De Boomklever April 1983

':De CBoomkLel1er°

DE

WIELEWAAL

afdeling

LEUVEN

DRIEMAANDELIJKS

11° april 11

v.u.

Marc

Herr emans, Prinses Lydialaan 65

NEDEDELINGSBLAD

Jaar�an�, -

april

, 3030

juni 18J

HEVERLEE

Suzanne Nelissen, Koning Albertlaan 67, 3200 KESSEL-LO

Red.

&

Herwig Blockx.

Nr.2

Hallo,

Misschien Dat We

is

ben je verrast door deze nieuwe vormgeving?

dan je volste recht!

hopen dat -

het zo practischer is

1.voor jullie om te lezen, is

-

het draaihals

spelen

voorbij.

2.voor

de ijverigen die de

moeten dubbelnieten

boekjes

crisis;

nu niet meer

ook wij doen aan

personeelsbesparing!)

In ieder geval zijn jouw suggesties voor een positieve verandering

steeds welkom.

de vonngeving,

We bedoelen

ook inhoudelijk mag je

hier niet ons

alleen

advies en

kritiek geven!

Zoals

je

dat je over

dus

je

deze

stellen:

kan

afleiden verwachten wij

beperkt tot bladzijden

het

doch om

het nog

ook jouw artikels worden

op

eens

In de

hoop dat de komende lentedagen je vingers

doet

krijgen

ogen

duidelijk te

prijs gesteldll

in

de

niet van jouw

verschuiven van je

de kriebels

groet ik jullie

vanachter

mijn typmachine, Suzanne

P.S.:

Artikels

kan je

steeds

bij

mij binnenleveren:

Suzanne Nelissen Kuning-Albertlaan 67 :'1200

Kessel-Lo

De artikels

die

je

verschenen zien zijn

voor

lvanneer voor

15

in de

volgende vallei

moeten �onder

fout

wil

bij mij

mei.

je de artikels

reeds typt,

zorg er dan

dat je binnen een kader blijft met een

marge van 3cm.

Ook gebruik je

een

normaal:

3

En het

stand

formaat van

CarLonl 111.t

iets grotere interlinie

blad:

A4

dan

"

INllOUD:

1

Voorwoord Artikels Voorjaarspaddestoelen

2

Bedtijd

3

lvij

voor spechten

produceren

zure

regens

11

Milieu

19

Fenologie

23

Verslap;en Natuurbelevinf!; \veet jes

33

\vaarnemingen

37

Kalender

40

YOORJAARSPADDESTOELEN:

Ale da lanta niet te droog ie,kan men,vooral zo eind april-begin mei,al heel wat paddeetoa.len tegenkomen.Dat komt onderandare door­ dat onder da honderden soorten die vooral in de nazomer en hertet te vinden zijn,er een aantal zijn die ook wel eene in het voorjaar verechijnen,zoals bvb. het bekende zwavelkopje.Maar er zijn ook tientalle soorten die uitsluitend in de lente hun vruchtlichamen vormen,an tot deze echte voorjaaraeoorten behoren enkele van on­ ze intereeeantete paddestoelen.

Het merkwaardigst zijn wel de morieljes.Deze tot 25 cm.

hoge pa9-

des toalen hebb�n witte tot okergele broze stelen waarop ze een rond� tot kegelvoimiga hoed dragen,die aanvankelijk slechte her­ senachtige plooien vertoont,maar na uitgroeien aen eamanetel van putjes en lijsten draagt (ale een onregelmatige honingraat) en dl!Jl een wat sponsachtig uiterlijk heeft.In de cellen die da putjes be­ kleden worden eroren gevormd.Bij snelle temperatuur ot lichtwisee­ ling wordeft eome zoveel van deze microekopiech kleine sporen tege­ lijk afgeechoten1dat een wit eporanwolkje an soms ook een zwak ga­ ruie ie waar te nemen.Ze zijn goed eetbaar,maar door hun grote trouw aan zeer bepaalde standplaatsen en hun zeldzaamheid vrij kwetsbaar.Het zijn onder da paddaetoalen wat da orchideeën zija onder de bloemenplanten en we zullen er dan ook even zuinig op mo•ten zijDI Andere voorjaarepaddeetoelen zijn1

Het vingerhoedje anemonenbekarzwam en andere

• ••

a.c. uit de 12 maandea van het jaar

(uitg

•.

HET SPECTRUll'

Inleiding1 Zoals sommigen onder jullie wellicht reeds weten, ben ik nogal geinteresseerd in alles wat specht heet en vooral vanuit die interesse deed ik een onderzoek(je) over slaapplaatsen van de groene, grote bonte en de kleine bonte specht gedurende enkele winters. Hierbij werd ik rijkelijk geassisteerd door heel behulp­ zame WJ-ers, die ik met een foefje

(?) had overtuigd om mee te

werken.· Onze perikelen vonden plaats in het kasteelpark Van Tilt• het gebied "De Zicht",en enkele populierenbossen in de Wingevallei; al deze plaatsen liggen in Holsbeek. Het is niet de bedoeling om in dit artik•l al onze bevindingen weer te geven maar enkele opvallende resultaten uit ons "veldwerk" te interpreteren tegen een achtergronA van literatuurgegevens.

!�-�2!_!!�!!t_�_!!�_2!�22��-�!!!E�2!1Zoals je uit aeze titel kunt afleiden, slapen spechten in boom­ ·holtes; meeetal zijn dit oude broedholen maar soms worden ook holen van verwante soorten, nestkasten or zelfs konijneholen als bedstee gebruikt.

Een bewoond hol vinden in de herfst is niet zo eenvoudig als het lijkt. Hiervoor zijn verschillende redenen: een ogenschijn.� lijk geschikt spechtegat is: dit niet omdat er achter het vlieggat geen "af" hol zit; systematisch op de holenbomen kloppen in de schemering is weinig tijdrovend maar ook even weinig succesvol.

Het is nl. zo dat spechten in het vroege najaar (september & oktober) nog niet aan hun nieuwe woonst gewend zijn en deze reeds bij geringe verstori1lg-'voorgoed in de steek laten: als je een specht uit de slaapholte klopt, kun je helemaal opnieuw beginnen want de vogel zoekt gegarandeerd een andere slaapplaats.

Als de specht al een tijd ingeburgerd is (in december bijvoorbeeld) kan dit gedrag helemaal veranderen1 zie verder.

Dé methode is dus bij valavond (liefst niet te laat want dan ben je alweer de klos; de vogel is dan nl. al onder zeil) in de nabij­ heid van enkele vermeend geschikte holen post te vatten en dan te wachten tot er eventueel een bewoner komt aanvliegen.

Al naargelang de

'individuele karaktertrekjes van de vogel,

arriveert deze zeer opvallend of stiekem zodat je verduiveld goed moet opletten of alle moeite is tevergeefs geweest. In de . vol�ende paragraaf,wat meer hierover.

{:�:�::

n

}

bo te

g:...E2if5!2!2 _�2�!!_!�!�2!_2�-2!_!!!!��!!�!!l_!�!2Y!�!-2!_!�!2!!!!1 Vooral bij

lgrote

bonte spechtenlis er nogal veel variatie in

gedrag nabij de slaapholen.

Twee extreme voorbeelden hiervan waren het ten� grote bonte verleden winter

(81-182)

•

.!i..!l:tQ' kwam

gewoonlijk roepend aanvliegen

boven de boomkruinen en landde dan in enkele golvende etappes in de top van een populier waar hij nog luider begon te "kippen".

Als hij wat gerustgesteld was,

begon de vogel te schijnloerageren,

Ik zeg wel 11schijnfoerageren11 want dat lijkt voor iedereen die het ooit gezien beeft duidelijk:

nabij de slaapplaats

wordt er

enkel gehakt om wat opgedane frustratie van de voorbije dag kwijt te spelen.

Soms kwam de vogel in de populier zitten waar ik onder zat en ale je dan je oor tegen de stam hield, kon je zijn gebeitel - doorheen

de stam - horen daveren tot beneden l Na een tijd vloog de vogel dan via enkele ander�

t"ssenstations naar de holenboom en kroop

daar dan het bewuste hol in.·

��I!..��J�

daarentegen - dat in de onmiddellijke nabijheid

ook

een slaapbol betrok - kwam op een veel minder opvallende manier naar haar bedstee. Ze kwam vrijwel altijd vanuit het Z

nuit de

lucht vallen" recht op het vlieggat, riep dan 1.K "kip-kip" en verdween daarop onmiddellijk in het hol. lijk geen kik en als ik b.v.

Soms gaf de vogel letter­

afgeleid werd door reeln, wist ik

natuurlijk niet o! de vogel al dan niet gearriveerd was.

Wat doe je nu als je twijfelt of een specht al "thuis" is ?

Juist, je klopt eens op de stam.

De aandachtige lezer zegt hier:

halt, want dan ben je de vogel

"kwijt". Dit is echter niet altijd zo:

naarmate een grote bonte

specht een slaapholte langer gebruikt, wordt ze ook veel minder schuchter en meer zelfverzekerd. +In de vroege herfst-winter zijn grote bontes echte clowns.

Eénmaal op de bolenboom geland, kruipen ze omzichtig naar het betreffende gat en kijken hier den herhaalde malen naar binnen, springen wat achteruit,

twijfelen zichtbaar en ge.an dan terug

wat binnenkijken (soms tot

25X

na elkaar

! ).

Na ettelijke

minuten aldus rond en ep het vlieggat getwijfeld te hebben, verdwijnen ze dan eindelijk in het hol. Echte buitenbeentjes zijn diegenen die,

éénmaal in het bol,

het nodig vinden nog

een aantal malen naar buiten te kijken alvorens ze geruotgeoteld zijn.

