles doen wat de werkgelegenheid aan de KHT ten goede komt" Het CvB nam circa 2/3 van ons plan over. Dit was een materieel en politiek succes voor onze fractie. Het was voor het eerst dat het werkgelegenheidsvraagstuk zo veel aandacht kreeg in de hogeschoolraad Dat IS nadien regelmatig opnieuw gebeurd Overigens is het interessant om op te merken dat het thema werkgelegenheid twee jaar geleden nergens m ons programma voorkwam. Zo veel IS er m een paar jaar veranderd' b) In september vorig jaar lazen wij "Aantekeningen MLO", waarin de toen op stapel staande operatie TVC heel summier werd geschetst. We begrepen onmiddellijk de kern van het plan 8 a 9% vermindering van het aantal personeelsplaatsen m het W O. Een week later werd op ons initiatief deze zaak in de raad besproken Wij gesteund door P.S F. - stelden voor om van meet af aan te weigeren om mee te doen aan deze zelfamputatie van het W.O. Helaas kreeg dit voorstel in de raad met voldoende steun We hebben wel bereikt dat het CvB de raad voortdurend op de hoogte hield van de ontwikkelingen binnen de TVC De KHT steekt daarin gunstig af t.o.v. de meeste zusterinstellingen. 3. Wat betreft het "staan op de democratische rechten" valt met veel goeds te melden. Het kostte ons erg veel moeite om informatie te krijgen over allerlei lopende zaken. Steeds meer

krijgen wij het gevoel dat "het apparaat" met toegerust is om de informatie te verstrekken die wij nodig hebben om ons werk goed te doen. Dit is een uiterst verontrustende ontwikkeling. Het CvB mag zich dan wel beroepen op een "Je kunt toch met zeggen dat wij het zo slecht doen", maar dat is met het enige waar het hier om gaat Het gaat er ook om dat de raad in staat is het goed te doen. Daarvoor is het nodig dat "het apparaat" is ingesteld op de informatiebehoeften van de raad. En daarbij moeten de CvB-leden een leidende en stimulerende rol vervullen. Wi) constateren dat de organisatiestructuur verouderde elementen bevat (resten van het voor-WUBse tijdperk) De gemakkelijkste oplossing is inperking van de bevoegdheden van de raad. Maar dat is een oplossing die aan de kern van het probleem voorbij gaat. De kwestie "omvang en werkwijze van het CvB" mag dan voor het stichtingsbestuur een afgedane zaak zijn, voor ons IS het dat met! Het gaat daarbij met alleen om dat de raad haar democratische spel goed kan spelen. Het gaat bovenal om de verantwoordelijkheid die op ons rust om de hogeschool door de komende moeilijke tijd te loodsen. Kan hier na 1984 nog behoorlijk onderwijs worden gegeven' Is maatschappelijk en wetenschappelijk relevant onderzoek dan nog mogelijk' Leiden we onze studenten op tot wetenschappelijk gevormde mensen met maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef, óf tot onderdeeltjes van een machinerie die zogenaamd beleid produceert? Is het klimaat binnen de KHT dan nog geschikt om prettig te werken (studeren)' Dat zijn de kardinale vragen voor de nieuwe raad. ^ees Mijderwijk (lid van fractie Breed Front)

Eén zo'n onfortuinlijke prijs kwam terecht bij prof dr. J.S. van Hessen, decaan van de subfaculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen in Utrecht. In Utrecht had men het Groot Haags Tournooi van deze winter aJ lang aan zien komen, en men had zich daarop via een competitie in eigen kring terdege voorbereid. Over deze exercitie werd Van Hessen enkele weken terug aan de tand gevoeld door twee onstuimige journalisten van Vrij Nederland. Waarschijnlijk bedwelmd door de geur van het grote geld waar helaas ook het kwartetten van vandaag de dag meer en meer om draait, liet van Hessen zich aan het eind van het interview verleiden tot de vraag "of de krant een taxi voor hem zou kunnen betalen". Het was half zes in de middag, en anders kwam hij zo laat thuis. Hij woonde namelijk in Bilthoven. Vanuit de Utrechtse binnenstad, waar het vraaggesprek plaatsvond, was dat veertig gulden. Voor een B-speler met een inkomen van ƒ 11.052,— per maand [onbeschaamd vermeld door Vrij Nederlandj een povere vertoning. Maar tot overmaat van ramp waren de journalisten de gretige decaan ter wille met een briefje van vijfig gulden, en ook die mededeling kwam breed uitgemeten in de krant. Afgescheept met tien gulden fooi.' Voor zo'n speler is in het moderne professionele kwartetten geen grote toekomst weggelegd. Een joker kwam ook terecht bij de hekkensluiter in de lopende competitie, de universitaire vestiging in Leeuwarden fhet Sociaal Hoger onderwijs Friesland). U kent de advertentie. "SHF moot bhuwe, sil bhuwe.'" In gewoon Nederlands: "SHF mottenballen, zulke ballen!" Met zo'n shirtreclame kun je inderdaad maar beter de kleedkamer opzoeken. De competitieleider in Den Haag slaat dit alles welwillend gade. Ook hij kaart, maar in welk spel? Het schijnt dat hij een groot oud paard in 't veld wil sturen. In elk geval heeft hij zojuist een verrassende notitie het licht doen zien met nieuwe plannen voor een tweede ronde Maar let op [u las het hier het eerst); er komt helemaal geen tweede ronde.' Dat is pas op scherp spelen. Zo'n competitieleider brengt het nog wel eens tot minister. Want ministers, dat weet u, die kwartetten met, die pokeren 18 maart 1983

Nederlandse

ontwikkelingshulp

Duur tomatensap kan dorst in Saheliand niet lessen "Ons concept is totale verantwoordelijl<heid, onze ervaring is onze kracht", zo prijst de Handels Vereniging Amsterdam (HVA) zich in een dure litho-folder aan in het Arabisch, Engels en Frans. In Boven Volta v/eet men nu precies wat er voor deze spreuk te koop is. Voor een bedrag van vier miljoen gulden aan Nederlandse ont\Nikkelingsgelden plande en bouwde HVA in dit Saheliand, dat tot de vijfentwintig armste landen van de wereld behoort, een tomaten- en vruchtenverwerkende fabriek. Vanaf de start in 1978 bleek het bedrijf echter een economische, technische en organisatorische flop. De installatie produceerde geen tomatenpuree maar sap. Bovendien gistte de inhoud onder de tropenzon snel en vlogen de arbeiders na korte tijd ontploffende blikken en zakjes om de oren. De afzetmarkt bleef ver achter bij de verwachtingen die gewekt waren. Een aantal missies uit Nederland liep de fabrieksdeur plat en kwam tot de slotsom, dat er weinig deugde van de fabriek. HVA wast echter haar handen in onschuld. "Wij hebben de fabriek in werkende staat afgeleverd", zegt commercieel directeur Van Doorn. Voor hem is daarmee de kous af. De Voltanen voelen zich belazerd, maar kijken lijdzaam toe hoe het bedrijf naar de knoppen gaat. De Zwarte Piet belandt zo weer bij het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. Die speelt het spel mee en heeft weer een missie van het IVO en de Utrechtse vakgroep Komparatieve Economische Studiën (KOSES) op pad gestuurd. Een reddingsplan moet de fabriek uit het moeras tillen en de oude ellende opruimen. Kosten: één miljoen gulden, "het is een irritatieproject, waarvan wij netjes moeten afkomen", zegt een ambtenaar van het ministerie zuur. De plannen voor de fabriek in Boven Volta klonken rond 1977 goed, ook in de oren van de ontwikkelingsexperts. De opzet was om agrarische producten te verwerken. Dit moest de landbouw in het Afrikaanse land stimuleren en zorgen voor minder invoer. Daarmee hield de bedelarme staat kostbare deviezen binnen haar grenzen. Een goede zaak, vonden de deskundigen. Boven Volta had juist een zware droogteperiode achter de rug en de Westerse donors, waaronder Nederland, stonden in de rij om een steentje bij te dragen aan de opbouw van het land. Den Haag gaf Boven Volta de titel van concentratieland. Voortaan kan het Saheliand rekenen op gerichte steun vanuit Nederland. Vorig jaar beliep het hulpbedrag 42 miljoen gulden.

NIEUWE MARKT De ideeën over de sapfabriek kwamen niet van het ministerie, maar rechtstreeks van de tekentafels van het Amsterdamse hoofdbureau van HVA. Een bedrijf dat zich specialiseerde in agrarische en industriële projecten in De Derde Wereld. In 1977 had de Handelsvereniging een nieuwe markt ontdekt in de verkoop van kleinschalige ondernemingen. Het zouden aangepaste fabrieken worden met een simpele techniek en gericht op de lokale markt. Voor deze nieuwe activiteit werd zelfs een nieuwe dochter in het leven geroepen: HVAHolland Agro-lndustries BV. Met de bouwtekeningen in de aktekoffer gingen vertegenwoordigers van HVA in Afrika de boer op om de regeringen te interesseren voor hun fabrieken. Een financier kon het bedrijf ook leveren: de Tilburgs Hogeschoolblad

Nederlandse overheid. Deze verkooptechniek had succes. Vier Afrikaanse landen, waaronder Boven Volta, hapten toe. Volgens een betrouwbare bron zouden er zelfs al handtekeningen van Voltaanse zijde zijn gezet, voordat het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking er aan te pas kwam. Dat gebeurde via het jaarlijkse bestedingsoverleg, waarin Boven Volta om een sapfabriek vroeg. Den Haag ging vrijwel kritiekloos akkoord, mede onder druk van bestedingsdwang. Het ministerie zat ruim in de gelden en er waren maar weinig projecten. Het geld moest toch op een of andere manier worden opgemaakt. Een probleem in de vette zeventiger jaren.

De overheid gaf het adviesbureau van HVA opdracht een voorstudie te maken van het project. Achteraf bleek deze studie "volkomen waardeloos", bekent een ambtenaar op het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. De deskundigen van Handelsvereniging rekenden behoorlijk optimistisch. Dat bleek toen in 1981 een missie van landbouwkundigen de zaak nog eens tegen het licht hielden. Zo becijferde HVA dat er een markt in Boven Volta voor 700 ton tomatenpuree zou zijn, de hoofdpeiler waarop het bedrijf moest draaien. De fabriek mag echter blij zijn als het 100 ton kan afzetten. Bovendien subsidieert de EG zijn eigen tomatenexport. Voor een locale fabriek is er dan weinig eer meer te behalen. Toevallig was ook het buurland Ivoorkust juist begonnen met een tomatenpureefabriek vlakbij de grens met Boven Volta. De afzet in de regio kon Boven Volta dus wel vergeten.

SCHOONHEIDSFOUTJES Er bleek echter nog meer niet te deugen. De blikken moesten helemaal uit de Ivoorkust komen. De aluminiumzakjes voor het vruchtensap werden uit WestEuropa gehaald en wel bij HVA. Opvallend was echter de hoge prijs van de verpakking: de zakjes zijn nog duurder dan de inhoud. Bij de ingeblikte tomatenpuree slokten de verpakkingskosten dertig procent van de verkoopprijs op. Dit werd veroorzaakt door het dure transport vanuit de havenstad Abidjan in Ivoorkust. De zakjes hadden nog een nadeel: er zat te weinig in voor de dorstige kelen van de Voltanen. De inhoud bleek snel te bederven en door het gisten uit elkaar te spatten. De produkten van Savana werden door deze anti-reclame weinig populair onder de Voltanen. In 1978 kreeg HVA de opdracht van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking om de tomatenfabriek te bouwen. Het departement slikte de fabuleuze schattingen van de voorstudie als zoete koek. Het Amsterdamse bedrijf werd hoofdaannemer en besteedde weer zaken uit aan andere ondernemingen via deelcontracten, overeenkomsten die vertrouwelijk zijn en waardoor het juridisch moeilijk is om de schuld van deze industriële mislukking in de schoenen van HVA te schuiven. Via een apart managementcontract leverde de Amsterdamse firma ook technische steun en tot begin 1981 de directie. Eind 1978 ging de fabriek van start. De eerste tegenvaller liet niet lang op zich

wachten. Van de tomatenplantage bij de fabriek die een geregelde aanvoer moest garanderen. Het terrein bleek niet te deugen omdat de wortels door het water werden aangetast. Zestig kilometer verderop werd een nieuw veld gevonden. De teeltresultaten bleken ook hier tegen te vallen. Daarom besloot de Nederlandse regering in maart 1981 de plantage maar dicht te gooien. De mooie toelevering van tomaten bleef zo alleen op papier leuk. Het landbouwdeel blonk uit door technische hoogstandjes. Van kennisoverdracht, een van de doelen van het project, was geen sprake. De boeren en landarbeiders hadden weinig profijt van de plantage. Ook de constructie van de fabriek vertoonde grote mankementen. De stoomketel stond midden in de fabriek. Bij een ontploffing vliegt ook direct de hele onderneming de lucht in. De koeling was ook niet optimaal. Een ventilatiedak ontbrak, waardoor de temperatuur in de fabriekshal en de voorraadschuur opliep en een ideale broedplaats voor het bacteriënleven ontstond. De toiletten lagen vlak bij de produktieruimten en waren er niet van gescheiden. De stank was al op twintig meter afstand te ruiken. Daarnaast worden de blikken en zakjes met de hand afgevuld. Een smerige handschoen wil zo nog wel eens in contact komen met het gesteriliseerde produkt. Een missie onder leiding van Krijnen, die tot januari 1981 de algemeen directeur van Savana was geweest, stelde vast, dat voor de ontploffende zakjes beter flessen konden worden gebruikt. De conclusie was echter slecht onderbouwd en het rapport verdween in de prullebak.

