Henk & Fred 2-2025

JAARGANG 13 - EDITIE 2 - APRIL 2025

INTERVIEW 100% ZONNIG

PV-MARKT KLIMT UIT DAL O P S TA P

Boerderij van de toekomst speelt met licht

KO R T S LU I T I N G

OVER DE VLOER

8 B R U TA L E V R A G E N

HET LEUKSTE MAGAZINE VOOR DE ELEKTROTECHNIEK

Jij weet wat je wilt Wij helpen je op weg

Ontdek ons aanbod voor medewerkers Ga naar www.wij-techniek.nl/medewerkers

Mede mogelijk gemaakt door het ministerie van SZW

Wil je meer uit jezelf halen?

Wij Techniek geeft je de kans om te groeien. Ontdek onze trainingen en workshops en zet de volgende stap.

2 T/ M 6 JUNI 2025

Gratis ijs op je bouwlocatie?

HENK & FRED KOMT BIJ JOU EN JE COLLEGA’S LANGS MET EEN IJSKAR! Scan de QR-code of ga naar henkenfred.nl/zomertour en geef uiterlijk 11 mei je bouwlocatie door.

SPONSOREN:

COLOFON & INHOUD Henk & Fred is het leukste magazine voor de elektrotechniek.

Wij zijn er voor iedereen die werkzaam of geïnteresseerd is in de elektrotechniek. In elke editie is weer een glansrol weggelegd voor collega’s Henk, Fred en Daan. Hierdoor weten we zowel jong als oud binnen de gehele elektrotechniek aan ons te binden. Het magazine verschijnt vijf keer per jaar en wordt verspreid in een oplage van 24.000 exemplaren.

10

Jaargang 13, nummer 2, april 2025 UITGEVER Media Vakman B.V. Keulenstraat 9 7418 ET Deventer HOOFDREDACTIE Peter Besselink, redactie@henkenfred.nl

56

REDACTIE Pim van de Beek, Michiel Elands, Sjoerd Geurts, Diede de Klein, Han Neijenhuis en Eric Sleeuwits BLADMANAGER Matthea Kiemeney, matthea@henkenfred.nl AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE Leony Bos (communicatie), Gejo Flierman (verkoop), Marco IJmker (vormgeving), Tim Nijhof (eindredactie) en Martijn Verspeek (column)

22

ADVERTENTIES advertenties@henkenfred.nl VORMGEVING Media Vakman B.V. DRUK Tuijtel ABONNEMENTEN EN ADMINISTRATIE info@henkenfred.nl Verschijning: 5 x per jaar Abonnementsprijs Nederland € 47,50 per jaar (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten)

Losse nummers € 9,75 (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten) Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor de vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

ALGEMENE VOORWAARDEN EN PRIVACYSTATEMENT Zie henkenfred.nl COPYRIGHT

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen aan de volledigheid en juistheid van de informatie, zoals weergegeven in deze uitgave, geen rechten worden ontleend. De uitgever en auteurs kunnen dan ook geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie uit deze uitgave.

6

FOTO: EWOUT HOFFMANS

AI DE STRIJD AAN TEGEN PIEKBELASTING 6 MET

Samen elektrificeren. Zo doe je dat. Dat was het thema van het ABB Update Event in Nieuwegein. Natuurlijk ging het over netcongestie, maar ook over hoe je daar slim op kunt inspelen. Onder andere door de inzet van kunstmatige intelligentie, waarbij AI-goeroe Alexander Klöpping ons meenam in de zeer nabije toekomst.

10

“GROOT VOORDEEL DAT IK TECHNISCHE KENNIS MIS”

Hij heeft zelf niet veel verstand van techniek. Toch is Colin

VOLG ONS Fred: @FredvanHenF | Henk: @HenkvanHenF

van der Laan (45) al twintig jaar directeur van Installatiebedrijf

facebook.com/HenkenFred

VANDERLAAN in Zwaag. Colin is geen doorsnee directeur.

instagram.com/henkenfred linkedin.com/company/henk-&-fred linkedin.com/in/fred-van-henk-en-fred info@henkenfred.nl

HENKENFRED.NL

Hij geeft zijn collega’s veel vrijheid en laat hen meedenken.

22

DE JUISTE VRAGEN, DAAR GAAT HET OM

Remco Gemmeke traint verkoopteams, met name in de technische sector. Hij weet hoe je meer verkoopt bij dezelfde klant. “Door te vertellen over een duurdere versie of uitbreiding, geef je een klant ook het vertrouwen dat je alles afweet van een product.”

4

| A PRIL 2025

INHOUD

24

37

ZOALS BELOOFD: ALLES OVER AI Beloofd is beloofd. We gaan dit jaar meer over kunstmatige intelligentie schrijven. Oftewel AI. In het openingsinterview spreken we Colin van der Laan, van het gelijknamige installatiebedrijf uit Zwaag. Bij dit bedrijf zetten ze flink in op ICT. Maar

64 24

DE MENSEN NIET AAN KNOPJES LATEN ZITTEN

leeg. Maar de energiemeter blijft op dat moment wel doortikken. Om dit ‘sluipverbruik’ terug te dringen, bedacht softwarebedrijf Ultraware een duurzame list: slimme sensoren. “Als ons pand leeg is, gaat alles uit.”

MONTEURSTEKORT OPLOSSEN MET AI

Installatiebedrijf Michorius uit Haaksbergen won de Publieksprijs bij de Henk & Fred ‘Installatiebedrijf van het Jaar’. Het innovatieve karakter van het bedrijf viel op. Michorius-medewerkers maken volop gebruik van ChatGPT. Nu kijkt het bedrijf naar een vervolgstap met AI.

56

“IK VIND ZEKER NIET DAT DE MARKT IS INGESTORT”

De zonnepanelenmarkt heeft het lastig, maar bij 100% Zonnig in Wijchen zijn ze niet pessimistisch. “Voor ons blijven er genoeg mogelijkheden, zeker als je zonnepanelen combineert met een batterij en een energiemanagementsysteem.”

64

de zorg. Colin vertelt dat ze daar sensoren met AI inzetten om zorgmedewerkers te ontlasten.

Verder gingen we langs bij installatiebedrijf Michorius in Haaksbergen. Daar zijn ze inmiddels al aan het kijken welke vervolgstappen kunnen

Een kantoorpand staat een groot deel van de tijd

37

dus ook op AI. Het bedrijf heeft veel projecten in

HET HELE JAAR DOOR IS HET HIER 21 JUNI

De boerderij van de toekomst. Zo wordt de vertical farm van Growy in Amsterdam ook wel genoemd. Door slim gebruik te maken van licht, water en klimaat worden op een kleine oppervlakte in een fabriekshal bladgroenten

worden gemaakt met AI. Door de telefooncentrale zo te koppelen aan het softwarepakket en ChatGPT, zodat de klant via een chatfunctie zelf een storing kan melden en oplossen zonder dat er een monteur aan te pas komt.

Ook zo’n lekker praktijkverhaal is het gesprek met David van Duijnhoven en Marcel Budding van 100% Zonnig. Hun bedrijf is gespecialiseerd in zonnepanelen en ook in die markt wordt de rol van kunstmatige intelligentie steeds groter.

Als voorbeeld noemen zij de thuisbatterij die ze installeren, waarbij ChatGPT is ingebouwd in de monitor-app. Daarmee kun je bijvoorbeeld aangeven dat jouw auto morgenvroeg om 9 uur opgeladen moet zijn. De app zorgt er dan voor.

Afgelopen maand ben ik naar het ABB Update Event geweest. Geen verrassing dat het daar ook veel ging over kunstmatige intelligentie. ‘AI is de hype voorbij’, was de conclusie. Ik sluit af met de woorden van podiumspreker en AI-goeroe Alexander Klöpping, die de bezoekers aanraadde niet af te wachten en AI gewoon te omarmen.

“Want als het straks naar je toekomt - en je moet er dan nog wat mee - dan wordt het minder gezellig.” Ja, daar kan hij wel eens gelijk in hebben.

Peter Besselink, hoofdredacteur

gekweekt. Henk en Fred kijken mee.

AP RI L 2 02 5 |

5

ABB Update Event geeft oplossingen voor netcongestie

AI helpt bij het voorkomen van piekbelasting Samen elektrificeren. Zo doe je dat. Dat was het thema van het ABB Update Event half maart in Nieuwegein. Natuurlijk ging het over netcongestie, maar ook over hoe je daar slim op in kunt spelen.

Onder andere door kunstmatige intelligentie in te zetten, waarbij AI-goeroe Alexander Klöpping ons meenam in de zeer nabije toekomst.

D Draagvlak warmtepomp volledig weg!

e kern van het verhaal

op het net werd maar liefst 75 procent

zat misschien wel in het

op de energie bespaard.

filmpje dat halverwege de

“We deden dat onder andere door aan

openingsshow van het ABB

de voorkant te meten wat we opwekten

Update Event werd getoond.

en verbruikten. Maar ook door te kijken

Daarin vertelde Kees Jan ’t Mannetje,

waar de pieken zaten. Dat was met

business developer bij ABB, hoe de

name op de maandagochtend als de

fabrikant de netcongestie bij zijn eigen

machines werden opgestart. In plaats

machinefabriek in Ede had aangepakt.

daarvan laten we de machines nu in

In plaats van een zwaardere aansluiting

het weekend aan staan en zijn we deze ook gaan automatiseren en robotiseren.

“Goeie dingen zei hij weer, onze columnist Martijn

Zodat ze ook in het weekend extra

Vond je ook niet?”, vraagt Fred. “Inderdaad”, antwoordt

worden de machines niet langer hydrau-

de warmtepomp bij de consument. En dat dit volledig

dat leverde een aanzienlijke besparing op.”

Fred. “Door in de marketing juist te focussen

Alexander Klöpping

Verspeek, op het podium van het ABB Update Event.

productiecapaciteit opleveren. Verder

Henk. “Vooral toen hij het had over het draagvlak voor

lisch, maar elektrisch aangestuurd. Ook

weg is…” “Goed hoe hij daarop inspeelt”, zegt op de cv-ketel. En om daarna pas

Uiteraard kwamen ook de voordelen van

de vraag te stellen in hoeverre een

een energiemanagementsysteem ter

keuze is…” “Ja, zo haal je wel

en wat daarbij de rol van kunstmatige

de klant. Om vervolgens te

wikkelingen op dat gebied te belichten

oplossing is.”

uitgenodigd. Klöpping vergeleek de

nieuwe cv-ketel een verstandige

sprake, hoe je dat slimmer kunt maken

eerst de boosheid eruit bij

intelligentie kan zijn. Om de laatste ont-

kijken wat voor hem de beste

was AI-goeroe Alexander Klöpping opkomst van AI met die van de smartphone in 2007.

6

| A PRIL 2025

TREND

MARTIJN VERSPEEK

OOK INSTALLATEUR MARTIJN VERSPEEK GEBRUIKT AI FOTO'S: EWOUT HOFFMANS

Installateur Martijn Verspeek was tijdens het ABB Update Event uitgenodigd als sidekick van

presentator Sofie van den Enk. Hij

vertelde dat hij zelf ook regelmatig AI gebruikt. Bijvoorbeeld voor

het maken van de scripts van zijn ALEXANDER KLÖPPING EN SOFIE VAN DEN ENK

adviesvideo’s. “In het verleden was ik daar 1,5 uur mee bezig. Nu nog

maar een kwartiertje!” Verder ziet

hij dat zijn monteurs steeds vaker AI inzetten bij het oplossen van

storingen. “Je hoeft je mobiel met AI alleen maar onder de ketel te “Ook toen wisten we niet wat voor ongelooflijke impact het op ons leven zou hebben. En hoe het ons leven nu beheerst. AI is alleen nóg omvattender. Als individuele gebruiker heb je een ongelooflijke batterij aan programmeurs tot je beschikking. Ik schrijf zelf geen enkele

houden. En dan komt vanzelf de

foutcode naar boven. In plaats van

kennis in je hoofd wordt het voor een monteur steeds belangrijker hoe je iets opzoekt”, aldus Verspeek.

tekst of e-mail meer. Ik doe alles met ChatGPT. Ik raad iedereen aan om niet af te wachten. En AI gewoon te omarmen. Want als het straks naar je toekomt - en je moet er dan nog wat mee - dan wordt het minder

voor het nettarief voor huishoudens in 2030 stijgen naar

gezellig.” Als het gaat om energiemanagementsystemen,

638 euro. Andere stelling was of het energietarief tussen

dan wordt daarbij nu al veel gebruikgemaakt van AI.

17.00 en 21.00 uur omhoog moet. Volgens Kees Jan

Weghalen piekbelasting

‘t Mannetje van ABB moet de focus veel meer komen te liggen op het gebruiken van opgewekte energie op

Tijdens de paneldiscussie werd de stelling gedropt

het moment dat die er is. En op het weghalen van de

dat duurzaamheid duur is. “Dat hoor ik de hele dag”,

piekbelasting. Leatitia Ouillet noemde als voorbeeld

vertelde Laetitia Ouillet, voorzitter van energie-

om als particulier de wasmachine veel meer overdag

coöperatie De Windvogel en voormalig directeur

aan te zetten wanneer stroom opgewekt wordt met

strategie bij Eneco. “Maar neem je nu geen maatregelen,

PV-panelen. Alexander Klöpping verbaasde zich

dan krijg je als bedrijf of particulier straks nog hogere

enigszins over de discussie. “Technisch is alles er al.

energiekosten.”

Je hoeft echt niet meer handmatig de wasmachine in

Daarbij werd gerefereerd aan een onderzoek van

te schakelen. Dat zijn allemaal dingen die met AI al

bureau Berenschot waaruit blijkt dat de vaste kosten

veel meer geautomatiseerd kunnen worden.”

AP RI L 2 02 5 |

7

— InSite energie­ managementsysteem

Om een gebouw energie-efficiënter te maken, is allereerst inzicht nodig in het energieverbruik. Meten is immers weten. Door energiezuinige apparatuur binnen een gebouw te gebruiken en deze te meten, verzamelt u waardevolle informatie waarop de klant vervolgens kan sturen. ABB biedt hiervoor slimme oplossingen, zoals het InSite energiemanagementsysteem.

InSite energiemanagementsysteem Het InSite energiemanagementsysteem is ontwikkeld om elektrische onderverdelers en eindgroepen met minimale inspanning intelligenter te maken. Het is een totaaloplossing voor optimaal energiebeheer en load management voor betere energie-efficiëntie.

Meer weten over InSite energiemanagementsysteem?

Lees er alles over op onze website. to.abb/Z­n­ZnBv Samen elektrificeren we Nederland.

Volg nu de mini­training Snel en makkelijk energie monitoren in bestaandeen nieuwbouw

KO R T S L U I T I N G

DOOR AI WORDT IN 2O3O NOG MAAR EEN DERDE WERK GEDAAN DOOR MENSEN

Foto: Freepik

MANNEN (40%) GEBRUIKEN MEER AI DAN VROUWEN (25%)

1 op de 6 Nederlanders gebruikt ChatGPT al als zoekmachine Door AI verdwijnen wereldwijd 9 miljoen banen

Maar door AI worden ook 11 miljoen nieuwe banen gecreëerd

DRIEKWART JONGEREN GEBRUIKT AI

BIJ 40-PLUS MINDER DAN EEN KWART Kunstmatige intelligentie wordt het meeste toegepast om teksten te schrijven

AI ZORGT ERVOOR DAT WE SNELLER EN SLIMMER KUNNEN WERKEN 22% huidige banen verandert van vorm door AI

Foto: Freepik

MET TOGAL AI MAAK JE IN EEN PAAR SECONDEN EEN CALCULATIE

Bron: Onderzoek Kunstmatige Intelligentie (AI) door PR-bureau Tijd voor Publiciteit, UvA-hoogleraar Henk Volbreda (Amsterdam Business School) en Future of Jobs Report 2025, uitgevoerd door het World Economic Forum

AP RI L 2 02 5 |

9

iinter nter view

COLIN VAN DER LAAN DIRECTEUR INSTALLATIEBEDRIJF VANDERLAAN

10

| APRIL 2025

I N T E RV I E W

“Meer verantwoordelijkheid zorgt voor betere prestaties” Hij heeft zelf niet veel verstand van techniek. Toch is Colin van der Laan (45) al twintig jaar directeur van Installatiebedrijf VANDERLAAN in Zwaag. Colin is geen doorsnee directeur. Hij geeft zijn collega’s veel vrijheid en de mogelijkheid om mee te denken.

JULLIE ZIJN EEN FAMILIEBEDRIJF. HOE BEWAAK JE DIE CULTUUR?

technische kennis besturen op basis van de

werkers. Ze zijn welkom, maar we hebben een

EN WERKT HET?

“Wij zoeken niet heel actief naar nieuwe medeinterne focus. Dat wil zeggen dat we er alles

input die anderen mij geven.”

“Ik geloof dat iedereen die verantwoordelijk-

aan doen om het onze eigen mensen naar de

heid krijgt, beter gaat presteren. Omdat ieder-

zin te maken. Iedereen moet zich onderdeel

een daarnaast in teamverband werkt, wordt er

van het team voelen.”

ook geen misbruik van gemaakt.”

HOE DOE JE DAT?

WAT LEVERT HET OP?

ben onze uitjes, maar ook een Wall of Fame, waar

ook terug van klanten. We werken ook niet met

iedere medewerker een plekje heeft gekregen.

zzp’ers, maar met een vast team voor vaste

Er wordt tijd en budget vrijgemaakt om mensen

opdrachtgevers.”

“We besteden veel tijd aan jubilarissen. We heb-

aan hun carrière te laten werken. Ik interesseer me daarnaast oprecht voor mijn

“Continuïteit, stabiliteit en rust. Dat horen we

JE LAAT MENSEN OOK

MEEDENKEN? “Dat ik gewerkt wordt, ga ik vaak op de “Wij noemen dat Operatie VANtechnische klus kijken en neem ik gevulde koeDERLAAN. Regelmatig komt een ken mee. Omdat ik dat echt wil.” kennis mis, dwarsdoorsnede uit het bedrijf bij elkaar. Van projectleiders tot kanvind ik een tinemedewerker. Ideeën worden JIJ HEBT GEEN TECHNISCHE ACHTERGROND? groot voordeel” verzameld en het team praat over collega’s. Als er op zaterdag over-

“Ik mis inderdaad technisch in-

dingen die beter kunnen. Met dit

houdelijke kennis. Dat geldt ook voor mijn broer

platform creëer je de situatie dat iedereen,

Dennis. Die is inmiddels niet meer operationeel

ook als je ontevreden bent, gehoord wordt.

binnen het installatiebedrijf, maar wel directeur

Veel ideeën worden uitgevoerd. Het gaat dan

van ons andere bedrijf in het sportmanagement.

over allerlei zaken, van beloning, besparing en

Samen zijn we overigens eigenaar van beide

gereedschap tot bedrijfskleding.”

bedrijven. Het ontbreken van technische kennis vind ik een groot voordeel. Het geeft de tijd om me met andere zaken bezig te houden, zoals sfeer en cultuur binnen het familiebedrijf.”

JIJ GEEFT JOUW MEDEWERKERS VEEL VRIJHEID? WAAROM?

BEN JIJ EEN BRUGGENBOUWER?

“Wanneer ik zie dat tussen mensen, bedrijven of afdelingen synergiën kunnen ontstaan, kan ik dat goed aan elkaar verbinden. Een voorbeeld is misschien de overname van ICT-bedrijf BEEREPOOT in Hoorn. Ik zie dat

“Ik heb veel vertrouwen in de kwaliteit van

niet veel installatiebedrijven dat doen. ICT

mensen. Daarom kan ik mijn bedrijf zonder

en installatietechniek groeien steeds meer

AP RI L 2 02 5 |

11

naar elkaar toe. Wij kunnen elkaar sterker maken.”

