1982 04 02

Marja Oomens over vrouwenstudies. Pagirta 3.

tilburgs hogeschoolblad 2 april 1982 jaargang 19 - nummer 27

Henk Klok over de Hogeschoolraad. Pagina 5.

Brassé en Grijns in Te Berde Gebracht over Pastor of Politie. Pagina 6 en 7.

Tweede brandbrief aan Brabantse bestuurders

„Belangen Hogeschool onverantwoord op het spel gezet" verkiezingen naderen Het Kollege van Bestuur van de Tilburgse hogeschool blijft zich zorgen maken over de uitbouw van de Rijks Universiteit Limburg, ondanks het als positief ervaren onderhoud met minister Van Kemenade eerder deze maand. Het kollege verstuurde in november al een brief aan Brabantse bestuurders waarin de toezegging aan Maastricht om aldaar een juridische en ekonomische studierichting te vestigen als een ernstige aantasting van de Tilburgse hogeschool werd omschreven. In een tweede brief dd. 23 m a a r t aan Brabantse Eerste en Tweede Kamerleden, het Kollege van GS, Provinciale Staten, Werkgevers- en Werknemersorganisaties en een aantal gemeentebesturen schrijft het kollege te twijfelen aan de effektiviteit van het onderling beraad over aard, omvang en tijdsplanning van de nieuwe richtingen tussen de drie .kleine' universitaire instellingen van Rotterdam, Tilburg en Maastricht. Letterlijk schrijft het kollege: „Uiteraard zullen wij op het verzoek van

de minister ingaan om een dergelijk gesprek te voeren, m a a r aan de effektiviteit daarvan wordt getwijfeld. Dat doet ook de Akademische Raad in een recente brief aan de minister waarin wordt aanbevolen ook de andere WO-instellingen met een ekonomische fakulteit van aanvang af in het beraad te betrekken. Dat zou aansluiten bij een andere uitspraak van de minister dat hij erkent dat, waar het spreidingsbeleid een landelijke politiek is, de repercussies ook landelijk, planmatig moeten worden bezien."

Stop voor Letteren Tilburg

AR tegen verhoging eksamengelden De Akademische Raad verwerpt in grote meerderheid de plannen van minister Van Kemenade om het examengeld voor examenstudenten (de zogenaamde extraneï) te verhogen van 60 naar 375 gulden. Ook de heffing van een dergelijk bedrag aani examengeld voor .toehoorders nieuwe stijl', bovenop het kollegegeld van 750 gulden wordt door het universitaire praatkollege van de hand gewezen. Alleen de Limburgse delegatie kon zich verenigen met de ideeën van de minister, die trouwens voor zijn plannen al een Kamermeerderheid achter zich heeft. Op verzoek van Tilburg werd een numerus fixus ingesteld voor Letteren. Een groot bezwaar was voor veel delegaties de enorme en in hun ogen onredelijke verhoging. Het examengeld is al jaren zestig gulden dus op zich is een verhoging aanvaardbaar, m a a r het gaat hier om mensen die toch al onder druk staan en het is niet juist om die ook nog eens financieel te pakken. Van veel kanten kreeg de minister het verwijt dat een dergelijke maatregel niet kan worden genomen zonder duidelijkheid over een nieuw studiefinancieringsstelsel. Nu hij heeft aangekondigd voor 1 september 1982 te zullen komen met een wetsontwerp studiefinanciering, zou in ieder geval tot die tijd met de nu voorgestelde verhoging van het examengeld moeten worden gewacht, zodat een samenhangende regeling kan worden gemaakt. Extra verwarring veroorzaakte de regeling voor toehoorders nieuwe

stijl. Deze kategorie is in het leven geroepen om studenten die het met de beperkte studieduur in de eerste fase niet redden, toch de kans te geven hun studie af te ronden. Vriend en vijand waren het erover eens dat het hoge examengeld een dam moet opwerpen tegen overmatig gebruik van deze mogelijkheid. Vooral de Nijmeegse hoogleraar Wijdeveld trok van leer tegen deze ,financiële drempel'. ,,Een toehoorder nieuwe stijl heeft in de wet een recht gekregen, m a a r wordt op deze manier gestraft als hij van dat recht gebruik wil maken. Dat wordt me te gek." Als de minister bang is, dat de beperkte inschrijvingsduur in de toekomst op deze manier ontdoken zal worden, dan moet hij m a a r een andere oplossing bedenken, was de algemene opvatting. Het beste kan dat trouwens gewoon aan de Kolle-

„Het zal u niet verbazen," zo vervolgt het Kollege van Bestuur, „dat wij door deze toezeggingen slechts zeer gedeeltelijk worden gerustgesteld. Weliswaar is ten principale het probleem onderkend en erkend, m a a r de feitelijke dreiging blijft onverminderd bestaan. Niet alleen voor ekonomie trouwens, m a a r ook voor rechten, waarvoor binnenkort geen numerus fixus meer nodig is. Wij blijven van oordeel dat deze uitbreidingen in Maastricht in elk geval voorshands niet moeten doorgaan. Ze zouden slechts plaats moeten vinden in een goed geregeld landelijk spreidings- en stimuleringsbeleid waarvoor thans echter de mogelijkheden ontbreken."

Terwijl de kandidatenlijsten ter inzage liggen in afwachting van een definitieve vaststelling, kunnen wij uit deze voorlopige lijsten konkluderen dat de belanglangstelling voor het raadswerk weer toeneemt. Vooral de studentenfrakties die in het nabije verleden nogal eens kandidaatsproblemen hadden, krijgen ondanks alles nu toch goed gevulde lijs-

Tenslotte is het kollege van oordeel dat nu de erkende Tilburgse belangen onverantwoord op het spel worden gezet.

ges van Bestuur van de instellingen worden overgelaten, die daarvoor voldoende mogelijkheden hebben. Ook het voorstel van de minister om het examengeld jaarlijks te laten betalen vond geen genade in de ogen van de raad. Eén keer betalen voor het afrondende examen is genoeg, aldus de raad, die de hoogte van het bedrag verder in het midden liet. De Raad ging akkoord met het al eerder gepubliceerde voorstel voor een numerus fixus in zeven studierichtingen, te weten medicijnen, tandheelkunde, diergeneeskunde en vier kleine studierichtingen, sociale gezondheidkunde in Limburg, algemene gezondheidszorg in Rotterdam, lichamelijke opvoeding a a n de Amsterdamse VU en industriële vorminggeving in Delft. Op verzoek van Tilburg werd ook een numerus fixus ingesteld voor de daar vorig jaar gestarte studierichting taal- en literatuurwetenschap. Ondanks het feit dat het verwachte aantal studenten kleiner is dan de kapaciteit, zijn de Tilburgers bang voor een te grote toeloop, die een studierichting m opbouw in grote problemen zou kunnen brengen. Rechten en informatika, twee studierichtingen waar meer aanmeldingen worden verwacht dan er plaatsen zijn, konden aan een numerus fixus ontkomen omdat de Raad ervan uitging dat gezien de praktijk in voorgaande jaren de problemen wel zouden meevallen, terwijl mét (Vervolg op pagina 5)

ten. Voor de acht studentenzetels in de hogeschool waren er vorig jaar slechts negen kandidaten, dit jaar zijn er dat negentien. In de Subfakulteiten Sociologie en Psychologie is eenzelfde stijgende belangstelling waar te nemen, niet alleen vanwege studenten, maar ook vanuit het personeel. Bij de ekonomen, ekonometristen en juristen is er een status quo met neiging tot lichte achteruitgang. De volgende week verschijnt er een extra verkiezingsnummer van het THB, waarin de kandidaten zich uitgebreid aan de kiezers zullen voorstellen.

1860 kamers te kort in 1985 De Stichting Studenten Huisvesting Tilburg heeft zopas de beleidsnota 1982 uitgebracht. Daarin is berekend dat Tilburg in 1985 maximaal 3120 studentenkamers nodig zal hebben. De realiteit zal in dat jaar een tekort van 1860 kamers te zien geven.

Eredoktoraten Het Kollege van Dekanen heeft besloten op 25 november 1982 bij het 11e lustrum van de KHT eredoktoraten uit te reiken aan mevrouw Marga Klompé, prof. Paul Ricoeur en prof. H. W. Lambers.

s _

SI

Verkiezingstribune

Bemoei je met je eigen zaicen Laten we duidelijk zijn sinds 1968 is de demokratie binnen de hogeschool enkel verslechterd Studenten zijn ingekapseld door de wet universitaire besluitvorming Daar waar het onderwijs gemaakt wordt, in de vakgroepen is de studenteninspraak ver te zoeken In de (sub)fakulteitsraden zijn de medewerkers de sterkste partij, toch is het juist daar waar b v over de invulling van de Tweefasen-struktuur beslist wordt Wat de Hogeschoolraad betreft, ook daar is de invloed van de student slechts marginaal Toch zitten wij m die Hogeschoolraad en we vinden dat belangrijk Dat klinkt absurd Waarom in die raad zitten' Wij zijn er van overtu'gd dat die marginale invloed die je hebt gebruikt moet worden om op te komen voor de studentenbelangen De stem van de student moet gehoord worden Spreken we nu met dan wordt ons de mond nog meer gesnoerd Wij blijven vechten voor verdere demokratisering Ook als er el ders m het universitaire wereldje een loopje wordt genomen met de demokratie zijn we solidair met de aldaar strij dende studenten

schoolraad ook een eigen verantwoordelijkheid, en dient zij een eigen beleid te voeren Als studentenfraktie dringen WIJ al jaren aan op een fatsoenlijk studentenbeleid, waarin de studenten een traal staar en een eigen rechtspositie heeft Door dat blijvend hameren is het Kollege van Bestuur dit eindelijk in gaan zien, en komt het binnenkort met konkrete voorstellen Dit is onze zaak en hoofdzaak Wij wensen een betere studiebegeleiding (het mentoraat is daartoe al een aanzet) De docent zal zich moeten bemoeien met de individuele student, en zal in zijn onderwijs rekening moeten houden met studentenwensen Het is belachelijk dat onderwijs op dit moment zonder meer ondergeschikt IS aan onderzoek Het verplicht stellen van docententrainingen, een bevoegdheid van de Hogeschoolraad, kan daartoe bijdragen Ook kan de Hogeschoolraad er voor zorgen dat docenten meebeoordeeld en meegeevalueerd worden door •studenten Elders gebeurt dit reeds

Binnen onze hogeschool zijn er grote problemen Vooral m deze tijd, nu de wet tweefasen-struktuur wordt ingevuld, moet je aandacht opeisen voor de studentenproblematiek De uitvoering van deze wet leidt tot devaluatie van de op leidingen De student wordt (nog meer) afgestompt De verhoogde studiebelasting maakt studenten nog passiever Sociale vorming is uit den boze Onze hogeschool die pretendeert een hogeschool van mens en maatschappij wetenschappen te zijn, wordt een werkelijke klucht BIJ de invulling van de tweefasen-struktuur zijn we zelf betrokken Als wij nu met onze stem verheffen, dan is het veel te laat In de verschillende raden zijn de studenten aktief bezig Belangrijkste probleem is en blijft het onderwijs Verbetering is bovenal een zaak van vakgroepen en (su)fakulteitsraden Als Hogeschoolraad kun je enkel deze mensen met de neus op de feiten blijven drukken door gerichte vragen te stellen als b V , Op welke manier denkt u de uitvalcijfers van studenten te verlagen' ' Je hoopt op die manier een fundamentele diskussie aan te zwengelen Met betrekking tot de onderwijsbegeleiding en ondersteuning heeft de Hoge-

Ook langs andere kanalen streven wij naar een meer studentgerichte hogeschool WIJ hebben geknokt voor een goede kollegegeldregeling, en hebben het wetsontwerp over studiefinanciering Tiet ontzien Wij denken hier aan de wetenschapswinkel, en aan vrouwenstudies Ook laten wij regelmatig onze

Even iierkauwen -.•« <

tilburgs hogeschoolblad weekblad van de katholieke hogeschool tilburg redaktle eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts ellen nooyen _ angela lodder (assistente) medewerkers pau! emonts, jace van de ven, hans opbroek lennart kik, wouter van giis peter pennartz henk zomer wtlma okkerse, sjef stoop, ronald jeurtssen samenstelling redaktleraad prof mr p van seters (voorzitter), drs j koning drs h van erp drs j van de n e t , f hummelmen, m ackermans (adviseur) t nllsen, r geurtsen a de laaf, drs th schouw officiële mededelingen buro kommunikatie cartoonist ad van haandel fotografie rien siers

tilburg

advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen In het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225 tilburg telefoon (alleen voor thb) 662277 en

662506

intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b)

foto-service foto s in dit nummer kunnen worden besteld u ƒ 3 5 0 per foto in het formaat 1 0 x 1 5 om telefonisch 013-551108 of bij de redaktie landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam) wagenings hogeschoolblad, utrechts universiteitsblad thd nieuws (delft) tii-berichten (eindhoven) tht-nieuws (twente) en observant (maastricht) druk drukkerij j j a van der wee bv, tilburg

abonnementen

voor met hogeschoolleden ƒ 1 5 — per jaargang

VES in de Faicuiteitsraad nog verplichte kandidaats. Daarnaast wordt er een vak wat nu nog keuzevak IS, ,gepromoveerd' tot hoofdvak, n I het vak Marketing De oude doktoraal-opzet blijft in grote lijnen gehandhaafd Voordat de Algemene en Sociale afstudeerrichtingen goedgekeurd waren was er wel wat meer stof opgewaaid E zijn twee voorstellen in de Fakulteitsraad naar voren gebracht waarvan er echter maar een behandeld werd De PEF stond er op dat de nu bestaande afstudeervarianten Algemene- Sociale-, Nationale- en Internationale Ekonomie zouden komen te vervallen Helaas was het in deze zaak met mogelijk samen met onze kollega's van de PEF te komen tot een gezamenlijke opstelling Want WIJ, als VES, vinden dat zonder deze afstudeervarianten veel herkenbaarheid, zowel voor de student als voor de .buitenwacht' verloren zal gaan Zo wie zo blijft er met het nu goedgekeurde voorstel de mogelijkheid voor de student om in maar liefst 8 verschillende vakken af te studeren als Sociaal E'^onoom, l let daarnaast ook nog talrijke keuzemogelijkheden uit de overige vakken Vergeleken met de nu bestaande situatie zal de keuzemogelijkheid in af studeer-vakken en specialisaties bijna onbegrensd zijn Dit laatste voorstel, dat van de OnderwijsKommissie, werd als enige behandeld en uiteraard goedgekeurd