KETCHUP De grootste kopzorgen bezorgde de directie van Savana echter de indampingsinstallatie, die het vocht aan de tomaten moest onttrekken. In de praktijk werkte het apparaat niet goed. De machine leverde geen puree maar een soort tomatenbrei, die het midden hield tussen ketchup en gewoon sap. Begin 1981 liep het contract van de fabriek met HVA echter af en hield ook de technische hulp op. De Afrikaanse directie moest de boontjes zelf maar doppen. Daartoe bleek de leiding niet in staat. Al snel kwam de produktie van concentraten, ingedikt vruchtensap, stil te liggen. De Nederlandse regering moest met 270-duizend gulden bijspringen aan werkkapitaal om het bedrijf voorlopig op de been te houden. In februari 1981 stuurde HVA en Schmidt, de leverancier van de indampingsinstallatie, een missie naar Boven Volta om nog eens naar de mankementen te kijken. In een rapport werden nog Vervolg op pag. 10

18 maart 1983

«IP

i^i

eftseri Krijgen via

Van Bijsterveldt: "Vanuit de gedachte dat arbeid adelt komen veel mensen tot een vervalsing van hun werkelijkheid. Ze koesteren voor hun werk een positieve waardering al komt die niet overeen met hun persoonlijke ervaringen in hun werkkring. Men blijft vasthouden aan de gedachte dat deelneming aan het arbeidsproces beter is dan elke andere vorm van tijdsbesteding ook al heeft men een stressrijke job en staat men aan de lopende band. Die zienswijze schuift het probleem van de kwaliteit naar de achtergrond en het is maar goed dat discussies over de humanisering van de arbeid voor enig tegenwicht zorgen. Of die discussies in de praktijk zoveel verbeteringen opleveren is voor mij een punt van twijfel. Toch gaan we ervan uit, dat je alleen in je werk sociale contacten kunt leggen, ruimte hebt voor persoonlijke ontplooiing en kunt laten zien wat je waard bent. Maar schijn en werkelijkheid zowel ten aanzien van arbeid als met betrekking tot vrijetijd lopen door elkaar heen. Er vindt een overschatting plaats van de geneugten van werk en tegelijkertijd krijgen mensen zonder baan aangepraat hoe zielig ze zijn nu ze buiten het arbeidsproces staan. Uitspraken van politici en vakbondsleiders bijvoorbeeld geven nog steeds steun aan de opvatting dat arbeid de enige bron van zingeving aan het leven is. De media borduren daar op voort en versterken die opinievorming. Maar voor dat publieke medelijden kopen mensen zonder werk niets. Er komt geen arbeidsplaats bij. Het ophemelen van het hebben van een werkkring blokkeert juist pogingen om van je vrijetijd ook een echt zinvolle tijd te maken. Een ander markant voorbeeld van traditionele overwaardering van arbeid vind je in de moderne vrouwenbeweging. De vrouw met een werkkring zou beter af zijn dan haar collega die het huishouden blijft doen. Zeker .. er zijn vrouwen die een betaalde baan willen om op die manier zelf een inkomen te verdienen. Het werk geeft hun het gevoel evenwaardig te zijn aan de man en ze krijgen de kans om te laten zien wat ze kunnen. Ik geef toe, dat huishoudelijke taken in de grond van de zaak weinig veranderen. Het element van een zekere sleur is daar niet vreemd aan. Maar ik vraag me af of de werkzaamheden die vrouwen in hun beroep moeten verrichten zoveel meer ontplooiingsmogelijkheden bieden. Stuurt men nu echt aan op meer emancipatie als men werk in de keuken afwijst, vervolgens een baan neemt en tenslotte achter het scherm van een tekstverwerker moet werken? Mij boeit juist de vraag: in hoeverre vormt vrijetijdsbesteding een bevredigend alternatief voor deelneming aan het arbeidsproces. Om die discussie in een realistische baan te leiden voeg ik er wel aan toe dat macro-economisch gezien de inzet van arbeid noodzakelijk is om de industriële maatschappij met haar vangnet van loonvervangende uitkeringen draaiende te houden. Voor mij is het een uitgemaakte zaak, dat er steeds meer vrijetijd beschikbaar komt. Door de opmars van de automatisering en de toeneming van de structurele werkloosheid neemt de niet-arbeidstijd toe. Verder kunnen we vaststellen, dat het aantal WAO-ers een stijgende lijn vertoont. Door vervroegde uittreding komen ook steeds meer vitale bejaarden buiten het arbeidsproces te staan. Vrijetijd heeft een heel ander aanzien gekregen. Het is niet meer de schaarse resttijd na een dag of week hard sjouwen. Voor grote groepen in de maatschappij is vrijetijd een Tilburgs Hogeschoolblad

onbestemde niet-arbeidstijd. Voor mensen die gedwongen ontslagen zijn is het zelfs een opgedrongen niet-arbeidstijd". Is die levendige interesse voor vrijetijd niet een kind van de huidige economische crisis? Zal die belangstelling niet snel verdwijnen als het ooit beter gaat met de economie? Van Bijsterveldt: "De wetenschappelijke belangstelling voor vrijetijd vertoont inderdaad een nogal wisselvallig verloop. Het eerste grondige onderzoek over vrijetijd vond plaats in de crisis van de dertiger jaren. In de oorlog hadden we andere problemen aan ons hoofd en in de vijftiger jaren waren onze inspanningen gericht op herstel van onze zwaar gehavende economie. Toch breekt in die periode schoorvoetend een hernieuwde belangstelling door voor vrijetijd niet alleen in de sociologie maar ook in het beleidsdenken. Die belangstelling ebt weg, komt weer op en beleeft een opbloei rond 1970 toen de welvaartsmaatschappij een hoogtepunt bereikte. Ups and downs en nu zitten we in zo'n downperiode waarin de belangstelling voor vrijetijdsproblemen tanend is. Nu velen onvrijwillig hun baan verliezen is het werkgelegenheidsdenken een kapstok voor onze hoop. Maar op langer zicht houd ik er toch rekening mee, dat ook voor werkenden de arbeidstijd zal verminderen. Dat vraagt om collectieve voorzieningen om onze vrijetijd goedkoop door te komen. Nieuwe initiatieven zowel in de commerciële als niet commerciële sector zijn nodig voor de organisatie van de vrijetijdssector en de opbouw van dienstverlening daarin. Daardoor ontstaan ook weer nieuwe beroepsmogelijkheden. Tot slot houd ik er rekening mee, dat er een flinke behoefte bestaat naar onderwijsgevenden die gespecialiseerd zijn in vraagstukken van vrijetijd. Die leerkrachten kunnen mensen opleiden en vormen voor de vrijetijd die ons - in toenemende mate • wacht".

ONGELIJKHEID I Door herverdeling van arbeid ontstaat er een grotere spreiding van vrijetijd. Herverdeling van arbeid vergt het brengen van loonoffers. De uitkomst van die ruil is: meer vrijetijd maar minder geld om in die vrije tijd te besteden. Van Bijsterveldt: "Ja, dat is een situatie die we nog niet eerder hebben meegemaakt. De welvaartstijging van na de oorlog hebben we in inkomen geincasseerd en niet ontvangen in meer vrijetijd. Dat leidde ertoe, dat we per uur vrijetijd steeds meer geld konden uitgeven. In hoog tempo moest het stijgende vakantiegeld worden opgesoepeerd. Een nerveuze en jachtige op consumeren gerichte levensstijl was het gevolg. We kochten goederen om onze vrijetijd aangenaam door te komen maar zagen over het hoofd, dat we ook meer tijd nodig hadden om die goederen te onderhouden. Geen wonder, dat veel mensen juist door hun vrijetijd in tijdnood kwamen. De laatste 30 jaar hebben we onze vrijetijd vooral een consumptieve tijd gemaakt. Onder druk van de economische depressie komen we tot de ontdekking dat we op die weg niet meer kunnen doorgaan. In het huidige tijdsgewricht staan we voor de opgave om vrijetijdsvoorzieningen in het leven ,te roepen die een groot beslag leggen op vrijetijd maar de beurs

ra ontzien. Die voorzieningen moeten om twee sleutelwoorden te gebruiken tijdsintensief maar kostenextensief zijn. Met die ontwikkeling zullen ook de producenten van vrijetijdsgoederen rekening moeten houden. Maar om terug te komen op je vraag: je zegt, dat door herverdeling van arbeid een grotere spreiding van vrijetijd ontstaat. Dat is juist, maar ik stel vast, dat we nog niet zover zijn dat arbeid fundamenteel wordt herverdeeld. Dat leidt ertoe, dat grote groepen in onze maatschappij een overmaat aan vrije tijd hebben en verder te maken hebben met een sterk verminderd inkomen. Als een fundamentele herverdeling van arbeid mislukt dan moeten we grondiger gaan nadenken over een herverdeling van inkomen los van het leveren van arbeidsprestaties. Je komt dan dicht in de buurt van een idee dat Kuiper zo'n tien jaar geleden - met weinig succes overigens - lanceerde over een gegarandeerd basisinkomen voor iedereen. Als de huidige ontwikkeling zich ongewijzigd voortzet voorzie ik een situatie waarin steeds minder deelnemers aan het arbeidsproces wel hoge inkomens verdienen maar weinig tijd hebben om dat inkomen op te maken. Aan de andere kant krijg je te maken met een groeiend aantal niet-actieven met lage, loonvervangende uitkeringen. Dat is sociale ongelijkheid die een niet-herverdeling van de nog beschikbare arbeid tot gevolg heeft. Enkele jaren geleden deed Emmerij, de rector van het Institute of Social Studies een interessante suggestie om uit de impasse te komen. Emmerij stelde voor om door invoering van creatief verlof de werkloosheid op te lossen. De grondgedachte is, dat de huidige groep van werklozen regelmatig wordt afgelost door werkenden die tijdelijk, zo'n jaar of anderhalf, uit het arbeidsproces stappen, om met creatief verlof te gaan. Mensen zonder baan kunnen hun arbeidsplaats innemen en de verlofgangers hebben de mogelijkheid om op verhaal te komen. Ze kunnen die verloftijd ook besteden aan het verdiepen van hun bekwaamheden of aan scholing. Een groot voordeel van deze aanpak is, dat werklozen een roulerend bestand gaan vormen. In de huidige situatie vormen ze als het ware een 'vaste' groep. Een ander pluspunt aan het voorstel is, dat door regelmatige scholing van werkenden de arbeidsmarkt flexibeler gaat functioneren. Mensen die willen werken beschikken immers over verse kennis en nieuwe vaardigheden. Dat is belangrijk in een tijdsperiode van snelle technologische ontwikkelingen".

PUBLIC CONCERN I Mensen die een loonvervangende uitkering ontvangen mogen niet werken. Ze moeten zich beschikbaar houden voor de arbeidsmarkt. Degenen die niet voldoende solliciteren worden op hun uitkering gekort. Ik vind dat een schizofrene toestand als je kijkt naar het geringe aantal vacatures. De werkzoekende die - ten einde raad - in het vrijwilligerswerk een bezigheid zoekt krijgt te horen: jij stoot mensen die nog werk hebben het brood uit de mond. Van Bijsterveldt: "Daar zie je nu enkele gevolgen van de collectieve overwaardering van arbeid die - in dit geval - via de sociale wetgeving de werkloze burger bereikt. Kennelijk is een baan zo belangrijk dat je moet blijven solliciteren ook al is er niet genoeg werk meer. Je mag ook niet op eigen initiatief wat anders onder-

irnra Herwaardering van ndere vormen van tijdsbesteding daihrbeid is nodig In onze maatschappij is e menselijke identiteit sterk verengd tot een a jeidsidentiteit: je beroep is je leven. Een bo n biedt de mogelijkheid tot deelneming an uiteenlopende conto) en. Dat vinden we belangr in een tijd waarin we aan het vereenzamen zi I omdat we te weinig vrienden of kinderen he Den öf omdat je partner je in de steek laat. vendien is een werkkring een bron van inbmen. In dit vraaggesprek onderstreept Drfan Bijsterveldt de betrekkelijke waarde vanmet arbeidsethos om ruimte te scheppen vooreen vrijetijdsethos. Dat is in de ogen van velerr^jen vlucht uit de werkelijkheid. Van Bijstervölt legt echter uit, dat we hard toe zijn aan d ^ wetenschappelijke discussie over het vrijet jsvraagstuk. Actuele thema's zoals herverdell 3 van arbeid, sociale ongelijkheid en creatief sriof onderstrepen het belang van zo'n discuss . Wie de vrijetijdsproblematiek versimpelt to de keuze tussen een voettocht door de V05 2en of een vliegreis naar Hawaï trekt een "I uealistisch reisplan" op de to (omst.

Van Bijsterveldt ova;vrijetijd en arbeid

an hun buürvrdüw nemen. Maar nu de werkloosheid snel stijgt komen de ongerijmheden van die eenzijdige kijk op werk aan het licht. Gelukkig gaat men zich nu over die situatie beraden maar dat wil niet zeggen, dat men van harte initiatieven van mensen steunt die buiten het raamwerk van een formeel arbeidscontract activiteiten willen ontplooien. Men staat deze initiatieven hooguit oogluikend toe en verdiept zich niet in de vraag of we geen ander beleid moeten bedenken voor de groeiende groep niet-actieven in onze maatschappij. Nodig is vooral een herwaardering collectief èn publiekelijk van andere vormen van tijdsbesteding dan arbeid. Dat proces komt maar moeilijk van de grond en verwonderlijk is dat niet. De laatste dertig jaar hebben we het grote probleem: minder arbeid en bijgevolg meer vrijetijd voor ons uitgeschoven. Vrijetijd was een privé-aangelegenheid en zeker geen zaak van public concern. In het recente verleden vormden plattelandsgebieden daarop een uitzondering. De besteding van de vrijetijd was een publieke aangelegenheid die sterk dreef op tradities en gewoonten. Ook in de voorindustrièle maatschappij was de vrijetijdsbesteding minder geprivatiseerd en gemdividualiseerd dan thans het geval is. Voorbeelden zijn ruimschoots voorhanden: het godsdienstige leven in de lokale gemeenschappen van weleer bracht mensen samen in kerkelijke plechtigheden en processies. Verder waren er de kleurrijke oogstfeesten, de kermissen, het carnaval en niet te vergeten het cafébezoek. Sta er eens bij stil hoeveel tijd er gaat zitten in een partij jeu de boules". Ja, maar moderne collectieve vormen van vrijetijdsbesteding doen veel mensen de schrik om het hart slaan. Kijk maar naar luidruchtige pretparken.

Van Bijsterveldt: "Een pretpark biedt slechts een optelsom van individuele bevredigingen waar dan een grootschalige voorziening omheen is gebouwd. Het is enigszins vergelijkbaar met de topsport die voor een grote massa passief kijkplezier oplevert in een stadion. De brood en spelengedachte gaat achter deze vormen van tijdsbesteding of beter tijdsvulling schuil. Maar er zijn ook collectieve voorzieningen die mensen juist uitnodigen tot actieve vrijetijdsbesteding. Ik denk aan de muziekscholen, de volkstuinen en organisaties voor amateuristische sportbeoefening. Opmerkelijk is, dat hoger betaalde recreanten meer van openbare voorzieningen voor vrijetijdsbesteding gebruik maken dan lager betaalden. Het gaat dan om bibliotheken en culturele voorzieningen zoals muziekscholen, schouwburgen en musea kortom voorzieningen die in zeer belangrijke mate door de overheid worden gesubsidieerd. Ook gebieden voor natuurrecreatie trekken overwegend beter betaalden. Hieruit kunnen we aflezen, dat behoeften naar en voorkeuren voor bepaalde vormen van vrijetijdsbesteding per sociaal milieu verschillend zijn". Maar uit je antwoord proef ik ook, dat lagere beroepsgroepen hoofdzakelijk van de dure vrijetijdsvoorzieningen zoals pretparken gebruik maken en minder toekomen aan de gesubsidieerde voorzieningen voor vrijetijdsbesteding. Van Bijsterveldt: "Die tendens is er voor zover we het hebben over openbare voorzieningen. Begrijp me goed, ook mensen die goed verdienen houden er hun dure recreatie- en vrijtijdsgoederen op na. Ik denk aan caravans, dure buitenlandse reizen en auto's uit de hogere prijsklassen".