JE LAAT JE COACHEN? WAT BRENGT JOU DAT?

“Het brengt me verder. Iedereen heeft zijn onzekerheden. Uiteindelijk hebben we allemaal maar één einddoel en dat is gelukkig en gezond oud worden. Maar hoe ga je om met al die dingen die je

DERDE GENERATIE FAMILIEBEDRIJF AAN HET ROER

meemaakt? Mijn coach haalt me uit mijn bubbel en houdt me een spiegel voor. Het zorgt voor zelfreflectie. Het is goed om, als je al

Installatiebedrijf VANDERLAAN

lang in een bepaalde hoek werkt,

techniek en biedt diensten

bedrijf en omgeving niet kent.”

procestechniek, elektra, ICT

en telefonie. Na de fusie met

HOE ZET JE IN OP DIGITALISERING?

telt het bedrijf circa 160

leden mee begonnen, door ons pa-

in 1941 opgericht door Lou

bouwen. Tegenwoordig hebben al

dorpselektricien ontwikkelde

uren, materialen en klantgegevens

technisch dienstverlener met

voor ons totale bedrijf slechts één

Met Colin van der Laan staat de

administratie. Dankzij digitalisering

Tegenwoordig zijn glastuin-

betere service en dienstverlening.”

tica belangrijke markten voor

HOE DUURZAAM ZIJN JULLIE?

“Dit pand is in 1993 gebouwd, maar

al een IP-adres. We werken en

bedrijf zich graag noemt.

heeft ook al jaren een warmte-

monitoren op afstand en vergade-

pomp. Inmiddels liggen er ook

ren online. En er komt meer op ons

zonnepanelen op het dak. Duur-

af, zoals AI. AI helpt je om je werk

zaamheid is een innovatie die

efficiënter te kunnen doen. Wij

in Zwaag is actief in de elektroop het gebied van beveiliging,

BEEREPOOT Automatisering

te spiegelen met iemand die jouw

“Wij zijn daar al een jaar of tien ge-

medewerkers. Het bedrijf werd

pieren proces in een eigen app te

van der Laan. Begonnen als

onze monteurs een iPad, waarin ze

VANDERLAAN zich tot een

verwerken. Hierdoor hebben we

een breed dienstenpakket.

volledige FTE op het gebied van

derde generatie aan het roer.

werk je uniform en leveren we een

bouw, utiliteit en zorgdomo-

‘Team VANDERLAAN’, zoals het

“Wij maken met AI al filmpjes, waarbij we een avatar gebruiken”

12

| A PRIL 2025

WORDT ICT IN DE TOE KOMST BELANGRIJKER?

“Jazeker, de hele wereld hangt digitaal aan elkaar vast. Alles heeft

iets oplevert en waarin

maken met AI al filmpjes, waarbij

je moet investeren. Het

we een avatar gebruiken. Dat is

is goed voor het milieu,

een virtuele collega, een pratend

maar ook voor je porte-

poppetje, dat je een gezicht kunt

monnee. Op dit moment

geven. Hiermee geven we nieuws

zijn we voor klanten bezig

door aan de klant of introduce-

met het bedenken van

ren we bijvoorbeeld een nieuwe

oplossingen tegen de netcongestie.

collega. Dat is toch veel leuker dan

We zijn daardoor heel actief op het

een standaard nieuwsbrief? Mijn

gebied van accu’s, energiebeheer

technische collega’s gebruiken AI

en energiemanagement.”

om ingewikkelde berekeningen te

I N T E RV I E W

VAN DER LAAN NEEMT ICT-BEDRIJF OVER VANDERLAAN heeft vorig jaar ICT-bedrijf

BEEREPOOT Automatisering in Hoorn overgenomen, een bedrijf met 45 medewerkers. Colin van

der Laan: “Techniek en ICT groeien naar elkaar toe.

Door de overname wordt onze positie versterkt in de focus op elektra, ICT en cybersecurity. We heb-

ben een pand hiernaast aangekocht, waar BEEREPOOT wordt gevestigd. Binnen mijn bedrijf had ik

ook een ICT-afdeling, maar die moest steeds meer

oppakken. Waar elektra wordt aangelegd, komt er ook een datakabel bij. We werden zelfs gevraagd

werkplekbeheer op te pakken voor klanten. Ik stond voor de keuze om ICT af te stoten of op te schalen.

We hebben voor het laatste gekozen.”

maken en in de zorg passen we het toe om

een klant nóg een keer met ons in zee

de zorgmedewerker te ontlasten. Een sensor

gaat, hebben wij ons werk allemaal goed

kan dankzij AI zo specifiek werken dat de zorg-

gedaan.”

medewerker betrouwbare informatie krijgt.”

JIJ HOUDT TWEE KEER PER JAAR EEN SPEECH?

KIJK EENS IN DE TOEKOMST?

“De markt verandert door AI, verduurzaming en energie. Wij blijven op zoek

“Ik zie het bedrijf als een cirkel waarin ieder zijn

naar niches in de markt. De kans voor ons

bijdrage levert... Om die cirkel rond te houden, is

als middelgroot bedrijf, zit hem in het feit

het mijn taak ook om regelmatig voor de groep

dat wij genoeg body hebben om voor een

te staan. Ik vertel dan wat we gedaan hebben en

grote klantengroep een goede technische

kijk vooruit. Een voorbeeld van wat ik zeg? Het is

partner te zijn. Maar we zijn ook klein

niet zo'n kunst om nieuwe opdrachten te scoren.

genoeg om de betrokkenheid van het

Maar een nieuw project bij een bestaande klant

familiebedrijf te geven, zowel aan onze

is een compliment voor het hele team. Wanneer

klanten als aan onze collega's.”

AP RI L 2 02 5 |

13

Vier Ons 115-jarig Jubileum en Profiteer!

Meld je vandaag aan voor ons loyaliteitsprogramma en ontvang 5€ gratis bol.com cadeaubon

Mis deze kans niet!

Scan nu de QR code en start jouw spaaravontuur en ontvang 5€ gratis bol.com cadeaubon als cadeau voor onze 115e verjaardag.

D E AU T O VA N

RAYMON KOLTHOORN, CHEF MONTEUR UNICA

“Alleen denken aan broodtrommel” Hij nadert zijn jubileum. Chef-monteur Raymon Kolthoorn uit Biddinghuizen werkt bijna 25 jaar bij Unica Building Projects in Zwolle. Bijzonder is dat hij al

ACTIERADIUS

Building Projects heeft een

De actieradius van de Kia Niro

laadpaal bij mijn huis laten

EV bedraagt volgens Raymon

plaatsen. Overigens haal

ongeveer 440 kilometer. “Maar

ik ’s morgens altijd enkele

dat is in de zomer. Als het

collega’s op die meerijden

in de winter koud is kan het

naar het project.”

zomaar 300 kilometer zijn.

Raymon Kolthoorn mag zijn

iemand kijkt ervan op wanneer

Dat is geen probleem. Over

auto ook privé gebruiken.

Raymon Kolthoorn met zijn elektrische

het algemeen is de actieradius

“Ik betaal de bijtelling. Ik ben

auto bij een klus aan komt rijden. Of

ruim voldoende om op en

getrouwd en heb twee kinde-

een auto ten opzichte van een werk-

neer te rijden. Op de locatie

ren. De auto is groot genoeg om

bus niet onhandig is? Raymon: “Nee

waar we werken kunnen we

ermee op vakantie te gaan. Dat

hoor. Wij werken met Unica Building Projects

vrijwel altijd de auto opla-

hebben we ook al gedaan en

op grote projecten zoals ziekenhuizen en uni-

den. Snelladen kost ongeveer

het beviel goed. Tussendoor op-

versiteiten. Op locatie staan altijd zes tot zeven

een half uur. Thuis kan ik de

laden is niet erg. Het is meteen

grote kanbancontainers, met allemaal bakjes

auto normaal opladen. Unica

een pauze voor de kinderen.”

jarenlang geen werkbus rijdt, maar een personenauto. Op dit moment rijdt Raymon dagelijks met collega’s naar zijn werk met de elektrische Kia Niro EV.

N

vol materialen. Van kabels tot kabelgoten. De groothandel levert de spullen op locatie, dus die hoeven wij niet te vervoeren. Ik heb heel soms wat gereedschap bij me, maar meestal alleen de broodtrommel. Wij houden zelf bij of materialen opraken en dan bestellen we die weer. Groot voordeel is dat je op deze manier duurzamer werkt. Je rijdt minder heen en weer met werkbusjes en het materiaal is voor iedere monteur beschikbaar.”

Raymon is blij met de Kia Niro EV. Bij Unica Building Projects rijden er nu twee. “Het is een comfortabele auto om te rijden en de snelle acceleratie is ook leuk meegenomen. Met een dashboard dat automatisch aangeeft wanneer de auto aan de lader moet, waarna de naviga-

FRED: “KIA NIRO HEEFT STOERE UITSTRALING”

Fred is onder de indruk van de luxe Kia Niro EV, maar moet ook wennen dat Raymon als monteur doorgaans

geen gereedschappen meeneemt. “Dan heb je

volgens mij vaak het gevoel dat je iets vergeten bent. Maar het is natuurlijk wel fijner rijden in een gewone auto. En ik vind het mooi dat de

witte auto met de bedrijfsnaam bestickerd is.

Het zorgt voor een stoere uitstraling. Met deze

auto denk je aan het milieu en kun je voor de dag

komen bij de opdrachtgever. Die zou ik ook wel wil-

len. Maar ja, hoe neem ik alle materialen dan mee?”

tie locaties op de route aangeeft die vrij zijn.”

AP RI L 2 02 5 |

15

De Federatie Elektrotechniek (Fedet) ziet ‘een krachtig signaal’ in het maatregelenpakket van de Tweede Kamer tegen netcongestie. De Tweede Kamer riep in drie moties op tot een versnelling van het gunningsproces voor

Fedet ziet signaal in stroomplan

SLIM ENERGIEBEHEER MET REEV BALANCER

betere meting van netcongestie (met ‘smart readiness indicators’) en bindende afspraken van het kabinet met netbeheerders, onder meer over transparantie over de netcapaciteit.

Volgens de Fedet is het nu aan de regering om de moties ‘daadkrachtig uit te voeren’.

NIEUWE FUNCTIE MARTIJN AALDERS

Met de reev Balancer introduceert leverancier reev

Martijn Aalders (links op de foto) is

in de Benelux. Dit is volledig geïntegreerd in het reev-

ETHERMA Benelux. Met zijn ruime

een nieuw cloudbased energiemanagementsysteem

benoemd tot vestigingsdirecteur bij

platform en helpt bedrijven hun energieverbruik

ervaring zal hij een sleutelrol spelen

systemen te optimaliseren. De reev Balancer versimpelt

Aalders maakt al geruime tijd deel

hardware-vereisten en een eenvoudig ontwerp efficiënt

salesmanager. In deze rol heeft hij

implementeren. Deze systemen beschermen tegen

geïmplementeerd. “We zijn ontzettend

verlagen de operationele kosten en ondersteunen de

zegt Christian Raschka, Managing

voor elektrisch laden en andere energie-intensieve

het werk van installateurs. Zij kunnen door minimale betrouwbare en toekomstbestendige systemen

overbelasting, zorgen voor efficiënter energieverbruik, integratie van hernieuwbare energiebronnen.

16

uitbreiding van het stroomnet, een

| APRIL 2025

in de verdere groei van het bedrijf. uit van ETHERMA en was eerder innovatieve strategieën ontwikkeld en blij dat Martijn deze rol op zich neemt”, Director van de ETHERMA Groep.

N I E U WS

REKENEN MET ZONNEPANEEL Fred: “Ik ga er nog net niet van gapen.

Weer een onderzoek over zonne-

panelen. Van bureau Berenschot.

Vereniging Eigen Huis gaf de

opdracht. Conclusie: door de af-

schaffing van de salderingsregeling

ONDERNEMERSPRIJS GAAT NAAR WEHEAT

in 2027 stijgt de terugverdientijd

van zonnepanelen naar gemiddeld 20 tot 21 jaar. Vereniging Eigen

Huis wil dat het kabinet helpt om

zonnepanelen weer aantrekkelijk

Warmtepompbedrijf Weheat uit Duizel heeft de Nationale

te maken. Klein kritiekpunt: het lijkt

Ondernemersprijs gekregen. Het bedrijf, vier jaar geleden

me best moeilijk om de precieze

opgericht door Liselotte Graas en Martijn van de Ven, liet in

terugverdientijd te berekenen.

de verkiezing van het AD en De Ondernemer negen andere

Vooral omdat de stroommarkt zo

kanshebbers achter zich. De jury van de ondernemersprijs

grillig is. Zonnepanelen zijn nog

noemt Weheat ambitieus, innovatief, creatief en duurzaam.

altijd goede, duurzame energie-

De warmtepompen van het Brabantse bedrijf gebruiken

opwekkers. Laten we ze niet zomaar

propaan als koelmiddel. Weheat sprak uit in 2030 de groot-

Jij gaat voor een succesvol bedrijf Wij adviseren over goed werkgeverschap

Ontdek ons aanbod voor leidinggevenden Ga naar www.wij-techniek.nl/goed-werkgeverschap

Mede mogelijk gemaakt door het ministerie van SZW

bij het grof vuil zetten.”

ste leverancier van warmtepompen in Europa te willen zijn.

F VANA , €1849

NIEUW!

DE MEEST COMPACTE ALLESKUNNER OOIT!

EEN COMPLEET ALLES-IN-ÉÉN SYSTEEM VOOR GEBOUWEN TOT 13 WOONEENHEDEN.

GEÏNTEGREERDE MODULE PINHOLE CAMERA HANDSFREE TAG-LEZER

Draadloze intercom- en toegangsbeheer systemen speciaal voor woningcomplexen

www.intratone.nl

COLUMN

Ik houd van de spotlights

Martijn Verspeek noemt zichzelf aanvoerder bij

Installatiebedrijf Verspeek in Valkenswaard

k houd van de spotlights. Niet omdat

Wat ik overigens nooit doe zijn standaard

ik mezelf zo graag zie, maar omdat ik

lezingen. Ik voel me niet comfortabel bij een

het fantastisch vind om ons verhaal

‘kijk mij eens goed zijn’-verhaal. Ik werk het best

te vertellen en anderen te enthousias-

in een barkruksetting met een presentator erbij.

meren. Daarom schrijf ik blogs, neem

Geen ingestudeerde presentaties, maar gewoon

ik deel aan podcasts en hoor en zie je me regelmatig op radio of televisie. Maar alleen als het ergens over gaat.

Laatst belde SBS6. Of ik bij ‘Nieuws van de Dag’ wilde praten over de doorgeschoten regelgeving in de installatiebranche.

Aan een presentatiebalie staan naast Art Rooijakkers. Daar begin ik niet aan. Dan stellen ze me ook vragen over zaken die me niet interesseren. Ik doe het alleen als het écht iets toevoegt aan ons bedrijf.

Verhaal delen

Het begint allemaal met de pas-

praten. Vragen, antwoorden, interactie.

Boodschap

Ik wil ook altijd een boodschap meegeven.

Bij ons draait het om ‘gelukkige medewerkers’.

Daar word ik blij van. Als iemand

uit een gezin tegen zijn vader of “Ik voel moeder zegt: ‘Sinds je bij Verspeek werkt, ben je veel gelukkiger’, me niet missie geslaagd. comfortabel isIk mijn heb nog een missie. We gaan bij een ‘kijk een boek schrijven over ons Vertellen wat voor ons mij eens goed bedrijf. belangrijk is. 25 procent van de zijn’-verhaal” opbrengst gaat naar een specifiek doel. Ouderencentrum Valkenhof

sie om ons verhaal te delen. Maar als je niet

in Valkenswaard heeft vijf locaties. We gaan op

oppast, loopt het uit de klauwen. Rondleidin-

iedere locatie een onvergetelijke dag organise-

gen, blogs, podcasts, presentaties. Ik deed het

ren, met een heerlijk advocaatje, oud-Hollandse

allemaal gratis. Dat kan niet meer. We

spelen en een optreden van Frans Bauer. Als

hebben er een businessmodel van gemaakt.

kers op de taart krijgt iedere vestiging een

Spreker Remco Claassen zegt altijd: ‘Doe iets

tweepersoonsfiets, zodat bewoners samen

wat je gratis zou willen doen en word er zo

rond kunnen rijden. De festivaldag vergeten

goed in dat mensen ervoor willen betalen.’

ze misschien, maar als ze op die fiets stappen,

Dat werkt. Een podiumoptreden van Martijn

denken ze: ‘Dat was toch een gezellige dag.’

Verspeek kost tegenwoordig 3.000 euro. En

Het draait ons niet om dat extra keteltje dat we

het wordt ervoor betaald. Of ik nu op Schiphol

hierdoor verkopen. Wel om de glimlach die we

sta of in een theater. We organiseren zelfs een

bij mensen op het gezicht toveren. Dat is de

eigen theaterevent.

echte winst uit onze media-activiteiten.

Martijn Verspeek AP RI L 2 02 5 |

19

Minder installatietijd, meer efficiëntie Als installateur weet je hoe belangrijk snelheid en efficiëntie zijn. Daarom leveren we onze laadpalen voorgeprogrammeerd, zodat jij direct aan de slag kunt.

Geen gedoe met instellingen op locatie Snellere en eenvoudigere installatie Direct operationeel Meer weten? Scan de QR-code en ontdek meer!

Power in your hands

Witty Plus

Binnenkort beschikbaar

T E S T PA N E L

TESTPANEL

PRODUCT

Theben DIMAX 540 plus B

BEOORDELING

LED-minidimmer, nauwelijks groter dan een 2 euro munt

Merk:

Theben Fabrikantnummer:

De 230V minidimmer voor R- en C-last heeft

Productgroep:

een impulsdrukker gemonteerd. Hierdoor is hij

geen nuldraad nodig en wordt eenvoudig achter

5400130

geschikt voor installatie in bestaande situaties.

DIMAX

SPECificaties Montagewijze:

Achter een impulsdrukker in een inbouwdoos

Uitvoering:

volledig ingegoten elektronica

Vorm:

Vierkant

Gebruikstemperatuur:

-10 °C tot 45°C

Voedingsspanning:

230V AC

LED belasting:

150 W

Minimale dimwaarde instelbaar:

JA

Standby verbruik:

0,34 W

Max. kabellengte:

100 mtr.

Kleur:

Geel

Afmetingen Lengte :

25,5 mm

Breedte:

26,4 mm

Dikte:

10,4 mm

D. Langelaan

G. Barends

+ Zeer eenvoudige inbouw achter een

+ Universeel toepasbaar + Mooi rustig dimregime − Past niet lekker achter een Jung schakelaar,

Olof Schuur

schakelaar

+ Dimmer ‘leert’ heel makkelijk wat voor −

type belasting is aangesloten

Piet Brouwer Elektrotechniek

deze is namelijk niet vlak aan de achterzijde.

Handleiding wat summier, alleen symbolen. Je moet wel enige elektra-ervaring hebben

− Dimmer moet in combinatie met

Je hebt dan een 50 mm inbouwdoos nodig

−

en die zit niet altijd achter een schakelaar Voor het aansluiten van de lampdraad moet je een lasdop toepassen

puls-schakelaar worden geplaatst Wat vind je van de dimsnelheid?

Wat vind je van de dimsnelheid?

Mooi rustig, zoals je zelf ook zou doen met een

Reactie op aan/uit prima, maar reactie op

draaidimmer.

dimcommando heeft wat vertraging.

