De Boomklever September 2007

J

Jaargang 35

1

1 �· 1:

1 1

Tijdschrift van de Natuurstudiegroep Dijleland •

-

september 2007

Regionale werkgroep van Natuurpunt Studie vzw

nat LJ LJ r P LJ nt !

Bestuur •

•

De Boorftklever

Maarten Hens (voorzitter), Dorpsstraat 48, 3078 Meerbeek,

Driemaandelijks tijdschrift van

0473-244752

de Natuurstudiegroep Dijleland.

De Boomklever brengt bijdragen

Kris Van Scharen {penningmeester), Korbeekstraat 27,

over studie en beheer van de bio­

3061 Leefdaal, 02-7672638 •

Monique Bekkers, Oostremstraat 4, 3020 Herent, 016-231338

•

Bruno Bergmans, Mgr. Van Waeyenberglaan 54 DIS bus3,

diversiteit in het Dijleland en ver­ schijnt viermaal per jaar (maart, juni, september, december).

3000 Leuven, 0498-760722 •

•

Herwig Blockx, Rue du Culot 42, 1320 Tourinnes-la-Grosse,

Redactie

010-862466

Herwig Blockx, Frederik Fluyt,

Bart Creemers, Frederik Lintstraat 77, 3000 Leuven,

Maarten Hens, Paul Herroelen,

0496-893106

Kelle Moreau en Kris Van Scharen

•

Frederik Fluyt, Spitsberg 4, 3040 Huldenberg, 0479-920172

•

Joris Menten, W. De Croylaan 49/21, 3001 Heverlee, 0495-275393

•

Kelle Moreau, Korenbloemlaan 5, 3052 Blanden, 0486-125877

•

Hans Roosen, Abstraat 101, 3090 Overijse, 02-6879518

•

André Verboven, Groeneweg 60, 3001 Heverlee, 016-238184

Redactie-adres

Artikels, foto's en korte bijdra­ gen worden verwacht op het redactiesecretariaat, p/a Kris Van Scharen, Korbeekstraat 27, 3061 Leefdaal. E-mail: kris.van. scharen@telenet.be

Werkgroep vogels •

Het copyright van de teksten, il­

Broedvogelprojecten, archivering en rapportering waarnemingen:

lustraties en foto's blijft bij de res­

Kelle Moreau {kelle.moreau@gmail.com) •

pectievelijke auteurs, tekenaars en

Watervogeltellingen, akkervogels: Maarten Hens

fotografen. Overname is mogelijk

(maartenhens@yahoo.co.uk) •

mits hun uitdrukkelijke toelating

Trektellingen: Frederik Fluyt (frederik.fluyt@gmail.com)

en bronvermelding Abonnement

Werkgroep zoogdieren •

Geïnteresseerden kunnen De

Marterproject, archivering waarnemingen: Kelle Moreau

Boomklever ontvangen door

(kelle.moreau@gmail.com)

overschrijving van 7 € op reke­

•

Vleermuizen: Hans Roosen (roosenhans@yahoo.com)

ningnummer 001-1552168-50 van

•

Hamster: Maarten Hens (maartenhens@yahoo.co.uk)

de Natuurstudiegroep Dijleland, met opgave van naam en adres.

Een steunabonnement kost 12 € of meer.

Werkgroep ongewervelden •

Archivering en rapportering waarnemingen: Bart Creemers

Natuurpunt vzw

(bart.creemers@gmail.com)

Natuurpunt is de grootste vereni­ ging voor natuur en landschap in Vlaanderen. Ze telt 65.000 leden en beheert 15.000 hectare natuur­

Werkgroep planten •

gebied. Lid worden van Natuur­

Themaverantwoordelijke: Joris Menten (pjoris@advalvas.be)

punt vzw kan door storting van 20 € op rekeningnummer 2300044233-21.

Website: www.natuurpunt.be/dijleland

www.natuurpunt.be

Opmaak: Danni Elskens

Rondzendlijst Dijleland: Stuur een blanco e-mail naar dijlevallei­

(Koloriet)

subscribe@yahoogroups.com

Druk: DCL-Print & Sign Oplage: 170 ex.

V.U. M. Hens, Dorp1>.\lmal 48

•

-

3078 Meerbeek

f

.____

Afscheid Op 17 juli overleed Paul Herroelen. Paul was sinds het midden van de jaren '90 tot en met 2005 voorzitter van achtereenvolgens de Leuvense afdeling van De Wielewaal en de na­

tuurstudiegroep Dijleland. Een beklijvend Nachtegaal-staccato begeleidde Paul tijdens zijn uitvaart. Zijn favoriete zang. Van een karaktersoort die de voorbije jaren in alle stilte lang­ zaam uit de streek verdwenen is. Net als Paul. Met Paul verdwijnt een stevige brok Vlaams natuurgeheugen. Nu resten zijn talloze verslagen, artikels en waarnemingslijsten als getui­ genis van "hoe het vroeger was", een meterslange boekenplank waarin de veranderingen in onze avifauna vaak haarscherp en accuraat vervat zitten. Waaronder de gestage afname van de Nachtegaal.

Paul stond in V laanderen synoniem voor informatie verzamelen, archiveren en publiceren.

Een niet aflatende advocaat voor een cultuur van nauwkeurige gegevensverzameling en communicatie. Om het streven naar behoud van biodiversiteit, natuur en landschap zo goed mogelijk te onderbouwen met cijfers en feiten. In deze geest was hij ook trots om tot op het einde verantwoordelijke uitgever van dit blad te zijn. De polsslag 'uit het veld' op papier vastleggen. Nauwgezet, kritisch en met open geest. Paul, de redactie is vastbesloten je gees­ telijke erfenis als fundament voor dit blad te blijven gebruiken.

En nu we het toch over boekskes en publicaties hebben. Veel later dan voorzien is de onge­ werveldenatlas begin september van de persen gerold. Onze verontschuldigingen aan de vroege bestellers die tot nu op hun exemplaar hebben moeten wachten. Later dit najaar ver­ schijnt het boek 'agrarische natuur in het Dijleland', een co-productie van de Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud, de Natuurstudiegroep Dijleland en het Regionaal Land­ schap Dijleland. Alle Boomklever-abonnees krijgen dit werkstuk als toetje bij de huidige jaargang.

Maarten Hens

De Boomklever - september 2007

-=-1 1

81

Paul Herroelen, 1926-2007

Op

17

juli jongstleden overleed Paul Herroelen in Sint-Pieters-Leeuw, na een lange en slepende ziekte,

in de leeftijd van 81 jaar. Paul was op

5 april 1926 geboren te Boutersem-Kerkom.

Gedurende vele decennia was Paul de begeesteraar en mentor van enkele generaties ornithologen. Zelfs plantenkenners die plots een zingende Tuinfluiter vlekkeloos op naam brachten, bleken bij navraag hun kennis van Paul te hebben. Door zijn alomtegenwoordigheid, samen met zijn verbluffende kennis, legde hij de basis van de knowhow van tientallen ouderen en jongeren, die vandaag nog het geluk hebben naar vogels te kunnen kijken.

Ook al begon Paul van kindsbeen af met de studie van vlinders, al gauw richtte hij zich op het bestude­ ren van alle aspecten van het vogelleven. Hij was als jonge man al een drijvende kracht achter De Wiele­ waal, de in

1933 gestichte ornithologische vereniging. Reeds in de

jaren

'40 van de vorige

eeuw schreef

hij in diverse vogeltijdschriften als De Wielewaal en Le Gerfaut beklijvende bijdragen. Hij ontpopte zich ook als ringer en noteerde minutieus het gewicht, de lengte en alle mogelijke details van elke vogel in de hand.

Na drie jaar in de administratie in Brussel te hebben gewerkt, vertrok hij naar Congo, waar hij tien jaar werkzaam was. Hij bouwde er een imponerende kennis uit over de Afrikaanse vogels. Vervolgens werkte hij 25 jaar bij de vrachtafdeling van Sabena. Vanaf zijn terugkeer uit Congo in

1960

kwam hij als

vrijwilliger in dienst bij het Koninklijk Belgisch Verbond voor de Bescherming van de Vogels en deed hij aan wetenschappelijk werk in het Congo-museum te Tervuren.

Hij heeft altijd veel belang gehecht aan documentatie over vogels en was bijzonder ijverig in het klas­ seren van gegevens die hij gedurende vele jaren nuttig gebruikte toen hij secretaris was van het Belgisch Avifaunistisch Homologatiecomité (BAHC).

Vanaf

1960 legde Paul zich ook toe op een kaartensysteem, waarmee

hij alle beschikbare gegevens over

de vogels van Brabant en zelfs België bijeenbracht. Om ringers, veldwaarnemers en literatuur samen te brengen, stichtte hij nog datzelfde jaar het gestencilde tijdschrift Ornis Brabant. Dit leidde later tot een boek, Inventaris van de vogels van Brabant

(1975), dat hij schreef samen met

zijn veel te jong gestorven

vriend Rogier De Fraine. Kort daarop verscheen hierop een Eerste aanvulling tieploeg die was uitgebreid met jongeren als Eric Callebaut en Jan De Boe. In Brabant in Ornis Flandriae, waarmee hij in

(1978), met een redac­ 1982 veranderde Ornis

1988 stopte, nadat de literaire stabiliteit in V laanderen verze­ (1986) en de publicatie van het naslagwerk

kerd was geworden met de komst van het tijdschrift Oriolus Vogels in Vlaanderen

(1989).

Dit alles wekt misschien het verkeerderlijk beeld van een salonprofessor, wat Paul nu juist allerminst was. Hij was misschien nog meest een sociaal bewogen mens, die zich geestdriftig inzette voor vele plaatselijke vogelverenigingen, niet in het minst voor de Brusselse afdeling van De Wielewaal, waarvan hij lange tijd voorzitter was. Als je hem optrommelde voor een moeilijk vogelvraagstuk, stond hij een paar uur later al aan huis. Paul ijverde zoals hij was: "Als het maar vooruitgaat...!"

Literatuur zou evenwel Pauls hoofddomein blijven. Als men een lijst moest maken van alle artikels die uit zijn pen vloeiden, en alles wat hij vóór publicatie nalas, zou de dikte van één licentiaatsthesis er niet

82

De Boomklever - september 2007

..::;. �'.3. .

"

-:

memoriam tl,• y_

_i

"

mee kunnen concurreren. Hij was zonder twijfel de meest produktieve vogelschrijver van België, zelf geïn­ spireerd door roergangers als Grootaers en Becquaert.

Paul was een erg belezen en kritisch man, aan wiens aandacht geen enkel boek of internationaal vogelblad ontsnapte. Kentekenend is de opmerking in een recent rapport van de Belgische Homologatiecommissie, wat toch kurkdroge en doorslaggevende verslagen zijn, moest de rapporteur van dienst fijntjes opmerken: "Wat leest deze man niét?".