*Als grote b

�e

gebruik maken,

spechten reeds lange tijd van een zelfde holte wordt er hoogstens enkele malen naar binnen getuurd

getuurd alvorens definitief het slaaphol te betrekken. Grappig is dat sommige vogels dan zo aan hun hol gehecht zijn dat ze er letterlijk niet uit te kloppen zijns klopt,

als je op de stam

komt de bewoner even "checken" wat er gaande ia maar

verdwijnt snel terug naar binnen. De meeste spechten vliegen echter bij verstoring weg maar komen na verloop van tijd naar hetzelfde hol terug.

I Groene

l

spechten echter vliegen over

't algemeen vanop grote afstand trefzeker op de holenboom aan. Vlak voor de landing wordt er veelal een luid "kluu-kluu" geroepen en de v�gel verdwijnt ogenblikkelijk in het hol.

Groene spechten zijn uitgesproken schuw op de slaapplaats. Eén van de groene spechten in het domein Van Tilt gebruikte 2 verschillende vlieggaten om in een beuk

te overnachten: hol zijn,

bomen die binnenin volledig

schijnen door deze soort met

voorkeur uitgezocht te worden als slaap­ plaats.

IKleine

l

bonte spechten daarentegen zijn zeer

mak nabij de slaapholte:

zoals sommige

grote bontes kan je ze dan gemakkelijk tot op enkele meters benaderen. WaarnemiRgan bij overnachtingsplaatsen zijn dan ook een uitstekende gelegenheid om dit zeer onop­ vallend spechtje van kortbij gade te slaan.

Het is echter moeilijk om slaapholen van deze soort te vinden

•••

1

2�-!��!!!�2i��22�i�-2�-=2i��2l Bij onze waarnemingen op slaapplaatsen van spechten noteerden we ook telkens de tijd waarop een vogel de slaapholte verliet of hierin verdween.

ln

'78

(4

grote bontes en

deden we dit vooral

2

's morgens bij een groepje spechten

kleine bontes)

en in

81-182

meer systematisch

bij een r!enfj grote bonte en 2 groene spechten; tussendoor noteerden ·we ook wel wat losse gegevens op verschillende, gevonden,

toevallig

slaapplaatsen.

Bij de interpretatie van deze gegevens kwamen we tot merkwaardige vaststellingen.

Figuur A behandelt de vroegochtendlijke observaties in "De Zicht".

Eén zaak valt direct op:

er is voor alle vogels een grote samen­

hang tussen het tijdstip van de zonsopgang en het verlaten van het slaaphol.

Figuur A:

Ochtendlijke waarnemingen op een spechtenslaappplaats gedurende

d�

nawinter

links van de figuur1 boven de !iguuri

'78

zo vroeg moesten we opstaan

• • •

de verschillende waarnemingsdagen

Blk punt stelt het verlaten van de slaapholte van een vogel voor;

punten die zeker afkomstig zijn van dezelfde

specht zijn verbonden. een grote bonte uit boom 1.

bovenste lijn: dikke lijn:

evolutie van het tijdstip

onderste lijn:

/,

�J,.

r

de klein .

Á

!,

r

't>oo+,

(/.,,

111

(

m

ven

z

na-

opf.1;1111.,;

11 Veel interessanter is echter dat het if kleine bonte langslaper is t.o.v. de

3

een

echte

grote bontes. Uit sporadische waar­

nemigen 's avonds bleek dat deze vogel dan altijd vroeger in de boom zat dan zijn 2 bovenburen

(in dezelfde populierestam

overnachtten 2 grote bonte en 1 kleine bonte specht).

We kunnen hieruit besluiten dat de kleine bonte specht

een

kortere activiteitscyclus heeft dan zijn grotere collega.

We bevestigden met onze waarnemingen ook het feit dat de kleine bonte specht - in tegenstelling tot de grote bonte - geen vaste overnachtingsplaats beeft; soms zat er niks en 1X zelfs een wijfje kleine bonte in de holte van bet gesproken

•••

6'

(van hoffelijkheid

).

Eén van de meest interessante waarnemingen gebeurde in de wingevallei: en

in volgorde van aankomst: kleine bonte, grote bonte

tenslotte groene specht. Onze waarnemingen van dè afgelopen

winter bevestigden dit: uit het gros van onze verzamelde gegevens blijkt dat groene spechten langer dagactief zijn dan grote bonte spechten. Dit is echter in strijd met de literatuur over dit onderwerp en zou eventueel nog verder kunnen onderzocht worden.

éaVOndlijkê) �emingen

Fig. B zij

in het domein Van Tilt in 181-'82.

Het meest opvallende in deze figuur is bet verschil tussen het ;fen� grote bonte specht. Het is regel dat mannetjes vroeger de slaapplaats opzoeken dan�; dit geldt voor vele vogelsoorten en niet alleen voor spechten.

Net zoals kleine bonte spechten een kortere winterdag hebben dan grote bonte spechten, is er dus binnen deze laatste soort een verdere opsplitsing. Uit onze sporadische waarnemingen bij dezelfde vogels 's morgens bleek immers het slaper" te zijn zodat wel degelijk het

�

i

de "lang­

langer actief is.

Deze verschillende timing heeft voor de spechten enkele voor­ delen. Mannetje en vrouwtje grote bonte specht hebben een apart winterterritorium: ze verdedigen dus elk een stuk van het bos en verdrijven hier eventueel een al te opdringerige soortgenoot.

Indien er nu een tekort aan geschikte slaapholen is (dit is bij­ voorbeeld het geval in de situatie van fig.

A),

zullen de

geschikte holenbomen optimaal moeten benut worden: vindt men dan echte "spechtenflats" waar

3

niet zelden

of meer vogels in

verdiepingen boven elkaar in dezelfde holenboom slapen.

.

10

Indien nu

2

of zelfs

3

spechten op hetzelfde tijdstip bij

de bewuste holenboom arriveren loopt dit onvermijdelij

ifiit

op strubbelingen, die echter gemakkelijk kunnen vermeden worden door een (meer of �

)

verschillende timing voor

de verschillende vogels. Dat wil echter niet zeggen dat de vogels totaal geen contact hebben met elkaar. Vooral wanneer de vogels roepen voor or na het gebruik van het slaapbol,

gebeurt het dikwijls dat spechten op elkaar

antwoorden:

ze beginnen dan gewoonlijk luider en sneller na

elkaar te roepen. Waarschijnlijk is dit een zachte vorm van agressie t.o.v. de concurrent.

Waarnemingen nabij slaapholen van spechten bieden bovendien uitstekende gelegenheid om roffelende vogels te zien;

vooral

op zonnige voorjaarsdagen beginnen grote bonte spechten onmiddelijk na het verlaten van het slaapbol te roffelen op een geschikte tak in de nabijheid.

(S)

In spechtenholen slapen niet alleen de rechtmatige eigenaars; ook koolmezen,

pimpelmezen en (natuurlijk) spreeuwen

tr<>ffen

we regelmatig aan terwijl we enkele keren eekhoorntjes en boomkruipers betrapten op het lenen van een spechtewoonat als onderdak voor de nacht.

Met dank aan Luc,

Bart, Johan,

Stephan, Jo,

Bob,

Dirk,

�m

de andere helpers voor hun toegewijd waarnemen en noteren.

Alle informatie in dit artikel is niet alleen ontleend aan onze morgen- en avondzittingen maar ook veelal in overeen­ stemming met andere (meer serieuze

(S):

?)

onderzoeken.

Spechten roffelen waarschijnlijk om een geschikt broed­ hol "te adverteren" bij eventuele partners. De plaats waar een specht roffelt is dan ook dikwijls vlakbij een overjarig specbtenhol gelegen;

het gebeurt immers

vrij dikwijls dat spechten geen nieuwe broedholte uit­ hakken maar een oude in gebruik nemen.

Herwig Blockx Langeveld 233 3201 Holsbe.ek

11

·wij produceren zur� regens ... '!01•

'.

VEHZUHING? We

hebben

massale meren.

er

allemaal

vissterfte

wel

in

de

al

te

eens

blauwe

de voor

ons blote

oog

merken

verzuringsprobleem

dat het

miljarden wel

eens

ook

bij

en NOx

jaren deze

vrij.

Doch

Zo

industriele bij

de

deze

in

een

en

de

de

1.

processen

deuk

dan langs

onderscheiden

Afzetting

zijn

komt

met

en so2

ingewerkt zijn

de

zij

in

niet

dan natuur­

opkomst

steenkool komen

van

502 en

ingewikkelde processen

we

oiv

en katalysatoren evolueren

verzuringsverschijnselen

Technisch

durven

wereld inspuien

revolutie.

zonnelicht,stof ,oxldantia tot

op­

van

vulkanen

eeuw het tot

19°

serieze

• •

wel

toch reeds

bovendien

verbranding van

die

jullie

o.K.,

processen

systeem

kreeg

evenwicht

vrij

dateert!

bacteriologische

ecologische

o.a.

5o3

terug

onder

zwavelgassen onze

trage,

continu.

de

die

scandinavische

rookpl uimen •

onzichtbare

zullen sommigen

lijke

gehoord;

En naar men zegt bestaat er een relatie met

Ja, natuurlijk

het

van

hier

die

wij

kennen.

2 vormen van pollutie:

langs

natte

weg

wat

reulteert

Afzetting langs

droge

weg

waar

in

de

zure

regen.

2.

huizen

ed reacties uitlokken.

aan

cte

zwarte

het

Parthenon,

zelfs

ons

korst de

e�geu

schoongemaakt

op

gassen

Denken we

gebouwen:

de

maar

voor

op

bomen,

daarbij

Kariatiden van

Egyptische tempels van

stadhuis dat

is,

de

Karnak en

ondertussen wol reeds hoelang?

Uat

fauna

zal

wellicht

brengt teweeg.

en flora

onderhevig zijn

niemand ontkennen.

aan deze verzuring

De stijgende

onverbiddelijk een verandering Of deze processen reversibel

Reeds vele

wetenschapslui hielden

in

het

verzuring ecosystee¡m

zijn?

zich met de

problematiek

van de verzuring bezig.