TABOE ^ ^ M i l ^ ^ H M M De een vindt het een zalig genoegen om door een pretpark met dure attracties te banjeren, de ander verkiest een gratis wandeling in een bos. De een geniet van een optreden van Jos Brink, de ander gaat liever naar een film van Bertolucci. Zit ons denken over vrije tijd niet gevangen in een kluwen van waardeoordelen? De ene vorm van vrijetijdsbesteding is zinniger, beschaafder en verfijnder dan de andere ... Van Bijsterveldt: Tja, wat is een goede en wat is een onzinnige vorm van vrijetijdsbesteding? Die vragen zijn taboe. Maar het is opvallend dat ons denken over de kwaliteit van arbeid niet onder curatele staat van zo'n taboe. Integendeel: wij beschouwen het als een goede zaak als een organisatie-socioloog of bedrijfspsycholoog zich inzet voor de verbetering van de kwaliteit van het werk. Achter dat streven spelen kritische vragen naar het aangename, prettige en zinvolle karakter van arbeid wel degelijk een rol. Een ander voorbeeld: medici geven voorlichting over een gezonde levensstijl en waarschuwen ons voor slechte gewoonten zoals te veel roken en drinken. Er zijn, naar ik weet, weinig mensen die daarover struikelen. Integendeel: televisieprogramma's met een medische boodschap voor de gezondheid genieten zelfs een zekere populariteit. Veel mensen zijn echter bang, dat je met discussies over goede en slechte vormen van vrijetijdsbesteding een zeer gevoelige zenuw raakt. Ons denken over vrijetijd is nauw verweven met het ideaal van de vrijheid. Dat maakt de vrijetijd tot een domein van het leven waar iedereen van af moet blijven".

Ja maar die vrijheid is een illusie. De mensenmassa die straks gemotoriseerd en ingeblikt op vakantie gaat veroorzaakt autofiles en geeft de verkeerspolitie handen vol werk. Verder signaleer ik netelige keuzevraagstukken. Willen we winstgevend toeristisch vertier of hechten we voorkeur aan een ongerepte natuur ...? Van Bijsterveldt: "Je zult sturend moeten optreden om ruimte te scheppen voor uiteenlopende vormen van vrijetijdsbesteding. Ik geef toe, dat het niet voldoende is. We zullen in die sturende functie ook maatschappelijke bemvloedingsprocessen in gang moeten zetten die recreanten doen inzien, dat bepaalde vormen van vrijetijdsbesteding meer bevrediging kunnen schenken dan andere. Bovendien moeten we oog krijgen voor de kosten die verschillende vrijetijdsbestedingen met zich meebrengen. Vrijetijd behoeft niet, zoals een oud gezegde ons wil leren, alleen maar dure tijd te zijn".

VERSPUNTERINGMMMIHM Je zei daarstraks, dat de besteding van onze vrijetijd tijdsintensiever moet worden. We moeten ook letten op de kosten. Hoe pakt dat in de praktijk uit? Van Bijsterveldt: "De laatste vijf jaar is onze vrijetijd sterk toegenomen. Daardoor kregen we de mogelijkheid om aan steeds meer uiteenlopende dingen mee te doen. Daar komt nog bij, dat veel mensen hun vrijetijd over meerdere hobbies wilden verdelen. Ze wilden hun vrijetijdsbesteding niet van één activiteit afhankelijk maken. Een soort risicospreiding dus. Die aanpak leidt echter tot een nogal losse betrokkenheid bij de club waarin men zijn liefhebberij beoefent. Een partijtje voetbal, een bezoek aan de schouwburg, een bioscoopje pikken, 's winters schaatsen, 's zomers zwemmen, een dagtrip, het terras kortom losse bezigheden zonder een stevige binding met de organisatie die die vrijetijdsactiviteiten 'op de markt brengt'. Maar nu onze financiële middelen allengs krapper worden moeten mensen zich in een bepaalde vrijetijdsbesteding verdiepen. Op die manier zullen ook hun kwaliteiten beter tot ontwikkeling komen". Dat klinkt nogal normatief. Waarop is je advies gebaseerd? Van Bijsterveldt: "Kijk, als iedereen gaat tennissen, voetballen, zeilen, tekenen, fotograferen en voor elke activiteit twee uur per week uittrekt dan ontstaat een verbrokkelde tijdsbesteding. Die ontneemt je de kans om je liefhebberij op een kwalitatief hoger niveau te tillen. Door versplintering van je vrijetijdsbesteding bevorder je een proces van ontspecialisering, simpel gezegd van alles wat maar niks goed!" En als een ander daar nou vrede mee heeft? Van Bijsterveldt: "Een tegenvraag: waarom is een beroep voor zoveel mensen zo belangrijk? Omdat ze aan hun beroep een identiteit kunnen ontlenen. Als het zo belangrijk is om een identiteit te hebben dan kan men door het maken van een duidelijke keuze voor een bepaalde vorm van vrijetijdsbesteding daartoe bijdragen. De volgende stap is het streven naar een verdieping van je keuze zodat je uiteindelijk kunt zeggen: ik kan goed schilderen, ik beleef plezier aan tuinieren en ik verzamel graag postzegels. Vervolg op pag. 11 18 maart 1983

der water en meer lucht. We kunnen dat verhelpen door een ontluchtingsmachine voor de indamper te zetten", zegt Neyenhoff. Schijnbaar heeft hij moeite om het verhaal te vertellen. De dader is dus gevonden: de tomaat, overigens een soort die HVA zelf in Boven Volta geïntroduceerd heeft speciaal voor de fabriek! Waarom heeft HVA dan niets gedaan als het toch zo gemakkelijk is? Neyenhoff: "Voor ons is het een afgedane zaak. Je gaat daar niet nog eens een keer geld in stoppen. De laatste 300-duizend gulden zijn gewoon betaald. Dat betekent dat men akkoord is gegaan". Blijkbaar voelt HVA zich alleen in zijn folders verantwoordelijk. Ook in andere Afrikaanse landen waren de HVA-fabrieken geen succes. In Sierre Leone moest de fabriek na korte tijd sluiten. De onderneming ligt nu in het binnenland te verroesten. Volgens HVA ging deze fabriek door een gebrek aan discipline ten onder. Ontwikkelingsdeskundigen zeggen dat de aan- en afvoerroutes veel te lang waren om economisch levensvatbaar te zijn. De fabriek in Guinee Bissau moest met geld van Ontwikkelingszaken worden omgebouwd. De ontploffende zakjes werden vervangen door flessen. Het bedrijf dat er nu staat is echter meer een proefproject dan een onderneming te noemen. Neyenhoff geeft toe dat opvallend veel fabrieken van HVA-makelij bijna dezelfde problemen vertonen. "Binnen een bestek van een jaar zijn al die contracten getekend. We waren eigenlijk nog niet zover dat we konden zien, dat de kwaliteit van het produkt zo de installatie kon beïnvloeden." Daarmee valt de procestechnoloog terug op zijn tomatensmoes. Een verzinsel, omdat hij tegenover een evaluatiemissie van het Tilburgse Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken (IVO)

en de vakgroep Komparatieve Economische Studiën van de Utrechtse Universiteit wel toegaf dat er fouten zijn gemaakt. In opdracht van het ministerie van Ontwikkelingszaken stelde de groep van twee wetenschappers, vorig jaar zomer, een reddingsplan op. Volgens de economen moet de indampingsinstallatie worden gerepareerd en de zakjes worden vervangen door bekers of flessen. Bij de hersteloperatie zal geen beroep worden gedaan op de diensten van HVA. "Die kunnen we beter vergeten", zegt een van de ontwikkelingsexperts. Het plan, dat bij de Voltanen met veel nadruk is gedeponeerd als de "laatste kans", kost in totaal 1 miljoen gulden. Een economisch succes zal de fabriek met dit bedrag niet

worden. Dat is ook niet de bedoeling zeggen de ontwikkelingsdeskundigen. De fabriek staat er nu eenmaal en heeft nog een levensduur van tien tot twintig jaar. Dan is de installatie opgebruikt. Het is dan ook beter om er nu mee door te gaan dan te stoppen, luidt de filosofie van de werkgroep. Zo gooit men tenminste niet alles w e g . "Het is te hoog gegrepen", geeft Boermans, ambtenaar van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking, terugblikkend toe. "Als we nu voor de keus zouden staan om weer zo'n fabriek ergens in Afrika neer te zetten, dan zou ik het de mensen ten zeerste afraden". Er is wellicht toch iets geleerd. John Versleijen

De Nederlandse ontwikkelingshulp moet meer worden afgestemd op de belangen van ons bedrijfsleven. Dit schreven de werkgeversorganisaties VNO en CNW ruim vier weken geleden aan minister Schoo van Ontwikkelingszaken. De crisis maakt dit noodzakelijk vinden de ondernemers. Zij willen een grotere vinger in de pap bij de besteding van ontwikkelingsgelden. Het kabinet Lubbers is niet ongevoelig voor deze druk vanuit het bedrijfsleven. In het regeerakkoord spraken de coalitiepartners al af dat " d e Nederlandse ontwikkelingssamenwerking zal moeten inspelen op de mogelijkheden en capaciteiten van de Nederlandse economie". Veel ontwikkelingsexperts moeten bij het lezen van deze zinssnede de tenen in de schoenen krom hebben getrokken, want wie neemt wie op sleeptouw? Op een studiedag van de Nationale Advies Raad voor Ontwikkelingssamenwerking (NAR) in oktober van het vorig jaar lieten de ondernemers daarover al een ballonnetje op. De werkgevers lanceerden het idee om zelf projecten voor te stellen en dan ook uit te voeren. In het verleden zijn er echter met deze initiatieven niet zo'n goede ervaringen opgedaan. Een schoolvoorbeeld zijn de escapades van de Handels Vereniging Amsterdam (HVA). Het bedrijf, dat zich heeft gespecialiseerd in

agrarische- en industriële projecten in de Derde Wereld, zette met Nederlandse ontwikkelingsgelden aan het eind van de jaren zeventig een aantal sapverwerkende fabrieken neer in Afrika. De trieste oogst kan nu worden binnengehaald: in Sierra Leone staat op dit moment een industriële ruïne. De fabriek sloot na veel kinderziekten zijn poorten en ligt nu te verroesten in het Afrikaanse binnenland. Een bedrijf in Guinee Bissau moest met extra geld worden omgebouwd en is meer een proefproject te noemen dan een fabriek. De tomaten en vruchten verwerkende fabriek in Boven Volta, Savana, ligt op dit moment stil. Er moet weer geld bij om de fabriek weer aan het draaien te krijgen. Dat blijkt uit een evaluatiemissie van het Tilburgse Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken (IVO) en vakgroep KOSES van de Utrechtse Universiteit, die vorig jaar in opdracht van het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking de levensvatbaarheid van de crisisfabriek bekeken. Een voorbeeld hoe er in het verleden bokken zijn geschoten door het ministerie en een Nederlands bedrijf. De dialoog tussen dominee en koopman, zoals een lid van het NCW het zo plastisch wist uit te drukken, moet daarom met een gezonde portie achterdocht worden bekeken.

W.O. In het plan wordt voorgesteld dat iedereen een dag per week korter gaat werken tegen gelijktijdige inlevering van loon. "Volgens deze hoogleraren is het onaanvaardbaar dat een klein deel van het universitair personeel de gevolgen van de bezuinigingen moet dragen via al dan niet gedwongen ontslagen terwijl de rest van het personeel dat ongemoeid wordt gelaten, tot de orde van de dag kan overgaan". Een door de hoogleraren geëiste garantie dat het W.O. de komende jaren voor verdere bezuinigingen gespaard zou blijven, stuitte op ernstige twijfel bij de aanwezigen. In Quod Novum ook aandacht voor de zogenaamde fusiewet die minister Deelman wil gaan indienen. Deze wet moet het mogelijk maken dat complete faculteiten worden samengevoegd. Het zou dan onder meer mogelijk worden drie faculteiten op te heffen en daar twee nieuwe van te maken welke onder een nieuw soort bestuur zouden moeten vallen. Wat die universitaire bestuursstructuur betreft. Die dient volgens Deelman flexibeler te worden en overbodige drempels weg te nemen. De minister doelt hier op de raden en de commissies die zich binnenkort gaan buigen over de TVC-voorstellen. De minister was wél te spreken over "de manier waarop de Colleges van Bestuur de handschoen" van 258 miljoen hadden opgepakt, zonder overigens een oordeel uit te spreken over de resultaten van het

TVC-overleg. (WAGENINGS HOGESCHOOLBLAD). Het weekblad van de Universiteit van Amsterdam, FOLIA CIVITATIS, bericht van de plannen van de KHTom een nieuwe studierichting vrijetijdskunde op te zetten. Sjaak Priester laat Joseph van Doorn aan het woord, de man die al eerder aan de wieg stond van de studierichting Bestuurskunde aan de Twentse Hogeschool en dan nu de projectleider vrijetijdskunde is. Volgens Priester heeft de ambtenarij en de wetenschap bepaald geen hoge pet op van de nieuwe studierichting. "Dat wordt geen leerstoel, maar een leunstoel" en "de softs te van de softe wetenschappen", zijn enkele in die kringen gebruikte typeringen. Aan de Vrije Universiteit zal vanaf 1 april ieder personeelslid op moeten geven waar hij of zij bereikbaar is, zich in principe verplichten op de werkplek (VUgebouwen) te werken en zich verplicht en zich aan vastgestelde werktijden te houden. De Universiteitsraad van de VU heeft op 1 maart ingestemd met een door het CVB opgestelde notitie "richtlijnen inzake aan- en afwezigheid". De VU heeft daarmee gebruik gemaakt van een door de minister voorgestelde regeling om binnen 6 maanden (na oktober 1982) een regeling voor de eigen instelling aan de minister voor te leggen. (AD VALVAS). L.v.W.

Nondejure

Vervolg van pag. 7

Een staaltje Nederlandse Ontwikkelingshulp eens uitvoerig de fouten opgesomd. Drie maanden later schreef HVA een brief aan het ministerie, waarin het bedrijf toegeeft dat de machine niet de voorgespiegelde resultaten bereikt. Het bedrijf wil de "onvolkomenheden" wel oplossen, als Savana een achterstallig bedrag van 250 duizend gulden voor de levering van verpakkingsmateriaal, de beruchte zakjes, overmaakt. De Afrikaanse directie zegt deze tonnen niet te kunnen betalen. Savana weigert ook de geleverde installatie formeel te accepteren. Daarmee blijft nog eens 300-duizend voor HVA geblokkeerd. Een hersteloperatie blijft dan ook uit.