DE VES (Verenigde Economie Studenten) wil graag van de gelegenheid gebruik maken om een tussenstand op te maken van de belangrijkste besluiten die door de Ekonomische Fakulteitsraad in het kader van de herprogrammering genomen zijn Een ingrijpende verandering IS dat de Fakulteitsraad te kennen heeft gegeven te streven naar een veranderde opzet van het vak Algemene Ekonomie in de propedeuse De bedoeling IS dat in het vervolg dit vak een betere oriëntatie zal geven wat betreft de eventueel te volgen vakken in het doktoraal Het vak Algemene Ekonomie zal nu onder andere een inleiding verzorgen voor de vakken Algemene Ekonomie, Geld/Bank/Krediet-wezen, Internationale Ekonomie en Openbare Financien Ook het vak Bedrijfsekonomie zal in de propedeuse uitgebreid worden met een inleiding op Organisatie, Koster^'' Waarde/Winst, Marketing en Marktonderzoek Deze wijziging is van belang omdat in de Tweefasen-struktuur de studenten reeds na 1 jaar moeten kiezen voor een specialisatie waarin zij later (hopelijk) zullen afstuderen Om deze veranderde opzet mogelijk te maken zullen de eerstejaars studenten wel een groter aantal uren aan Algemene Ekonomie en Bedrijfsekonomie moeten besteden Deze ruimere aandacht voor de hoofdvakken is ten koste gegaan van een aantal uren Wiskunde en Statistiek, hetgeen de meeste ouderejaars studenten - althans zo verging het ons - wel deugd zal doen Ook over de geherprogrammeerde doktoraal programma s is eindelijk een besluit genomen Over de bedrijfsekonomische afstudeervariant was de Fakulteitsraad al snel tevreden Gezien de vroegtijdige specilisatie worden de verplichtingen in de algemene vakken drastisch teruggebracht, althans vergeleken met het nu

Onzes inziens /ijn met de nu goedgekeurde konsept-besluiten de studenten behangen ruimschoots behartigd, alhoewel het soms nauwelijks mogelijk is om tot een aanvaardbaar kompromis te komen We hopen dat jullie tevreden zijn over ons beleid in de Fakulteitsraad, zodat VES volgend jaar door kan gaan VES, Fred de Jong en Henk Verkerk 2

kritische geluiden horen over het hoge schoolblad Het THB moet nog leesbaar der worden De fraktie KONSTRUKTIEF is ervan overtuigd dat er geknokt moet worden voor een meer studentgerichte hogeschool, waar mensen en maatschappij wetenschappen centraal staan Daar moeten we onze handen aan vuil maken Dit zijn onze zaken daar moet onze prioriteit liggen Het is zaak voor de stu denten dat hun konstruktieve stem ge hoord blijft wordeni FRAKTIE KONSTRUKTIEF

•Heaktionair' is een rubriek w a a r i n reaktlea v a n lezers worden geplaatst. N a a m en volledig adres v a n d e schrijverfs) dient blJ de redaJ^tie bekend t e zijn Anonieme brieven verdwenen In d e pruUemand.

Liedertafei Met belangstelling las ik het artikel van Mej Biemans in het THB van 5 maart j I Afgezien van de interessante inhoud, trof mij een passage waarop aanvullende informatie mij nuttig voorkomt Ik neem n I aan dat u het volgende met bekend is met betrekking tot de konserten van de Koninklijke Liedertafei in de aula van de hogeschool U schrijft dat het een vrij selekt publiek trekt Inzoverre belangstelling voor kamermuziek een selekt kriterium is, hebt u gelijk Daar staat echter tegenover dat die belangstelling voortkomt uit vrijwel alle bevolkingsgroepen en leeftijden Dat laatste blijkt uit een gemiddelde van 35 a 40% jeugdigen waaronder vele middelbare scholieren Als u schrijft dat u er maar weinig studenten aan zult treffen, dan is dit gedeeltelijk juist, als men een gemiddelde van 50 a 60 per konsert weinig vindt Op zich zelf is het met zo ongustig als men bedenkt dat het met altijd om dezelfde studenten gaat Gesteld zou kunnen worden dat 100 a 125 studenten in de loop van het jaar meerdere konserten bezoeken Veel belangrijker vind ik echter dat hier in die zin met van een selekt (studenten-) publiek kan worden gesproken dat zij gratis toegang hebben Het ligt dus met aan de organisatoren als er minder studenten komen dan u en wij graag zouden zien In alle hoogachting J. Dijkstra

yma^e^(^fi^ ,Matserties kunnen worden opgegeven bIJ d« redaktie Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—, onder nummer ƒ2,50 extra Reaktles o p advertenties onder nummer naar de redaktie sturen

TYPEBUREAU BIEDT ZICH AAN VOOB het uittypen v a n skripties, brieven, versla gen etc Tevens kopiëren (eventueel dubbel zijdig) en m b m d e n tegen speciaal tarief Inlichtingen 01184 17910, te vragen n a a r de heer J S t u r m TE HUUR K a m e r p l m 10 m2 én zolder plro 20 m2 voorzien v a n gas, w a r m en koud w a t e r Liefst te v e r h u r e n a a n twee meisjes Te a a n v a a r d e n p e r 1 apiil aanstaande Bisschop Zwijsenstraat 63a, telefoon 324834 MAAK DOOR J E STEM de Progressieve S t u d e n t e n Fraktie (PSF) s t e r k in d e Hoge schoolraad Stem tussen 13 en 26 a p n l PSF

De overuren van Marja Oomens

Vrouwenstudies: kritiek op traditionele wetenscliap De werkgroep Leerplan Vrouwenstudies van de Sociale Fakulteit telt 8 leden. Dat zijn vertegenwoordigers uit alle geledingen: Marja Oomens en Marei Zwinkels (ontwikkelingssociologie), Anton Zijderveld en Loes Bergman (algemene sociologie), Jacques Hagenaars (fakulteitsbestuur) en de terzake deskundigen Veronique Nas (ekonomie-vrouwengroep) en Therèse van den Heuvel (vrouwenoverleg). De werkgroep wordt technisch-administratief terzijde gestaan door Angela Bachus. Marja Oomens kijkt met ons terug naar de eerste maanden van samenwerking.

Begin van dit koifegejaar is de werkgroep leerplan vrouwenstudies van de Subfakulteit Sociologie officieel benoemd. De doelstelling was helder geformuleerd: ontwikkel een keuzevak vrouwenstudies ten behoeve van de doktoraalstudie Sociologie. Het verslag van veel gezwoeg, veelvuldig overleg en bovenal overwerk. Een gesprek met de voorzitter: Marja Oomens. Marja Oomens heeft zowat een full-time baan aan de opzet van een leerplan vrouwenstudies binnen haar fakulteit „80 procent van mijn tijd en een aantal overuren. Maar er moet nu op de hogeschool eindelijk iets van de grond komen. Als je bedenkt dat er in Amsterdam al 19,5 formatieplaats aan vrouwenstudies wordt besteed, en in Nijmegen zo'n 11,5. Hier tot nu toe (officieel!) slechts ^/lo formatieplaats bij theologie. Dat is te gek, we kunnen niet achter blijven."

„De mannen in de werkgroep zijn me, eerlijk gezegd, enorm meegevallen. Ze zijn niet star en zeer wel bereid om naar de terzake deskundigen te luisteren. Dat heeft me verbaasd, en ih ben er heel blij mee." Het ontstaan van de werkgroep kan kort worden samengevat. Er is veel mitiërend werk verricht door Marei Zwinkels, die vorig jaar vrijblijvend een kursus in het kader van vrouwenstudies heeft begeleid. Daaruit is mede het initiatief ontstaan. M.O.: „De doelstelling van de werkgroep is duidelijk. We willen komen tot het formuleren van een leerplan voor 03n open leergang vrouwenstudies. Het zal een leergang zijn die voor alle studenten van de KHT toegankelijk is, mits de betreffende fakulteiten de studenten de mogelijkheid geven het keuzevak te volgen. We zijn momenteel bezig met het schrijven van een nota die dit leerplan presenteert." Het konsept van de nota staat op een groot aantal systeemkaarten. Ze is van groot belang: op basis daarvan moet de Fakulteitsraad een besluit nemen ten aanzien van dit doktoraalonderdeel. De nota valt uiteen in drie delen. Allereerst geven de auteurs een historisch overzicht van de ontwikkeling van vrouwenstudies in Nederland, in relatie tot de vrouwenbeweging. Daarbinnen geven ze de plaats aan die de KHT inneemt. Het tweede deel behelst de kritiek die er bestaat bij vrouwen (lees: de vrouwenbeweging, vrouwelijke wetenschappers) op de wetenschap in al haar facetten. Het derde deel is gewijd aan het leerplan voor de Subfakulteit. „De kritiek is zeer belangrijk. In feite i vrouwanstudies een totale aanklacht tegen de traditionele wetenschap." Allereerst is er de kritiek op de organisatie: Neem bijvoorbeeld alle belemmeringen waar vrouwen, als ze al op een universiteit terecht komen, mee te maken krijgen, zoals de vooroordelen vanuit het traditionele rolpatroon, het ontbreken van kinderopvang. Vervolgens zijn er vier inhoudelijke punten van kritiek. Als eerste punt voert Marja het objekt gebied op: „Vrouwen komen in de bestaande objekten en theorieën niet voor en als ze er al in voorkomen is het meestal

Marja Oomens: „Was er maar één man vrouwvriendelijker geweest, dan hadden we het gehaaid."

in de traditionele, van echtgenote, zorgster."

afhankelijke huisvrouw,

diskussie stellen van de konsekwenties daarvan. Bij voorbeeld het identificeren van .mensen' met mannen. Ten vierde kan de kritiek op de interpretatie van resultaten worden genoemd. Bijvoorbeeld: father absence tegenover .mother deprivation' in onvolledige gezinnen. In het derde deel van de nota geven de auteurs een definitie van wat vrouwenstudies voor hen is. Aan de hand van een beschrijving van een aantal theoretische ontwikkelingen geeft men aan wat het keuzevak binnen de sociologie betekent. Vooraf is het volgende van groot belang.

rol ver-

Het tweede punt van kritiek treft alle methoden die binnen 't traditionele onderzoek worden gehanteerd. „De persoon die onderzoek doet binnen de gangbare objektieve methodologie denkt altijd dat hij (want het is dus altijd een ,hij') de objektieve kijk heeft op de maatschappelijke werkelijkheid. Ten aanzien van vrouwen is dat niet zo geweest. In een onderzoek hebben kwantificeerbare gegevens vaak het primaat, maar als je hebt opgeteld hoeveel keer vrouwen neuken per week heb je nog niets gezegd over de belevingswereld van het neuken. In de grafieken en tabellen vind je daar niets van terug. Je mist een essentieel onderdeel van onderzoek; dat is altijd achterwege gebleven."

„Vrouwenstudies zijn niet per se al die studies die over vrouwen gaan. Vrouwenstudies heeft als belangrijkste uitgangspunt dat ze uitgaan van de problematische positie van de vrouw." De definitie, zoals die nu in de werkgroep wordt gehanteerd is de volgende. „Vanuit de opvatting dat de maatschappelijke positie van vrouwen en mannen geen natuurlijk gegeven is 'Sn dat vrouwen achtergesteld en onderdrukt zijn door mannen in de machtsrelatie ontstaan uit de sexe-tegenstelling, zouden we vrouwenstudies als volgt willen omschrijven: vrouwenstudies onderzoeken het funktioneren van relaties tussen de sexen ook voorzover die te onderscheiden is van of juist verbonden is met het produktie- <3n reproduktieproces."

Binnen vrouwenstudies wil men de kwantificeerbare gegevens niet over boord gooien, m a a r er een dimensie aan toevoegen. Er is meen in het leven van vrouwen is de ervaringswereld heel belangrijk. Daar vanuit gaan is een essentieel standpunt van feministen. Vervolgens is er veel kritiek op de seksistische vooronderstellingen die aan theorieën en methoden ten grondslag liggen. Hieronder verstaat men het a priori uitgaan van de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en het niet ter 3

Het doel is een bijdrage te leveren aan de bevrijding van vrouwen, niet alleen in de zin van het inhalen van achterstanden, of in de zin van het opeisen van een eigen identiteit of plaats, m a a r ook het opheffen van de zogenaamde natuurlijke positie van de sexen. Bovendien wil vrouwenstudies een bijdrage leveren aan het ontwerpen van een nieuwe politieke strategie, waarin niet langer alleen achterstand inhalen en akseptatie van de vrouwelijke identiteit centraal staan, m a a r ook strijd tegen de sexe-tegenstelling, misschien wel tegen de sexuele identiteit als zodanig. Het derde doel van de nota gaat specifiek in op de leerplanontwikkeling en is nog in staat van wording. W a a r o m moet het een open leerplan zijn? Daar zijn verschillende redenen voor. „Allereerst willen we alle studenten van de hogeschool in de gelegenheid stellen aan deze leergang deel te nemen. Verder willen we de studenten de vrijheid geven zelf zoveel mogelijk programmatisch te bepalen. Vanuit de idee dat je uitgaat van de belevingswereld/ervaringswereld van de vrouw moet je al gauw komen bij een flexibele begeleiding. Een ervaringswereld kun je niet in blokuren of semestertijdsn plannen. Ervaringen onderga je! Binnen een open leergang zijn de planningsmomenten nog niet volledig ingevuld. Bovendien is het mogelijk dat de deelnemers zelf doelen en inhoud van het leerplan samenstellen. De aanwijzingen hebben een vrijblijvend karakter. Wij vinden dit van groot belang omdat de ruidruk moet liggen op het proces en niet op het eindresultaat." Zoals bekend opteert het vrouwenoverleg momenteel voor de Paisplaats zowel als voor een formatieplaats ten behoeve van dit doktoraal-onderdeel. De eerste is een funktie ten behoeve van de gehele hogeschoolgemeenschap. Een (of twee) vrouw moet zich bezig gaan houden met het stimuleren, initiëren en koördineren van vrouwenstudies aan de KHT. „Een zware baan, waarbij het aksent komt te liggen op organisatie. Het betreft hier de beroemde Pais-plaats waarbij het ministerie de helft van een formatieplaats betaalt indien de betreffende instelling de andere helft financiert. De hogeschool gaat daar momenteel gretig op in. De formatieplaats die vrij moet komen voor de Sociologische Fakulteit betreft vooral wetenschappelijke begeleiding van doktoraalstudentzn. Het Kollege van Bestuur heeft het voorstel gedaan beide funkties in één formatieplaats te stoppen, maar het zal eenieder duidelijk zijn dat dat een godsonmogelijke zaak is, volstrekt irreëel en belachelijk." Donderdag 18 m a a r t heeft het vrouwenoverleg de Hogeschoolraad om een standpunt gevraagd met betrekking tot dit keuzevak. De Hogeschoolraad moest beslissen of ze voorlopig een formatieplaats aan de (Vervolg op pagina 4) THB 27 - 2 april 1982