Hoe ervaar je de instelmogelijkheden?

Hoe ervaar je de instelmogelijkheden?

Even goed lezen, maar het wijst zich vanzelf.

Dimmer bepaalt zelf minimale stand.

K. Hoogendam

Hoogewerf Engineering

Is de dimkwaliteit naar verwachting, Is de dimkwaliteit naar verwachting,

voor een dimmer zonder nuldraad?

voor een dimmer zonder nuldraad?

Jazeker, geen geknipper of iets dergelijks.

Jazeker, geen haperingen.

+ Compacte montage, past eenvoudig in inbouwdoos

+ Duidelijk montagevoorschrift − Doorvoerklemmetje toevoegen voor aansluiten lamp

− Heel af en toe knippert de verlichting Wat vind je van de dimsnelheid?

Mag langzamer op en af gaan qua verlichtingsniveau.

Hoe ervaar je de instelmogelijkheden?

Goed, één klik op de schakelaar en hij zit weer op het ingestelde niveau.

Is de dimkwaliteit naar verwachting, voor een dimmer zonder nuldraad?

J. Heeren

B. Fix

Unica Building Projects

IW Nederland

+ + Goede draden om aan te sluiten − Omschrijving zou iets praktischer mogen − Lastig om een klant uit te leggen hoe Mooi klein

deze werkt

Wat vind je van de dimsnelheid?

+ Als je van een schakelaar een dimmer wilt maken heb je geen nul nodig

+ Minder montage-uren en je hoeft de installatie niet aan te passen

+ Past gemakkelijk achter een pulsschakelaar in een inbouwdoos

− Het is onduidelijk als je de puls inhoudt of hij gaat dimmen of feller wordt

Dimt lekker snel.

Wat vind je van de dimsnelheid?

Hoe ervaar je de instelmogelijkheden?

Geen probleem.

Instelmogelijkheden gaan soms te snel om het in te stellen.

Hoe ervaar je de instelmogelijkheden?

Goed, je kunt de dimmer op elk moment vastzetten.

Dimkwaliteit is goed. Beetje zoeken naar

Is de dimkwaliteit naar verwachting,

verlichtingsniveau omdat je instelt van donker

voor een dimmer zonder nuldraad?

Is de dimkwaliteit naar verwachting,

naar licht en van licht naar donker.

Hij dimt mooi geleidelijk.

voor een dimmer zonder nuldraad?

Uitstekend.

AP RI L 2 02 5 |

21

MEER VERKOPEN IS EEN KWESTIE VAN DOORVRAGEN

VERKOOPTRAINER REMCO GEMMEKE Remco Gemmeke traint en begeleidt verkoopteams. Hij richt zich daarbij met name op de technische sector. Hij weet dus alles van upselling en hoe je meer verkoopt bij dezelfde klant. “Door te vertellen over een duurdere versie of uitbreiding, geef je een klant ook het vertrouwen dat je alles afweet van een product.”

MEER VERKOPEN BIJ DEZELFDE

je klanten de informatie onthoudt,

niet duidelijker op. Stel in plaats

KLANT. HOE DOE JE DAT?

is de kans ook klein dat je het gaat

daarvan de juiste vragen. Hoe ziet

verkopen.”

het leven van zo’n klant eruit? Heb-

1

“Het allerbelangrijkste is dat

ben ze kinderen? Zijn ze veel van

je als installateur niet zelf gaat remmen in het verkoop-

EVEN CONCREET: WAAR DRAAIT

huis? Dat zijn allemaal factoren die

gesprek. Door van tevoren al

HET OM BIJ ‘MEER VERKOPEN’?

ertoe doen om tot een bepaalde

aan te nemen dat een klant ergens

“In een verkoopgesprek draait alles

oplossing te komen.”

toch niet in geïnteresseerd is. Of

om het stellen van vragen. En het

dat hij het te duur vindt. Op het

doorvragen. Maar het probleem bij

moment dat jij vertelt welke slim-

veel verkopers in de techniek is dat

me oplossingen er nog meer zijn,

ze zelf graag aan het woord zijn. En

3

laat je merken dat je er verstand van hebt. Het kan zijn dat een klant uiteindelijk niet kiest voor een upselling of een uitbreiding. Maar als

22

| A PRIL 2025

2

vertellen over wat tech-

WAT HEBBEN DIE DINGEN ER NOU MEE TE MAKEN? “Als blijkt dat een klant veel van huis is, dan is

nisch allemaal mogelijk is.

domotica misschien iets voor hem.

Voor een klant wordt het

Bijvoorbeeld dat bij afwezigheid

verhaal er daardoor vaak

automatisch de lampen aan- en

8 B R U TA L E V R AG E N

“Ook bij een klant die een ‘gewone’

bedrijven ook altijd aan om goed

huis altijd bewoond is. Of dat hij

1 fase meterkast wil, is het toch

na te denken over welke klant ze

z’n huis door middel van camera’s

goed om even door te vragen.

willen bedienen. En kies je voor

kan monitoren, of op afstand de

Misschien wil hij op korte termijn

kwaliteit, service en comfort, wees

verwarming kan aanzetten als hij

wel elektrisch gaan rijden, of denkt

dan ook niet bang om op basis van

weer thuis komt. Op die manier

hij aan zonnepanelen. Daarvoor

prijs soms een order te verliezen.”

ben je bezig met het upsellen van-

moet hij dus wel een 3 fase meter-

uit de behoefte van de klant. Vaak

kast hebben. De klant vraagt daar

begint dat met een vraag van de

in eerste instantie misschien niet

klant over een deelproduct. En van

om, daarom is het goed om extra

daaruit maak je de stap naar totale

vragen te stellen. Zo speel je ook

huisautomatisering.”

in op zijn behoefte op korte en

7

lange termijn.”

drijf ook kritischer naar je perso-

uitgaan. Zodat het lijkt dat het

LEVERT DAT OP? “Dat je ook een duidelijkere

neelsbestand gaat kijken. BijvoorWETEN (INSTALLATIE)BEDRIJVEN

beeld dat je op zoek gaat naar een

“Het gaat erom dat je de

VOLDOENDE WAT HUN

verkoper die wel in staat is om jouw

mogelijkheid aankaart, je

TOEGEVOEGDE WAARDE IS?

bedrijf verder te helpen. En die wel

kunt altijd terug. Weet je

“Onvoldoende. Een goede verko-

dat extra stapje kan maken richting

wat het is met verkopen?

per moet weten waar zijn bedrijf

de upselling van een product.”

DAT TE DUUR VINDT?

voor staat. En wat de kernwaardes

Het is gemakkelijker om naar beneden te fietsen dan omhoog. Uiteindelijk is het de klant die bepaalt wat

6

zijn. Als ik een gemiddelde

OF JE HUIDIGE VERKOPERS

ondernemer vraag wat nou

EXTRA SCHOLING AANBIEDEN?

MAAR MISSCHIEN WIL

hij vaak heel lang nadenken. Als

8

DIE KLANT HELEMAAL

een eigenaar het al niet eens weet,

ontwikkelen. Dus ook bij het

GEEN DUURDERE 3 FASE

hoe moet een verkoper of monteur

verder trainen van je verkopers

GROEPENKAST?

het dan uitleggen? Daarom raad ik

liggen er volop kansen!”

hij wil. Door goed door te vragen kom je er ook achter hoe je het beste in kunt spelen op zijn behoefte.”

5

MAKEN DUS. WAT

koers gaat varen. En dat je als be-

JA LEUK, MAAR WAT ALS DE KLANT

4

DUIDELIJKE KEUZES

de toegevoegde waarde van zijn bedrijf is - en

waarom ik een bepaald product bij hem moet kopen - dan moet

“Dat kan natuurlijk ook.

Uit onderzoek blijft dat maar liefst 37 procent van het personeel in de

techniek zich graag verder wil

“TRAIN JE VAKTEAM, OOK VOOR MONTEUR!”

Naast zijn eigen consultancybedrijf TOMOKACHI is Remco Gemmeke businesspartner bij de PBC Group. Hij geeft onder andere de training

‘Train je vakteam’. Ook bedoeld voor monteurs, waarbij gewerkt wordt aan het verbeteren van de klantvriendelijkheid, maar ook hoe ze hun verkoopskills kunnen optimaliseren.

“Het kan geen kwaad om monteurs nog wat extra te trainen op klantvriendelijkheid”, zegt Fred. “Zij zijn vaak het meest in contact met de

klant.” Ook zijn maatje Henk is enthousiast. “Vooral over de extra hulpmiddelen die je krijgt om als monteur wat commerciëler te denken. Ik ben benieuwd wat je op zo’n training leert.”

Meer info: trainjevakteam.nl en pbcgroup.nl REMCO GEMMEKE

AP RI L 2 02 5 |

23

Een kantoorpand staat een groot deel van de tijd leeg. Maar de energiemeter blijft op dat moment wel doortikken. Om dit ‘sluipverbruik’ terug te dringen, bedacht het Assense softwarebedrijf Ultraware een duurzame list: slimme sensoren. “Als ons pand leeg is, gaat alles uit.”

SERGE DE MUL

24

| A PRIL 2025

OV E R D E V L O E R

SERGE DE MUL (LINKS) EN DE DRAADLOZE COMFOREST MULTISENSOR (ONDER)

H

et fraaie pand van Ultraware ligt vlak

Samen met studenten werden nieuwe oplos-

naast snelweg A28 in Assen. Waar

singsrichtingen bekeken. Daarnaast betrok

ook de fietsenstalling en het dak vol

Serge ook technologiepartner Sinewave, sterk in

liggen met zonnepanelen. “Het pand

hardware, bij de ontwikkeling.

heeft een A-label met het maximale

“We hebben het pand eerst luchtdicht gemaakt,

aantal van vijf plusjes”, vertelt Henk terwijl hij zijn

want daar begint het mee. Vervolgens zijn we

bus parkeert. “Ik ben benieuwd hoe ze dat voor

naar de technieken gaan kijken. We kregen het

elkaar hebben gekregen”, zegt Fred.

idee om met sensoren te gaan werken. Om die

In het pand ontmoeten de mannen Serge de Mul,

te koppelen aan de verwarmings- en koelinstal-

directeur bij Ultraware. Zijn bedrijf is gespeci-

latie, het licht en de ventilatie. We kregen sub-

aliseerd in IT-software. Henk vraagt waar zijn

sidie en gingen met enkele panden, waaronder

duurzame drive vandaan komt. “Eigenlijk begint

ons eigen pand, aan de slag. Als pilot. Het werd

het verhaal met mijn eigen woning. Toen ik

een groot succes.”

duurzaam wilde bouwen, kon ik geen aannemer of installateur vinden die in mijn gedachten mee wilden. De installateur vond het maar eng. Ik heb het huis toen zelf gebouwd.”

Hogeschool werkt mee

Niet aan knopjes zitten

Henk heeft gehoord dat er enkele basisregels worden gehanteerd. Serge: “We wilden niet meer dat mensen zelf aan knopjes konden zitten. Alle ruimten worden apart aangestuurd.

In 2014 kocht Ultraware het huidige pand in

Dus niet een heel pand tegelijk. Dat doen we

Assen, waar twintig medewerkers kwamen te

met sensoren. Pas als iemand ergens binnen-

werken. Serge: “Het dateerde uit 1998. Het

komt, gaan het licht en de verwarming, koeling

verbruikte 17.000 m3 gas en 110.000 kWh

of ventilatie aan. Overdag houden we de tem-

elektriciteit per jaar. Dat moest beter kun-

peratuur wel als basis op 19 graden en als

nen, vond ik.” Serge zocht contact met

iemand binnenkomt kun je met onze lucht-

de Hanzehogeschool in Groningen.

verwarming iets bijverwarmen. Dat werkt

“Welke basisregels gelden hier?”

AP RI L 2 02 5 |

25

Wij staan voor je klaar, op locatie Als installateur wil je snel en zonder zorgen aan de slag. Loop je ergens tegenaan? Onze servicemonteurs staan voor je klaar en lossen het snel en vakkundig op, zodat jij én je klant probleemloos verder kunnen.

Meer weten? Scan de QR-code en ontdek de mogelijkheden!

NEDKAB powers your world

Onze nieuwe range brandveilige YMvK-ss B2ca kabels zijn speciaal ontwikkeld voor omgevingen waar extreem strenge brandveiligheidseisen gelden en rookontwikkeling uitgesloten moet worden.

Op zoek naar gedegen advies voor jouw project? Kom in contact met een van onze kabelspecialisten via 0412 - 21 30 30.

Smart cable solutions.

OV E R D E V L O E R

heel goed. Het sluipverbruik is aan banden gelegd. 70 procent van de tijd staat een kantoorpand leeg. Maar ook op die momenten wordt veel energie verbruikt.

Van de lift, het koffieapparaat en de wifi tot de printer.

Bij ons gaat alles uit. Zelfs de stopcontacten.”

“Ook de verwarming?”, vraagt Henk. Serge: “Omdat je ’s nachts altijd wat warmte verliest naar buiten toe, brengen we de temperatuur terug naar 15 graden.

Daardoor hoef je niet de hele nacht bij te stoken tot 19 graden. Dankzij onze Daikin lucht-lucht warmtepomp en de luchtverwarming kunnen we alles snel weer op temperatuur brengen. Daarvoor komt ook kunstmatige intelligentie om de hoek kijken, oftewel AI. Dankzij onze eigen software en het zelflerende systeem weet de warmtepomp precies wanneer hij ‘s nachts in actie moet komen om de ruimten om 8 uur op 19 graden te hebben. Hij leert van het gebruik en de instellingen.

Het duurt even voordat nieuwe

technieken volledig worden omarmd.

Dat is de ervaring van directeur Serge de Mul van Ultraware

en Comforest in Assen. “Veel

ondernemers zijn afwachtend. Ook veel installateurs en aannemers

vinden nieuwe ideeën vaak lastig en ingewikkeld. Er heerst angst.

Installateurs denken vaak in vaste prijzen en aanneemsommen.

Gelukkig zijn er ook installateurs die openstaan voor innovatie. Logisch, we kunnen met techniek veel

verduurzamen. Wij willen met ons

systeem ook geen concurrent zijn van de installateur, maar een aanvulling.”

Het mooie is dat je ook optimaal gebruikmaakt van de warmtepomp, die niet overbelast wordt.”

Pand wordt levend lab

om de technieken daarachter niet te verstoppen. “Wij ontvangen ondernemers, maar ook installateurs, die

Utraware en Sinewave besloten hun concept uit te

een kijkje komen nemen. Zo leggen we de basis voor

rollen en de start-up Comforest op te richten. “We

een goede samenwerking. Als wij aan de voorkant

zijn met Comforest al bij 25 panden aan de slag

mee mogen praten bij een project, kan de installateur

gegaan. Waaronder de UMCG ambulancepost, de

het installeren en komen wij in het traject daarna weer

NOM in Groningen en een advocatenbureau in

in beeld bij de monitoring. Want die is heel belangrijk

Assen.” Omdat Serge zijn kennis graag deelt, gebruikt

om het systeem goed te laten werken en waar nodig

hij zijn bedrijfspand ook als living lab. Ook Henk

bij te kunnen ‘tweaken’.” Henk en Fred genieten van

en Fred worden meegenomen voor een rondje.

het enthousiasme van Serge én de rondleiding. Fred:

Plafonds en wanden zijn deels voorzien van glas,

“Mooi wat je allemaal met techniek kunt doen…”

AP RI L 2 02 5 |

27

I N N OVAT I E

SCHAKEL OVER OP DUURZAAM

Duurzaam schakelen met Busch-Jaeger ®

Duurzaamheid is steeds belangrijker in de gebouwen van nu. De basis hiervoor is snel gelegd met de populaire schakelmateriaalseries future® linear, Busch-axcent®, Busch-balance® SI en Busch-art linear® én de nieuwe opbouwserie Busch-balance® AP. Busch-art linear® gaat vooruit in het cradle-to-cradle-proces: na

Dat alles vanuit duurzaamheidsoogpunt

‘Bronze’ zijn de witte en zwarte schakelaars van de serie onlangs

en met aandacht voor mens en milieu.

opnieuw gecertificeerd en beloond met ‘Silver’. De producten en

Ook Busch-axcent® is bekroond met het

achterliggende processen zijn beoordeeld op vijf punten. Op

duurzaamheidscertificaat ‘Cradle to Cradle

drie van de vijf punten heeft Busch-art linear® zelfs een gouden

Certified™ Bronze’.

score behaald.

Busch-balance® SI

Future linear ®

De Busch-balance® SI-schakelaars beschik-

Sinds september 2024 zijn de witte afdekkingen van de future®

ken over een handig tekstveld. Dit om

linear-schakelaarserie vervaardigd van ISCC-gecertificeerd bio-

bijvoorbeeld informatie over de functie

based materiaal. Deze worden nu gemaakt van biocirculaire

van de schakelaar weer te geven. Ook de

polycarbonaathars en ze vervangen de huidige niet-biobased

Busch-balance® SI werd door het ‘Cradle

afdekkingen. Op termijn wordt ook de zwarte serie verder ver-

to Cradle Products Innovation Institute’ en

duurzaamd. Daarnaast is de future linear-serie bekroond met het

een aangesloten deskundige beoordeeld.

duurzaamheidscertificaat 'Cradle to Cradle Certified™ Bronze.

Het resultaat? Het duurzaamheidscertifi-

®

caat ‘Cradle to Cradle Certified™ Bronze’.

Busch-axcent® Institute’ en een aangesloten deskundige, is de Busch-axcent

Busch-balance® AP-opbouwserie

-serie in diverse categorieën beoordeeld. Daarbij kwamen ver-

Busch-Jaeger heeft met de biobased

schillende aspecten aan bod, zoals productcomponenten en het

Busch-balance® AP-opbouwserie een

productieproces, maar ook sociale rechtvaardigheid en respect.

volwaardige vervanger van de Busch-Duro

In samenwerking met het ‘Cradle to Cradle Products Innovation ®-

2000® SI. De robuuste producten zijn gemaakt van ISCC+-gecertificeerd biobased materiaal. De gebruikte grondstoffen en materialen zijn duurzaam, plantaardig én volledig traceerbaar. Dit in combinatie met een EPD-verklaring, waarin de milieueffecten van het product ook nog eens volgens internationale standaarden staan beschreven, maakt de Busch-balance AP een duurzame keuze.

busch-jaeger.nl/producten/ schakelaardesign 28

| A PRIL 2025

I N N OVAT I E

MICROGRID: ZEKERHEID EN ONAFHANKELIJKHEID

De oplossing tegen netcongestie Het stroomnet raakt overbelast, waardoor installaties vertraging oplopen. Microgrids helpen bij het slim verdelen, opslaan en beheren van energie.

Marco Wevers, productspecialist duurzaam bij Oosterberg, zegt het zo: "De energietransitie vraagt om flexibele oplossingen.

Het Nederlandse elektriciteitsnet raakt steeds voller door de

Microgrids helpen klanten slimmer met

toenemende vraag naar stroom en de groei van hernieuwbare

energie om te gaan, een belangrijk

energiebronnen. Dit leidt tot netcongestie: overbelasting van

onderdeel hiervan is de energieopslag

het net, waardoor nieuwe aansluitingen worden geweigerd,

in microgrids met een batterij.”

teruglevering van zonne-energie wordt beperkt en grote stroomverbruikers te maken krijgen met vermogensbeperkingen.