Tot

nu

werd vooral de nadruk gelegd op de aquatischďż˝

ecosystemen. diepblauwe

Wie kent

kleur

sterfte van

van

er het

het probleem water

te

het phytoplancton,

doorgelaten?

Het

probleem

van

niet

van de

wijten aan een

massale

zodat er meer licht wordt het

verdwijnen

van de

bruine forel?

Inderdaad, naar

door het

invertebraat

verdwijnen.

zure

water

overgaan om

zal

de

fauna

tenslotte

van

geheel

vertebraat te

Er

zal

gaan de

zich

diverse

een

dit

tigen Zijn

kunnen Geen

huid of

zijn

dan

vraag, o.a.

wants

Zij

we

de

van

vergroeiingen,

zich

die

aan deze

van

de

werd

BelgiU

hier

waar

•

•

ons

verwit­

situatie

punctata)

reeds onderzoek

men

het

dus

tussen

deze

over een

haar

wantsen

aan

van

behouden

in

een periode van

enkele

bepaald

systeem

om

de

omgeving

te

regelen.

en in

haar

de

bovengenoemd

verdwijning

gedrag

naging.

constante NaCl-balans

ontwikkelde

veel

meren

feit,

vinden

het

van

hun

d�t

waterig milieu

is

gaat

niet

ook

grootste predator;

forel.

Niettemin zijn

zal

ook

effecten

verandering Deze

hebben:

van

de

van

omvang

vochtigheid, en

De

reele

invloed

zo

duidelijk.

en

Er

we'rden

wel

hoever

deze

een -

voornamelijk

van

deze

pH •

•

in

•

effecten

zijn

nog

op planten

In

ieder

en bomen

geval

termijneffecten

is

hebben we

dan ook

nog

zoals

de

niet

die

niet

onmid­

vissterfte

in

meren.

in

Want,

zich

bepalen.

dolijke korte stromen

verzuring

N-fixatie.

uiten

temperatuur,

tijdsschaal

te

de

kation-uitwisseling,

bodemzuurheid,

moeilijk

wel

buiten

relaties plant-bodem

termen De

in

alleszins

te wijten

samen met

inderdaad

ook

kan een

vochtuitwisseling Dat

mechanismen

gelatineuze laag •

waarschuwende kreten

(Corixa

zure condities,

alleen

van

vergroting

uitkomen,

een

organismen die

duikerwants

dagen.

het

een

aanpassen?

verricht,

Deze

bij

schelp,

selectie

men

algehele ontvolking.

geen

slechte

een

beschouwt

slechts

tegen een er

meren ook een

zo

organismen

dikkere

doch

op

in deze

ontwikkelen,

reeds met

labo-experimenten de

realiteit

uitgevoerd

overeen

stemmen

doch blijft

cruciale vraag. wat zal het

gedrag

de

op

pollutie

groei

wordt

van

de

plant

verschillende

zijn

stadia

wanneer van

zijn

toegediend?

-

wat

met

de

invloed

van

-

wat

met

de

interacties

gemengde met

pollutanten?

de omgeving?

En

klinkt

jouw vraag me reeds

in

de

oren,

en wat met

de mens?

Ook

hij

zal er

vinden.

vergiftigingsverschijnselen

De zure

regen dringt in de

er de mobiliteit

Wanneer bvb Cu in het

Doch

ook

de

chronische

bronchitis •

Is

dit

geographische

niet

probleem

mogen

hebben

drinkwater

•

de

kunnen

soms tot zoals

nefaste

astma,

overal gekend?

distributie alleszins hoewel

we

ons

dan toch

dat sommige

streken er

meer last

dan andere?

klimatologische

komen ook

onze

factoren:

omstandigheden,

spelen hier wellicht

-

kan dit

•

We onderscheiden hier meerdere -

terecht komt,

laten misleiden.

Hoe komt het van

nu

grondwater,

gevolg hebben.

ademhalingsziekten

De

Door deze

terecht.

droge afzettingen

gevolgen leiden,

onder­

verhoogt

ionen uiteindelijk in het

door de mens gebruikt,

diarhee als

van

en

van bepaalde elementen.

uitloging komen deze

hevige

bodem

de

een belangrijke

gassen in

Scandinavi�

winden rol,

zo

terecht!

de bodemgesteldheid, Naargelang de aard van

de bodem

zal het

effect

van

do

1!:011

kalkhoudende

zure

oen

zal

In

zoals ka l ksteen

bodem

bufferwerking

neutraliserende

S ca ndinav H :!

uit

v er schillen.

regen

zure

b estaa t

ecl1ter

verzuringseffe ct

komt

krijt,

hebben.

grond

de

niet

cll1s

gesteente11,

of

voornamelijk

k alkhou rl end ,

sterker

tot

en

het

ro

uiting.

�.o

'·

+ +

Hoe

kan

dit

moeten

Vooreerst zich

probleem

we een

natuurlijk proces aspecten

verschijnselen van

die in

de

Ook

de

bodem

voor

In

wat

via

schei­

verschillende van

er

een

afgevallen

een

parallel

oplossingen

verloop

kennen

aan

acidificatie

die de

zijn

stelde

neerslag

reeds

uitgedacht . in

water

een

meren

empirisch te

model

voorspellen

van het meer

en

pH

op

om

volgens

(

van de

).

lan gs

in

van

rottingsproces

ecosystemen

technieken

bijvoorbeeld

Zweden

kalk

studie

zouden

titratiemethode,

Doch

Dit kan

het

aquatische

hoeveelheid

neers l a g

hebben

afspeelt .

veroorzaken.

de

Henrilcson

e en

in

doorzicht

verontreinigde

verschillende

de

(de

bij

worden?·

gebeuren.

bladeren) Deze

benaderd

allemaal

eigenli jk

kundige

nu

alleen is

te

men

een

academische

reeds

gooien,

op

meren

gaan

weg

termijn

lange

gebeurt

wel

een

niets.

er

neutraliseren

door er

moeilijk

houdbare oplossing.

Om

tot

de

oorzaken

bij

de

gassen.

-

een werkelijke oplossing te van

het

ontzwaveling Er bestaan

wegwerpproces: wordt

met

Caso3

en

probleem van

de

bij

Zo

moeten komen

verbranding

we we

naar dan

vrijgekomen

verschillende proci d is: w a arbij

on g eb l u s t e

CaSO �

komen

grijpen.

worrlen

het

kalk. als

verbrandingsgas De behomen

gewa ss e n

zouten,

afv•l gget or t.

j

-

gipsproces:

berust op de vorming van gyps

door

het wassen met kalkoplossingen en verdund zwavel­ zuur.

De eindprodukten worden in de bouwnijverheid

gebruikt.

-

Dual-alkaliproces:

de hierbij gevormde zouten

blijven in oplossing

(Na-en NH -zouten) 4

Nadien wordt er gyps gevormd wat de neerslag van calciumsulfiet en sulfaat tegengaat daar deze laatste stoffen

schadelijk

Het wegwerpproces is

voor de

installatie

zijn.

in onze landen niet ecologisch

verantwoord terwijl het

dual-alkaliproces te duur is.

De kostprijs van de energie zou met

15 à25% stijgen.

Rest ons hier nog te vermelden dat de ontzwaveling ook kan gebeuren

door de

verbranding

op een gefluidise � rd bed.

Door een bed van fijne deeltjes wordt langs

onder een

gasstroom gestuurd zodat het bed als een vloeistof gaat reageren.

Bij een grote gässtroom zullen er zich

bellen gaan vormen die een goede warmteoverdracht verzeke­ ren alsmede zorgen voor een permanente menging.

Tijdens de verbranding zal men kalksteen

of dolomiet gaan

gaan toevoegen om te beletten dat de gassen gaan ontsnappen.

Een probleem bij deze methode is het zorgen voor een continuiteit bij de verbranding. niet op punt en het zal vooraleer men zo ver

Deze techniek staat nog

nog wel ongeveer

10 jaar duren

is.

Dat we met een meerfazig en complex probleem te maken hebben zal eenieder onder jullie wel reeds

duidelijk

zijn.

Dat we niet laks bij de pakken moeten gaan zitten is dan ook wiedes doch om zo onmiddelijk reuze-betogingen en dergelijke meer te gaan organizeren

lijkt ook geen

oplossing.

Misschien dat we eenieder toch wel ons steentje kunnen bijdragen door te

brengen,

zo veel mogelijk mensen op de hoogte

erover te praten.

Moet een wereld niet leefbaar zijn, komen?

Of

zijn

we dan

ook voor die na ons

zo egoistisch geworden?

Laat ons consequent zijn en effectief beginnen; groots moet ergens heel heel kle lns beginnen bewustwording is een

langzaam

maar

en

zeker proces!

iets

En.•. wist

je dat •

Ook

in

Een

studie van

belgische zuur

over

hierover gebeurde? de

verzuring

van

Antwerpse

door

water.

vond men

er

een zeer

concentratie (in

situatie in

�-

onderzoek jaar

braaklandpoeltjes in het

Gemiddeld

SO

•

3,5

zwavelrijk

ionische

De

•

Belgie reeds

lage pH en een

hoge

vergelijking met de

andere landen).

en H+

ionen zijn

woordigers doch ook Na+

de

belangrijkste vertegen­

(30%)

en

ca••

( 26%)

b&r�iken

hoge waarden.

Er

werd gepostuleerd dat

zou plaatsgehad hebben triele 50

�-

hier een recente verzuring

ovv zure 5-rijke regen(indus­

invloed).

is

het

dominerende anion,

bestaan

Maar

als de Ca en Mg-concentraties

zal

bij

bicarbonaat

niet

de vorming

van

Zo kunnen we de Ca-gehalte

kan

zulk een lage pH (4).

bicarbonaat

graad

dat we

hoog

wel

genoeg

kunnen

van zuurheid

doorgaan.

toetsen aan

vergelijken met dat

van

zijn

het

natuurlijke

niet-zure waters.