Vervolg van pagina 3

Vrouwenstudies Sociale Fakulteit wilde reserveren voor dit doktoraalonderdeel. Het is zeer spijtig dat de leerplan-nota nog niet klaar is. Anders zou de stemming wellicht ten gunste van vrouwenstudies zijn uitgevallen. Nu werd het voorstel met 12 stemmen tegen 11 weer terug in de lade gelegd. Marja Oomens ziet het niet somber in „'t Is wel jammer dat blijkbaar niet alle mannen even vrouwvriendelijk stemmen als ze zeggen te zijn. Maar ik heb goede hoop voor mei. Als de nota af is en er dus konkrete voorstellen voor het leerplan op tafel liggen denk ik zeker dat het erdoor komt." De Pais-plaats, de beruchte formatieplaats waar THB in december ook aandacht aan besteedde, komt er wèl. De ad hoe-kommissie die is ingesteld door de Hogeschoolraad om deze funktie gestalte te geven, hoopt zeer spoedig de funktie-omschrijving en de advertentie rond te hebben. Dat is toch een sukses voor het vrouwenoverleg, alhoewel schraal in vergelijking met de meeste andere universiteiten. De vrouw Cof vrouwen) die deze funktie gaat invullen wordt belast met de taak vrouwenstudies op de

hogeschool te koördineren, te stimuleren en te initiëren. Daarnaast is er de taak colloquia, konferenties, lezingen en dergelijke te organiseren om meer inhoud en een bredere basis aan vrouwenstudies te geven. Verder moet de funktionaris de knelpunten opzoeken die een verbreding van onderwijs en onderzoek op het gebied van sexe- en emancipatiestukken belemmeren. Het is een goede zaak dat vrouwenstudies eindelijk van start komen op de KHT: een algemene formatieplaats en op korte termijn een plaats bij de Sociale Fakulteit. Nu de rest nog.. Ik kan dit artikel overigens niet afsluiten zonder melding te maken van de ontroerende fototentoonstelling die op dit moment in gebouw A staat en van de cyklus van Studium Generale: Feminisme als sociale beweging. De laatste bijeenkomst van deze cyklus wordt in de vorm van een forumdiskussie gegoten, vooral bedoeld voor de mensen van de hogeschool. Men wil de situatie van vrouwenstudies aan de KHT aan de orde stellen in relatie tot het thema moederschap: Het is van groot belang dat de moederschapsideologie meer aandacht krijgt Eén van de belangrijkste thema's binnen vrouwenstudies.

DIJKER EN DOORNBOS BIEDT EEN BOEIENDE TOEKOMST AAN DE EC. DRS. DIE ZICH INTERESSEERT VOOR DE ACCOUNTANCY Taakomschrijving: In de aanvangsfase wordt u ingezet in de controlepraktijk. Daarby wordt rekening gehouden met uw postdoctorale studie accountancy. Zo ontwikkelt u zich snel en efficiënt tot registeraccountant. Als een dergelijke toekomst u aantrekt, dan verzoeken wij u contact met ons op te nemen over de mogelijkheden voor een

BEDRIJFSECONOOM (diverse vestigingen) Vereisten: geheel of vrijwel geheel voltooide studie (bedrijfs) economie aan een van de Nederlandse hogescholen of universiteiten. Bereidheid om de postdoctorale studie accountancy te volgen. (Voor het volgen van die studie biedt ónze maatschap ruime faciliteiten.) Arbeidsvoorwaarden: Salariëring overeenkomstig bestaande schalen; 13de maand; 8% vakantietoeslag; vakantieregeling op basis van leeftijd; goede regeling omtrent vergoeding van reisen studiekosten; collectieve verzekeringen; pensioenfonds. Carrière: Wij gaan en net als u vanuit dat u uw postdoctorale studie accountancy met goed gevolg afsluit. Dan bent u officieel registeraccountant. Affiankelijk van uw ontwikkeling binnen de maatschap behoort daarna benoeming lol medewerker of vennoot tot de mogelijkheden.

W.O.

Handtekeningen voor El Salvador

Sollicitatie: U kunt uw sollicitatie of verzoek om nadere inlichtingen richten tot Dyker en Doornbos/accountants Lav. de heer M.S. Andel, Kromme Steenweg 25,5707 CA Helmond, telefoon: 04920-40336. Profiel van onze organisatie: Dyker en Doornbos/accountants heeft een samenwerkingsverband met belastingadviseurs en organisatieadviseurs. De maatschap telt 24 vestigingen in Nederland, 2 in België en 1 op Curasao, waarin circa 1.800 mensen werkzaam zyn. Zy maakt deel uit van de internationale maatschap Binder Dyker Otte & Co. (B.D.O.) met 200 vestigingen over de gehele wereld. In de maatschap wordt een modem sociaal beleid gevoerd in samenwerking met diverse beleidscommissies en Ondernemingsraad. Een functiewaarderingssysteem en een daarop afgestemd salaris- en beoordelingssysteem zyn onlangs ingevoerd. Een begin wordt gemaakt met gesystematiseerde carrièreplanning/promotiebeleid. Er is een bedrijfsgeneeskundige dien.st aan de maatschap verbonden.

Vrijdag 26 maart vond er in de aula een El-Salvador-bijeenkomst plaats, georganiseerd door Studium Generale, Buro Buitenland en El Salvador Komitee Nederland. Het programma werd geopend door de muziekgroep Yolocomba-i-ta met Salvadoriaanse politieke muziek met tussendoor enige Informatie over de aktuele situatie in het land. Vervolgens sprak Leo Maduro van het ES-Komitee. Hij plaatste de gebeurtenissen in E! Salvador in het bredere kader van ontwikkelingen in heel Latijns-Amerika en de Latijns-Amerika-politiek van de regering van de Verenigde Staten. Die politiek is erop gericht fagades op te bouwen middels schijnverkiezingen, waaraan alleen extreem rechtse partijen deelnemen. Daarnaast pogen de VS tot een samenbundeling van Latijns-Amerikaanse legers te komen om zo de situatie te kunnen blijven kontroleren door inschakelen van derde landen, omdat een eigen interventie onder druk van de interne oppositie niet mogelijk is. Humanitaire hulp kan, zo besloot Maduro, geen oplossing bieden; wij moeten ons richten op politieke steun en direkte materiële ondersteuning van het verzet.

aaammu

Zie ook iubdflta DDDDBB onder* 30323#• DDDDDH DDDDDB DDnDDBBB DDDDBBB DDDBBB

Dijkeren Doornbos/accountants Alkmaar Amsterdam Arnhem Bergen op Zoom Breda Doetinchem Eindhoven Emmen 's-Gravenhage Groningen Heerlen Helmond Hengelo (O) 's-Hertogenbosch Hilversum Leeuwarden Middelburg Nijmegen Roermond Roosendaal Rotterdam Tilburg Utrecht Zwolle Antwerpen Brussel Willemstad (.Curagao)

Schrijver/dichter/rntellektueel Manlio Argueta, schrijver van het bekende boek ,Een dag in El Salvador' ging in op de positie van de intellektueel in zijn land. In 1972 heeft het leger een aanval uitgevoerd op de Universiteit van San Salvador. Sindsdien doen de wetenschappers hun werk half ondergronds, bijvoorbeeld door thuis kolleges te geven. Ter afsluiting droeg Argueta enkele van zijn gedichten voor, gevolgd door een laatste optreden van Yolocomba-i-ta. Vijfhonderd studenten en 75 medewerkers van de hogeschool ondersteunden een handtekeningenaktle die aan minister Van der Stoel vraagt om erkenning van het verzet in El Salvador en om voorstellen die op korte termijn tot daadwerkelijke onderhandelingen tussen de partijen in dat land kunnen voeren.

Internationaal Bmder Dijker Otte & Co.: Amsterdam Brussel Dublin Hamburg Kopenhagen Lissabon Londen Luxemburg Madrid Milaan Oslo Parijs Stockholm Wenen Zurich en in diverse steden in andere werelddelen. ^

f^f Tribune De huidige HSR daarentegen houdt zich volgens Horbach met enge zaakbehartiging bezig, waardoor ze a-politiek functioneert Haar besluitvorming principieel ondergeschikt makend aan het centralistische staatsbestel, is ze onderdeel geworden van een hiërarchische structuur, aldus een kloof tussen haarzelf (de HSR) en de Hogeschoolgemeenschap veroorzakend De feitelijke orde is tot norm verheven Dat is .slecht (ondemocratisch) en ,rechts' De KHT is daarmee een repressieve wetenschappelijke instelling Wanneer Horbach aan het geschetste functioneren van de HSR de conclusie verbindt dat de raad zich keer op keer gefrustreerd voelt, hoewel hij zelf constateert dat werkelijke frustraties nauwelijks voor komen, rijst het vermoeden dat zijn analyse, hoewel apodictisch gepresenteerd, wel een zeer persoonlijke, uit de nodige frustraties voortkomende, interpretatie van het raadsgebeuren vormt en dat andere raadsleden hierop wel eens een andere visie zouden kunnen hebben Zo n andere visie willen de volgende opmerkingen verwoorden Laat ik voorop stellen dat ik de huidige, zich in Nederland en een aantal andere landen, als parlementaire democratie presenterende politieke systemen met de Engelse staatsman Sir Winston Churchill als de slechtste van alle staatsvormen beschouw op al die andere na die in de loop van de geschiedenis zo eens geprobeerd zijn Dat betekent voor mij dat er wel het een en ander in ons politieke systeem te verbeteren valt Verbeteren wil zeggen dat veranderingen moeten aanknopen bij het bestaande dat evolutie en met revolutie wordt beoogd De feilen van de democratische staatsvorm die moeten worden overwonnen, zijn naar mijn oordeel een uitvloeisel van het fundamentele spanningsveld in het menselijk leven dat lijkt te kunnen worden samengevat in de stelling dat de menselijke vrijheid er een in gebondenheid is In het politieke vlak vertaalt zich deze spanning in de tegenstelling democratie vs hiërarchie Een maatschappelijk systeem is nu niet volmaakter' naarmate het die tegenstelling weet op te heffen, warrt dat is slechts de ogen er voor sluiten, maar naarmate het de achter de tegenstelling schuil gaande krachten beter in balans weet te houden Wat heeft dit alles nu te maken met het functioneren van de HSR' Wel de HSR IS een van die instituten in onze samenleving waarin het streven tot het m balans houden van vrijheid, autonomie, en hiërarchie gestalte heeft gekregen He* IS een orgaan dat aan de top van de KHT besluiten neemt die leden van de hoge-

Vervolg van pagina 1

Examengeld een numerus fixus het aantal aanmeldingen m het algemeen sterk terug loopt en in dat geval misschien kostbare ruimte onbenut zou blijven In deze studierichtingen wordt volstaan met een plaatsingskommissie, die ook bij biologie, farmacie, fysische geografie en frans za,l worden ingesteld Voor mformatika heeft dit wel tot gevolg dat een aajital studenten dat zich heeft opgegeven voor de universiteit n a a r een van de technische hogescholen zal worden verwezen Jammer, m a a r mets aan te doen, vond de raad, want als we de universitaire en de

Een alternatief voor Horbachs visie

Demokratie en Hogeschoolraad Bij de stellingname van mederaadslid Paul Horbach in de rubriek Tribune in liet THB van 19 maart 1982 met betrel<king tot het democratisch gehalte van de besluitvorming door de Hogeschoolraad (HSR) zou ik enkele kanttekeningen willen plaatsen De these van Horbach lijkt mij kort samengevat de volgende. Een democratische HSR is slechts democratisch te noemen als haar besluitvorming gericht is op verandering en vernieuwing resulterend in „het ontstaan van autonome groepen vani studenten en medewerkers, die zich op serieuze wijze bezig houden met zélf gestelde taken en maatschappelijke opdrachten." Een dergelijke besluitvorming wordt tegelijkertijd als politiek en links (progressief) gekwalificeerd. Hoewel dat niet met zoveel woorden wordt gezegd, worden deze kwalificaties, naar het mij voorkomt, gebruikt omdat de universiteit zo als instrument voor de grote maatschappelijke omwenteling zou kunnen fungeren schoolgemeenschap in hun autonomie beperken maar dat anderzijds door de leden van diezelfde gemeenschap langs democratische weg daartoe wordt gemachtigd Dat betekent met dat het functioneren van de HSR geen frustraties oproept, dat elkeen binnen de hogeschoolgemeenschap aan de besluiten van de HSR eenzelfde waardering toekent Daarvoor lopen de opvattingen over hoe de KHT zou moeten functioneren te zeer uiteen Maar dat wil nog met zeggen dat de HSR daarmee het bewijs levert geen demokratisch orgaan meer te zijn, dat de HSR zich hiërarchisch zou hebben laten inkapselen De HSR IS uiteraard met de enige institutie binnen onze samenleving waarin het streven naar evenwicht tussen democratie en hiërarchie gestalte heeft gekregen De HSR ontleent haar legitimatie aan een maatschappelijk meer omvattend instituut, het parlement, en delegeert weer naar andere instituties, de (sub-)faculteitsraden De HSR is ook met de enige institutie waaraan het parlement binnen zekere grenzen taken neeft toegedeeld met betrekking tot het functioneren van delen van het maatscnappelijk leven, denk bijvoorbeeld aan gemeenteraden De taakopdracht van de HSR is daarmee van tamelijk beperkte omvang, n I het besturen van de KHT binnen de grenzen die de wet daaraan stelt Dat maakt het functioneren van de HSR a-politiek als men vanuit de HSR internationale of landspolitiek wil bedrijven de ontdekking van deze waarheid roept natuurlijk frustraties op bij de Ijveraars in die richting Anderzijds draagt de besluitvorming binnen de HSR natuurlijk altijd een politiek stempel, omdat ze zich afspeelt binnen de

politiek op landelijk niveau getrokken grenzen Overigens betekent het aangegeven a-politieke karakter van de HSR natuurlijk met dat vanuit de HT geen inmenging in internationale of landspolitieke aangelegenheden denkbaar is Maar die is dan afkomstig uit de wetenschapsbeoefening, welke de maatschappelijke opdracht van de KHT is Even juist als de opvatting is dat de wetenschap de politiek onder kritiek kan stellen, IS het naar mijn overtuiging onjuist de HSR, een bestuursorgaaan van de KHT, een dergelijke kritische functie toe te dichten Nog «en derde vorm van frustratie komt, waar het het functioneren van de HSR betreft, voor Immers, zoals reeds werd opgemerkt zijn vele besluiten met betrekking tot onderwijs en onderzoek aan de KHT voorbehouden aan (sub-)faculteiten (en vakgroepen) Dit impliceert dat de competentie van de HSR met betrekking tot de wetenschapsbeoefening aan de KHT een beperkte is Zij heeft in dezen slechts een coördinerende taak Wanneer men dus vanuit de HSR het onderwijs en onderzoek aan de KHT gestuurd wil zien, dan komt men te eniger tijd tot de ontdekking dat het democratisch principe ertoe heeft geleid dat op meer bij de basis, het wetenschapsgebeuren, betrokken niveau's de besluitvorming daarover plaats vindt, aldus op het niveau van de HSR een afglijden naar een hiërarchische besluitvorming verhinderd

technische informatika als twee k a t e g o n e e n zouden beschouwen, zou er voor de eerstgenoemde zeker een n u m e r u s fixus moeten komen en dan waren we nog verder van huis Overigens blijkt het einde van de hele n u m e r u s fixus ellende langzaam m zicht te komen Weliswaar blijken de onheilstijdingen over een sterke daling van het studenten aantal ongegrond, m a a r de meest recente prognoses houden het op een aantal van ruim 28 000 nieuwe eerstejaars, evenveel als vorig j a a r De verwachte stijging blijft dus uit In afwachting van besluiten over de inrichting van een lerarenopleiding m de tweede fase boog de Akademische Raad zich tenslotte nog over

een nieuwe regeling van lesbevoegdheden voor de verschillende studie richtingen Hoewel een aantal instellingen deze zaak liever te gelijkertijd wilde regelen met de invoering van de twee-fasenstruktuur, was de meerderheid van mening dat n u m ieder geval al iets van de bestaande wildgroei kon worden gekapt, om vervolgens straks echte spijkers met koppen te k u n n e n slaan, als bepaald moet worden welk doktoraalexamen toegang zal gaan geven tot welke tweede fase lerarenopleiding Mede met het oog op die nieuwe struktuur was de Raad van mening dat met ingang van 1984 alleen nog lesbevoegdheid m a g worden verstrekt a a n afgestudeerden met een didaktische aantekening