Na

1990 bleef Paul op alle vogelfronten actief, met een indrukwekkend vermogen tot organisatie. Vooral

Brabant (later Vlaams-Brabant en Brussel) bleven hem boeien. Hij engageerde zich voor de Dijlevallei, de streek van Tienen, de Demervallei, het Brussels Gewest, de streek van Halle en

oordwest-Brabant. Maar

niet enkel dat. Korte tijd werd hij ook redactiesecretaris van hét Vlaamse vogeltijdschrift Oriolus. Tussendoor leverde hij een magnifiek naslagwerk af met Naamlijst van de vogels van België

(1995), waarvan twee actu­

alisaties van zijn hand verschenen. Intussen was ook een kortstondig tijdschrift Vogels in Vlaams-Brabant

(1993) verschenen, waar hij met jonge vogelkenners samenwerkte.

Na de fusie van De Wielewaal en Natuurreservaten tot Natuurpunt in

2002, stichtte hij binnen de Brusselse

vogelwerkgroep nog het tijdschrift Passer. Bij de natuurstudiegroep Dijleland zag hij de Boomklever uit­ groeien tot een volwaardig natuurstudietijdschrift.

Toen hij in

2003 van Boutersem naar Anderlecht verhuisde, schonk Paul zijn documentatie over de Europese

vogels aan Vogelbescherming V laanderen. Het grootste deel van de documentatie over Congolese vogels werd afgestaan aan het Congo-museum te Tervuren.

Onze deelneming gaat uit naar de familie van Paul, naar zijn vrienden, en niet in het minst naar Lut Merten die hem zo lang heeft bijgestaan.

Vaarwel, Paul.

Deze tekst is, op enkele aanpassingen na, overgenomen van de website van de Vogelwerkgroep

oordwe t-Brabant

(www.vogelwerkgroepnwb.be)

De Boomklever - september 2007

83

.

lnseaen

.... .·''"'"'· , •S.,

Houtminnende kevers van het Dijleland

D

e

bosgebieden

van

het

Wat de soort zo zeldzaam maakt, is enerzijds zijn eis naar een warm microklimaat en ander­

Dijleland herbergen twee im­

zijds zijn zeer beperkte kolorusatiecapaciteit met

posante en zeldzame kevers die

vrouwtjes die hooguit een honderdtal meter ver

leven van dood hout: het Vliegend

(Lucanus cervus) en de Leder­ boktor (Prionus coriarius). Beiden zijn hert

vliegen en mannetjes die tot 1 km gaan. Daar komt dan nog eens bij dat de soort vaak een zeer lokaal voorkomen heeft. Ze komt bvb. slechts voor langs één holle weg of één bosrand van een heel boscomplex. Vele populaties in Vlaanderen

op Vlaams niveau zeldzaam, maar

blijken zeer klein te zijn en hebben zelfs niet elk

kennen nog belangrijke populaties

jaar volwassen kevers. De larven leven immers

in onze regio.

een 5-tal jaren in de grond waardoor er soms maar om de 5 jaar kevers zijn.

Hierdoor komt de soort enkel nog voor op plaat-

Om de populaties van deze kevers beter te leren kennen, voert Arno Thomaes van het INBO al en­ kel jaren inventarisaties uit en afgelopen zomer tartte ook de

atuurstudiegroep Dijleland met

gerichte inventarisaties.

Het Vliegend Hert Het Vliegend hert is onze grootste keversoort.

De larven leven van ondergronds dood hout.

Dit hout kan van verschillende loofboomsoorten zijn zoal

Eik, Beuk, Kers en zelfs Robinia. Dit

hoev n geen ma sieve dode bomen te zijn, want zo werden er al populaties beschreven die zich voortplanten in poorwegbielzen en hakselhout.

Bijna aan de noordgrens van zijn verspreidings­ gebi d gekom n, i hjj erg afhankelijk is van vol­ do nd warmte voor zijn ontwikkeling. Daarom komt de oorl bijna uitsluitend voor op zuid gexpo

erde hellingen in halfopen structuren die voldo nde licht doorlaten tot op de bodem. Zo komt de oorl voor in hoogslamboomgaarden, holl

wegen, talud en parken, maar niet in don­ k r g lot n beukenbo en. Om dez lfde reden gaal h l ook

leed

om leem- of zandbodems en

ni l om klei.

Mannetje Vliegend Hert, Watermaal-Bosvoorde, 2006.

Foto Hans Roosen

De Booml<lever september 2007

84

...

'.'! ':�

...x"�·. , Ïnsêcten �

'i.:1:-

sen waar hij door de eeuwen heen steeds het ge­

periode en dan nog niet eens elk jaar actief zijn,

schikte dode hout heeft weten te vinden. Dit is

is de trefkans bijzonder klein. Op 20 inventarisa­

vaak in of in de buurt van grotere boscomplexen.

tieavonden in het Heverleebos vond Arno Tho­ maes vorig jaar slechts 1 maal een V liegend hert.

Het is niet eenvoudig om na te gaan of het Vlie­

De bedoeling is om deze kever op te sporen door­

gend hert in een bepaald gebied voorkomt. De

dat hij tijdens het vliegen een opvallend snorrend

adulte kevers zijn maar gedurende een korte pe­

geluid maakt en ook bij het rondkruipen een dui­

riode (juni-juli) te vinden. Ze zijn enkel 's nachts

delijk geritsel te horen is. Ook sapbomen -zeker

actief en vliegen enkel rond op warme avonden

bloedende Eiken zouden een onweerstaanbare

(voornamelijk tussen 21u en lu en met ook een

aantrekkingskracht uitoefenen- werden gericht

korte piek in de ochtend). De kevers komen

nagekeken. Vaak warmen de dieren zich eerst op

meestal pas uit de grond gekropen vanaf de

op asfalt, paden of onderaan boomstammen. Al

eerste echt warme dagen (dagtemperaturen van

ze vliegen, is dat vaak zeer hoog rond de boom­

30°C en meer). Vanaf dan kan je ze gedurende

kruinen. Ze zijn dan ook het beste te zien langs

een tweetal weken 's avonds vinden: bij nacht­

bosranden en open plekken.

temperaturen van 12°C worden ze actief en vanaf

16°C kunnen ze vliegen. Bij kleine populaties zo­

In het Heverleebos werden dit jaar geen kevers

als in onze regio is het venster om de dieren aan

gevonden. Het Meerdaalwoud werd niet zo uit­

te treffen dus heel kort: de piekactiviteit situeert

gebreid onderzocht, maar toch vond Arno Tho­

zich tussen eind juni en de eerste 2 decades van

maes hier één exemplaar langs een zuidelijke

juli met uitschieters tot eind juli -uitzonderlijk be­

bosrand op Waals grondgebied. Dé revelatie van

gin augustus.

dit jaar waren echter de talrijke waarnemingen uit het centrum van Overijse.

aast verschil­

Dit jaar-waarschijnlijk ten gevolge van het warme

lende losse waarnemingen -tot in privé-tuinen

voorjaar- werden de dieren zo'n 2 weken vroeger

toe- werd daar dit jaar een nieuwe populatie van

dan normaal actief (begin juni). Maar door het

tientallen dieren ontdekt in een talud in een holle

kwakkelweer deze zomer, waren er slechts heel

weg in het volle dorpscentrum. Belangrijk om te

weinig echt zwoele zomeravonden met een goe­

vermelden is dat eerdere controles van deze loca­

de keveractiviteit.

tie tijdens voorgaande jaren geen waarnemingen

De bedoeling van de inventarisaties deze zomer

opleverden. Bovendien was er ook maar 1 avond

was om uit te testen of deze kevers aangetrokken

dit jaar dat de dieren echt massaal vlogen, nadien

zouden worden door licht. Voor tropische soor­

beperkten de waarnemingen zich tot hooguit en­

ten vliegend hert is dit immers dé manier om de

kele dieren.

kevers aan te trekken. Voor kleine populaties van

Ook in 2 andere zuidgerichte holle wegen in

onze inheemse soort is dit echter minder duide­

Overijse bleken dit jaar enkele dieren aanwezig

lijk. In tuinen in de Londense stadsrand had dit

te zijn.

geen succes, maar hier kan de lichtvervuiling voor iets tussen zitten. Deze zomer hebben we in de

De gemeente werd hiervan op de hoogte g

vliegperiode door de ongunstige weersomstan­

en door de bosgroep Dijle Geteland zullen broed­

digheden slechts 1 maal met kwikdamplampen

hopen aangelegd worden om de dieren in de toe­

kunnen werken en dan nog op een avond waarop

komst meer kansen te geven.

teld

de temperatuur eigenlijk te laag was. Het feit dat we toen geen dieren hebben waargenomen leert ons dus niet veel bij over het eventuele nut van

Lederboktor

deze techniek.

Tijdens losse inventarisaties werden op zwoele zomeravonden verschillende potentieel goede ge­ bieden bezocht. Aangezien de populaties in onze regio klein lijken te zijn, slechts over een korte

De Lederboktor i

onze grootste boktor en met

zijn lengte van gemakkelijk 4 cm i hij e n indruk­ wekkende ver chijning. Al deze k ver norrend lang vliegt, kan het zelf lijken of je

m

t

n

lie­

gend hert t maken hebt.

De Boomklever - september 2007

85

De larven van deze kever leven voornamelijk van

heeft veel langere voelsprieten die tot ver voorbij

ondergrond

het lichaam reiken. Tegenwoordig is hij in België

beukenhout. In Vlaanderen is het

een zeldzame kever. Het b lang van onze regio

en aangrenzende regio's echter uitgestorven.

i

Door het slechte weer kon een geplande inven­

hier niet te onderschatten omdat zowel in het

Heverleebo

al

het Meerdaalwoud deze soort

tarisatie met kwiklampen in het Meerdaalwoud

nog vrij algemeen voorkomt zoals waarnemin­

niet doorgaan. Daardoor hebben we niet kunnen

gen doorheen de jaren bewijzen. In andere grote

testen of deze soort op licht zou afkomen, maar in

beukenbo sen zoals het Zoniënwoud wordt deze

de rand van het Zoniënwoud zou deze soort soms

oort om onduidelijke redenen veel minder aan­

toch gevangen worden tijdens nachtvlinderinven­

getroffen.

tarisaties.

De piekvliegtijd van deze soort valt iets later dan het Vliegend hert, namelijk in de tweede helft van juli en de eer te decade van augustus. Dit jaar waren er opvallend veel waarnemingen van deze soort, zowel in het Heverleebos als in het Meer­

Besluit

daalwoud. Vaak kunnen de kevers bij valavond

De afgelopen zomer voerde de Natuurstudie­

aangetroffen worden op boomstammen terwijl

groep Dijleland in samenwerking met het INBO

ze zich proberen op te warmen alvorens weg te

voor het eerst gecombineerde nachtvlinder-ke­

vliegen.

verinventarisaties uit.

D

De resultaten van de nachtvlinderinventarisatie

enige soort waarmee verwarring mogelijk is,

is de nauw verwante Heldenboktor. Deze soort

Mannetje Lederboktor, Foto Bruno Bergmans

86

De Boomklever -september 2007

zullen besproken worden in een apart artikel.

'J.':.

.�;·��,: Insecten

�

Wat de kevers betreft, valt op dat de Lederbok­ tor in onze grote bosgebieden nog vrij algemeen lijkt te zijn.

Het Vliegend hert daarentegen lijkt heel plaat­ selijk én in kleine aantallen voor te komen. De vondsten in Overijse tonen echter aan dat in op het eerste gezicht marginale biotopen -een zon­ beschenen talud/holle weg met oude bomen­ ook grote aantallen kunnen voorkomen. In de toekomst kan het dan ook interessant zijn om specifiek oude zuid geëxposeerde holle wegen verder te onderzoeken.