Een

stijgende

wisten Er

verantwoordelijk voor

bestaan

van

50 -concentratie 4

ook

sulfaat.

natuurlijke

is zoals

de

we

reeds

dalende alkaliniteit.

bronnen

voor

Waterstofsulfide (11 5) als 2

het

vormen

a:fvalprodukt

van organische 5-houdende bestanddelen in anaerobisch veen.

En

bij de microbiologische oxidatie of chemische

oxidatie in de sulfide ( H

aerobische waterlagen zal waterstof­

geoxideerd

worden tot

waterstofsulfaat

5 ) 2 o1.I .

Het

is twijfelachtig

zou zijn van de Waaruit

dat

dit

proces de enige

oorzaak

verzuring.

besloten wordt dat we

hier

te maken

een industriele verzuring die

door

de toevoeging van

5-rijk doen tie

regenwater aan de poeltjes

dalen en

wat een

impliceerde.

stijging

hebben met

de pH gevoelig

van

de

heeft

sulfaatconcentra­

Referenties:

& Tollan,A

Drablos,D.

;

Ecological

impact of acid

1980

precipitation

Geologie en energie

verslag energieproject geologische kring Leuven

National nov.

Geographic

How menacing

is

acid rain?

1981

Taraxacum

Environmental youth bulletin

n°1

1982

En

misschien

nog

even dit:

Like winds and for with

sunsets, wild things were taken

granted until

progress began to do away

them.

Now we

face the

question wether

•standard of living' natural,

wild,

a still higher

is worth its cost in

We shall never achieve harmony with land, than we shall achieve In

these

is not

things

and free.

justice

higher aspirations

to achieve,

but

or

liberty

tl1e important

to strive •

•

any more for people. thing

•

Aldo Leopold

Suzanne

19 1

•

MILIEU. NIEUWS VAN DE MILIEUWERKGROEP

Op zaterdag I6 januari 1982 werd de blilieuwerkgroep geboren.

Ondertussen is deze jonge telg uitgegroeid tot het samenwerkings­ verband van actieve milieubewuste jongeren van de Wielewaal­ jongeren,

de Belgische Jeugdbond voor Natuurstudie

(binnenkort

beide versmolten tot de Jeugdbond voor Natuurstudie en Milieu­ b escherming),

Natuur 2000 en Evergreen.

In 1982 werd ondermeer gewerkt aan het uitbrengen van een eigen informatieblad "Wablief",

een kamp in Geraardsbergen en een

week-end in Deinze.

Voor I983 staan op het programma: - het "op poten zetten" van een project rond fosfaten in wasmiddelen.

Fosfaten versterken niet alleen de was­

kracht van de poedertjes die we in onze wasmachines kippen

(zodat ook ons witte hemdje hagelblank uit de

was komt),maar hebben de eutrofi�ring

ook een belangrijk aandeel in

(dat wil zeggen de verrijking met voed­

ingsstoffen) van het oppervlaktewater.En die eutrofi�­ ring veroorzaaltt nu juist heel wat watervervuiling.

(Zou je hier misschien van "witte-boorden-criminaliteit kunnen spreken?)'

De actie rond deze fosfaten zou twee­

ledig uitgebouwd worden:

voorlichting van een breed

publiek én interpellatie bij het beleid om te komen tot een verbod van het verder gebruik van fosfaten in was­ middelen

(zoals binnenkort in Nederland).

- het stimuleren van de verschillende afdelingen om zelf projecten op touw te zetten rond recyclage van kroonkur­ ken

(of van kwikoxydebatterijen of gebruik van kringloo �� ) B r

een zomerkamp van I5 tot 20 augustus in de Rupelstreek waar de "ta.ktiek van milieua.kties"gecombineerd zou

worden met de plaatselijke stortproblematie� in samen­ werking met de plaatselijke Actiegroep Leefmilieu Rupelstreek en het Nederlandse Centrum voor Geweldloze Weerbaarheid.

Als je meer wil weten over de activiteiten van de Milieuwerkgroep, vraag dan "Wablief" aan bij Tine Heyse,Begijnegracht 48, Gent. "Wablief verschijnt

(gratis!}

zes maal per jaar.

Marc De Coster

9000

Inzameling van Kroonkurken Sedert maart 1980 loopt te Gent een inzamelingsactie van kroon� kurken.

Bij wijze van experiment startte de actie in de scholen vqn

het stedelijk onderwijà.

Gezien het succes werd de actie op

1 september 1980 uitgebreid tot de scholen van het onderwijs.

Eind september

llijks en Vrij

198() hadden de kinderen meer dan 281 ton

kroonkurken ingezameld.

Niet alleen voor het asfaltverwerkingsbedrijf Gent betekende het verwijderen van de kroonkurken uit het huisvuil een pluspunt (de kroonkurken zijn niet composteerbaar of te verbranden en betelenen een extra-belasting voor de verwerkingsinstallaties).

De ingezamelde kroonkurken kunnen tot nieuw staal omgesmolten worden.

Eind 1981

bedroeg de waarde van 1 ton +- 2000fr

•

•

Het geld werd door het gemeentebestuur gebruikt voor de uitbouw van de sted•üijke kinderboerderij.

1983 verscheen een artikel

In "het laatste nieuws" van

11

maart

'Leuven gaat ook kroonkurken en

batterijen selectief ophalen'.

De recyclage van kroonkurken zou

dus ook bij ons een aanvang nemen.

Voor het schooljaar

zouden we proberen om samen met de Vrienden van

1•)83-19811

Heverleebos en

-meerdaalwoud in kleinere randgemeenten van Leuven deze kroonkurkenactie ingang te doen vinden.

De opbrengst zou gebruikt worden voor het reserva tenfondsf Suggestiesa en aanbod tot hulp voor het verder uitbouwen v.n deze actie

zijn altijd welkom bij

:

Marc De Coster Mastelleatraat 511 3008 Veltem-Beisem

tel.

016/1+88550

WlfüK.Kl\NIJ

OUD-HEVERLEE

DOODE BEIVIDE

Van zaterdag 09 tot en met zaterdag Deelname in de kosten:

16 juli

500 fr, te storten op

rekeningnwnmer 744-4270768-45 van de Wielewaaljon­ geren Leuven Met de steun van de Stichting Leefmilieu Verantwoordelijke:

Marc De Coster Mastellestraat 54

3008 Veltem-Beisem Tel.:

016/48.85. 50

De Doode Bemde is een natuurgebied langs de Dijle, ten zuiden van Leuven,dat bestaat uit vochtige hooilanden,weiden,riet­ velden,vijvertjes,elzenbroek en populierenbosjes.

Begin 1982 kochten de Bele;ische Natuur- en Vogelreservaten in samenwerking met De Vrienden van Heverleebos en Meerdaal­ woud een eerste perceel van.± 2 ha vochtig hooiland

(met o.a.

wo:terdrieblad, pijptorkruid en grote egelskop). Deze aankoop­ politiek wordt voortge zet om een

zo groot mogelijke oppervlak­

te waardevol natuurgebied als reservaat veilig te stellen.

Al enkele jaren worden in het gebied beheerswerken uitgevoerd door vrijwilligers:

wilgen aanplanten en knotten, riet maaien,

houtwallen herstellen,

hooiland maaien.

Dit jaar wordt er van zaterdag 09 tot en met zaterdag

I6 juli

een werlckamp i:;eorganiseerd. Dit kamp staat open voor alle joni?;­ eren

(al dan niet aangesloten bij een natuur- of milieuvereni­

ging) van 16 tot 25 jaar. Ervaring op het gebied van natuur­ beheer is geen vereiste, wel voldoende motivatie om SAMEN te WERKEN. De hoofdbrok van het programma zal bestaan uit ma:üen en het afvoeren van hooi. Er zal ook tijd zijn om de omgeving (Dijle­ vallei en Meerdaalwoud) beter te �leren kennen en

's avonds

wordt er gezorgd voor de nodige ambiance.

We verblijven in het buitengoed van de Paters Jezuieten, Pragen­ straat Oud-Heverlee, in Heverleebos.Het eten wordt verzorgd door een foerier met de hulp van enkele help(st)ers.

.tl

Voor dit project werd de steun van de

Stichting Leefmilieu

aangevraagd.

Inschrijven gebeurd door storten van 500 fr op rekeningnummer

744-4270768-45 van de

Wielewaaljongeren Leuven

p/a Michèle Dumalin Tiensesteenweg 322

3000 met

Leuven

de vermelding "Werkkamp Doode Bemde".

Tegelijkertijd.stuur

je alďż˝ schriftelijke bevestiging een briefje of briefkaart (met je naam,

adres en telefoonnummer)

naar:

Marc De Coster Mastellestraat

54

3008 Veltem-Beisem Liefst voor I5 mei

I9831

Als je voor je inschrijving meer informatie over het werkkamp wil kan je natuurlijk ook altijd bij mij Van

terecht.

zodra ilc een berichtje ontvang dat je meedoet krijg ,ie

een

gedetailleerde kampbrief toegestuurd.

25.

Het maximum aantal deelnemers werd vastgesteld op Ik hoop nu alleen nog op goed weer en een talrijke werklustige vrijwilligers en ik beloof je dat fijn kamp van

zullen maken.

Tot

ziens!

Nfarc

we

schr,;re

er samen een

FENOLOGIE

Wanneer je dit nummer ontvangt,

ie het inmiddels begin april.

Ondertussen zijn reeds tjiftjaf,

roodborsttapuit,

oeverzwaluw,

zomertaling en nog andere zomergasten uit hun winterkwartieren gearriveerd.

De hoogste tijd dus om je te vragen mee te werken aan one fenologie-onderzoek (fenologie

=

aankomst van de zomergasten).

Je doet dit door een formulier aan te vragen bij: Herwig Blockx Langeveld 233 3201 Holsbeek In het ideale geval krijg je het dan per kerende poet terug.