Overigens zijn er met slechts grenzen aan de competentie van de HSR gesteld door het bestaan van voor de KHT externe organen enerzijds en interne organen op lagere echelons van besluitvorming anderzijds, ook op het instel-

In de rubriek .Tribune' geven lezers hun opinie op uitnodiging van de THB-redaktie Deze DRS

weeh

H J

KLOK

lingsmveau is de competentie van de HSR beperkt De beslissingsbevoegdheid op dat niveau moet de HSR immers delen met het College van Bestuur (CvB) en het Stichtingsbestuur (SB) Wanneer de HSR haar bevoegdheden ruim interpreteert botst ze gemakkelijk met CvB en SB Evenzovele momenten waarop frustraties kunnen ontstaan Het feit dat de HSR bij de samenstelling van CvB en SB in meerdere of mindere mate een stem in het kapittel heeft is bepaald geen garantie voor een liefdevolle relatie tussen de drie organen die op instellingsniveau met elkaar de beslissingsmacht moeten delen Het komt mij echter voor dat wanneeer bedoelde organen zich in hun taakuitoefening dienstbaar opstellen ten opzichte van de organisatie die zij mede besturen, omdat elk ervan dan de relatieve importantie van zichzelf voor het totale bestuursgebeuren onderkent, botsingen dan niet tot conflicten behoeven uit te groeien Wat IS de moraal van dit verhaal? Wel, in tegenstelling tot Horbach denk ik, zoals uit het voorgaande mag zijn gebleken, genuanceerd positief over het democratisch gehalte van het functioneren van de HSR De HSR probeert in samenwerking met anderen aan een KHT-beleid gestalte te geven :'o nu en dan met anderen twistend over de grenzen van eikaars bebevoegdheden Deze twisten worden via het overeenkomen van regels en procedures beslecht, regels en procedures die de HSR daarna uiteraard terwille van de eigen inbreng in het te voeren beleid met argusogen bewaakt In de ruim tien jaar van haar bestaan heeft ze op die manier functionerend mede gestalte gegeven aan wat de KH"'' thans IS Wanneer men te hoog gespannen verwachtingen omtrent het bogeschoolraadswerk heeft raakt men wellicht gemakkelijk door de feitelijke gang van zaken gefrustreerd Maar met een dosis realisme is het mogelijk met veel plezier aan het werk in de HSR te participeren Daarbij wil ik met verhelen dat zo nu en dan teleurstellingen moeten worden geïncasseerd want democratische besluitvorming leidt soms tot verrassende resultaten Maar het komt mij voor dat het bij de democratie hoort die besluiten desalniettemin te respecteren

In de n u opgestelde regeling blijft de mogelijkheid bestaan om les te geven m verwante vakken van het eigen afstudeervak Nieuw is dat m zulke gevallen de andere fakulteit of vakgroep moet beoordelen of a a n de eisen is voldaan Als dus een Neerlandikus geschiedenis wil g a a n geven zal door de vakgroep geschiedenis moeten worden beoordeeld of de betreffende bevoegdheid k a n worden gegeven Ondanks deze inperking vond een groot deel v a n de Raad dat het met zulke tweede bevoegdheden eigenlijk m a a r afgelopen moet zijn, enkele uitzonderingen daargelaten, en d a a r zal het m de tweefasen-struktuur dan ook wel op lutdraaien U P / E r i k Hardeman THB 27

2 april 1982

«kj^

,M

Weg met hokjesmentaliteit In het THB van 12-3-1982 liet prof. mr. A. K. Koekkoek zijn licht schijnen over het voorontwerp van wet gelijke behandeling. Zijn invalshoek was die van het CDA-rapport ,pastor en politie'. Mijn invalshoek is die van de Nederlandse vereniging tot integratie van homosexualiteit COC (ik heb meegewerkt aan het opstellen van het COC-kommentaar op dit voorontwerp) en vanuit die invalshoek wil ik enige kanttekeningen maken bij het stuk van Koekkoek en bij het voorontwerp. Het is t egenwoordig gemeengoed het bestaan van grondrechten, die de mensen een aantal rechten, vrijheden en mogelijkheden bieden, te aksepteren. Die grondrechten zijn zelfs (grond-)wettelijk verankerd en er is niemand die het bestaansrecht ervan zal betwisten. Wat echter eveneens vaststaat is dat ,de maatschappij' aan veranderingen onderhevig is en dat daarom van tijd tot tijd nodig is bepaalde grondrechten anders uit te leggen, de grenzen van grondrechten onderling te verschuiven, nieuwe grondrechten te kreëren. Dat is een moeilijk, maar onvermijdelijk proces. Het gaat gepaard met felle diskussies tussen voor- en tegenstanders, totdat één van beide groeperingen de overhand krijgt: denk bijvoorbeeld aan de gang van zaken rond het vrouwenkiesrecht. Het grondrecht dat de laatste jaren het meest in beweging is, is het recht op gelijkheid: het gelijkheidsbeginsel. Uitgaande van het principe dat iedereen gelijkwaardig is aan zijn/haar medemens zijn velen die konstateerden niet gelijkwaardig aan anderen behandeld te worden, een gelijkwaardige(r) behandeling gaan eisen. Voorbeelden van die tendens zijn de vrouwenbeweging en de homobeweging. Uiteindelijk kan ook de overheid niet afzijdig blijven. Het voorontwerp van wet gelijke behandeling geeft aan welke weg de wetgever ten deze in wil slaan en komt tegemoet aan een groot aantal wensen van de emancipatoire bewegingen (die tesamen een flink deel van de bevolking vertegenwoordigen). Onvermijdelijk is echter - zo blijkt ook hier - dat waar je achterstellingen op wil heffen je de positie van de bevoorrechten aantast. Dat de bevoorrechten het daar niet mee eens zijn is - in een egoïstisch getinte maatschappij - begrijpelijk. Er rijst verzet Dat verzet komt op dit moment hoofdzakelijk uit zeer fundamentalistisch-religieuze kringen, maar blijkens ,pastor en politie' blaast ook het (wetenschappelijk buro van het) CDA zijn partijtje mee. Zoiets leidt natuurlijk tot (her)bezinning: is de ingeslagen weg wel goed?? Ik geef toe dat 't antwoord op die vraag niet objektief te geven is: er dient een belangenafweging plaats te vinden en ieder is zo vrij daarbij zijn/haar eigen belang iets méér gewicht toe te kennen. De keus van een nogal behoudend heterosexueel christen zal anders zijn dan de keus van een homo als ik. Voor mij is het logisch dat ik mijn twijfels heb bij de argumentatie, de redeneringen waarmee de rechtse christelijke groeperingen en het CDA nu schermen. Een redeneing als .homo's mogen best onderwijs geven, maar als ze laten merken homo te zijn, moeten ze ontslagen kunnen worden' is voor mij net zo absurd als ,negers mogen wel onderwijs geven, maar als ze laten merken dat ze neger zijn, moeten ze ontslagen kunnen worden'. Dat geldt trouwens niet alleen

voor arbeidsverhoudingen in het onderwijs, maar voor alle arbeidsverhoudingen. Nog gekker is de redenering van het CDA: we vinden dat je niet mag diskrimineren, maar je moet het wel mogen! Volgens de heer Koekkoek gaat de staat (in de voorgestelde regeling) te ver: de staat heeft haar grenzen en dient zich daaraan te houden. Dat de staat haar grenzen heeft: oké, maar de mogelijkheid waar Koekkoek voor pleit: ontheffingsmogelijkheid op een ontslagverbod op grond van homosexualiteit (en wie weet ook wel op grond van geslacht of burgerlijke staat??) heeft tiogal ingrijpende konsekwenties: het biedt de werkgever - of dat nu een partikulier, een religieuze/levensbeschouwelijke instelling of wat ook is - de mogelijkheid om, op straffe van ontslag, zijn personeel voor te schrijven hoe hun privéleven in te richten en dat is iets wat mij wezenlijk te ver gaat! Je kunt zelfs zeggen dat daardoor de openbare orde geschaad wordt, het algemeen belang in gedrang komt en de overheid dus wel verplicht is in te grijpen! Over de effektiviteit van zo'n anti-diskriminatiewetgeving kun je je twijfels hebben. Diskriminatie kan alleen effektief bestreden worden door mentaliteitsverandering en die kan je niet per wet opleggen. I\4aar wat zo'n wet wél biedt is de mogelijkheid bepaalde uitingen van diskriminatie aan te pakken. ,Kurieren am Symptom', dat geef ik toe, maar als het ,Symptom' bijvoorbeeld ontslag is, kan dat ,kurieren' voor de betroffene heel belangrijk zijn! Vergeet bovendien de psychologische werking van zo'n wet niet: je hebt als gediskrimineerde de overheid aan je zijde en dat nodigt sterker uit tot (het nadenken over een mogelijke) mentaliteitsverandering bij degene die diskrimineert, dan wanneer je tegenover zo iemand staat als andersdenkend individu. De kracht van de toekomstige wet is op dit punt natuurlijk oneindig veel sterker wanneer bepaald wordt dat er zonder meer niet gediskrimineerd mag worden dan wanneer bepaald wordt dat niet gediskrimineerd mag worden, maar dat diskriminatie toch (wel eens) mogelijk is en blijft! Om die reden moet je zuinig zijn met het mogelijk maken van uitzonderingen. Het priesterschap bijvoorbeeld is zo nauw verbonden met het belijden van godsdienst, dat te verdedigen zou zijn dat de katholieke kerk een priester wel mag ontheffen uit zijn ambt omdat hij trouwt of homo is, in tegenstelling tot de voorschriften der kerkelijke leer. Zou hier ook het ontslagverbod op grond van burgerlijke staat of homosexualiteit gelden, dan wordt de vrijheid van godsdienst wel erg sterk teruggedrongen. Blijkens het voorontwerp heeft de regering op dit punt de vraag ,wat laat je prevaleren, de vrijheid van godsdienst of het gelijkheidsbeginsel?' ten gunste van de vrijheid van godsdienst beantwoord: bij religieuze/levensbeschouwelijke ambten gaat de vrijheid van godsdienst/levensovertuiging voor het gelijkheidsbeginsel. Bij alle andere beroepen - dus ook de onderwijsberoepen gaat het gelijkheidsbeginsel voor, een stellingname die m.i. zeer toe te juichen is. Ondanks het feit dat uitgangspunt is: zo weinig mogelijk uitzonderingen, anders tast je de kracht van de wet aan, staan

er in het voorontwerp een aantal overbodige uitzonderingen, zoals de bepaling over buitenlands recht, die helemaal niet strookt met het speerpuntenbeleid dat de regering zegt inzake mensenrechten te voeren. Gelukkig is die uitzondering zoals de zaken er nu voor staan gedoemd te verdwijnen. Minstens even raar is dat bestaande wetgeving waarin het gelijkheidsbeginsel niet overeenkomstig de geest van het voorontwerp wordt gebruikt, niet wordt aangepast. Merkwaardig is ook dat voor toekomstige wetgeving de mogelijkheid tot het maken van onrechtvaardig onderscheid open gelaten wordt (het iets later gepubliceerde voorontwerp van wet herziening afstammingsrecht biedt voor de zeer aandachtige lezer een uitstekend voorbeeld van zulk m.i. onrechtvaardig onderscheid).

Deze aanpak past het best bij het lijkheidsbeginsel: ieder dient gelijk handeld te worden op grond van slacht en op grond van zijti/haar sex; of relationele voorkeur. ,Weg met hokjesmentaliteit', wat overblijft slechts twee hokjes: geslacht sexuele/relationele voorkeur en \^ een valt in allebei de hokjes! Zo. hier wide ik het bij laten. Wie «

weten over het standpunt van het ;0C over het voorontwerp van wet ge{(e behandeling leze het COC-kom daarop, wat te verkrijgen is r overmaking van f 2,50 -I- porto op roniimmer 2077864 ten name van 'IH-COC, Rozenstraat 8, Amsterdam, l; 020-234596/231192).