TOMAAT Op dit moment zijn beide bedragen wel overgemaakt. Het contact tussen HVA en Boven Volta bleek een juridische dubbele bodem te hebben. Er was naast een formele acceptatie ook sprake van onofficiële aflevering. Daan/oor heeft de Voltaanse leiding van de fabriek wel getekend en was Nederland verplicht het geld vrij te geven. Ondanks de oplossing voor de betalingskwestie ziet HVA het niet meer zitten om nog een hand uit te steken naar de crisisfabriek. Volgens commercieel directeur van Doorn houdt het verhaal voor HVA hier gewoon op: "Wij hebben de fabriek in goede staat afgeleverd, alles heeft gewerkt en overal is voor getekend", zegt Van Doorn: "Als dan later blijkt dat de fabriek niet blijkt te deugen, ja, dan is het de vraag wie het prijskaartje betaalt. In het contract staat daar niets over." Procestechnoloog van HVA, Neyenhoff, geeft de schuld van het falen aan de tomaat: Je moet eigenlijk eerste-kwaliteitsprodukten gaan gebruiken en bij de Savanafabriek hadden wij slechts middelmatige en jonge tomaten. Daar zit veel meer lucht in. Bij het indampen verwijdert de machine dan min-

Uit de Universiteitsbladen Uit het UTRECHTS UNIVERSITEITSBLAD van deze week blijkt dat nu het eindrapport van de commissie Taakverdeling en Concentratie (TVC) is uitgekomen meer dan in eerdere notities rekening is gehouden met de belangen van studenten. Loopt een afdeling leeg dan moeten studenten zo snel mogelijk overgeplaatst worden. Het is de bedoeling dat daarbij de studieresultaten geldig blijven en de examenreglementen worden aangepast. Ook dienen de mogelijkheden voor verlenging van de inschrijvingsduur - nu een halfjaar voor ieder jaar overmacht te worden uitgebreid. Tevens zullen eventuele verhuiskosten gedeeltelijk worden vergoed. De commissie laat echter in het midden bij wie de studenten dat geld moeten gaan claimen. Mogelijk dat de minister hier binnenkort uitsluitsel zal geven. Een door Prof. Goudzwaard en Prof. Boeker gelanceerd plan is bij vakbond en politici in goede aarde gevallen. Dit bleek tijdens een in Amsterdam gevoerde discussie, zo meldt het Rotterdamse universiteitsblad QUOD NOVUM. Het plan van de hoogleraren van de Vrije Universiteit is een reactie op een, als gevolg van de TVC-operatie, te verwachten verlies van 3000 arbeidsplaatsen in het Tilburgs Hogeschoolblad

Nondejure brengt deze maand een themanummer: WIJS MET ONDERWIJS. Een idee van Recht Vooruit met het doel een open discussie over onderwijs aan te zwengelen. " V a n groot belang is het dat ook de docenten, de vakgroepen, over de feilen van het huidige onderwijsmodel en over alternatieven voor nieuwe programma-inhouden serieus gaan nadenken. Zij bepalen uiteindelijk wat de studenen qua onderwijsinhoud aangeboden krijgen". Recht Vooruit gaat binnenkort hierover met alle vakgroepen praten om zo te proberen tot vernieuwingen t e ' komen. Naast een samenvatting en reakties op de nota "Juridisch onderwijs in de eerste fase" veel aandacht voor de nieuwe Rechten-opleiding in Maastricht en de daar gehanteerde werkwijze, het probleem-georiënteerd thematisch onderwijs. Het laatste deel van het 56 pagina's tellend boekwerk is gewijd aan de problemen van avondstudenten. Kortom: een flinke dosis analyses, meningen en ideeën. K.B.

18 maart 1983

Vervolg van pag. 9

Het onoverwonnen ( lilemma Zo'n identiteit of noem het zelfwaarde acht ik wezenlijk. De wijze waarop je jezelf inschat hangt per slot van rekening nauw samen met de waardering die je bij anderen oogst. Maar ik zie wel waar de schoen wringt. Tot nog toe stellen we vooral prijs op een beroepsidentiteit en we zien over het hoofd, dat we in de besteding van onze vrijetijd een identiteit kunnen opbouwen die voor een beroepsidentiteit niet onder hoeft te doen. Ik wil wel onderstrepen, dat het verwerven van een identiteit niet hetzelfde is als egotripperij. Om tot een zinnige vrijetijdsbesteding te komen, waarin je je identiteit kunt beleven, ben je aangewezen op anderen. Samen met hen bevorder je de ontwikkeling van een sociaal kader zoals een boeiend verenigingsleven waarin nuttige en creatieve vormen van vrijetijdsbesteding wortel kunnen schieten". Maar de consumptieve druk die op de vrijetijdsbesteding is gelegd heeft een sterke individualisering tot gevolg gehad. De grote omzet van privé gebruikte vrijetijdsgoederen getuigt daarvan. Nog niet zolang geleden was er in een gezin slechts één televisie of afspeelapparaat beschikbaar. Nu beschikt een gezin over meerdere televisies en radio 's. Elk gezinslid kan in zijn eentje naar zijn favoriete programma kijken. Van Bijsterveldt: "Er zijn krachten in de maatschappij werkzaam die mensen min of meer uit elkaar drijven. In het voorbeeld dat je gaf zie je hoe ieder afzonderlijk binnenkamers de vrijetijd doorkomt. Ik ben bang, dat de media in tegenstelling tot wat velen denken en hopen, de mensen juist niet met elkaar in contact brengen. Via de beeldbuis komt de wereld bij je binnen en daardoor ben je betrokken bij de problemen die op onze aardbol spelen. Maar ontstaat daardoor

nu ook een hechte band tussen mensen? Aan informatie geen gebrek maar de communicatie is wel eenzijdig.! Mensen krijgen via de buis Mrs. Thatcher vaker op bezoek dan hun eigen buurvrouw. Je moet de tijd die mensen aan de media besteden niet onderschatten. Met zijn allen besteden we gemiddeld zo'n 11 Vi uur per week aan televisie kijken en afspeelapparatuur". Zie je een rol voor de overheid in de vrijetijdsproblematiek? Van Bijsterveldt: "Kijk als je van de overheid verwacht, dat ze beleidskaders uitzet voor de vrijetijdsbesteding dan maak je een keuze. Die houdt in, dat beroepskrachten voor onze vrijetijdsbesteding moeten zorgdragen. Ik vind, dat mensen zelf hun vrijetijdsproblemen moeten oplossen en wij moeten hen daartoe in de gelegenheid stellen. Een te persoonlijke overheidsbemoeienis die mensen afiiankelijk maakt van duurbetaalde professionals moeten wij zeker vermijden. Dat wil echter niet zeggen dat er geen enkele ruimte is voor ondersteuning van het individuele streven om een nuttige besteding te vinden voor de toenemende vrijetijd. De overheid zou bijvoorbeeld door een andere inrichting van het maatschappelijke leven de vraag naar en het aanbod van vrijetijdsvoorzieningen beter op elkaar kunnen afstemmen. Is het niet merkwaardig, dat juist in het weekeinde als we tijd hebben om boeken te lezen bibliotheken en leeszalen gesloten zijn? Onze vrijetijdsvoorzieningen voegen zich nog te zeer naar de werkpatronen die in het arbeidsbestel gangbaar zijn. Verder zie je, dat musea onder druk van de bezuinigingen hun bezoektijden inkrimpen terwijl er door de werkloosheid alleen al meer gegadigden voor tentoonstellingen zijn".

Vervolg van pag. 5

kunnen en gewend zijn. Kan men een eerstejaars psychologie wel opzadelen met zoveel statistiek als nu het geval Is, bijvoorbeeld? Ook moet de manier van lesgeven aan eerstejaars beter aansluiten op de methoden die zij kennen van de middelbare school. Een groepsgewijze opvang van de binnenkomers blijkt vaak een maar te weinig gebruikt probaat middel om de binnenkomers op het juiste studlespoor te zetten. Een laatste manco dat Derks en Heuvelmans aanstippen is de maatschappelijke relevantie van de wetenschap; het kwam al eerder ter sprake. De student ziet in de opleiding te weinig gedemonstreerd hoe hij na zijn afstuderen nou eigenlijk praktisch zal gaan functioneren. Heuvelmans: "Het is mijn persoonlijke overtuiging dat de wetenschap als institutie niet altijd datgene onderzoekt wat voor de maatschappij het meest relevant is". Derks: "Het wetenschapsbedrijf kenmerkt zich door afstandelijkheid. Een zekere afstandelijkheid is natuurlijk noodzakelijk. Maar een teveel daarvan kan funest zijn. De problemen die men In een collegezaal aansnijdt moeten een herkenbaar verband vertonen met de maatschappelijke omgeving van de student. Het voortdurend zoeken naar die link is toch wel elementair. De vroeger zo hoog geprezen autonomie van de wetenschap Is verworden tot een middel ter bescherming van groepsbelangen. De scheidsmuren tussen faculteiten en vakgroepen houden een afstandelijkheid overeind die er gewoon niet mag zijn". Twan Geurts

Nota Studentenbeleid Tenslotte spreekt de nota Studentenbeleid over een aantal manco's in het onderwijs die op korte termijn om een oplossing vragen. Allereerst moet men zich afvragen hoe - straks - steeds minder docenten aan steeds meer studenten een deugdelijke opleiding kunnen geven. De nota bepleit een Intensivering van de communicatie tussen student en docent en een grotere nadruk op de leerhouding ten koste van de pure kennisoverdracht. Leren leren is, volgens de nota, veel belangrijker dan het vergaren van zoveel mogelijk kennis die ook nog met de dag vluchtiger wordt. Een tweede punt hangt samen met de vaardigheden van de student. Wat kan de hogeschool doen om de communicatieve en contactuele eigenschappen van de studerende te vergroten? Hoe kan men hem leren in teamverband samen te werken? Hoe kan men de ontwikkeling bevorderen van zijn mondelinge en schriftelijke vaardigheid en hoe kan men hem vertrouwd maken met de techniek van het vergaderen? Allemaal zaken die het studierendement op den duur enorm kunnen opvoeren en ook goed zijn voor het beroepsperspectief. Een volgende manco betreft de afstemming van de leerstof en de didaktiek op het ingangsnivo. Studenten komen hier aan, toegerust door het VWO. Bij het onderwljsgeven zal men specifieker moeten aansluiten op wat de binnenkomende studenten Tilburgs Hogeschoolblad

ONDIERj)E

PANNENMÜMMI

"Is de stelling juist dat de besteding van vrijetijd in belangrijke mate een vraagstuk is van maatschappelijke organisatie? Van Bijsterveldt: "Ja en het gaat om de vraag hoe we met elkaar sociale verbanden opbouwen waarin we onze vrijetijd zinvol kunnen besteden. Er zijn verenigingen die voor een nuttige vrijetijdsbesteding kunnen zorgdragen. Daar staat tegenover, dat de deelneming aan uiteenlopende vormen van vrijetijdsbesteding nog te laag is om te spreken van een opgelost vrijetijdsprobleem. Bovendien zijn er nog te weinig mogelijkheden om je keuze voor een bepaalde vorm van vrijetijdsbesteding in overeenstemming te brengen met je voorkeur. Veel sportverenigingen en centra voor musische vorming bijvoorbeeld moeten nog steeds belangstellenden op een wachtlijst plaatsen. Ik teken hierbij nog aan, dat sommige clubs geen echte verenigingen zijn maar veeleer service-instellingen. Op een centrum voor beeldende vorming kun je hooguit een paar uur per week tekenles krijgen. Je blijft dus met een groot stuk oningevulde tijd zitten. Nodig zijn vooral vormen van bezigheid die meer tijd vergen zodat je langer 'onder de pannen' bent. Vroeger, zeg voor de oorlog, vormden de buurt, de kerk en de vakbond een sociaal platform voor vrijetijdsbesteding. Vooral in de zestiger jaren hebben die organisaties aan bindingskracht ingeboet. Hoe geven wij mensen weer enig houvast aan elkaar bij de besteding van hun vrijetijd? Dat vraagstuk gaat in de jaren '80 zeker spelen. Hoe staat het met de samenwerking tussen de Hogeschool en het Nederlands Wetenschappelijk Instituut voor Toerisme uit Breda? Belooft die samenwerking wat? Van Bijsterveldt: "Ik wil er nog eens duidelijk aan herinneren, dat de belangstel-

Nieuwe priesterc Eind oktober start het bisdom Breda, in samenwerking met het aartsbisdom Utrecht en het bisdom Haarlem, een nieuwe priesteropleiding in de Noordbrabantse plaats Hoeven. Deze priesteropleiding is bestemd voor katholieke celibatalre mannen die op latere leeftijd nog tot priester opgeleid willen worden. Omdat de opleiding bestemd Is voor mannen die reeds een beroep uitoefenen, zullen de colleges In de eerste vier jaar in de weekeinden plaatsvinden. Pas in de laatste twee jaar, waarin specifiek pastoraaltheologisch onderricht wordt gegeven, zal de overgang plaatsvinden naar een volledige pastorale taak. Ook zullen de studenten in deze laatste twee jaar stage lopen, een stage die kan variëren van parochiewerk tot Industriepastoraat. Waarom deze aparte opleiding, naast de priesteropleiding van de theologische faculteit Tilburg? F. Oudejans, voorlichter van het bisdom Breda: "Allereerst omdat de studenten in de eerste vier jaar van hun opleiding alleen tijdens het weekeinde college hebben. Dit houdt in dat ze ergens moeten kunnen eten en slapen. De noodzakelijke voorzieningen hiervoor zijn in Tilburg niet aarlwezig. Verder is dit geen opleiding op academisch niveau maar zij komt meer in de richting van een hogere beroepsopleiding. Er is wel een innige samenwerking met Tilburg en deze blijft even hoog in het vaandel staan als voorheen". Tot nu toe hebben al 16 mannen belangstelling getoond voor de opleiding. Dr. Ad. Vermeulen, directeur

ling binnen de Hogeschool voor vrijetijdsvraagstukken door het NWIT is gewekt. Het NWIT had als instelling voor hoger beroepsonderwijs behoefte aan verbreding en verdieping van de opleiding op dat gebied. Het NWIT heeft toen de hulp van de Hogeschool ingeroepen. Gezamenlijk overleg en studie hebben I geleid tot een vernieuwd onderwijspro- 1 gramma met als kern het vak vrijetijdskunde. Verder zijn we bezig om in onderlinge samenwerking nieuwe kursussen te ontwikkelen waarbij de know how van de staf in Breda een belangrijk onderdeel zal zijn. Inmiddels is aan de Hogeschool een begin gemaakt met twee keuzevakken op dat terrein namelijk economie en sociologie van de vrijetijd. Het laatste initiatief is de opbouw van een volledige studierichting rond vraagstukken die met vrijetijd te maken hebben. De KHT neemt daarbij het voortouw terwijl het NWIT als gelijkwaardige partner aan de activiteiten deelneemt. Het ligt in de bedoeling om de nieuwe studierichting te laten uitgroeien tot een vorm van Hoger Onderwijs. Wij lopen daarmee vooruit op de mogelijkheden die de Kaderwet Hoger Onderwijs, die nu nog in de steigers staat, biedt. Voor de realisatie van dat initiatief is zelfs een speciale projectleider aangetrokken. Die aanpak van de vrijetijdsstudie is naar mijn mening niet alleen doelmatig maar ook hoopgevend. Het waarom laat zich gemakkelijk raden. Invoering van de tweefasenstructuur betekent dat faculteiten een stap moeten teruggaan. Daarbovenop komen dan nog eens de bezuinigingen. Dat maakt het mogelijk om aan de vernieuwing van het onderwijs te werken. Overigens is de bereidheid om te komen tot een intensieve uitwisseling met het hoger beroepsonderwijs niet erg groot. Waarschijnlijk spelen de grote verschillen in onderwijscultuur ons hier parten". Henk Zomer

eiding in Hoeven van de nieuwe opleiding: "Er is niet een bepaald type man die zich bij ons aanmeldt. De mannen die willen deelnemen aan onze opleiding verschillen erg van elkaar qua vooropleiding, achtergrond en leeftijd (vijf van de zestien mannen zijn jonger dan dertig jaar). Wat ze gemeen hebben is dat ze allen een beroep uitoefenen, kerkelijk geëngageerd zijn, nu besloten hebben dat ze als priester in de kerk willen werken en een opleiding zoeken die daar direct op gericht is". Niet iedereen die zich aanmeldt wordt automatisch toegelaten tot de opleiding. Van de kandidaatstudent wordt geëist dat hij een gezonde motivatie heeft. F. Oudejans: "0/Jc/er een gezonde motivatie wordt bijvoorbeeld verstaan dat een student niet via het priesterschap extreem politieke ideeën wil gaan uitdragen, dat de student psychisch gezond is en om dat vast te stellen is er vooraf een gesprek met onze psycholoog." Is de oprichting van deze priesteropleiding niet een indirecte kritiek op het geringe aantal priesters die aan de theologische faculteit van Tilburg afstuderen? W. Logister, decaan van deze faculteit: "Nee, ik vind dat niet. Deze nieuwe opleiding is bestemd voor studenten die bij ons niet terecht kunnen omdat ze geen goede vooropleiding hebben, omdat ze een beroep uitoefenen of omdat ze geen academische opleiding willen volgen. We zien het dan ook niet als een concurrerende opleiding". J.B. 18 maart 1983