Je kan me natuurlijk ook verwittigen op één van de tochten.

Wat zei je ?

Je vulde verleden jaar netjes.je lijst in en er

ie nog steeds geen verslag verschenen ?

Wel,

je gegevene zijn in ieder geval niet "verloren" (zoals in

zovele nationale onderzoeken) maar zullen gepubliceerd worden samen met het "Ornithologisch Jaarverslag 1982".

Vermits er dit jaar ook op nationaal vlak een soortgelijk onder­ zoek gebeurt,

zal ik de gegevens van WJ/WA-Leuven bundelen en

doorsturen.

Alvast bedankt voor je medewerking en vergeet niet je ingevuld formulier voor hal!

juni bij mij te bezorgen.

Herwig

/

•

VERSLAGEN

Verslag vaa àe vergaàeriag

In bet tetaal1 WJ'ere ea

6

bod kwam ea,

§

4-3-'83

16

1

aieuw lid,

4 auper­

Oader de talrijke gesprekapuntea die aaa

warea er eek de volgende:

1983

juli

(+ aoer

dorpje ia de Ho,e

gaat deer van za ') t.e.a�

hierever elders in dit aummer)

zemerkaap

het traàitieaele een

(WJ)

aaawezigea waaronder

WJ1era.

het werkka•p ia de Dijlevallei za

$

11

•

gaat deor ia Sourbredt,

Veaea1

vaa di

dit ie

16 tet we 31 augustus.·

Vooral de meer ergaaieatoriache taken werden bespreken: -kamphuis, -vrachtwagen van de stad, en lijnbus),

werden ia de wereldwiakel, (cfr.

§

-muziekiastallatie

�

vaa

11-j

er werd voorgestelà

in

de Leuvense lagere

ook

(er werd

eea

-affiches

ea kaarten,

zal

er ook een

staua

krooakurkenaktie op

83-ö4,

bet schooljaar

platen,

(zie kaleadcr)

informatiestand van de WJ

$

+

vaa 14-5

gaat naar b.et reaervatenfonds(BNVR)

-de opbrengst de dia

-verzekering.

+)

supra

ia verband met de volksdansfuif

§ op

-verveer(trein

-een deel v/h veedael zou aangekocht

aet de eventuele

touw te zetten

medewerking

van

achelen.

gedacht aan de inzameliag van kwikoxidebatte­

rijen)

§

4

ma telken•

§

op:

de velgende vergaderingen werden vastgesteld

om

april;

1�.30

vr

6

mei;

u etipt,

do

7

juli

geea vergadering in

juni!

tenslotte werd àan de kaleader voor april-juni samengesteld

tleze

vergaderiag,

die enkel eaderbreken werd door een

veroorzaakt door een eerder technisch rcind

2�.30

u

•

Annick.

àefekt,

"pauze"

werd afge�loten

Uilentocbt

1

5-3-'83

De opkomst was - zoals bet klassiek is op een avondwandeling overweldigend.

Nadat de cassette op een tweetal plaatsen tevergeefs bosuilen steenuilgeluiden bad geproduceerd, hadden we dan toch prijs1 drie mannetjes bosuil deden flink bun best elkaar en het bandje te overstemmen.

Ze poseerden ook meermaals vlakbij of vlogen,

ondertussen luidkeels roepend,rond de groep.

Via enkele duistere,

modderige wegjes bezaaid met hakhout

(unieke struikelcombinatie)

bereikten we de omgeving van het

Gasthuisbos.

Hier antwoordde een eteenuil:

van zodra

hoorden we onmiddellijk het antwoord.

we

Niets vermoedend naderden

we een paar buizen en probeerden nogmaals1 Uiteindelijk "viel onze .frang" : toe,

maar naar een echo-uil

• • •

liet een eenzame steenuil

zich dan toch uit zijn tent lokken,

hem echter niet te zien.

Verslag:

nog steeds succes!

we liepen niet naar een steenu:

Terug bij het uitgangspunt gekomen, (een echte ditmaal)

zijn roep afspeelden

Herwig

Padden en verkeer.

Op zondagmorgen 20 maart ·n� kreeg ik een telefoontje van Mevr. (

Roels uit Winksele.

Kleine D1üenstraat)

weg overstaken,

Ze vertelde dat in haar straat

al enkele dagen tient:illen padden de

op weg naar een vijvertje.

Het relatief druk verkeer eiste de liefdesdranken amfibieän •

talrijke

slachtoffers onder

.

Die avond ver trokken Dirk, Faille, Rups en ik naar 1-linksele om wat

mee te helpen de trage kruipers de ·eeg over te loodsen.

Op een uurtje tijd werden

25 padden over

de �eg gezet.

Tezamen met de padden die de fnmilie Roels al eerder had opgevangen,

werden op enkele dagen een 100-tal padden veilig

overgebracht.

In ieder geval een pluim voor deze familie die

haar steentje bijdraagt om deze dieren een overlevingskans te bieden.

Voor volgend jaar zou een beter gecoördineerde "paddenoverzet­ actie" zeker 1-1elkom

:r.ijn!

Marc.

we kreg1

il

en

12-3-'83

��-!2��!-���E-��!-��!�_2f__:��!-��!-2E!����E­ !!!:!2!!:_���-ii.!_!!:_�h"

Deze uitstap begon erg verward:

deze activiteit stond

immers niet "officieel" aangekondigd in de kalender

•

•

•

De reis naar het Zwin zelf verliep al evenmin op rolletjes: één van de deelnemers zat immers al lang op de trein terwijl enkele achtergeblevenen in Leuven met de auto allerlei bravourestukjes presteerden om de z e weerspa�iige te vinden.

Het resultaat liet niet op zich wachten:

de auto-inzittenden

reden naar Dudzele waar ze vele eendesoorten,

een� bruine

en een\! blauwe kiekendief en zelfs een velduil waarnamen.

Ondertussen deed de overige deelnemer (die van de trein) heldhaftige pogingen om op een redelijk uur Knokke te bereiken.

Het openbaar vervoer boycotte dit echter en

na welgeteld

3

uur en half (dit is geen typfout)

en een bijkomend dik half uur te voet werd het

train

Zwin

bereikt.

Waarnemingen op de strandwandeling: bontbekplevier,

3

d.o

massa'

s toeristen,

de zeekoeten en een (,rieteenmeeuw

die om dezelfde reden in de vloedlijn lagen (olie natuurlijk).

In het Zwin zelf nog een dode zeekoet,

3 aalscholvers,

2 rosse grutto 's en het normale grut (tureluur, wulp, De afspraak luidde dan:

17.15

•

Ingang Zwin waar een erg

gelukkig weerzien plaats vond tussen de autoreizigers en de treinfreak.

De prooivogelslaapplaats in de Zwinbosjes was nog goed voor 1 !f! sperwer,

2 buizerden, 2 of

3

smellekens,

kwakken

(uit de kooien in het vogelpark), veel houtsnippen en "zingende" ransliilen·

( if en i ).

Toen we bijna terug in Leuven waren, nijpend gebrek aan benzine,

was er plots een

hetgeen echter op tijd

opgelost werd.

Boven Leuven-Station hoorden we dan nog een kerkuil.

Herwig

•

•

)

.

Verslag

�en

wandeling,

prachtig begin?

toch

parten!

Doch

27/03,

Leopoldspark en

Het zomeruur

speelde

werd het

In

het Leopoldspark waar andermaal werd

futen Niet in

gelaten was

prachtige dag.

bewonderd

leen niet zien), kuifeenden,

Dijlevallei.

sommigen dan

dat buiten beschouwing

en

waterral

een

zo.

(hij zit

bemerkten

nota:

we

de biotoop

van de

er doch laat zich al­

op

de vijvers tafeleenden,

een casarca niet te versmaden en 11

die reeeds hun waterdansen ten uitvoer brachten. te

vergeten

vaktermen,

Naderhand reden hoorden

Verder

de

duidelijke waarneming

(zie

we

nee,

hut

ze

welgemoed naar

waren met

81

wintertalingen

In

de

we

op

de

.'!:ewjllige chauffeur een

waar nog

en ja hoor

vijvers

5

mannetje

buizerden

en een

gingen

nijlgans

pijlstaart,

getelde hoeveelheid kuieenden en En om 12.15h

snelden we

spaghetti klaarstond,

het aankomen daar

vloog

scheerden vlak

�.

witgatjes,

slobeenden,

sperwer.

we dankzij

zoeken.

ons tenslotte in Neerijse

een

de,

zomertalingen.

een beetje kouder werd

tocht deed

Bij

z'n beidjes en

en 1 koppel

lucht cirkelden 3

Toen het

SAR.

enkele malen luidkeels voorbi

ontdekten

van

eerder in deze vallei).

we vlakbij een ijsvogel

hij. Maar voor de

was

KBS

Onze

grote bron

31 futen

en

tafeleenden

huiswaarts

een

vergeefse belanden

een

niet

zaten.

daar om 12.30h

alleszins bij

de chauffeur •

de •

•

�

SCHRIKREACTIE Zondag

IJ februari I983.

Een heldere,

zonnige winterdag.

Op de akkers en tussen de graspollen ligt er een dun bevroren sneeuw.

Op de middag maak ik een !rnrte

laagje

wandeling

langs het Kastanjebos in Veltem-Beisem.

Op een weide naast het bos huppelen ongeveer 200 Kramsvogels dus iliacus) Spreeuwen

en enkele Merels

(Sturnus vulgaris)

te scharrelen,

Vanop

een gemengde

(Turdus pilar] s),

( Turdus

mer'Ula). Ook enkele

trachten. hun kostje

een uitkijkpost langs dP.

het tafereel door een Buizerd

groep van

Koperwieken ('l'nr­ bij

elkaar

bosrand wordt

(Euteo buteo) rustig /';adege­

slagen.