Het is trouwens jammer dat in de diskussie rond het voorontwerp vrijwel alleen onderwijs aan bod is gekomen, terwijl het voorontwerp zoveel meer biedt: ook zaken als huisvesting, reklame, overeenkomsten, wetenschap enz., enz. komen aan bod. Bovendien behandelt het voorontwerp niet alleen diskriminatie op grond van homosexualiteit, maar ook op grond van geslacht, burgerlijke staat en gezinsverantwoordelijkheid. Het voorontwerp regelt een veelheid van onderwerpen. Jammer is alleen, dat de overheid op een flink aantal punten volgens het COC meer/beter had moeten doen dan zij gedaan heeft. Om alle kritiek te behandelen zou in dit kort bestek te ver gaan, men leze daar het kommentaar van het COC op het voorontwerp op na, maar één punt haal ik er toch nog uit. Een fundamenteel bezwaar tegen 't voorontwerp, althans tegen de manier waarop het opgesteld is: van alle mogelijke sexuele voorkeuren wordt er in het voorontwerp slechts één behandeld: .homofilie' (diskriminatie op grond van heterosexualiteit is kennelijk wel toegestaan), waardoor de bestaande ,hokjesmentaliteit' in stand gehouden wordt. Juist de doorbreking van die mentaliteit is één van de essentiële dingen, wil het gelijkheidsbeginsel ooit volledig tot zijn recht komen. Bovendien: nu blijft diskriminatie op grond van andere voorkeuren mogelijk, bijvoorbeeld op grond van het feit dat iemand valt op mensen die aanzienlijk ouder zijn dan hem/haar zelf. Het COC pleit er dan ook voor - en dit is niet zo merkwaardig als het lijkt! alle bepalingen over .homofilie' uit het voorontwerp te schrappen!! Maar natuurlijk niet zomaar: Een deel van de diskriminatie op grond van homosexualiteit kun je, zoals ook de Emancipatiekommissie voorstelde, laten vallen onder diskriminatie op grond van geslacht. Onder geslacht wordt dan ook verstaan: geslachtsrol. Een voorbeeld: volgens de geslachtsrol dienen vrouwen met mannen te vrijen en mannen met vrouwen. Vrijt een vrouw nu met een vrouw dan valt ze buiten haar geslachtsrol. Wordt ze op grond daarvan gediskrimineerd, dan is dat o.g.v. geslacht. Voor gevallen die niet onder zo'n ruime uitleg van het begrip geslacht te vangen zouden zijn, dient een tweede kategorie opgevoerd te worden: diskriminatie op grond van sexuele of relationele voorkeur zou verboden moeten worden. Gebaat hiermee zijn bijvoorbeeld ook mensen die met geen of met meer dan een persoon een relatie willen onderhouden.

Gelijke behanÉ van homofielen

het zich al niet dwingend aan hem oplegt! Het zou ongerijmd zijn, wanneer de overheid aan de burgers het grondrecht van non-diskriminatie toekent, dat dit grondrecht vervolgens door partikuliere organisaties tot een minimum teruggebracht zou kunnen worden. Bij dit vraagstuk dient ook het volgende te worden overwogen. De meest essentiële betekenis van grondrechten ligt in de bescherming die zij bieden tegen macht en bezitters van macht. Het is dan niet relevant of een publiekrechtelijke dan wel een privaatrechtelijke rechtspersoon in het geding is, maar doorslaggevend dient de werkelijke machtsverhouding te zijn. Bij veel maatschappelijke organisaties gaat het in feite om verstatelijkte partikuliere instellingen, die wel een privaatrechtelijke rechtsvorm hebben maar in hoofdzaak een publieke funktie vervullen en in wezen als overheidsinstelling funktioneren. Dergelijke .overheidsinstellingen' mogen zich niet aan konstitutionele normen kunnen onttrekken door te profiteren van de ruimere armslag die het privaatrecht biedt De grondrechten moeten, zeker als het gaat om zo'n belangrijk kernrecht als het gelijkheidsbeginsel (non-diskriminatie), onverkort tan aanzien van dergelijke instellingen worden toegepast. 2 De Bijbel Als Koekkoek schrijft, dat .heel wat protestanten en katholieken op grond van de Bijbel dan wel de leer van de Kerk bezwaar hebben tegen het praktiseren van homoseksualiteit' en hij wijst in dit verband op Romeinen 1, 26-27. Ik huiver altijd wanneer de Bijbel als hét bepalende element van het feitelijk handelen wordt gebruikt De christen ontleent aan het openbaringsgegeven wel een eigen en bijzondere motivering voor de grondslag en de achtergrond van zijn handelen, maar het openbaringsgegeven is niet bepalend voor de konkrete aard van dat handelen. Dit wordt mede door allerlei andere faktoren bepaald die op zich losstaan van de levensbeschouwing zoals karakter, afkomst, genoten opleiding, historische situatie enz. Wij hebben geen .conxience survolante', die het ,bonum commune' als een konkrete werkelijkheid weet aan te wijzen. Wij kunnen alleen proberen, wij zoals we zijn. al dan niet geïnspireerd door de Bijbel, om te doen wat hier en nu het beste (het minst slechte) is en wij hebben niet het recht de maat van anderen te nemen. De geest van de Bijbel laat juist iedereen in zijn eigen waarde (tolerantie) en is wars van dogmatisme (intolerantie). De ervaring wijst bovendien uit dat openbaring en geloof geenszins voor dwalingen of mistappen behoeden. Met de Heilige Schrift is in de loop van de eeuwen tot in onze dagen toe. een heleboel goedgepraat: slavernij, kolonialisme, apartheid.

Prof. mr. A. K. Koekkoek heeft In li issleke grondrechten in de NederTHB van 12 maart j . l . uiteengezet, «i idse Grondwet. Vervolgens de belanghij als beoefenaar van het staatsrechtt (ste aspekten, die Koekkoek besproals lid van het CDA vindt van het VOK n heeft. ontwerp-Wet gelijke behandeling en i» name van de vraag, of een bijzondei Horizontale werking onderwijsinstelling homofiele docenti Het eerste aspekt heeft betrekking op zou mogen weren. Omdat ik 't niet i* de zgn. horizontale werking van hem eens ben. wil ik graag op zijnl» grondrechten: hebben grondrechten schouwingen reageren daarmee teven alleen rechtswerking in de verhouding het pluriforme karakter van de vakgroii overheid-burger (vertikaal) of gelden Staatsrecht illustrerend! Vooraf ecM lij ook in het rechtsverkeer tussen twee opmerkingen. burgers onderling (horzontaal)? Het In de eerste plaats wijs ik er nog eei gaat bij het verbod van diskriminatie op dat het bij het onderhavige ordei [en het gelijkheidsbeginsel) om een werp nog niet om een definitief wet grondrecht, dat kernaspekten van de ontwerp gaat, maar om een vooro* Ipersoon en de persoonlijke levenswerp dat in september 1981 gep* Peer wil beschermen. Deze aspekten ceerd is met de bedoeling inzicht te lol van de individuele vrijheid zijn zo bogen in de opvattingen, die over ei langrijk dat beperkingen daarop door eventuele wet gelijke behandeling ^ de overheid niet behoren te worden staan bij personen en instellingen * foegestaan. Mogen partikuliere organiwerkzaam zijn op de door het voor«t|fatles deze voorschriften nu aan hun werp bestreken terreinen. Pas na *||aars lappen? Wat Koekkoek over dit werking van alle reakties zal de rei spekt zegt, vind ik onbevredigend en rirtg het eigenlijke wetsontwerp bij 'Ok onvolledig. Bij de lopende grondTweede Kamer indienen, vermoedi 'etsherziening is het taboe, dat tra3 Vrijheid van onderwijs pas in de loop van 1983. ditioneel op horizontale werking rustKoekkoek meent dat de vrijheid van Een tweede opmerking heeft betrekl te, juist doorbroken: de regering onderwijs en, in het kader daarvan op de herziening van de Grondwet, Jaarin bijgevallen door de Statende vrijheid van richting van het bijbinnenkort afgerond zal zijn en waan' ^eneraal - staat niet meer afwijzend zonder onderwijs, het bestuur van een en belangrijk onderdeel betrekk! tegenover een horizontale werking van orthodox-christelijke school zouden heeft op de grondrechten. Het opne»* 'e grondrechten met name niet als het toestaan een homofiel as onderwijzer van een meer toegespitste non-diskn» «at (zoals bij het diskriminatieverte weigeren. Maar wat wordt dan onnatiebepaling in frtikel 1.1 van de*' od) om een algemeen rechtsbeginsel der die vrijheid van onderwijs verziene Grondwet (HGW) is één vaiH aarvan de rechter alleen op zwaarstaan? In de zojuist verschenen Jeugewichtigste vernieuwingen van egende gronden mag afwijken, zo kens-bundel heb ik er op gewezen dat

altijd uitgegaan wordt van de .vrijheid van onderwijs' zonder inhoud en doelstellingen van die vrijheid aan te geven. Dit grondrecht bevat vier kernelementen: - de vrijheid van het geven van onderwijs, d.i. het recht om het beroep van .onderwijzer' te kiezen; - het recht op openbaar onderwijs, d.i. de erkenning van de overheidsverantwoordelijkheid voor het onderwijs mits met eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen; - het recht van de ouders op onderwijs voor hun kinderen in overeenstemming met hun visie op mens en samenleving d.i. de pedagogische vrijheid of vrijheid van richting. In het verlengde hiervan ligt het recht van privaatrechtelijke rechtspersonen om onderwijs te organiseren; - het recht van het bijzonder onderwijs op bekostiging op geijke voet met het openbaar onderwijs, d.i. de financiële geijkstelling. Wat volgt hieruit? In de eerste plaats dat juist de homofiele onderwijzer een beroep kan doen op artikel 208 GW om onderwijs te (kunnen) geven. Verder dat de vrijheid van richting d.i. dus de vrijheid van het bevoegd gezag om in het bijzonder onderwijs een eigen visie op mens en samenleving tot uitdrukking te brengen (de pedagagogische vrijheid) niets te maken heeft met de sexuele geaardheid van een leerkracht net zo min als met diens huidskleur, en nog minder met enig gedrag van een leerkracht of leerling. Er volgt ook uit dat het recht van privaatrechtelijke organisaties om onderwijs te organiseren (de onderwijsverstrekkers) een afgeleid recht is binnen de vrijheid van onderwijs dat wil zeggen dat dit recht, hoe belangrijk ook, toch ondergeschikt is aan de eigenlijke kern van het grondrecht. Het betekent m.i. ook dat dit recht van de onderwijsverstrekkers ondergeschikt is aan rechtstreeks werkende grondrechten als de non-diskriminatie (artikel 1.1 HGW) of de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer (artikel 1.10 HGW). Er volgt tenslotte ook uit dat het recht van het bijzonder onderwijs op subsidiëring geen absoluut recht is. Het is een recht dat wil zeggen het bijzonder onderwijs is niet verplicht van dit recht gebruik te maken. Doet het dit wel dan wordt de vrijheid begrensd door de krachtens artikel 208 GW te stellen voorwaarden en natuurlijk ook door wat van openbare orde is. Het ontslaan of niet aannemen van een onderwijzer op grond van zijn homofiele geaardheid kan m.i. dan ook niet met een beroep op artikel 208 GW gerechtvaardigd worden.. 4 Geaardheid tegenover beleving. Het CDA-standpunt Ook bij Koekkoek is het onderscheid te vinden dat in orthodox-kerkelijke kring naar voren komt en dat samengevat is in een opmerking van de huidige Paus bij zijn bezoek aan de VS: ..there is nothing wrong in being homosexual. Wrong are simply homO' sexual acts", en dat ook in het CDArapport .pastor of politie' gemaakt wordt. Koekkoek's konklusie dat de CDA diskriminatie op grond van homofiele geaardheid volstrekt van de hand wijst, is in het licht van dit onderscheid, op zijn minst onvolledig. Het CDA-rapport komt n.l. op dit punt

tot de volgende uitspraken (p. 19): - het onderscheid naar homofiele geaardheid en levenswandel (het praktiseren van de geaardheid = beleving) wordt verworpen; - een wettelijk verbod van diskriminatie naar geaardheid als zodanig wordt aanvaardbaar geacht; - een schoolbestuur, dat op grond van zijn godsdienstige opvatting een homofiele beleving verwerpt, mag een homofiele sollicitant, die niet praktiseert, niet afwijzen; - een wettelijk verbod van diskriminatie naar beleving is echter niet aanvaardbaar omdat schoolbesturen, die op grond van hCin uitleg van de Bijbelse boodschap tot een andere konklusie komen, daartoe niet gedwongen mogen worden.

TE BERDE GEBRACHT Het CDA zegt met andere woorden: diskrimiitatie naar homofiele geaardheid: neen, diskriminatie naar homofiele beleving: ja. maar alles bij elkaar liever geen wettelijke regeling maar een pastorale benadering. Is men zich in CDA-kring bewust van de konsequenties van een aksepteren van dan wel een zich neerleggen bij dit onderscheid? Afgezien van het feit dat het nogal mypokriet aandoet (ik ben tegen apartheid, maar de zwarten mogen wel geen zwarte huid hebben), heeft men zich gerealiseerd, welke gevaarlijke macht schoolbesturen, leerkrachten, ouders en leerlingen over elkaar krijgen, welke heksenjachten mogelijk worden, wanneer de één de ander kan, ja moet beschuldigen van ,onchristelijk gedrag'? Ik kan zo een paar onderwerpen noemen, die naar orthodox-katholieke opvatting volstrekt verwerpelijk zijn zoals bijvoorbeeld overspel, abortus of het gebruik van de pil. Moet een bestuurslid van een bijzondere school ontslag nemen of krijgen als hij of zij een verhouding heeft met een derde? Moet de dochter van de voorzitter van een bijzondere school van school verwijderd worden omdat zij openlijk heeft toegegeven de pil te gebruiken? Moet in de toekomst op zo'n manier de maat genomen worden van het privéleven van sollicitanten, leerlingen, ouders, van schoolbesturen? „Wie zonder zonden is, werpe de eerste steen!'' 5 Mijn konklusie kan geen andere zijn dan dat het voorontwerp op geen enkele manier de vrijheid van onderwijs in het gedrang brengt, maar dat integendeel met het van orthodoxe zijde gemaakte onderscheid een onzalige weg betreden wordt, die volstrekt moet worden afgewezen. Eén en ander betekent niet dat het voorontwerp geen tekorten zou vertonen. Met name de rechtshandhaving is voor verbetering vatbaar. Voor een uitgebreid kommentaar op het Voorontwerp-Wet gelijke behandeling verwijs ik naar het NJMC-Bulletin van maart/april 1982, pp. 73 e.v.. waaraan als bijlage de tekst van het voorontwerp is toegevoegd, en naar het Nederlands Juristenblad van 27 maart 1982. nr. 13. MR. F. C. L. M. CRIJNS

THB 27 - 3 ^ r i l 1982

Aan de bedrijfseconoom (m/v) die zich wil specialiseren maar niet langer kan wachten met de ontwikkeling van zijn/haar verdere loopbaan. U hebt besloten om nu aan uw loopbaan te gaan werken, maar wilt u verder specialiseren. Bij Price Waterhouse Nederland kunt u dit combineren. En met specialiseren bedoelen wij de post-doctorale studie accountancy. Plus ons eigen interne opleidingsprogramma. Ook dit laatste is van belang. Zo zult u uit de directe top van onze maatschap een mentor toegewezen krijgen die u begeleidt. Onze interne opleiding is zowel nationaal als internationaal gericht. Vandaar de hoge kwaliteit van onze potentiĂŤle managers. Want doorstroming naar de top vindt doorgaans plaats uit eigen mensen. Price Waterhouse Nederland is geassocieerd met Price Waterhouse International, een organisatie waarin accountants, belasting- en organisatieadviseurs vertegenwoordigd zijn, met zo'n 300 vestigingen in 94 landen. Wij zijn gevestigd in Rijswijk en in Amsterdam. We willen graag 'ns met u

praten over ons vak, onze firma, uw mogelijkheden. We geven meteen al een comfortabel salaris en natuurlijk uitstekende studiefaciliteiten. Er is een vriendelijke regeling voor auto- en lunchkosten. Ervaring in het buitenland opdoen behoort ook tot de mogelijkheden. Kom 'ns praten over uw specifieke mogelijkheden. Een afspraak is zo gemaakt. Bel mevr. M. Streur bij Price Waterhouse Nederland, telefoonnummer 070-94.93.03. U kunt natuurlijk ook schrijven naar Price Waterhouse Nederland, Postbus 79, 2280 AB Ăź Rijswijk, ^ c e /ateiiiouse J^edeiiand