Daarnaast zullen ook geschikte plekken in de bosgebieden verder onderzocht worden. Om de trefkans te verhogen wordt er de komende jaren mogelijk ook geëxperimenteerd met een soort van lokaas om de dieren levend te vangen en zo een idee te krijgen over de populatiegrootte in een gebied. Het gaat dan om wijnvallen die een mengsel van gegiste rode wijn en banaan bevatten -met gaas erover gespannen zodat de kevers niet verdrinken-. Als deze hoog in een boom opgehangen worden zou dit de kevers uit

Oproep Alle waarnemingen van Vliegend hert en Le­ derboktor zijn welkom op onze maillijst (Dij­ levallei@yahoogroups.com) of rechtstreeks bij bruno.bergmans@scarlet.be.

Ook

meldingen

van potentieel interessante oude holle wegen zijn welkom.

Het INBO is ook gestart met genetisch onder­ zoek naar het Vliegend hert om in samenwer­ king met Engelse onderzoekers de genetische variatie binnen België en Europa te onderzoe­ ken.

Hiervoor is men op zoek naar vers verzamelde dode kevers. Bedoeling is dat je een dood ge­

vonden kever zo snel mogelijk in 100% ethanol

bewaart. Als je een dode kever vindt, neem je best zo snel mogelijk contact op met Arno Tho­ maes op amo.thomaes@inbo.be.

Dankwoord

de omgeving aantrekken. Deze vallen moeten dan regelmatig gecontroleerd worden.

Ik dank Arno Thomaes van het I

Ook het opvolgen van de recent aangelegde

achtergrondinformatie die grotendeel

broedhopen opent interessante toekomstper­

sis vormt voor dit artikel en voor de de kun­

spectieven.

dige begeleiding van onze inventarisatie .

BO voor alle de ba­

Ik dank de Houtvesterij Leuven die on de toe­

Bruno Bergmans

stemming gaf deze inventarisaties uit te voe­

bruno.bergmans@scarlet.be

ren.

Ik dank ook alle deelnemers aan de inventari­ saties en alle waarnemers die hun waarnemin­ gen doorstuurden.

Referenties J. (2005). Een Lederboktor in Leef­ 33: 13.

Fluyt, F. (2005). Vliegend Hert, Amba adeur van onze eikenbossen. De Boom.Klever 33:142143.

Thomaes, A. & Vandekerkhove, K. (2005). Eco­ Lambrechts,

daal. De Boom.Klever

logie en verspreiding van het Vliegend hert in

Vrouwtje Lederboktor, Foto Bruno Bergmans

Vlaams-Brabant en Brussel. Brakona jaarboek

2004: 62-69.

De Boomklever - september 2007

87

· !

Visbestand op vijvers van de Dijlevallei gewikt en gewogen

S

inds enkele jaren leveren het Agentschap voor Natuur en

Bos en de Vrienden van Hever­ leebos en Meerdaalwoud belang­ rijke inspanningen om de grote voormalige

viskweekvijvers

van

de zuidelijke Dijlevallei herin te richten

tot

heldere

en

water­

plantrijke plassen. Een belangrijk aandachtspunt bij het beheer, en bepalend voor het verschil tussen helder en troebel, is de samen­ stelling van het visbestand. Deze zomer bemonsterde het Instituut voor

Natuur- en

Bosonderzoek

het visbestand op alle grote plas­ sen, wat een heldere kijk op een troebele situatie opleverde ...

Vijverbeheer en opvolging In het themanummer 'Vijvers van de Dijle­ vallei' van de Boomklever (december 2006) werden de natuurdoelen, de inrichting en het beheer van de voormalige viskweekvijvers in d Dijlevallei uitgebreid toegelicht (Hendriks & De B ck r, 2006). Om de beoogde heldere, wat rplant nrijke pla n te realiser n, werd g opte rd voor een vijv rbeheer waarbij de vijv r om d vijf tot z v n jaar gedurende 35 maanden drooggezet worden. En rzijd be­ oogt m n met d droogzetting van de pla sen

88

De Boomklever - september 2007

de mineralisatie en inklinking van de sliblaag op de vijverbodem. Mineralisatie van de sliblaag leidt tot een verminderde nutriëntenbelasting in het vijversysteem. Inklinking zorgt ervoor dat waterplanten zich makkelijker kunnen vestigen, en dat bodemmateriaal minder snel in de water­ kolom wordt gesuspendeerd.

Anderzijds, en zo mogelijk nog belangrijker (zeker bij het in beheer nemen van de vijvers), laat deze droogzetting toe om de vijvers af te vissen, met als doel het creëren van een even­ wichtig visbestand. De veelal hoge dominantie van planktivore vis (individuen kleiner dan 10 cm van bijna alle vissoorten) heeft namelijk tot gevolg dat de aanwezigheid van watervlooien, verantwoordelijk voor het onder controle hou­ den van de algengroei (Louette & Moreau, 2005), sterk wordt onderdrukt. De ermee vaak gepaard gaande aanwezigheid van bodemwoelende vis (voornamelijk grote Karper, Giebel en Brasem) verhoogt bovendien de kans op een troebele waterkolom door het in suspensie brengen van fijne bodemdeeltjes. Een bijkomende maatregel bij ecologisch vijverbeheer bestaat er dus in om het planktivore en bodemwoelende visbestand door gerichte afvissingen sterk terug te dringen, en piscivore vis te bepoten. Kleine Snoek (indi­ viduen kleiner dan 20 cm) is uitermate geschikt als predator, daar ze in staat zijn om een buiten­ sporige rekrutering van praktisch alle vissoorten te onderdrukken.

Om de tot op heden uitgevoerde ingrepen op dit vlak te evalueren, en indien nodig gericht bij te sturen, bemonsterde het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek in augustus 2007 het visbestand in de grote voormalige viskweekvij­ vers van de zuidelijke Dijlevallei (foto 1). Deze opname kadert in een bredere meetcampagne, waarin het INBO de verschillende componenten van het aquatisch voedselweb opvolgt in de vij­ vers van Oud-Heverlee (OHN en OHZ), Lange­ rodevijver te Neerijse (NGB), het Grootbroek te Sint-Agatha-Rode (SAR) en de zuidelijke vijver

�-"t -

�·. t,1• :· .. \/" ".�," , 1ssen l "<:.. • •

Foto 1. De zuidelijke vijver van Oud-Heverlee in vogelperspectief juni 2006. (foto: Dé iré Vnnnutgnerden)

van Florival (FLO).

aast fysisch-chemische pa­

elektrovi serij en dubbele

chietfuik n. Beid

rameters worden de waterplanten, fytoplank­

methoden zijn aanvullend en geven informa­

ton, zoöplankton alsook het visbestand peri­

tie over respectievelijk de

odiek bemonsterd. Samen met de periodieke

de oeverzone (meestal jonge individu n) en het

inventarisaties en monitoring van libellen en

meer open water (met ook grotere individu n

watervogels door de Natuurstudiegroep Dijle­

die vooral aanwezig zijn in de diepere tukken).

land, vormt dit een schat aan voor het beheer

Gevangen individuen werd n ged t rmineerd,

nuttige gegevens.

geteld, gemeten en terugg plaat t. Bijgevolg kon

Deze bijdrage gaat dieper in op de

amenstel­

ling van de visgemeenschappen in de verschil­

i gemeen chap in

een in chatting gemaakt worden van de gemeen­ schapsstructuur van het

i be tand.

stering in augustus 2007. Aansluitend worden

Ov r de ver chillende

ijv r

toekomstperspectieven voor het behalen van de

vi

beoogde heldere fase met uitgebreide aquati­

d lijk

sche vegetaties toegelicht.

d

lende plassen, zoals vastgesteld bij de bemon­

v r chillen in de aantall n vi

amen telling van h t vi b

vijver . H t huidige een

Visbestand

i b

tand tu

n en in en de

tand in OHZ vormt

choolvoorbeeld van een g

laagd b heer.

H t aandeel plankti or en bod mwo !end vi (vang t per

Het vi bestand werd in vier vijvers (OHZ, GB, SAR, FLO) bemon terd aan d

heen vverden 1-l

oort n waarg nom n (tabel 1). Er zijn dui­

hand van

v n al i

enh id van in panning, w

het aantal indi idu n per fuik p r dag)

uit rmate laag ten

vijver ,

rg gc­

n b

pzicht

van de and re

taat bovendi n bijna uit !uitend

De Boomklever - september 2007

89

Tabel l. Aangetroffen vissoorten in de vijvers van de Dijlevallei met aanduiding van het aantal gev�gen individuen p r fuik per dag, de datum vanaf wanneer de vijver werd gevuld na de laatste droogleggmg en _ afvi ing, al ook de densiteit (aantal dieren/ha) aan bepote Snoek (6 cm) na de vullmg.

Ge uld inds

NGB

SAR

voorjaar 2007

najaar 2004

najaar 2003

najaar 2005

-

100

70

30

-

Densiteit bepote Snoek Karper

Giebel

Rietvoorn

Blankvoorn

Zeelt

*

-

<IOcm

223

21,3

>IOcm

1

3,3

<IOcm

71,3

>lOcm

10,3

<IOcm

1,7

145

>lOcm

0,1

13

<IOcm

27

>IOcm

0,5

<IOcm

0,1

7,8

0,1

l

>!Ocm Blauwbandgrondel

< 8 cm

B rase m

<8cm

B11tervoorn

4cm

Tiendoomige stekelbaars

4cm

0,1

lonnebaar

<IOcm

6,5

Amerikaanse dwergmeerval

<!Sem

1,3

Baar

< 8 cm

Snoek

<50cm

Paling

< 50 cm

1

0,25 0,2

0,1 0,4

0,1

Totaal aantal

7,7

4,8

0,5

2,25

17,25

274,5

334,05

0,5

werd niet bemonsterd.

uit ecologi ch waard volle voorn, Bittervoorn

34

4,5

Kikkervis Stierkikker

H t vi be tand in OH

36 0,5

> 50cm

*

FLO

OHZ

OHN

oorten, zoal

Riet­

de waterkolom echter troebel, wat hoge aantal­

n Ze lt. Bovendien is er een

len planktivore vis suggereerde. Zoals verwacht,

b langrijke aanw zigh id van piscivore Snoek

werd het visbestand bij de bemonstering in au­

di

gustus in belangrijke mate gedomineerd door

h t vi be tand controleert. Dit vertaalt zich in , n jaarrond h ldere vijver, waar vegetaties go d' kan

n krijgen zich t

ontwikkelen (foto

2).