Plots "verstijven"alle Kramsvogels,Koperwielren, Merels Spreeuwen. Waar enkele seconden

ervoor· àe

en

hele benc�e nog

d ruk door elkaar hup1lelde, is geen enlcele beweging meer op te merken.

Alle vogels zj_tten doodstil,

lichtjes

"gehurkt",

da snavel wat naar boven gericht.

Als ik naar boven kijk, bemerk ik op ongeveer

��00 meter hoogte,

scherp afgetekend tegen de staalblauwe hemel het

silhouet

van een Accipiter species.

Een nader onderzoek met de verrekijker toont

de prooi.vogel,

van het formc,at ·van een buizerd en met licht gekleurde zijde,

die rondzweeft en de krj_ngetjes

met enkele snelle kere

af

en

vleugelslagen.De afgeronde

eindband blijft

tijdens het zweven

afwisselt

staart met

uon­

gesloten.

Ik determineerde de prooivogel als een Havik tilis).

tee

onder­

( A.ccipi t e r

gen­

Nadat de ze uit het ge zicht verdwenen was, hervatte

de hele bende Kramsvogels,

Koperviieken, kerels en Spreeuwen

terug hun activiteiten.

Marc De Coster Mastellestraat

54

3008 Veltem-Beisem

" 't LEVEN IS NE STRIJD

!! "

(alias

"FEATHERED DALLAS")

In een hoekje van het Arenbergpark wordt een Dfjlemeander afgeboord door een aantal oude platanen.

Bij één van deze bomen is ooit

van een zware horizontale tak een zijtak afgescheurd en ingerot, zodat nu een vrij diep horizontaal hol bestaat ; en daar is nogal wat om te doen.

1 n vo 11 e winter werd meermaals 's ochtends of 's a''onds een Holenduif bij het hol gezien, zodat deze vermoedelijk als de rechtmatige wintereigenaar kan gelden.

Onmiddellijk na de vorst (vanaf einde februari

nam een paartje Holenduiven bezit van het hol, begon te baltsen en voerde wat nestmateriaal aan.

Omstreeks dezelfde tijd keerden de Kauwen naar hun

traditionele kolonie in het park terug.

Een paartje Kauwen legde resoluut

beslag op het hol en begon vlijtig met de nestbouw, zonder zich te bekommer en om

de duiven.

Telkens de Kauwen - hun nestgedragstraditie getrouw - samen wegvlogen om een nieuw takje te zoeken, maakten de Holenduiven van de afwe­ Dit

zigheid gebruik om wat grof kauwen-materiaal uit het hol te sleuren.

ging slechts 'n tijdje vrij neutraal naast elkaar door, want al spoedig kwa' m het tot harde konfrontaties, vooral wanneer de duiven niet tijdig uit het h ol .

.

waren na hun beheerswerken.

Wie echter denkt dat de kloek gebouwde en dito gesnavelde Kauwen een lolletje hebben aan de zachtmoedig uitziende duiven, die heeft h et flink mis.

De Kauwen werken inderdaad met flinke snavelhouwen, die echter

meestal promt door de duiven beantwoord worden met een bliksemsnelle mokers lag van de vleugel, dit liefst nog plat op de kop van de verbaasde Kauw, die zi ch door haar dreighouding juist prachtig aanbood voor een fikse mep.

Het esk a­

lerende geweld blijft nu reeds meer dan twee weken zowat gelijk opgaan.

De

duiven blijken over wat meer brute "sla�vaardigheid te bezitten, maar de Ka zijn wat listiger en handiger.

Bovendien werd reeds opgemerkt dat de

Kauw

in het heetst van de strijd kunnen rekenen op een snaveltje hulp van naburi ge kauwenpaartjes !

Soms wordt het echt spannend of zelfs eerder zielig .

Op e en

gegeven moment duikt het paartje Kauwen met een tak het hol binnen, de beide duiven nog binnen zijn.

Alhoewel zowel de ingang als de rest

het hol maar nauwelijks doorgang biedt aan één dergelijke vogel, kwamen na een tijdje, en zichtbaar gehavend, naar buiten : een Kauw, een Holenduif,

�1anneer

van

een Kauw, een tak en een Holenduif, waarop het gevecht in regel buiten werd voortgezet.

Eens werd opgemerkt hoe de Kauwen - na het aanbrengen van een

tak - bij een daaropvolgende paringspoging werden van elkaar gemept door éên van de Holenduiven

Op een ander ogenblik waagde een nieuwsgierig Boomkruipertje zich tn het hol op een moment dat ook een Kauw bi noen �1as.

Toen minuten

later de Kauw als eerste weer naar buiten kwam leek er mij weinig twijfel over te bestaan dat de Boomkruiper door de Kauw in dank als werd aangewend.

nestmateriaal

Eventjes later echter kwam de pientere kru·iper met een knots

van een tak uit het hol gesleurd .

De ballast was echter te groot, zodat hij

spoedig van verdere bouwplannen moest afzien.

Afgelopen dinsdag-ochtend viel er een onschuldig slachtoffer.

Een Spreeuw, die recent een ander hol wat verder in dezelfde tak veroverde op een Boomklever, zat nu met uitgebreid vertoon

voor zijn broedhol te zingen.

fen reeds moegetergde Holenduif kwam uit het grote hol, stapte resoluut op de Spreeuw toe en vooraleer deze, verbaasd toekijkend,

enige

verdere reaktie kon

vertonen, werd hij door een mokerslag van de duif geveld en viel knock-out zowat tien meter omlaag tot in het Dijleslib, waar een fouragerend Waterhoentje verrast op de vlucht sloeg voor dit vreemde projektiel.

Het duurde zeker een

minuut vooraleer de Spreeuw opnieuw bewoog, zich loswerkte uit het slik en het groffe plataanstrooisel verdween. een Spreeuw (dezelfde

?}

Pas twee dagen later werd

er

in

opnieuw

bij het hol gezien.

Wie uiteindelijk het grote hol

(als

eerste) zal bewonen is

nog onduidelijk ; mogelijks zal de Holenduif net als in '82 toch weer gedwongen worden een eerste broedsel te riskeren op een open nest in een donker deel van een naburige Taxus, waar haar broedsel dan misschien weer ten gepasten tijde door Kauwen kan geroofd worden zoals vorig jaar !

Terloops weze opgemerkt

dat de laatste dagen een paar keer een Eekhorentje met belangstelling langs het hol passeerde en, eerlijk gezecht, wanneer deze zich mee in het strijdge­ woel zou werpen lijkt me dit wel de beste kanshebber.

Marc

(Carne and see next month}.

Herremans

WEER EEN RARE GAST IN TIENEN

Alhoewel onder dergelijke hoofding natuurlijk de ganse geschiedenis van het Tiense vogeltjeskijken (inklusief de waarnemers) samengevat zou kunnen worden, is er toch echt weer een nieuwtje uit di e hoek gekomen, ... en op welke wijze !

Op 9 februari '83 stapt een inboorling het natuur-infocen te Tienen binnen en meldt de vondst van een zieke vogel op de haag va een voortuintje in de stad.

Uit de sumiere beschrijving kan David o

maken dat het vermoedelijk een meeuw betreft.

Vooraleer hij tijd ka

maken om het beestje te gaan opzoeken, komt de melder terug met

ind , een(inmiddels gestorvenimeeuw : veel werk is er niet nodig o� het cks;em-

plaar te identificeren als een adulte DRIETEENMEEUW ( Rissa tridactyla1_)

.

De kraaknette toestand van vleugelpennen, staart, poten en snavel bli jkt elke mogelijke herkomst uit tijdelijke gevangenschap volledig uit te sl u"iten.

Het dier vertoont een perfekt adult winterkleed : donker� irij mantel en koptelefoon (+ wat kruinwolkjes), witte staart, nek en ondE �rzi Het karakteristiek gelijkbenig zwart driehoekje op de vleugelpunt wo1 ·dt vooral gevormd door een grote zwarte top aan de 1°, 2° en 3° buitens1 te grote handpen. gans zwart.

hdp

Verder is de bovenzijde van de buitenvlag van de 1° De 4° hdp heeft een zwart topje met een �1itte terminal1 �

en de 5° pen heeft twee subterminale zwarte vlekjes.

pu

Zoals het hooi rt

waren snavel en poten respektievelijk geelgroen en zwart ; het aller! bin hoekje van de snavel was rood.

De vogel was mager (270 g) en zijn

krioelde van de Malophagus-luizen (minstens twee vormen). genoteerd :

vleugel:

gat): 18

koplengte: 87 mm.

mm,

315

mm,

staart: 119 mm, Loopbeen: 32

Het specimen werd bewaard.

Verder mm,

W•

l ic

erd

Snave l

(n

Het zou het vierde bewijsst uk

v

deze soort voor de provincie Brabant zijn (het laatste dateert van 1

952)

Van de klassieke "zware stormen" die de ver binnenlandse aanwezighei

d

zo'n typische zeevogel normaal zouden moeten verklaren, was er nu ge

en

direkte aanwijzing.

Marc

Herremans,

David Vandeput .

va

J.t

Kom van dat dak af

Zaterdag 25 maart ll.

•••

werd op het dak van de borstelfabriek

aan de Mechelsesteenweg te Herent een interessante gast gevangen

een Jan-van-Gent.

Het ging bier om een prachtig volwassen dier dat om één of andere reden - waarschijnlijk de stormwinden gedurende de voorafgaande dagen - zijn oriäntatie was kwijtgeraakt.

Bij nader toezien bleek dat één oog niet meer op bewegingen reageerde;

de pupil stond gans open.

Zoals je weet,

Jan-van-Genten vanop grote hoogte (soms tot 40 spectaculair in zee om hun voedsel (vis)

m)

a.uiken

erg

te bemachtigen.

Hiertoe zijn de ogen zo ingeplant dat een Jan-van-Gent zowel naar voor als schuin naar onder een binoculair ziéht beeft zodanig dat hij nauueurig de afata.nd tot kan schatten.

een

prooi

Indien één oog niet meer optimaal functioneert,

is het natuurlijk wel een vraag hoe deze vogel zijn portie via nog kon bijeenscharrelen.