Belinfante Major 191051

r

Talenkursussen Buitenl and Taal Engels

Speciaal voor docenten Engels Duits

Spaans

Frajïs

Speciaal voor docenten Frans

Waar The New School of English Cambridge The Bell Schools Cambridge Bath Norwich

Datum 't hele )aar door

Verschillende Engelse steden Osterreichisch­Amenkanische Gesellschaft & Goethe­Institut Wenen Universitat S t u t t g a r t Universitat Bayreuth Chnstian­Albrechts­ Universitat Kiel J o h a n n e s Gutenberg Universitat M a m z Philips­Universitat Marburg/Lahn Universitat Regensburg Universitat H a m b u r g Ruprecht K a n s Universitat Heidelberg Ludwig­Maximilians Universitat M u n c h e n Lessing­Kolleg M a r b u r g Marburg Universiteit Zaragoza J a c a CSpanje) Federación I n t e m a c i o n a l de Centros p a r a l a Difusion del Espanol Valencia Universiteit M êlaga

juli ­ a u g u s t u s 05 07 ­ 27 08

Centre de formation et d'etudes frangaises pratiques Amboise (Val­de Loire) C e n t r e M editerraneen d'etudes frangaises Cap­d'Ail (Cote d'Azur) Centre International d'etudes frangaise (Univ Angers) Angers Universiteit Haute­Bretagne Saint­Malo Insitut d e Touraine (Univ Tours) Tours Idem

Instituts I n t e m a t i o n a u x de Langue et C u l t u r e Frangaises M ontpellier Ancienne Academie (Univ Lausanne) Lausanne (Zwitserland) SEMINARS BUITENLAND Waar Onderwerp Centre Int de Formation Europeenne Panjs L'espace social europeen Berlijn La c o m m u n a u t e europeenne et les relations Est Quest Brugge La mobilité effective des enseignants en Europe Panjs L'education de I'Europe et i a jeunesse Esneux CBelgie) L'unite europeenne grace aux m a n u e l s scolaires'' ALGEMEEN BUITENLAND Waar Onderwerp Inter­Umversity Centre of post­ graduate studies Dubrovnik Sociology of Law Empirical Research and Public Pohc Problems United Nations Peace a n d Development Geneve Voor n a d e r e informatie van bovenstaande brochures op Buro Buitenland F­7

't hele j a a r door

27 06 23 07 21 06 ­ 16 07 05 07 ­ 31 07 30 07 28 08 06 07 ­ 30 07

TIJDSTIP Cl­TENTAM ENS EKONOMIE OP 7 M EI A.S. In tegenstelling tot hetgeen vermeld is op p a g i n a R­29 van de studiegids 1981/1982 zal het Cl t e n t a m e n ekonomie op 7 mei a a n s t a a n d e m e t vanaf 9 30 u u r m a a r vanaf 13 30 u u r worden afgenomen De overige Cl t e n t a m e n s beginnen om 9 30 u u r

04 07 24 07 26 07 ­ 14 08 18 07 ­ 13 08 12 07

02 09

't hele j a a r door 04 07 ­ 31 07 04 07 ­ 29 08 01 07 27 08 28 06 ­ 17 07 19 07 ­ 07 08 juli ­ a u g u s t u s 02 07 ­ 30 07 12 07 06 08 't hele j a a r door 02 07 ­ 29 07 02 08 ­ 27 08 juli 12 07 ­ 30 07 02 08 ­ 20 08

Datum

OVERZICHT LUSTRUMAKTIVITEITEN 1982 1 ORC­dagen, 10 en 11 mei 1982­ P r o g r a m m a wordt nog bekend gemaakt 2 Europese Konferentie Stichting Persoonskunde. 17, 18 en 19 mei 1982 17 mei 1982 10 00 tot 14 00 u u r Inschrijving deelnemers 16 00 u u r OjDening 18 en 19 mei 1982 10 00 tot 16 00 u u r Kongresdagen 19 mei 1982 10 00 u u r J a a r v e r g a d e r i n g Stichting (gebouw S bgAol) 17 00 u u r Sluiting 3 Voorjaarskonferentie Nederlandse Stichting voor Psychonomie Vindt plaats op 27 mei 1982 P r o g r a m m a wordt nog n a d e r bekend gemaakt 4 Voorjaarskonferentie NIP, 10 en 11 j u n i 5 Reunistendag, 4 juni 1982, P.M . PROPEDEUSE

17 05 ­ 22 05 14 06 ­ 19 06 25 06

29 06

28 06 03 07 30 06

04 07

Datum

Lokaalwijziging op donderdag s april Korrektie op de reeds doorgegeven roosterwljzigmg tweede semester. De werkgroep Statistiek (10 30 tot 12 30 uur) k a n geen doorgang vinden in het vermelde lokaal aangewezen is n u de kollegezaal SbgA2 De werkgroep Funktieleer blijft ongewijzigd in S01C2 De hoor­ kolleges (PSL en Fys ) zijn ongewijzigd, d u s m SbgAol KURSUS GEZONDHEIDSPSYCHOLOGIE

28 04 ­ 12 05 12 07 ­ 29 07 kursussen

inzage

De beoordeling van de k u r s u s gezondheidspsychologie gebeurt op basis van a een werkstuk b een M C toets over het medisch lexicon en c een brede open t e n t a m e n v r a a g Op elk van deze onderdelen staat

1/3 deel van het totale p u n t e n ­ a a n t a l Voor elk onderdeel moet een voldoende behaald worden om te slagen voor het vak gezondheidspsychologie De werk stukken moeten uiterlijk op 28 mei ingeleverd worden op k a m e r P­306 N a deze d a t u m worden geen werkstukken meer a a n v a a r d De M C­toets en de open v r a a g worden op de t e n t a m e n d a t a beantwoord De d a t a zijn 11 juni, 26 a u g u s t u s en 17 december 1982

LAATSTE OPROEP Hierbij een berichtje om alle misverstanden uit de wereld te helpen Ook degenen die m e t zeker weten of ze m e n t o r willen worden in a u g u s t u s k u n n e n zich toch alvast opgeven m gebouw E k a m e r B­6 voor half april We h a d d e n namelijk nogal wat mensen die twijfelde aan h u n studie sukses in juni Dus kop op, geef je op Het M e n t o r a a t

originele h e r i n n e r i n g Inschnjven k u n je bij de balie v a n d e Studenten Sporthal INTERNATIONAAL VOLLEYBALTOERNOOI HAJRAA Op z a t e r d a g 19 en zondag 20 juni organiseert de Eindhovense StudentenvoUeybalvereniging ,Hajraa' voor de vierde m a a l een groot internationaal buiten­ volleybaltoernooi Er zijn t e a m s uit Engeland, België, Franknjk, Luxemburg, Duitsland en Nederland uitgenodigd Ook dit j a a r is e r rondom dit jaarlijks terugkerend toernooi van alles t e doen Op zaterdagavond is er een groot feest en d a a r zal een bekende Nederlandse b a n d optreden Er wordt gespeeld m diverse klassen, vanaf r e k r e a n t e n tot en m e t eerste divisie landelijk Inschnjvmg is mogelijk tot en m e t 15 mei Voor inlichtingen en eventueel inschnjvmgsformulieren k u n t u terecht bij ­ J K Burggraaff Generaal Coenderslaan 11 5623 LT Eindhoven, telefoon 040 ­ 447963

MeNu? PERIODE 5 TOT EN M ET 8 APRIL

KATHOUEKE HOGESCHOOL W o e n s d a g 7 a p n l ­ SbgA4 15 30 tot 17 30 u u r KOLLOQUIUM FLORIAN COULM AS IDOMATICITY, GRAMMATICALITY, AND LANGUAGE USE De heer Coulmas is research fellow bij d e J a p a n Society for t h e Promotion of Science aan het National Language Research Institute m Tokyo Hij werkt d a a r o n d e r a n d e r e a a n een J a p a n s Duits woordenboek w a a r i n het aksent ligt op idiomatische u i t d r u k k i n g e n Verder h o u d t hij zich bezig met afasie­verschijnselen Enkele publikaties ­ Routine im Gesprach, Zur pragmatischen f u n d i e n n g der Idiomatik (Wiesbaden, 1981) ­ Conversational Routine, ed (Den Haag, 1981)

MAANDAG 5 APRIL ­ Heldere Tomatensoep ­ Kervelsoep ­ W i e n e r Schnitzel ­ Levervink en C h a m p i g n o n s a u s ­ Bladspinazie m e t ei ­ W i t t e Kool ­ Gekookte aardappelen ­ Diverse nagerechten DINSDAG 6 APRIL ­ Chinese Tomatensoep ­ Kippecremesoep ­ Nasi Cioreng ­ Atjar en Kroepoek ­ Halvee gebakken b a n a a n met vruchtensaus ­ Zwitserse gehaktbal ­ Schorseneren ­ Gekookte aardappelen WOENSDAG 7 APRIL

SPORT HOGESCHOOL SPORT M ANIFESTATIE BUITEN Pendragon organiseert m a p n l de Hogeschool Sport M anifestatie Buiten' voor d e volgende sporten ­ 8 apnl rugby ­ 22 a p n l voetbal (voorronden) ­ 29 april fmaledag ­ voetbal ­ hockey ­ cross Traditiegetrouw wordt d e HSM besloten met een daverend feest en knjgt iedere deelnemer een

­ ­ ­ ­ ­ ­

Kerrysoep ­ Groentesoep Bruine Bonenschotel Gemengde sla Braadworst Gekookte aardappelen Diverse nagerechten

DONDERDAG 8 APRIL ­ Tomatengroentesoep ­ M ENU VAN DE DAG Goede Vnjdag en maandsig 12 april GESLOTEN

WISTUDATERHUIZEHOGEVERSCHILLEN BESTAAN TUSSEN DE ENE EN DE ANDERE HYPOTHEEK? Zon(der meer een nieuwe hypotheek afsluiten (of een bestaan(de verlengen) kan jarenlang nare financiële gevolgen met zich meebrengen. Dikwijls zijn er betere konstrukties te bedenken dan uitsluitend die een of twee offertes die U misschien nu in handen hebt. Als U daarvan het bewijs wilt: Onze computer draait met gemak zo'n 25 verschillende hypotheek-variaties uit. Kortlopend/Langlopend. En die service is nog gratis ook. Neem daarom vandaag nog kontakt op met Finac. H Onafhankelijke Intermediairs voor Voordat't te laat is. ■ 1 P ensioenen/Assurantiën/Hypotheken/ Praktijkfinancieringen (para)medische beroepen.

xinsc

Maliebaan 75, 3581 CG UTRECHT. Telefoon: (030) 319747. Antwoordnummer: Finac 881 UTRECHT (geen postzegel nodig). Viditel: Toets nummer 30379, intermediair jobdata. THB 27 ­ 2 april 1982

f"P

Een assistent-accountant is bij ons meer een man van invloed dan van output Het is voor u, als assistentaccountant, aantrekkelijk om niet alleen controlewerk te doen, maar ook al dadelijk betrokken te worden bij de meer creatieve aspecten van het accountantsberoep. U wilt niet alleen fouten opsporen, u wilt ook wat doen aan de gevonden zwakten in een organisatie. Zodat u niet van jaar tot jaar op precies dezelfde problemen stuit. Dankzij de specifieke controleaanpak van Coopers & Lybrand wordt u, als assistent-accountant, ingeschakeld bij de analyse en de verbetering van de administratieve organisatie. De zwakke en de sterke punten worden kritisch bekeken in verband met de eventuele gevolgen voor de accountantsverklaring. Daardoor kan de balanscontrole efficiënter worden uitgevoerd. En zodoende

blijft er meer tijd beschikbaar om u op alle principiële aspecten van de jaarrekening te bezinnen. Maar daar blijft het niet bij. De leemten in de administratieve organisatie worden in een "Management Letter" ter kennis gebracht aan de directie van de onderneming, met aanbevelingen voor de te nemen maatregelen. In de samenstelling van deze "Management Letter" heeft de assistent een belangrijke inbreng, 't Is een van de redenen waarom assistenten bij Coopers & Lybrand zoveel bevrediging vinden in hun werk. Wilt u meer weten over Coopers & Lybrand, over de specifieke controletechniek, over de werksfeer, de studiefaciliteiten, de organisatie en de activiteiten van het kantoor? Wanneer u, als assistent-accountant, al enkele jaren NIVRA-studie achter de rug

hebt, of binnenkort als bedrijfseconoom afstudeert en verder gaat in accountancy, kunt u de C & L cassetteband met bijbehorende documentatie aanvragen. Telefonisch of schriftelijk.

Coopers ^Lybrand Nederland

Sollicitaties kunt u richten aan Drs. J. C. van Dijk, R.A.