Hoe leven Turken in Nederland Maandagavond 14 maart werd de derde lezing gehouden in het kader van de cyclus 'Buitenlanders in Nederland' van het Buro Buitenland. Het thema van deze avond was de leefwijze van de buitenlanders, toegespitst op de Turkse mensen in Nederland. Sprekers waren mevrouw F. Ogunp, medewerkster van het Instituut voor Maatschappelijk Werk Tilburg en Ali Venice, medewerker van de Turkse jongeren bij het JAC. Voorafgaande aan hun verhaal werd de film 'Turkse aarde, Hollandse bodem' getoond. Hierna hield mevrouw Ogunp een inleiding waarin zij de problemen van Turkse vrouwen in de Nederlandse samenleving aangaf. Zij schetste globaal de oorzaken die leidden tot vervreemding en achterstelling van de Turkse vrouw na de gezinshereniging. De zelfstandigheid in het thuisland die zij verwierf nadat haar man in Nederland was gaan werken, moet zij weer inleveren. Haar vrijheid wordt extra beknot omdat zij zich moet aanpassen aan het westers man-vrouw-kind-patroon. Dit model botst met de Turkse gezinscultuur, die voornamelijk gebaseerd is op de "wij-situatie", het leven in een familieverband. Ali Venice merkte op dat je de problemen ovan de tweede generatie niet in een keurig rijtje kunt rangschikken. Hij stipte de moeilijkheden aan voor buitenlandse jongeren om in Nederland vervolgonderwijs te krijgen. Ook de discriminatie werd steeds erger, vooral bij de politie. "Als een buitenlandse jongen door het rode licht rijdt en wordt aangehouden, vraagt de politie eerst of hij 'n pas heeft, daarna of die fiets wel van hem is. Dan pas komt de boete aan de beurt". Tevens uitte hij kritiek op de gemeente die onder het mom van bezuinigingen geen steun gaf aan de aktiviteiten van buitenlandse jongeren in Tilburg. Er is slechts ruimte voor één Turkse en één Marokkaanse jongerenwerker voor 20 uur per week. Tenslotte onderstreepte Ali Venice het belang van zelforganisaties van buitenlanders. Uit het veelkoppige publiek werd de vraag gesteld of zelforganisatie niet leidde tot etnocentrisme, 'n te sterk in zichzelf gekeerd nationalistisch bewustzijn. Ali Venice beaamde dat je leeft in de Nederlandse samenleving en dus daarin opgaat, maar dat je niet de eigen cultuur los moet laten. Want, benadrukte hij, het doel van zelforganisatie is niet integratie! Maandag 21 maart wordt een lezing gehouden over de buitenlanders en de vakbond. Op 28 maart wordt de cyclus besloten met het thema 'Diskriminatie van buitenlanders en de ekonomische krisis'. Alle lezingen beginnen om 19.30 uur in zaal S-17.

Ccx)pers &Lybrand Nederland

OPROEP Stichting' Leopold, Literair Café biedt aan jonge "aankomende" dichters en dichteressen de mogelijkheid om op 27 april voor te lezen uit eigen werk. Reacties in de vorm van 7 è 8 gedichten plus een bondig curriculum vitae vóór 30 maart sturen naar Stichting Leopold, postbus 3060, Tilburg. Vóór 15 april krijg je van de Stichting bericht. Accurate layout van de gedichten is gewenst.

WestblaaklOO Leidseplein 29 Oude Stadsgracht 1

^0'At

3012 KM Rotterdam 1017 PS Amsterdam 5611 DD Eindhoven

tel. 010-130680 tel. 020-221355 tel. 040-454525

MEDEDELINGEN

6e SEM ESTER KLINISCHE PSYCHOLOGIE EN PSYCHOTHERAPIE

MEDEWERKERS GEZOCHT VOOR ONDERZOEK LEESM OTIVATIE Doe mee aan een onderzoek naar leesmotivatie en verdien f 25, — . Het onderzoek bestaat uit 2 delen en vindt plaats op: Deel I: donderdag 21 april om 11.30 12.30 uur in CZ 31 Deel II: donderdag 28 april om 11.30 12.30 uur in C Z 3 1 . Voorwaarden voor deelname: leeftijd tussen 20 en 24 jaar géén letterenstudent niet deelgenomen aan eerder onder zoek naar leesmotivatie LET OP; Beperkte inschrijving Dus schrijf je zo snel mogelijk in bij het secretariaat Letteren A 113 of te lefonisch 662614.

K A M P I O E N S C H A P BRIDGE KHT

TENTAMEN PSYCHOPATHOLOGIE Het tentamenonderdeel over de te bestuderen stof uit het boek van Co leman "Abnormal Psychologie and Modern Life", zal bestaan uit multiplechoise vragen in het Engels. Diegenen, die hiertegen onoverko melijke bezwaren hebben, dienen zich te melden bij de vakgroepssecre taresse (P 306/ toestel 662175) vóór 1 april 1983.

6e SEM ESTER KINDER EN JEUGDPSYCHOLOGIE De eerste gelegenheid tot het afleg gen van het tentamen Ontwikke lingsstoornissen zal niet zijn op 3 juni a.s. (zoals in de studiegids staat ver meld), maar op woensdag, 11 mei a.s. (14.0017.00 uur in PZ31).

Dinsdag 29 maart wordt bij Theseus (Bredaseweg 167) hogeschoolkampi oenschap " b r i d g e " gespeeld. Aan melding ter plaatse 20.00 uur. Deel name mogelijk voor alle medewer kers en studenten van de hogeschool.

Aanmelding voor schriftelijke tenta mens van mei/juni a.s. dient te ge schieden vöör 1 april a.s. bij bureau examens (kamer B 108), geopend op maandag t / m vrijdag van 9.30 13.00 uur en op dinsdagavond van 17.00 19.00 uur. Dit geldt voor alle schrifte lijke tentamens en alle onderwijspro gramma's (dus ook oude stijl!) van de faculteit. Te late aanmeldingen zullen resoluut worden geweigerd. Per post toege zonden aanmeldingsformulieren die nen eveneens vöör 1 april a.s. in het bezit van het bureau examens te zijn. Deelname aan de tentamens in mei/juni is alleen mogelijk als men vóór 1 april in het bezit is van een col legekaart 1982/1983. Tevens dienen veranderingen van studierichting en adres vöör 1 april aan het bureau inschrijving bekend te worden gemaakt.

RECTIFICATIE INZAKE BESTUURSVERGOEDINGEN Helaas is in de mededeling in het THB van 11 februari 1983 inzake de vergoedingen voor bestuursactivitei ten een woord weggevallen hetgeen onduidelijkheid heeft veroorzaakt. Er had moeten staan: " D e vergoeding voor studentleden van sub faculteits^esfüren wordt bepaald op 1/5 van het toelagebedrag (f 2.246, — )". H et woord "besturen" was helaas verdwenen.

COLLOQUIM "EM OTIE " d.d. 24 maart 1983 Bij Susan Struycken, kamer P 113 is een samenvatting van de lezingen verkrijgbaar, die zullen worden ge houden tijdens het colloquium "Emo tie" in PZ 31 om 13.00 uur. De spre kers zijn: L. van Buchem, H . Parret, J . Rijsman en N. Frijda.

Tilburgs H ogeschoolblad

De laatste bijeenkomst van deze cur sus wordt gehouden op 19 april a.s. om 09.00 uur. Bijeenkomsten in de koffiekamer van gebouw S. Er zal worden gesproken over de uitwer king van het onderzoeksverslag. Voor tussentijds overleg kan men bij de docent terecht. H. Coenen

TILBURGSE ECONOM ETRISTEN VERENIGING DOCTORAALVOORLICHTING De TEV organiseert ook dit jaar weer een doctoraalvoorlichting voor kandidaatsstudenten in de econo metrie. Alle vakken worden door de desbetreffende docenten belicht. Een en ander op 7 april, vanaf 13.30 uur in CZ 23.

E C O N O M I S C H E FACULTEIT ZOEKT M E N T O R E N AANMELDING SCHRIFTELIJKE T E N T A M E N S V A N M E I / J U N I A.S.

Bij de vakgroep Encyclopedie van de faculteit der rechtsgeleerdheid bestaat een vacature voor een STUDENTASSISTENT ( M / V ) voor 3 eenheden ( = 1 Va dag/week), vooralsnog gedurende de periode van 1 januari 1984. Hij/zij zal belast worden met werk zaamheden in het kader van het pro ject "H andelen in het recht".

DICURSUS "KINDERWERELDEN"

WERKCOLLEGES A V O N D S T U DENTEN PRIVAATRECHT EERSTEJAAR Voor eerstejaars avondstudenten wordt na afloop van de cursus pri vaatrecht (dinsdagavond 19 tot 21 uur in de maanden februari t / m april) een overzichtscollege van de stof van het hele semester gegeven op zater dag 23 april van 14 tot 16 uur in zaal AZ 13. Op zaterdag 7 mei wordt de gelegen heid geboden vier uren werkcollege te volgen in kleine groepen. De werk colleges vinden plaats van 10 tot 12 en van 13 tot 15 uur. Hiervoor is intekening noodzakelijk. I itekenlijsten liggen gereed op de avondcolleges van 5 en van 12 april a.s. Tevens worden daar nadere medede lingen over de zelfwerkzaamheden die aan het volgen van deze werkcol leges vooraf kunnen gaan.

HÉ, J I J D A A R ! De economische faculteit zoekt men toren, niks voor jou??? Evenals voorgaande jaren is het men toraat van de economische faculteit weer op zoek naar mensen die eerstejaars willen begeleiden tijdens de introductie. Dit jaar gaan we tijdens de faculteit sintroductie op kamp, en wel op 13, 14 en 15 augustus naar St. Michielsgestel! W e zoeken enthousiaste mensen die tijdens dit gebeuren mee willen draai en met een groep eerstejaars. In de loop van het studiejaar is het de bedoeling dat je je groep wegwijs maakt in het Tilburgs Leventje, zowel op sociaal als studiegebied. Je kunt je inschrijven bij DSW op N6, waarna verdere informatie volgt. Je verplicht je echter nog tot niets, dit is alleen de informatieve fa se, het is wel duidelijk dat dit typisch iets voor JOU is!!!

WERKBEZOEK A A N DE NEDER LANDSE M I D D E N S T A N D S B A N K De vakgroep Sociale en Economi sche Vraagstukken van het Midden en Kleinbedrijf organiseert op 29 april a.s. een werkbezoek aan de Neder landse Middenstandsbank in Amsterdam. Naast een diaserie over de werk zaamheden van de bank zullen lezin gen worden gehouden over starten de ondernemers, financierings vraagstukken en bedrijfsdoorlichting. Belangstellenden kunnen zich aan melden bij Drs. A . Kockelmans, ka mer B716.

Bij het werk van de studiegroep staan voorop de integratie van de verschil lende disciplines en van onderzoek en ontwerp. Voor studenten Stedebouw en Civie le Planologie is het I.S.P.werk ver plicht. Maar de deelname staat ook open voor studenten architektuur, volkshuisvesting, gezondheidskun de, verkeerskunde, A.C.T. en polderinrichting. Van buiten Delft kunnen o.a. kuituur geschiedenis, landschapsarchitek ten, sociologen, economen, bestuurskundigen, rechten, sociaal planologen, geografen en sociaal psychologen deelnemen. Voorwaarden voor deelname zijn, dat in september 1983 het kandidaats examen is afgelegd en dat men in principe 6 maanden in een studie groep kan meedraaien. Door middel van studiegroepen krij gen de deelnemende studenten een goede invulling van het afstuderen en vaak ook een goede voorbereiding op de beroepspraktijk, waarin het inter disciplinair samenwerken steeds be langrijker wordt.

In september 1983 gaan opnieuw een aantal Interuniversitaire Studiegroe pen Planologie van start. I.S.P.'s zijn groepen van 7 è 10 stu denten van verschillende universitei ten die gedurende zes maanden van hun afstuderen in een groep aan een onderwerp werken.

Op de tweede dag spreken buiten landse deskundigen over hun ervarin gen met computers en onderwijs en over de implicaties ervan voor het in verschillende landen gevoerde en te voeren beleid. De dag wordt afgesloten met ronde tafel groepsdiscussies van de deelne mers aan de conferentie. Op de derde dag wordt, voorbereid door rondetafelgroepsdiscussies van de deelnemers aan de conferen tie en een forumdiscussie van de bui tenlandse inleiders onderling, in een paneldiscussie van gedachten gewis seld over de rol en de taak van de overheid en de deelnemende instel lingen uit de verzorgingsstructuur van het onderderwijs m.b.t. compu ters en onderwijs.

De eerste oprichtingsbijeenkomst zal op woensdag 11 mei 1983 te Delft ge houden worden (gebouw der Bouw kunde). Studenten kunnen zich voor deelna me aanmelden door middel van een aanmeldingsformulier, dat verkrijg baar is bij ondervermeld secretariaat of bij de: I.S.P. contactpersoon van het eigen instituut, waar tevens nadere inlich tingen verkregen kunnen worden. De aanmelding dient zo mogelijk vóór 11 mei '83 bij onderstaand se cretariaat plaats te vinden. ADRES Secretariaats V\/erkgroep Interuniversitaire Studiegroepen PlanologieDelft. T.H.Delft, afdeling der Bouwkunde Berlageweg 1, kamer 13.50 2628 CR DELFT tel. 015784408.