1 ang rod vijv r v rk

rd tijd n het hele vooqaar en d, vro g 70m r van 2007 in d hel­ d 'r fas m l d aanw 1igh id van malbladige

fonl inkruid n >n Zannich llia. Vanaf juli w rd

De Boomklever - septemberf 2007

90

kleine individuen van Karper, Zeelt, Brasem en Blauwbandgrondel. Piscivore soorten zoals Snoek en grote Baars waren afwezig, wel wer­ den grote individuen van Paling

(80 cm en meer)

aangetroffen. Doordat deze vijver na het uit pro­ ductie nemen niet werd bepoot, is de samenstel­ ling van de visgemeenschap het gevolg van een

- ---

--- -

Foto 2. De zuidelijke vijver van Oud-Heverlee in heldere fase met een uitgebreide nanwe­ zigheid van waterplanten (hier Kikkerbeet), augustus 2007. (foto: Gerald Louette)

ongecontroleerde voortplanting van ongeoogste

gischerwijze werd hier g

individuen, zonder de structurerende predatie

met uitzondering van Paling die zich blijkbaar

van Snoek.

toch kan handhav n in d z

Het visbestand in de grote plas van het Groot­

digheden. Door de afwezigh id van

broek wordt gekenmerkt door een hoge aan­

vi gemeenschap i

wezigheid van kleine individuen van Giebel,

Het dik pakket organi ch mat riaal laat even­

Rietvoorn, Blauwbandgrondel, Karper en Blank­

wel geen vestiging van waterplanten toe.

n vi

aangetroffen, tr m

om tan­ n echt

het wat r jaarrond h lder.

voorn. Ondanks de bepoting met Snoek in 2005

In de noordelijke vijver van Oud-Hev rl

kon de visgemeenschap kennelijk niet onder con­

geen visbemon tering uitge o rd omwille van

trole gehouden worden. Een gevolg hiervan was

de z

r recente vulling ( oorjaar 2007) van de

dat de vijver in de periode juni-juli 2007, of min­

pla .

a het vollopen ontwikk id n zich hi r

der dan twee jaar na het hervullen van de vijver

dez

in de zomer van 2005, omgeslaan i naar de troe­

smalbladige fonteinkruiden en Zannich llia in

bele fase (foto 3). Oorzaken van dit snelle 'verval'

e n h ld r

van de vijver, kunnen zowel de verbinding met

bij controle in augu tu

de Marbaise zijn, die voor een con tante instroom

pla v

van nutriënten en vis zorgt, al

Sam nvatt nd kunnen d

het slecht aan­

slaan van kleine Snoek bij b poting.

zomer uitge trekte

l

waterkolom. d

g tati

werd

van Chara,

reemd g no g wa wat rkolom in deze

r troebel...

! n ng m

n chap

er

billen in aantal­

tru tuur tu

nd

vijver

De zuidelijke vijver van Florival b vindt zich al

t ruggebracht word n op de voormalige vi�-

jaren in een moerasfa

kw ekacti iteit n (Karp r,

met een dikk

laag af­

ge torven organisch mat riaal op de bodem. Dit

g

er

loni ati

· ·

rt een laag zuur tofg halt

in h t wat r. Lo-

n

ht

Ji bel �n Zeelt), op

b poting n ( noek)

n natuurlijk

anuit ink m nde gra ht n of

De Boomklever - se ptember

ko­

bcc1'.je .

2007

91

Toto 3: A n11zicht van het troebel water in het Grootbroek in augustus 2007, twee jaar na de drooglegging _ r11 nfv1 s111g. (foto: Gerald Louette) (voorheen enkel in SAR), wat de opmars van de

Toekomstperspectieven Een go d v rd r

soort in de zuidelijke Dijlevallei bevestigt. Ook

cologi ch vijverbeheer biedt

1eker per pecti v n voor een hoge natuurwaar­ de van d

vijv r

van de zuid lijk

Dijlevallei.

Hel belang van Snoek bij dit beheer is van on­ c,chalbar

d

waarde zoal

resultaten in

HZ

aanlon n. Een vergelijking van de re uitaten van

1 lZ en

AR, lijkt er op l

wijzen dat het

geï50J erd 1ijn l n opzichte van oppervlakte­ n OH

wal 'raanvo r (Loal het g val in OHZ in mindere mal b 'houd in d

h Id r

1 n v 'rbonden c,

GB) d

ook

fa

,

kan en op het

gun lig beïnvloedt.

l m n zoal SAR, zull n bijko­

mende ingr ,p >n nood1ak lijk zijn om

n suc­

c ''>vol r 'c,ullaal l � b hal n ( an r n inkomende walerljec,, b 'perk n migrali B11 h 'l beheer di nl l v n

van grot d

nodig

vis). aandacht

b ''>le 'd l' word 'n aan de aanw 1igheid van mva<,1 've ni >l-inheem ·oorl n. Tijd n d

hier kan de aanwezigheid van geschikte predato­ ren (grote Baars, Snoek) in het vijversysteem, de aantallen van deze exoot onder controle brengen.

Dankwoord De bemonstering van het visbestand was mogelijk dankzij de hulp van Yves Jacobs, Seth Martens en Jo Packet.

Referenties Hendriks, J. & De Becker, P. 2006.

atuurdoelen,

inrichting en beheer van de voormalige viskweekvijvers in de zuidelijke Dijlevallei. De Boomklever 34: 123-131.

Lou tt , G. & Moreau, K. 2005. De watervlooien­ fauna van d

zuidelijke Dijlevallei. De Boomkle­

ver 33: 11-14.

·

\

l'>bemonc,l 'ring w rden kikk rvi ·j

Am<.>nkaanc,e

van de

l1 'rkikk 'r waarg nom n in

B

Gerald Louette In tituul voor

atuur- en Bo onderzo k

g raid.Jou tl (alinbo.be

92

D

Boomklever - september 2007

Eikelmuizen in het Dijleland vroeger en nu...

1

n navolging van de 'oproep naar

den) in de jaren '60- '65 als 'algemeen in de hout­

eikelmuiswaarnemingen'

kanten' beschreven waarbij ze som

die in

het vorige nummer van de Boom­ klever verscheen, proberen we in dit artikel een overzicht te schet­ sen van historische, en tevens meer recente verspreidingsgegevens van Eikelmuizen (Eliomys quercinus) in het Dijleland en ruime omgeving.

in oud

relnesten in meidoorns werden teruggevonden.

In de literatuur wordt ook wel beschreven dat lijster- en merelnesten vaak worden voorzien van een kap, en binnenin gevoerd worden met zacht materiaal. Op de voorgaande locatie werden Ei­ kelmuizen toen zelfs geschoten. Begin jaren '70 werden op een andere locatie te Meldert jaarlijks tot 20 (!) Eikelmuizen gevangen in perzikbom n.

Tot halverwege de jaren '70 werden op een land­ goed ten NW van Bertembo (Bertem), langsheen de rand van het Heverleebos (Bland n en Hever­ lee), en in het Vuilenbos en Molen teenbo

Door de verborgen levenswijze van de Eikelmuis dienen de verspreidingsgegevens steeds met eni­ ge voorzichtigheid geïnterpreteerd te worden.

Deze diertjes worden namelijk zeer weinig waar­ genomen: ze zijn vooral 's nachts actief en daar­

me­

(Bier­

beek) jaarlijks Eikelmuizen aangetroffen in (me­ zen-)nestkasten. Op sommige van boven taande locaties werden de diertje

om ook gedood.

Ook braakbalond rzoek 1 verde enkele intere -

naast houden ze ook een winterslaap van oktober tot (eind) april! Vaak heeft een waarneming dan ook betrekking op een door de kat gevangen diertje, of een slapend exemplaar dat aangetrof­ fen wordt bij de nestcontrole van een mezen.kastje. Naast hun hoofdzakelijk dierlijk dieet (insecten, slakken, eieren, kleine zoogdieren, enz.), durven ze ook wel eens fruit, noten e.d. te verorbe­ ren. Hun favoriete biotoop bestaat uit loofbossen, natuurrijke tuinen, boom­ gaarden, parken, houtkanten, enz. Ge­ lukkig zijn ze niet mensenschuw, en vindt men ze soms zelfs op zolders, in schuurtjes en in nestkasten, waar ze ook hun winterslaap kunnen houden.

Oudere waarnemingen uit de jaren '60 en '70 maken soms gewag van nog vrij goede aantallen Eikelmuizen op som­ mige locaties. Zo werd de Eikelmuis in de omgeving van Meldert (Ho gaar-

Adulte Eikel11111i (Elio111y q11erci1111 ), die bij rlnkwcrkc11 sn111c11 111ct een ne t vn11 4 jon e11 gevo11de11 werd (begi11 juli 2007, 0111gez i11g Pnrkdnl­ laa11 Heverlee). (jota ]ol1n11 Kerkhof)

De Boomklever - september 2007

93

··.:�· � �.... .�..���oogdieren :.t:!

.•..

op. Onderzochte braakballen

waargenomen. Op diezelfde plek werd soms

van Ran uil (Bremberg Haasrode; 1976), Kerk­ uil (Meldert; 1977) en nog een Kerkuil (Haas­

zelfs een Eikelmuis aangetroffen rond een voe­

ant

g geven

rod ; 1991) leverden respectievelijk 1, 2, en 3 Eik )muizen op.

dersilo met nootjes die er in de tuin voor de plaatselijke avifauna werd opgehangen.

Andere

interessante

waarnemingen

werden

gedaan te Ottenburg (Huldenberg; zichtwaar­ De jar n '80 worden gekenmerkt door heel wat

neming in een huis; 2000), Oud-Heverlee (lex;

mind r waarnemingen - zonder hier verder

2001), Bierbeek (dood exemplaar t.h.v. de Kwak­

al te veel conclusies uit te kunnen trekken. In

kelbosstraat; september 2001). Ook in de om­

' 5 werd te Vossem (Tervuren) een wintersla­

geving van de Dorpsstraat te Meerbeek (Kor­

p nde Eikelmuis aangetroffen in het afgesloten

tenberg) werden tussen 1980 en 2000 regelma­

gedeelte van een bijenkorf, terwijl in '89 een

tig Eikelmuizen waargenomen in een tuin, in

auditieve waarneming werd gedaan van een

nestkasten en op zolder. Daarna leken ze hier

Eik !mui

verdwenen te zijn. In Honsem (Boutersem) wer­

in een verlaten weekendverblijf ter

den tot 2000 regelmatig Eikelmuizen gevonden

hoogte van de Hellegracht te Bertem.

in nestkasten. Nadien werden deze nestkasten In de jaren ' 90 werden weer meer waarnemin­

minder gecontroleerd.

rd. Een zichtwaarneming van een

In 2006 werd een zichtwaarneming in Tourin­

xemplaar te Honsem (Bouter em; juli 1992) en

nes-la-Grosse, en een mogelijk nest in Wezem­

g n genot

voorlopig een laatste (zicht-)waarneming uit

beek-Oppem doorgegeven.

Meldert (Hoegaarden; juli 1995).

De meest recente waarnemingen

(naast ho­

2 slapende

ger vermelde uit Overijse; 2007) van Eikelmuis

Eikelmuizen gevonden in mezennestkastjes in

werden gedaan in de omgeving van de Blauw­

h t 'Paardenwater' te Overijse/Hoeilaart en in

schuurhoeve te Bierbeek waar Eikelmuizen al

augu tu 2001 werd er hier nog een nest gevon­

zeker waargenomen worden sinds de jaren ' 90,

d n in een vogelnestkast. Een andere waarne­

en ook nu komen ze er nog voor. Daarnaast was

ming die bij deze populatie in de Ijsevallei kan

2007 goed voor heel wat waarnemingen uit de

aan luiten is de recente vondst van een dode

omgeving van de Parkdallaan te Heverlee (Leu­

Eikelmui

ven) waar het startschot werd gegeven met een

p 2 mei 1998 werden min ten

van d

( lachtoffer van kat) in de omgeving

'Tuindelle' te Overijse in 2007.