Gevolgen voor installateurs

Microgrid-oplossingen bij Oosterberg Om microgrids effectief te implementeren,

Voor installateurs in de woningbouw en utiliteit heeft dit directe

zijn diverse componenten nodig. Oosterberg

gevolgen. Een voorbeeld: een bedrijf wil overstappen op een

biedt hiervoor een compleet assortiment

elektrisch wagenpark en vraagt meerdere laadpalen aan.

aan producten en ondersteuning voor

De netbeheerder geeft echter aan dat er niet genoeg capaciteit

installateurs:

beschikbaar is, waardoor het bedrijf zijn plannen moet uitstellen

• Zonnepanelen & omvormers – Lokale

of hoge kosten moet maken om een extra netaansluiting te realiseren. Dergelijke problemen komen steeds vaker voor en vragen om een slimme, decentrale oplossing.

energieopwekking om afhankelijkheid van het net te verminderen.

• Batterijopslag – Energie opslaan en

Microgrids bieden deze oplossing. Dit zijn lokale energienetwerken

later gebruiken om piekbelasting te

waarin opgewekte stroom slim wordt beheerd, opgeslagen en

voorkomen.

verdeeld, zonder volledige afhankelijkheid van het overbelaste

• EV-laders – Laadstations die slim

openbare net. Een microgrid zorgt ervoor dat energie efficiënter

omgaan met beschikbare energie.

wordt gebruikt en kan in veel gevallen zelfstandig blijven werken,

• EMS (energiemanagementsystemen)

zelfs bij een netstoring.

– Optimalisatie van energiegebruik en opslag.

• Schakel- en verdeelinrichtingen – Essentieel voor een stabiele en veilige installatie.

Wil jij toekomstbestendige installaties realiseren? Oosterberg helpt met technisch advies en complete microgrid-oplossingen.

Scan de QR-code en ontdek het aanbod!

oosterberg.nl AP RI L 2 02 5 |

29

Tv-tuinier Ivo Putman is niet bang om vieze handen te maken

Zonder bluf is het leven duf De handen van Ivo Putman zijn vaak besprenkeld met tuinaarde. Hij banjert door de modder, werkt stevig door in de regen. Zijn humeur lijdt er niet onder. Althans, niet dat wij merken, op beeld. Ivo, tv-presentator van het SBS 6-programma De Grote Tuinverbouwing, wil de kijker een eerlijk plaatje schetsen. Henk en Fred gaan op bezoek bij een montere tuinman.

I

n de omgeving van het Gooise Laren

Gebroken waterpas

parkeren Henk en Fred hun bus bij

Henk is benieuwd hoe je een complete tui-

een bouwval. Ondersteund door

nier wordt. “Je moet in ieder geval veel kennis

een aannemer werkt Ivo Putman

opdoen en technieken inslijpen”, antwoordt

hier aan zijn nieuwe woning. Doet

Ivo. “Zoals precies weten welke plant bij een

Ivo veel zelf, valt Fred met de deur in huis.

bepaalde bodemsoort past. Maar er is meer.

“Ja. Ik heb de woning met een clubje van

Bij het metselen van muurtjes werkten we

vrienden en familieleden gestript. Ik doe

veel met de waterpas. Op een gegeven mo-

ook het stucwerk en zorg voor de isolatie

ment brak Gerard hem in tweeën. Dit moet

van de zolder”, antwoordt Ivo.

je op het oog doen, zei hij. Tuinieren is een

De zolderkamer wordt de slaapkamer van

combinatie van kennis, techniek en gevoel.”

zijn dochter. “Ik heb daar het nieuwste

Zijn basis ligt in Laren, waar hij veel welva-

van het nieuwste voor: 10 centimeter

rende klanten had. “Die willen investeren in

isolatieplaten van Insuroof. Goed spul.”

hun tuin, maar zijn ook veeleisend. Als jij

Ivo voegt aan de jaren 70-woning zijn

een idee hebt, probeer je anderen

eigen toets toe. “Ik denk aan moderne

daarin mee te nemen. Dat praatje

wanden met spotjes. Maar sommige oude

is minstens zo belangrijk als

accenten wil ik niet kwijt. De open haard

jouw vakkennis. Je moet het zo

neemt eigenlijk te veel ruimte in beslag.

brengen dat ze niet om jouw idee

Toch offer ik hem niet op. We stuken er

heen kunnen. Zonder bluf is het

wel omheen.”

leven duf.”

Op zijn zestiende trad Ivo in dienst bij het

Haarfijn aanvoelen waar de klant

tuinbedrijf van plaatsgenoot en tv-nestor

naar op zoek is, Ivo maakt er een

Rob Verlinden. Hij legde vijftien jaar tuinen

sport van. Zie het tv-programma

aan voor de programma’s Tuinruimers en

De Grote Tuinverbouwing, dat

Robs Grote Tuinverbouwing. “Door veel te

hij met interieurspecialist Djamilla Pijpker

doen en goed op te letten ging ik stapje

presenteert. Het SBS 6-programma wordt

voor stapje vooruit. Rob en zijn zwager

uitgezonden op zaterdagen, om 17.00 uur.

Gerard waren fantastische leermeesters.

“Het staat in het teken van gezelligheid.

Gerard is de beste hovenier die ik ken,

Bord op schoot, dat gevoel”, zegt Ivo.

als je kijkt naar het schetsen, tekenen en

Met zijn team geeft hij tuinen een trans­

bedenken van een tuin.”

formatie. Ivo vertelt over de gemaakte keuzes

30

| A PRIL 2025

Jouw praatje is minstens zo belangrijk als jouw vakkennis

THUIS BIJ

Ivo gelooft niet dat hij zijn top heeft bereikt in het tv-vak. Hij wil “nog meer interviewer zijn”, legt hij uit. “Daarmee bedoel ik dat ik

de diepte in wil gaan, dat ik op zoek wil naar het grote verhaal. De Grote Tuinverbouwing is relatief snelle tv, waarin ruimte is voor

korte reacties van mensen. Ik werk ook mee

aan onze goede doelen-programma’s, onder

andere voor het MS Fonds, Cordaid, Stichting Aap, kinderfonds MAMAS. Daarin hebben

we meer tijd voor langere gesprekken. Ik kijk wat dat betreft graag naar een interviewer

als Louis Theroux. Hij durft hard op gevoelige punten te drukken, als het moet. Zonder

dat hij onbeschoft wordt. Hij kan mensen

goed lezen en laat ze altijd in hun waarde.

Ik probeer daarvan te leren.”

Maak van je tuin geen landingsbaan en geeft tips over planten. Na de renovatie zien

wel de nodige uurtjes werk zitten, benadrukt

de tuineigenaren het resultaat. “Voor ons als

Ivo. “Met de tv-ploeg maken we lange dagen

makers is dat altijd een spannend moment”,

om het goed te krijgen. Werkdagen van tien

zegt Ivo. “O ja, we krijgen best weleens een

uur zijn geen uitzondering. Tekeningen maak ik

teleurgestelde reactie. We brengen dat ook

in de avonden of het weekend.” Niet dat hij dat

zoveel mogelijk in beeld, want we streven naar

betreurt. “Mensen kunnen verrassen met een

zo eerlijk mogelijke televisie. Gelukkig is het

nieuwe tuin, is elke keer weer een feestje.”

overgrote deel van de mensen blij met ons werk.

Henk, die vaak naar De Grote Tuinverbouwing

We zitten er niet vaak naast.”

kijkt, is onder de indruk van het vakmanschap

Een rond vierkantje

van Ivo. “Wat doe je nou als een klant iets wil dat echt onhaalbaar is?”, vraagt hij. “We luisteren goed

Tuinieren is geen hogere wiskunde, is de bood-

naar de mensen”, zegt Ivo. “Maar vaak willen ze

schap van Ivo. Iedereen kan het, als je je er een

te veel. Een pergola, een overkapping, veel groen,

beetje in verdiept. Fred voegt alvast de daad bij het

een speelplek voor de kinderen… Als je maar lang

woord. Hij informeert naar tuinverlichting. “Maak

genoeg praat, ontstaat een rond vierkantje, een

geen landingsbaan van je achtertuin. Overdrijf

onmogelijke missie. Mijn taak is: kijken wat past,

niet”, tipt Ivo. “Een spotje hier en daar geeft sfeer.

die tuinmissie mogelijk maken. Daarbij wil ik

Licht een boom mooi uit, zoek het in de details.”

iets meegeven. Als ik mensen meer kan laten

In het (ver)bouwen van een tuin gaan overigens

nadenken over hun tuin, ben ik gelukkig.”

AP RI L 2 02 5 |

31

MEINDERT ENGBERTS DIRECTEUR ENGBERTS ELEKTROTECHNIEK & VMBO-DOCENT TECHNIEK

32

| APRIL 2025

C V VA N

BEDRIJF

Engberts Elektrotechniek,

Purmerend

FUNCTIE

“Veel mensen mopperen

vanuit ‘moeilijke situa-

Directeur Engberts

op jongeren. Als in: ze zijn

ties’. Ze weten niet wat

lui, ze willen niks. Soms zit

ze willen en komen met

Gerrit Rietveld

er een kern van waarheid

Elektrotechniek en docent

“Ik heb veel leerlingen

een joggingbroek en

in, maar over het algemeen kloppen deze

capuchon binnen. Ik maak ze duidelijk

OPLEIDING

vooroordelen echt niet. We kunnen met

dat je zo niet kunt solliciteren. Ik leer ze

z’n allen blijven mopperen, maar ik heb

naast vakinhoudelijke zaken een stukje

installaties mbo 4

besloten mijn handen uit de mouwen te

over normen en waarden die gelden in

steken. Ik heb me aangemeld om als

het bedrijfsleven. Kom op tijd, gedraag je

bedrijfsinstallaties mbo 4

ondernemer ook voor de klas te gaan

netjes en luister naar je leidinggevende. Ik

staan. En weet je wat ik merkte? Het

probeer ze een veilig gevoel te geven.”

ZWEMDIPLOMA

probleem ligt niet aan de leerlingen,

Technicus sterkstroomen Technicus

A en B

WERKERVARING

Bij twee installatiebedrijven, gespecialiseerd in meet- en

regeltechniek WEKKER

6.07 uur; net even

wat later dan 6 uur ONTBIJT

Yoghurt, fruit en

een halve liter water

maar er is een kloof tussen onderwijs en bedrijfsleven.”

“Leraren staan te ver van het bedrijfsleven af. Ik zag dat leerlingen die bij onze

“Je ontwikkelt je ook door als directeur voor de klas te staan”

“Inmiddels lopen diverse jongeren met veel plezier stage en is er een goede vibe in de klas ontstaan. En, heel belangrijk, ze merken dat werken met de handen best leuk is. Als ze maar

school op stage gingen, vaak niet goed werden begeleid richting

structuur krijgen. Het is voor mij veel waard

het vak dat ze interesseerde. Leerlingen

dat ze nu met een glimlach binnenkomen.”

komen op deze manier niet in de techniek terecht. Aan de andere kant laat het

bedrijfsleven ook steken vallen…”

“Ik voel me verantwoordelijk, wil laten zien

hoe mooi ons vak is. Misschien herken ik

mezelf in die jongeren. Maar het is ook leuk

“Ondernemers willen te snel resultaat.

om met ze te werken en fantastisch om ze

Oplossend vermogen

Het werk moet vandaag al geld op-

een mooie stageplek te kunnen bezorgen.”

MINDER GOED

in jongeren om ze het vak te leren.

STERKSTE PUNT

leveren. Maar je moet juist investeren

Aandacht schenken. Ik investeer daar

wel in, bijvoorbeeld door les te geven en

“Toch vind ik het een prachtige combi-

diverse leerwerkplekken te bieden aan

natie. Een directeur gaat vaak op in zijn

VAKLITERATUUR

nieuwkomers.”

eigen bedrijf. Door dit te doen creëer je

verbeteren en optimaliseren

Ongeduldig, ik wil graag alles meteen oplossen

Voornamelijk boeken over het

van het samenwerken

“Ik geef één dag in de week les op het

CV OF WARMTEPOMP

Waar ik vroeger zelf ook heb gezeten.

Thuis een cv, op de zaak een warmtepomp

Gerrit Rietveld, een school voor vmbo.

ruimte om jezelf te ontwikkelen. Daarnaast maak je de kloof tussen onderwijs en bedrijfsleven wat kleiner.”

Ik geef les in de PIE-richting. Dat is

Produceren, Installeren en Energie.

“Ja hoor. Iedere donderdag sta ik voor de

Met de nadruk op elektrotechniek.”

klas en draait mijn bedrijf gewoon door.

AP RI L 2 02 5 |

33

I N T E L L I G E N T E

O P L O S S I N G E N

V O O R

D E

I N S T A L L A T E U R

DE REVOLUTIE VAN DRAADLOOS BEHEER MA AK HET VERSCHIL MET INNOVATIEVE NOODVERLICHTING VAN HBI BISSCHEROUX, DÉ EXPERT IN DRA ADLOOS BEHEER!

De circulaire wereld van morgen vraagt om innovatieve, duurzame oplossingen.

De HBI SERIE 770 SEPTAGEM U is standaard geschikt voor draadloos beheer en extreem in duurzaamheid, lichtprestatie en installatiegemak.

• 24/7 online inzicht in de technische staat van de noodverlichting • Ontvang directe meldingen bij storing of problemen • Bespaar op arbeidskosten en inzet van middelen, beheer meer projecten met dezelfde inzetbare manuren • Voldoe aan de onderhoudseisen van de Omgevingswet, ISSO 79 en NEN-EN 50172 Kijk voor meer voordelen op hbi-lighting.com

C V VA N

een stuk verantwoordelijkheid en zelfstan-

digheid, zaken die ze prima oppakken. Op

“Het blijft lastig. Ondernemers

die manier ontwikkelt mijn bedrijf zich ook.”

zijn nog steeds vooral met de

Door dit te doen geef ik mijn medewerkers

waan van de dag bezig. Als iedere ondernemer plek biedt aan één leerling is het pro-

“Haha, valt mee. Een enkeling. Ik bevoordeel

bleem opgelost. Ik heb vorig

mijn eigen bedrijf niet. Maar stagiaires in

jaar vanuit mijn eigen naam

mijn bedrijf komen wel in een warm bad.

vijftig bedrijven benaderd of ze

Ik heb een duidelijke visie op hoe je met

leerlingen van het vmbo wilden

stagiaires om moet gaan. De eerste dag staat

ontvangen voor een snuffelsta-

de thee of chocomel klaar. Ze krijgen werk-

ge. Slechts twintig bedrijven

kleding en een map met leerdoelen. Wan-

zeiden ja. Er is dus werk aan de

neer ze vertrekken ontvangen ze niet zomaar

winkel. Ja, leerlingen vergen

geld, maar een cadeaubon, een oorkonde

aandacht en kosten tijd, maar

en een schroevendraaierset. Zodat ze echt

ze zorgen ook voor een goede

iets overhouden aan hun stage. Dat ze aan

vibe binnen je bedrijf.”

ons terugdenken. Ik wil stagiaires een herinnering voor het leven geven.”

­

“Alleen als we ons er samen voor gaan inzetten. Zover zijn

“Die is opgericht om bedrijfsleven, gemeente

we nog lang niet. Er ligt een

en onderwijs beter te laten samenwerken.

taak voor het bedrijfsleven,

Met als doel om meer mensen naar de tech-

maar ook voor het onderwijs.

niek te brengen. Wij organiseren beurzen en

Een advies: denk wat vaker in

inloopavonden.”

wij in plaats van ik….”

Meindert Engberts begon zestien jaar geleden zijn eigen bedrijf Engberts Elektrotechniek.

Hij begon als zzp’er vanuit zijn eigen garage, anno 2025 telt

het bedrijf al 25 medewerkers.

Na diverse verhuizingen werd in december een gloednieuw

bedrijfspand in gebruik geno-

men dat drie keer zo groot is als het vorige. Het pand ligt op een mooie zichtlocatie. Meindert Engberts: “We waren uit ons

jasje gegroeid. Hier hebben we

weer de ruimte. Wij doen alleen elektrotechniek. Daar ligt mijn

liefde. Tegenwoordig vinden we ons werk vooral in het onder-

houd en de service en renovatie bij bijvoorbeeld bedrijven en zorginstellingen.”

AP RI L 2 02 5 |

35

Duurzaam, van binnen en van buiten Bij Cable Partners hechten wij bijzonder veel waarde aan duurzaamheid, dat uit zich in onze certificering voor de CO2 prestatieladder op niveau 3. Cable Partners is inmiddels aangesloten bij het Brancheplan Verpakkingen van Techniek Nederland. Onze doelstelling is dan ook om verpakkingen te verduurzamen, het gebruik te verminderen, en zoveel mogelijk opnieuw te gebruiken.

Ook leveren wij met onze producten een bijdrage aan duurzame projecten. Denk hierbij aan bekabeling voor diverse zonneparken, als ook het berekenen en leveren van kabels voor een bedrijf dat zich specialiseert in het recyclen van plastics.

Zoals iedereen weet, is de elektrificering in volle gang en broodnodig om de Europese klimaatdoelstellingen te halen. Wij zijn er trots op dat Cable Partners betrokken is bij meerdere elektrificeringsprojecten. Op die manier kunnen wij ons steentje bijdragen aan een duurzamere wereld. www.cablepartners.nl

D E O P L E I D I N G VA N

Installatiebedrijf Michorius investeert volop in AI

Met AI bespaar je veel tijd Installatiebedrijf Michorius uit Haaksbergen won vorig jaar de Publieksprijs bij de Henk & Fred Installatiebedrijf van het Jaar. De jury prees het bedrijf vooral om z’n innovatieve karakter. Zo maken medewerkers van Michorius volop gebruik van ChatGPT en kijkt het bedrijf nu hoe de vervolgstap met AI kan worden gemaakt.

YVONNE EN PASCAL MICHORIUS

Wat was voor jullie de trigger om aan de slag te gaan met AI?

Dat scheelt onnodig een monteur sturen?

Yvonne Michorius: “Dat begon met een bezoek van branche-

had staan met continu drie monteurs erop die

coach Rolf Coenders van Wij Techniek aan ons bedrijf. Mijn

niks te doen hebben, was die noodzaak er

man Pascal sprak daarbij zijn frustratie uit in verband met

misschien niet zo. Maar daar is geen sprake

het personeelstekort in de branche. Rolf opperde om AI te

van. Ik heb gewoon een monteurstekort!”

gaan gebruiken. Niet veel later bezocht ik een lezing van een

“Precies! Als ik hier op kantoor nu een bankje

nu de stap naar AI niet maakt, je over vijf jaar geen concurrent

Wat raad je andere installateurs aan die nog twijfelen over het inzetten van AI?

meer bent.”

“Gewoon doen! En weet je wat het is; om tijd te

aantal professoren. Eén daarvan zei dat als je als installateur

Poeh! Hoe zijn jullie ermee bezig gegaan?

besparen, moet je eerst tijd investeren om daar te komen. We zijn in de branche allemaal bezig

“In het eerste half jaar hebben we met name de gratis versie

om vijf kwartier in een uur te proppen. Het

van ChatGPT gebruikt om teksten te schrijven en verbeteren

antwoord? AI dus!”

richting onze klanten. Vooral bij een antwoord van een klant met een onterechte klacht is dat erg handig. Het levert echt hele goede teksten op. En het bespaart je ook heel veel tijd.”

En wat is nu de vervolgstap?

“We hebben inmiddels een lokale AI-engineer in de arm genomen. Samen met hem zijn we bijvoorbeeld aan het kijken hoe we onze telefooncentrale kunnen koppelen aan het softwarepakket van Syntess en hoe we daar ChatGPT bij in kunnen zetten. Als een klant nu belt voor een storing, kijken we op kantoor met ChatGPT via een speciaal ingerichte ChatBot al mee wat de oorzaak zou kunnen zijn. Zodat er niet onnodig een monteur naartoe hoeft. Maar het liefst willen we dat telefoontje ook niet meer. Nog efficiënter is dat de klant zelf via een chatfunctie kan melden wat er aan de hand is en het kan oplossen.”