In het kader van de conferentie zullen op de middag van de tweede dag si multaan demonstraties van compu tergebruik worden gegeven, die vol gens vier thema's zijn onderverdeeld: beroepsonderwijs en procesbestu ring computer beheerd Onderwijs (C.M.I.) Computer gestuurd Onderwijs (C.A.I.) Burgerinformatica Hoewel de conferentie georganiseerd wordt voor beleidsfunctionarissen van onderwijsverzorgingsinstellingen en overheid (max. 80 personen), is het lezingenprogramma toegankelijk voor een breder publiek van geïnte resseerden (totaal maximaal 200 personen). ♦ C . O . V . A . M . Postbus 30, 3870 CA Hoevelaken, tel. 0349534214, tst. 219 J . H . A . Simhoffer * C.O.I. p.a. T . H . Twente, postbus 217 7500 AE Enschede, tel. 053892190, Dr. J . Moonen.

STUDIECONFERENTIE ' C O M P U TERS EN O N D E R W I J S " Het Centraal Overleg voor Audiovisu ele Media (C.O.V.A.M.) te H oevela ken en het Centrum voor Onderwijs en Informaticatechnologie (C.0.1.) te Enschede organiseren ter gelegen heid van de officiële opening van het C.O.I. op woensdag 18 mei 1983 een driedaagse studieconferentie met als thema "Computers en Onderwijs". Deze conferentie wordt gehouden op 18, 19 en 20 mei 1983 in de Techni sche H ogeschool Twente te Enschede. Doel: van de conferentie is om be leidsfunctionarissen van onderwijs

OOI emiel de jong b.y. de drukkers uit baarlenassau gespecialiseerd in:

DOCTORAAL ECONOM IE INTERUNIVERSITAIRE STUDIE GROEPEN PLANOLOGIE DELFT

verzorgende instellingen en overheid breed te informeren over de mogelijk heden en gevolgen voor het onder wijs van de opkomst van (micro )computers en over de noodzaak tot het invoeren van het vak (burger)in formatica / computerliteracy in het basisonderwijs en de 1ste en 2de fase van het algemeen voortgezet onderwijs. Een tweede doel'is het bespreken van de taak en de rol van de overheid en de onderscheiden instanties uit het onderwijsveld daarbij. Tijdens de conferentie wordt zowel aandacht besteed aan leren met behulp van computers en (burger)informatica, als aan andere aspecten van het ge bruik van computers in het onderwijs. Op de eerste dag van de conferentie zullen gerenommeerde buitenlandse deskundigen een aantal fundamente le aspecten m.b.t. computers en on derwijs belichten.

— brochures — boeken —

kranten

voor inlichtingen: telefoon 042578922, toestel 25, j . de jong 18 maart 1983

MEMO

Varia H H H H H H M

heeft onderzocht tussen schoolloopbaan en een plaats op de arbeidsmarkt.

CONGRES ONDERWUSONDERZOEK

5. Onderwijs en volwasseneneducatie Vele aspecten van het onderwijs aan volwassenen komen aan de orde. Een van de onderzoeken die hier worden gepresenteerd is dat van het Instituut voor de Wetenschap der Andragogie (IWA), Amsterdam, naar de mogelijkheid om integratie in een vreemde samenleving te leren.

7 en 8 april in Amsterdam Wat is het nut van onderwijsonderzoek? Deze vraag staat centraal op de tiende onderwijsresearchdagen die - onder auspiciën van de Vereniging van OndenA/ijsresearch - dit jaar worden gehouden in de Oudemanhuispoort, Amsterdam. Zeven hoofdthema's telt het congres waarover presentaties en discussies worden gehouden. Prof. dr. J.A. van Kemenade, hoogleraar onderwijskunde en kamerlid, zal voor het congres een voordracht houden evenals FNV-bestuurder Hugenholtz. Donderdag 7 april 's avonds vindt een discussie plaats tussen onderwijswethouders van de vier grote steden en vertegenwoordigers van enkele ministeries en subsidiënten van onderwijsonderzoek. Centraal thema van die discussie is de vraag welke bijdrage onderwijsonderzoek kan leveren aan het oplossen van onderwijsproblemen in de grote stad. Inschrijven voor het congres is nog mogelijk. Het congressecretariaat wordt dit jaar verzorgd door de Stichting Centrum voor Onderwijsonderzoek (SCO) van de Universiteit van Amsterdam. De inschrijvingskosten zijn f 125,— voor studenten f75, — , leden van de vereniging respectievelijk f 100,- en f75,-. Aanmelding kan schriftelijk of telefonisch bij SCO, Singel 138, 1015 AG Amsterdam 1020-2294711. THEMA'S De congresthema's zijn zo gekozen dat onderzoekers en 'gebruikers' met elkaar kunnen discussiëren. De zeven hoofdthema's zijn: 1. Voorrang in het onderwijs Sommige groepen leerlingen hebben in het onderwijs voorrang. Hoe wordt aan een beleid gericht op voorrang inhoud gegeven? Is dat gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek? Een van de bijdragen die hier aan de orde komen is die van de Contactgroep Emancipatie binnen het Rijksonderwijs. De groep heeft een enquête gehouden op VWO/HAVO /MAVO-scholen om te achterhalen waarom minder meisjes einddiploma's halen en minder vaak wiskunde, natuur- en scheikunde als eindexamenvak kiezen. 2. Onderwijs en cultuur Er zijn nogal wat leerlingen die de school niet afmaken, vroege schoolverlaters worden ze wel genoemd. Het is een groep die het op de arbeidsmarkt nog moeilijker heeft dan leeftijdsgenoten met diploma. Op het congres wordt de vraag behandeld hoe de school moet veranderen om iets aan deze problemen te kunnen doen. Een van de bijdragen komt van de Vakgroep Verzorgingssociologie, Universiteit van Amsterdam: een onderzoek naar spijbelen. 3. Onderwijs en arbeid De groeiende werkloosheid leidt tot discussies over de inrichting van het onderwijsbestel. Niet zo lang geleden werd alleen gevraagd om beter geschoolden, nu wordt hier en daar al van 'overscholing' gesproken. Een van de studies op dit gebied komt van het Sociologisch Instituut uit Groningen, waar men onder twee generaties schoolverlaters de relatie

Tilburgs Hogeschoolblad

s:-"^

6. Onderwijs, opleiding en verzorging De opleiding van docenten komt hier ter sprake. Van de Katholieke Universiteit Nijmegen komt een verslag van een onderzoek naar de problemen die zowel beginnende als ervaren leraren hebben. 7. Funderend onderzoek van het onderwijs en onderwijs-leerprocessen. Een van de bijdragen op dit terrein zal komen van het Centrum voor Onderzoek van Wetenschappelijk onderwijs naar problemen die studenten hebben bij het maken van een scriptie. Binnen het thema komen onderwerpen aan de orde als: onderzoek naar de meting van effecten van het ondenwijs, onderzoek naar het werk van onderwijsonderzoekers, leren denken, en ontwerpen van onderwijs. Naast deze hoofdthema's komen er nog vele andere onderwerpen aan de orde zoals: tekstverwerking, didactische kwaliteit en leren, differentiatie, veranderingen in onderwijsorganisaties, leerproblemen, creativiteit en probleemoplossen, schoolloopbaan, rekenen en wiskunde op basisschool en hoger onderwijs. Van alle congresbijdragen - in totaal 160 - zal een samenvatting worden opgenomen in het programmaboek dat het SCO eind maart zal publiceren. Deelnemers krijgen het boek gratis toegezonden.

Studenten PAN, INTERACADEMIALE MUZIEKDAGEN Als afsluiting van het 22e PANfestival te Rotterdam is er op zaterdagavond 26 maart 1983 een groot openbaar concert. Studentenkoren, - orkesten en dansgroepen brengen een bonte mengeling aan Zuid-Amerikaanse en Franse Muziek en Dans. Aan het einde van de avond zullen alle deelnemers (uit Nederland èn Zweden) gezamenlijk het PANdemonium uitvoeren, dat 's middags è la Elisade door Wim van Herk is ingestudeerd.' Deelnemers en bezoekers van het concert zijn van harte welkom op het feest dat na afloop van het concert losbarst. Het geheel zal plaatsvinden in De Doelen te Rotterdam. De toegangsprijs is f 7,50 en f 5,— (CJP en Pas 65 en studenten). Kaarten zijn verkrijgbaar bij de kassa van De Doelen (vanaf een week van tevoren) en bij het PAN-bestuur (medische faculteit Rotterdam, kamer FE 217, tel. 010-634137). ZOMERCURSUS ZWEEDS Universiteit Uppsala, Zweden organiseert een zomercursus Zweeds voor alle niveaus; zonder extra kosten ook cursussen archeology, arts in Sweden, comparative education, modern Swedish social institutions, the Swedish family, history of modern Sweden.

Cursusduur: 19 juni - 29 juni, waarvan de eerste twee weken op een volksuniv. met div. cursussen in handnijverheid, zoals weven en pottenbakken, of 3 juli - 29 juli, in Uppsala Kosten: 6 weken + f 1750,- (4.800 skr)' 4 weken + f 1400,- (400 skr) veel is inclusief. Voor uitgebreide info: Jan-Gunnar Agren, Morsweg 220, 2332 ET Leiden, tel. 071-765339.

Vrouwen OPROEP 'Het vege lijf' een cursus rond pornografie, prostitutie en sexueel geweld, over sexediscriminatie en wetgeving. Wij vragen iedereen die zich voor deze cursus heeft opgegeven opnieuw in te schrijven. Tijdens de lezing van Riekje de Haan heeft iemand de intekenlijst meegenomen, zodat er geen overzicht is van de mensen die zich al voor de cursus ingeschreven hebben. Je kunt je inschrijven op kamer S 173, tel. 2684. Er liggen op diverse plaatsen op de KHT folders, met daarbij een inschrijfformulier dat je op kamer S 173 kunt neerleggen. En: wil degene die de lijst heeft meegenomen die eventueel terugleggen op kamer S 173. WERKGEMEENSCHAP VROUW EN EMANCIPATIE ONDERZOEK I.O. (ZWO) De werkgemeenschap stelt zich ten doel onderzoek dat gericht is op de emancipatie van vrouwen te bevorderen. Daartoe ondersteunt de werkgemeenschap de indiening van onderzoeksvoorstellen bij ZWO middels kritische kanttekeningen en steun bij herformulering. Tijdbalkbeoordeling onderzoeksvoorstellen. 1 april - sluitingsdatum eerste ronde. Degenen die voor deze datum een onderzoeksvoorstel insturen ontvangen een geargumenteerd advies omtrent eventuele bijstelling. 1 mei - onderzoeksvoorstellen terug naar de indien(st)ers 1 juni - sluitingsdatum tweede ronde. Onderzoeksvoorstellen die korte tijd voor de sluitingsdatum van ZWO bij ons worden ingediend: daarvan wordt bovenstaande behandeling niet garandeerd.

Sport

^^^mÊm^

TENNISTOERNOOI STUDENTEN Van dinsdag t/m vrijdag 8 april wordt een dubbel-toernooi georganiseerd voor sportkaarthouders, die op tennisles zitten. Men kan zich opgeven met een partner (2 heren of heer en dame) alleen (voor een partner wordt dan gezorgd). Het inschrijfformulier is verkrijgbaar op de Studentensporthal. Inschrijfformulier en inschrijfgeld van f 2,50 p.p. dienen uiterlijk woensdag 23 maart bij Eric Mathieu te worden ingeleverd. PENDRAGON Zeilen: op 16 en 17 april organiseert de zeilvereniging Nautikos voor leden en belangstellenden een introduktieweekend in de Biesbosch. De bedoe-

ling van dit weekend is belangstellenden in aanraking te brengen met de zeilsport. Dit gebeurt door twee volle dagen te zeilen (in kiel- en zwaardbootjes), onder leiding van ervaren instrukteurs. Op de zaterdagavond wordt er een maaltijd verstrekt in een ruimte op een afgelegen eiland midden in de Biesbosch. In dezelfde ruimte wordt de avond en de nacht doorgebracht. De kosten van dit weekend bedragen f 25,— per persoon. Dit is een schijntje als je bedenkt wat je hiervoor krijgt: twee dagen zeilen, een warme maaltijd en twee broodmaaltijden, overnachting en gratis vervoer. Heb je belangstelling of nog vragen, bel dan even Bart (433226) of Ivo (671987). Doe dit snel in verband met het beperkt aantal plaatsen en de reservering van de boten. Tot dan! Internationaal studenten sport toernooi Tilburg: zonder de medewerking van vrijwilligers kan een dergelijk evenement bijna niet goed verlopen. We kunnen nog steeds mensen gebruiken voor allerlei werkzaamheden. Je kunt inschrijven op de lijst in de sporthal en daarop aangeven wat je wil doen. Hogeschool sport manifestatie: de HSM voor buiten-sporten vindt dit jaar plaats in april. Het gaat om de volgende sporten: cross op 14 april, veldhockey op 14 april, veldvoetbal op 21 en 28 april en baan-atletiek op een nog nader te bepalen datum. Kosten per deelnemer bedragen f 2,50. De inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar aan de balie van de sporthal. Tennisreglement voor het gebruilc van de buitenbanen bij de sporthal Wie is er gerechtigd gebruik te maken van de tennisbanen? - Je kunt alleen inschrijven als je in het bezit bent van een sportkaart; dit geldt ook voor de partner(s) - De inschrijving dient persoonlijk te geschieden aan de balie van de sporthal, op vertoon van de sportkaart. Openingstijden: van maandag t/m vrijdag van 9.00 uur tot zonsondergang. Zaterdag en zondag van 9.00-18.00 uur. De banen kunnen niet voor vrije inschrijving worden gebruikt in geval van kompetitie, toernooien en trainingen. Onderhoud van de banen: - De banen worden dagelijks gespoten door de conciërges van 8.00 9.00 uur, 12.00 - 13.00 uur, 16.00 17.00 uur. Gedurende deze tijden zijn er slechts twee banen te gebruiken. - Na elk gespeeld uur dienen de banen door de spelers zelf te worden geveegd. - De baan dient op het hele uur te zijn geveegd, opdat de volgende spelers meteen op de baan kunnen. - Indien er tijdens het spelen een kuiltje in de baan komt, dient men dat eerst dicht te trappen alvorens verder te spelen. Schoeisel: - Het schoeisel dient geen hak te bezitten en dient een glad profiel te hebben. - De profiliering dient dus naar binnen te lopen; dopjes- c.q. nopjesschoenen zijn ten strengste verboden. - Na het spelen dient men alvorens de hal te betreden buiten eerst de schoenen uit te trekken en schoon te maken en deze vervolgens in bijvoorbeeld een plastic zak te vervoeren. Zo blijven de kleedkamers schoon van gravel. Huur van materialen: - Rackets kunnen gehuurd worden è f 1,— per uur bij de conciërge. - Schoenen zijn te huur è f 2,— per paar per uur.