Eikelmuis die werd aangebracht door een kat

Ook de Laanvallei tussen Tombeek en Terlanen

op 28 april. Begin juli werd er bij dakwerken op

(Ov rijse) herbergt misschien nog een populatie

deze plek een nest ontdekt met 4 volgroeide jon­

Eikelmuis. Op 25 mei1999 werden hier 's nachts

gen en 1 adult dier. Het nest werd gevonden in

Eikelmuizen gehoord in de buurt van enkele

de dakisolatie (of wat er van over bleef. ..). Zo­

hoog tamfruitbomen in een bosrijke omgeving.

wel de adult als de 4 jongen werden in een doos

Op 26 juni van dat jaar werd er een dood exem­

met wat schaafsel gestopt, waarna werd vast­

plaar gevonden in het bos dat hierop aansloot.

gesteld dat 1 van de jongen dood was (stress?)

In diezelfde periode werd in de buurt nog een

en blijkbaar werd aangevreten door de andere

jong dier gevonden dat het slachtoffer was ge­

exemplaren. Opvallend was ook dat de jongen

word n van een kat. Ook in augustu 2002 wer­

zich onder het schaafsel verstopten. Er werden

d n nog Eikelmuizen op d ze locatie gehoord

enkele foto's genomen en de dieren werden in

n voorlopig betreft de laatste melding een dier

de onmiddellijke buurt weer losgelaten. T ijdens

dat op 5 augu lus 2003 rond twee uur 's nachts

de eer te week van september werden hier nog 2

aan het roepen wa . Ge prekken met de buren

dode Eikelmuizen gevonden: 1 exemplaar werd

1 v rd n nog

aangedragen door de kat, en een ander dier

n hi torische waarneming op

van

n wint r lapend dier uit de jaren ' 80, wat aantoont dat d oorl hier al g ruime tijd voor­

werd door de buren in de tuin gevonden.

komt. Ook iets verder in de Laanvall i werden in d jar n '90, lot zelf e n paar jaar g leden

Al d

g 'regeld wint

94

r

lap nd

di r n in n

De Boomklever -september 2007

tka tjes

voorgaande waarnemingen tonen aan dat

het waarn men van Eikelmuizen vaak op heel wal to val en geluk berust. Daarnaast i het op-

-

Jonge Eikelmuis (Eliomys quercinus) die samen met een adult en drie an­ dere jongen bij dakwerken gevonden werd (begin juli 2007, omgeving Park­ dallaan Heverlee). (foto Johan Kerkhofs)

merkelijk dat men deze diertjes op heel wat plek­

Dankwoord

ken in het Dijleland kan verwachten: vaak in de buurt van (grote) boscomplexen, boomgaarden en spoorwegbermen, maar ook in stadstuintjes enz. Het valt ook op dat meerdere waarnemingen door het controleren van nestkasten (vaak voor het ringen van vogels) werden gedaan en dat het de moeite kan lonen om nestkasten in het vroege voorjaar eens na te kijken op hun aanwezigheid.

Hierbij dient steeds rekening gehouden te wor­ den met het feit dat Eikelmuizen beschermd zijn en dus niet verstoord mogen worden! En nu . .. verder op zoek!

Met dank aan d

provincie Vlaam -Brabant en

Natuurpunt (Joeri Corten

- joeri.corten @na­

tuurpunt.be ) voor het reali er n van het Eikel­ muisproject en het ver trekken van de gegeven uit de databa e.

En dank aan alle men en die in het verleden reed waarnemingen doorgestuurd hebben zodat dit overzicht tot tand kon komen.

Hans Roosen

roo enhans@yahoo.com

Waarnemingen uit het Dijleland worden bij voor­ keur doorgestuurd naar roosenhan @yahoo.com

De Boomklever -september 2007

95

Opmerkelijke vogelwaarnemingen in de Dijlevallei en omgeving, juni - augustus 2007

D

it overzicht

van

opmerke­

lijke en interessante vogel­

werd ook slechts één keer een Woudaap waar­ genomen. Tussen de andere zomerwaarnemin­ gen vinden we leuke soorten als Krooneend, de

Dijlevallei

onvermijdelijke Grote Zilverreigers, Roerdomp,

beslaat voornamelijk de periode

terug, terwijl enkele Ooievaars, Zwarte Wou­

juni - augustus 2007. De bestreken

wen en een Witwangstern eerder bij het voor­

waarnemingen

in

de

regio omvat de gemeenten Kor­ tenberg, Herent, Bertem, Leuven, Oud-Heverlee, Huldenberg, Over­

Visarend, Slechtvalk, Kleine Plevier en Visdief

jaar aanleunden. Het intredende najaar liet zich tijdens de behandelde periode onder meer op­ merken aan de hand van soorten als Smient, Ge­ oorde Fuut, Purperreiger, Kleine Zilverreiger, Ooievaar, Zwarte Ooievaar, Lepelaar, de drie

ijse, Tervuren en de aangrenzende

klassieke kiekendieven, Visarend, Slechtvalk,

gebieden. De volgende rubriek zal

Morinelplevier, enkele andere steltlopersoorten,

de periode september - novem­

Tapuit, Europese Kanarie en Kruisbek.

Zwarte Stern, Duinpieper, Boompieper, Paapje,

ber 2007 omvatten. Waarnemin­ gen worden voor

1 0 december

2006 verwacht bij Kelle Moreau, Korenbloemlaan 5, 305 2 Blanden, 0486/ l 2.58. 77,

kelle.moreau@

Waarnemingen van onder meer Knobbelzwaan, Krakeend, Slobeend, Tafeleend, Kuifeend, Pa­ trijs, Dodaars, Fuut, Aalscholver, Blauwe Rei­ ger, Havik, Waterral, Kievit, Houtsnip, Kleine Mantelmeeuw, Koekoek, alle uilen, Gierzwa­ luw, Ijsvogel, Zwarte Specht, Groene Specht,

gmail.com.

Middelste Bonte Specht, Kleine Bonte Specht, Veldleeuwerik, alle zwaluwen, Gele Kwikstaart,

De zomer van 2007 had best wel wat leuke vo­

Grote Gele

gels voor on in petto, met de eerste Vale Gieren

Roodstaart, Sprinkhaanzanger, Bosrietzanger,

voor het Dijleland ongetwijfeld als meest bijzon­

Fitis, Vuurgoudhaan, Glanskop, Matkop, Kuif­

dere waarneming. Op het vlak van de broedvo­ gels vermelden we onder meer broedgevallen van Berg end, Zomertaling,

Wespendief en

Roodbor ttapuit, en broedindicerende waarne­ mingen van bijvoorbeeld Kwartel, Zomertortel en Wiel waal. Minder goed nieuws kwam er vooral van de akkervogels (met dramati che si­ tuatie voor Gra pieper en Grauwe Gors), en er

96

De Boomklever - september 2007

Kwikstaart,

Blauwborst,

Zwarte

mees, Zwarte Mees, Ringmus, Putter, Kneu, Goudvink, Appelvink, Geelgors, Rietgors en alle exoten werden niet in dit verslag opgeno­ men maar wel verwerkt. Hetzelfde geldt voor ongedeterrnineerde zilverreigers, wulpen en andere steltlopers. Ook meldingen van telkens een mogelijke Zwarte Wouw en een mogelijke Kwartelkoning werden niet weerhouden.

Gebiedsafkortingen:

8 ex. op 29/07 (F. Fluyt, L. Hendrickx).

WLS=Wilsele/Vijvers Bellefroid,AVP=Heverlee/ Abdij van Park, ZW = Oud-Heverlee/Zoete Wa­ ters, OHN = Oud-Heverlee/N, OHZ = Oud-He­ verlee/Z, Oppem= weilanden tussen Bogaerden­ straat (Oud-Heverlee - Korbeek-Dijle) en NGB, NGB =Neerijse/Grote Bron (deel Doode Bemde), NKV = Neerijse/Kliniekvijvers (deel Doode Bem­ de) en SAR=Sint-Agatha-Rode/Grootbroek, SJW =Sint-Joris-Weert, Flo=Florival.

Krooneend Netta ruft.na 20/06

1 ad m te Basse Wavre (B. Nef)

Kwartel Coturnix coturnix In de eerste helft van juni werd tweemaal mel­ ding

gemaakt

van

's

nachts

overtrekkende

Kwartels : op 9/06 2 ex. over Blanden/Koren­ bloemlaan (K. Moreau) en op 14/06 1 ex. over Leuven/Parkpoort (B. Creemers). De periode

Bergeend Tadorna tadorna Alle waarnemingen: 01/06

2 ex. te OHN (M. Walravens)

16/06 & 01/07

2 ad+ 4 juv te NGB (J. Nysten,

L. Hendrickx) 07/07

1 juv te NKV (K. Moreau, L. Hendrickx)

Smient Anas penelope 05/07

2 ex. te OHN (S. Horemans,M. Tomballe)

8, 16, 26 en 27/08 3, 4, 4 & 5 ex. te OHN (E. Toor man, B. Nef, J. Rutten, L. Hendrickx) 16/08

1 ex. te NGB (B. Nef)

Wintertaling Anas crecca Er werden telkens twee juni- (1v te OHN op 1/06 - M. Walravens; 2 ex. te AVP op 8/06 - B. Cree­ mers) en twee juliwaarnemingen (2 ex. te SAR op 15/07 - F. Fluyt; 3 ex. te OHN op 17/07 - K. Moreau). Vanaf 12/08 werden verspreid over de Dijlevallei terug kleine groepjes waargenomen (9 waarnemingen; versch. waarn.) met maxima van resp. 22 en 28 ex. te OHN op 16 en 26/08 (B. Nef, J. Rutten).

Zomertaling Anas querquedula

juni-juli was verder goed voor waarnemingen te Huldenberg/Kaalheide (1 ex. op 13/06; K. Berwaerts), Vossem (1 ex. op 17/06; A. Smets), Huldenberg/Vossekouter (1 zp op 18/06; K. Ber­ waerts),Erps/Dorenveld (resp. 1zp,1zp,1 zp en 3 zp op 18/06, 22/06, 2/07 en 13/07; L. Vervoort, E. L' Amiral, A. Smets e.a.), Neerijse/ plateau (1 zp op 20/06; W. Desmet, B. Wuyts), Loonbeek/ plateau (1 zp op 24/06; F. Fluyt), Korbeek-Dijle/ plateau (2 zp op 2/07; S. Horemans), Haasrode/ zandgroeve (1 zp op 8/07; K. Moreau), Bierbeek/ plateau (1 zp op 9/07; K. Moreau), Huldenberg/ plateau (1 zp op 9/07; J. Verroken,K. Moreau, L. Vanden Wyngaert e.a.), Bierbeek/Krijkelberg (1 zp op 15/07; J. Cuppens) en Leefdaal/plateau (1 zp op 26/07; M. Schurmans). Op 22/08 werden te Leefdaal nog 2 ex. gezien (M. Hens, B. Berg­ mans, B. Vercoutere e.a.).