Westhlaak 100,3012 KM Rotterdam, tel. 010-130680 - Leidseplein 29,1017 PS Amsterdam, tel. 020-221355

««MfiÖfi

*«rtiri8ï

10

Politii

De toestand va de laatste tijd van diskussie sommigen heer ling over hoe I zo korte tijd orde' ontwricl staat de konl cnje marktekoi restaureerd woj met winsthers meer werk, op Ook de ekono najaar optrade nomen over k grote lijnen hi echter nog anc de zon De werkgroep enige fundame over de krisis meenschappelij visies is, d a t beestje zit. He zijn aard een stnjdigheden ej ketent Ze pre verklaren uit d heden van het

HOGESCHOOL

Some Am feminists

In het kader i .Feminisme als filmvertoning in CZ-40; aanv Regie: Luce Gi Brossard, Marg Canada 1876, 6(

De tweede fei deze eeuw is deze film. Vrc Atkinson, Rita Friedan en Ka betrokken bij c ten, overwinnii lidariteit binne ging. In h a a r e ten zij over on sofie, kunst, les Dit alles word perspektief ge menten uit v filmjoumaals c zestiger en zev( in 1968 tegen c en demonstrer Wall Street

VUEGBASIS V

Anti-atoom

Ook n a 21 n nodig en ook weer een krac zien tegen de Op Tweede Pa; er bij vliegbasi' een regionaal o tie en manifes Deze zal zich plaatsing van d tighter moet v mide, dat Nede kocht, dat bom Kernbommen v. F-16 is hiervoor dat, met een ] nmgen, deze 1 geschikt is. Vliegbasis Volk Tilburg een c Daarom worden een fietstocht e seerd. De busse Centraal Statioi trekken Buska ei zijii op de adressen in d (Vrije Boekhan Partijkantoor v PPR, PvdA, SP, 'IJ de Tilburg Z'm er natuur] informatiekrant De fietstocht "oeger, namel 'anaf de Heuve De bussen zuil weer terug zijn informatie is te - Stop de Neuti Gerdie Borghi Arendlaan 63, Hopelijk laten nu weer door zien dat zij tege yan kemwapei 'noch m einig

De toestand van onze ekonomie is de laatste tijd een belangrijk p u n t van diskussie en beroering. Bij sommigen heerst er geen vertwijfeling over hoe het k a n , dat in een zo korte tijd ,onze ekonomische orde' ontwricht is. Bij a n d e r e n staat de konklusie al vast; de crije marktekonomie moet snel gerestaureerd worden om te beginnen jnet winstherstel. Meer winst is meer werk, op lange termijn d a n . Ook de ekonomen die afgelopen najaar optraden in de cyklus ,ekonomen over krisis' waren het in grote lijnen hiermee eens. Er zijn echter nog andere geluiden onder de zon. De werkgroep Polek wil d a a r o m enige fundamenteel a n d e r e visies over de krisis presenteren. De gemeenschappelijke basis van deze visies is, d a t de krisis in het beestje zit. Het kapitalisme is in zijn aard een systeem, d a t tegenstrijdigheden en kontradikties ontketent. Ze proberen de krisis te verklaren uit de i n t e r n e wetmatigheden van het kapitalisme.

Naast het bovenstaande heeft de werkgroep Polek nog een aanleiding voor de cyklus ,politieke ekonomen over krisis'. O p vrijdagmiddag 23 april om 16.00 u u r spreekt J ö r g Glombowski zijn ina u g u r a l e rede uit. Daarmee is de finish bereikt van de strijd om de herinvoering van de marxistische ekonomie in h e t studiep r o g r a m m a van de ekonomische fakulteit. De inzet van deze strijd was voor Polek het streven om het inzicht in de politieke ekonomie te verbreiden en te verdiepen. Deze cyklus sluit a a n bij dit streven. We hebben geprobeerd om de belangrijkste stromingen in de politieke ekonomie bij elkaar te brengen, om de krisisdiskussie in de politieke ekonomie voor meer mensen toegankelijk te maken. We hebben drie sprekers uitgenodigd uit globaal de volgende stromingen: Op donderdag 8 april om 15.30 u u r spreekt J o h n Harrison uit Londen. Hij is een a a n h a n g e r van de

,profitsqueeze' THEORIE. De tweede lezing is op donderdag 15 april om 15.30 u u r . Dan spreekt Karl Zinn. Hij is links Keynsiaans te noemen en legt in zijn verklaring van de krisis d u s veel n a d r u k op de onderkonsumptie. Tot slot spreekt op m a a n d a g 26 april Elmar Altvater. Hij is aanh a n g e r van de wet van de tendensieële daling van de winst voet. Ds theorie v e r k l a a r t de krisis vooral uit de verandering van de produktietechniek en de v e r a n d e r i n g van de samenstelling van het kapitaal. Alle lezingen worden gehouden in AZ-11 en zijn voor iedereen toegankelijk. Ter begeleiding van deze cyklus zijn er door de werkgroep Polek een brochure en een reader uitgebracht. In de brochure, die gratis op de Hogeschool verspreidt wordt, wordt een inleiding geschreven op de diverse sprekers. In de r e a d e r zijn teksten van de diverse sprekers opgenomen, waaruit h u n visie op de krisis n a a r voren komt. Deze reader k a n gebruikt worden als voorbereiding op deze cyklus. De r e a d e r is verkrijgbaar bij de werkgroep Polek (A-011) of bij het KRIS (voorheen Databank) of bij de Vrije Boekhandel.

HOGESCHOOL

STUDIUM GENERALE

VROUWENCENTRUM

Some American feminists

WR-iVlysteries van liet organisme

Politieke ekonomie over krisis

In het kader van het p r o g r a m m a .Feminisme als sociale beweging' filmvertoning op dinsdag 6 april in CZ-40; a a n v a n g 12.30 u u r . Regie: Luce Guilbeault, Nicole Brossard, Margaret Wescott. Canada 1876, 60 m i n u t e n , kleur. De tweede feministiese golf van deze eeuw is het onderwerp van deze film. Vrouwen als Ti-Grace Atkinson, Rita Mae Brown, Betty Friedan en Kate Millet zijn sterk betrokken bij de politiek, konflikten, overwinningen, macht en solidariteit b i n n e n de vrouwenbeweging. In h a a r eigen omgeving praten zij over onderwerpen als filosofie, kunst, lesbies zijn en politiek. Dit alles wordt in een histories perspektief geplaatst door fragmenten uit vroegere interviews, filmjoumaals over de t u m u l t e u z e zestiger en zeventiger jaren; akties in 1968 tegen de New York Times en demonstrerende vrouwen bij Wall Street.

VLIEGBASIS VOLKEL

Anti-atoomdag Ook n a 21 november blijft het nodig en ook mogelijk om steeds weer een krachtig NEE t e laten zien tegen de atoomwapens. Op Tweede Paasdag, 12 april, zal er bij vliegbasis Volkel (bij Uden) een regionaal opgezette demonstratie en manifestatie plaatsvinden. Deze zal zich richten tegen de plaatsing van de F-16, die de Startighter moet vervangen. De Nato wilde, dat Nederland een vliegtuig kocht, dat bommen k a n afwerpen. Kernbommen wei t e verstaan. De F-W is hiervoor zodanig ontworpen dat, met een p a a r extra voorzieningen, deze hiervoor uitstekend geschikt is. Vliegbasis Volkel vormt ook voor Tilburg een, direkte bedreiging. Daarom worden er ook van h i e r uit een fietstocht en bussen georganiseerd. De bussen zullen vanaf h e t Centraal Station om 12.00 u u r vertrekken. Buskaarten kosten ƒ 8,50 en zijn op de bekende verkoopadressen in de stad t e krijgen Ivnje Boekhandel, Wereldwinkel, Partijkantoor van de PSP, CPN, PPR, PvdA, SP, Corner enz.). Ook "ij de Tilburgse vredesbeweging ?iin er natuurlijk b u s k a a r t e n en intormatiekrantjes verkrijgbaar. De fietstocht begint natuurlijk "oeger, namelijk om 10.00 u u r , 'anaf de Heuvel. De bussen zullen rond 19.00 u u r weer terug zijn in Tilburg. Meer mtormatie is te krijgen bij: - Stop de Neutronenbom, Gerdie Borghuis, Arendlaan 63, telefoon 359120. Hopelijk laten de Tilburgers ook nu weer door een grote opkomst ™n dat zij tegen de plaatsing zijn 'an kernwapens in Nederland 'noch m einig a n d e r l a n d ) .

Film in h e t k a d e r van het prog r a m m a .Filosofie en Sexualiteit'. Donderdag 8 april - zaal CZ-40 Aanvang! 20.00 u u r . Regie: Dusan Makavejev. Met medewerking van: Milena Dravic, Jagoder Kaloper. Joegoslavië, 1971 - 120 m i n u t e n . Verboden in Joegoslavië, teruggetrokken van het officiële festival in Pula, een rel veroorzakend in Cannes, m a a r toch toegejuigd door het festivalpubliek in Europa en d e VS, is ,WR-Mysteries van het organisme' en van de belangrijke subversieve meesterwerken van de jaren zeventig. Het is een vrolijke en zeer erotische politieke komedie die heel serieus sex voorstelt als ideologische voorwaarde voor de revolutie en een pleidooi voert voor het Erotisch Socialisme. De film is een hallucinatorisch mengsel met Wilhelm Reich, stukjes uit een monstrueuze Sowjetfilm uit 1946 over Stalin, een travestiet uit de Warhol-factory, A.S. Neill van Summerhill, diverse mooie Joegoslavische meisjes die de hele film door blijmoedig a a n het n e u k e n zijn, de r e d a k t e u r van het Amerikaanse sexblad .Screw', die zijn geheime deel in erektie in het gips laat afgieten. Om nog m a a r te zwijgen over een Rissisch staatskampioen, die zijn schaats gebruikt om zijn vriendin te onthoofden . . . . AMBASSADE BIOSKOOP

Nactiten van Cabiria Regies Federico Fellini Deze film brengt het ongeluk en de avonturen in beeld van het hoertje Cabiria, d a t zo g r a a g oprecht gelukkig zou willen zijn. Cabiria is een simpel en goedh a r t i g wezen. Zij k a n en wil zich niet geheel aanpassen a a n de louche omgeving, waarin zij verkeert en d a a r o m is zij ook niet opgewassen tegen de listen en lagen van bedriegers en oplichters de spekuleren op h a a r verlangen n a a r een huwelijk. De film is het relaas van niets d a n trieste desillusies en w r a n g e ontn u c h t e r i n g e n . De eerste beelden van de film getuigen d a a r al van. Cabiria dwaalt met een vermeende m i n n a a r door de desolate woesternij, die d e bouwrijpe omgeving van Rome vormt. De m a n d u w t d e niets vermoedende en over een gelukkige toekomst p r a t e n d e Cabiria het kan a a l in en gaat er m e t h a a r tasje vandoor. Een p a a r jongens redden h a a r o p het nippertje. Even l a t e r neemt een rijke filmster, die ruzie heeft met zijn liefje, h a a r uit balorigheid meee n a a r een nachtklub en vervolgens n a a r zijn villa. M a a r als de vriendin n a verloop wordt Cabiria als een lastig hondje buiten de d e u r gezet. En zo wordt ze nog een a a n t a l malen bedond e r d en bestolen. O n d a n k s dèt verliest zij niet het geloof in h a a r medemens.

rakter, ,Kunst voor de Kunst'. Op de openingsmanifestatie van woensdag 7 april hoopt de Tilburgse kunstscène opnieuw een proef ballon op t e laten, die n u eens niet direkt doorgeprikt k a n worden, w a n t last b u t not least h a n g t er weer een k u n s t n o t a a a n , gemaakt door d e werkgroep ,KUPOL' (kunst & politiek) van de MBK. Naast dit verbale geweld, zullen er performances en installaties te zien zijn en mogelijk enkele opmerkelijke improvisaties te aanhoren van Tilburgse musici. (Zie hiervoor de affiches en uitnodigingen) . Namens de werkgroep MBK tentoonstelling in samenwerking met Stadsschouwwburg, S t u d i u m Generale Katholieke Hogeschool en SMV.

OPENINGSMANIFESTATIE

Kunst voor de kunst WOENSDAG 7 APRIL 1982 AANVANG: 20.30 UUR STUDIO THEATER Toen in februari 1970 de plaatselijke k u n s t e n a a r s , verenigd in de MBK - (Middenbrabantse Kunste naarsvereniging) onder voorzitterschap van J. Heydenrijk, een n o t a over het Tilburgse kunstbeleid, getiteld ,een vinger in de p a p ' , publiceerden, h a a k t e deze n o t a in feite in, op de zogenaamde demokratiseringsbeweging van de zestiger jaren. De samenstelling b e r u s t t e bij de werkgroep Intern Fundamenteel. Voor het toenmalig ludieke tijdperk van Provo's en Kabouters, was d a t een ware uitschieter n a a r gedegen opzet. Tot 1976 vormt ze d a n ook zelfs nog het u i t g a n g s p u n t voor de laatste werkgroep, die zich m e t het kunstbeleid var. de .Wolstad' bezighoudt. N a het verschijnen van h u n nota, onder leiding van Paul Kuypers, getiteld: ,Publieksorganisatie Tilburg, in het k a d e r van follow u p krijtlijnen', wordt h e t l a n g z a a m rustig a a n h e t kunstfront in d e .transmissiestad'. Het is misschien d a n ook t e begrijpen, d a t de MBK zich a n n o 1982 meer konkreet wil manifesteren: ,kunst voor de k u n s t ' . De uitnodigingen voor deelname a..Vn een tentoonstelling in de Stadsschouwburg en Hogeschool betroffen een bestand v a n 220 kunstbeoefenaars! Hierop reageerden zestig professionele kunstbeoefenaars. De n a d r u k van d e tentoonstelling zal niet zozeer liggen op een uitgebreide individuele presentatie m a a r eerder op het manifeste ka-

11

ZONDAG 4 APRIL Vrouwenkafee, Sasse van Ysseltstraat 16, 20.00 u u r : Theatergezelschap ,Simpla Rosa' uit Rotterdam met .Moederschap', geschreven door Claire Brétecher. KWJ-gebouw, Korte Tuinstraat, 14.00 tot 24.00 u u r : Ie L u s t r u m Fietsersbond ENFB. Tentoonstelling, film, muziek.

M a r a n a t h a , 20.00 u u r : Avondbijeenkomst rond het thema: ,Als je gangen worden n a g e g a a n . . .'. Vanavond staat de vredesbeweging centraal, met als kritische vraag: Gaat het vooral om onze veiligheid (De Oost-Westverhouding) of om het recht van d e a r m e n (de Noord-Zuidverhouding). Met medewerking van Mari Beks (medewerker Derde-Wereld C e n t r u m en Antimilitarisme-buro in Nijmegen).

Simple Rosa

STADSSCHOUWBURG

ZATERDAG 3 APRIL Stadsschouwburg, Studio, 20.30 u u r : ,Medea'. Josée Ruiter e n Canci Geraedts met een eigentijdse versie van de tragedie ,Medea van Euripides'. Vrouwenkafee, Sasse van Ysseltstraat 16, vanaf 22.00 u u r : Swingavond voor vrouwen.

MAANDAG 5 APRIL Stadssporthal. 19.00 u u r : Adat zaalvoetbaltoemooi. Organisatie: Olof.