18 maart 1983

- Bij vrij inschrijven dient men zelf voor tennisballen te zorgen. - In het weekend worden geen materialen verhuurd. RUGBY FILM Op dinsdag 22 maart wordt er in CZ 40 van 12.30 tot 13.30 weer eens een rugbyfilm vertoond. Als je dacht een knokpartij te kunnen aanschouwen heb je het mis. Rugby heeft in zoverre iets met boksen gemeen dat je jezelf moet kunnen beheersen en dat je een zeer goede conditie moet hebben. Het spel met die gekke bal wordt niet alleen op kracht gespeeld, maar tactiek en techniek zijn zeer essentiële punten waarmee je een zeer krachtige tegenstander kunt verslaan en vooral samenwerken met al je teamgenoten geeft je een grote kans te winnen. Om je wat technische en tactische rugby hoogstandjes te laten zien, tonen we deze rugbyfilm. Je zult zien dat coöperatie en coördinatie binnen het team erg belangrijk zijn. Heb je na het zien van deze film vragen met betrekking tot de spelregels of heb je gewoon zelf zin gekregen te gaan rugbyen dan ben je altijd welkom op de trainingen. Dit geldt zowel voor vrouwen als voor mannen. Trainingstijden: conditietraining dinsdag 17.30 tot 19.30 uur; technische training donderdag op het rugbyveld aan de Tatraweg. Voor vrouwen van 13.30 tot 15.00 uur; voor mannen van 16.30 tot 18.30 uur. Als je zin hebt nog meer rugbywedstrijden te aanschouwen kun je tijdens het Internationaal toernooi terecht op het veld aan de Sportweg (tegenover de HTS).

Menu MAANDAG 21-3-1983 linzensoep - heldere kerveisoep hachee - boerenbraadworst - rode kool met appeltjes - tuinboontjes DINSDAG 22-3-1983 chinese rijstsoep - kalfsbouillon tjap tjoy - kroepoek - augurk - gemarineerd varkenslapje met satésaus - kerrygehaktbai - ratatouille WOENSDAG 23-3-1983 londonderrysoep - floridasoep - kipcordonbleu - paprikaburger - mierikswortelsaus - gemengde sla - andijvie - wortel - komkommer - tomaat - augurk - olie - azijn DONDERDAG 24-3-1983 vermicelliesoep - bruine bonensoep - kalkoen - gehaktbal - preiselberensaus - doperwten met spekblokjes rabarber VRIJDAG 24-3-1983 kerrysoep - spaghetti met ham en doperwten - bolognese saus - geraspte kaas - kippeleversaus - Italiaanse salade

pUpO^ STADSSCHOUWBURG

Nacht van het boek Vrijdag 25 mrt. 20.00 tot 05.00 uur Studio-zaal, Foyer en filmzaal

Agenda MAART VRIJDAG 18 MAART

STADSSCHOUWBURG

Nieuwe Komedie speelt 'Sugar and Spice' Maandag 21 maart 20.15 uur Schouwburg-Zaal De Nieuwe Komedie speelt op maandag 21 maart in de schouwburg-zaal het toneelstuk 'Sugar and Spice' van Nigel Williams. Deze voorstelling wordt gebracht in een regie van Bernard Goss. Dékor en kostuums zijn van Barbara Kroon. Aan de voorstelling wordt meegewerkt door Edda Barends, Bart Scheepens, Heleen van Meurs, Cees Wijn, Ellis van den Brink, Kristine de Both, Adriaan Adriaansen, Ine Kuhr en Edo van Dijken. 'Sugar and Spice' toont ons de zoveelste variant van 'The battle of the sexes', maar dan wel in een zeer eigentijdse versie. In het milieu van de punkers. Een bikkelhard stuk, waarin de personen allen zeer primair en geKULTUREEL SENTRUM

Ellen Fisher met 'Figurines', 'Spectre', 'Nymph' en 'Living Set' donderdag 17 en zaterdag 19 maart 20.30 uur Theaterzaal Vorig jaar december dook de Amerikaanse danseres Ellen Fisher uit het niets op. Haar eerste toernee door Nederland met de bewegingsperformance 'Figurines' was een overtuigend succes. Deze voorstelling omschreef Marcel Armand van Nieuwpoort in het NRC als erotisch, agressief en meeslepend. In 'Figurines' lijkt het alsof Ellen Fisher een aantal metamorfosen ondergaat, daarbij maakt zij op een bijzonder expressieve wijze gebruik van diverse attributen zoals een tafel, twee poppetjes, een beeldje. Fisher's bewegingen lijken op die van de Indiase dans, maar toch blijft haar performance een duidelijke westerse kunstvorm door de rationele structuur, de uitgekiende progressie en de vreemde muziek (een mixture van Om Kalsoum, Fischer zelf, synthesizergeluiden en muziek van de groep Moon Dog). 'Spectre Nymph' is een spectakulair bewegingsstuk, waarin Ellen Fisher als een elegante trapezewerkster rondvliegt terwijl ze hangt in de lus van een touw. Wanneer ze het touw ontdekt danst zij er eerst omheen als in een ritueel, met veel bewegingsthema's van de erotisch-religieuze Indiase tempeldans. Als in trance klimt ze in de lus. In 'Living Set' is haar idool een televisietoestel dat het gezelschap vormt van een vrouw die er haar gevoelsleven aan ontleent. Ook hier komt de climax aan Viet slot. Ine Rietstap over Ellen Fisher: "Ellen Fischer is een uiterst expressieve danseres die een zeer boeiend bewegingsidioom hanteert ... Zij bouwt haar choreografieën zeer goed op. Werkt sterk van-

Tilburgs Hogeschoolblad

weldadig reageren. Niet alleen met woorden, maar ook met echt fysiek geweld. Ze zitten verstrikt in een bestaan, dat geen toekomst biedt. Het verhaal: Na afloop van een feestje belandt een groep tienermeisjes in de flat van een ex-fotomodel. Zij hebben wat gedronken en ook wat peppillen geslikt. De meisjes zijn gevolgd door een groepje jongens, waarvan er een naar boven komt in de flat. Hij is verliefd op één van de meisjes. De strijd begint onder aanvoering van een van de vriendinnen, die verliefd is op hetzelfde meisje. Op het hoogtepunt, als de jongen bedreigd wordt met een kapotte whiskyfles, komen zijn kameraden, die beneden op de straat stonden te wachten, binnen stor-

uit muzikale impulsen, heeft drift, snelheid en attaque en weet met een verfrissende directheid duidelijk te maken wat zij te vertellen heeft. STUDIUM GENERALE

Het Nieuwe Bouwen in Nederland Tentoonstelling in de Ruimte bij de Aula 21 maart t/m 7 april Het Nieuwe Bouwen, oftewel het funktionalisme, is een bij uitstek internationale beweging geweest. Na de Eerste Wereldoorlog, toen het functionalisme zich in de architectuur deed gelden, was het een voornamelijk Europese aangelegenheid. Begin jaren '30 verspreidde het zich over andere continenten. Bij het definiëren van wat het functionalisme inhoudt, kan niet worden volstaan met het omschrijven van een nieuwe vormentaal in de architectuur of het beschrijven van een nieuwe bouwstijl. De ommekeer zat hem voornamelijk in een veranderde houding van de architecten t.o.v. de ontwerpen. Juist in de bouwkunst spelen sociale-, economisch-, maatschappelijke- en technologische omstandigheden een essentiële rol bij de ontwikkeling ervan. Visuele karakteristieken van het functionalistische bouwen zijn: het openbreken van de facade, de vlakke muurbehandeling, de rationele toepassing van het ornament, het afwijzen van traditionele detailleringen en van het gebruik van historische stijlvormen, en de zichtbare toepassing van vrij nieuwe materialen zoals staal, gewapend beton en spiegelglas. In de tentoonstelling zullen enige Nederlandse voorbeelden van het functionalisme (o.a. werk van Rietveld, Duiker en Oud) aan de hand van foto's gepresenteerd worden. De tentoonstelling maakt deel uit van het programma 'Avant-Garde in de Kunst', dat gedurende de maand apriï zal' plaatsvinden; verdere informatie op Buro Studium Generale, tel. 662166.

Na de zeer geslaagd te noemen "Nacht van het Boek" vorig jaar besloot de Stichting J.H. Leopold in samenwerking met de Stadsschouwburg en Boekhandel Gianotten weer een literaire boeken-nacht te organiseren in het kader van de boekenweek die gehouden wordt van 24 maart tot 3 april. Een veelzijdig programma, onder de naam 'Nachtwoord' zal plaatsvinden in de studiozaal, foyer en filmzaal van de Stadsschouwburg. Door de gelijktijdigheid van aanbiedingen van wat er allemaal met het 'Woord en Boek' gaande is, hoopt de organisatie dat met deze 'Nacht van het Boek' een breder publiek bereikt wordt, en de literatuur zijn elitaire karakter verliest. De studio-zaal is om 20.00 uur geopend, en vanaf 20.30 uur kan men luisteren naar voordrachten van o.a. Willem van Toorn, Sal Santen, Marcel van Maele, Herman de Koninck, Inez van Dulleman en Bert Schierbeek. Ensembles samengesteld uit studenten en ex-studenten van het Brabantse Conservatorium zullen zorgen voor de muzikale afwisseling. Dit gebeurt geheel in stijl, want zelfs gedichten van Gerrit Achterberg zijn te beluisteren, op muziek gezet door Jo Sporck. Tijdens dit eerste gedeelte van de Nacht kan men in de foyer de zeer uitgebreide boeken- en andere literaire stands bezichtigen, terwijl de gelegenheid wordt geboden in kontakt te treden met andere auteurs die ter plaatse signeren. De literatuur wordt ook in Filmhuis geprojekteerd d.m.v. videoprogramma's en literaire films vanaf 22.00 uur. Na een kleine pauze van 24.00 tot 00.30 uur wordt het programma vervolgd met het optreden van drs. P., en om 01.00 uur kan men kijken en luisteren naar een swingend optreden van de dichters Jules Deelder, Ton Lebbink, Johnny van Doorn, Herman Brand en Willem Wilmink. Ton Lebbink zal met zijn ritmepoëzie de voordrachten afsluiten en daarmee de nieuwe band van de R.K. Veulpoepers B.V. inluiden. Met hun nieuwe formatie "Vloepsuper' zal deze vermaarde en kritische band de Nacht van het Boek afsluiten.

STUDIUM GENERALE Donderdag 24 maart 13.30 uur

"Genealogie, macht en waarheid' Over Nietzsche en Foucault. door Samuel Ijsseling Alvorens Foucault in het licht van Nietzsche te introduceren zal de spreker twee punten problematiseren a) Nietzsches receptie in Frankrijk, die voortspruit uit een filosofische ontwikkeling, die ingezet is met de marxistische golf die Frankrijk in mei 1968 overspoelde. Na het langzaam wegebben van deze golf is de rol van Marx (als kultuurkritiek) enigermate overgenomen door Nietzsche. b) Het probleem van de ware Nietzsche. De Franse lezing van Nietzsche impliceert dat er niet gesproken kan worden van de ware Nietzsche als filosoof en auteur, als subjekt, die op de juiste manier geïnterpreteerd moet

Kultureel Sentrum, 20.30 uur: Stichting Arena. 'Arena', een strijdtoneel waarin 2 paren (2 x muzikant + danser). Stadsschouwburg, 19.30 uur: Filmhuis: "Stroszek" van Werner Herzog uit 1976/77. Stadsschouwburg, 22.00 uur: Filmhuis: 'Woyzeck' van Werner Herzog. ZATERDAG 19 MAART Kultureel Sentrum, 20.30 uur: Ellen Fisher presenteert haar nieuwste programma 'Spectre Nymp' en 'Living Set'. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 18 maart) ZONDAG 20 MAART Maranatha, 11.15 uur: Viering Eucharistie. Tema: Zacheus, oppertollenaar en hij was rijk: "de helft van wat ik bezit geef ik aan de armen": voorafbeelding van een christelijke gemeente? MAANDAG 21 MAART Katholiek Hogeschool, 19.30-21.30 uur, S-17: Lezing over "Buitenlanders en de Vakbeweging". Sprekers: Drs. P Pennartz, Drs. N. Rijnders, Drs. S. Stoop. Zij maken deel uit van de Werkgroep Gastarbeid van de Katholieke Hogeschool Tilburg. Org. Buro Buitenland. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 18 maart) Stadsschouwburg, 20.15 uur: Nieuwe Komedie met "Sugar and Spice". De strijd tussen de sexen in het milieu van de punkers. Toneelstuk van Nigel Williams. Regie: Bernard Goss. Met o.a. Edda Barends, Bart Scheepens, Heleen van Meurs, Cees Wijn, Ine Kuhr en Edo van Dijken.

worden. Onder invloed van Marx werd het begrip 'macht' gedacht als uiting van repressie en klassentegenstellingen. De omslag die nu bij Foucault plaatsvindt is dat de maatschappij meer gezien wordt als een voortdurende oorlog waarin krachtsverhoudingen kortinu veranderd worden en waar de macht geen oorsprong of subjekt kent. De reden waarom macht kan heersen ligt daarin dat ze niet alleen als neezeggend geweld ons verbiedt, maar in de lichamen doordringt, dingen produceert, lust veroorzaakt, taaipraktijken produceert en weten tot stand brengt. Omdat spreken en weten altijd in een netwerk van machtsposities zijn vervat, is er sprake van een politiek rondom de waarheid. Foucault ontkent de mogelijkheid van een niet aan macht gebonden waarheid, net als Nietzsche die de wil-tot-waarheid beschouwd als de uiting bij uitstek van de wil-totmacht. In het voetspoor van Nietzsche zal Foucault zich dan ook genaloog noemen. Immers, wat is genealogie? Juist die vorm van geschiedschrijving die de ontstaanswijze van vormen van weten, vertogen en objektgebieden weergeeft zonder te verwijzen naar een subjekt dat macht uitoefent, maar naar hoe de macht het subjekt en zijn vormen van weten produceert. Samuel Ijsseling is hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven.