AP RI L 2 02 5 |

37

MONTEUR STEF SLEUTELT OOK OP ZATERDAG

de stoomtrein laten rollen In de spanningzoeker reizen we kriskras door Nederland, op zoek naar bijzondere en spannende hobby’s van mensen uit de branche. Vandaag nemen Henk en Fred een kijkje bij Stef, in de historische werkplaats van Museum Buurtspoorweg.

D

it is een trip naar mijn hart”, mompelt Henk. “Ik zie mezelf ook wel sleutelen aan een oude loc.” Fred reageert: “Goed verhaal Henk. Maar hoe houden ze zo’n tuftrein bij de tijd? Dat houdt mij dan bezig.” Ze komen er deze zaterdagmiddag alles over te weten in

de werkplaats van Museum Buurtspoorweg in Haaksbergen.

Stef Bannink staat ze enthousiast te woord en het olievlekje op z’n neus laat zien dat er ook vandaag weer flink gewerkt is. Het grootste deel van de week is Stef monteur bij Michorius Installatiebedrijf in Haaksbergen. Daarnaast is hij vrijwel iedere dinsdagavond, zaterdag én tijdens de zomerse zondagen bezig rond het lokale spoor. “Een beetje hobby, maar eigenlijk een onderdeel van mijn leven”, vertelt Stef.

Stef, glimlachend: “Ja, echt supergaaf hè?” Fred

OUDE SPUL

historisch treinstel in restauratie en een gigantische zwarte

“ Bij schilderen komt veel museum over vroeger?

“Toen ik als klein jochie achter op de fiets bij mijn moeder zat, keek techniek kijken ” ik al vol bewondering naar de treinen hier.

stoomlocomotief. Volgens Stef de grootste van het museum.

Officieel ben ik nu zo’n zeven jaar vrijwilliger.

“Dit is toch geweldig…”, verzucht Henk. De geuren in deze

Het draait natuurlijk vooral om de treinen zelf,

oude werkplaats prikkelen zijn zintuigen nog eens extra.

maar daarnaast is het ook heel gezellig met

“En jij mag hier sleutelen?”

de ruim 140 vrijwilligers. Je bent ook nog eens

is wat verbaasd, want hoe raak je als jongere

Als Henk en Fred binnenstappen in de enorme werkplaats naast het historische stationsgebouw, raakt Henk enthousiast. Oog in oog met een oeroude tram, daarachter een

38

| A PRIL 2025

van Generatie Z toch zó betrokken bij een

S PA N N I N G Z O E K E R

heel veel met techniek bezig én je leert ook telkens weer bij.

Uiteindelijk is het rijden met het ‘oude spul’ waar je zelf aan hebt gewerkt het mooiste wat er is!”

BELEVING

STEF BANNINK

Vandaag kunnen Henk en Fred helaas niet meerijden, maar in de zomermaanden vertrekken wekelijks enkele treinen voor een retourtje Haaksbergen-Boekelo. Stef is dan vaak ook ‘in dienst’: achter het loket, als ‘chef trein’ (conducteur) of als stoker (van de stoomtrein).

“Maar ook de inrichting op het spoortraject

Altijd in bijbehorende historische kleding.

heeft natuurlijk onderhoud nodig”, vertelt

Sinds vanmorgen mag hij na een officieel

Stef. In de werkplaats laat hij zien waar hij

examen ook werken als ‘rangeer locomoto-

vandaag mee bezig is. “Ik houd me veel

bestuurder’. Dat betekent dat hij op het

bezig met het seinwezen. Dat betreft alle

emplacement met een diesellocomotief de

historische seinen langs het traject, maar

treinstellen mag rangeren. “We willen zoveel

bijvoorbeeld ook de overwegen. Ook die

mogelijk mensen laten kennismaken met het

zijn nog zoals vroeger, mechanisch dus, met

verhaal van de lokaalspoorwegen en ze het

trekdraden en kabels. Vandaag werkte ik

laten ervaren”, vertelt Stef. “We houden een

aan de restauratie van een oude gietijzeren

traject van zo’n zeven kilometer in de sfeer van

overwegbel. Binnenkort installeren we die

vroeger, zoals het was van de jaren 20 tot 30.”

weer en komt ook de schakelkast weer

TECHNIEK

terug.”

Hij opent voor Henk en Fred de oudgroene

Het vraagt enorm veel werk om de tientallen

schakelkast met sierlijke gietijzeren hand-

locomotieven, rijtuigen en overige wagons

grepen en laat de regeltechniek zien. “Hier-

ieder jaar weer rijklaar te maken voor de ritten.

bij komt mijn vakgebied natuurlijk goed van pas”, legt Stef uit. Henk vraagt zich af of hij daar vaker profijt van heeft. Stef wijst op de grote locomotief, waarvan hij de verlichting recent heeft vernieuwd, en op het oude rijtuig. “De overgang van het hout onder de klapramen van het rijtuig naar het dak bestaat uit koperen dorpels.

Voor mij is koper solderen iets dat ik vaker doe. Maar verder leer ik hier vooral weer heel veel nieuwe dingen. In de installatietechniek

“Het stoken van de stoomtrein is een vak apart”

ben je natuurlijk ook wel bezig met het verwarmen van water, maar da’s toch voor een heel ander doel.”

Daarover gesproken noemt Stef het stoken van de stoomtrein

AP RI L 2 02 5 |

39

interlightled.com

INTERLIGHT EDGE PLUS

05

De nieuwe Edge Plus armaturen van Interlight combineren moderne vormgeving met hoge duurzaamheid. Met een zeer eenvoudige montage aan de wand of plafond zijn ze uitermate geschikt als portiekverlichting en als plafonnière. De stevige behuizing van slagvast (IK10) en vlamdovend polycarbonaat biedt optimale bescherming. Daarbij zijn de armaturen (spat) waterdicht IP54. De flicker-free driver zorgt voor een stabiele, comfortabele verlichting zonder flikkeringen.

De Edge Plus armaturen hebben een instelbaar Wattage en lichtkleur (3.000-3.500-4.000K), zodat de verlichting kan worden afgestemd op elke behoefte. Ze zijn leverbaar in ø 267mm

en ø 335mm en in de kleuren wit en zwart. Kies voor een aan/uit versie, een versie met een

bewegingssensor (met stand-by stand), met noodverlichting of een combinatie hiervan. En dat alles superscherp geprijsd. Interlight Edge Plus, de beste keuze! Scan de QR code om het gehele assortiment te bekijken of ga naar interlightled.com/edgeplus.

S PA N N I N G Z O E K E R

FOTO: NIELS GROENENDIJK

“Rijden met dit materiaal is een hele verantwoordelijkheid”

STOOMTREINRIT ERVAREN

De dienstregeling van Museum Buurtspoorweg loopt van april tot en met oktober.

Wekelijks zijn er reguliere ritten te boeken, waarbij

je als bezoeker het histo-

rische treinbedrijf ervaart een van de mooiste dingen die hij heeft

maar ook heel erg mooi.

geleerd. “Dat is echt een vak apart! Je krijgt

Mijn uiteindelijke doel

er een interne opleiding voor waarin je

is om zelf ook de grote

leert hoe je goed én veilig stookt. Zo moet

stoomlocomotief te

je weten waar je de kolen in het vuur moet

mogen rijden. Dat lijkt

gooien en hoe je ervoor zorgt dat je vuur

me zo gaaf!” Stralend

niet te groot wordt. De druk in de ketel

verlaat Henk het terrein

mag bijvoorbeeld niet boven de 12 bar

even later. “Hoofdcon-

komen.”

ducteur: dat zou goed

DOEL

bij mij passen. Zo’n pet staat me ook wel.” Fred

Buiten laat Stef even later nog een van de

verslikt zich bijna in zijn

diesellocomotieven zien. “Hier mag ik sinds

koffie en zegt proestend:

vanmorgen dus mee rijden op het emplace-

“Pas maar op dat ze

ment”, glundert hij. “Rijden met zulk zwaar

jou niet bijzetten in het

materiaal is een hele verantwoordelijkheid,

museum.”

en Stef tegen het lijf kunt

lopen. Soms zijn er speciale ritten met bijvoorbeeld een restaurant aan boord. Voor

bedrijven zijn er ook speciale arrangementen mogelijk.

Er zijn dus genoeg mogelijkheden om Stef of een van de andere vrijwilligers als hoofdconductueur of

machinist te ontmoeten en zelf een kijkje te nemen in

de treinwerkplaats. Kijk voor meer informatie op

museumbuurtspoorweg.nl

AP RI L 2 02 5 |

41

I N N OVAT I E

WANDGOOTSYSTEEM WGX NU OOK ‘STEKERBAAR’

Eenvoudig te installeren én duurzaam Het wandgootsysteem WGX is speciaal ontworpen voor het kantoor van vandaag. Dit systeem biedt een slimme, veilige en duurzame oplossing. Mede dankzij het stekerbare schakelmateriaal installeer je sneller en zonder fouten. Ontdek de voordelen voor jouw project.

Het WGX wandgootsysteem is ontwikkeld als één gestroomlijnd

kunnen ook makkelijk worden gemon-

systeem dat jouw werk eenvoudiger maakt. Met stekerbaar

teerd in de wandgoten. Het systeem is

schakelmateriaal en slimme aansluitingen zorg je voor een snelle

verkrijgbaar in tijdloze kleuren, zoals wit

en foutloze installatie. Ideaal voor kantoren, scholen, ziekenhuizen,

(RAL9003, RAL9010) en zwart (RAL9017),

winkels en andere utiliteitsbouw.

passend bij elke omgeving en op aanvraag

Veiligheid voorop

in iedere RAL-kleur leverbaar.

Het schakelmateriaal is ontworpen met oog voor veiligheid. Wand-

Duurzaamheid als standaard

contactdozen zijn zo gemaakt dat aanraking met bekabeling niet

Het WGX-wandgootsysteem is gemaakt

mogelijk is. Zelfs zonder afdekplaat blijft het systeem voldoen aan

van hoogwaardige, duurzame materialen.

de IP20-norm en na het afmonteren van de wandcontactdozen ook

Dankzij het modulaire ontwerp kun je

dubbel zijn geïsoleerd, wat jouw werk veilig en efficiënter maakt.

het systeem aanpassen aan toekomstige

Flexibel en functioneel design

wensen, zonder alles te vervangen.

Reserveonderdelen blijven lang beschik-

Het schakelmateriaal klikt eenvoudig vast en sluit naadloos aan op

baar, zodat je projecten ook op de lange

de wandgoten. De basismodule wandcontactdoos kan eenvoudig

termijn betrouwbaar blijven.

worden uitgebreid met uitbreidingsmodules. Data-aansluitingen

Altijd op voorraad Met 24/7 voorraad en snelle levertijden ben je verzekerd van directe beschikbaarheid. Stago, onderdeel van de Wibe Group, ondersteunt jouw projecten met betrouwbare producten en service. Kies voor het WGX-systeem en lever een veilige, eenvoudige en duurzame installatie af.

Stago: meters voorsprong in kabeldraagsystemen.

stago.nl 42

| A PRIL 2025

I N N OVAT I E

HET NIEUWE SMARTHOMEPROTOCOL: MATTER

Dimmen met Matter doe je zo

In de wereld van smarthome zijn er veel verschillende protocollen, domotica/apps en producten. Het nieuwe smarthomeprotocol Matter zorgt ervoor dat deze naadloos met elkaar samenwerken. In dit artikel legt EcoDim uit hoe het werkt en wat de mogelijkheden zijn.

Wanneer je in het bezit bent van een van deze apparaten, kun je beginnen met een Matter smarthome-installatie.

Dimmen met Matter Wanneer je de verlichting wilt aansturen met Matter heb je verschillende moge-

Wat is Matter? Matter is een smarthomestandaard die in de

lijkheden. Je kunt dit doen door smart

toekomst alle andere standaarden moet gaan vervangen

lampen te kopen. Ook kun je een smart

(onder andere Zigbee, WiFi, Z-Wave en Bluetooth). Matter zorgt er

dimmer kopen. Het voordeel van een

namelijk voor dat smarthomeproducten van verschillende merken

smart dimmer is dat deze vaak goedkoper

beter met elkaar samenwerken. Daarnaast is het de bedoeling

is dan meerdere smart lampen. Met één

dat Matterproducten in de toekomst in alle smarthome apps en

smart dimmer stuur je namelijk meerdere

domotica ingeladen kunnen worden. Zo wordt de keuze voor

‘domme’ ledlampen aan.

een smarthome apparaat steeds gemakkelijker.

EcoDim heeft de volgende drie Matter

Energiezuinig netwerk

dimmers op de markt gebracht: • ECO-DIM.07 Led dimmer Matter 0-250W

De communicatie tussen Matterproducten gaat onder meer via

RLC (geschikt voor druk/draaiknop)

Thread. Thread is een energiezuinig communicatienetwerk. Het

• ECO-DIM.10 Matter led dimmer module

zorgt ervoor dat álle Matterproducten met elkaar communiceren.

Hierbij maakt het niet uit dat de producten van verschillende

250W (geschikt voor pulsdrukkers) • ECO-DIM.17 Led dimmer Matter 0-250W

fabrikanten komen.

(RLC) (geschikt voor Belgische markt,

Steeds meer toonaangevende domoticasystemen en fabrikanten

druk/draaiknop)

sluiten zich aan bij deze nieuwe standaard. Diverse productsoorten zoals thermostaten, airconditioners, verlichting/lichtaansturing, sensoren, stopcontacten, sloten en deurbellen zijn uitgerust met Matter.

Met welke systemen werkt Matter?

Wanneer je Matterproducten wilt toepassen in jouw project, zal er sowieso een zogenoemde Thread Border Router aanwezig moeten zijn. Er zijn verschillende hubs en apparaten die deze bezitten. In de afbeelding hieronder zie je de verschillende Thread Border Routers.

ecodim.nl AP RI L 2 02 5 |

43

44

| A PRIL 2025

P R OJ E C T

Hoe de led van de wanden spat

Raadzaal in De Wolden ziet het licht Het gemeentehuis van de gemeente De Wolden in Zuidwolde is de laatste jaren verduurzaamd. De laatste ruimte die onder handen werd genomen was de raadzaal, die nieuwe verlichting kreeg. Het levert de gemeente een fikse besparing op.

AP RI L 2 02 5 |

45

OLAF SCHINDLER, BURGEMEESTER INGE NIEUWENHUIZEN, ROBERT LANSINK EN WIM VAN ZONNEVELD (VLNR)

H

enk en Fred zijn op weg naar Zuidwolde. Fred is benieuwd naar de maatregelen

die zijn genomen in

zaal was ons laatste project. Voor

het gemeentehuis van

alle verlichting hebben we FDL in

gemeente De Wolden. Fred:

Leeuwarden ingeschakeld. Wim

“Alle verlichting is aange-

van Zonneveld adviseerde ons va-

past naar led. Ik wil graag

ker op het gebied van verlichting.”

weten hoe alles wordt aangestuurd.”

46

Henk is vooral benieuwd naar de besparing

Veel wensen

door die aanpassingen. “Die moet flink zijn.”

Wim: “We hebben alle verlichting in het

Bij het gemeentehuis staan drie mannen te

gemeentehuis vervangen door led. Alleen de

wachten: Robert Lansink (adviseur vastgoed

raadzaal moest nog gebeuren.”

van de gemeente De Wolden), Olaf Schindler

Robert: “Wij hadden wel wensen. De verlich-

(fabrikant Cristallux) en Wim van Zonneveld

ting in de raadzaal was verouderd en gaf te

(lichtontwerper For Different Light in

weinig licht. In de uplights zaten ouderwetse

Leeuwarden). Zelfs burgemeester Inge

gasontladingslampen.”

Nieuwenhuizen komt een kijkje nemen.

Wim: “We hebben een nulmeting gedaan en

Fred is benieuwd waar het allemaal begon.

een lichtontwerp gemaakt. Met als doel dat

Robert: “Wij zijn al langer bezig met het

mensen hier op een normale manier kunnen

verduurzamen van het gemeentehuis. Hier

vergaderen. Daarnaast bestond de wens om

in Zuidwolde hebben we veel maatregelen

de ruimte sfeervol te verlichten tijdens bij-

doorgevoerd. Van zonnepanelen en warmte-

voorbeeld een trouwdienst. Een bijkomstig-

pompen met een HVRF-systeem tot aanpas-

heid was dat we niet aan het plafond konden

sing van de regeltechniek. Zelfs de urinoirs zijn

werken, omdat dat intact moet blijven voor de

waterloos gemaakt. Daarnaast is alle conventi-

akoestiek. De verlichting moest dus vanaf de

onele verlichting vervangen door led. De raad-

wanden komen. Voor de verlichting in de raad-

| APRIL 2025

P R OJ E C T

LICHT NOG STEEDS ONDERGESCHOVEN KINDJE” zaal is gekozen voor Multiline (basislicht) en Cristallux (accentverlichting).

Beide fabrikanten zijn vooral gespecialiseerd in architectonische maatwerkarmaturen.”

Achtlijnige vormgeving Henk wijst op de bijzondere vormgeving van de ramen. Wim: “We wilden geen afbreuk doen aan de architectuur van het gebouw en zijn om de raampartijen heen gaan werken. Multiline heeft lichtprofielen

Armatuur mag hier geen flikkeringen veroorzaken

om de achtkantige ramen gemaakt.

Het zorgt voor indirecte basisverlichting. Er zijn Tridonic Advanced strips gebruikt, omdat de capaciteit daarvan heel hoog is. Het totaalvermogen van de lichtlijn is slechts 2.740 watt.”

Cristallux tekende op haar beurt voor de productie van de sfeerverlichting.

Olaf Schindler (Cristallux): “Wij zijn goed in decoratief maatwerk. Voor

Wim van Zonneveld vindt dat licht in Nederland nog steeds een ondergeschoven kindje is. Hij is zelf ook actief bij de

Nederlandse Stichting Voor

Verlichtingskunde (NSVV). “Er worden vaak keuzes in arma-

turen en lampen gemaakt op

basis van prijs. Maar dan heb je

echt niet altijd genoeg kwaliteit.

Dat gebeurt helaas te veel.

Sommige ledlampen gebruiken nog steeds te veel stroom. Je

moet er verstand van hebben om goede keuzes te maken.”

“Ik ben zelf ook lid van het kernteam Opleiding en Certificering bij de Nederlandse Stichting

Voor Verlichtingskunde (NSVV).

Wij organiseren lichtsessies

waar zowel installateurs en ad-

viseurs welkom zijn. Dan krijg je onafhankelijke informatie.”

de raadzaal hebben we decoratieve wandverlichtingselementen laten maken in halfcilinders, een ontwerp

WWW ledstrips. In één groot licht-

van FDL. Die van kleur, kleurtem-

element zit bijvoorbeeld 9,2 meter aan

peratuur en lichtintensiteit kunnen

ledlamp. Eén armatuur heeft daarmee

veranderen. Omdat de zaal groot is,

een vermogen van 176,6 watt en 3860

hebben we gekozen voor acht grote

lumen. De diffusors zwakken het licht

(L 2400 mm) en drie kleinere (L 1900

sfeervol af.”

mm) halfcilinders tegen de wand. We hebben diffusors gemaakt van Alamar,

Uitdagingen

dat is duurzaam recyclebaar materiaal.

Fred is benieuwd naar eventuele

Achter de diffusors hangen vier RGB

uitdagingen. Wim: “Een voorbeeld?