In h e t k a d e r v a n het p r o g r a m m a .Feminisme als sociale beweging' wordt er op zondag 4 april te 20.00 u u r in het Vrouwencentrum van Tilburg, Sasse van IJsselts t r a a t 16 een produktie opgevoerd r o n d het t h e m a .Moederschap' (welke t h e m a in de tweede helft v a n h e t p r o g r a m m a a a n bod komt door .Simpla Rosa'. ,Simpla Rosa' uit Rotterdam heeft voor de produktie ,Moederschap' gebruik gemaakt van teksten geschreven door Claire Brétecher en eigen g e m a a k t e teksten. Het eerste gedeelte gaat over onderwerpen als het wel of niet nemen van kinderen - de praktijk v a n h e t moederschap - het konsultatieburo - en altijd d a t gepraat over kinderen. Het tweede gedeelte g a a t meer in op de moeder-dochter relatie. Vrouwentoneelgroep ,Simpla Rosa' bestaat uit zeven vrouwen en brengt stukken die zich bezighouden met de rol en positie van •^e vrouw in de maatschappij. Zij b r a c h t e n reeds eerder het toneelstuk .''^erveling' uit.

memo

DINSDAG 6 APRIL Katholieke Hogeschool, CZ-40, 12.30 u u r : Film: ,Some American feminists'. Stadsschouwburg, 19.30 u u r : Haagse Comedie met ,De bezetenen' van Albert Camus. Regie: Pierre Laroche. Met o n d e r a n d e r e Pieter Lutz, J u l e s Rooyaards. A n n e m a r i e Heyligers. (Marcuse) STUDIUM GENERALE

Marcuse en Fromm .FILOSOFIE EN SEXUALITEIT' Donderdag 8 april - zaal AZ-19 Aanvang: 13.30 u u r Willem van Reijen (Centrale Interfakulteit Utrecht) . P s y c h o a n a l y s e en marxisme: Marcuse en Fromm'. Steeds weer laait d e dskussie op over de v r a a g of mensen in h u n denken en handelen door h u n biologiese aanleg zijn gedetermineerd, door maatschappelijke verhoudingen worden vastgelegd of over een vrije wil beschikken. Het is met n a m e het feminisme dat in de laatste jaren opnieuw d e a a n d a c h t heeft gevestigd op het feit dat niet alleen het streven n a a r m a c h t en prestige, m a a r ook de sexuele behoeftenbevrediging (die vaak als privéaangelegenheid wordt beschouwd) sterk m a a t s c h a p pelijk beïnvloed zijn en op h u n beurt maatschappelijke verhoudingen reproduceren. Deze a a n Fromm v e r w a n t e visie wordt door Marcuse bestreden. Hjj ziet juist in het feit van de biologiese verankering van de drift het u i t g a n g s p u n t voor verzet tegen fascisme en iedere andere vorm van o n d e r d r u k k i n g . Beide beroepen zich op Freud. Is d e psycho-analyse de theorie van het p a t r i a r c h a a t of de slotsteen van het marxisme?

tentoonstellingen KULTUREEL SENTRUM Van 1 april tot en met 2 mei: Peter Martens, sociale fotografie. VOLKENKUNDIG MUSEUM Tot en met 9 mei: Afghanistan, Volk en Verzet. NEDERLANDS TEXTIELMUSEUM Van 3 april tot en met 3 mei: Textiel N u 8. W e r k e n van G e r d a Edens en Fiep Zwaan. WERELDWINKEL Tot en m e t 30 april: Indonesië-tentoonstelling met aJs t h e m a ' s onder a n d e r e : geschiedenis Oost Timor, politieke ontwikkeling sinds 1945; neo-kolonialisme; verzet- ontwikkelingshulp.

Stadsschouwburg, Studio, 20.30 u u r : S a t e r m e t ,De weken en d e dagen'. Regie: Roelof den Ambtman. Missiehuis, Bredaseweg 204, 20.00 u u r : Indonesië-avond; met een vertegenwoordiger van het Komitee Indonesië. (Spreker Ernst Utrecht) en een Wajang-poppenspel. Olof, 20.30 u u r : Raad van 50. Ambeissade-bioskoop, 22.30 u u r : ,Nachten van Cabiria'. Regie: Fellini. WOENSDAG 7 APRIL Katholieke Hogeschool. SbgAS, 15.30 u u r : KoUoquium letteren. Florian Coulmas over .Idiomaticity, grammaticality, a n d language use. M a r a n a t h a , 19.30 u u r : Avondbijeenkomst rond h e t ' t h e m a : ,Als je gangen worden n a g e g a a n . . .'. Stadsschouwburg, Studio, 20.30 u u r : Manifestatie Beeldende Kunst. Kultureel Sentrum, 20.30 u u r : Filmhuis: Pasolini-special; La notte di Cabiria van F. Fellini (1956); skenario: Pier Paolo Pasolini. DONDERDAG 8 APRIL Katholieke Hogeschool, AZ-19, Studium Generale Cylilus Filosofie en seksualiteit. Willem van Reijen (Centrale Interfakulteit Utrecht) over ,Psycho-analyse en marxisme: Marcuse en Fromm'. Katholieke Hogeschool. CZ-40, 13.30 u u r : Film .WR-Mysteries van met organisme'. Regie: Dusan Makavejev. Joegoslavië 1971. Vldar, 20.00 u u r : EHBO-kursus. Katholieke Hogeschool, AZ-11. 15.30 u u r : Lezing door J o h n Harrison. Organisatie: Polek. M a r a n a t h a . 20.00 u u r : Dr. Marie Veit. hoogleraar in de katechese theologie a a n de Theologiscche Fakulteit van Giessen (BRD) met een v e r h a a l rond: Geloven in h e t spanningsveld v a n politiek en mystiek. Stadsschouwburg. Studio, 20.30 u u r : Filmhuis: .Jeder für sich u n d Gott gegen alle' v a n W e r n e r Herzog. THB 27 - 2 april ir.82

#<:^ 13-15 Op 22 m a a r t jl. was de oprichtingsvergadering van de nieuwe Tilburgse Studenten Gezelligheids Vereniging 13 15. Een n a a m in cijfers, die eenvoudigweg het huisnummer voorstelt, waar de nieuwe sociëteit zal komen, en dat is in de Karrestraat. Twaalf mensen waren bijeengekomen en hebben uit h u n midden een bestuur en een aktiviteitenkommissie samengesteld. Op 11 m a a r t werd door de Subsidiekommissie van de hogeschool het groene licht gegeven voor deze nieuw op te zetten vereniging. Een ruimte en kontakten met een brouwerij waren er toen al. Het nieuwe bestuur zal zich allereerst met vergunningen, statuten en andere formele zaken op papier bezig gaan houden, en als de molens van de gemeente niet te t r a a g draaien, kan er rond de introduktie gestart worden. 13 -15 is bedoeld voor alle studenten van de hogeschool. Het is a-politiek, gericht op een zo breed mogelijk publiek, en daarom ook zo goedkoop mogelijk. Het wil zich duidelijk onderscheiden van de - n a a r h u n mening futloze - studentenverenigingen die er al zijn. Vandaar dat de n a a m ook niet van griekse of latijnse afkomst is! Er is een aktiviteitenkommissie van zeven man gevormd die de zaak levendig wil houden. Op het ogenblik wordt er druk aan het programma voor de introduktie_ gewerkt; er zijn al een p a a r optredens en een knallende swingavond

gepland. Het is de bedoeling om vijf avonden (nachten) en drie middagen (donderdag, vrijdag en zaterdag) per week open te zijn, en op maandag en dinsdag gesloten. M a a r voor het zover is, moet er nog een hoop voorbereidend werk verricht worden. Als er nog mensen zijn die goede ideeën hebben of mee willen helpen om de boel in te richten, te tappen etc. e t c , kunnen die altijd terecht bij Pino Melis of Cees Budding, Karrestraat 13-15, telefoon 359574. Er zijn al veel positieve reakties binnen. Als het zo doorgaat heeft Tilburg over een klein half jaar een studentenvereniging waar het - zelfs zonder behulp van treintjes door de binnenstad écht gezellig k a n zijn.

Bron Zijn universiteitsbladen betrouwbaar genoeg om er argumenten in een diskussie aan te ontlenen? Dat was de vraag die gesteld werd tijdens de bespreking van het te verwachten aantal studenten in de informatika. De Twentse afvaardiging had juist betoogd dat het opgegeven aantal van 240 eerstejaars voor Twente de maximale kapaciteit vertegenwoordigde toen één van de studenten in de Raad opmerkte zojuist in het Twentse THT-nieuws te hebben gelezen dat de vakgroep Informatika zelf 180 plaatsen als het absolute maximum beschouwde. Er zou een telegram zijn gestuurd naar voorzitter Brenninkmeyer om zo de

verontrusting van de studentenbonden uit te spreken. Hij werd onderbroken door de vertegenwoordiger van Rotterdam die zich afvroeg: ,,Sinds wanneer worden studentenbladen beschouwd als bron van nieuws?" Voorzitter Brenninkmeyer kapte de diskussie af en gaf het woord aan de enigszins verblufte afvaardiging van Twente, die vasthield aan het bod van 240 plaatsen. UP/THT

Onbesproken bloed De Partij van de Arbeid hoeft niet meer te wanhoi)en. De Progressieve Studenten Fraktie van de Tilburgse hogeschoolraad ijlt de stuurloze sociaal-demokraten te hulp met een uitgekiend reddingsplan, een brief van drie kantjes aan eenieder die 't lezen wil. „In deze donkere dagen voor links lijkt het ons als vertegenwoordigers van progressieve studenten aan de Tilburgse hogeschool zinnig om een optimistisch geluid te laten horen in de diskussie over hoe links en met name de PvdA nou verder moet." Meneer Den Uyl, leest u met ons mee? „Links moet zichzelf niet in de put praten. De tijd is rijp om alles eens op een rijtje te zetten, uit te huilen, nieuwe duidelijke keuzes te maken en in de aanval te gaan." In de aanval, hoe moest dat ook alweer? Geen nood, PSF heeft 'n strategie met drie aktiepunten uitgestippeld. Als meneer Den Uyl er zijn ballpoint even bij wil pak-

Aantekeningen van een kamerbewoner-11

Vieze Joop door Anton Retel Gisteren kwam ik Joop tegen, mijn oude huisgenoot. Heel toevallig. Ik woon allang niet meer in Tilburg na mijn rechtenstudie te hebben afgerond. Joop studeerde in Nijmegen Nederlands, ging iedere dag met de trein. Wanneer we hem vroegen waarom hij niet in Nijmegen ging wonen, antwoordde hij steevast: „Tilburg is gezelliger." We wisten wel beter. Hij had hier zijn geheime geliefdes, waar hij tientallen sonnetten aan wijdde. Allemaal in de stijl van Jacques Perk. Joop was een echte dichter. Zat soms urenlang in het Wilhelminapark en schreef daarin in één nacht een bundel, opgedragen aan Lia of aan Hedwig of aan Jacqueline. Dat wisselde per dag. Zijn wereld bestond uit fantasiefiguren. Waneer hij boodschappen deed en bij het afrekenen een fraaie cassière aantrof, dan was het raak. Na enkele dagen las hij ons dan voor uit de bundel ,Aan Marga'. Er moeten nu tientallen vrouwen rondlopen die in zijn gedichten zijn geadoreerd zonder het ooit geweten te hebben. Joop vond ons maar saai. Begreep niet wat voor lol er te beleven viel aan een wetstekst of aan een arrest van de Hoge Raad. Vooral met Kees, de ekonoom, had hij veel moeite. Zeker wanneer deze geen tijd had om naar zijn sonnetten te luisteren. ,Kultuurbarbaren', noemde hij ons.

^ Q F " achterklap ken: 1. Keer terug n a a r de aloude socialistische gedachte, dat de besluitvorming bij de mensen zelf behoort te liggen. 2. Gooi je aanzien van intellektuelenpartij van je af. 3. Probeer je maatschappelijke machtsposities zolang te handhaven en maak de mensen intussen keihard duidelijk wat een rechts beleid tegenover jouw beleid betekent. Terug n a a r de basis, luidt de boodschap. De PvdA gebruikt teveel bestuurlijk jargon: „De gewone man herkent zich niet meer in de mensen die de PvdA zegt te vertegenwoordigen. Ze komen niet over. (...) Nieuw en onbesproken bloed moet aan de top, personen die meer in

Eilanden 2

staat zijn de PvdA naar de mensen toe te vertalen." U mag, meneer Den Uyl, van de jongens van PSF best nog 'n tijdje regeren: alles beter dan de dreiging van een rechtse koalitie. Maar dan wel ophouden met die eeuwige zelfkritiek en dat heilloze doemdenken. Bovendien ,,Aan het ter diskussie stellen van de fwsitie van Den Uyl moet het aanvallen op Van Agt vooraf gegaan zijn," Dus eerst Van Agt uit de weg mimen en dan pas Van der Louw als PvdA-voorman. Zo meneer Den Uyl, heeft u dat? Snel aan de slag nu Enne . . . namens PSF, die het niet kon nalaten z'n betrokkenheid aan u ,op te dringen', niks te danken, hoor!

A . V. H.

Hoe dan ook, Joop was de eerste die afstudeerde. Enkele maanden voordat Kees drs. voor zijn naam kon zetten, en lang, lang voordat ik uiteindelijk meester in de rechten werd.. Niet lang daarna verliet Joop ons. Hij was leraar geworden op een meisjesschool in Dordrecht. B.innenkort wordt Nederland overspoeld met sonnetten, was onze eerste reaktie. Dat bleek mee te vallen. De eerste brieven van Joop waren amusant. Vlijmscherp beschreef hij de moeilijkheden waar iedere beginnende docent mee te maken kreeg. Langzamerhand werden ze echter somberder. De meest dramatische brief kwam in februari. Daarin vertelde hij dat hij de leerlingen voortdurend uit de gordijnen moest halen, en dat hij de bijnaam van Vieze Joop had gekregen. Op een dag had hij namelijk één van de meisjes uit de klas gestuurd. Ze bleef echter zitten, waarop hij haar bij haar blouse beetpakte en van haar stoel sleurde. De blouse bleek echter van slechte kwaliteit en scheurde doormidden. En alsof de duivel ermee speelde: juist op die dag had ze haar b.h. thuisgelaten... Na die brief hoorden we niets meer van Joop. Jaren gingen voorbij. Kees is inmiddels getrouwd en werkt op het Ministerie van Ekonomische Zaken. Dank zij hem heb ik daar ook mijn middel van bestaan. Gisteren was ik in Tilburg, de stad waar ik zes jaren van mijn leven heb doorgebracht. Het huis waarin wij woonden is nu een schildersatelier. Onze huisbaas is enkele maanden geleden overleden. Op het terrein van de hogeschool, dat vreselijk is veranderd, ontmoette ik Joop. Hij was totaal veranderd. Leek in de verste verte niet meer op die Jezus-figuur, zoals ik me hem herinnerde. „Joop, kerel, wat doe je hier?", riep ik hem toe. „Hoe gaat het in het onderwijs?" Hij keek me bedremmeld aan .,lk zit niet meer in het onderwijs" antwoordde hij zachtjes. „Zes scholen heb ik gehad. HAVO, VWO, MBO, HBO, MSPO, PA. Allemaal een puinhoop" en maakte daarbij een veelzeggend gebaar. „De maatschappij heeft geen behoefte aan poëzie", voegde hij eraan toe. „Mijn gedichten hebben ze verkracht, mijn ziel vertrapt en mijn wezen gedood." „Wat doe je nu?", vroeg ik vol medelijden in mijn stem. „ik ben aan een nieuwe studie begonnen'', antwoordde Joop schouderophalend, „rechten!''

12