Geoorde Fuut Podiceps nigricollis 4-5/08

2 juv te SAR (L. Hendrickx)

13/08

1 ex. te NGB (F. Fluyt)

Purperreiger Ardea purpurea 3, 6, 7 & 10/08

W. Desmet, L. Hendrickx, C. Carels,

Voor de periode van 1 juni tot 17 juli 2007 werden 8 waarnemingen van Zomertalingen ontvangen vanuit de Dijlevallei. Te OHN werden resp. lm eclips, 1 v en lmlv eclips gezien op 1/06, 18/06 en 17/07 (M. Walravens, W. Desmet, K. Moreau), te NKV resp. 2m en lm op 9 en 10/06 (A. Verbo­ ven, J. Nysten) en te SAR resp. lmlv eclips op 12/06 (M. Walravens) en 3 juv op 13/07 (J. Rutten).

Hiermee werd voor het tweede opeenvolgende jaar broedbewijs geleverd te SAR. Tussen 18/07 en 11/08 werden Zomertalingen vervolgens en­ kel nog te SAR waargenomen (11 waarnemingen, versch. waarn.), met als maxima 11 ex. op 18/07 en

1 juv te SAR (F. Fluyt,

B. Wuyts, M. Schurmans) 26/08

1 juv te OHZ (J. Rutten)

Grote Zilverreiger Casmerodiu albus Grote Zilverreigers konden tijdens de volledige zomer van 2007 aangetroffen worden in het Dijleland, er werden voor de drie behandelde maanden in totaal 84 waarnemingen van deze soort ontvangen (versch. waarn.)! Deze waren bijna uitsluitend afkomstig van SAR. In juni (20 waarnemingen) verbeef hier 1 ex. op 5/06 (

., met enkel 2

. Ryckeboer), maar vanaf juli (28

De Boomklever -september 2007

97

waarnemingen) namen de aantallen snel toe tot een ma imum van 7 ex. op 25/07 (B. ef e.a.). In (29 waarnemingen) zaten er maximaal . te SAR op 6 en 26/08 (L. Hendrickx, W. Des­

augu tu 5

Ooievaar over Leuven oostwaarts onze regio uit (LP Arnhem).

Juli bracht één waarneming van een ex. naar N over Erps/Dorenveld op 2/07 (A. Smets).

Eind augustus overnachtten er dan weer Ooie­

m t). Buiten SAR werd de soort enkel waargeno­ men te ZW (5 ex. op 30/07; W. Desmet), te OHN

vaars in het Leuvense, namelijk van 21 op 22/08:

(re p. 2, 3 en 1 ex. op 4, 6 en 27/08; F. Fluyt, W.

11 ex. op de verlichtingspalen langs de E40 ter

met, L. Hendrickx, E. Malfait) en te Pécrot

hoogte van de afrit Haasrode (P. Collaerts, K.

op 23/08; M. Walravens). Aangezien de

Moreau, L. De Schampelaere e.a.) en 3 ex. even­

waarnemingen van 5 ex. te SAR en 3 ex. te OHN

eens op verlichtingspalen langs de Koning Bou­

imultaan gebeurden verbleven er toen

dewijnlaan te Heverlee (E. Macquoy, E. Malfait).

ook nog minsten 8 Grote Zilverreigers in het Dij­

Eerder was op 21/08 een ex. over Leuven/station

leland.

gevlogen (B. Vandermaesen). Op 22/08 vlogen 's

D

(1 e . op 6/0

avonds weer 3 ex. over Heverlee/De Croylaan (J.

Kleine Zilverreiger Egretta garzetta 09-14/07 1 ex. te SAR (J.

ysten, W. Desmet,

01/0

1 ex. te SAR (S. D'Hont)

03/0

1 ex. te

lee/

Langestaart (W. Desmet)

06/0

3 ad+ 1 juv te OH

2 /O

1 x. te

TGB en nadien 1 ex. te Hever(L. Hendrickx)

K V (L. Hendrickx)

Woudaap Ixobrychus minutus Hoew 1 verschillende waarnemers eind mei - be­ gin juni 2007 vruchteloos de rietkragen van AVP af p urden in de hoop hier voor het 6e opeenvol­ gende jaar de Woudaap te kunnen waarnemen, nog d

atuurpunt Vogellijn dan toch

waarneming van een ex. tussen 4 en 8/06

doorgegeven (F. Walterus).

Roerdomp Botaurus stel/aris 6, 9, 11 & 12/08

1 ex. te SAR (L. Hendrickx,

H. Roo en, J. Rutten, M. Walravens e.a.)

26/08

J ex. te OHZ (J. Rutten)

Ooievaar Ciconia ciconia Op 12/06 werden in de late namiddag 3 Ooievaars aangetroffen lang

langs de Koning Boudewijnlaan op voor hun tweede nacht (G. Bleys).

S. D'Hont e.v.a.)

werd er via de

Menten), en even later maakten 2 hiervan zich

de Hertogtraat te Heverlee

thv de legerkazerne (L. Van Hellemont). Mogelijk wa het ex. dat dezelfde avond over de Sportoase vloog (Y. Vanden Bosch) één van deze drie. In de

Zwarte Ooievaar Ciconia nigra 06/08

6 ex. Z te Kessel-Lo/Eeuwfeeststraat (F. Lerouge)

07/08

2 ex. Z te Haasrode/industrieterrein (J. Kempeneers)

Lepelaar Platalea leucorodia 12-15/07 1 juv te SAR (J. Nysten, K. Moreau, M. Walravens e.v.a.)

18-30/07 2 juv te SAR (F. Fluyt, L. Desmet, L. Hendrickx e.v.a.)

Wespendief Pernis apivorus Wespendieven

waren

deze

keer

goed

voor

58 waarnemingen op 3 maanden tijd (versch. waarn.). Op meerdere plaatsen werden balts en waarschijnlijke broedgevallen vastgesteld, maar de enige nestvondst gebeurde te Bierbeek/pla­ teau, waar het broedgeval overigens mislukte (K. Moreau). Een 20-tal waarnemingen had be­ trekking op overtrekkende Wespendieven in au­ gustus (versch. waam.), met een absolute topdag op 23/08. Op die datum vlogen op minder dan twee uur tijd namelijk maar liefst 107 ex. naar Z over Wilsele/Dijledijk (S. D'Hont), en eerder

ocht nd van 13/06 was nog teeds één ex. aanwe­ zig lang de Hertogstraat (L. Van Hellemont), en

op de dag werd er ook al een groep van 31 ex.

' avond zat waar chijnlijk ditzelfde ex. in de vel­ den tu en AVP en de Tivolistraat (E. Macquoy,

T. Verbeeck). Andere data met mooie Wespen­

M. Joncker , W. Gou sey e.a.). Ook bij het eerste

ocht ndlicht van 14/06 werd hij hier nog waarge­ nom n, maar kort daarna vloog deze Heverleese

98

De Boomklever - september 2007

gezien te Bierbeek/ plateau (J. Vanautgaerden, dieventrek waren 18/08 (15 ex. over Pécrot; M. Walraven ), 24/08 (weer 15 ex. over Pécrot - M. Walravens, en min. 28 ex. Z over Leefdaal/pla-

teau - S. Bouillon, K. Moreau).

Zwarte Wouw Milvus migrans 04/06

1 ex. tpl, dan Z te Leefdaal/Duivendelle (A. Smets)

23/06

1 ex. jagend te Huldenberg/plateau (F. F luyt)

Met zes augustuswaarnemingen was het najaar van 2007 erg goed voor Blauwe Kiekendieven in het Dijleland. Als eerste ex. verscheen een vroeg ad vrouwtje op 14/08 te Leefdaal/ plateau (B. L'Homme), waar ook op 16/08 een (of hetzelfde) vrouwtje werd gezien (M. Hens e.a.).

Bruine Kiekendief Circus aeruginosus Er werd één juniwaamemingen van een Bruine Kiekendief ontvangen, namelijk een vrouwtje op 30/06 te SAR (J.

Blauwe Kiekendief Circus cyaneus

ysten). De volgende waarne­

ming vond ook hier plaats, en had betrekking op een vrouwtje op 6/08 (W. Desmet). Vanaf 12 au­ gustus verschenen Bruine Kiekendieven dan goed in onze regio, met 24 waarnemingen van in totaal 31 ex. (versch. waarn.; mogelijk dubbeltellingen).

Slechts drie keer ging het hierbij om langstrek­ kende ex ..

adien

volgden nog een ad vrouwtje te Heverlee/Lan­ gestaart op 17/08 (W.Desmet) en resp. 2 juv, 1 juv en 1 v-type te Leefdaal/plateau op 20, 26 en 27/08 (M. Schurmans, M. Hens, S. Bouillon).

Grauwe Kiekendief Circus pygargus 01/07

1 2e kj ter plaatse te Erp /Dorenveld (A. Smets)

17/08

1 juv kort ter plaat e te Erps/Doren­

veld

(A. Smets)

19/08

1 juv ter plaatse te Leefdaal/plateau (M. Hens)

23/08

1 ad m Z te Heverlee/LUDIT (F. Van de Meutter)

+

1 ad m t r plaat e te Leef

daal/ plateau (M. Schurman ) 26/08

1 juv Z te Leefdaal/plateau (A. Smets)

Vale Gier Gyps fulvus De grote Vale Gieren-influx die in grote delen van V laanderen furore maakte ging in het Leu­ vense bijna onopgemerkt voorbij. Enkel op 19/06 werden 3 ex. naar ZW gezien boven Leuven/cen­ trum (R. Evens), en even later kon nog 1 ex. hier­ van worden opgepikt boven ZW (B. Mulkens).

Het gaat hier om een nieuwe oort voor het Dij­ leland!

Visarend Pandion haliaetus 2007 bracht enkele juliwaarnemingen van V is­ arenden met zich mee: te OH (mee tal OH T) werd telkens een ex. (verm. ju ) gezien op ï, 9, 11 & 12/07 (J. Rutten, W. Mae , W. De met e.a.), met hetzelfde ex. op 11/07 ook te

GB (J.

Ty -

ten), en op 25-26/07 joeg een e . te SAR (M. Van den Eynde e.a.). In augu tu werden enkel trek­ kende ex. genoteerd, met op 10/0

1 ex. Z te SAR

(W. Desmet, B. Wuyts), op 23/0

1 e . Z te W il­

sele/Dijledijk (S. D 'Hont) en op 24/0 Volwassen Lepelaar in zomerkleed... dit is dus niet

3

e

. Z te

Pécrot (M. Walraven ).

het exemplaar dat in juli 2007 te Sint-Agatha-Rode verbleef! Foto André Verboven

-

De Boomklever - september 2007

99

24/07

2 ex. over Bertem/plateau (P. Moysons)

periode maar

09/08

1 ex. W te Wilsele-P utkapel(S. D'Hont)

li f t 91 waarn mingen van Boomvalken ont­

25/08

1 ex. Z te Leefdaal/plateau (K. Moreau)

vangen uit regio Leuven (versch. waarn.), waarvan d overgrote meerderh id uit de Dij­

30/08

1 ex. tpl te Leefdaal/plateau(F. F luyt)

] vall i kwam. De maximumconc ntratie be­

Regenwulp Numenius phaeopus 25 à 30 ex. ZW te Bierbeek(H. Blockx) 24/07

Boomvalk Fa/co ubbuteo oor de behandeld

rden

Er '

dro g telken

e . op 4/06, 15/06 en 25/07

(I.

el,M. Walraven e.a.). Er werden vooralsnog

25/07

de Meutter)

n broedb wijzen geleverd.

g

06/08

Er w rd n voor de zomermaanden van 2007 14 waarn ming n van SI chtvalken ontvan­ g n vanuit regio Leuven. Het ging om 1 juv L uv n/Van Waeyenberghlaan op 2/06 (B.