DINSDAG 22 MAART Maranatha, 20.00 uur: "Kleintje Maranatha". In gesprek met: Ichtus: Evangelische Studentenbeweging. M.m.v. Tjitte Prins en Taco Medema. Ambassade-bioscoop, 22.30 uur: Filmliga met "c'Eravamo tanto amat i " . Regie: Ettore Scola, met Nino Manfredi, Vittorio Gassman e.a. Italië 1974. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis, (zie 18 maart) Stadsschouwburg, 20.15 uur: Musical "Fien" van Ivo de Wijs, Eric Herfst en Joop Stokkermans met in de hoofdrol Jasperina de Jong. Katholieke Hogeschool, 12.30 uur, CZ-40: Rugby-film. VIdar: Vanaf 14.00 uur: Open roeimiddag in het kader van de voorjaarsintroductie. WOENSDAG 23 MAART Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis, (zie 18 maart) Vidar: Open roeimiddag in het kader van de voorjaarsintroductie. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Musical "Fien". (zie 22 maart) DONDERDAG 24 MAART Katholieke Hogeschool, 13.30 uur, AZ-8: Lezing door S. IJseling over "Genealogie, macht en waarheid". Studium Generale cyclus Nietzsche en Hedendaagse Franse Filosofie. Katholieke Hogeschool, 14.00 16.00 uur CZ-21: Colloquium bedrijfseconomie, B-serie. Drs P.F. Verhaar (Amro) over "De betekenis van de Euro-kapitaalmarkt voor de onderneming en de belegger". Katholieke Hogeschool, 10.30 12.30 uur, CZ-21: Colloquium econometrie. B-serie; Dr. D.S.G. Pollok (Queen Mary College, University of London, tijdelijk KHT) over "Maximum Likelihood Estimation of Systems and Subsystems of the classical Simultaneous equation Econometric Model". Kultureel Sentrum, 20.30 uur: Ad Baars Trio; hedendaagse geïmproviseerde muziek door Ad Baars (saxen, klarinetten), Martin van Duynhoven (slagwerk) en Ernst Glerum (bas). Stadsschouwburg, 19.30 uur: Filmhuis: "Burden of dreams". Documentaire van Les Blank over de film 'Fitzcarraldo' van Werner Herzog. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Musical "Fien" (zie 22 maart). Stadsschouwburg, 22.(X) uur: Filmhuis "Fitzcarraldo" van Werner Herzog. Vidar: Open roeimiddag in het kader van de voorjaarsintroductie. Vanaf 20.00 uur: Belgische Bieravond. VRIJDAG 25 MAART Kultureel Sentrum, 20.30 uur: Pentatheater met "Dame Blanche". Stadsschouwburg, 20.15 uur: Musical "Fien". Stadsschouwburg, 20.00 - 05.00 uur, studio: "Nacht van het boek". De tweede Nacht van het boek wordt georganiseerd door de J.H. Leopoldstichting i.s.m. Boekhandel Gianotten en de Stadsschouwburg. Katholieke Hogeschool, 10.30 uur, aula: Voordracht door dr. A. Fanfani, minister-president van Italië over ontwikkelingssamenwerking. TENTOONSTELLINGEN Katholieke Hogeschool: Van 21 maart t/m 7 april: "Het Nieuwe Bouwen". Foto's en maquettes. Cyclus Avant-Garde in de Kunst. Org. Studium Generale. Nederlands Textielmuseum Textiel Nu; Aggie Driessen.

18 maart 1983

ACHTERKLAP Nee, dit zijn geen overjaarse scouts die zich in een sneeuwlandschap rond de vlag van hun winterkamp scharen. CvB-lid Rijk heeft hier zopas op het witte dak van het nieuwe dierenverblijf de vlag in top gehesen. Daarmee is een punt gezet achter de krappe behuizing van de proefdieren voor de subfaculteit psychologie.

"Ram, bam, thank you ma'm!" Dinsdagavond, acht maart. De Reitse Hoeve van Sint Olof zindert van bedrijvigheid. Een aantal leden van deze vereniging hangt aan de bar. Anderen staan in groepjes voor talrijke in rijen opgestelde stoelen. Daarachter ligt een bescheiden podium, door gele lampen beschenen, met drie stoelen en een tafeltje. Het is half tien. Het rumoer stopt. Alle hoofden draaien naar rechts. De glazen bier blijven onbeweeglijk in de hand staan. Alle ogen richten zich naar boven. Een donkerblonde vrouw daalt de trap af. Een wijde bloes om de schouders. Een zwarte broek slobbert om de benen. Als een vlaggeschip de 'Zeven Provinciën' dat zware slagzij maakt, zeilt 's werelds meest beroemde hoeren-

madam, door de gelederen van de studenten. Dames en Heren! Xaviera Hollander! Applaus barst los. Op aanwijzingen van Maarten Rutgers, wiens overhemd uit de broek hangt, de stropdas losjes om de boord, klimt Xaviera op 't podium. Ze draait haar achterwerk stevig tussen de leuningen, slaat de mollige benen over elkaar en blikt wellustig de zaal in. Elke stoel is bezet. Op de eerste rij kontroleren enkele studenten of hun gulp wel dicht zit. Hollander steekt 't puntje van haar tong tussen haar lippen en glimlacht geamuseerd. Maarten Rutgers heet haar namens de Lezingenclub hartelijk welkom en bestelt een pils en twee appelsap. Xaviera Hollander trekt alle studentencorpora af. Na Amsterdam en Leiden krijgt Tilburg nu 'n beurt. De gastheer levert op bedachtzame maar toch luchtige wijze de aangevertjes. In het begin straalt hij zo'n krampachtig gevoel uit van ik-zit-hierhelemaal-op-m'n-gemak, dat het lijkt of hij strontbezopen is. Doch dit is slechts schijn. Hij houdt het hoofd koel. "Zeg Xaviera", met schomme-

lend hoofd buigt hij zich voorover, "er zijn nogal wat mensen die denl<en dat jij al die vertialen uit je duim zuigt". Xaviera grist de microfoon uit z'n handen. "Nou, niet uit m'n duim, maar wel...." De avond is begonnen. Hollander neemt geen blad voor de mond. Geslachtsdelen worden getutoyeerd, technieken worden zeer gedetailleerd beschreven en bij sommige variaties merkt zij op: "Daar zijn jullie niet rijp genoeg voor". Nu en dan vertoont de microfoon ernstige potentiestoornissen. Met enkele vaardige handbewegingen brengt Vera het apparaat snel weer aan de praat. Breedstandig verhaalt ze van haar verblijf in Jamaïca. Ze had 'n grote Jamaïcaan mee naar de slaapkamer genomen om vakantiefoto's te bekijken, terwijl haar vaste vriend beneden z'n postzegelverzameling bijwerkte. Met die Jamaïcaan werd het niets. "Ram, Bam, thank you ma'm". Ook deze ervaring is belangrijk voor haar 'penetrating research round the w o r l d " , zoals ze haar kruistocht noemt. De mensen die ze tegenkomt worden mechanisch onderverdeeld naar afkomst, ras en beroep. Negers, Aziaten, Fransen, Hollanders, Italianen, werkloze jongeren, studenten. Xaviera somt al hun eigenaardigheden tussen de lakens op. Triomfantelijk kijkt ze

Aantekeningen van een kamerbewoner

Panorama Faulhorn door Koos Dalstra Flualp. Het terras baadt in de zon. De blinkende toppen zijn natte ijsjes, die God niet snel genoeg op kon likken. Voor ons de vallei. We kijken neer op zacht glooiende witte heuvels, waar wat scherpe rotsranden zijn ingekrast. De uitlopers van het pak gewapend beton ter linkerzijde snijden zich tussen de hellingen door naar het schamele beekje, dat nietsvermoedend stroomafwaarts drijft. Dit heerlijke panorama dwingt ons tot luiheid. Het aantal omwentelingen per sekonde neemt af, overal om ons heen zien we gekwek verslappen en bultige buiken horizontale posities innerien. Het sportieve publiek wordt medestander van gezapigheid. Het middaguur van baardig gemompel en bevallige bruine konen lijkt aangebroken. Met een zucht van verlichting zet lieve Rita haar skibril af. Alleen uit de keuken horen we nog het nerveuse gemompel van de kokkin en hoedster van dit houten droompaleis. Nog is haar pannekoekendrift niet bevredigd. Kwistig werpt ze handenvol varkensspek in de vele pannen met olie. Lodderig drupt ze kwakken beslag. Spritst strookjes appel op de gele plakken. Snijdt brood, drukt citroenen uit en schuift gebroken eierschalen met haar bontlaars opzij. Tussen haar rokken ontwaar ik een kleine guit. Zijn duim in het mondstelsel, zijn vingertjes plooien haar wollige bekleding. Alleen op de wereld streelt hij met de rokkepunten langs zijn wang. Daarbij sluit hij af en toe de ogen. Slechts opgeschrikt door boze vaders, die hun hoofd stoten tegen de lage balken en beleefd vermanen terwijl ze eigenlijk dienen aan te sluiten en op de beurt te bestellen. Deze kleine natuurrampen van het gezin spelen zich af binnen veilige omheiningen. Rita en ik zijn nauwelijks bekomen van de plechtigheid bij het ruw houten kruis gistermiddag. Een dertienjarig drummertje was niet teruggekomen. Verdwaald toen hij bij het stoeien met zijn broertje uit de sleeplift viel. "In augustus ben ik in de hemel", had hij lachend gezegd, toen hij naar beneden stoof. Zijn vader wachtte beneden aan de piste maar voelde nattigheid toen ook de laatste kontrole gepasseerd was. "Vorig jaar zijn daarboven vier japanners gevonden. Hun ogen waren ijskristallen. Dicht zaten ze tegen elkaar aangekleumd te kijken naar een denkbeeldige televisieshow. Ze konden door de mist de piste niet meer vinden en bleven maar circels draaien toen het donker werd. Dit jaar zijn er veel minder Jappen hier op wintersport. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

na elke provocerende uitspraak in 't publiek. Dét lacht maar al te graag; dan kun je tenminste onhoorbaar je brok schaamte wegslikken. Ineens ziet ze een student die 'n sinaasappel moffelt. "Kijk, die jongen daar heeft duidelijk problemen". Erogene zones? Vera weet ze wel aan te wijzen. Begerige handen strekken zich uit naar de gastheer. Deze weet niet of hij zijn benen wel of niet over elkaar moet slaan. "Ben je nog maagd?" vraagt Xaviera. De gastheer rolt met z'n ogen "Nee, ik ben 'n vis". Glunderend kijkt hij in de zaal. Applaus. Vera ligt dubbel. Iedereen speelt 't spelletje goed mee. Ze betast zijn oorlelletjes, wijst op de speciale prikkeling die van de onderarm binnenkant van de arm uitgaat en prikt in de 'belly-button', de navel. Waar ze kan lardeert ze haar verhalen met Amerikaanse uitdrukkingen. Dat spreekt lekkerder. Ze koketteert met haar 'geestelijke' ontwikkeling, haar gym-B en haar werk als secretaresse bij de Verenigde Naties. Haar vader was huisarts en, benadrukt ze, 'n goede vriend van Vestdijk. Xaviera - ze noemt zichzelf geen 'macho', maar liever 'macha' wordt blijkbaar ouder, want ze heeft nu 'n vaste vriend, een Amsterdamse beeldhouwer van 52 jaar, die, gestoken in een net

pak nauwelijks onderdoet voor 'n fatsoenlijk hoogleraar. Hollander: "Het gaat om 't hóófd dat 't apparaat beweegt". Iemand uit het publiek verwijt haar dat zij de pretentie heeft om de sex uit de taboesfeer te halen. Maar eigenlijk haalt zij de sex uit de privésfeer en teert zij op de opwinding die dat teweegbrengt. Is dat wel toelaatbaar? De vragensteller zou daar 'ns graag een uurtje met haar over willen praten. Xaviera: "Goed, maar dan gaan we daar niet alleen over prétenl" In diepgravende discussies heeft deze Fanny Blankers-Koen van de 300 meter EstafetteSpreidstand voor Dames geen zin. Tussen de anecdotes door verwijst ze meermalen naar haar tweede boek, dat binnenkort uitkomt. Vroeger verdienden anderen hopen geld over de rug van Hollander. Nu heeft ze zich zélf omhooggewerkt en komt ze verticaal aan de kost, met lezingen, boeken, films en columns. Xaviera besluit de avond met de opmerking dat deze boerderij ideaal zou zijn om er 'ns een gezellige orgie te houden. Plezier alom. 'n Avondje Vera de Vries is blijbaar voldoende om iedere student van z'n tunnelvrees af te helpen. Dinsdag acht maart was de Internationale Vrouwendag voor Vrede en Veiligheid. P.P./T.G.

Persoonlijk hou ik hiervan. Recht toe, recht aan. De moed erin houden. Hoe slechter het gaat, des te beter moet het gaan. Humor is het enige wapen tegen knagend verdriet. Maar de moraal komt nog. Er bestaat een groot verschil tussen natuurrampen en menselijke fouten. Tussen katastrofes en ongelukken. Zij die groots en meeslepend wensen te leven, dienen het gevaar onder ogen te zien, welke een dergelijke houding met zich meebrengt. Het nemen van risiko's is erg gezond als ze maar niet gebaseerd zijn op de ijdelheden van de mens. Nog zie ik het verslagen troepje vreemdelingen rond de tafel met ravioli zitten, wachtend op een kollega, die in een spleet is gevallen omdat hij zich niet had vastgegespt. De vraag "zocht hij de dood"? is hier van toepassing, omdat iedereen weet dat men zich moet aansnoeren, wanneer er een gletsjer wordt overgestoken. Goed, het was middernacht, dus donker. Een amateur alpinist zal nooit overdag door de papsneeuw lopen, omdat je zo makkelijker wegzakt. Alleen bevroren sneeuw is veilig. De eerste uitvlucht van de zelfmoordenaar is, dat iets niet zichtbaar was. Hoeveel automobilisten doen 's avonds hun gordels niet aan, "omdat het in de wagen zo donker is". Een dergelijke stupiditeit mag in deze eeuw en zeker in het zuiden des lands niet meer voorkomen. Dat de Chinezen zonder fietslamp rijden is hun zaak. Wij zijn de Middeleeuwen ontstegen. Daarom zijn we ook meer een volk van handelaars op zoek naar gaten in de markt dan een troep artisten, op zoek naar scheuren in hun eigen hoofd. Soms is dat jammer. Je kan nu wel duikboten maken, maar daarmee word je niet onsterfelijk. Als Verolme een echte Amerikaan was, zou hij al zijn arbeiders laten afgieten in klei, om ze vervolgens in koper of brons in rijen van vier met hun werktuigen in een dok op te stellen en deze installatie in de nieuwe Maas te laten verzinken en met grint te bedelven. Dat is pas kunst! Onze export steeg. De oude glorie herleefde. Heel Zuidamerika betaalde om onze jongens uit Twenthe, Eindhoven en Delft de brug naar de Falklands te laten slaan. De oude rivaliteit met het eiland voor onze Delta zou ons nog eendrachtiger maken. We zouden vluchtende punkers in onze gezinnen opnemen en een staats huurlingenleget- kunnen vormen om de zak van Drenthe en het land rond Groesbeek van de Oosterburen te eisen. Naar Amerikaans model willen we een rechte staat van noord naar zuid en oost naar west. De Russen willen ons daarbij helpen. Tenslotte zijn wij op het idee gekomen de Chinese muur om te bouwen tot een aquadukt, waarlangs de grote olieaorta vloeit. Rita staat op. Even plassen. Ik strijk over de hechting in mijn scheenbeen. Zo dom om door een glazen hoteldeur heen te lopen is niemand. Maar ja, ik was zo blij, dat ik bij het bingoën een teddybeer had gewonnen. Rita en de teddybeer hadden niks. Ook niet met elkaar. Ik wel. Enerzijds dacht ik scherven brengen geluk, anderzijds schaamde ik mij onbewust daar natuurlijk voor. Zo zien we maar weer. Zij, die tot ongekende hoogte willen stijgen, dienen onbeschaamd gelukkig te zijn. De rest krijgt niet alleen een trap na. Zij moeten bovenal beseffen dat de ware geest pas op drieduizend meter hoogte tot verlichting komt. Pas hier snakken de bacterieën des verderfs naar adem. Er wonen dan ook zeer weinig tandartsen te Flualp. Zij zouden de Faulhorn met de rotte bruinen punten als een verstandelijke uitdaging zien. Iets dat beklommen en getrokken moet worden. Ik sta op en kots naar mijn skies. Rita is klaar. Zuchtend werken we ons in de beugels. 18 maart 1983