AP RI L 2 02 5 |

47

Mede mogelijk gemaakt door het ministerie van SZW

Jij wilt dat jouw mensen bijblijven Wij bieden trainingen en vergoedingen Ontdek ons aanbod voor hr-professionals Ga naar www.wij-techniek.nl/hr-en-p-o

— De meest vertrouwde keuze in de meterkast Kies voor Hafonorm groepenkasten met 10 jaar garantie!

Standaard 10 jaar garantie op alle Hafonorm groepenkasten Veilige en betrouwbare energiedistributie in woningen is belangrijk. Nu, maar ook in de toekomst. En met de groepenkast als hart van de elektrische installatie, is het cruciaal dat deze aan alle eisen van de moderne tijd voldoet.

Om dit te onderstrepen, geeft ABB vanaf 2025 maar liefst 10 jaar garantie op alle Hafonorm groepenkasten uit eigen fabriek. to.abb/tHrF0Fro Samen elektrificeren we Nederland.

P R OJ E C T

Veel gemeenteraadsbijeen-

Besparing

komsten worden opgenomen

Henk vraagt zich af hoeveel je

met high definition camera’s. Dat

hiermee bespaart. Robert: “De

betekent dat de armaturen geen

complete bezuinigingsoperatie in

flikkering mogen veroorzaken.

het gemeentehuis was groot. Ons

Daar hebben we de lampen op

elektraverbruik is van 700.000

aangepast.”

kWh naar 400.000 kWh gedaald.

Henk kijkt naar de knopjes op de

Het gasgebruik van 25.000 m3 is

wand. “Hoe bedienen jullie de

helemaal verdwenen. Dat leverde

verlichting”, zo vraagt hij zich

tienduizenden euro’s besparing op.”

af. “Met deze knoppen, maar

Fred wil weten of de gemiddelde

ook draadloos met een app van

installateur in Nederland genoeg

Henk en Fred mogen tot slot zelf

Casambi”, zegt Wim. “Casambi

weet over verlichting? Wim: “Tja, wat

de proef op de som nemen. Ze

is een Bluetooth Low Energy

moet ik daar op antwoorden? Er is

veranderen via de app de kleuren

besturingssysteem. De wens

nog steeds te weinig kennis, maar ik

in de raadzaal. De sfeer verandert.

was om het niet via het netwerk

ken ook installateurs die er gepas-

Wanneer de burgemeester binnen-

van de gemeente te laten lopen.

sioneerd mee bezig zijn. Toch zie ik

komt voor een filmopname, wordt

Casambi kan met veel verschillen-

veel installatiebedrijven die het min-

snel de huiskleur groen teruggezet.

de merken samenwerken en

der nauw nemen met de kwaliteit

“Heel goed, want dat hoort bij deze

is daarom heel geschikt.”

en vooral projecten willen scoren.”

gemeente”, lacht Wim.

Op de terugweg

Op de terugweg hebben HENK en FRED veel te bespreken. FRED: “Ik blijf het altijd weer bijzonder vinden als ik zie hoe je met licht

een ruimte een compleet andere sfeer kunt geven.” HENK: “Vooral het goede werklicht spreekt me aan. Als ik ergens kom en er is te

weinig licht, moet ik altijd bijschijnen.” FRED: “Ja, dat weet ik nog van ons bedrijfsbezoek ooit aan een restaurant. Jij haalde alle

kaarsjes van de tafels om je heen naar je eigen tafeltje.” HENK: “Ja, anders kon ik niet eens zien wat ik op bord had liggen.”

AP RI L 2 02 5 |

49

IK KRIJG ALLE KANS OM ME TE ONTWIKKELEN

DE DAG VAN

ELEKTROMONTEUR

Robin Puijman Tweeënhalf jaar geleden begon Robin Puijman (21) uit Arnhem met een BBL-opleiding elektrotechniek aan ROC Rijn IJssel. Vier dagen per week werkt hij als elektromonteur bij Hoppenbrouwers. We ontmoeten hem bij Vitens in Zwolle.

7.00 UUR

6.00 UUR

50

“Ik woon samen met mijn vriendin in Arnhem.

“Dit is het eerste project waar ik zelf de regie heb

Dat betekent dat ik vroeg op moet als ik naar

over de werkzaamheden. Vandaag werk ik alleen.

Zwolle rijd. Veel tijd voor ontbijt is er niet, dus ik

Al het installatiewerk zit er al op. De besturings-

zorg ervoor dat mijn lunchbox goed gevuld is.

kasten zijn geplaatst en van voeding voorzien.

Bij Vitens werk ik aan een beveiligingsproject

Ook hebben we glasvezel aangelegd. Nu check ik

dat nu in de afrondende fase is.”

of we niet iets over het hoofd hebben gezien.”

| APRIL 2025

D E DAG VA N

10.30 UUR

9.15 UUR

“Ik leer elke dag. Zo is dit het eerste project “Ik volg de opleiding elektrotechniek niveau 3. Dat

waar ik met glasvezel heb gewerkt. Bij

betekent dat ik ook nog een dag in de week naar

Hoppenbrouwers krijg ik alle kansen om

school ga. Een mooie afwisseling met het werk bij

mezelf te ontwikkelen. In dit project ben ik

Hoppenbrouwers. Via school kan ik ook meedoen

niet alleen uitvoerend bezig. Ik controleer ook

aan de vakwedstrijden van het mbo. Altijd leuk

tekeningen, doe bestellingen en stuur mensen

om te laten zien wat je in de praktijk hebt geleerd.”

op locatie aan.”

12.30 UUR

“Tijd voor een boterham en een bak koffie. Vorig jaar heb ik deelgenomen aan de wedstrijd Monteur van het Jaar, georganiseerd door Henk & Fred en technisch opleider ROVC. Helaas heb ik niet gewonnen, maar ik heb er wel een mooie lunchbox van Makita aan overgehouden. Deze komt nu mooi van pas.”

15.45 UUR

13.00 UUR

“Als je, zoals ik vandaag, alleen aan het werk bent, dan kun je niet zonder muziek. Ik heb dan ook altijd mijn bouwradio bij me. Welke muziek ik

op heb staan? Nederlandstalig natuurlijk. Daar

krijg ik energie van en dat zorgt ervoor dat ik de kasten zo op de juiste spanning heb gebracht.”

JIJ

IN HENK & FRED?

Wil jij ook eens een werkdag

gevolgd worden door Henk & Fred?

“Zo, de dag zit erop. Alleen mijn gereedschap gaat mee naar huis terug. Alle andere materialen, zoals kabels, liggen op de locatie. Dat houdt het ook in de bus lekker overzichtelijk. Morgen ga ik weer naar school om me verder te ontwikkelen. Er is

Of wil je met je bus of hobby in ons blad? Mail ons dan op redactie@henkenfred.nl.

Misschien sta jij de volgende

keer dan wel in ons magazine!

volop werk in onze branche.”

AP RI L 2 02 5 |

51

Feel comfortable in your building

Aleum Glow De bewegingsmelder voor buiten in een puristisch design

 Tijdloos, helder design, hoogwaardige technologie  Beschikbaar in 2 kleurvarianten  Glow, selecteerbare accentverlichting in 8 kleuren  3 m tot 16 m reikwijdte  Elektronische en mechanisch instelbaar bereik

beg-luxomat.com/nl

HIGHLIGHT YOUR HOME THROUGH MOTION

T E S T PA N E L

PRODUCT

Niko Hydro tuinpaal essential

TESTPANEL BEOORDELING

Eenvoudige installatie en minimalistisch robuust design

Merk:

Niko

Fabrikantnummer:

Met de Niko Hydro tuinpaal essential kies je voor een praktische en

Productgroep:

te leveren op kwaliteit en design. Dankzij het duurzame rvs en de

betaalbare oplossing voor stroomvoorziening in de tuin, zonder in

761-36855

poedercoating is de tuinpaal weerbestendig en schokbestendig

Niko Hydro

(IP55 en IK07). Uitgerust met twee voorbekabelde stopcontacten (16A) en twee wartels voor grondkabels.

SPECificaties

C. Meilof

Montageplek:

Zachte ondergrond

Garantie:

4 jaar

Land van productie:

België

Aantal invoeren:

2

Doorvoermaat wartel:

(grond)kabels van 4- 16mm

Aantal stopcontacten:

2 stuks horizontaal

Slagvastheid:

IP07

Waterdichtheid:

IP55

Materiaal paal:

Roestvrijstaal, zwart gepoedercoat

Materiaal WCD:

Polypropyleen

Chemische weerstand: Goedgekeurd ammoniakniveau tot 20 ppm

Afmetingen Lengte:

Batenburg Installatietechniek

+ + − −

20 cm onder de grond

Montagegemak Uiterlijk

Strakke vormgeving met mooie afwerking/

Geen bevestigingsclips om de kabel aan

coating.

de achterzijde netjes weg te werken

Hoe ervaar je het installatiegemak met de grondkabel?

Gemakkelijk te installeren. Invoeren van de kabel door de wartel gaat erg soepel. Doordat de stopcontacten uit de houders te halen zijn aan te sluiten.

15 cm

Wat vind je van de stabiliteit van de paal?

Diepte:

6 cm

Paal staat met de voorkant tegen een tegel en aan de achterzijde in de tuin in de grond.

Croonwolter&dros

+ + −

Er blijft beweging in de paal zitten.

Wat vind je van het design?

De paal ziet er mooi uit.

Afstand tussen de stopcontacten is groot genoeg voor bijvoorbeeld twee stekkers met ingebouwde transformator Mooi en strak design met goed en Wartels komen met aandraaien net

Hoe ervaar je het installatiegemak met de grondkabel?

Kabel is goed in te voeren en te bevestigen aan de voorgeboorde gaatjes.

Wat vind je van de stabiliteit van de paal?

T. Boere

Bosman Bedrijven

+ + − −

Strak design Simpel in de grond te steken en staat stabiel De wartels zitten te dicht op elkaar, zijn niet vast te draaien Een blindwartel erbij zou praktisch zijn

Hoe ervaar je het installatiegemak met de grondkabel?

De ruimte om aan te sluiten is erg krap, zeker met een grondkabel. Ik zou eerder een lasdoos op de achterkant monteren en vanuit daar met een snoer naar de wcd’s gaan.

R. Sluiter

Unica Building Projects

Wat vind je van de stabiliteit van de paal?

+ + +

Wat vind je van het design?

strak aansluitende beschermkap tegen elkaar aan

Wat vind je van het design?

Beweeglijkheid van de paal na montage

Breedte:

A. Goedegebure

Stabiliteit is ruim voldoende, openingen bieden mogelijkheid tot extra constructie.

heb je meer dan genoeg ruimte om de kabels 29 cm boven de grond,

Wat vind je van de stabiliteit van de paal?

− −

Mooie strakke vormgeving Wcd’s zijn een bestaand, goed product Fijn dat er 2 wartels zijn voorzien

De stabiliteit is prima.

Mooi strak, wordt deze ook nog in meerdere kleuren leverbaar?

waardoor doorlussen goed mogelijk is Verbeterpunt: achterzijde voorzien van afdekking zodat kabel uit zicht is Bij levering zat geen productblad met technische gegevens/specificaties

Door de dikte van het materiaal en de gebogen randen is de paal stabiel genoeg.

Hoe ervaar je het installatiegemak met de grondkabel?

Wat vind je van het design?

Fijne wartels toegepast zodat kabel en

De tuinpaal in matzwart heeft een mooi

afdichting altijd goed te realiseren is.

design wat past in elke tuin.

AP RI L 2 02 5 |

53

USB-C oplader PD 60 Compact en krachtig: de PD USB-C oplader laadt op met maximaal 60 Watt. Ondersteunt Quick Charge 4+, Power Delivery en PPS. Compatibel met de A-, CD- en LS-serie.

JUNG.GROUP/USB

JUNG QUICK CHARGE®

@HENK

Ondanks dalende cijfers nog voldoende kansen

PV-markt kruipt langzaam uit dal De verkoop van zonnepanelen in de particuliere sector is in 2024 met ruim vijftig procent gedaald. Zo blijkt uit het Nationaal Solar Trendrapport van Dutch New Energy Research. Henk dook in de cijfers en zag ook allerlei positieve ontwikkelingen. En ook recente cijfers van dit jaar laten een voorzichtig marktherstel zien.

D

at de zonnepanelenmarkt

blijft de meest goedkope en vooral

in 2024 flinke klappen

meest toegankelijke manier om

heeft gehad, dat zag ik

duurzame energie op te wekken”,

natuurlijk wel aankomen.

aldus de onderzoekers. DNE Research

Door de afschaffing van

ziet vooral kansen bij de 80.000

de salderingsregeling in 2027 is met

nieuwe A-labelwoningen die

name de consument flink op de rem

jaarlijks worden gebouwd, maar

gaan staan. Dat laatste zie je dan

ook bij de duurzaamheidsdoelen

ook vooral terug in de cijfers van het

die woningcorporaties stellen.

Nationaal Solar Trendrapport van

Verder mag ook de vervanging van

Dutch New Energy Research. In de

oude en minder efficiënte panelen

particuliere sector is de totale nieuw

niet worden vergeten.

geïnstalleerde zonnepanelencapaciteit gedaald met ruim vijftig procent: van

Kansen

2,55 naar 1,13 gigawattpiek. De zakelijke

Het mooie van het trendrapport is

je teruglevert bij een overschot aan

markt daarentegen is met 2,3 gigawatt-

dat vooral wordt gekeken naar de

zonne-energie. Maar ook dat je straks

piek nagenoeg hetzelfde gebleven ten

kansen die er liggen. Naast het

plek hebt om een batterij te plaat-

opzicht van de afgelopen jaren.

installeren van panelen verwachten

sen. Alles hoeft dus niet in één keer,

Het is dus met name de verkoop in

de onderzoekers dat er steeds vaker

maar je moet wel voorbereid zijn!

de particuliere markt die een flinke

een thuisbatterij wordt aangeschaft.

Ander verkoopargument om juist

deuk heeft opgelopen. Maar ook daar

In 2024 werd al een zichtbare groei

nu zonnepanelen te kopen, is het

verwacht Dutch New Energy Research

geconstateerd. Met de aangekon-

feit dat de prijzen daarvan de laatste

dat de markt zich in 2025 stabiliseert

digde afschaffing van de salderings-

jaren aanzienlijk gedaald zijn. Bij de

en uit het dal kruipt. “Zonne-energie

regeling in 2027 en de beperking

hoogrendementspanelen ging de

van zonne-energie door congestie-

prijs van 0,44 €/Wp in juli 2022 naar

problemen zal dit proces verder

0,125 €/Wp in december 2024. Ook

versnellen, zo verwachten de

bij de standaardpanelen was er een

onderzoekers van Dutch New

prijsdaling van 0,34 naar 0,095 €/Wp

Energy Research.

in dezelfde periode. Dat er op het

Goede tip in het interview verderop

gebied van zonnepanelen kansen

in dit magazine met de eigenaren

liggen, ziet ook de consument weer

van 100% Zonnig is om de klant

steeds meer. Uit de nieuwe cijfers

goed te adviseren, zodat hij klaar

van de netbeheerders blijkt dat het

is voor de toekomst. Bijvoorbeeld

marktherstel zich in februari voor-

door nu al een omvormer te kiezen

zichtig doorzet. Het lijkt erop dat de

die straks ook kan voorkomen dat

PV-markt uit het dal kruipt.

Panelen zijn stuk goedkoper geworden

AP RI L 2 02 5 |

55

EEN

GOED GESPREK MET

MARCEL BUDDING EN DAVID VAN DUIJNHOVEN VAN 100% ZONNIG

56

| A PRIL 2025

GOED GESPREK MET

“Kunstmatige intelligentie bij PV wordt onmisbaar” De zonnepanelenmarkt heeft het lastig. Bijvoorbeeld omdat de salderingsregeling gaat stoppen. Bij 100% Zonnig in het Gelderse Wijchen zijn ze helemaal niet zo pessimistisch. “Voor ons bedrijf blijven er mogelijkheden genoeg, zeker wanneer je zonnepanelen combineert met een batterij en een energiemanagementsysteem”, aldus eigenaren David van Duijnhoven en Marcel Budding.

DE ZONNEPANELENMARKT HEEFT HET LASTIG.

Een ander denkt ook aan duurzaamheid. Wij

WEL EENS GEDACHT: HOE MOET DIT VERDER?

adviseren meestal richting een combinatie van

David van Duijnhoven (rechts op de foto):

zonnepanelen, opslagmogelijkheden en de

“Nee hoor. De vraag aan de particuliere kant is

aansturing van apparaten zoals een laadpaal,

afgenomen, om bekende redenen. Wij hebben

oftewel: een energiemanagementsysteem.”

daar zeker wat van gemerkt. Maar wij hebben niet alleen met particulieren te maken. Wij

WEET DE PARTICULIERE KLANT WAT HIJ WIL?

werken samen met woningbouwcorporaties,

“Ze komen vaak met vooroordelen en verkeer-

doen zaken in de utiliteit en met leverancier

de aannames binnen. ‘We mogen niet meer

Wienerberger speciale projecten met indak-

terugleveren’, of ‘ze pakken ons alle voordelen

panelen. Er is nog steeds genoeg werk voor

van zonne-energie af’. Zo zit het natuurlijk niet

ons. Daarnaast zijn we gaan inzetten op voor-

in elkaar. Je mag nog steeds salderen, maar

lichting. We nodigen regelmatig klanten uit

betaalt daarvoor een terugleververgoeding.

in ons pand om te vertellen wat er allemaal mogelijk is.

Twee jaar geleden waren we daar te druk voor.”

Marcel Budding (links): “Ik vind helemaal niet dat de zonnepanelenmarkt is ingestort. Alleen de plotselinge piek in de vraag rond 2022 was

David: “Ik vind helemaal niet dat de zonnepanelenmarkt is ingestort”

Geen boete! En het levert nog steeds een positief saldo op.”

WAT ADVISEREN JULLIE DE PARTICULIER? Marcel: “Bereid je voor op de toekomst. Kies nu al een omvormer waarmee je straks ook kan voorkomen dat je terug-

te hoog door de torenhoge gasprijzen. Daardoor

levert bij een overschot aan zonne-energie. Zorg

zijn ook bedrijven uit de grond geschoten die

dat er een plek is om straks een batterij te plaat-

het er maar even bij gingen doen. Zogenaamde

sen. Vervolgens moet je dit kunnen aansturen

onetrickpony’s. Bedrijven die niet het totale

met een energiemanagementsysteem. Alleen

plaatje bekijken. Die zijn deels weer verdwenen.

dan haal je in de toekomst het maximale eruit.”

De markt is nu weer redelijk stabiel.”

HEEFT EEN BATTERIJ NU AL ZIN? DE MARKT IS WEL VERANDERD?

“Zolang de salderingsregeling bestaat, kun je

Marcel: “Het is niet meer van deze tijd om als

met een batterij prima handelen in energie, zon-

bedrijf alleen panelen te leggen. Wij

der dat je belasting betaalt. De energiebelasting

onderscheiden ons met maatwerk. Wat past

wordt namelijk weggesaldeerd. Na afschaffing

waar precies? Wat heb je erbij nodig? Wij zijn

van de salderingsregeling betaal je wel belasting

geen dozenschuivers, maar willen iets advise-

voor energie die je inkoopt, maar die krijg je niet

ren waar klanten jaren mee vooruit kunnen.

terug wanneer je de energie weer verkoopt.

Een klant wil een goedkope energierekening.

Maar ook daarna zijn er mogelijkheden.”

AP RI L 2 02 5 |

57

MET WELK IDEE KOMT EEN

100% ZONNIG IN HET KORT

ZAKELIJKE KLANT BINNEN? David: “Die heeft vaak te maken met netcongestieproblemen.