B rgman ),1 ex. t

AVP op 16/06 (R. Aerts), 1

. t L uven/Di

t eve t op 1 /07(M. Boyen),

1

AR op 25/07(Anonymu /SAR-kast),1

.t

.t L u

n/Ladeuzeplein op 31/07(F. Van de

M utl r),1 ex. te OH 1e . t

op

/O (E. Toorman),

Leefdaal/plateau op 16,21, 24 en 30/08

Zwarte Ruiter Tringa erythropus 30/08

taart op17 & 21/08 (W. De met, K. El Ou­

adi)

n 1 juv te Erp /Dorenveld op 21/08 (A.

10/07

1 ex. te OHN(W. Desmet)

29/07

45 à 50 ex. Z te SAR(F. F luyt)

Groenpootruiter Tringa nebularia 11/08

1 e . te Kes el-Lo/Smid

06/06

3 juv te Heverlee/Langestaart (W. Desmet),1 ex. te SAR

(J. Rutten),

1 ex. te OHZ(F. F luyt e.a.)

13/08

min. 2 ex. aud te Heverlee/Langestaart (F. Van de Meutter)

m t ).

Kleine Plevier Charadriu dubius

1 ex. kort tpl te NKV (F. Fluyt)

Tureluur Tringa totanus

(F. Flu t, K. Moreau), 1 ex. te Heverlee/Lan­ g

1 ex. over te SAR(W. Desmet, L. Hendrickx)

Slechtvalk Fa/co peregrinus

t

5 ex. Z te Heverlee/Langestaart (F. Van

Witgat Tringa ochropus straat

Witgatjes werden tijdens de drie zomermaanden

(braakligg nd t rrein van afbraakwerken) (K.

van 2007 96 keer doorgegeven in regio Leuven

char n) (deze vogel w rd de dag nadien

(20 waarnemingen in juni, 40 in juli en 36 in au­

an

niet m

r l ruggevonden)

gustus; versch. waam.). De maandmaxima be­

13 &1 /06 1 ex. te Heverlee/Langestaart (W. D

met)

(J.

ysten),20 ex. op 17/07 te OHN (K. Moreau) en

1 ex. te SAR(weideplas)

07/07

troffen 17 ex. op 17/06 in de Doode Bemde

ysten,

(J.

15 ex. op 16/08 in de Doode Bemde(B. Nef).

L. II ndrickx) Oeverloper Actitis hypoleucos Morinelplevier Charadriu morinellu

De eerste Oeverloper voor de behandelde pe­

25/0

riode werd op 10/07 waargenomen te SAR (W.

] juv kort ter plaat e te L

fdaal/pla

t au(K.Mor au)

Desmet). Hierop volgden waarnemingen te NKV (resp. 1,1,4,1 en 1 ex. op 11, 14,15,18 /07 en 16-

Goudplevier Pluviali apricaria

17/08; E. Le Docte, W. Desmet, B.

24/0

(1 ex. op 12/07;

1

. aud te L

fdaal/plateau

(K. Mor au)

ef e.a.), AVP

J. Kempeneers),OHN (resp. 6, 1

en 1 ex. op 14/07,15-17/07 en 11/08; S. Horemans, B. Bergrnans,J. Rutten e.a.), SAR (resp. 2, 1 en 4

cholek ter I Inematopu o f ralegu 25/0 1 x. W l P 'crot (M. Walrav n ) Wu l p

,

. te

AR(l.

J. Rutten .a.),Heverlee/Langestaart (resp. 1 ex., 1 ex., min. 2 ex. en min. 1 ex. op 16/07, 13, 17 en

u111e111u arquafa

1617/071

ex. op 15/07, 11/08 en 25/08; F. F luyt,W. Desmet,

23/08 (W. Desmet,F. Van de Meutter), l,K.Mor au)

op16/07; W. D R. Ghij

1 00

De Boomklever - september 2007

n)

met),Kwerps/

GB(4 ex.

(2 ex. op 15/0 ;

n P 'crot (1 ex. op 24/0 ; M. Walra-

��--

. ·•'.

·-�!'-...'":- ·

Vogels

".. . _·.

!.... ..

vens). Op 11/08 werden 's nachts 2 ex. gehoord boven het plateau te Leefdaal (W. Desmet).

Aanvulling op de periode maart - mei 2007: 1 ex. te Terlanen/centrum op min t ns 2 dagen in de periode van 28 tot 30/05 (B. Royacker ).

Watersnip Gallinago gallinago 17/07

1 ex. te OHN (K. Moreau)

03/08

1 ex. te SAR (F. Fluyt)

18/08

1 ex. N te OHN

30/08

1 ex. aud te Leefdaal/plateau (F. Fluyt)

Duinpieper Anthus campestris 21-22/08 5 ex. ter plaatse te Erp /Dorenveld

(J. Rutten)

(A. Smet ) 24/08

1 ex. ter plaatse te Leefdaal/plateau (K. Moreau)

Visdief Sterna hirundo 24/06, 7 & 11/07

1 ex. te SAR (F. Fluyt,

ten,

L . Hendrickx)

29/07

Hop Upupa epops

J. Nys-

1 ad te NGB (L . Hendrickx), 1 ad+ 1 juv

25/08

1 ex. Z te Leefdaal/plat au

27/08

1 ex. Z (F. Fluyt, A.

(K. Moreau) mets)+ 1 ex.

invallend te Leefdaal/plateau

te SAR (F. Fluyt)

(S. Bouillon) 28/08

Zwarte Stern Chlidonias niger

maal afkomstig van SAR : 1 ex. op 13/07, 1 ad zom op 17/07, 2 ad zom op 4/08, 5 ad op 5/08, 1 ex. op 8/08, 2 ad+ 1 juv op 10/08 en 6 ad+ 1 juv op 19/08

Leefdaal/plat au

(F. Fluyt)

Zwarte Sternen werden tijdens de zomer van 2007 op 7 data gemeld (2 in juli en 5 in augustus), alle­

1 ex. ter plaat e l

Boompieper Anthus triviali Augustus 2007 leverde de volgende meldingen van Boompiepers op : telken

1 e

Z te Hul­

(L. Hendrickx, K. Moreau, F. Fluyt e.a.).

denberg/Spitsberg op 12

Witwangstern Chlidonias hybridus

Desmet), 1 ex. over Korbeek-Lo/ring tation op

Na de waarnemingen van Witwangsternen te SAR in de laatste decade van mei 2007, werd hier ook op 7, 8 & 9 juni nog een ex. waargenomen (W.

n 14/0

.

(F. Fluyl), 2

ex. aud te Heverlee/Arenbergpark op 16/0 18/08

(J. Vanautgaerden,

E. Ho b cht ,

pens), de hele dag door ki in Heverlee/LUDIT op 23/0

(W.

J. Cup­

grnepje

Z te

(F. Van de M utter),

Maes, 1. Nel e.a.).

Zomertortel Streptopelia tur­ tur De periode juni - juli 2007 leverde slechts waarnemin­ gen op drie mogelijke broed­ locaties op in regio Leuven: Korbeek-Dijle/Ruwaal vallei

(1 zp op 1/06; H. Roosen), SAR (resp. 1 zp, 2 zp, 1 zp en 1 ex. op 5/6, 15, 29 en 31/07; N. Ryckeboer, F. Fluyt e.a.) en Haasrode/ zandgroeve (2 ad op 11/06; K. Moreau). In augustus werden 2 ex. ge­ zien te Meerbeek/ pompsta­ tion op de 26e (A . Smets) en 2 ex. te Bertem/plateau op de 27e (S. Bouillon).

Juveniele Purperrei er in weiln11de11 Ie

i11t-Agntlin-Rode, nugu ·tus 2007,

(foto Frederik Fluyt)

De Boomklever -september 2007

10 1

lichte trek Z te Heverlee/Bremstraat op 24/08

een vroeg ex. te Korbeek-Dijle/plateau op 6/08

2 ex. ter plaatse, 4

(S. Bouillon). Nadien volgden resp. 2, 3 & 2 ex.

e . zen 3 ex. Z te Leefdaal/plateau op 24, 25 en

te Erps/Dorenveld op 17, 20 & 21/08 (A. Smets),

27/08 (K. Moreau, F. Fluyt, A. Smets).

2 ex. te Bierbeek/plateau op 23/08

(G. Bley ) en resp. 5 ex. Z

+

(J. Vanautgaer­

den, T. Verbeeck), resp. min. 11 ex., 2 ad m, 2 ex.

Graspieper Anthus pratensis

en 2 ex. te Bertem-Leefdaal/plateau (S. Bouillon,

Er werd voor de zomer van 2007 slechts één

K. Moreau, F. Fluyt, A. Smets), 1 ex. te Bertem/

waarneming van een zangpost doorgegeven in

Koeheide (G. Bleys), 2 ex. te Huldenberg/plateau

regio Leuven(!!), namelijk op 22/06 te Erps/Do­

op 28/08(F. Fluyt) en 1 le kj te Huldenberg/Spits­

renveld (A. Smets).

berg op 29/08 (F. Fluyt).

Nachtegaal Luscinia megarhynchos

Kramsvogel Turdus pilaris

26/08

28/08

1 ex. te Meerbeek/pompstation

1 ex. roepend over Huldenberg/plateau (F. Fluyt)

(A. Smets) Gekraagde Roodstaart Phoenicurus phoenicu­

Cetti's Zanger Cettia cetti

rus

Op alle gekende Cetti's-plekken in de Dijlevallei

26-31/08 1 v-type (met familie Zwarte Rood­

bleven de territoria bezet, met waarnemingen te

staarten) te Huldenberg/Spitsberg (F. Fluyt)

SAR, in de Doode Bemde en verspreid over OH en OHZ (versch. waarn.).

Roodborsttapuit Saxicola rubicola Tijdens het broedseizoen van 2007 werden Roodborsttapuiten waargenomen te Herent/ Kastanjebos (resp. 2mlv en lmlv op 10 en 23/06, en lmljuv

+

lmlvljuv op 14/07; R. Ghij­

sen), te Erps/Dorenveld (resp. 4 juv en 1 juv op 22/06 en 2/07; A. Smets) en te Haasrode/ zandgroeve (lm op 11/06; K. Moreau). Eind augustus verschenen er dan enkele ex. op de plateaus, met telkens 1 ex. te Leefdaal op 25/08 en te Korbeek-Dijle op 26/08 (K. Moreau, K. Van Scharen, S. Horemans, J.

ysten).

De eerste Paapjes voor het najaar van 2007 wa­ Goussey).