Een natuurgida uit Herent zorgde ervoor dat hol terechtkwam. indruk;

hij

in het Vci:;Ge&l:·

De vogel maakt er een allesbehalve

hij ia integendeel zeer krachtig,

hem ook al niet en hij ia opvallend tam.

slappe

eetlust ontbreekt Dit wil in het geheel

niet zeggen dat het een "ontsnapte" vogel ia want ook op de broedplaatsen zijn Jan-van-Genten zeer makke vogels.

Na herstel wordt hij natuurlijk weer aan de kust vrijgelaten.

(NYJ, AUB,

HEM;

ingestuurd door

Bart Augustijns)

0

WEETJES!!

((

»

- van 11 tot 29 mei gaat er een natuurachtiendaagse door in Hageland en Brabants Haspengouw.

In samenwerking met de BNVR zal Natuur en Landschap voor de organisatie ervan instaan.

Het wordt een afwisselend en geografisch verspreid programma rond 1. water in de natuur 2. lineaire landschapselementen. op 14 mei zal onze volksdansfuif doorgaan in zaal 'Het Bad

1

te Kessel-Lo.

Hou dus alvast deze datum vrij en maak al maar enkele vriend(in)nen of kennissen warmt De kaarten zullen begin mei verdeeld worden!

+

de dubbele kalender zit er niet voor niets!

Als je iemand kent die geinteresseerd is,

kan je

hem of haar jouw dubbele kalender geven.

- van 16-31 augustus gaan we op kamp in de Hoge Venen.

Het dorpje,

Sourbrodt,

ligt tussen Eupen en Malmédy.

Doch meer daarover in de volgende vallei!

Het kampgcld zal

3500 fr.

bedragen. Misschien lijkt

dit je veel wat we best aannemen doch moest er overschot zijn (wat we Hatuurlijk hopen)

wordt dat

natuurlijk terugbetaald.

- Hoe wordt je lid van onze vereniging?

Niet moeilijk hoort De administratieve zetel: Centrale De Wielewaal Graatakker 11 2300 lidgeld:

Turnhout

(tel. 014/41.22.52.)

Wiclewaaljongeren (tot �5

jaar)

Wielewaal te storten op

PCU

200fr/ bijlid 60f�r 400fr/ biJlid 501:r

000-0319785-73

De Wielewaal-Turnhout

Voor de eventueel geïnteresseerden; op 20

april om 20.00h

gaat er

bij

Elkerlyck Blijde 3000

een vergadering Op deze van

de

door voor

bijeenkomst

de

over

betoging van 14

zullen achtergronden,

betoging toegelicht

worden

Inkomststraat 115

Leuven

worden.

Er

mei.

doelstellingen

zal

ook

de te volgen strategie bij het

gepraat

actievoeren

tegen kerncentrales.

Bovenstaand adres de VAKS

fungeert

(Verenigde

ook als

actiegroepen

Je kan er ook nog terecht voor posters,

badges,

Let

deze

wel!

door

activiteit

WJ/WA-Leuven.

PEHSOONLIJKE - Vanaf 16 nl.

stickers

•

april

zal

milieukrant

wordt

DEELNAME

niet mee

BLIJFT

een speciale beschikbaar

bevat

eerste VAKS-krant

grondinformatie Deze in

totaal

Voor onze 25fr.

een

20

blz.

elke

wandeling of

kan dan

fos­

boel

achter­

ex.

contact

A3-formaat.

besteld en

per

ex.

bijeenkomst

op met Marc

De

wordt te

Coster,

of Suzanne Neli.ssen.

doedelzak of

over

exemplaar van

op recyclagepapier,

gevraagd. Op

minstens

artikels een

tellen,zwart/wit op 40

Blockx

'Wablief'

energieproblemen.

zijn

ten,kaduk moet

en

een hele

zal verschijnen

verkrijgen of neem

- Knappe

EEN STHIKT

zijn.

hele reeks

afdeling

Jlerwig

georganiseerd

DAN OOK

editie van

met hierin

over

milieukrant

het

Leuven.

•

faten, zure regen,kroonkurkenactie de

in

bijkomend materiaal:

AANGELEGENHEID!

de milieukrant

Deze

•

contactadres voor

kernstop)

zoekt

kapot is 60

cm.

desbetreffend

bijhorend koffertje ook

prima).

bedragen. koppel(

De

(oud,versle­

grootste

Op kampen

en

koffertje en

diagonaal

dergelijke

muziekinstru­

ment bewonderd of verguisd worden.

Indien

je kan verhelpen

folk-instrument, met

aan

Spaarzaamheidsstraat

tel.

Wilsele 016/

eenzame nachten van dit

aarzel dan niet en neem contact op

Dirk Costrop

3010

de

226039

41

-

dialoog werkgroep technologie werkt voor een

sociaal

en ecologisch verantwoorde

Technologie

wil

schakel

van

en

groepen mensen

als

in een

helpen zoeken

en kritische houding tegenover structuur en

naar zinvolle

Vormingswerk • -

•

beweging

een zelfstandige

de technologische

alternatieven

via1

•

zachte technologie, basiscursus

- Herkweek zachte

en

( 15/8-19/8)

discussies

Technische

weeck-ends:

zonneenergie, - Aangepaste i.s.m.

Techniek en Mens-en milieuvriendel:ijk

4 dagen practisch projectwerk, seminaries

Ondernemen,

-

brede

naar

biogas,

Techniek-week

ATOL

voor

Sociaal

-

Energiebeleid:

en ecologisch verantwoord

-

Energie e� wonen

-

Technologie in het

•

de

v.s.o.:

Belgi�

gemeente

voor

wonen,energie,voedi11g •

leerkrachten •

•

•

Voor gebruik op -

energieverbruik

Energiescenario voor Energie in

Te huur •

vaardigheden.

ontwikkelingswerkers,

(24-30/7)

-

thema's:

(23-211/4),

windenergie

papierrecyclering,

Diareeksen:

school, in

jeugdhuis, op

beurzen •

•

•

:

Eindeloze energie, Kernenergie

Gezonde en rechtvaardige voeding -

Tentoonstelling

-

Demonstratiemodellen:

"leefbaar

biogasiustallatie • De Koevoet •

•

•

is

anders"

windmolen,

(112 panelen)

zonneboiler,

•

•

Tijdschrift voor

sociaal

en

ecologisch verantwoorde

techniek.

Om de Eeu

2 maanden bij je thuis:

tijdschrift

met artikels, reportages, intervieuws,

bouwbeschrijvingen, achtergrond

en

boekbesprekingen,

signalement over

praktijk van zachte technologie,

kleinschalig ondernemen, energiebesparing en hernieuwbar• energie, energiebeleid, kringloop, wonen, landbouw •

Een abonnement loopt over 5 afleveringen, themanummer.

waarvan

1

•

•

dubbel

Indien je belang stelt in deze materie kan je

200 Fr. storten op rek.nr. 001-06()5768-63 van Di aloog werkgroep technologie, tel. 016/2326/1()

Blijde inkon�tstraat

1nn

3000

Leuven

111·: IJELGISCHE NATUUR- EN VOGELRESERVATEN VZW

1\1

o

weJ

je deze vereniging nog niet zou kennen dan wordt h&t de hoogste tijd.

En als je zou beweren om zel f iets te·

willen doen voor het natuurbehoud in dit land

en je

zou

nog geen lid zijn van de BNVR wordt het tijd dat het

schaam­

rood je haarwortels bereikt zodat je kop meer op een tomaat begint te lijken dan op het aangezicht van

"groene jongen

een

(of meisje)".

Even ernstig:

de Belgische Natuur- en Vogelreservaten is een

verenigine zonder winstoogmerk die zich sinds

I95I inzet voor

het natuurbehoud in ons l and.

In eerste instantie door waardevolle nat uur ge b i. ed en doo1· koop en/of huur als reservaat te beheren.Tegeli;ikertijd de BNVR ook het beleid op het gebiecl van het betnvloeden door interpel laties,

Ran­

tracht

n a tuurbehoud te

nota's en studiedagen.

BNVR wil ook meewerken aan natuureducatie van het brede publiek door wandelingen in de reservaten

te organiseren en door een

breed gamma publ icaties in zijn "Groene \Vinkel" beschikbaar te

stellen.Sinds enkel e jaren wordt

er ook telkens een "Cursus

Natuurbeheer" ingericht.

Momenteel telt de

RNVR ruim I3.000 l eden en ·beheer';

o nge ve er

3000 ha· natuurreservaten.Dat is e chter nog veel te weinig

(als

je bijvoorbeeld een vergelijking maakt met de H e n er l an d se Ver­

eniging tot behoud van Natuurmonumenten,

d ie ruim 260.000 l eden

heeft en meer dan 30.000 ha natuurgebieden als reservaut

Als je dus zelf een steentje bij wil dragen

u;rn

beheert.)

hGt nat uu rb ehou d

in dit land en a ls je de stern van. allen die bekonuuerd zijn

om al wat leeft en bloeit sterker wil laten klinJcen,

wordt dan ook

lid van de BNVR!.

Dat gebeurt door het storten van je bijdrage 011 relcenin gnwnm e r

000-0083431-II van de Belgische Natuur- en Vogelreservaten vzw, Vautür str aat 29,

I040 Brussel.(· Tel.:02/648"]7.46)

Die bijdrage bedraagt:

voor jeugdleden

e

Als lid van de BNVR wordt

je

j.):

200 fr

gewone leden

:

350 fr

steunende leden

: 700 fr

beschermende leden

:2000 fr

(-

2J

op de hoogte gehouden van alle

njeuws in verband met natuurbehoud en -beheer via het twee1n1 an d el i

,j k s

informatieblad

" N atuur reservaten " .