100% Zonnig is een regio-

Zakelijke klanten willen elektrische

gevestigd in Wijchen. Sinds

laadpalen aansluiten. Wij adviseren

het bedrijf zich op het

de pieken op te vangen op de dag.

zonne-energiesystemen

sluiting niet per se nodig. De piek

als bedrijven. Er werken 22

op met zonne-energie, of ’s nachts,

nale expert in zonnepanelen,

wagens rijden, maar kunnen geen

de oprichting in 2012 richt

dan bijvoorbeeld een batterij om

leveren van hoogwaardige

Dan heb je die zwaardere aan-

voor zowel particulieren

komt uit de batterij. Deze laad je

mensen. 100% Zonnig werkt

wanneer er voldoende stroom is.”

aan bedrijven. Het Wychense

VOOR WELKE MERKEN KIEZEN

gemaakte oplossingen,

Marcel: “We werken voor zonne-

en omvormers tot laadpalen

batterijen met Enphase, Huawei,

streeft naar kwaliteit en

De thuisbatterij van SigEnergy

als missie bij te dragen aan

andere merken in één product.

land. Belangrijke merken zijn JA Solar, Maxeon en

dat je bij een stroomstoring een

nauw samen met een schil bedrijf is sterk in op maat

JULLIE?

variërend van zonnepanelen

panelen met JA Solar en voor

en energieopslag. Het team

GoodWe, SolarEdge en SigEnergy.

klanttevredenheid, met

combineert alles wat goed is van

een energieneutraal Neder-

Het heeft naast een energiemanagementsysteem ook een

verschillende apparaten samen en

waarmee het bedrijf werkt

back-upsysteem dat ervoor zorgt

beschikt over een simpele app.”

Wienerberger.

back-up hebt voor de hele me-

WAT BIEDT EEN ENERGIE-

terkast.” David: “De uitwisseling

MANAGEMENTSYSTEEM NOG MEER?

van energie gebeurt overal op DC,

Marcel: “Je kunt met dynamische

gelijkstroom, zodat geen energie

energiecontracten handelen. Veel

verloren gaat.”

consumenten zien een batterij vooral als product dat alleen ener-

EN WERKEN JULLIE MET

gie voor jezelf opslaat. Maar dat

KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

levert in feite helemaal niet zoveel

Marcel: “SigEnergy heeft ChatGPT

op. Je kunt het dubbele of meer

ingebouwd in de monitoringapp.

overhouden door te handelen.

De gebruiker kan vragen stellen

Door er breder naar te kijken. Als het

die meteen worden beantwoord.

hard waait en de zon schijnt, is er

Je kunt doorgeven dat jouw auto

in Nederland veel energie over. Dan

morgenvroeg om 9 uur opgeladen

moet je jouw batterij ook daarmee

moet zijn. Dan zorgt de app daar-

opladen. Met handelen maak je

voor. Kunstmatige intelligentie

duurzamere energie op grotere

wordt onmisbaar.”

schaal mogelijk. Heel simpel komt het handelen erop neer dat je ener-

58

| A PRIL 2025

DAT SLIMME IS BELANGRIJK?

gie opslaat bij hele lage prijzen in de

David: “Alleen dan maak je efficiënt

markt en bij hele hoge prijzen in de

gebruik van jouw installatie.

markt, bijvoorbeeld ’s avonds tussen

Wij hebben daarom een eigen

18.00 en 21.00 uur, gaat ontladen of

energiemanagementsysteem in

zelfs terugleveren aan het net. Maar

de markt gezet, de Zonnig Energie

handelen vinden veel mensen nog

Baas (ZEB). Dit systeem is merk-

eng, terwijl het gewoon bewegen is

onafhankelijk, werkt met veel

op de prijzenmarkt.”

GOED GESPREK MET

KAN EEN INSTALLATEUR DIT ERBIJ DOEN?

DE ZON ZORGT OOK VOOR DUURZAME GROENTEN

David: “De kennis van de software, het instellen en het op afstand kunnen meedenken wordt steeds belangrijker in de

“Handelen wereld van zonne-energie en opslag. pak je niet zomaar even op. Daar in stroom Dit heb je specifieke kennis voor nodig. vinden Je kunt hier beter een specialist voor inschakelen. Zoals een installateur mensen ook een specialist inschakelt voor een nog eng” brandmeldinstallatie.”

DAVID, JE BENT OOK DOCENT BIJ OPLEIDER SWITCH2SOLAR? David: “Ik werd hiervoor gevraagd en vind het een mooie afwisseling van mijn dagelijkse werk. Ik deel kennis op het gebied van zonnepanelen en elektrotechniek. Het elektrokennisniveau is niet altijd even hoog. Vroeger zat je vier jaar in de lesbankjes, nu noemen

Duurzaamheid wordt niet alleen gepredikt met zonnepanelen of batterijen. In het

bedrijfspand van 100% Zonnig in Wijchen is een fitnessruimte gecreëerd, waarin

medewerkers kunnen werken aan hun fitheid.

In een eigen moestuin worden groenten

gekweekt, zoals tomaten, paprika, kruiden en sla, die tijdens de lunch worden genuttigd.

Marcel: “We moeten stoppen om fossiele

brandstoffen uit de aarde te halen. Stoppen met gevaarlijke kernenergie. Met onze

moestuin kweken we onder de zon groenten op biologische wijze. De tuin heeft een

bloementuin, waar insecten welkom zijn. Het

is gewoon hartstikke leuk. En veel leveranciers en klanten vinden het geweldig. Zonneenergie is ook hierbij belangrijk.”

mensen zich na een vijfdaagse cursus al elektricien. Op dat vlak is nog werk te verzetten en daar draag ik graag een steentje aan bij.”

elkaar. Er ontstaan meer totaaltechniekbedrijven.”

David: “En de kunstmatige intelligentie en stuurbaar-

WAAR STAAN WE OVER TIEN JAAR?

heid van vraag en aanbod wordt doorontwikkeld.”

Marcel: “Ik denk dat er steeds meer kop-

Marcel: “Ik verwacht ook meer samenwerking tussen

pelingen komen van zonne-energie met

netbeheerders en afnemers. Het energienet kan niet

verwarmingssystemen en warmteopslag.

oneindig worden verzwaard. Alles moet slimmer en

Elektrisch en warmte komen dichter bij

fijnmaziger aangestuurd worden.”

AP RI L 2 02 5 |

59

UITGELICHT

Besparing van 63% CO2-uitstoot vergeleken met nieuw armatuur

Eaton komt met refurbished noodverlichting Powermanagementbedrijf Eaton introduceert de refurbished

noodverlichtingsoplossing op de Nederlandse markt. Bij aanschaf

H

van een nieuw armatuur uit de FlexiTech-serie, krijgen klanten

de garantie dat de armatuur aan het einde van de initiële levenset is daarmee de eerste circulaire noodverlichting in

duur met zoveel mogelijk hergebruik van bestaande materialen terug in functionele nieuwstaat kan worden gebracht.

Europa die voldoet aan de strikte Europese veiligheidseisen. Met de refurbished armaturen

Refurbished noodverlichting de norm

wordt de CO2-uitstoot met 63 procent verminderd,

Met het refurbishen van noodverlichtingsarmaturen

vergeleken met de aanschaf van een nieuw

zet Eaton in Nederland een belangrijke stap richting

armatuur. Ook wordt het gebruik van nieuw

een CO2-neutrale toekomst. “Met deze armaturen

plastic aanzienlijk ingeperkt.

kunnen we de CO2-uitstoot in vergelijking met het-

Iedereen die weleens een openbaar gebouw

zelfde nieuwe product met 63 procent verminderen.

bezoekt, kent de vertrouwde groene noodver-

Ook hergebruiken we waar mogelijk elektronische

lichtingsarmaturen wel. Noodverlichting is een

onderdelen en 70 procent van het plastic”, zegt Van de

essentieel veiligheidsmiddel dat bijdraagt aan een

Pol. “Door de speciaal ontwikkelde processen en het

effectieve evacuatie in noodsituaties. “In Nederland

gebruik van gecertificeerde originele onderdelen,

hangen miljoenen noodverlichtingsarmaturen,

krijgen onze refurbished armaturen dezelfde fabrieks-

waarvan ongeveer driekwart een decentrale

garantie als nieuwe producten. Zo zetten we de nieuwe

stroomvoorziening heeft”, zegt Jurgen van de

standaard voor duurzaamheid in noodverlichting.”

Pol, productmanager noodverlichting bij Eaton.

“Daarom hebben we ervoor gekozen om met deze

1-op-1 principe

armaturen te beginnen. Door de levensduur van

De circulaire noodverlichting is gericht op de inza-

noodverlichtingsarmaturen te verlengen, verklei-

meling en terugname van gebruikte armaturen,

nen we de ecologische voetafdruk aanzienlijk.”

volgens een 1-op-1-principe. Dit betekent dat gebruikte noodverlichting desgewenst vervangen kan worden door een refurbished exemplaar. “Door gebruik te maken van ons 1-op-1-aanbod kiezen onze klanten voor een duurzame aanpak”, vertelt Van de Pol. “Gebouweigenaren die vandaag kiezen voor een nieuwe armatuur uit de FlexiTech-serie krijgen de garantie dat de levensduur aan het einde van de gebruiksperiode kan worden verlengd.”

JURGEN VAN DE POL

60

| A PRIL 2025

Meer info: eaton.com/nl

KO R T S L U I T I N G

PER PERSOON VERSPILLEN WE 33,4 KILO AAN ETEN EN DRINKEN PER JAAR

DIT KOMT NEER OP 2 VOLLEDIGE MAALTIJDEN PER WEEK DURF JIJ TE RUIKEN EN PROEVEN OF DE MELK NOG GOED IS?

THT BETEKENT NIET DIRECT DAT JE HET NIET MEER KUNT ETEN

GROOTSTE VERSPILLING: BROOD, OP 2: GROENTE EN FRUIT

VOEDSELVERSPILLING IS OOK VERSPILLING VAN GRONDSTOFFEN EN ENERGIE

PER HUISHOUDEN VERDWIJNT VOOR

€ 400

PER JAAR IN DE PRULLENBAK

Tip: verdeel brood in porties en stop het in de vriezer

Consument staart zich vaak blind op datum op de verpakking Ideale (koelkast) temperatuur om voedsel te bewaren is

4°C

Bron: Voedingscentrum.nl

AP RI L 2 02 5 |

61

De meerwaarde van de loodgieter

VERDER KIJKEN DAN DIE 500 EURO PER DAG

D

e kop boven het AD-artikel

nieuws. Scheidend voorzitter Doekle Terpstra

schreeuwde het uit: ‘500 euro

van Techniek Nederland wijst op de meer-

per dag?! Jongeren kiezen

waarde van loodgieters: ze zorgen voor water-

massaal voor het geld en worden

en energiebesparing, voorkomen legionella-

loodgieter’. Ook in het artikel: het

besmettingen en dragen er met aangepast

uurloon van een loodgieter kan oplopen tot 130 euro. Volgens het AD is dat de reden dat een toenemend aantal jongeren voor het vak kiest. Toen ik het zag moest ik even slikken. Natuurlijk is het mooi dat een loodgieter fatsoenlijk betaald krijgt. Ik vind het alleen jammer dat

62

sanitair aan bij dat ouderen langer zelfstandig

BETER UITLEGGEN WAAROM VAK ZO MOOI IS

kunnen wonen. In het krantenartikel maakt de 24-jarige loodgieter Kevin reclame voor zijn vak. “Je komt op allerlei plekken, hebt veel afwisseling en verdient uitstekend”, zegt hij. Loodgieter zijn is “een roeping, het mooiste vak dat

de nadruk zo op dat geld moet liggen.

er is”, voegt hij in de laatste alinea toe. Had van

Steeds meer jongeren volgen een mbo-

mij eerder in het verhaal gemogen. Want als

opleiding in de werktuigbouwkundige

we beter uitgelegd krijgen waarom het vak

installaties. Bijna 5000 in 2024. Een stijging

zo mooi is, krijgen we nóg meer jongeren aan

van 20 procent, in vergelijking met 2020. Goed

boord. Los van die 500 euro.

| A PRIL 2025

@ DA A N

GROOT VERSCHIL Daan: “Dit vind ik veelzeggend.

De Algemene Rekenkamer zegt

dat het aantal Nederlanders

met een warmtepomp de laatste

zeven jaar veel meer is toegenomen dan de hoeveelheid

woningen met een aansluiting

INHAALRACE NODIG VOOR WARMTENET

op een warmtenet. Het verschil is enorm. Zo kregen 160.000

woningen in 2023 een warmte-

pomp en werden in dat jaar

slechts 11.000 nieuwe warmte-

netaansluitingen genoteerd. En

dat terwijl voor beide duurzame maatregelen rijkssubsidies

bestaan. Hoogste tijd voor een

inhaalrace van het warmtenet.”

BOEK GAAT IN OP SANITAIRTECHNIEK

ARISTON GROUP BREIDT UIT IN AMERIKA

Het Italiaanse Ariston Holding heeft DDR Heating ingelijfd. De Ariston

Group, waar ATAG Verwarming deel van uitmaakt, is een mondiale speler.

Deze stap moet de groei van het bedrijf in de Noord-Amerika versnellen. De technologieën van de twee verwarmingsspecialisten worden

Deel 6 van het ISSO Handboek Bouw-

geïntegreerd. Ariston brengt de

en installatietechniek besteedt speciale

expertise van Thermowatt in. De twee

aandacht aan sanitairtechniek. Het boek

DDR-oprichters blijven in de nieuwe

behandelt de juiste ontwerpwijze en de

organisatie een rol spelen. Ariston

realisatie van sanitaire installaties in de

had in 2024 een omzet van 2,66

gebouwde omgeving. De nadruk ligt op

miljard euro, de omzet van DDR

generieke, sanitaire voorzieningen in

bedroeg 6 miljoen dollar.

sanitaire ruimten. Leidingwaterinstallaties en riolerings- en regenwaterafvoersystemen komen ook aan bod. Deel 6, verkrijgbaar via bouwzo.nl, is één van de negen delen van het ISSO handboek.

IMAGOKWESTIE Daan: “Het warmtenet is nog

niet rendabel, gebruikers hebben hoge vaste kosten. Mede

daarom willen ministers andere

VERBETERDE DUOFIX

financieringsstromen

verder geperfectioneerd. De nieuwe Duofix,

snap dat. Het streven

Geberit heeft zijn Duofix inbouwreservoir ontworpen voor vloerconstructies tot 25

centimeter, zit volgens sanitair fabrikant Geberit vol verbeteringen. Zo heeft de

Duofix geoptimaliseerde hydraulica en is

hij ongeveer een kilo lichter dan zijn voor-

ganger. Dit zou het werk van de installateur moeten versimpelen. Het betekent ook een materiaalbesparing en een CO2-reductie van 10 procent.

onderzoeken voor de warmtetransitie. Ik

van 500.000 nieuwe warmtenetaanslui-

tingen tot 2030 lijkt nu al onhaalbaar. In

2050 moet Nederland aardgasvrij zijn, de tijd

dringt. Het warmtenet worstelt met een slecht imago.

Kan dat nog veranderen?”

AP RI L 2 02 5 |

63

Henk en Fred bezoeken boerderij van de toekomst

Spelen met licht maakt sla-soorten een stuk lekkerder De boerderij van de toekomst. Zo wordt de vertical farm van Growy in Amsterdam ook wel genoemd. Door slim gebruik te maken van licht, water en klimaat worden op een kleine oppervlakte in een fabriekshal bladgroenten gekweekt. Henk en Fred gaan op onderzoek uit.

64

| A PRIL 2025

O P S TA P

LAURA VAN DE KREEKE

H

enk en Fred rijden in het haven­

Hoezo wind, vraagt Fred. Laura: “Planten

gebied van Amsterdam. Op weg

hebben een bepaald niveau van stress nodig

naar Growy, waar groenten in

om stevig te groeien. Daar zorgt wind voor. Wij

een moderne fabriek gekweekt

bootsen hier na wat bij gewone teelt gebeurt.”

worden. Fred is benieuwd hoe

Voordeel van kweken in een ‘vertical plant’ is

ze daar omgaan met licht, water en klimaat.

volgens Laura dat het onder ideale omstandig-

Henk vindt het allemaal maar onzin. “Een

heden gebeurt. “Het is hier het hele jaar door

boerderij hoort in het buitengebied, niet op

21 juni, oftewel de langste en mooiste dag van

een industrieterrein”, bromt hij.

het jaar. We hebben altijd het perfecte weer,

Bij Growy ontmoeten de mannen Laura van

omdat we zelf zorgen voor wind, regen en zon.

de Kreeke. Zij is de dochter van oprichter Ard,

Overigens is dit allemaal vrij nieuw. Wij zijn

maar draait volledig mee in het familiebedrijf.

proefondervindelijk de plant verder aan het

Henk wil weten waar het allemaal begon. Laura: “Mijn vader heeft tien jaar lang een gewone tuinderij gehad in Zeeland. Hij wilde nieuwe wegen verkennen. In 2019 hebben we deze vertical farm uit een faillissement overge-

ontwikkelen. Gewoon met

“Het is hier het hele jaar 21 juni, de mooiste dag van het jaar”

nomen. Growy is de kwekerij

ons boerenverstand. Daarnaast werken we samen met bijvoorbeeld de Wageningen Universiteit, om het proces verder te optimaliseren.”

Bladgroenten De planten die bij Growy

3.0. Wij kweken hier sla, kruiden en kleine,

worden gekweekt zijn bladgroenten zoals sla

eetbare plantjes. Vertical farming betekent

en zeker vijftig verschillende soorten kruiden.

groente telen in lagen, in een geconditioneerde

Van koriander tot radijs en basilicum. “We

omgeving, met zo min mogelijk mensen en

leveren onze groenten aan ruim tweehonderd

grondstoffen.”

restaurants in Nederland en sinds kort ook aan

Eigen klimaat Fred vraagt wat een geconditioneerde omge-

verschillende Jumbo-supermarkten. We focussen ons op duurzaamheid. We stoten weinig CO2 uit, omdat we dicht bij de klant produceren,

ving is? “Dat is een omgeving die volledig is af-

besparen 96 procent water, omdat we het her-

gesloten van de buitenlucht. Dus dat betekent

gebruiken, en we gebruiken geen pesticiden.”

dat wij ons eigen klimaat regelen, maar ook de

Henk en Fred mogen mee voor een rondlei-

luchtvochtigheid, het licht en de windsnelheid.”

ding. Ze moeten wel beschermende kleding

AP RI L 2 02 5 |

65

“Hoe vaak kun je op deze manier oogsten?”

aan, omdat de plant als een laboratorium schoon moet blijven. Laura: “We zitten hier pas anderhalf jaar. De plant is nieuw gebouwd. Het is een grote witte doos met twaalf kolommen, met daarin op elkaar gestapelde cellen met daarin de teeltbakken. Op een oppervlakte van 1.500 vierkante meter beschikken we over 7.500 vierkante meter teeltoppervlakte. In de goot, oftewel teeltbak, gaat een laagje substraat, dat is de ondergrond waarop de plantjes groeien. Daarboven hangt een lamp en een robot rijdt heen en weer om water te geven, planten te wegen en foto’s te maken. Om de ontwikkeling van de plant in de gaten te houden. De robots zijn de boeren in het systeem en speciaal voor ons ontwikkeld. We maken de robots steeds slimmer en zijn nu al AI-modellen aan het trainen.”

Fred: “Hoe vaak kun je op deze manier oogsten?”