De volgende Spotvogels werden tijdens de zomer van 2007 in regio Leuven genoteerd: 1 zp in de Doode Bemde op 3/06

(W.

adien volgden waarnemingen te

Erps/Dorenveld (resp. 4 en 5 ex. op 17 en 21/08; A. Smets), Bierbeek/plateau (2 ex. op 23/08;

J.

Vanautgaerden, T. Verbeeck), Bertem-Leefdaal/

Heverlee/Duivelsweg op 4/06(M. Vandervelpen), 1 zp te Haasrode/Bremberg en 2 zp in de N-rand van Mollendaalwoud op 7/06 (K. Moreau), 1 zp te Haasrode/zandgroeve op 11/06 (K. Moreau), 1 zp te Neerijse/ Tersaert op 17 & 24/06 (A. Smets, F. Fluyt) en 1 zp te Erps/Dorenveld op 22/06 &

Braamsluiper Sylvia curruca 11/06

lml v te Bierbeek/Builoog (K. Moreau)

23/06

1 zingend m te Kessel-Lo/Lovensveld straat (L. Van Hellemont)

11/08

1 ex. te OHZ (F. Fluyt e.a.)

18/08

1 ex.(ringvangst) te Korbeek-Lo/ring station

plateau (resp. 2, 1 en 1 ex. op 24, 27 en 30/08; S. Bouillon, K. Moreau, F. Fluyt, A. Smets), Meer­ beek/pompstation (1 ex. op 26/08 ; A. Smets) en OH

(1 ex. op 29/08; L. Hendrickx).

Tapuit Oenanthe oenanthe De

102

er te Tapuit voor het najaar van 2007 was

De Boomklever -september 2007

(J. Kempeneers), 1 zp te

13/07 (A. Smets).

Paapje Saxicola rubetra ren 4 ex. op 12/08 te Heverlee/Duivelsweg

Spotvogel Hippo/ais icterina

(J. Vanautgaerden, E. Hoe J. Cuppens)

brechts, 26/08

1 ex. te Leefdaal/plateau (A. Smets)

Grauwe Vliegenvanger Muscicapa striata 10/06

1 ex. langs noordzijde Meerdaalwoud

(J. Rutten)

29/06 14/07 15/07 16/07

29/07 26/08

1 ex. te Bertem/Bertembos (R. Ghijsen) 2 ad+ 3 juv te Overijse/Mamixbos (A. Smets) 1 ex. te Neerijse/Eygenstraat (B. Bergrnans) resp. 1 ad, 2 ad + 3 juv en 2 ad+ 1 juv op 3 locaties te Haasrode/Mollendaal woud (K. Moreau) 1 ex. te Bierbeek/Sint-Kamillus (J. Cuppens) 2 ex. te Meerbeek/pompstation (A. Smets)

Medewerkers en correspondenten : Raf Aerts, Louis-Philippe Arnhem, Anneke Arts, Bru­ no Bergmans, Koen Berwaerts, Geert Bleys, Herwig Blockx, Johan Bogaert, Jan Bossier, Steven Bouillon, Marino Boyen, Charles Carels, Otto Chrispeels, Paul Claes, Peter Collaerts, Bart Creemers, Jos Cuppens, Steven De Bont, Lut De Broeck, Norbert De Buck, Arnout De Greve, Mark Depauw, Frans De Scham­ pelaere, Lieven De Schampelaere, Louis Desmet, Wouter Desmet, Steven D'Hont, Hadewig Dierickx, Gerald Driessens, Khalid El Ouadi, Ruben Evens,

Wielewaal Oriolus oriolus

Frederik Fluyt, Herman Fonck, Frans Geenen, Raf

1 zp,1 ex. en 1 zp te SAR 1, 4 & 15/0 (M. Walravens, 1. Nel) 1 v/imm (ingevallen trekker) te Hever 25/07 lee/Bremstraat (G. Bleys) 10/08 1 ex. te OH/centrum (J. Rutten)

Ghijsen,

Boudewijn

Goddeeris,

Werner

Goussey,

Krien Hansen, Luc Hendrickx, Jo Hendriks, Maarten Hens, Erwin Hoebrechts, Stefaan Horemans, Marcel Jonckers, Jochen Kempeneers,

Gerda Keulemans,

Ewoud L' Amiral, Elfriede Le Docte, Frederik Lerou­ ge, Benny L'Homme, Eddy Macquoy, Wouter Maes,

Europese Kanarie Serinus serinus

Eric Malfait, Joris Menten, Frieder Jan Meerman, Kel­

24/08

le Moreau, Pieter Moysons, Bart Mulkens, Bruno Nef,

1 ex. Z te Bertem/plateau (S. Bouillon)

Ingrid Nel, Paul Nuyts, Johan Nysten, Pierre Op de

Kruisbek Loxia curvirostra

13/06

08/07 15/07 23/07 23/08

ca 5 ex. over Tervuren/rotonde Brusselse steenweg (F. Fluyt), 2 ex. te Overijse/ Mamixbos (A. Smets) 1 ex. aud te OH/centrum (J. Rutten) 1 ex. over Meerbeek/Vrebos (A. Smets) 3 ex. ZW te Heverlee/Bremstraat (G. Bleys) 4 ex. Z te Wilsele/Dijledijk (S. D'Hont)

Beeck, Herwig Peeters, Sander Peeters, Stephan Pe­ ten, Fons Ramaekers, Nadine Rogiers, Hans Roosen, Bert Royackers, Jos Rutten, Niels Ryckeboer, Ine Saey, Els Schollen, Maarten Schurmans, Axel Smets, Gerrit Stockx, Koen Rhijs, Marita Tomballe, Erik Toorman, Jos Tuerlinckx, Roel Uyttenbroeck, Eli Van Audenho­ ve, Johan Vanautgaerden, Eli Vancoppenolle, Frank Van de Meutter, Yves Vanden Bosch, Maarten Van den Eynde, Luc Vanden Wyngaert, Bart Vandermae­ sen, Maarten Vandervelpen, Lieven Van Hellemont,

Grauwe Gors Emberiza calandra

Els Van Hoeck, Kris Van Scharen, Ivo Vanseuningen,

De enige twee waarnemingen van Grauwe Gorzen in regio Leuven tijdens de zomer van 2007 betrof­ fen een zangpost te Meerbeek/Bosveld op 8/06 (M. Depauw) en 2 ex. te Erps/Dorenveld op 22/06 (A. Smets).

Johanna Van Tonder, T homas Verbeeck, Goedele Ver­ beylen, André Verboven, Bart Vercoutere, Goedele Verspreet, Jef Vervoort, Luc Vervoort, Dirk Von Wer­ ne, Paul Vranckx, Stijn Vranckx, Marc Walravens, Jan Wellekens, Courtenay Willis & Bert Wuyts.

Samenstelling : Kelle Moreau,

kelle.moreau@grnail.com

De Boomklever - september 2007

1 03

Activiteiten najaar 2007

Trektellingen najaar 2007 Van midden augustus tot begin november

•

Telweekends: 13-14 oktober 2007

wordt er vanop de Bredeweg te Leefdaal nage­

17-18 november 2007

no g elk weekend tellingen verricht van vogel­ trek. Op zondagen 7 en 21 oktober organiseert

15-16 december 2007

de Vogelwerkgroep van Natuurpunt in gans

12-13 januari 2008

V laanderen simultaantrektellingen. Op de tel­

16-17 februari 2008

po t lang

15-16 maart 2008

Bredeweg in Leefdaal nodigen we

op die dagen tussen zonsopgang en 15u00 alle geïntere

eerden uit om mee te komen genieten

van onzichtbare vogelroepjes,

•

17 november en 15 december 2007, telkens

overglijdende

om 9u00 aan het station van Oud-Heverlee.

bell n roofvogels, trekkende wolkjes Veldleeu­ weriken en passerende lijntjes Aalscholvers.

Afspraak telexcursie: Zaterdagen 13 oktober,

•

Contact: Frederik Fluyt (frederik.fluyt@gmail. com, 0479-920172).

Deze excursies gaan niet door bij aanhoudende regen en/of mist.

•

Af praak: 7u30-15u00, trektelpost Bredeweg L

fdaal (ongeveer 700 meter ten zuiden van

kruispunt

•

Natuurstudie praotcafé

Blokkenstraat/Delle/Bredeweg

te Bertem). Parkeren kan ter hoogte van dit

Tijdens de winterperiode organiseert de Natuur­

krui punt.

studiegroep Dijleland een aantal praatcafés voor

Contact: Frederik Fluyt (frederik.fluyt@gmail.

alle geïnteresseerde veldwaamemers en andere

com, 0479-920172)

actievelingen. De gelegenheid om bij te keuve­

Me r info & re uitaten: www.trektellen.nl

len over leuke waarnemingen, om inventarisa­ tieresultaten te bediscussiëren en/of om nieuwe

Watervogeltellingen winterhalfjaar 2007-2008 Van oktober tot

n met maart worden in gans

Vlaanderen midmaandelijks alle watervogels g t Id. In telregio Leuven worden de plassen in d

Dijlevallei tussen Leuven en Florival ge­

teld tijdens een telexcursie. De overige gebie­ d n worden geteld op individuele basis geteld.

Wi

geïntere

e rd is om mee te werken en/of

tijd n d telw ekends

n gebied te tellen, kan

contact opn men met Frederik Fluyt. Praktische af prak n

n eventuele wijzigingen aan onder-

laand tel chema, word n aangekondigd via de digitale rondz ndlijst Dijl land (dijlevallei@ya­ hoogroup .com).

1 04

De Boomklever - september 2007

telprojecten georganiseerd te krijgen.

Woensdag 14 november 2007. Thema: agrari­ sche natuur Woensdag 12 december 2007. Thema: klimaat en biodiversiteit

•

Afspraak: vanaf 20u00 in reiscafé Via Via,

•

Contact: Maarten Hens (maartenhens@yahoo.

Naamsesteenweg 227, Heverlee co.uk, 0473-244752)

ctu

1

Door de afwatering van sommige visvijvers en de recent ontstane weideplassen (o.a. Sint-Agatha-Rode) en natte komgronden (Oud-Heverlee), zijn voor trekkende steltlopers interessante rust-en foerageerplaatsen ontstaan. Sommige vogels kunnen dan ook in nooit geziene aantallen waarge­ nomen worden zoals deze Tureluur (Tringa totanus) en een 50-tal soortgenoten eind juli te Sint-Agatha Rode. ( foto AndrÊ Verboven)

De Boomklever 1eptzoo1

Inhoud "

1

�

-

81

EDITORIAAL IN MEMORIAM

82

Paul Herroelen, 1926- 2007 INSECTEN Houtminnende kevers van het Dijle/and

84

Bruno Bergmans VISSEN Visbestand op vijvers van de Dijlevallei gewikt en gewogen

88

Gerald Louette ZOOGDIEREN Eikelmuizen in het Dijle/and - vroeger en nu

...

93

Hans Roosen VOGELS Opmerkelijke vogelwaarnemingen in de Dijlevallei en omgeving, juni-augustus 2007 Kelle Moreau

96

AANKONDIGINGEN EN ACTIVITEITEN Activiteiten

104

Foto cover: Mannetje Vliegend Hert, Watermaal-Bosvoorde, 2006. Foto Hans Roosen

•

1 l