WAARNEMINGEN

0

Wegens een tekort aan recente waarnemingen zitten in het volgende overzicht nogal wat "nakomertjes":

VOGELS Krooneend

(Netta rufina)

(BLH)

J krooneend - waarvan reeds sprake in het voorgaande nr.

Het

werd het laatst in het Leopoldspark opgemerkt op 30-1-'83.

(Bucephala clangula) ��uiker SAR:

2 �op 16-1-'83, vligen echter op en verdwijnen in noorde

lijke richting.

Smient

(W. Claes)

(Anas penelope)

Zoals elk jaar ook dit jaar weer smienten op voorjaarstrek i� de Dijlevallei:

o.a. 2 9 en 10' te OHZ op ·20-3.

(BLH)

(Anser gansanser)

Grauwe

24-10-'82: ongeveer 93 .ex. naar zuidwest te Oud-Heverlee (HE�1) Il

:

17.40:

ongeveer 35 ex. naar zuid te Leefdaal (P.Tf iel (REM)

Aalscholver (Phalacrocorax carbo) 6-10-182:

5 ex overtrekkend te Oud-heverlee naar zuidwest 24-10-'8(!: "

Kleine bonte Op 20 jan.

8.07:

80-tal ex. "

9.00: 15 ex.

ll.

"

"

konden we reeds 2 ex. zien baltsen in het LP;

J minutenlang op uitgedroogde

stengels van moerasspirea!

Tureluur

"

"

"

(Dendrocopos specht minor)

even daarna foerageerde een

SAR:

"

"

(BLB� Suzy)

(Tringa totanus)

20-3-'83:

nadat een troep Waalse collega 's me attent

gemaakt had op een tureluur, 10 ex.

kwam er nog een groep van

aanvliegen, die eveneens neerstreek tussen de

kieviten.

(BLH)

lco columbarius)

( 1"

1 Snaar ZW te Oud-Heverlee (HEri) 1 S te Winksele (J. W"llekens) :Blauwe kiekendief

(Circus cyaneus)

18-12-082: 1 �/juv. langs bosrand te Bierbeek 30-1-'83:

1

9/juv.

liggend terrein te Korbeek-.Lo

17-2-183:

·t �of juv.

(langs

(Tyto alba)

8-1-'B3:

een kerkuil om 20.10 te Kessel-Lo

(13-2

E5)

(.l\lll3, NYJ)

langs bosrand te Bierbeek (idem)

Kerkuil

Begin februari

(f1UB, NY�f)

een kwHrtier.· lung j<ir;end over een brnuk

(Trolieberg)

als ik me niet vergis)

(/\UB)

zag Luc Devjaene een

kerkuil overdag rondvliegen te Holsbeek; d a arn a verdween de uil in een schuur via een "uilegat".

door Dik

l lagar de Verschrikkeiijke

Browne

WAT VOOA ·vis IS l>IT

?

i i

1 1 !

•

Havik

(Accipiter gentilis)

Via de Sarkast stromen nogal wat havikwaar·nemingen

b:i.1rnen;

inmiddels zijn er ook al heel wat observaties ten Noorden

van

Leuven.

24-12-' 82: een il havik komt plotselin� aanp;estovfrn uit het bos (Heiberg, Kessel-Lo),

steekt de straat over en valt

even verder een nietsvermoedend merelmannet,je Deze zit in een bremstruik,

de

struik duurt meer dan een halve minuut. nog meer verrasb dan ikzelf, onderspit.

aan.

achtervnl�ing in de De merel,

delft tenslotte het

De havik bengelt ondersteb<)Ven

twijg met in de linkerpoot de prooi;

onn

e�n

hierdoor h eeft Als'dit gelukt

hij

moeilijkheden om weer op te vliee;en.

is,

vliegt hij in een tuin en gaat op bet gazon zitten.

Hij schermt daar de prooi af voor eventuele belagers

(ïk in dit geval) door vleugels en staart uit te spreiden

•

ov

de prooi. Het kenmerkende oranjerode oog (althans voor oud, er vogels) ia nu goed zichtbaar. Dan vliegt hij op om een ple: k te zoeken waar hij niet tijdens zijn diner op de klauwen wordt ge�eken. Alles speelde zich af op ee?l' afstand van 5

tot

15 m! ( rf: gedetermineerd o.a. op grootte en oogkleur)

UB)

(A

'15-1-' 83: '1 juv. havik te Oud-Heverlee tijdens de waterwil d-

telling (NYJ, AUB, M. De Coater) 28-2-'83: een Accipiter species vliegt boven een opgeschri kt

troepje houtduiven; lijkt te groot voor een sper

wer

ia wat te ver om hem als havik te determineren.

Kleine zwaan

(Cygnus bewickii)

23-12-'82: 2 ex. op de bevroren vijver te OHN

Wilde zwaan

(Cygnus cygnus)

(P. Brosene

(BAS-)

2 te SAR op 6-2; een tweede sarkastenaar beweert echter da

het hier om kleine !wanen gaat.

ZOOGDIEHEN

Bunzing (Mustela putorius) Verkeersslachtoffers: 1 Erps-Kwerps 1

22-7-'82

Veltem-Beisem 25-7-'82

1 in de buurt van Zaventem 8-9-182 1

Vaalbeek 29-9-'82

1 Herent 31-7-'82 1 Holsbeek 16-10-182

(OSS) Ree (Capreolus capreolus) 16-2-'83: 7 ex. waaronder min. 2

nog 2 geiten.

-

r

(AUB)

--- - ----

--

te Bierbeek. Even verde

-- ------ ---

---

-

-

--

Q��E�!!��-�f!Q��!�S��1 Herremans Marc, OSS Ostyn Stephan, AUB Augusti Bart, B:LH " Blockx Herwig, NYJ " Nyaten Johan, BAS "' Ban Stefaan;

HEM

"

=

=

LP Leopoldspark, OHZ Oud-Heverlee - Zuid, OHN Heverlee - Noord, SAR " Sint-Agatha-Rode. =

=

=

Oud­

jne

de

40

KALENDER Voor vervl1111L1tl11ii;•n met privé-wagens buit;m dEl rl'lgio dienen

e

et.- lnemero een deelname in de onkosten te voorzien.

Lentewandeling in het Er11ulbos o.1.-v.

Mich Dumalin

8.30

:

Station Leuven

verplaatsing met de fiets,

e i n de

tegen

de middag.

·ZO

24-4 8,/13

�+ WA

Viotocht (in de Springputten (Meerdaalwoud)) o.l.v..

Herwig Blockx

8.30

S tatio n l1auven

1

Verplaatsing met de fiets of auto, laarzen,

mo�eliJk

zo

een schepnet en een bokaal

me ebrenge n .

Niet alleen amfibieën maar cok waterkevers,

ea

zullen de nodige aandacht krijgen, Einde tegen de middag

za

Z8.

16-4

"�ieltje"

en/of "Bestuursberi.chi:;'ln"

30-4

Op nationaal vlak worden de "sponsor­ wandelingen ingericht; OU?..fl afde]ing richt hieromtrent echter geen activiteiten il!,

WA

zo

zie

Fusiecongree BJN/WJ te Bruasel

WJ

1-5 83/14 :

Houtsnippentocht in Meerdaalwoud:

19.45: 20.15:

Leuv6n Station Theresiakapel,

N a am se stw g, Meerda1üwoud

Verplaatsing met privé-wagens of voo� de liefhebbers: !iets.

Einde rond middernacht

vrij

6-5 83/15:

Opun vergadering (WJ-lokaal

Z.ll

7-5 83/ 16

:

: w.T-lok1.>.e.J

Vaartst:i.•aat

Vroegochtendwandeling

05.30 06.00

Verplaatsing met 4e fiets,

".J

t

WA

middag;

nm ·1';!. 30

51, 3000 J.euven) Statio n Leuven "

Oud-Heverlee

einde .on1i d;;i

o.l.v. Herw ig 'J3lockx ·n de Dijleve.llei

za

8.?/17

·14--5 lîJJ

+

WJ-Volksdansfuif in zaal

't Bad te Kessel-Lo;

linnvang van deze swingende avond om 20.00

WA

's avonds; zo 15-5 83/18

iedereen (ook WA-ers) daarheen.

Daguitetap naar Limburg met privé-wagena Staan op het programma: namiddag:

voormiddagi

De

Maten (Ge

speciale tocht voor ortolanen.

Leiding door gidsen ter plaatse Afspraak::

8.00 Station Leuven;

's avonds terug

voor 18.30.

Ca. 150 frankskens per persoon te voorzien of o;:;o 5-6 83/19 + WJ WA.

l

F aun a en flora in de Gaµme (Lotharingen);

gaat enkal door bij mooi eu stabiel weer.

Wie mee wil,

verwittigt vqldoende vooraf de

leider Marc Herremans (016/229372); sterk ge!nteresseerden:

enkel voor

de tocht word� vooral

ingericht voor orchidee'!5n en prooivogels.

Verplaatsing met privé-wagens (ca. 500 fr. te voorzie D�snoods ook voor blokkers een uitstekende verk•ükking

(maak wat tijd

\Tij,

het zn.1 dik de

mosite waard zijn) ao 7-'7 83/20

WJ do '7-·'?

Open vergadering WJ in het loksal (adres: inm

83/2·1

zie hogE

19.00 tot 2·1.00.

A •ron<l-opluchting-wandeling voor alle blokkers en 'niE:i;-blokkars.

WA

+

WJ

2·1.30

Ingang Audij Van Park; Leeuwenpoort; Geldenaakse Baan

21.15

(sorry voor de volgorde) Leuven Station

Fiets of auto

'fer plaatse zal <teze babbelstoe·t; langs de vijvers van de abdij en door de velden (Indusbrieterrein Haasrode) passeren.

Einde rond middernacht

9

-

16-?

WJ

Werkkamp in de Dijlevallei; meer gedetailleerde e;egovons in volgend nummer.