Laura: “Gemiddeld zeventien keer per jaar, afhankelijk van het gewas. Tegen één of maximaal twee keer in een gewone teelt.

We zien ons niet als concurrent voor de ‘gewone’ tuinder. Wij willen aanvullen op wat er is. In Nederland importeren wij op dit moment bijna alle kruiden en sla duur uit het buitenland.

Wij telen die zelf.”

Watergekoelde ledlampen Fred wil weten hoe het allemaal werkt met het licht. Laura: “Wij gebruiken watergekoelde ledlampen om de planten de juiste kleur en het juiste licht te geven. We hebben ze laten maken door het Amsterdamse bedrijf Airlux. Elke lamp heeft een watertoevoer, waardoor de temperatuur van de lamp

66

| A PRIL 2025

VESTIGINGEN IN BERLIJN, SINGAPORE EN AMSTERDAM Growy is na een overname in handen gekomen van de familie Van de

Kreeke. Het bedrijf is gespecialiseerd in vertical farming, met als

missie het wereldwijd beschikbaar maken van lokaal en betaalbaar

voedsel. Het bedrijf teelt diverse gewassen zoals sla en kruiden in

volledig geautomatiseerde, indoorboerderijen. Deze boerderijen

maken gebruik van robots die verantwoordelijk zijn voor het

zaaien, verzorgen en oogsten van de planten. Naast de vestiging in

Amsterdam is er een vestiging in

Singapore en een kantoor in Berlijn, waar ook het bedrijf is gevestigd

dat de robots ontwerpt. Inmiddels

is het bedrijf onderdeel van Growy.

Wereldwijd werken ongeveer

honderd mensen bij Growy, dat de komende jaren verder wil groeien.

Meer info: growy.nl

O P S TA P

niet te hoog wordt. Ledlampen geven

hoeveel rood, blauw en groen licht een

vaak veel warmte af, waardoor veel andere

plant nodig heeft. Sla doet het goed met

vertical farms hard moeten koelen. Dat

rode en blauwe kleuren. Die cellen zijn

kost veel energie.”

bij ons daarom paars-roze. Rucola doet

Henk vraagt wat ‘dynamisch’ betekent.

het goed met blauw licht en we merken

“Dynamisch betekent dat wij volledig zelf

dat sommige slasoorten in de laatste fase

kunnen bepalen welke kleur en welke

ook meer blauw licht moeten krijgen

intensiteit wij de plant geven. We bootsen

voor meer vitamines. Het is allemaal

‘s morgens bijvoorbeeld een zonsopgang na

supernieuw en we onderzoeken het nog,

en bij iedere groeifase krijgt een plant zijn

maar dit zijn zaken die nu al duidelijk

eigen lichtintensiteit en spectrum. We weten

zijn geworden. We spelen met licht om

inmiddels dat een bepaalde kleur en intensi-

de plantjes lekkerder, gezonder of langer

teit licht goed aanslaat als het plantje net

houdbaar te maken.”

ontkiemd is. Voordat ze geoogst worden,

Fred is benieuwd naar de toekomst-

krijgen de planten wat meer licht, waarmee je

plannen van Growy. Laura: “We willen

ervoor zorgt dat ze langer houdbaar zijn, of

opschalen en ieder jaar nieuwe farms in

net iets meer smaak krijgen.”

de wereld openen. Daarnaast gaan we

Rode lamp voor sla

verder automatiseren.”

Het bezoek zit erop. Ook Henk is over-

Fred is benieuwd naar specifieke voorbeelden

tuigd. “Prachtig hoe je duurzaam het hele

van kleur. “Op dit moment onderzoeken we

jaar door groenten kunt verbouwen.”

AP RI L 2 02 5 |

67

Mohammed Zaanan van Isolectra ziet stekerbare kansen in de bouw

Met installateur verandering in gang zetten De bouw- en installatiesector staan voor forse uitdagingen.

Naast het tekort aan grondposities en vergunningen, spelen duurzaamheid, gewenste snelheid en te weinig vakmensen een rol, stelt Mohammed Zaanan. Hij is commercieel manager bij het Rotterdamse Isolectra, specialist in stekerbaar installeren.

"Samen met ketenpartners gaan wij deze uitdagingen aan."

D

e zo broodnodige woningbouw komt

"Eerder kreeg de installateur in een nieuw op-

moeizaam op gang. Stikstof, ruimte-

geleverde woning pakweg een week tijd voor de

gebrek, vergunningen, het schiet niet

elektrische installatie. Maar dat is verleden tijd.

op. Toch ziet Mohammed Zaanan,

De moderne woning komt uit de fabriek, die

commercieel manager bij elektrotech-

wordt in 2D of 3D naar de bouwplaats vervoerd

nisch bedrijf Isolectra, kansen voor de bouwsector

en staat in een dag. Dus ook de installatie moet

en daarmee voor de installateurs. "Het is zeker een

sneller worden aangelegd. Dat kunnen wij als

probleem dat nieuwbouw stagneert, dat ontken ik

Isolectra verzorgen, samen met alle partijen in

allerminst. Maar dit biedt wel mogelijkheden voor

de installatiesector."

de industrieel bouwer. Prefabwoningen, gepro-

68

duceerd in de fabriek. Sneller, minder vervoers-

Passend

bewegingen, dus duurzamer. Maar voor de

Isolectra heeft voor iedere bouwmethodiek een

installateur een hele nieuwe manier van werken."

passend concept, zegt Zaanan. "Beton, hout-

Stekerbare installaties, dat is volgens Isolectra

skelet of een combinatie daarvan. We hebben de

hét concept om de door Mohammed Zaanan

GST®- en RST®-oplossing, beide van het merk

genoemde uitdagingen te lijf te gaan. Die uit-

Wieland, waarvan Isolectra exclusief leverancier is.

dagingen? De bouwsnelheid verhogen, duurzame

RST® is waterdicht en kan direct in beton worden

doelstellingen halen en omgaan met het perso-

verwerkt. GST® is de meer traditionele oplossing,

neelstekort. Isolectra zet daar volledig op in. De

waar de marktpartijen al veel jaren bekend mee

Rotterdamse firma is gespecialiseerd in stekerbare

zijn. Wij maken, in samenwerking met aannemer

installaties en biedt een breed assortiment voor de

en installateur, de installatie prefab. Installeren

verschillende wensen die er zijn. Het vraagt van de

gaat dan snel, efficiënt en foutloos. Bovendien

installateur een nieuwe manier van werken, maar

zijn onze producten opgenomen in de Nationale

vooral een andere denkwijze, zegt Zaanan.

Milieu Database, met een CAT 1-milieuverklaring.

| A PRIL 2025

SPOTLIGHT

ISOLECTRA Isolectra is in 1949 gestart in een klein pand in hartje Rotterdam.

Door de vele jaren heen is het

bedrijf uitgegroeid tot marktleider

in de Nederlandse installatiesector.

Isolectra is importeur van vele

buitenlandse merken, waarvan

Wieland het grootste is, en stelt op

maat gemaakte installaties samen.

Efficiëntie, flexibiliteit en duur-

zaamheid staan daarin centraal.

Hoogwaardige producten met

een snelle plug & play-installatie.

Isolectra ondersteunt installateurs

en partners waar nodig, onder meer met trainingen op locatie of op de eigen academy in Rotterdam.

Stekerbaar is veel efficiënter en levert installateur tijdwinst op

MOHAMMED ZAANAN

Daarmee zijn ze aantoonbaar

Andere kennis

duurzaam en herbruikbaar."

Stekerbaar betekent snel, lage faal-

Toekomstbestendig

kosten, geen afval, duurzaam, beter passend in de snelheid van het bouw-

Naast elektriciteit zijn er tegenwoordig

proces. Zaanan: "Het is veel efficiënter,

meer installaties in een woning. Denk

zodat de installateur tijd heeft voor de

aan verlichting, rookmelders, de deur-

complexere zaken. Woningen en instal-

bel of het regelen en monitoren van

laties worden slimmer, dat vraagt heel

energieverbruik en ventilatie. Daarvoor

andere kennis van de installateur. Het

heeft Isolectra het concept Streda, dat

vergt inderdaad wel een aanpassing in

sinds kort verkrijgbaar is.

de denkwijze van alle marktpartijen.

Zaanan: "Eén infrastructuur, één kabel

Met draadjes in een buis stoppen red je

en één type connector, waardoor

het als installateur niet meer."

zowel elektra als data worden getrans-

Veel installatiebedrijven zijn hier al

porteerd. De infrastructuur kan direct

mee bezig, weet Zaanan. Installateurs

in de fabriek van de bouwer worden

die hun weg nog moeten vinden,

verwerkt en de functionaliteit van de

krijgen hulp van Isolectra. "We heb-

wandcontactdoos wordt per situatie

ben onze academy voor scholing. We

bepaald. Op een centrale unit wordt

nemen installateurs mee in het proces.

alles uitgelezen. Met Streda kunnen

Ook dat zien wij, als marktleider, als

we aan iedere vraag voldoen. "

onze verantwoordelijkheid."

AP RI L 2 02 5 |

69

OUDE TRUI ALS NIEUW Deze ‘close the loop’ sweater van de Zweedse kledingproducent Fristads is een recycle-item. De trui wordt in vijf stappen gemaakt. Oude kleding gaat naar een recyclecentrum. Daar wordt het materiaal versnipperd. Na het mengen van vezels worden garen tot nieuwe materialen gebreid of geweven.

De trui biedt volgens Fristads maximaal comfort, door de ribgebreide hals, manchetten en boord en de zachte, geborstelde binnenzijde. Nieuw leven voor oude vezels. Hij is geschikt voor harde werkers, geeft Fristads nog mee.

SMARTWATCH IS KRASBESTENDIG

FRISTADS.COM

Voor actieve mensen, deze smartwatches.

De horloges uit de Instinct® 3-serie van Garmin hebben een helder AMOLED- of Solar-scherm, veel verbonden functies, ingebouwde sportapps en gezondheids- en welzijnsmonitoring. Ze zijn robuust én (dit is nieuw) hebben een ingebouwde zaklamp.

Het krasbestendige scherm van de smartwatches moet voor maximale duurzaam-

HET GEMAK EN COMFORT VAN BRETELS

heid zorgen. De batterij gaat 24 dagen mee.

GARMIN.COM

Deze herenbretels geven optimale ondersteuning bij het dragen van een gereedschapsriem. Ze zijn ontworpen met het rugged flex-systeem. De elastische banden van de bretels maken het bewegen simpeler, de robuuste metalen clips geven stevige grip. De bretels ademen comfort en gemak. Je kunt er gerust mee voor de dag komen.

CARHARTT.COM

LAMP UIT DE NATUUR De genezende kracht van de natuur diende als inspiratie voor deze vloerlamp. De Atmos verwijdert allergenen, chemische stoffen en micro-organismen en zou voor gezondere lucht zorgen. Het licht ondersteunt het natuurlijke lichaamsritme, de lamp versterkt het algehele welzijn, zegt lampmaker AYOCIN.COM

70

| A PRIL 2025

GADGETS

SCHROBBEN MET SCHROEVENDRAAIER Maak het schoonmaken leuker met deze set van drie borstels voor de accu schroevendraaier. Het principe is simpel: maak de borstel nat, voeg afwasmiddel toe en schrobben maar. Pak de grote platte borstel voor grote oppervlakten, zoals de badkamervloer. De kleine borstel reinigt voegen goed. Ze maken geen krassen, is de belofte.

COOLGIFT.COM

OPGAAN IN DE MUZIEK MAG DIE WC AAN A.U.B.?

Deze ATH-CKS50TW true wireless-oortjes bieden uren luisterplezier. Ze hebben een waterbestendig ontwerp, zijn uitgerust met noise cancelling en ondersteunen snelladen. Na

Dit is nog eens een toilet dat eruit

tien minuten laden kun je alweer

springt. Het is voorzien van een

negentig minuten lang jouw

ledlampje met bewegingssensor.

favoriete deuntjes afspelen.

De lamp knipt automatisch aan als je de deur van het toilet opent.

Een mooie binnenkomer en een echte verlichting.

GADGETHOUSE.NL

HEMD DAT ZICH NAAR JOU VORMT Stijlvol, flexibel en praktisch: dit slijtvaste houthakkershemd, opgebouwd uit een stevige stretch katoenmix, voelt zacht aan. De driedubbel gestikte hoofdnaden geven versterking, de manchetten zijn verstelbaar met twee knopen. In de linkerborstzak zit een potloodopening.

Het hemd heeft een extra inzetstuk voor meer opbergruimte.

CARHARTT.COM AP RI L 2 02 5 |

71

UITGELICHT

Joey Bevers als een vis in het Batenburg-water

Ze nemen zeker dingen van me aan Hij is jong, voor een chef-monteur. De 23-jarige Joey Bevers uit Twello noemt zichzelf een manusje-van-alles in de werktuig-

J

bouwkunde, bij Batenburg Installatietechniek. Wat hem zo oey zit goed op zijn plek bij Batenburg,

aanspreekt in zijn baan? “Alles. Het contact met de mensen, het buiten zijn, het werk zelf. Dit is een droombaan.”

als je hem zo hoort.

Hij vertelt levendig over de familiare sfeer bij het bedrijf.

Op dit moment werkt hij met vier man aan een

“Het is heel fijn bij Batenburg, waar ik acht jaar

project in Zwolle. Soms vecht de ploeg tegen een

werk. Ik ga hier voor iedereen door het vuur.

deadline. “Als een oplevering nadert, moeten we wel

Collega’s hebben dat ook. Ik werk al lang met

eens overuren maken. Maar het komt altijd op tijd

dezelfde jongens, vaak met een vaste ploeg.

af. Daar zorgen we voor. Al moeten we er een dag

Dan leer je elkaar door en door kennen. Ik ben

tot tien uur in de avond voor doorwerken. We weten

een jonge chef-monteur, maar mijn collega’s

dat het erbij hoort. Na zo’n lange werkdag sluiten

nemen zeker dingen van me aan. Zoals ik ook

we ook wel eens gezellig samen af in de stad.”

naar hen luister. Het is een wisselwerking.”

Gevraagd naar ontwikkelingen in het vakgebied,

Tosti’s in de schaftkeet

noemt hij ‘kortere bouwperiodes en grotere projecten’. “Daar gaan we naartoe, denk ik.

Het is hard werken, maar er is ook tijd voor

We werken vooral in de utiliteitsbouw. Maar je

ontspanning, zegt hij. Wat we ons daarbij moeten

kunt niet gebouwen blijven neerstampen. Ik zie

voorstellen? “Als we naar klussen gaan, ontbreekt

het wel gebeuren dat we meer verduurzamings-

de radio nooit. Zonder muziek werken we niet.

klussen krijgen. Daar sta ik ook achter.”

Mijn favoriete zenders? Veronica of Slam FM.” Er schiet hem iets te binnen. “O ja, de laatste

Nog niet uitgeleerd

tijd eten we veel tosti’s in de schaftkeet. Gezellig

Joey heeft mooie stappen gemaakt. Na de mavo

en lekker.”

begon hij als 16-jarige aan een bbl-traject, dat hij in anderhalf jaar afrondde. Van monteur naar eerste monteur en van daaruit door naar technisch leidinggevende. “Waar het precies eindigt weet ik niet. Maar ik ben zeker nog niet uitgeleerd bij Batenburg. Ik voel me hier gewaardeerd en uitgedaagd.”

Meer info: batenburg-installatietechniek.nl 72

| A PRIL 2025

M I J N FAVO R I E T E N

De Favorieten van

Rick van der Sluis Leerlingcoördinator Van der Sluis

Fender kruipt graag tegen me aan”

MERK

“Apple. Ik heb twee iPhones en een iPad. Waarom Apple? Vanwege de gebruiksvriendelijkheid, het kunnen koppelen van apparaten. Over een Smartwatch twijfel ik nog. Handig om al die gegevens te hebben, maar wil ik dat wel? Soms mag ik ook gewoon vrij leven van mezelf.”

DIER

“Onze rode kater van 5 jaar: Fender. Hij is niet vernoemd

Gereedschap

naar de gitaar. Fender kruipt

“Een laptop en een kladblok, voor

graag tegen me aan. Maar

de lessen in het praktijklokaal en

als ik opsta, pikt hij mijn plek

mijn werkbezoeken op de bouw.

in. Soms heeft hij mot met

Ik doe een half jaar met een

andere katten, maar hij heeft

kladblok, dan is het vol. Ik schrijf

ook een vriendje met wie hij

met links. Dat er mensen zijn die

zijn voer deelt. Tegen ons doet

met rechts kunnen schrijven,

hij poeslief. Een knuffeldier.”

begrijp ik niet, haha.”

Sport

“Voetbal. Ik speel voor de lol bij

BIERTJE

“Ik ben een groot liefhebber.

Favorieten? De Quadrupel van La Trappe en Grand Prestige van Hertog Jan. Zware jongens. Ik drink er één of twee van, in het weekend. Meestal thuis, soms in Proeflokaal De Stomme van

SV Kamperzeedijk in Genemuiden.

Liverpool vind ik een mooie club.

Goed geleid, een hecht collectief.

“Liverpool, Arne Slot levert er prima werk. machtige sfeer bij Liverpool, och man, Die op Anfield, You’ll never walk alone, die machtige och man. Ik zou er best eens sfeer daar” naartoe willen.”

Campen, met vrienden. Andere smaken ontdekken vind ik leuk.”

AP RI L 2 02 5 |

73

PUZZEL

WOORD ZOEKER

In deze woordzoeker staan woorden verborgen. Sommige letters worden vaker gebruikt.

De overgebleven letters vormen een woord. Hoe luidt dit woord?

D S C H E M A I

C O N O D A

O E N O S A R

AARDE

METER

STEKKER

DIODE

RELAIS

STROOM

DRAADLOOS

SCHEMA

ZEKERING

DRADEN

SCHROEF SENSOR

D D R D T

S D

KLEMMEN

I

Z E

Win een it U a D gjekaart u Cadea .

E T R R

S S K A O E R

C T

L A D K S

H E E D M E E R K M L

t.w.v

,-

€ 100

E R N

O K M O T

I

S

E E E O E N O F R N S R G R © Persbelangen

OPLOSSING:

Stuur de oplossing met je naam en adres naar info@henkenfred.nl o.v.v.

Puzzel Editie 2-2025 en maak kans op een Dagje Uit Cadeaukaart t.w.v. 100 euro.

Winnaar woordzoeker Editie 1 - 2025: Mark Oost 74

| A PRIL 2025

TRILUX TWENTY3 LED-ARMATUREN. KWALITEIT VOOR EEN VERRASSEND LAGE PRIJS. FEEL FREE. TWENTY3

Ontdek het complete TRILUX twenty3 armaturenportfolio op trilux-twenty3.com

Uitstekende prijs-kwaliteitverhouding

5 JAAR GARANTIE

5 jaar garantie

Ruimschoots op voorraad

Maximale veiligheid

LED Dimmer met Indicatielamp Blauw

Productcode: 90.100.120

!

NIEUW

• Dimbereik 0,3 – 200 Watt • Geen nuldraad vereist, enkel fase- en schakeldraad • Inclusief Indicatielamp met twee verschillende lichtsterktes • Min/Max helderheid instelbaar • Boostfunctie om het Popcorn-effect tegen te gaan • Te gebruiken als hotelschakeling in combinatie met schakelaar • Toepasbaar met Alpin Wit en Mat Alpin Wit afdekmateriaal • Geheugenfunctie

VERKRIJGBAAR MET DE VOLGENDE KLEUREN INDICATIELAMPEN

Blauw

Rood

Fuchsia

Warm Wit

Benieuwd naar deze nieuwe dimmer? Neem contact op via info@ionindustries.com of ionindustries.com